POESIS DRAMATICA, Pars I. Machine-readable text Avancini, Nicolai Nicolai Avancini XML version, markup prototype, December 1999 Ruediger Niehlmarkup Camena
http://www.uni-mannheim.de/mateo/camena/ avan2 avancinidramatica1.html s001.html avancinidramatica1.xml avan2/jpg html Koeln: Joh. Wilhelm Friessem, 1679

Regeln fuer die Texterfassung 03/2001

not necessary

 July 2004 Ruediger Niehl markup new TEI header; typed text - structural tagging complete - no semantic tagging - Morpheus spell check AMBITIO SIVE SOSA NAUFRAGUS. ARGUMENTUM.

EMmanuel natione Lusitanus genere Sosa, conditione miles, ambitione princeps, aspirante fortuna victor. exspirante miser, secundis principio ventis Dione defensa spei plenus Lusitaniam repetebat: dum ibi primum desperare doctus est, ubi Bonae spei promontorium eminebat, quam enim ex oriente gloriam superbus vehebat, oriens ab occasu ventus ut afflavit; difflavit. Quo primum concussa navis, excussa gaza, raptata vela, discussus malus, erepta gubernacula, animi ipsi sunt evulsi, Stitit tamen arena tenuis Scapha Sosam, Eleonoram coniugem, liberos, et e sociis paucos, infelices naufragii reliquias ut suorum e litore spectarent interitum, suum vel exspectarent, vel sequerentur. Hinc ad amnem sancti Spiritus deferuntur. Regulum in media Barbarie humanum nacti colligere poterant naufragii tabulas, nisi sub amico vultu hostem Sosa male suspicatus abitum properasset. Sed dum suspectam vitat barbariem, in veram incidit, obviant properanti Aethiopes: arma expediunt Lusitani, et superstites virium reliquias intendunt, nigri vultu, dolo si animo barbari amicitiam simulant, ad oppidum praemonito per internuntium Rege invitant. Rex ut imperio, ita et fraudibus primus arma incolis metuenda poni, sibique a Lusitanis consignari postulat: ponuntur una reclamante Eleonora, simulque melioris fortunae spes omnis deponitur. Rex simulata humanitate Sosam excipit, ut suorum praedae paret inermem. Repente enim invadi iubet, spoliari, expelli. Neque hic tragoediae finis. E barbarie eiectus, humanitatem sperare tantum potuit, non assequi: nam ab alia Aethiopum manu occupatur, inermis raptatur, vestibus et iam spoliatur. Ereptis omnibus adhuc supererant vivae moriis umbrae, cum Sosa coniux et liberi, quorum vitam ut sustineret infelix pater, silvestres ab arboribus epulas mendicaturus in silvam abit: sed ubi tenuem vitae medelam reperit, exspirarunt, paris sortis herede relicto parente. Hunc habent magna exitum.

Vide Ioan Pet. Maf. hist. Indi. l, 16.

ACTUS I. SCENA PRIMA. Sosa Dionis Victor. Sosa. Marchesius. Calderia. Sosa. IAm nocte Martis exule augustam Tago Aurora Divae pacis aspirat diem; Et qui corona barbarus vallum prope Urbis premebat ferrea, in fugam breves Accinctus alis fulminis rupit moras. Laetare felix Martis Heroi parens Ibera tellus, tuque poplitibus minor, Cui Lusitana verticem acclinat Dea Laetare Iberae gentis augustum decus Princeps Ioannes. Vicimus! qualis grege Parvo superbam siderum noctem premit Auriga lucis Phosphorus, quando suo Redivivus auro comptior diem praeit. Sol es Ioannes: Phosphorus tuus Sosa est. Sol es Ioannes; cuius a flammis meus Traxit calorem macro, et ignitam Duces Animam biberant; cuius a radiis fibrae Accensae Iberi Martis in sugam levem Vertere timidos Gangis extremi accolas. Sol es Ioannes, cuius ad lucem stupet Iam tritum Oaxis nomen, et Erythra, et Tigris. Tuos triumphos si quis Oceano redux Praeire potuit Phosphorus, potest Sosa, Post atra Gangis agmina, et Tigris pares Noctis tenebris marte concisos globos. Quod si relicto Gange sidereum caput Effert ab ortu Matris Idaliae comes, A Gange Victor efferat iubar Sosa. Titan Iberas lustrat auspiciis plagas, Quid hic moramur? proximum suo decet Phoebo micare Phosphorum, Si vos pari Face cremat ardor, patriae optatos lares, Et Lusitani regna repetamus soli. March. Desiderantis vota si patriae aspicis, Et Lusitanae fervidas gentis preces; Dudum redisse decuit. Erythraeo diem Quoties recentem protulit Titan vado, Toties amica pacis, et Charitum soror Patria morantem precibus ardebat Sosam, Sosam videre, Gloriae si te magis Coquit libido, gloriae in sinu sedes; Toto ille notus orbe, par superis Sosa, Indique terror; et, quod ad censum tui Venit triumphi, barbari domitor soli. Cald. Quin Amphitrite siquid augustum tulit, Flavoque genuit alveo, exhaustam tuas Flagellat arcas; fertilis glebae solum, Cilicumque messes; adde in opprobrium Mydae Geminum corusca Nerei praeda diem. Dione tuta, Martio expulso metu, Partis trophaeis, barbaris quidquam plagis Sosam tenebit? gloriae exhaustum satis, Satis triumphi, divitis glaebae satis. Uxor paternos saepe suspirat lares, Geminaque proles saepe; ne dignum polis Nomen Dione lateat, ancillas freti Famulantis undas patriae ad sinus lege. Sosa. O Patria! dulce nomen! affectum rapis. Submitte faciles Aeole in votum choros Etesiarum. Patria! iam totas tenet patria medullas. Ibimus. Mar. Quo nos vocas? Sosa. Calderia patriae vela pandemus spei? Cald. Graves trophaeis, patriae optati, rubro Eviscerati divites spolio freti. Sosa. Ibimus: hydaspis auream prolem Tigris, Indique sobolem gemmeam, et totam libet In Lusitanas vehere Gangetin plagas, Zephyris adulat aura, stat miti mare Crispatum ab ira: ventus obsequio venit. At dum Vasaeus instruit ratem, dies Laetis agatur iste festivus iocis. SCENA SECUNDA. Lusitanae Iuventutis ludi. Marchesius. Calderia. Vasaeus. Marchesius. Siluere fluctus Martis, et campo vaga Desaevientis pressa tempestas Deae Sereniore pace tranquillat metus. Cald. Sors nulla longa est, mitior serit iocos Zephyrus eodem, quo Notus saevit mari. Brevis hora laetis tristia immutat: malum Nullum perennat. nemo desperet suis Meliora rebus, quando de iectum solo Fortuna pressit: ille qui trepidus diu Rati pavebat, dum supinatis mare Iret procellis horridum, optatum sua Tenuisse tandem vela Portunum videt. Vas. Qui comminante grandinem campis polo Gravidis aristis funera timebat, die Reduce tumentes vidit aurata coma Nutare spicas, Nemo, dum furvae polum Rapuere nubes, astra desperet; potest Redire pulsa nocte meliori comam Implexus auro Phoebus. Humanos Deum Audire gemitus saepe delectat, novo Risu beandos. Ante fatales Dio Sine Sole luces traxit, et metuens feri Lupos Tyranni sparsit exleges comas; Nunc influentem copiae cornu bibit Beatitatem. March. Nos prius luctum pari Comitata luctu turba, communes quoque Plausus ciamus. Dulcius ridet, cui Gemitus amaro fonte madefecit labrum. Moderata durant gaudia. Est lusum satis Parce fruendum sorte felici; nocet Risisse nimium. Lacrimas risus parit. Cald Disterminantur limite haud magno dolor Magnus, voluptas magna. Vas. Iam lusum satis. Instructa navis, vela ludibrium data Ventis, et ira facilis aequorei Iovis, Amorque patriae, et Sosae Imperium vocat. SCENA TERTIA. Felix Navigatio. Sosa. Eleonora. Filii. Marchesius. Calderia. Vasaeus Sosa. DIonis ora, nec semel capite meo Defensa tecta, barbarae gentis iugo Erepta valla, scena virtutis meae, Et Lusitanae gloriae augustum Dio Vale theatrum. Eleon. Posuit ad votum mare Ferventis irae turbinem, molli iacet Somno quietum pelagus, et tergus levi Inambulatur Aeolo: suis tamen Ventis tumescit animus, agitatus suae Amore patriae. Fil. Non sumus populo sati, Quem vel noverca genuit extremo sinu Natura terrae, lacte vel pavit lea, Aluitque Tigris: non sumus populo sati, Quem vel colore noctis afflavit stygis Atror, vel umbris animus innatus pari Nigrore fontem tinxit, et tinxit genas. Gens bruta nigra fronte simulacrum nigri Ostendit animi. Sosa. Patriae arrident lares Prae ditis oris Indiae? Fil. Et cursu natat Celerante fluvius, donec undosae maris Se reddat ipse patriae. totas vorat Amor medullas, patriam, patriam volo. March. Favete molles flebilis Iovis chori. Cal. Iam dum Cocini tecta decrescunt, Amor Accrescit animo; dum Indiae littus fugit, Propior Iberus obviat. Vasaeus. Iam se Bonae Spei marita sideri ostentant iuga. Mar. Spes bona sub illo montis exspectat iugo. Sosa. Exsuscitari domitor Undarum patris Vasaee, nullus horror in mentem cadit, Dum fervet aestus Nerei? Vasaeus. In Bonae spei Versamur ora. Eleo. In Bonae spei quoque Ora periclitamur. Vasaeus. Ubi spes est bona, Quae fata Princeps metuis? Eleo. Ubi spes est bona, Causa metuendi plurima est. Vas Faciles ratis Citat natatus ad Bonae littus spei. CELEUSMA. Chorus. Dio recedit, culmina Bonae spei videmus. Echo. Vitemus. Chorus. Ohe culmina Bonae spei videtis? Echo. Vitetis. Chorus. Ite flabiles Animae, volate venti; Recedit infelicitas. Echo. Felicitas. Chorus. Recedit Echo. Cedit Chorus Sono quae vox ferit. Incerta? Echo. Certa. Cho. Certa, Spes certa mecum navigat, Nec tensa vela fallit. Echo. Fallit. Chorus. Volate Etesiae. In patriam redimus. SCENA QUARTA. Naufragium. Sosa, Calderia, Filii, Marchesius, Vasaeus. Sosa. O Morte vita gravior! aerumnae parens, Vortex malorum. Fil. Mergimur pater! o Pater! Sosa. Utinam furentis nuper ad belli minas (Vetuistis astra) sanguine explessem meo Sitientis arma barbari. Mar. O quisquis Deus Summos rotati cardines poli regis, Et rerum habenas temperas, irae potem Sepone fulmen. Calder. Lentus irasci Deus Conde o rubentem dexteram. Vas In mortem vocas Aeterne pelagi Rector; hanc animam super Oro reserva. Sosa. Chara progenies, Patris Nati levamen! Fil. O pater! natum manu Iuva paterna! Sosa. Nate spes amplae domus; Sosiae pyropus gentis! heu luctus patris! Fil. tuum procellis exime o Natum pater! Sosa. O astra, meruit, fateor, hoc meruit caput Torti volantem fulminis flammam sua Satiare morte; quamlibet tamen Sosa Matura subeat fata, non subit Pater. Parcite parenti. Testor has caeli faces, Non fata trepidus fugio; sed natos amo. SCENA QUINTA. Respirant e Naufragio. Persona ut supra. Va. Indulsit undis Numen elatum caput Inferre arenae; maesta sed comitum manus Adhuc procellis ageres? an mersum caput Praedam dedisti Nereo? an litus tenes Viva umbra mortis? Fil. mai. O pater! Fil. min. Mater. Mai. Pater. Eleon. O nate! miseram qualis ad matrem redis? Sosa. Quo me Noverca fortium immitis virum Fortuna redigis? fuimus. hoc superest mei; Post evolutam Martio nimbo Dium, Post barbarorum morte tumulatas minas, Post gloriosum Martis edomiti decus Restamus ossa gloriae, et famae cinis O quisquis alto timidus undantis sali Dedisse pinum, sorte contentus tua Auras ferentes stringis, et remo legis Propiore terras; vela ne spei explica, Fragilemque in altum provehi ratem time. Quae sorte turgent lina, lacerantur quoque. Saepius adulans Zephyrus Aquilones tulit. Felicitati quisquis adhibuit fidem, Dedit et dolori. Magna prosperitas trahit Magnum dolorem. Solis occasus novas Parit tenebras: faustitas moriens graves Luctus adornat: occidens longam dies Protendit umbram. longus abeuntem dolor Sequitur voluptam. Sortis humanae damus, Exempla terris, questibus nati Duces. O quem beavit Indus, aut famula Tagus Natans procella, cuius in limen fluit Flammis Achates, cuius in laquear abit, Vel nata Oronte gemma, vel flavus Cilix, Quae cumque possidebis, ut custos habe. Fortuna quod donaverit, non est tuum. Fuimus Iberi, fuimus! hoc quod est super, Vix umbra nostri est. Scilicet potens Sosa Invisus hospes limen alienum expetit. Cald. Si rapta tantum mente volvamus, potest Tetigisse corda luctus: at si quae rapi Potuere pendas, magna naufragio seges Crescit voluptae; biberit undanti sinu Captiva Gangis spolia, et Indorum vada Avida Amphitrite: biberit iratum mare Pretiosa foenora amnium, immensas opes: Illa tamen ira Nerei mitis fuit. Tibi pepercit, coniugi, natis, mihi. Potuit marito coniugem, natos Patri, Ducique socios rapere; donavit. Gemis Externa rapta, lege reddendi data? Superesse gaude coniugem, natos, Sosam. Sosa. Nimis heu! amaram gaudii venam ingeris: Talem videre coniugem, et natos, pater Timere poteram! Eleo. Nempe quo magis levat Fortuna, lapsum metue graviorem. fero Cervix Leoni maior in vulnus placet. Marita turris nubibus pluvio caput Vapulat ab Austro; fulmen Aemonias quatit Rupes, minora innoxium transit iuga. Sors in potentes robur exercet suum. Sosa. Quid est, quod illa rapere cum volet, nequit? Initia laeta claudit atroci exitu. Peracta iam tragoedia est. Ducis Sosa Exue cothurnum; pone personam: iubet. Redire sors in ordinem: Moras trahis? Iubet: obsequendum est, fata nolentes trahunt, Ducunt sequentes. pone personam Sosa, Exi theatro nudus, invisus, miser. March. Quod non dedit fortuna, non rapit, sua Repetit; in animos iure, et imperio caret. Excidere quidquid potuit, in censu tuo Male numerabis. Infimo cubant gradu Felicitates, creditrix si quas alit Fortuna. Summus sorti, est gradus, nihil Debere sorti. Mutuum fugit, suo Quis quis beatus. Post inundantis sali Exhausta damna, postque demersas opes, Si animus superstes integer fluctu enatet, Nil perdidisti. Rebus alienis cares? Tuis beatus. March. Adde; si spes est super, Nil perdidisti, contumax nondum comes Spes nos reliquit. gaudii aurora emicat, Et faustitatis Lucifer, dum spes micat. Sosa. Sperare rebus possit ereptis Sosa? March. Sperare solum rebus ereptis potest. Sosa. Spes est inanis, nulla quam fulcit manus. Mar Spes vera calcat arduum. So. Sed qua potest. Mar nullus animosae impervius callis spei est. So. Stanti. M. Et iacenti. S. An arduum pectus iacens Superare tentet? March. Si cadat spes, est spei Spes nova superstes. So. Parte qua misero Sosae Spes ulla nictat. Eleo. Parte qua speras minus. Sosa. Doce, o Vasaee, siqua spes miseros alit. Qua parte fulsit? Vas. parte spes omni micat, Quaese Tonante fundat, Abiectus vigor Resumat animos: fata nos tuto locant: Fortuna vires ipsa consumpsit suas Tantum nocendo. post Erythraei maris Spolia voraci mersa Neptuni sinu, Qui te iuberet esse securum, Deus Extentus almo brachia, et rigidae trabis Mensura tristis, restat in messem spei. Sosa. O qui profuso sanguine humanum genus Tibi vindicasti Christe, qui pari geris Paterna sceptra dextera, Sosam aspice, Sosam rotantis vile ludibrium Deae, Sosam sequentis fabulam aetatis; Sosam Tot haurientem fata, quot video super Vitas meorum. Perge quo callem nemus Altum supinat: Spes bona ostendit viam. Qui nil potest sperare, desperet nihil. CHORUS. FORTUNAE Protasis. Fortuna ministrante Avaritia, et Ambitione personas agendae Tragoediae aptat. Fortuna. Genius Sosae. Ambitio. Avaritia. Honor. Fama. Triumphus. Chori Pars prima. Fortu. Ambitio! Avaritia! et Honor! Fama, et Triumphe adeste. Patent theatra: ludite: Sit meta Sosa ludi. Huic laureas, huic purpuram, Huic Martis arma ferte. En laureas! en purpuram! En Martis arma! ferte. Secunda pars saltu peragitur, et investitur Genius. Chori Pars tertia. Devestitur. Genius. Io beate! Fort. Haec faustitas Est umbra vanitatis. Genius. Frons vincta lauro. Fort. Lugubri Mutabitur cupresso. Genius. Armata dextra! Fort. Funeris Datura dextra vulnus. Genius: Vestimur ostro! fort. Purpura Mutabitur lacerna. Genius. Orbem rotamus! Fort. Orbibus Magis rotandus ipse. Genius. Hic vita! Fort. Mors intus latet. Genius. Hic gloria! Fort. Et Chelydri: Mutabo scenam: haec faustitas Catastrophen parabit. ACTUS II. SCENA PRIMA. Sosa a Rege Caphrum excipitur. Rex Caphrum. Aulicus. Sosa cum suis. Rex. AIn', pyropum gentis Hesperiae sosam, Et Lusitani generis immensum decus Pelago redisse naufragum? Aul. Eversae rotae Triste documentum. Rex Liceat affatu frui. Sic illa fallax oritur, et cadit Dea. Si Solis ortum sequitur oriendo, sua Nece anteibit solis exstincti necem. Quem nasciturus praevia aurora dies Avere iussit, fronte tangentem polos, Moriturus idem fronte tangentem solum Iussit valere. Mae qui compto diem Ferebat auro Phoebus exacta orbita Tristem caducas mersit in noctem comas. I, fide magnis, fide crispatis freti Iocantis undis. Zephyrus arridet? Noti Sequetur ira. Maria composuit sopor? Furor excitabit. Falleris sortis levis Venator aurae. Lenta cum venit, gradum Animata pennis fulminis quando fugit. Sed en severae sortis exemplum. sosa. Sosa. Illustre Caphrum columen, et domitor soli, Salique domitor, una reparandis via Relicta damnis, pedibus affusum Sosam, Comitesque clemens, coniugem, et natos vide. Rex. Assurge; et animum corpori arrecto parem, Paremque frontem sume; sed iuvat tamen Audire casus. Sosa. Quae dolor tegi cupit, Referre mandas. pareo iubenti. dolor Sine me volentem regiae voci obsequi. Rebus superbus prosperis, auro satur, Saturque gemmis, marte servata Dio, A Gange Victor Hesperum rursus Tagum Visere redibam: Socia adhaerebat Sosae Coniux, et altae liberi columen domus, Sociaque turba: iamque cedentum India Fugiebat oculos, lenis impulsu rates Ferebat aura: credita est aurae ratis, Cum fortiore tenderet flatu sinus, Stitura arenae. Iamque lucebat Bonae Spei ora, spesque mente pariebat novas, Sed ora terminalis haec spei fuit. Cum lassa Titan colla Pyroentis iugo Solvere pararet, seque praecipitem dies Ageret in undas, parva sordenti globo Nubes serenas inquinat Phoebi comas. Violenta nox insequitur, et trepidum rapit Nubis volumen aethera. Ubi caelum perit, Et Luna rapta, et conditae astrorum faces, Agitata ventis unda venturis timet, Tumetque pontus! irruunt una exciti Maris Tyranni: turbo convolvit fretum, Miscentur undae, non capit sese mare: Ventis repugnat aestus, ac aestum retro Ventus repellit; excidit temo manus, Et vela transtris: omnis officio stupet Typhis relicti, postque supremo datas Preces timori, Nereo irato grave Auri tributum pendimus: nullum fuit Pretium pyropo, Iaspidi nullus valor. Quaeque aestimabam, ut spernerem, fecit timor. Suis carina nuda thesauris iter Per arva Nerei molle sperabat fore: Sed sortis ira non premit, nisi opprimat. Utrumque fluctu navis alterno latus Diverberata solvitur, tabulae crepant, Aguntque rimas, nacta per rimas viam Succedit unda: donec avulsas mare Tabulas voravit. quanta! dicentem increpat Dolor renascens. Rex Prome: qui clades suas Referre potuit, citius auxilium tulit. Sosa. Sinite dolores! quanta lamentis cohors Insonuit omnis! triste documentum! mea Volui procellis pignora, hauriri mari Vidi sodales: pars tamen Lybicae data Mecum est arenae. Forte maiori malo Servata mecum; gravibus aerumnis modum Nisi tua dextra statuat: o si quae tuas Pietas medullas tangit, et miseri movent Casus parentis, tende subsidio manus. Ma Auxilia propera: qui tuam implorat manum, Dux erat; honoris magna materies tui. Rex. Non inserena Pleias, ubi forsan diem Furata mundo triste nimboso dedit Polo tributum, semper augustam teget Solis Iuventam noctis alternat vices Dies renascens; sortis inimicae rotam Quies coercet. Illa cum volet, fugit, Sed et redibit; turbine alternat gradus: Ut avolat, sic advolat. Veniet dies Sereniore lucidus Phoebi coma, Qui rapta revehet. Mitte, quae pectus vorant Virile, curas. Nos mali expertes licet Tua damna tangunt. nostra, dum suas dolor Infringit iras, tecta, Patronos lares Una subite. Eleono. Quantus accedis Deo O gemma Regum! vile qui caput levat, Deum aemulatur; cetera hominibus pares Reges, Deorum Numen accedunt prope, Si quos sinistri deprimunt casus, levent. Fil. I. Miserere Rex! miserere natorum pater! Fil II. Miserere Rex! miserere Natorum pater! Rex. Utriusque votis annuo. Matri, Patri, Natisque pronus consulam cura pari. Succede tecto. Regiae fores patent. Vos in propinquo solvite timores lare. SCENA SECUNDA. Barbarus condolet Sosae. Barb. Timete post trophaea quos rapax tulit In alta ventus: gloriae augustus dies Ut affluit, sic effluit. Mitis venit Fortuna parvis. fulmina impendent iugis, Abylamque toto vertice exstantem freto Quamvis serenus, obviis tamen quatit Nereus procellis. Ibat augusto comas Radiatus igne nuper, humano Sosa Altior honore; littore, et Eoo diem Auri vehebat, sed priusquam cerneret Votos Iberos, occidit mendax dies. Sic ille atriis timidus in rotis puer Solis vehendi cupidus in noctem cadit, Dum lucet orbi: quique sub solis rotas Gressum parabat Icarus, avitae decus Extinxit undis gloriae. Nemo prope Impune flammas hausit: accendunt quoque Lucere quas putaveras. Fulmen diem Mentitur igne, quo iugis stragem vehit. Fortuna vitrea est, frangitur quando micat. Incide pennas, quisquis ad solem volas Inebriantis gloriae, et lapsum time. Non bene calentem raperis ad Phoebi rotam, Quicumque fingis cereo pennas litu. Phaethon lupatos excute, impendent graves A sole noctes: reprime sollicito timens Tua vela fune, quisquis alludens mare Etesiarum gratia incautus secas. Quamvis quiescat unda, non desunt Noti, Fortuna si quem blandior risu excipit, Caperata perimit. Neminem immunem sui Sic esse iuris patitur, ut quantum favet, Tantum minari desinat. Levat? time. Vertigo per praerupta gradientem occupat. SCENA TERTIA. Sosae suspicio. Sosa. Suspecta semper barbari est Regis fides. Credamne? pendet animus arcanis vacans. Serena frontis sidera, et amicus color, Patensque laetos spondet eventus amor; Sed cura pectus versat, et dubius timor Animum flagellat; quid si adortus occupet Incogitantem? quando non times, time. Matura tunc pericula in caedes ruunt, Cum non timentur. Ira se arcano licet, Dum tempus obstat, pectoris sinu tegat; At tandem in ignes exsilit. Mulcet manu Hyaena laeva, dextera ut caedem inferat. Non cernis odia? barbarus Rex est, cui Nostram salutem credimus: certae necis Suspicio subolet; providus mihi malis Animus futuris angitur. favet? favor Larva est furoris. fronte subsessor latro Mendace velat odia. cristatum caput Chelydrus herba condit. aptantur doli Temporibus. illud metue, quod metuis minus. Emmanuelis una non solum tibi Agenda causa est. es pater, Natos pater In praeparatum forte discrimen trahes, Charamque coniux coniugem Potest Sosa Credere salutem barbaro Regi suam, Nequit maritus, genitor incautus nequit. Quaerenda certa coniugi, et natis salus. SCENA QUARTA. Sosa de abitu consultat. Sosa. Calderia. Marchesius. Vasaeus. Sosa. Ades probate rebus in summis mei Interpres animi, sortis extremae comes Calderia, mecum profuge crudeles soli Nigrantis oras, barbari fraudes Ducis I profuge mecum Marchesi: saevi dolos Praeverte Regis. Cal. Barbarum mitem vocas? Sosa. Mitem ferocem nuncupas? Marchesius. Sed qua probas Ratione saevum? Sosa. Fraudibus, Marchesius. Quibus? Sosa. Soli, Vultusque nigri. Cald. Saepe sub frontis nigrae Colore clausus pectoris candor latet, Quem saepe pansae Regio amplexu manus Produnt. sosa. Latentes metuo in amplexu dolos. Mar. Qui se in favores explicat, nescit dolos. So. Numquam innocentes anguis amplexus dedit. Vasaeus. Raro patrandi sceleris obducta latent Sub nube signa. lingua si fraudem premat, Oculi loquaces, proditor frontis color, Sollicitus oris nutus, ambiguo tremens Sermone lingua criminis notas dabunt. Sosa. Notas tenemus, anguis amplexu necat; Favore ficto barbarus quando canit Dolosa Siren, funus impendens time. Ridere simulat dirus aliquando furor. Notas tenemus. Cald. Regis amplexus tenes: Et male paterno cedere e sinu petis? Sosa. Suspecta timeo verba, suspectam fidem, Quae tela cudat, video; dum placido silet Tyrannus ore. Cald. Tela quae cuderet amor? Sosa. Amor latenti tegumen obductus dolo. Date vela rursus Aeolo, aut forti pede Deserta mundi spatia, naturae ultimos Calcate fines: omnis in fuga est salus. Mar. Ergo benignum Aethiopis amplexum fuga Deserere mens est? Regius num sic tibi Amor est probatus? Eia perspectam fidem Felix adora. Cald. Nam quid aggrederis miser, Ludendus, exspes? Ecce per soli avia Per clausa phoebo nemora, et aestivi canis Adusta flammis arva vix lentes bene Gressus trahemus: deinde quis tutum locus Dabit recessum? Sosa. Pellor et trahor: grave est Obstare, quando pellor et pariter nefas Sistere trahentem. Fraudium pellit metus, Trahitque coniux coniugem, proles patrem. Luctatur intus animus; et quamquam pudet, Iniussus arcem pectoris metus tenet. Suspicio fraudis fraudibus sternit locum. Vas. Vitare dum vis, praeda ne fias, cave. Cald. Et quos recessus mente designas tibi, Tuisque tutos? nescius sisti furor Omnem nocendi semitam ulturus teret. Sosa. Tutius aperto conferes hosti manus, Quam te latenti fideris. Moram increpa Amica turba, servit in fraudes mora, Quaecumque trahitur. Ma. Precibus infelix timor Etsi repugnet; dabitur id tamen tuis Dux magne iussis. Ibo quo sequi imperas, Per utriusque sortis alternas vices. Sosa. O chara amici pectora, supremum meis Damnis levamen! Sortis excessit vigor, Sed spes remansit: insequens forsan dies, Quod prior ademit sortis adducet iubar. Per obviantes ite fortunae minas, Casusque mecum, prospera aversas genas Dum sors reflectat. Cal. Sequimur in vitam et necem, Habitate solis lustra penetramus feris, Per mille rerum vortices, discrimina, Casusque totidem, fata quo ducent tua. SCENA QUINTA. Valedictio, et discessus Sosae. Rex Caphrum. Sosa cum suis. Rex. Properatis abitum, gentis Hesperiae decus? Plus dandum amicis fuerat: arbitrio meo Si vestra starent acta, Coniux, et Pater, Natique mecum gemmeos agerent dies. Rogando flecti posse sperabam, preces Dedimus in auras. Ultimum precor Sosa, Agenda lentus statue; qua tutum est, gradus In parte fige. hic otium certum bibe. Qua parte quaeris esse securus, magis Hac metue parte. consili e sede aspice Animo occupatas sortis humanae vices. Sos. Rex magne Caphrum, quantos extorres agat Amor videndae Patriae, et mentem gravet, Didici exulando. quantos in Iberos lares Festinat animus! quantus approperat frui Desiderato littoris Iberi sinu! Dulce est amanti Patria Rex. Si meruit favor. Si merita nostra, casus in vestrum in solens Ne se revolvat verticem, nostro lare Vivite beatos otio tuto dies! Sosa. Favore Princeps imparem Sosam gravas. Utinam daretur ultimam partem tuis Referre meritis posse! sed cum deficit Animum facultas, esse virtuti satis Solet voluntas. Rex. Nimius in laudis meae Serie laboras: facere quod velim bene, Fortuna nostra est; vestra, reddendi genus Non cogitare. Sosa. Esse non gratum iubes, Cogisque. Rex. quisquis muneri vicem parat, Dum recipit; est ingratus. Sosa. Ingratum voco, Referre quisquis negligit. Rex Quisquis parat, Aequare poste credit. Ut caperes dedi, Non ut referres. Dona cupiebam dare, Non fenerari mente qui facili capit, Capiendo reddit: nimia referendi fibras Cui cura tangit, arguit dantem. Sosa. Satis Numquam futurus gratus est, qui non statim Grates rependit. Rex. Quisquis accelerat nimis Referre, grati nomen haud meruit viri: Sed debitoris. Sosa. Vincor o Princeps tuo Favore pressus: nulla quod virtus mihi Meruisse potuit, munus agnosco. nisi Superae benignum Charites effundant sinum, Ut dona adaequent Regis, ingratum Sosam, Natosque coges vivere, ingratos mori. Nunc et favorum veniat in cumulum precor, Ut Lusitanum vivus attingam solum. Rex. Incerta sequeris. Si tamen id animo sedet, I fortis anime, perque felices iocos Indormientis Nerei, per et soli Famulantis arva faustus Hesperii subi Littoris arenam. Sosa. Filii vestrum patrem Noscite: levamen unicum in tantis malis Coniux adora. Eleon Quamdiu Princeps meos Sanguis per artus bulliet, quamdiu piis Vescetur auris animus, in grates tuas Linguam resolvet. Fil. 1. Alterum patrem colet In te superstes pignus afflicti Sosae. Fil 2. Morti dabamur victima, at per te salus Reparata miseris. Rex. Ite, quo caelum vocat Meliore digni sorte. Fil. 1. Tu Pylios dies Excede vita. Fil. 2. Vive. Fil 1. Postremos tua Pietas in orbes exeat. Fil. 2 Nomen tuum Esse pietatis nomen addiscat Tagus. Sosa: Verum est. latente fraudium immunem dolo Se comprobavit. Magna maiestas viro, Sed maior intus animus infractam satis Fidem probavit. Iacta sed tandem alea Citat morantes Ite progenies mea, Matris levamen, dulce solamen Patris. CHORUS. Fortunae Epitasis. Genius Sosae Fortunam fugit. Allicitur ab Avaritia, et capitur. Pars Prima. Genius Sosae. Fortuna. Avaritia. Timor. Timor. Fuge, fuge: cladi destinat Fortuna te sinistra. Genius. Quo fugio? quae me protegent Sat conditum tenebrae? Fort. et Avar. Frustra latebris abderis, Fortuna vincit Argum. Videris: exi: Genius. Tutius Sepelite me tenebrae. Fortun. Videris: exi. Segnibus Moras moris maritas? Avaritia. Morare? fraudes instruam. En aureas catenas. Genius. Felicitatis lux micat. Timor. Est umbra faustitatis. Genius. Beatitas! Timor. Cave! cave! Genius. Felicitas. Timor. Caveto. Fort. et Avar. Habet! tenetur. aureis Sunt vincula in catenis. Pars Secunda. Genius solus Captus gemit. Heu me! tenemur. aureis Sunt vincula in catenis. Non est corusco torquium Beatitas in auro. Piscatus Indi vortices, Gangetidosque vitrum, Damnum procellis extuli. Mersi beatitatem. Frustra latentis pallidus Fossor beatitatis, Profunda terrae viscera Ligone pervagaris. Non montibus Gangeticis Felicitas sepulta est. Sonante nulla volvitur Felicitas procella, Si quod per undas volvitur Aurum, fugit per undas: Frustra sequere. Montibus Si quod latet sepultum, Est mortuum: si hoc erues, Animi erues Mephitim. Rebus colorem defluum Mortale tolle vulgus. Torques honoris, in animi Sors vinculum recudit. Pars Tertia. Captivus abripitur. Timor. Fuge, Fuge! Genius. Teneor. Timor. Fuge, fuge! Genius. Fugam vetant catenae. Fort. et Avar. Procede sortis victima. Genius. Quo me cruenta raptas? Fort. et Avar. Ad victimantem acinacem, Secespitam et secures. Genius. Heu! quem cruenta pallidi Libido tangit auri, Hoc disce mecum: Qui volunt divites fieri, incidunt in tentationes, et laqueos. ACTUS III. SCENA PRIMA. Ad oram S. Spiritus deveniunt Lusitani. Sosa. Eleonora. Filii. Marchesius. Vasaeus. Sosa. POst maria tot lustrata, quae toto procul Eiecta mundo iuvenis aurato dies Prospectat ortu, sortis humanae vices Acti per omnes venimus, qua se levat Suave nomen Spiritus Sancti plaga. Eleon. O suavitati nominis utinam pares Alat ipsa mores terra! Fil 1. Mi pater quies Qua sede dabitur? debitum officium pedes Iam destituro viribus lassi negant. Fil. 2 Hic aegra pono membra mi Pater, negat Infirmus animam spiritus Sosa. Superi! malum Et hoc tueri cogor? Infelix Pater! Quod nil meis prodesse, nec tristes queam Levare casus! O mihi luce hac magis Dilecta proles; nostra quemcumque exitum Habitura sors est, pectore invicto pati Assuesce: sera quamlibet, dabitur tamen Sedes quieti. Fil. 1. Cur male relicti Caphres, Piique blandae Regis elusae preces? Quae nunc latebrae, quis locus miseros teget? Eleon. Mi nate, tenuis restat in tectum via, Comitare patrem. Sosa. Nate, quem tanta est mihi Genuisse, tristis sarcina in humeros subi. O fida socii pectora, et mecum malis Exercitata nobilis Tagi indoles, Si quem parentis tangit infausti dolor; Auxilia nato praestet. Eleo. Ah! humeros dolor Suppone natis. pondus acceptum sinus Accede fili. March. Mitte, quam nati tui Sollicita coniux Principis curam geris. Eleon Facilis mei iactura. Sosa. Macte animo! meam Agnosco nunc te coniugem. March, Nate, o meos Humeros subito. Sosa. Ista spolia Orientis fero, Isthaec secundo Marte defensa Dio Spolia supersunt. Eleo. Magne Regnator poli Miserere tandem, vultu et afflictam vide Gentem sereno! parce, per si quid tibi In Lusitana gente gratum unquam fuit! Sosa. I prae Vasaee, praesidi si quid super Caelum reservat, fundet auxilio crucis. Vasaeus. O crux salutis an chora, Spes una naufragorum. Tot verberati fluctibus Fatiscimus sub ictu. Per tot sali pericula Per tot soli furores Raptamur, agimur, volvimur, Simulacra viva mortis. O crux salutis anchora Spes una naufragorum, Ni sustines, spes concidit, Demergitur carina. SCENA SECUNDA Sosa cum suis invaditur a Manipulo Barbarorum. Filius 1. Quae monstra genitor? Sosa. Nate, quid monstri vides? Fil. 2. Fuge mater, heu fuge. Eleon. Nate, quas larvas times? Fil. 2. Suprema generi fulsit haec nostro dies. Fil. 1. Pater, ad tyrannos venimus. Sosa. Nati, heu! patris Miseranda cura? quot mihi eripiunt neces Pectus paternum? quem diem miser horrui, Adest profecto rebus extremus meis. Quo terga vertam? nostra iam metus mala Vicere cunctos. Video perniciem mihi, Et imminentem coniugi, ac natis necem. Maesti parentis unicus, nati, timor, Et casta thalami socia, securas specus Hic in latebras oscitat. Dignum viro Vos bellicoso capite consilium, et manum. Placetne ferro obstare venienti? Omnes. Placet. Sosa. Et barbarorum pellere furorem? Omnes. Placet. Mar, Sunt paria nobis arma, sunt pares maus. Cald. Una est peri clis reliqua superandis via, Repellere armis arma, vires viribus, Manutque manibus Bar. 1. Paria pectoribus viri. Aptate nervis spicula. Sosa. Hic si unquam viri. Barbar. Ibera pestis, dedecus mundi ultimum, Imbelle Lusitaniae vulgus; tuo Nudum propino vertici telum. Sosa Tuum Nostro hauriendum sanguinem ferro dico. Barb. 1. O sol diurne, quaeque vigilantes choros Triformis Hecate argenteo vultu praeis, Haec praeteritis scelera? Tartessum tibi Rursum propino sanguinem. Sosa. Rursum tuum Lupis propino. Bar. 1 Ruite properate impetum. Eleo. Miseros ab alto Rector o Superum aspice. Sosa. Hac parte, et illa sustine infestam globo Denso cohortem. Ba. 1. Totus in pugnam evola. Eleo. Spes una rebus Virgo desertis veni! Fil. 1 Quamvis per ossa serpat exsanguis metus, Diuturniores nescit in moras tamen Amor latere. mente natorum est nefas Excidere patres: ignis occulti calor, Etiam timore pectus oppressum excitat. Comitare fratrem frater, et natos parens. O parce: Fil. 2. Parce. Eleon. Parce, per tui precor Regis salutem: supplicem mitis rogo Ne sperne Matrem. Si sitis ferri, nisi Sisti potest cruore, feminea cadet Cervix in ictum mollior. Bar. 1. Sistunt preces, Et arma nondum visa percellunt fibras. Sosa. Quid agimus? avocandus est armis puer Ne quid tenellum peccet in amorem furor. Sosa. O Nate! Fil. 2. Genitor Sosa. Socia genialis thori. Fil. 1. Ignosce Genitori. Sosa. O mei generis decus! Bar. 1. Mittantur arma: vincimur. Vestrae vigor Infractus ille mentis, et vultus color Fero cientis tela refringit manus. Sosa. Mittantur arma, si prius dictis fidem Iuratis. Barb. 1. Irin, Numen insessu premens, Caelumque testis. Sosa. Arma mittantur manu. Barb. 1. Salvete tenera nobilis Tagi indoles. Iubar illud oris, plenus illecebris amor Nostra involavit arma. Magnanimae notas Spectate comites Indolis. Sed ne mora Dies trahatur, ultima gentem Tagi Adesse ripa, cuius in vultu decor Simul et venustas spiret, ad Regem refer. Sosa. Si mihi disertus ore facundo eloqui Manaret amnis, impares meritis tuis Grates referrem. Si tamen vestras lubet, Audite grates. debiti cantus sonent. RECREATIO. Gens nigra vultu, Amica cultu, Gens grata Lusitaniae. Miseros amatis, Pressos levatis, Gens grata Lusitaniae. Nox est fugata, Dies renata Vestri favoris gratia. Sed nox doloris, Dies amoris, Vestri favoris gratia. Barb. 1. Ut mollis auri cantuum illusit sonus! Sed illa volucris aemula canentis fides Arridet usque. Sosa. Turbine implexo date Ridere tot a plectra. Barb. 1. Iungatis choros. (Musica barbaros recreant.) Bar. 1. Satis est propinquo nemoris umbrosi diem Lenite senio; regios nutus ferens Dum redeat urbe nuntius. Sosa. Regis favor A nemoris umbris, Regii in amoris diem Nos evocabit. Barb. 1. Pronus afflictos levat. Succede nemori: Sirius calor iubet. At tu propinqua civium interitum refer Venire clade; si Lares salvos velit, Deosque patrios, coniuges, natos, focos, Metus propinquos urbis ingressu arceat. SCENA TERTIA. Regi Barbaro adventus Sosae nuntiatur. Nuntius. Rex. Nuntius. Hostile fines agmen Orientis metu Premit propinquo. Rex. Nomen et patriam refer Venientis irae. Nunc. Novus extremo Sosa Gange, ac Ibero, robore, et ferro gravis. Fortique comitum latera succinctus manu. Rex. Infestus ille tela in occasum rotat Potentis urbis? Nunc. Pectore et manu micae Animosa virtus: ira virtutem adiuvat. In te suprema patriae incumbit salus. Rex. Quid otia nimis segnia furores trahunt? Scelus anteverte, ne quiescentem occupet. Ibo, et furori primus obtendam caput, Armisque pectus. Siste. Non cautum Ducem Inopina saepe damna momento premunt. Volvimur eodem, dextera adversus pari Mars reprimendus. Tardius iacta gravius Ferit sagitta. exerrat in praeceps furor, Si frena laxat, Siste, meditemur dolos. Excutere telis arma si tentas, pari Vim vi retundent. Si irruo, non obruo. Et hinc sinistro sortis afflatu metus, Et inde fertur: sive venientum agmina Propino telis, sive subeuntes larem Oculo benigno specto, discrimen coquo. Moriantur: ite, patriae si quem salus Amorque tangit. Ibimus laeti in necem. Dummodo cadentes hostium cadens globus Sua ruina condat: hic tumulus placet. Sed ira fraudes induat. Magnum bonum est, Simulata virtus tecta iam pietas dolis Arridet animo. fronte dum ficta suas Fraus mima partes sustinet; bullit nigro Sub corde livor, ira, furiarum manus, Et styx, et orcus omnis, et barathrum fremit. Inventa fraus est; parta, iam parta ultio est, Subire divo prosimas caelo domos; Regis penates, artis annosae lares Quicumque poscit; urbis augustae inclitas Turres remoto Martis incessu colat; Deponat arma; pacis in patriam venit: Ulterius arma ferre lex gentis vetat. Ubi ponet arma; pacis excipiam sinu. Quem nempe Erinys obsidet, et ultrix quatit Megaera flagro. Tacitus interea dolus Eventa rerum spectet, et sagax suas Tumultuoso ne quid exerrem impetu Disponat artes fraudium, et fraudem tegat. SCENA QUARTA. Sosa arma Barbaro Regi mittit. Nuntius. Barbari. sosa cum suis. Nuntius. Hactenus eundi libera armatis fuit Per tesqua venia; iussa nunc Regis vetant Ulterius arma ferre. Vel gradum refer, Vel arma pone infesta. Sosa. Vel gradum refer Vel arma pone infesta. Lusiadum manus Quid parva possit? Nunc Ire si ulterius libet, Patent amica cuncta; suspectus tamen Violens in armis civibus nostris Sosa est. Ma. Parva cohorte mille terrentur? Nu. Novum Nobis timendos fecit armorum genus. Sosa. Anceps timore, vota quo dubium ferant, Agor, speique quidquid est super, metu Miscetur: Arma Marchesi, et Martis notas Posuisse suades? Mar. Arma nos frustra tegent, Cald. Nec protegenda viribus nostra est salus. Precibus agamus. Eleon. Arma depones Sosa? Depone natos, coniugem, socios, Sosam; Victima furori barbarae gentis damur. Vas. Si sit cadendum, viribus minor cadet; Nec arma prosunt. Eleo. Arma si metuunt sat est; Sperare tantum possumus quantum timent. Arma precor, arma sobolis auxilio tene. Ma. Auxilia lenta quaerimus. Em. Fil. Prolis pater, Charaeque matris vertitur in armis salus. Arma, pater, arma Matris auxilio tene: Eleon, Site tuorum tangit affectus Sosa, Gravemque pronis rebus in lapsum studes Tuere natos: arma quam diu geris Sperare donas; arma cum ponis, iubes Spes exulare. Em. Fil. Genitor in manu tua Nostram salutem condimus. Quamquam patre Iubente natos dedecet metus, tamen Exsistit ultro corde labefacto pavor. Barb. Age arma pone, non vacat vanis diem Mactare verbis; rumpe suspectas moras: Officia lenta regium in graves citant Animum furores. Sosa. Tempori cedam. Cal. Via Haec una restat brevia per compendia Salutem emendi. Ma. Cede El. Quam metuo, ut tibi Quidquam supremo tempore hic prosit labor. Tenuisse cupies arma, quae properas dare. Va. Triste ominari parce. Rex quidquid iubet, Necessitatis iura praesentis quoque Leonora poscunt. El. Nostra quam fragili salus Commissa ligno est! maius extremo tumet Metu periclum, bullit in fluctus mare, Strident procellae, mugit adverso Notus Aquilone pulsus, nubit Oceano polus, Et tu relicto fluctuas clavo? fretum Emoliuntur Aeoli insanus chorus; Et robur addis Aeolo? antennae gemunt; Ventoque vires sufficis? cedo malis. Nil femina audet, So. Lacrimas tantae preci Darent vel hostes, cogimur tamen ultimae Necessitatis lege. Barb. 1. Quid dubio moras Sermone trahitis? tesqua regressis patent, Domus ferarum: at arma si ponas, patent Potentis urbis cardines. Mar. Mitis dedit Exempla mentis barbarus nuper Caphrae Monarcha gentis. Ele. Quo trahis coniux, eo. Sosa. Deliberatum est. arma Gradivi notas, Omnemque Martem pono: securum iubet Amica Regis gratia, et gentis favor. Mar. Nil est timendum; pacis in patria sumus. Cald. Accipite Martis arma, quis nuper Dio Asserta paci, totque Lusiadum globi Sceptro rebelles poplite didicerunt Tagum Curvo vereri. Sosa. Regio imperio Sosa Parere promptus arma depono. Barb. 1. Pedes Succinge pennis Aeoli, moram increpa, Oculisque primus regiis arma exhibe, Nos lentiore ruta permensi gradu Gradus sequemur. So. Sequimur ad nutum, praei. CHORUS. Fortunae Catastasis. Pars prima. Fortuna Genium Sosae Miseriae tradit. Haec iubet eum molem Sisyphi rotare. fortuna. Miseria. Genius. Fort. Miseria! Miseria! excipe Sinu tuum clientem. Genius. Eheu! Miseria. Theatrum vertitur Sortis, movente nullo. Fort. Miseria quid agis? Sisyphi Iube rotare molem. Mis. Gyra laborem Sisyphi, Genius. Succumbo ponderi impar Faciles ab alto labimur. Sed sublevamur aegre. Quo, quo! M. et F. Revolve. G. Lubrica Quam sunt theatra sortis. Revolve! Siste. vertitur. Sors non habet quietem. Pars secunda. Genius moli obnixus docet Fortunam non quiescere. Modicam labori lubrico Concede sors quietem. O nexa rebus Vanitas! O vanitatis umbra! O quisnam avari tormina Exploret, et catastas? Rotamur, agimur, volvimur Ab otio ad labores. Avare placidus atria Somnus, quiesque vitant Emptique tot doloribus Subeunt novi dolores. Quid damna prosunt noctium, Aut quid labor diei? Haec poena avaros corripit, Semper sitire plura. Curae voraces exedunt, Trudit dolor dolorem: Unusque si reciditur, Repullulat secundus: Ut Hydra, vel Tytii iecur Pereundo saepe crescit: Et cum voratur, tum fami Sese parat sequenti. Haec poena avaros corripit, Numquam assequi quod optant. Pars tertia. Curis infestatur. Fort. et Mis. Curae voraces vultures! Et pectorum catastae! Genius. Eheu! dolor doloribus Succedit. Mis. His avari Iuste premuntur legibus: Non assequi quod optant, Omnes. Lex haec avarum corripit; Non assequi quod optat. ACTUS IV. SCENA PRIMA. Sosa a Rege Barbaro simulata benevolentia excipitur. Rex. Sosa cum suis. Rex. IAm capta sese retibus miscet fera, Venabulumque sponte venantum induit. Et ipse, et una gentis invisae comes Plagis tenetur. Anime, quid frenos premis? Simuletur ira, tempori aptari decet. Quamvis timentis vix sciat furor tegi, Tamen tegatur. tutius saevit furor Amore tectus: odia vindictae locum Professa perdunt. aspice ut multo gravis Squalore vultus umbra vix hominis tegat. Heroa gentis capita Lusiadae, mari Iactata turba, tabula collectae tatis Vos tandem arena sistit, et portu beat. Subite portum pectoris; tuti meo Pendete collo, placida quo sedet quies, Quem saevientis ita non turba Noti, Nec Terriquassi Regis alternus furor. Sosa. Unice cadentis lucis assertor mei Tutela capitis. Rex. Supplicem a genibus manum Aufer, meosque potius amplexus pete. Et vos reliquiae naufragae magnae domus Parvi clientes, dulce solamen Patris, Maestaeque Matris gaudium; Iuvenes meo Pendete collo. Laudis hinc nostrae seges Crescet, dedisse naufrago sedem Sosae. Eleon. Rex paria superi pretia pro tantis tibi Meritis rependant. Sosa. Gratiae tuae trahunt, Sequimur trahentem. Rex. Famula servorum manus Tardas citatis demite obsequiis moras; Ornetur altum columen, et turbae capax Immane tectum spatia diffusae domus Arcanae retegat, cuius auratae trabes Sudare marmor onere peregrino docent. O multa pelago, muta sitienti solo Perpesse Princeps! Teneo bellacem manum, Et Martialis capitis augustum iubar Datum est videre! fulminis tortas tui Nuper procellas trepidus, et capite minor Dione metuit Aethiops: hinc te super Caerulea ponti regna, terrarum super Spatia, curuli nube subvectum polo Miscere fama visa: nos tantum Ducem Vidisse, multum; plurimum tamen iuvat Opem tulisse. Sosa. Censui adscriptum tuae Laudis nepotum id sera posteritas canet, Iacuisse nosmet ludicrae sortis pilam, Per te stetisse rursus: et quisquis mea De gente surget nobilis ab avo nepos, Trahere a favore sanguinem tuo sciet. Cal. Nos turba vilis, triste ludentis iocus Soli, salique: cuius in tumulum Tethys Laxavit ora saepe, quam torvo Leo Sepelire rictu nisus est, cui et Tigris Ferocientis oris in rabie ultimum Tumulum paravit, pacis in avitae sinu Tandem sedemus. Rex. Vecta puniceis volet Laetitia bigis: obviam occursu cohors Tenera salutem patrio ritu paret, S. Rex magne grates, digne qui mundum regas. Fil. uterque. Rex magne grates, digne qui mundum regas Mar. Auguste Princeps, digne qui vastum rotes Aeternus orbem; maior optatis fuit Gratia, verendam dexteram Regis semel Tetigisse labris; quando nunc aulae iubes Nobis patere cardines, tuae simul Arcana reseras mentis. Intueor doli Immune pectus. gratiis cultam domum, Sedem favoris. Rex. Ite, iam fores patent, Simul subite pectus, et Regis lares. Tigridis ut iras innocens agnus subit. SCENA SECUNDA. Rex suos per insidias disponit. Rex. Res est sub ictu, venit in plagas fera. Ades ense prompte miles, officio impiger, Manuque firmus; certus odiorum ordinem Dispone mecum. fronte simulata iuvet Texisse fraudes; pars in obsequium Duci Impende curas, arma pars forti cape Peregrina dextra; tela sepositos petunt In vulnus hostes, ensis affinem ferit, Ensis ab Iberis proprium in vulnus datus. Recipiat enses hostis, ut calidos suo Cruore foedet. Surgite, infraudes voco. Hinc in latebras ferte furtivi gradum, Hinc excubate. laeta festivos agat Choros iuventus. Editor festi prope Spectator adero: mox ubi pulsa dabo Tellure signum, fida Gradivi manus Erumpe latebris. irrue in scenam ocius, Chalybemque stringe patriae ultorem tuae; Expelle regno monstra, quae nostros metu Animos flagellant: praeda, quae remanet, tua est. Sed tege silendo foedus arcanum doli, Dum te latebris evocet coeptus chorus. SCENA TERTIA. Mater filios, filii Matrem solantur. Eleonora. Emanuel. Didacus, Filii Eleon. In quas voluti filii aerumnas gravem Vix trahimus animam! finis alterius mali Gradus est sequentis: nostra dominatu premit Capita Tyrannus: sortis inimicae furor Saevit, iocatur, ludit, illudit, necat. Aliquando tandem saeva fortunae manus Iram refringes: tuque, qui facili venis In supplicantum vota subsidio Deus, Eripe furori: nam quid afflictas malis Animas moraris? quid malo longo breve Negas sepulchrum? damna quae miseri putant, Sunt vota nobis. cladibus tamen decet Animo subesse: finge te damnis parem Genuina proles. Em. Nube quas densa minas Texit pavoris ira Fortunae, gravi Elisit ictu: pulsa tempestas diem Sereniorem protulit. Eleon. Nullus dies Sine nube lucet. quando moritura face Incuret atrum noctis umbrosae sinum Permensus orbem Cynthius, lauda diem, Didac. Fessos quietus Regis excepit sinus, Post damna blanda pacis optatae quies: Post maria portus, post tenebrosam picem Noctis, serenum Cynthii Orientis iubar. Eleo. Quis portus, aut quod pacis exottae iubar? Didac. Quod rex propinat. Eman. Vehitur in portu ratis Nostrae salutis. Eleo. Saepe ludentem ratem Ad saxa torquet aura, quae placide vehit. Eman. Sperare Mater nuperi Regis fides Meliora mandat. El. Arma, quae incautus pater Concessit ultro barbaro Regi, fidem Non pollicentur. Did. Arma quid Regem iuvent? El. Laesisse voluit, arma qui petiit prior. Ema. Meliora spondet comis affatus, modus, Orisque blandi Charites, oculorum iocus. Eleo. Mendace nempe toxicum scypho datur, Mihi pectus arma rapta sollicitant metu. Eman. Pietas inermes esse securos iubet, Vix inter arma tuta: cum metuit, fidem Servare nescit barbarus; dempto metu Mente pietatem combibit quamdiu pares Faciunt timendos arma, in ambiguo est salus. Eleo. Quamdiu timendos arma fecerunt, salus Aliqua micabat certior propria a manu; Nunc ab aliena dextera in stipem venit. Didac. Felicitatem quaerimus, sive haec stipe Seu merce veniat, veniet optanti gregi. Eleon. Praesagus utinam semet errore in suo Illudat animus! arma sed pectus vorant, Arma data Regi barbaro. sed si metus Errore ludor, proderit, nati, tamen Mentem paratam gerere supremis malis. Didac. Praecepta teneo Mater, et menti insero. Em. His obsequentem commodo mentem parens. Scena quarta. Rex ex insidiis Sosam invadit, expellit. Rex. Sosa cum suis. Rex. Excogitatae fraudis instructus locus, Parata scena est Iste nunc labor manet, Exserere foetos fraude numerosa sinus. Talenta quando regia, et rutili grave Gangis tributum nostra depositum tegunt Tecta advocetur: Editor scenam instruo. Animis adeste, macte virtute o viri; Tantum favetis patriae, quantum novis Monstris nocetis. patrio quantum lare Abesse quisque busta Lusiadum petit; Tantum repellat. Agite; succedit fera, Vultu dolus tegatur. Hesperii Sosa Decus triumphi, Phoebus in laetum diem Explicuit aurum crinium, et parem meo Scenam theatro, gestit explicito tuae, Meaeque gentis gaudium, et Iuvenum choros Spectare vultu: dabimus in votum choros. Sos. Mitte ista princeps studia, quae praesens dies, Nec res, nec usus poscit, aut miser Sosa. Rex. Mittantur ista: Serviani Scenae choris: Age laeta misce turba saliares iocos. fit Saltus. Rex, Ad arma miles, arma res, tempus vocat. Exigite regno monstra terrarum luem, Pallentis Orci filios, pestem soli, Caelique virus. So. Parce. Rex Quid genua tenes? Removete miles. Didac. Parce: Eman. Mi genitor iuva. Eleon. Miserere Princeps. Rex. Tartari extremi lues. Sosa. Per si quid astris, si quid est carum solo! Rex. Quid spes inanes corde decepto foves? Non audiere. Verba meliorum audio. Eleon. O Magne Princeps. Rex. Principis nomen vocas? Eleo. Miseris benignum. Rex. Vestra quod dirum facit Perfidia. Didac. Parvo sanguini. Eman. Innocuo patri. March. proli tenellae parce. Rex. quam vestris dolis Pridem imbuistis? Cald. Innocens femina. Rex Sosae est; Est Lusitana. Sosa. Stemma per Regis precor. Re. Frustra. Vas. Per arcem mentis excelsam tuae. Rex. Nolo. Cald. Per animi sceptra Rex. Nolo. Sosa. per tuos Olim nepotes. Re Nolo. El. Per Regis manum. Rex. Nolo. Em. Per altum Regiae frontis iubar. Rex. Nolo. Didac. Per astra. Rex. Scelere quae pridem tuus Pater impiavit? nolo. Sosa. Per Regis pium, Clemensque nomen. Re Nolo. Quid frustra prece Tentatis aures? Ite, feralem luem Exigite ferro. Sosa. Finibus regni procul Si nos repellis, arca miserorum unicum Saltem levamen detur. Rex. Hoc nolo quoque: Praedam arca nostro militi optatam dabit. Saevite. El. Saltem pignori parce! o scelus! Sos. O cara patri pignora. Vas. O factum impium! Crudele, dirum, barbarum! Mar. aeterna dolus Palude dignus Rex. Pestilens linguae probrum. Bene est; revixi; pectore excedit timor, Quem mihi cruenti generis invisi Duces Armis ferebant. Tuta iam votum tenes Securitatis patria, expulsi gemunt, Per quos timebas: desine instantem Tagi Trepidare chalibem: teste depulsus polo est, Quicumque in armis patriae excidium tulit. SCENA QUINTA. Expulsorum lamenta. Sosa cum suis. Chorus. Eheu quanto turbine nostras Lubrica versat fortuna vices. Sosa. Hic insolitis flebile carmen It erate modis, memores lapsae Toties sortis. Chor. Mersa profundo Pectora luctu geniale vetant Fundere carmen. Sosa. Repete assuetas Turba querelas. Haec hora tuos Patitur luctus. Chor. Per tam variae Taedia sortis saepe petitam Prosperitatem nusquam aspicimus. Timido luces, trepido noctes Gemitu implemus. Quando illa dies Ultima nobis sesta, rotanti Sorti extremam proferet horam! M. Miserande Princeps, quo vagum? Vas. Instant timores, urget a tergo furor, Nec ulla spes a fronte melioris micat Usquam salutis, Fata sic miseros premunt. Sos. Quid huic malorum accedere aerumnae potest? Periit vetustae gloriae augustus dies, Rebusque raptis omnibus, spes unica, Arma periere: tu quoque extremus peris, Si qui petivit saepius, novo potest Perire casu. Eleo. Patria! Tartessi vada. O male relicta patria! quis nunc me Tago Vivam reponat? Sos. Nulla sine gemitu dies Nascetur unquam! nulla sine fletu cadet! Habet hoc severae sortis incertus favor, Variis paratus casibus casu interit. Mar. Numquamne Divi luce tranquilla frui Miseris licebit! ulla nec spes est, fore Maeroris ante limitem, quam funeris! Vas. Sed reliqua late temperant vices mala, Tandemque cessat ira, quae diu fremit. Hiemem sequentis gaudia aestatis premunt; Nimbosque Phoebus; Caspii cessat maris Tyrannus aestus; ponit Orion minas, Et contumacis Aeoli furor cadit: Unus doloris, unus hic sortis furor. Numquam remittit. Vulnus insanabile! Quod una fecit, altera accumulat dies. Cald. Fortuna saeva, fortibus semper viris Noverca, quidquid rapere potuisti Sosae, Rapuisse cerno. Sos. Solus at post tot mala Mihimet supersum: quin novercalem exeris In me furorem? tolle me: si sum meus, Plurima supersunt, quae tuam effugiunt manum. Me tolle, tortae victima hic cadam faci! Did. O care genitor. Sos. Linquite o nati suo Patrem perire funere. Em. O miserae pater Spes una prolis! El. Quid agis? aut quis te dolor Trahit in furores? So. Columen afflictae domus, O casta coniux; lumen exstincti patris, O chara soboles! frusta naufragii mei Miseranda socii turba: vel sic vos tamen Posse intueri maximum est Sosae bonum. Hic imminente rupe ubi specus oscitat Iterate fletus: flere nunc tantum iuvat. Nil est perenne; labimur Premente sortis ictu. Fortuna versat aleam, Iactamur, et rotamur A sole honoris in mare Delabimur doloris. Sed Sol cadens in aequora Moriente nocte surgit; Sors nostra solum pertinax Non erigit lacertos. Nil est perenne: labimur Premente sortis ictu. Sosa. Succede rupi, planctibus Nostris patet caverna. CHORUS. Fortunae Catastrophe. Fortuna et Miseria. Pars prima. Genius in catastam agitur. Fort. et Mis. Vertite theatrum, vertite: Catastrophen paramus. Sortis ministrae demite Ostrumque, fasciamque, Multum sub illa fascia, Multum latet malorum. Ut est in auro toxicum, Aut anguis est in herba: Sic crusta fortis aurea Multum tegi malorum. Demite colorem defluum Ostrique, fasciaeque. Pars secunda. Ne fide Marti: littera A morte distat una. Ne crede pomi cortici, Mors serpit in medullis. Sub purpura, sub murice Latuit imago mortis. Sub aurea, sub laurea Angues latent corona. Sic Scena fortis vertitur. In exitu id patebit. Multa obteguntur, quae dies Olim recludet unus. A nucleo, non cortice Nucem aestimate posthac; Cum dat rosas, satellites Sors obtegit mucrones: Auto venena contegit, Cum massicum propinat. Occasui nubes parat, Cum dat serenitatem. Sub blandientis aequore Frontis sedet Tyrannis. Crudelitas in risibus, Et in iocis furores. Ne side sorti: decipit; Te deprimit levando. Felicitas sequentium Est ansa tot malorum. Pars Tertia. Fort. Sic ludimus. Mis. Sic ludimur. Fort. Roto cuncta. Mis. nos rotamur. Fort. Promitto Solem. Mis. Nubila Solem brevem sequuntur. Felicitas sequentium Est ansa tot malorum. Fort. Imo Parens sum. Mis. Novimus. Te sum parente nata. Me non amatis Miseriam? Matrem cavete sortem. ACTUS V. SCENA PRIMA. Invaditur ab Aethiopibus Sosa: Diffugiunt socii. Sosa cum suis. Aethiopes. Mar. Periimus o Calderia! praecipita fugam. Periimus! urget hostis. ah dixi parum. Furiatus urget orcus. Cal. In fugam Sosa Converte gressus; omnis in fuga est salus. I profuge: quaere, si quid abscissum solo Natura vomuit; nullus in terra amplius Tuo tegendo vertici locus patet. Sos. Heu liberorum sanguinem! di. Iuva o pater. Sos. Leonora Tigribus pabulum hoc uteri decus Mater tulisti! liberos genui pater Feris vorandos! Saeve dominator freti In nos profunde monstra caerulei maris, Et rigida quidquid infimo Tethys sinu In fata gestat. Ema. Rursus o pater, fera Monstra in ruinam tela distringunt. Did. Neci Mater paramur alteri. Eleo. Tandem venit Toties cupidus mortis extremae dies. Vas. Fuge Sosa peltas hostium. hic fuga decet Consulere rebus, nulla dum superest salus. Barb. I. Perime, trucida. March. fuge, fuge in latebras Sosa. Barb. II. Perime, trucida. Eleon. Perime. Sosa. Sed natis patens Patrique parce. Eleo. Perime. Barb. I. Capientem improbo Lacessit ore capta? El. Cui lucrum est mori, Lacessere hostem capta capientem potest. O mors doloris una solamen mali! O mors doloris una relevandi modus! Confugimus ad te, dande placatos sinus. Transadige ferro pectus. Bar. In mortem ruis Pertaesa vitae? Vive, cui vita est malum, Fatumque votum. Morte qui poenam exigit, Nescit Tyrannus esse: cupienti mori Concede vitam: vivere volentem neca. Sosa. In haec reservor? astra vos saltem Sosam Respicite. Ba. Ferro spiritum inimicum exspues. Sosa. Inermis hostis esse non potest Sosa. Barb. Inermis arma fraudium gerit Sosa. El. Perimite; cupimus: Sola mors votum meum est: Celerare sueti funera, quid agitis moras? Barb. Non morte ut una funerem, moras traho. El. Mors una tantum perimet: en pectus patet Magno paratum vulneri; ferrum imprime, Ut male morantem spiritum tandem exprimas. So. Quo quo innocentes filios? Di. Pater! Pater! Em. Iuva innocentes o pater! Ba In altos trahe Nemoris recessus. Sos. Socia Lusiadum manus Sosa relicto profugis? Barb. Abripite ocius: Deripite tergo, quidquid extrema super A sorte restat. Eleo. Barbare, et vitam rape. Sosa. O aestuantis lacera fortunae pila! Semel profecto premere felices Deus Cum coepit, urget: hos habent magna exitus. Barb. Deripite spolia, iuris est vestri Sosa. SCENA SECUNDA. Fugaces socii redeunt. Vasaeus. Calderia. Marchesius. Vasae. Imbellis anime! gentis in probrum tuae Prodite Vasaee, siste: trepidantem retro Gradum revolve, qua tenebrosis nemus Gemitum cavernis gentis Hesperiae premit. Comes pudende! tumida per maris freta, Per aestuantes morte caerulea vias, Per tesqua caelis obvia, audaci polis Minata rupe culmina, et arenas cane Aestiva adustas semper infesto Sosae Fato obstitisti, victus extremo malo Fugisse gaudes? praestiti officii piget? Redi Vasaee! pabulum feris datos Redime Sodales si licet; sinon licet Forsan perire funere licebit pari. Pulchrum est cadente comite, pro comite parem Ambire mortem. Siste iam fugae est satis; Redi Vasaee, teque pietati refer Male derelictae: vidit imbellem dies, Cernat animosum. Cal. Quo meas lacrimas feram? Ubi has tenacis exspuam vitae moras. Ubi Sosa? Coniux, liberi? an morti dati Saevo leoni pabulum, aut Tigri iacent? Vas. Imbelle, vecors, turpe, et infandum caput, Et par Vasaeo Marchesi; nulla satis Scelus eluendum morte! quid anhelum fuga Praecipite adurges spiritum? fuga prior Si lapsus animi excordis exemplum dedi, Prior reverto: sequere redeuntem, prius Timidum secutus. Ma. Vah pudor! fortis vigor Hic ille mentis? nulla, dicebam, tuo Me latere vis avellet. Exemplo fides Isto probatur? anime si vivis, tibi Si per calentes gutta Tartessi meat Venas cruoris; redde subductam fidem. Non est virile terga fortunae dare. Te redde socio: saepe sublimes facit Ruina mentes: casus attollit viros. Redeamus anime: cumque moriendum semel, Moriamur illo, quo sosa moritur loco: Duce moriente commori virtus docet: Redeamus anime. Cald. Tesqua repetamus: datum Miseram leonum dentibus praedam Sosam Rictu eruamus; vel pari fato nocens Fundatur animus: levius est probro mori, Mar. Moriamur una, levius est fatum malo. Cald. Aude, age Vasaee; Marchesi; faustos potest Fortuna adhuc nos facere, miseros non potest. Sed hem propinqua saxa lamentis sonant. SCENA TERTIA. Conveniunt socii: deficiunt filii fame: pater abit in silvam cibum quaesiturus. Sosa cum suis. Cald. O Sosa! Sosa. Supini, desides, et vix viri, Ludibria turpi nostra potuistis fuga Animare socii? Ma. Sero nunc tandem pudet! Sed recreat animos funeris victor Sosa, Coniux superstes, liberi erepti neci. Sosa. Fortuna credis? detriumphatae Sosa Domitor Dionis, ille quem senex dies Iuvenisque cecinit gloriae prolem, Sosa Ego sum. Timete posteri! mundi vices Numquam stetere prosperae. quidquid potest Semel evenire, discite exemplo meo Semper timere Cal. Laeta sic nostris quatit Fortuna pennas casibus; quemque edita. Locarat arce siderum, celeri trahit In ima lapsu. El. Rupium arentum iuga Inter cadendum est. melius! ah melius chalybs Hausisset ima viscera. Sosa O vitae meae Spes una coniux, liberi, et fortis comes! Nunc, nunc recurset pectori tandem Deus Unica salutis ara, quam vix dum prece Tetigistis unquam. El. Sic decet miseros loqui. Sosa. Sic facere El. decuit ante. Sosa. Nunc sero decet. Eleon. Dilata pietas Numinis vultu procul Reici meretur. Sosa. Ultimis pietas malit Expressi, saepe Numen in votum trahit. Ele. Expressa pietas, nulla pietatis nota est. So. Sed sit doloris. El. Serus est nimium dolor. Cum iam cadendum est. So. Aure dilatos quoque Pius dolores patria excepit Deus. Eleon. Excipiat ergo sceptra qui torquet poli Lamenta nostra; sique patronam preces Merentur aurem, morte luctantem diu Resolvat animam: tuque quae miseros tenes In morte vita, rumpe fatorum moras. Lux vilis ista est, redde cupientem neci: Mors sola portus So. Parce iam coniux precor. El. Tyrannis est, vetare cupientem mori: Concede mortem Numen, et vitae eripe. March. Ignosce fatis, ne sit haec pietas scelus. Ele. Quisquis precari funus extremum vetat, Crudelis ille est. Sos. Interim poena est mori. Eleo. Quando voventi venerit, donum fuit. Vas. Remitte Princeps. El. Fuimus: hoc non est meum Vasaee nomen: Principem pridem exuit Fortuna. Mar. Sed non exuit mentem advoca Animum priorem, pectus antiquum excita: Magno prementes pectore aerumnas doma. Sos. Resiste; tantis in malis vinci, malum est. Em. Destituit animus membra mi pater; fames Erodit ossa, sanguinem exsiccat sitis. In mortem adurget utraque, et sitis, et fames. Breviore nuper licuit et salo, et solo Perire fato; Victima at nondum polo Matura visa, lucis hoc pretium tulit, Diu interire. Sosa. Nostra dum pendet fame Salus premente, chara sociorum cohors Aptate fidas lugubri officio manus. March. Utinam liceret sorte meliori tibi Praestare faciles iussum in officium manus! Vetuere superi! sed iuvat vel sic tamen Potuisse miseri iussibus Sosae obsequi. Sosa. Ego propinquo nemore postremas dapes Fami levandae congeram: siquas tulit Annosa glandes quercus, in cibos paro. Non iam paratu mensa peregrino tumet, Nec bibitur auro Bacchus, aut gemma latex, Ex quo sinister sortis afflatus docet Artem dolendi. discere incipio miser. Quod evenire posse credebam iocum. At nec rogatur aureo in scypho latex. Sed fons negatur; nulla me Assyrii fa mes Molestat epuli: poma vel glandes date Amica nemora; poma vel glandes vicem Nectaris edemus. Em. Genitor infelix! abis! Emmanueli basium extremum apprime. Iam nox suprema oboritur, et dubius dies Oberrat oculis; ferreus mortis rigor Invadit artus. Sosa, Vindicem mortis cibum Mi nate quaero El. Quaere; nos morti interim Rapiemur esca; nostra iam pridem gravi Urgetur anima spiritu; infesto gelu Corpus rigescit: Marchesi extremum precor Natis, mihique suffice auxilium manu. Hic in propinquo membra ponemus specu Numquam levanda. Quid meos retines sinus Manusque nate? cassa praesidia occupas. Mar. O triste nimium Principi obsequium! ultimum Ducere in sepulchrum. Did. Poplites subter labant, Pedemque fallit trepida dubitantem via Eleon O nate Matri summus, ac serus dolor. Mar Debilis anhelum spiritum pulmo trahit: Defecit animus; lux obit, corpus solo Exanime lapsis viribus fessum cadit. Cald. O dulcis aetas, dulce et infelix onus! Quid os lacerto stringis, aut vultum premis? Propera Vasaee pendulam vitam labris Revocare gelido latice, morientes genas Dum sustinemus frigidi venti flabro. SCENA QUARTA. Vasaeus solus aquam frigidam quaerit. Succurre rupes, abditos tellus sinu Retege liquores. Si Deus miseros vides, Si sancta pictas vindices tangit polos, Totoque numen omne non caelo excidit; Gemino patescat latere discedens humus, Argenteoque flumine auxilium fluat. Serimus in auras verba. quam facile cadunt, Cum Numen urget, floreae aetatis dies! Quam fragile fallax divitum perit bonum! Induta rebus tutior parvis quies. Felix secunda quisquis evectus rate Lenocinantes mente non avida bibit Faventis aurae Etesias. Numquam modum Servant eundem prospera: extremus favor Sortis, furorem sortis extremum trahit. Ut nimius aestus solis accendit polos, Dirasque calidis nubibus parit faces. Aut dormiente Nereus quando iacet Unda quietus, fluctibus sese parat; Sic blandientis aura cum sortis favet, Nocet. quiescit? integrat vires. iacet? Restaurat iras. elevat? lapsum parat, Sed bem! liquentes unda garritus citat. Faves benignum Numen extremis malis. O dulce manans rupe de secta liquor! Propera medelam funeri. SCENA ULTIMA. Lamentum ad funera. Marchesius. Calderia. Sosa. Marchesius. - - - - o luctus graves! Vicere nostra iam metus omnes mala, Fortuna vires ipsa consumpsit suas; Nec si velit nocere, quo noceat, habet. Cal. Miserande Princeps, luctibus sate o Sosa! Seu tu maritus esse, seu malis Pater? Sosa Quoscumque luctus afferes, veteres feres, Eloquere: faciunt damna securum ultima. Quin ipsa tanti pervicax clades mali Siccavit oculos; quodque in extremis solet, Periere lacrimae. Cald. Heu! flebili letho occubant Nati, parensque. Sosa. sequere post natos Pater, Post occubantem coniugem Coniux Sosa. Matura poscis fata, post omnes cades, Fiesque generis funus extremum tui. In hoc ferarum stabula penetravi, et nemus, Quaesitor orbus glandium, et pomi Sosa; In hoc beatus glandibus onustus redi Trina ut viderem funera, et trinam necem Viduus meorum? Sic parum fueram miser, Nisi in dolores hic quoque extremus meos Cumulus veniret. Vas Statuit aeterna Deus Id lege, sors ut aspera veniret probis. So. Sequere cadentem coniugem, et natos pater. Dehisce terra; pande properanti viam Manes ad imos: Uxor et nati iacent, Uxor reposcit coniugem, nati Patrem: Et his, et illi redde me. Virum fugis Mors timida, fortis feminae, et pueris! fugis Mori volentem? Solve luctantem diu Membris adesis spiritum. Subita licet Nunc Parca venias, tardior voto venis: Aurem querelis commoda extremis Deus, Humana iusto fata qui nutu regis. Quid innocentes parvuli in caelum rei Peccasse valeant? Siqua debetur mihi Scelerum expiatrix poena, de caelo tona Nec deprecantem fulmine eliso expia: Suspendis ignes? explico pectus: feri, Feri volentem. Iustus aliquando dolor Si pauca peccet, dignus est venia tamen. Frustra querelis temporis moram increpo; Date mihi reliquias funerum, infelix date Videre pondus: lacrimis adhuc abest Pars magna nostris. Vas. Lacrimis tuis venit Pars magna Princeps. cerne num species tuae Sit prolis ista, aut coniugis vivae iubar? Sosa. Leonora! March. Reliquum vocis absorbet dolor. So. Nati! Cal. Reclinat languidum in latus caput. Funusque trino funeri accedit novum. Sosa Heu cecidit altae columen eversum domus! O dulce pignus! o decus lapsae domus! Genitoris o spes vana, quis demens ego Lauros parentis bellicas, annos patrum Omnes precabar, funere extincti iacent. Sic ad reversum pignora reditis patrem. Haec illa facies igne sidereo micans? Hic ille vultus flammeum intendens iubar? Sic ad parentem natus ex voto redit? Sic et revisit coniugem coniux? Ego, Ego vos peremi liberi, et coniux: ego, Ego interemptor ille; qui magnae procus Sortis, parentem et filios morti dedi, Dum vana venor. Spiritus altos gere Dominare tumidus, quisquis aut lauro comas, Aut nectis auro; generis et laudum ordinem, Et spem Nepotum subita sors telo ferit. Ego testis; ignes Nemesis in avaros agit, Sequitur tumentes ultor a tergo Deus. Sic scena mundi clauditur. Luctum date. COMMUS. Chorus. Heu quam vanis pascimur umbris! Dum nos magnae vota fatigant Sortis avara. Sosa. Heu quam vanis pascimur umbris! March. Quo felices nascens vidit, Vidit miseros moritura dies. Sosa. Heu quam vanis pascimur umbris! March. Quidquid in altum fortuna tulit, Ruitura levat. Sosa. Heu quam vanis pascimur umbris! March. Sublime potens; felixque tene: Vertitur uno rota momento. Sosa. Heu quam vanis pascimur umbris! March. Mergitur illis, quis vaga lusit Navis in undis. Vertitur uno mare momento Sosa. Heu quam vanis pascimur umbris! March. Male pensantur magna ruinis. Gravior lapsus incubat altis. Sosa. Heu quam vanis pascimur umbris! Discite, si quos solio famae Locat ambitio, populosque super Ire superbo iubet incessu: Discite, si quos recreat blandi Aura Favoni, non continua Nube immunes sperare dies, Nimis heu! vanis pascimur umbris! Fatuae sequimur flammae errores, Verasque faces patrii caeli Spernimus. Ibit, qui nunc medio Nitet axe dies noctis in umbras: Vigor aetatis senio cedet, Vel Rhadamanti praecoce fato Ibit in urnam. Nihil aeternum est. Ubi purpureos Helena hortorum Rosa lemniscos aurae explicuit, Vix visa cadit. Nimis heu! vanis Pascimur umbris! Fortuna bonam saevior urget. Si quae stillam dedit ambrosiae, Pleno cyatho fel dabit. Eheu! Nimium vanis pascimur umbris! Si quae explicuit gaudia Zephyrus; Quae pone subit, complicat hora. Fortuna bonis inimica viris, Longum faustis invidet aevum. Et tamen eheu! pascimur umbris! Dicite tandem, quos fata Sosae Eversa monent, dicite, paria Nos fata manent; quamdiu vanis Pascimur umbris. FINIS. Bis data Vienna Austriae Anno 1643.