POESIS DRAMATICA, Pars II.

POESIS DRAMATICA, Pars II. Machine-readable text Avancini, Nicolai Nicolai Avancini XML version, markup prototype, December 1999 Ruediger Niehlmarkup Camena

http://www.uni-mannheim.de/mateo/camena/ avan3 avancinidramatica2.html s001.html avancinidramatica2.xml avan3/jpg html Koeln: Joh. Wilhelm Friessem, 1679

Regeln fuer die Texterfassung 03/2001

not necessary

October 2004 Ruediger Niehl markup new TEI header; typed text - structural tagging complete - no semantic tagging - Morpheus spell check FIDES CONIUGALIS, SIVE ANSBERTA, SUI CONIUGIS BERTULPHI E DURA CAPTIVITATE LIBERATRIX. ARGUMENTUM.

BErtulfus e Germania Princeps, in terram sanctam peregrinus Coniugem suam Ansbertam Ministris commendat. Peregrinus a Barbaris in captivitatem trahitur. Aerumnas suas e carcere ad Ansbertam perscribit: illa simulatam adventus sui excusationem reponit: mutato tamen habitu, et fidicinem mentita se mari committit, et feliciter ad locum appellit, quo vinctus tenebatur Bertulfus.

Hic incipit Poesis.

Musicae nomine insinuat se in aulam Tyranni; adsciscitur in Ephebum; arte sua lucratur Regis gratiam, et impetrat sibi Bertulfum donari. Nacta fugiendi occasionem, eripit se suumque Bertulfum ulteriore periculo. Dum Bertulfus Ansbertae suae, sed sub virili habitu sibi ignotae, contra Ansbertam de fide non servata queritur, agnoscit tandem eam ipsam esse Ansbertam coniugem suam. Hinc quae gaudia? qui affectus? Biderm. lib. 2. Acroam. 2.

Data Viennae August. Imperat. LEOPOLDO et MARGARITAE, Ludis Nuptialibus, Anno 1667.

FABULAM sic contexit Poeta. PROLOGUS. Duo Amantes a Vulcano conflari petunt. Remittuntur ad Fidem Coniugalem. Haec ex annulis a choro Amorum caelitus allatis molitur catenam. Interturbat laborem Discordia cum Furoribus. E media lucta Amorum chorus in auras evadit: Amantium alter captivus abstrahitur. Vulcanus. Duo Amantes. Fides Coniugalis. Discordia. Duo Amant. VUlcane! Amamus. Hunc satis Tibi vota nostra constant. Amoris eloquentia Hoc toto clausa verbo est: Amamus. Alto pectore Sentire plura possum, Non plura verbis eloqui. Vulcane! nos amamus. Vulc. Quae vota sunt amantium! Quae postulata? Duo A Amamus. Vulc. Quid inde? quid me poscitis? Duo A. Duo corda sunt cor unum! Affectus unus; una mens. Amantium est duorum. Fac et duorum amantium Duo corda sint cor unum. Vulc. Hoc maius est negotium, Nostramque vincit artem. Duo A. Tu fracta ferri fragmina In integrum reponis; Quid bina corda iungere Amantium vetabit? Vulc. Amoris hoc est mutui, Fideique coniugalis. Duo A. Amamus, et nos mutuis Affectibus ligamus: Sed bina nondum corda sunt Unita cor in unum. Vulc. Iam diximus: non possumus: Aliena ab arte poscis. Hoc Coniugali a Numine Negotium petendum est. Duo A. Dii Coniugales! iungite O Dii duos amantes. Amamus. O quis vinculet Duos in unum Amantes! Vulc. En, Coniugale huc advolat In vestra vota Numen. Huc lacrimas convertite: Hoc Numen invocate. Ego hine recedo. Tibi annuentibus, Tibi faventibus Amoribus, Favoribus Locum concedo. Duo A. Fides! amamus! o Dea! O cordium catena! Fid. Quae sunt preces amantium? Quae vota lacrimarum? Duo A. Amamus! Fid. Hoc et lumina. Et lacrimae loquuntur. Duo A. Amamus. Unum poscimus In cor duo migrare. Fid. Ego catenas moliar, Queis corda vinculentur. Huc Hymen, focum instrue: Huc annulos Amores. Quae bina stringat pectora, Catena fabricanda est. Duo A. Commissione Amorum Unum cor est duorum. Affectuum communio Est ipsa cordium unio. Huc annulos Amores, Eamus in labores: Ut hoc fluat divortium Amoris in consortium. Huc annulos Amores. Eamus in labores. Omn. O confluat catena, Amoena Cordis voluptas! Quae bina corda nexu, Et mutuo reflexu Connectat, Constringat, Complectat, Compingat. Duo A. Dum in me moriar, In te exoriare. Haec est beata vita, Tot lacrimis petita: Sese amare, Cor conflare, Se complecti, Duo connecti. Disc. Ego Discordia Ira, furore, Suspecto amore Scindo praecordia Quid hic laboris? Fid. Quod est amoris. Disc. Mihi est dolori. Fid. Mihi est honori: Amoris est catena. Disc. Sunt pectorum venena Ego confringam. Fid. Ego compingam. Disc. Ego difflabo. Fid. Ego conflabo. Disc. Huc huc Furores. Fid. Huc huc Amores. Disc. Instate. Fid. Obstate. Disc. Vastate, truncate. Fid. Arcete, terrete. Disc. Raptate, mactate. Fid. Urgete, delete. Disc. Urgete furores. Densate fragores. Haurite cruores: Nostra sit victoria, Victoriaeque gloria. Fid. Leves volate Amores. Disc. Leves ligate Amores. Amans. Captus. Heu! praeda barbarorum. Relinquimur furorum! Ut tela iecta, Sic fuga facta. Fugere Amores, Restant dolores. Heu! praeda barbarorum Relinquimur furorum! Disc. Antra, carceres, catenae, Funus, igniumque poenae Te cingent, Te stringent, Te deicient, Te conficient, Antra, carceres, catenae. Disc. Sunt minores Amans. Sunt maiores labe poenae, ACTUS I. SCENA PRIMA. Bertulfus in carcere relegit Ansbertae litteras, seque ab ea desertum lamentatur. Bertulfus solus. HOc est amare? caute Rhodopaea magis, Et inhospitali Caucaso durus rigor! Fidei mulieris crede, qui falli voles. Si verba tigris, verba si immitis leo Nostra audiisset, pectore innatus furor Cecidisset omnis, perque mollitas fibras Pietas iisset. Iura sic servas tori Ansberta? sic tu coniugi coniux ades? Hoc est amare? Scripsimus, quae nos tegat Spelunca nocte; quis catenarum rigor Involvat artus; quanta tempestas sonet In terga flagris, quanta me esuries premat, Macieque adeso quantus incumbat labor; Et duriorem morte mihi vitam trahi. Et precibus actum est: Quod potes, coniux, rogo, Per quidquid astris, quidquid est carum solo, Perillum amorem, quem maritalis tori Fides spopondit, quem recedenti mihi es Testata lacrimis, Coniugi auxilio veni. In te recumbit vita Bertulfi tui. Innata quaedam feminae illecebra est, feros Ut rumpat animos lacrima, aut blanda prece, Ansberta, si non falsa mentiti dabas Indicia amoris, coniugi auxilio veni. Quid impetratum est? Quantus incessat dolor Amantis animum, penna conceptis nequit Signare verbis. Atra mihi Lachesis prius Vitae scidisset fila, quam lacrimabilem Tuae, amate coniux sortis acciperem statum. Venire propere mens fuit, teque e tuis Solvere catenis; colla vel tecum pares Date in catenas. Hactenus amorem putes: Sed qualis esse feminae instabilis solet; Qui multa spondet, pauca in effectum trahit. Sed parce coniux: ista meditantem vetant Abire amici; certa, quae castus pudor Pericla adiret; sexus imbellis, rei Impar petitae robur. At veniet tamen, Veniet levamen aliquod extremis malis. Infida mulier! nempe sic ludis virum? Spirant amorem verba, quem factis tamen Probare renuis. Qualis adversa impetum Semper tulisti sortis, et numquam tibi Ipse excidisti; talis in stantem quoque Molem malorum perfer. Hoc unum est super, Cum spes adempta est omnis, et nusquam patent Auxilia, firmo stare rationis iugo. Bertulfe! quid non perditum est? Domus et opes, Patria, et potestas Principis; quodque unicum Erat levamen ultimum, uxoris fides Amorque periit. Quidquid est reliquum super, Bertulfus ipse es, vinctus, affictus, miser, Tuique tenuis umbra. Quid de te queas Sperare, statue; quando nil superest, nisi Misere perire. Feminae o fallax fides! Quot illa scopulos mente, quot fluctus habet! SCENA SECUNDA. Ansberta appropinquat portui: mutat habitum et nomen: praeoccupat musica Barbarorum animos. Ansberta. Brunellus. Ansb. Hic sunt potentis Regiae inamoeni lares Simul et amoeni; scena maeroris mei, Et scena amoris. Deme, quod reliquum est stolae Muliebris: ille, qui procellosum impulit Sulcare pelagus, quique me huc retulit amor, Virum reposcit. Sparge resolutam comam Decente luxu. Martio ferro latus Accinge, nube plumea crinem tege. Schemate sub isto tutior prodit pudor. Qualem virili feminam ornatu vides? Brun. Ansberta es ipsa. Ansb. Fateor, haec semper velim Esse: at videri non velim Ingenuus honor Periclitatur Barbaros inter, mei Si quod vel oris forma, vel frontis color, Vel tractus humeri, aut gestus indicium facit. Erun. Ansberta es ipsa; nec tamen quidquam tui Prodit serenae frontis illustris tenor. Ansb. Sic est latendum Cauta, qui possem capi, Capiam tyrannum. Brun. Domina, quod nomen geres? Ansb. Quod convenire tempori, et loco putas? Brun. Non aliud esse dignius tanta potest Virtute, quam quod hactenus fuerat tuum. Ansb. Ansberta? quo me proderem indicio magis? Brun. Quodcumque nomen barbaro ignotum est. Ansb. Meo Sed non amori. Brun. Quem tamen quaeris. Ansb. Volo Et hunc latere. Brun. Ansberta Bertulfum? Ans. Volo. Brun. Quid ergo tantos Nerei emensa es sinus, Si vis latere? melius hoc absens potes. Ansb. Et esse praesens gaudeo, et pariter amo Absens videri. Brun. Nempe non felix diu Vis esse, felix esse cum possis cito. Ansb. Felicitatis portio magna est amor. Brun. Amare, grande mentis est vulnus, nisi Amor ab amato redeat in amantem. Integram Felicitatem non tenes, nisi sic ames, Simul ut ameris. Tecta sed quamdiu lates, Non potes amari. Ansb. Quam negat praesens dies Felicitatem, fenore ingenti sequens Dies rependit. Nebula, quae ad modicum tegit, Cum dissipata fuerit, innocuum diem Sereniore luce recludet. Volo Hora ut latenti serviat, at hora altera Amasse noscar. Brun. Ergo si mens est, pia Tenere amantem fraude, secure potes Videri Ephebus. Frontis ut tectum est iubar, Sic nomen ipsum contege: ut forma est tua, Peregrina quamvis esse credatur; tuum Sic esse nomen suadeo, atque aliud tamen. Ansb. Non sic, ut ora, fallere et nomen potest. Brun. Anagramma finge: nomen invenies idem, Aliudque. Ansb. Finge. Brun. Ansberta: Bartenas. Ansb. Placet. Sic me vocabis. Patriam, sexum, genus, Nomen mariti, nomen Ansbertae cave Pronuntiare. Brun. Teneo, Bartenas, tua Mandata. Ansb. Mundus iste muliebris, cyclas, Armilla, peplum, lunulae, tricae sera Fide occulantur: veniet illecebrae sua Hora retegendae. Da chelym, et plectrum in manus: Cicurare melle barbaram gentem placet. Tu stamina ungue, voce tu auras increpa, Et saxa quodam fidibus, et rabidae tigres Cessere: in animos Musica imperium gerit. O laeta sors! Elusa mors, Ira maris Aeolique. Et strata vis, Dirempta lis Navisque Nereique. Nunc unda nos Quieta in os Portus agit patentis. Serena pax, Tranquilla fax Renidet ore gentis. Salvete flos, Primusque ros Amabilis iuventae. Tu nostra spes, Quod quaero, des, Amabilis Iuventa. SCENA TERTIA. Ansberta in portum admittitur: ad cuius melos Barbari in choreas aguntur. Barbari. Ansberta. Custos portus. Barb. 1. Quae gratia aures mulcet? Barb. 2. O numquam prius Audita mundo suavitas! Ansb. Portum licet Subire amici? Cust. P. Parte qua mundi venis? Ans. Glacialis ursae. Cust Causa quae suasit viam? Ansb. Loci videndi mira, quae totum canit Didita per orbem fama. Cust. Quod nomen tibi est? Qua stirpe natus? unde deducis genus? Ansb. Bartenam amici nuncupant. Sanguis meus Nec plebe ab ima ductus est; sed nec patre Avoque Rege. Cust. Quas opes tecum vehis? Ansb. Quae sunt necessitatis, et tenui capit Haec arca gremio. Maximae sed sunt opes Plectrum fidesque. Si qua spes animos alit, Hinc mihi petenda est. Cust. Fila pertenta: audia Quid arte possis. Orpheum credam suo Rediisse tumulo. Barb. 2. Iam mihi faciles salit Pes in choreas. Cust. Quisquis es, placeat levi Servire turbae, dum choros miscet Ansb. Placet. Quod arte possum, gratiae pono in locum Vobis probasse Pergat in choreas chorus. Saltus Barbarorum. Cust Satis est: fruemur saepius grata vice. Iam licet apertos ingredi portus sinus. SCENA QUARTA. Florillus Regis Ephebus occulte Catholicus barbaram detestatur crudelitatem: optat sortem animae suae meliorem. Florillus solus. Rex in propinquo est. Scena reseratur iocis. Ioci vocantur; melius immanem leae Crudelitatem nomines. Quidquid vocant Ludum tyranni; vulnera, et fusus cruor Sunt innocentum. Quando se tandem mea In vota caelo melior evolvet dies! Ter Phoebus igne balteum emensus poli Obivit, ex quo barbarum collo iugum Fero innocente, quodque miserandum est magis Sit tuta quamvis vita, non tuta est fides. Cum lacte primo combibi Christi fidem: Sed quo, sinistra sorte iactatus, fluo? Sum, va patentis explico frontis iubar, Utcumque felix: tortor interius agit Cruciatque mentem. Patria erepta est, Deus, Pietatis ignis cinere tumulatus latet: Pereat necesse est: quando fomentum negat Haec aula flammae. Numen, hanc sortem meam Vides ab alto! Si tibi curae est tuus Florillus, aperi candidae rimam spei. SCENA QUINTA. Ansberta intelligit luctaturos iussu Regio cum feris captivos. panes coemi iubet, exploratura, an eos sinatur in captivos distribuere. Ansberta. Brunellus. Ansb. Audio sonantes compedes1 quo se trahet Captiva turba? Brun. Fama fert stratam feris Patere arenam Regio iussu, quibus Captiva turba proelium indicat. Ansb. Meus Bertulfus etiam conseret bello manus? Brun. A nesciente quaeris. Ansb. O mentis trucis Crudelis aestus! sanguinem innocuum dare Feris vorandum. Caelites! si vos piae Lacrimae, precesque et vota Bartenae movent, Servate vivum mortis in arena mei Animi levamen. Brun. Proprior auditur sonus Ferri rigentis. Ansb. Proprior et mentem subit Amor, dolorque. Dubito, quo saevum feram Specta culum animo. Brun. Ferre quo pietas solet, Et spes sequentis sortis. Ansb. Experiar prius, Quid fraude possim: Frusta num Cereris fami Suggerere liceat. I cito, panes eme Brunelle. Flagris terga concussis sonant. O misera turba victima furoris, licet Nullo impiata scelere! si vitam tamen Referas arena, durior vita est nece. SCENA SEXTA. Ansberta distribuit captivis transeuntibus panes: viso Bertulfo animo liquitur: sibi reddita simulat se captivorum aerumnis tactam defecisse. Praefectus Praetorii. Ansberta. Bertulfus. Praef. Pr. Pergite scelesta capita, quo ludi vocant Feraeque rabido dente spirantem famem. Ansb. Licetne modica Cerere solari reos. Praef. Licet: immerenti porrigas quamvis choro. Ansb. Amica capita! Praef. Tu scelera amicos vocas? Ansb. Parce tenero animo, mite qui verbum meo Dictavit ori Praef. Stolide, quid trepidas? manum Subice cadenti. Ansb. Heu dolor! sine me mori. Bert. In ore pallor, frigus in membris. Brun. Aqua Perfunde frontem. Bert. Vultui color redit, Calorque membris. Ansb. Acrior ferro sonat Vox haec in aures. Praef. At quid exemptum tibi Revulsit animum? Ansb. Parce: non unquam mihi Tam dira species visa. Nam quot hic putas Natos vetusto sanguine, et clara patrum Venire stirpe; quos et illuvie, et situ Obscurat antrum carceris Quot sunt, quibus Opulenta ab auro stet erat in patria domus, Quos nunc egestas nudat? Hunc vultus docet Non humilis esse sortis. Hunc oris decor, Lineaque frontis monstrat assuetum dape Meliore pasci: paedor at nunc et fames Absumit artus, ali quid et peius fame. Praef. Dura patiendo pectus assuescit pati. Ansb. Felicitatis pristinae numquam excidit Omnis memoria. Cogitent, matres, patres, Fratres, sorores, coniuges forte et suas Numerare spatia temporis lapsi, et moras Voto increpare: quis animum tanget dolor! Quis lancinabit pectora affectus! mihi Haec cogitanti spiritum eripuit dolor. Praef. Assuetus oculus mollibus tristem pavet Spectare Scenam. Ansb. Visa si tantum potest Scena haec dolorem parere, quid faciet, cui Persona agenda est? Praef. Desine; morarum est satis. Vos in theatrum pergite, et vestrae neci Praeludite armis. Forte si stratus leo, Ursusve victus indolem, et robur probet, Vos eximetis lege promeritae necis. SCENA SEPTIMA. Ansberta, ubi etiam Bertulfum ad luctam cum feris deduci advertit, dubitat, an adesse se spectaculo conveniat: adesse tamen decernit. Ansberta. Brunellus. Ansb. Brunelle, quo me credis affectu rapi? Brun. Quo solet amans. Ansb. Vel quo dolens. Brun. Amor magis Te torquet. Ansb. Inde sed meus crescit dolor. Brun. Si non amares, mitius mentem dolor Feriret. Una lege procedunt amor, Dolorque. Quidquid vulnerum infligit dolor, Armis amoris perficit. Inermis dolor Est, nisi amor armet. Ansb. Sentio: quidquid mihi Laniat medullas, est amor. sed quid iuvat Dolere tantum? pectore infracto, et manu Res est agenda. Finge Bertulfum necis Stare in theatro: finge laniari a feris, Et iam fluente languine ardentem sitim Explere tigridis: fronte qua cernes mori? Sed adhuc theatro finge luctantem; modo Feras fugantem; moxque cedentem feris; Victoriamque haerere suspensam, cui Palmam resignet quanta spes corda eriget? Sed quantus eadem corda prosternet metus? In pectore uno bella discordes agent, Sensus, ratio, amor, et dolor, spes et timor. Brunelle, quid agam? Praelio an tragico decet Adesse. Brun. Poteris ferre feritatem loci? Ansb. Obduruisse videor. Brun. At sensus solet Redire. Ansb. Ratio diriget. Brun. Quando est potens Affectus animi, facile rationem opprimit. Ansb. Minus lacessit corda meditatum malum. Brun. Inopina sese saepe meditato ingerunt. Ans. Nihil inopinum est, quando praecipio omnia. Brun. Quae cogitamus, pectus afficiunt minus. Quam quae videmus. Ansb. Muniunt animum tamen, Dum cogitamus. Adero; vel spes ut meas Firmem, dolores ipsa vel plangam meos. SCENA OCTAVA. Editur spectaculum luctae captivorum cum feris. Virtus Bertulfi dilaudatur. Rex. Ansberta. Hoc ad triumphos adici hodiernos decet, Ut pascat oculos scena laetitiae. Rei Subeant arenam. Sive victores ferant Palmam ex arena; sive devicti cadant, Utroque nostros gaudia in plausus dabunt. Armate ferro dexteras. Si quis feram Vel perimat hasta, vel agat in timidam fugam, Servata vita proelii merces erit. Ans. An etiam amata pulchra libertas? Rex. Quis hic Clamore vetito turbat orchestram? Iube Silere populum quando Rex loquitur. Feris Aperite caveam, Classico animentur viri Feraeque in arma. Funge! quid retro pedem Revolvis. Ansb. Insta vulneri. O superi hoc caput Servate! Rex. Arenam vacuat imbellis chorus. Unus superstes inter illaesas feras. Ansb. Unus superstes robur atque animum proba. Virtute macte! Rex. Strenuus geminum latus Undique tuetur. Area expulsae fugam Ferae dederunt. Solis opprobrium facis Aliis, tibique laudis accumulas decus. Tibi ipse plaude, quando non alius potest Aequare merita Nil humile virtus sapit, Et expedita dextera, et constans tenor. Animusque praesens rebus in dubiis. Virum Servate nobis: saepius plausum dabit. SCENA NONA. Ansberta sua gaudia explicat, quae de spectaculo hausit. Ansberta. Brunellus. Ansb. Liquescit animus gaudio, et radius spei Affulget aliquis, Vita servata est viri, Honorque vitae magnus accessit. Dii! Rictum leonis quantus invasit! stetit Ut firma rupes; egit in turpem fugam. O quanta mentem, quanta secretos sinus Subit voluptas! Pulchra libertas tibi Bertulfe deest. Illa debetur tuis Meritis. Nec illa est dubia; nisi fallat fidem Qui loquitur intus genius, atque animum iubet Sperare. Concepta peragam: maesto dabo Aliquod levamen Discet affectum meum. Sed fraude tectum amoris, et sancto dolo: Et esse discet, esse quam credit minus. Brunelle sequere; sepiam et chartam para. CHORUS. Amans Amatum captivum quaerit. A Consilio et Industria assumitur, et in viam deducitur. Duo Amantes. Consilium. Industria. Am. ex turri. Quousque luctus, Cordisque fluctus Hic in latebris, His in tenebris, In hoc exilio Carens auxilio Cogar sepultus ducere! Est missa spes, Sed lenta res: Hic vel gemendum; Vel moriendum. In exilio, Sine auxilio Claudenda vitae linea. Amans quar. Trepido timore, Crucior ardore, Laceror angore, Pereo dolore. Amo quae crux amare, Nec obtinere amatum! Hoc est cor asperare, Concremare, Sic amare. Per tesqua et antra oberro, Et nescius locorum, Sed conscius meorum Cordis amorum, Quos diligo, Quos ambio, Per tesqua et antra quaero. Inclamo. Am. 2. Clamo. Am. 1. (Clamo. Am. 2. Amo. Am. 1. Amas? Am. 2. Amas? (Am. 1. Amo, sed Amare non amare est, Amore dum careo. (Am. 2. Areo. Am. 1. Areo: medullas intimas Constans favilla adurit. (Am. 2. Urit, Am. 1. Uror: nec ante incendia Amoris opprimentur, Quam ad me venias. Am. 2. Veniam. Am. 1. Veniam, Qua me iubes venire. Am. 2. Ire Ire, ire, nec venire, Quid hoc iuvat rogantem? Iubesne obire terras Am. 2. Erras. Am. 1. Quid error ergo proderit? A. 2. Erit. Am. 1. Erit: sed opus inutile. Am. 2. Utile. Am. 1. Errare res est futilis. Am. 2. Utilis. Am. 1. Quae cura mi primaria? A. 2. Maria. Am. 1. Mari iubes venire? Am. 2. Ire. Am. 1. Quid me dubia voce fatigas? Et spem verbis alis incertis? A. 2. Certis. Am. 1. Possum sperare? A. 2. Errare. Am. 1. Tace. Et certa sunt. et error est; Quid consilii hic legendum? O Caelites favete! Qua teneam amores, Qua perimam dolores, Me semitam docete. Con. Ego Consilium: me sine nemo Mascula rerum ducit initia. Ind. Industria ego: me sine nemo Optima rerum principia bonum Trahit ad finem Con Quidquid agendum est, prius ad mentit Exige lancem. Ind. Quidquid dederit mens consilii, Impigra fini manus admoveat. Con. Sine Consilio labor est vanus, Ind. Absque labore Infirma cadunt bona consilia. Con. et Ne vora sint deliria, Ind. Vel pura imaginatio, Ne vana sint suspiria, Et pectoris iactatio Strictis amplexibus Conspiremus; Arctisque nexibus Laboremus. Sic labores Incitamus: Sic errores Evitamus. Am. 1. O Caelites favete! Qua teneam amores, Qua perimam dolores, Me semitam docete, Ut icta cerva telo Volat inquieta ad flumina, Sic quaero corde anhelo Videre amoris lumina. Obstant cacumina Nostris laboribus; Negantque Numina Vires doloribus. Egeo consilio, Egeo et auxilio. O Caelites favete! Qua teneam amores, Qua perimam dolores, Me semitam docete. Cons. Huc, huc: consilium Dictabo Amanti. Ind. Huc, huc: auxilium Dabo labanti. Am. 1. Quis mentis ardor? Cur ire tardor? Quo me trahetis Iam membra fessum? Aut quo iubetis Movere gressum? Cordis ut dilectum Pectorisque electum Amplexu cingam, Affectu stringam, Cons. Ego dabo consilia. Ind. Ego suggeram auxilia. Cons. Ego semitam docebo. Ind. Ego robur admovebo Ut dilecto. Ut electo Potiaris, Et fruaris. Am. 1. Inveni favores Detergo dolores, Nova spes capit; Nova spes rapit; Ubi suaviter quiescam, Et amore colliquescam. Cons. Nostra sume specula, Per quae se nubecula Dissolvat in serenum, Diemque sole plenum. Ind. Nostra fume spicula, Ut te per pericula Agas calentis Ad vota mentis. Ubi conspirant Industria et Consilium Simul in labores Itur ad amores; Est evidens auxilium, Vota respirant. ACTUS II. SCENA PRIMA. Ansberta parat literas pani inclusas Bertulfo dandas. Ansberta. Brunellus. BRunelle, res in apice versatur. Dies Hic me beatum faciet, aut miserum. Metus Peiora, spes meliora persuadet mihi. Nec cedo metui, nec spei credo nimis: Sed utrumque medius inter incedo, timens Speransque caute. Fama captivos refert Compelli ad ausam: tempus hoc votis favet. Mea sensa fida pagina excepit. Sciat Bertulfus esse, qui recordetur sui. Brunelle, sanctam socius in fraudem veni. Bru. Prodesse cum vis, ne magis noceas, cave. Redire saepe fraus in auctorem solet. Ans. Cum scelera texit. Bru. Sancta cum statuit, Pia Deprensa fraus supplicia sceleratae luit. Satis est doli ipsum nomen, ut fiat scelus. Ans. Non te scelesti complicem facti peto. mea sensa nosti. Bru. Sancta meditaris. tamen Dubius timendus exitus; site tuus Prodat character. Ans. Mentis incautae nihil Habet character: nec mei sum tam impotens Lege rationis flectere ut nequeam impetum. Bru. Rarus amor animi providum imperium tenet Ans. Si pecca, ipse venia peccati est sui. Strepunt catenae; regium adlimen cohors Captiva trahitur. Iussa Brunelle expedi. Da, quo recondam literas. panem. Pii Super secundent ausa! Cum stabit prope Quem scis amari, manibus hunc panem exhibe. Gradum huc reflecte, donec in scenam chorus Prodeat apertam. Sequere praeeuntis gradum. SCENA SECUNDA. Captivi lamentantes aulam everrunt, spectante ex occulto Ansberta. Chorus Captivorum. Quo nos miseros fortuna trahis Aurea eiectos sede bonorum! Quoties lapsi temporis aura Redit in mentem, toties gravior Sauciat imas plaga medullas. Bis miser ille est, qui numquam ante Fuit infelix. Fuimus quondam, Fuimus sortis schema secundae! Quo no miseros fortuna trahis Aurea eiectos sede bonorum! Cecidit magnin omen honoris, Cecidit domini gloria sceptri; Et quo cecidit? quo non potuit Etiam abiectus verna timere. Quo nos miseros fortuna trahis Aurea eiectos sede bonorum! Quam sit miserum cadere a sortis Ubere faustae. nemo credit. Cui non fu sit meliore coma Pulchra benignae gratia sortis. Levior foret haec fortuna bonam Numquam expertis. O grande malum! Semel excelso sedisse loco, Post miserando squalore premi. Quo nos miseros etc. Quid iuvat auro timide aggesto Stupuisse domos, nisi ut affligat Gravius mentem turpis egestas? Augusta domus male pensatur Antro angusto; male libertas Vincula tolerat male pensantur Epulae esurie, felixque status Infelici carceris antro. Quo nos miseros etc. Mitius urget quodcumque malum Semel expertos, Mitior esset Sors ista reis, si superesset Spes melioris. Fuit haec nuper, Iam quoque adempta est. Hoc super unum est, Quod nulla potest vis eripere, Fidere caelo. Cum res et spes Periere omnes, sola haec miseris Anchora restat, fidere caelo. Quo nos miseros, etc. SCENA TERTIA. Ansberta viso Bertulfo prope erat, ut se proderet; sed caute Brunellus eius verba in alium sensum detorquet. Dat Bertulfo in pane litteras. Praefectus Praetorii. Ansberta. Brunellus. Bertulfus. Satis est laboris Ite funereos specus, Et destinatum sontibus turris cavum Repetite. Ansb. Misera res, amor tectus. Br. Tace. Praef. 1. Quid est? Subacta Cerere solari famem Si liceat, orat. Ansb. Impotens animus. Bru. Sile. Praef. 1. Suggerere parcam liceat, ut vitam trahant. Non ut latrantem ventris exstinguant famem. Ansb. Disrumpit animus vincula. Brun. At stringi decet. Ansb. Quis premere flammam possit? Brun. Et flammam quoque Meruit, mereri scelere qui volvit suo. Ansb. O Crude! Praef. In iras agitur? Brun. Et cui non scelus Aequum furorem moveat. Pr. Exardet bene, Cui scelera in iras pectus inflammant. Ans. Ferox, Cruente! Br. Talis optimo regi hic chorus Visus reorum est. Pr. Talis Imperii ultima Ruina, regni proditor, Ber. Nosti o Deus Animum innocentem! Ansb. Quale mihi telum intimas Penetrat medullas! Br. Nempe dum superos suam Testatur innocentiam, quem Rex reum Nocte tenebrosa damnat obscuri specus. Ansb. Tigris, Medea, Ditis inferni cavo Monstrum evolutum! Praef. Cuius in probrum haec iacit? Br. Qui probra fecit. Pr. Devoves diris reos, Et liberali Cerere solaris tamen: Idem videris impius simul, et pius. Ansb. Pietate si quid liceat. Brun. Offendis; tace. Pr. Aliquid licere crede, quid statues? Ans. Idem Quod ago. Praef. Licebit istud. Ansb. Et semper? Praef. Licet. Ans. Est hic, profundi voveo quem baratri vadis, Est, quem serenis inferi vellem plagis. Br. Iterum ad priora? Nempe te velles Deum Choris amoenis inseri: at scelerum reos Ad opaca Lethes antra damnati voves. Pr. Abite, quo vos hora sub tenebras vocat. Br. Grates beneficae dexterae impendat Deus. Ans. O si videres, ista quem larvas obtegat! SCENA QUARTA. Brunellus exprobrat Ansbertae data impotentis amoris signa, et docet vincendam naturam, ut meditata procedant. Brunellus Ansberta. In arcta pectus anxium egisti vada, Incaute nimium! Vix bene errores tuos Illinere licuit fraude, Ans. Quis possit satis Frenare amorem? Bru. Frena qui prudentiae Tradit regenda. Ans. Nullus est prudens amor. Fateor, amantis penitus optabam faces Caelare; sed vis dura me eripuit mihi, Et aestuantis flamma violento impetu Linguam occupavit. Bru. Plura, Bartenas, super Agenda restant, donec optatum doli Portum occupemus. Mente nisi cauta trahis Meditata, grande vertici acceleras tuo Malum tuique coniugis Fac, te semel Prodi, utriusque coniugis fracta est salus. Res est periclo proxima imprudens amor, Frenare amorem si potes, magno potes Carere luctu. Ans. Magna non uno impetu Discuntur. Bru. Uno sed ruunt saepe impetu. Ratione mens firmanda. Ans. Quam affectu prior Hora eliquavit, hora firmabit sequens. Bru. Victae severa iura naturae impera, Ne vincat illa. Ans. prima successit doli Textura; restat altera. Initium stetit Anceps, futuris pectus aptabo magis. Bru. Qui ferre casum potuit, hic prudens cavet, SCENA QUINTA. Venatores ad augendum festi Genethliaci luxum feras insequuntur. Chorus Venatorum. Venationem buccina indixit: ferae Sensere cornu; iamque de vallis cave In celsa sese montium cursu ferunt, Sequitur latratu multa fugientes canis, Omnemque pressa nare scrutatur viam. Properate Regis iussa. Nil lente imperant, Qui sceptra torquent. Verba vix edunt, volunt Videre facta; vixque patiuntur moram, Quae facta dictis ipsa distinguat satis. Properate: nostra studia natalis dies Regis reposcit: ducite in praedam canes: Illuc molossos, densius qua se nemus Contrahit in umbras, seque subductis agunt Ferae paventes gradibus. Hic Cressas tene Propiore nodo. Retia et casses strue, Ubi rariore ab arbore umbratur nemus. Iterum boatus cornuum oppugnet nemus, Suisque timidas exciat latebris feras. Hinc se pavente cervus effundit gradu, Trepidaque nostros aure venatur sonos. Laxate lora canibus, ut timidas agant Feras sub ictum, Dente fulmineo hic aper Per rupta senticeta sibi pandit viam. Hinc in latebras intimas silvae pares Curas feramus, unde spes praedae micat. SCENA SEXTA. Terrentur Satyri audito venationis signo. Chorus Satyrorum. Pri. Quis nostra sonus gaudia turbat, Terretque animos? Sec. Vidi in latebras Praepete cursu volitare feras: Retroque canum turba secuta Ore volantum terga premebat. Ter. Grande examen vidimus horminum Ferro armatum rigidaque manu Funera spirans. Pri. Heu male nostris Agitur rebus! Perit antiquae Gloria silvae, pereunt veteris Gaudia luci. Secreta loci Antra petamus. Qua. Quis male terror Vos exagitat? Pri. Tristia silvis Bella moventur. Quar. Bello peior Urgente timor belli affligit. Sistite; non est, quem male timidi Fingitis horror, bellique fragor. Prim. Vidi, audivi. Qua Timor invasit Oculos; aures timor obsedit. Quam triste malum est, suspicio mali! Pergite. quidquid per lustra sonat, Sua cum nostris gaudia miscet. Trepidi nimium, quos vel frondis Murmur cogit celerare fugam. Pergat coepta in gaudia fervor. Chorea Satyrorum et Nympharum. SCENA SEPTIMA. Venatores tenui praeda capta, in novam incidunt. Chorus Venatorum. Pri. Medius utrinque dividit olympum dies, Sed bene locatus Praeda compensat satis Modicum laborem nemo non dives suo Sudore gaudet. Quod fuit in aditu grave, In fine recreat. 2. Sistite; ut figat pedem Avis superba phasidis. Bardum caput! 1. Absiste, tractu rursus inverso redit. Pedem quiete fixit. O felix dies! Optata praeda! 2. Sic cane triumphum. 1. Omine Hodie sinistro canna mihi servit. Duo Hausere cervi vulnus, et spumans aper, Sed non perempti. Redditi rursum sibi Celeres fugacem in lustra retulerunt gradum 2. Quiesce: praeda rursus in votum venit. 1. Indigna Rege est. 2. Hoc habet. Tandem favet Fortuna votis ite, fors praedis adhuc Accedet aliquid, antequam vastum nemus Emetiamur. SCENA OCTAVA. Tyrannus statuit captivos in sui natalis diei spectaculum ferro immolare. Rex. Praefectus Aulae. Hodie litandum sanguine est. Quantum Dri Populo probati principis vitam fovent, Tantum perire, regna qui produnt, volunt. Qui proditorem ferre funestum potest. Et solio, et ostro cedere, et vita potest, Sibi suisque dextera inimica est, cui Hostem catena vicit, et ferrum tepet. Ut magna laus est Principis, ferro, et manu Tegere innocentes; magna sic laus est, leum Perdere nocentum. Mente stat fixa, reis Demetere capita, vivat ut nostrum caput. Secura numquam Principis vita est, suus Quam diu superstes proditor vitam trahit. Praef. Quid possit antro clausus, et multo pedes Ferro gravatus? Rex. Quod potest ignis latens. Praef. Perit latendo, Rex. Gravius erumpit quoque. Praef. Scintilla forsan. Rex. Una dum superest, time Regni ruinam. Praef. Grande nocumentum nequit Favilla ab una surgere, Rex Periit Ilion Scintilla ab una Nemon non iras habet Manumque Regum ad funera valentem; si alit In pectore odium. Praef. Devorant irae suo Semet veneno, quando nil ultra queunt. Rex Dum vivit ira, quo tonet, semper coquit. Et causa poscit sanguinem, et noster dies Natalis urget victimas. Si non suo Cadunt nocentes scelere, natalis mei Cadant honori victimae. Mitis tamen Erit ira nostra, sanguinis parcus furor, Nondum profundo turris extracti sinu Subeunt theatrum? SCENA NONA. Iussu tyranni tres e captivis destinantur in victimam. In delectum iubentur ludere. Spectat ex occulto Ansberta. Sors sinistra cadit in Bertulfum. Praefectus Praetorii. Rex. Ansbertae Bertulfus. Sisto quos Princeps petis, Tuos sub oculos. Rex. Digna iam pridem stygis Palude monstra; digna, quae Ixion rota Volvat perenni, quae Scynis laceret, quibus Cedat Prometheus vulturem; et totum alveum Explicet Avernus. Ans. Iam tonat, fulmen ruet. Rex Hodie cadendum est Bert. Mitis o Princeps. Rex. Meis; Non proditori, Bert Mitis o Princeps! Meae Nil postulo innocentiae. Fac sim nocens, Quem nulla damnat culpa: sim nocuus tamen. Benignitati campus hic magnus tuae est. Si nemo peccet, nullus est veniae locus. Nomen benigni culpa peccantis facit. Rex. Quicumque parcit improbis, probis nocet. Bert, Nulli potest nocere, qui parcit reo. Rex. Indulta sceleri venia in exemplum migrat Scelerum sequentum. Bert. Non habent, quo se trahant Exempla scelerum, populus ubi Regem colit Fidelitate Rex Quamlibet nostrum vacet Regnum sceleribus, exteri tamen haud vacant, Parcatur uni, paria mox alter feret Nocumenta regno. Quod quis est ausus semel Impune crimen alterum invitat. Malum Radice tota praestat evelli, metu Quam semper angi Ne tamen cruda ferar Saevire dextra, parcius vestris bibam Venis cruorem. Saeviam, et parcam. Cui Me sors benignum iusserit, parcam: cui Demetere collum iusserit, ferro metam. Quam quisque iecerit aleam, hanc sortem feret Ternos ad orcum destino: ternos suis Iterum ad catenas. Bert. Vulneri en collum patet, Occide potius. Vita cui periit, mori Non horret. Rex. Ite ad aleam. Vivat, cui Est morte vita gravior. Occumbat, cui Mors est timori. Ansb. Spes meo nondum cadit Evulsa corde: vita dum spirat, spei Superesse possum. Praef. Mappa iam strata est; iube Iubenda Princeps. Rex. Aleae imperio dabo Vitam, necemque. Bert. Sorte moriendum est? Pudet Precario vixisse. Praef. Tu primus manu Tua fata versa Decimus hic numerus stetit, Felice sorte. Tu tuam sortem expedi. Sors expedita est: vita cum talis cadit. Ternus notatur calculus. Senus tibi. Tibi denus. Uno tibi minor. Bert. Si non faves Fortuna venerem: si faves, canem exhibe Mori volenti. Praef. Vota, quae voves, habes. Rex. Ergo moriendum. Victimas nostrae hic dies Debet saluti. SCENA DECIMA. Erupit ex latebris Ansberta; se pro Bertulfo in mortem offert. Miratur amorem tyrannus. Iubetur uterque carceri mancipari. Brunellus. Ansberta. Rex. Bertulfus. Marmore hic animi est opus. Ansb. Stat mente marmor. Magne terrarum arbiter. Fraterque solis, pectus hoc ultro pete, Amante dives sanguine: hic ferri graves Exstingue flammas: iste non nocuus agat Vitam superstes, Rex Iste non nocuus? Mea Iudicia damnas? An Alea nocentem facit, Rex. Alea nocentem prodit, at crimen facit. Ans. Sit reus; at isto sanguine reatum expia. Rex. Male expiatur sanguine alieno scelus, Quem culpa fecit improbum, poena expiet. Ansb. Et ipsa placat astra, succedanea Victima. Rex. Ubi Divis prima non placuit. Bert. Sine Mori rogantis verticem ferro dari. Tu vive porro. Ans. Vive tu potius, meo Sanguine redemptus. Bertul. Maius hoc pretium est mea Virtute. Rex. Fateor, hic amor nostrum tenet Freno furorem. Ansb. Viscera ac animam tibi Lubens dicabo. Bert. Viscera, ac animam meam Tu promereris. Ans. Hoc magis totum tibi Debeo cruorem. Magne Rex, iube hoc caput Subire poenas mortis. Rex. Hoc iubeo caput Subdi securi, culpa quod fecit reum. Ansb. Me crede facinoris reum. Rex. Non es tamen. Ans. Ut innocentem facere decreto potes, Potes et nocentem. Rex. Nemo decreto est nocens; Nemo innocens sententia. Quemvis sua Vel culpa damnat, vel probus vitae tenor Absolvit. Ansb. O Rex magne, si iuste reum Hunc ad securim protrahis, leto quoque Me perime eodem. Liceat aut una mori, Aut vivere una. Rex Credat hoc quisquam? notas Tantas amoris posse reperiri? Mori, Ut vivat alter, alter efflictim rogat. Ans. Nihilne Rex concedis? Bert Astrorum faces Divosque testor, nullius culpae reum Rex magne perimes. Rex. O potens Iuvenis Amor! Aut monstra amoris saeculum hoc nostrum parit Aut fraus. amoris fronte simulata, latet. Tentabo, si quis subsit huic larvae dolus, Et iste, et ille vivat: at neuter suo Voto beatus, Ille claudatur specu Latente turris: iste spelunca altera Tectus diei ignoret. et noctis vices. Bert. Nox nulla amori est. Ansb. Suus amor amanti est dies. SCENA UNDECIMA. Brunellus, abducta in carcerem Ansberta, quid sibi agendum spem inter et metum deliberat. Brunellus solus. In hoc furentis proelia evasi maris Portu receptus, debitum ut fatis caput Prius videret ista, quam caderet suo Collo revulsum! O si procellosis prius Absorptus undis Nerei ingluviem mea Nece saturassem, quam reservarer iocus Ludusque sorti tam asperae. Mens uni erat Solvere catenas alteri, et puro die Beare; ab uno vincula ivere in duos, Duosque pariter squalidus carcer tegit, Quid misero agendum est? Dolor ubi mentem occupat, Ingenium, et omne lucis exstinguit iubar. Caligo mentem, noctis insolitum chaos Confundit animum, spemque conceptam eripit. Sperare nam quid liceat, ubi spei quoque Spes est adempta. Socius in taetrum specum Ibo, et catenas socius extremam in necem: Decet perire servum, ubi dominus perit. At forte poteris ferre captivis opem Quam? ludis ipse, aut luderis. Nullus spei Locus est, ubi spes ipsa sperandi perit. Quae periit hodie, non in aeternum perit. Quam prima rapuit. hora restituit sequens. Caute silendum est. SCENA DUODECIMA Occurrit Florillus; Catholicum se fatetur, et in se recipit Ansbertam commendare ab arte plectri. Florillus. Brunellus. Sorte, qua premeris, premor; Quique laniatu corda tibi scindit dolor, In me redundat. Brun. Unde? qua causa meo Animum dolore tangeris? Flor. Vera an mihi, An falsa dictet sensus, ambiguo haereo Suspensus animo. Br. Vera dictari puta, Quid inde? Flor. Magnam gaudii messem dabis. Brun. Eloquere. Flor. Pandes vera? Brun. Quae fari licet. Flor. Credes amico? Brun. Quidquid in apertam potest Prodire lucem. Flor. Nil doli, fraudis nihil Subesse crede. Brun. Credo. Flor. Nisi fallor mea. Opinione, sacra tu Christi colis. Brun. Hoc, quod timebam, est. Non licet vero peplum Induere. Vitam, et sanguinem Christo obligo. Tibi quid inde gaudii? Fl. O carum caput! Cui vel profuso sanguine obsequium dare Nihil morabor. Br. Indigo, indigno licet, Offers amotes. Causa quae tanti tamen Amoris in me? Fl. Christus est, idem tibi Mihique Numen unicum. Br. Hac mundi plaga? Hac Regis aula? Fl. Christus est Numen mihi. Br. Florille, mea lux magna pars cordis mei! Fl. Brunelle, vita carior, votum meum! Br. Tu mihi cadenti subice patronam manum. Fl. Tu mihi iacenti. Br. Eget alter alterius ope. Fl. Potes iuvare. Br. Tu quoque afflictum potes. Fl. Quae cura mordet? Br. Iuvenis externi salus. Fl. Qui per furorem regium obscuro gemit. Antro revinctus? Br. Illius. Fl. Qua me putas Prodesse posse? Br. Qua tui affectu tenes Regem benignum. Fl. Quid petis? Br. Solvi suis Iuvenem catenis. Fl. Arduum votum: putas Regum furores facile molliri prece? Br. Ubi precantis gratia accedit. Mora Etiam leones mitigat: Nullum malum est Tam pervicacis indolis, frangi ut mora Non possit. Fl. Orpheus potuit immanes lyra Frenare tigres. Ira regnantum est gravis Nec facile calidos impetus mentis regit. Br. Si potuit Orpheus, poterit adolescens ferum Animum domare. Fl. Qua arte? Br. Qua potuit tigres Orpheus tenere. Fl. Barbito? Br. Hac Apollinem Adaequat ipsum. Fl. Cymba meliore hic natat Impulsa vento. Vesper hic festum dabit Natale Regi: Iuvenem ut accersat, mea Id arte faciam: mentis emotae furor Tunc facile sidet Sed meas etiam preces Benignus audi. Br. Loquere. Fl. Me gravior premit Mali catena. Servio, ut cernis, meis Procul remotus, nuper ereptus patri, Patriae, Deoque. Servio, et pereo magis, A Christianis impie avulsus sacris. O si daretur eripi hac gentis lue, Patrioque rursus exulem reddi solo! Br. Si detur aura libera rursus frui Bartenae, et atra carceris nocte exui, Spes potes acuere. Fl. Sternis audenti viam. Spes addit animos. Br. Fronte spem clausa tege. Nocet, ubi aperta prodit. Fl. Hoc munus meum est, Sperare et agere. Br. Cum spei servit manus. A spe nihil sperare non amplum potes. SCENA DECIMA TERTIA. Bertulfus et Ansberta in distinctis carceribus terrentur a spectris. Bertulfus. Ansberta. Nox et catenae, et undique horrores Stygis Premunt iacentem: sed minus mordet mea Fortuna pectus, quam urat alterius dolor, Amat ille, quisquis est; Iuvenis; amat; et mei Causa tenebris clauditur tetri specus. O dura ferri vincula! at suaves tamen Catenae amanti: sorte si nondum mea Fruor, at eandem tolero, quam tolerat amans. Lenimen hoc est grande fortunae asperae, Pati pro amato. Dulcis est omnis dolor Amore amantis. Be. Iuvenis infelix! ego, Ego te profundi carceris mersi cavo: Ego te peremi. Quanta materies mei Eras amoris, tanta materies mei es Factus doloris. Liberas morte hoc caput, Tuumque damnas. Liceat o! tanto vices Referre amori Pereat hoc leto caput Iam destinatum: pereat, et amantem suae Vitae reponat vindicem. Ans. Tenebrae undique: Oculis oberrant, video per medias tamen Noctes amatum. Vinculis stringor pedes Manusque: liber animus ad amatum tamen Evolat. Amorem nulla vis captum tenet. Ber. Heu! monstra. Ans. Monstra! Ber. Iuvenis infelix! peris! Ans. Bertulfe, si in te monstra conspirant, peris! Chorea monstrorum. Ber. O dura facies. Ans. Pereat haec species mali. CHORUS. Duo Amantes paria subeunt pericula. Duo Amantes. Tyrannis. Discordia. Furores. Tyr. Silentium! Silentium! Disc. Res est sub ictu. In retia Se fert amata praeda. D. Am. Amamus. Arcta vinculo Fides utrumque nectit. Am. 1. Me nulla vis amplexibus Amor tuis resolvet. Am. 2. Sed nec tuis amplexibus Vis ulla me revellet. Fur. Urget hora: quid moramur? Arma comites furores. Aman. Non revellar. Fur. In catenas Stringite. Cogite, Compingite, Aman. Vel sic in unum stringimur: Hi sunt favores Inter dolores: Compingimur. Fur. In mortarium Inferni victimas Conicite: In pulverem Contundite, Confundite: Membra discerpite, Ossa conterite. Nec hic, nec ille vivat. Contundite, Confundite, Sic imperat Tyrannis. Iam vicimus: In pulverem Sunt ossa comminuta. Spargantur in auras. Quae pestis halat? Quae flamma lumina Confundit? Am. Vivo! vivo! Fur. Discordia! Tyrannis! Am. Eheu! eheu! Tyr. Moriere. Am. 1. Dummodo vivat, per quem vivo. Disc. Moriere. Am. 2. Dummodo vivat, per quem vivo. Tyr. Moriatur uterque. Am. Si non licuit vivere, liceat Una leto perimi utrumque. 1. Pro te morior. 2. Pro te morior. Tyr. Vivat uterque; Disc. Sed sit morte Vita asperior. Ad vulnera, Ad funera; Ad duram sortem, Saevamque mortem. ACTUS III. SCENA PRIMA. Bertulfus inter serviles labores meminit cum solacio literarum in pane acceptarum, doletque illum (ut rebatur) adolescentem sui causa periclitari. Bertulfus. BErtulfe, quo recidimus! Hoc tanto tibi De principatu restat! O dulcis soli Memoria patrii! patrii o nimium soli Memoria acerba! affligis et recreas; beas Et perimis; imum pectoris laceras sinum, Iterumque reficis, patria, heu! quo me rapis? Odisse nec te valeo, nec amores meos Mereris; a te me fugas, ad te rapis. Ego quoque te repello, te simul insequor. Amare quod te cogor, est virtus mea: Odisse quod te debeo, est crimen tuum. Primam dedisse lucis usuram; hinc amor: Miserum in supremo deseris vitae statu, Hinc odia. Pudeat te tui, Ansberta (o grave Simulque suave nomen Ansbertae) tui Pudeat te amoris! Iuvenis ignotus mihi, Nec visus unquam, nec merito adactus meo, In me profusos explicat amoris sinus. Omanus amata? o paginae carus tenor! Nescio. quis animum tangit affectus tui, Rapitque totum suavis illecebra: te ego Ut vidi, amavi. si qua spes superest tuae Salutis, illam dextera haec pandet tibi. Ne quaere quis sim; sufficit; Christum colo. Eiusque lege debitum auxilium paro. Quae nostra tantum merita peregrino trahunt E corde amorem? non es humano satu Proditus in orbem; Caelitem, adolescens, sapit Tuus ille mentis integrae affectus. Te ego Ut vidi, amavi. Lacrimans illud lego. Nam vis amoris illa mihi rumpit sinus, Paremque amorem provocat. Fallax tuis Ansberta verbis! Mille te titulis mihi Fax coniugalis obligat, nullum exhibes: Ingrata misero coniugi, in Deum impia, Oblita foederis, et sacramenti immemor. Sed pia rependunt astra peregrini manu, Quod tua negavit impie, O numquam satis Amande Iuvenis! seu feras, seu non feras Opem patronam, gratiae nomen tuus Amor meretur Gratiam non res facit, Sed mens volentis. Ferre vis opem: id mihi est Satis ut ameris; gratiam ut noscam, est satis. Optima voluntas prima beneficii est nota. Sed vota durus abscidit sortis rigor. Gemis in catenis, Iuvenis infelix! Mei Causa sepultus carcere. O liceat tuo Amori amorem reddere, et pro te mori! Alia rependi merce non potest amor, Pari quam amore. Perge Bertulfe, et tuos Gemina dolores; quando non tantum tua, Sed et aliena sorte lacerantur fibrae. SCENA SECUNDA. Florillus aperit Bertulfo, rimam melioris spei per adolescentem peregrinum aperiri. Hic se neque scire, neque credere simulat. Florillus. Bertulfus. Bertulfe! Ber. Quis me? Fl. Nullus observat! Brevi Sermone vitae grande solamen cape. Ber. Fortuna nostra limites ultra bonae Spei est reposita. Fl. Nulla tam saevum imprimit Vulnus, medelam ut nesciat. Ber Leve est malum, Si cui patrona dextera mederi potest. Funesta nullam vulnera admittunt opem. Fl. Imo requirunt. Pauca Bertulfe accipe: Tua res secundo Numine propinquum aspicit Portum salutis. Ber. Nempe quem pandet mihi Mors capite secto. Fl. Quem tibi aperiet tui Amans. Ber. Amare sordidum quisquam potest! Fl. Pius adolescens. Ber. Prodimur! Quid me iocum Ludibriumque sortis affligis? satis Laceratur animus sorte praesenti; novos Ne mihi dolores adde conficto ioco. Fl. Bertulfe crede. Ber. Nolo. Fl. Successus dabit. SCENA TERTIA. Rex in horto recentem auram capit: recreatur ab Ephebis. Florillus ex occasione commendat Bartenam (Ansbertam) ab arte chelys. Rex. Gratillus. Florillus. Chlorinus. Aspirat aura melior, et blando meant Zephyri volatu; perque digestum ordine Florum senatum basiis ludunt. Iuvat Laxare curis pectus. Hanc poscit dies Praesens quietem. Rara sine curis dies Reges ab astris aspicit. Semper novo Regale nomen turbinum affluxu tumet. Fruamur hora, quam sinunt curae; sequens Pensabit istam mole graviori dies. Delectat oculos gratia iocantis poli, Et amoena florum proelia, atque aurae favor, Quid vos paratis Regium in gustum, Grat. Iube Rex magne. Rex. Iussa praevenit, quisquis studet Regi placere. Gr. Pace si Regis licet, Iocis parata est scena. Rex. Quod cuivis placet, Regi placebit. Chl. Saxa modulatu excita Gratille, et ipsos Orphei ad invidiam move Lapides per artem barbiti. Rex. Superi quid hoc? Gratille perge; plura spectandi tenet Animum voluptas. Saltus Statuarum. Multa disposui diem In hunc videnda; vestra sed studium ferunt Palmam. Gr. Voluptas maxima est, Regi suo Placuisse. Fl. Princeps digne sideribus latus Utrumque cingi, placuit artifice lyra Tentata digito? Rex Placuit et avaram modi Aurem occuparunt. Fl. Laude sit dignus sua Gratillus; arte pollicis superat tamen Peregrinus hospes Rex Nec subit nostros lares? Fl. Non audet. Rex. Et quid metuit? Fl. Obtutus tuos. Rex Nulli negatos. Fl. Ferre quos nequit sine Timore. Rex. Timidum placidus animabit favor. Fl. Sperare si possit. Rex Potest. Fl. At non potest Adesse. Rex Quisnam Regis accessu vetat? Fl. Rex Ipse. Rex Iubeo. Fl. Sed simul prohibes quoque. Rex. Quomodo? Fl. Catenis. Rex. Quis ligat? Fl. Tu Rex Rex. Ego? Fl. Turris profundae ad antra damnasti reum. Rex. Quis illa? Fl. Qui se victimam morti dabat, Ut a nocentis vertice arceret necem. Rex. O quanta, superi! nescios Reges latent. Caeca rotamur sorte, sed caeca simul Sceptrum foramus sorte nec veri integram Frontem videre, seu Ministrorum dolo, Seu nocte caeli sinimur. Huc adsit mei Pars magna plausus. Liberum ferro volo, Antrique tenebris liberum Fl. Rex, ut iubes. Benignitatem sentiat, qui se tuis Votis probabit. Rex Sentiet. Non sum tigris, Sed nec Leaenae ab ubere pependi puer, Ut cum scelestos ferio, non parcam probis. SCENA QUARTA. Gratillus odium concipit in Florillum, ob praelatum sibi in arte plectri Bartenam (Ansbertam.) Gratillus solus. Et patiar usque? Laude sit dignus sua Gratillus; arte pollicis superat tamen Peregrinus hospes. Fuimus! in nostrum locum Peregrinus hospes fraude Florilli subit, Hanc mihi parabas aleam? hoc encomium Florille fratri? Laude sit dignus sua Gratillus; arte pollicis superat tamen Peregrinus hospes. Superat? Hoc in me necat Regis favorem; meque destituit prior Amoris aura. Superat? Hoc unum rapit, Totumque solus possidet amoris sinum. Non alia iam fortuna Gratillum manet, Quam tabe lenta, et peste rabiosa mori. Excidere Regum gratia bis, non licet. Semel excidisse gravius est leto malum. Florille! qualem belluam? qualem stygis Compello Furiam? vel luem Acheronte editam? Florille! tene hoc decuit? externum tuo Fratri anteferre? Generis inimicus tui, Hostis paterni sanguinis, vultur domus! In limine malum est: antequam toto ruat Impete, medendum est. Levior initiis labor Occurrit igni; frena cum rupit, gravem Trahit ruinam. Quod manus mea non potest, Manus valebit plurium: accersam in dolum Fidos sodales; nec venenati faces Ponam furoris, hospitem donec novum Perisse videam. SCENA QUINTA. Educitur ex carcere Ansberta, ut chely Regem recreet. Ansberta. Florillus. Carceris quo me vocas Sede e profunda? Numquid extremus dies Libitinae amatam victimam, innocuam tamen, In fata poscit? Fl. Causa te melior petit. An. Paratum in omnes sortis aspectus, ferox Non terret animum. Fl. Laetior amoenam dies Scenam reducit. An. Parte sed media mei Sepelior antro. Fl. Totus optatam in diem Carcere vocaris. An. Totus optato die Careo, tenebris quando confusis mei Tenentur oculi. Fl. Regis affectu bonam Fortuna frontem retegit. Ansb. Haud facile cadunt Irae potentum. Fl. Sed cadunt, aegre licet. Ansb. Cecidisse necdum credo: nec causa est nova. Simulare potius crede. Sic aulae solent, Sub fronte amoris odia velare. Fl. Et solent Veros amores promere. An. Id numquam evenit, Postquam occupavit Regium pectus furor. Decreta Regum sancta sunt. Fl. Et veritas Sancta est in aula. An. Veritas locum obtinet Postremum in aula. Fl. Perfida. An. Sanctam quoque Falsi colores illiti rebus movent. Fl. Tempore patescit falsitas. Animum potes Aptare dictis credulum. Regem tui Amor ligavit; scena successum patet Datura votis. Principum affectus fluit; Usu anteverte, An. Qua licet? Fl. Qua tu chely Lucraris animos An Caelites! quam vos pii Meditata promovetis! At quis me chely Aliquid valere prodidit? Fl. Qui te tuis Votis potiti candido affectu vovet. Festo daturus gratiam in Regis lares Vocaris: hic se prima me ditatae rei Semita recludit. Inde constanti potes Tua vota gressu urgere. An. Quae credis meae Meditata mentis? vota quae urgeri putas? Fl. Quae prodidisti. An. Quando? Fl. Cum compos tui Non satis, amorem proderes. An. In quem? Fl. In reum Iam lege Regis capite damnatum. An. Fuit Affectus animi subitus. Fl. Et constans. An. Deus! In arcta cogor. Fl. Nil metue: me alium putas. Alium videbis. Arte quid possis, proba: Artem sequetur gratia; et disces meum Animum dolosae fraudis immunem. Fidem Habe obligatam. Cardo concussus sonat; Initia laeta fine felice exeant. SCENA SEXTA. Sistitur Ansberta Regi; coram eo ludit: Placet. Optare iubetur. Optat Bertulfum liberum: datur ei in servum; ipsa inter Ephebos adlegitur. Florillus. Ansberta. Rex. Venerare magnum Regis Augusti iubar. An. Sol magne mundi, Maximi Iovis nepos, Fraterque Lunae; quem iubes, praesentem habes Tuo paratum nutui. Rex. Quae te dedit Regio? An. Alemanna. Rex. Causa quae avulsum late Patrio in remotas orbis adduxit plagas? An. Tuam ut merear gratiam. Rex Hanc facilem putas? An. Qualem fatetur indoles. Rex. Sed quo tibi Nostri favores? An Principum in terris favor Pars magna caeli est. Rex. Nominis nostri iubar Illuc vibravit lumen, et radium sui? An. Numquam latere fama magnorum potest. Rex Nec ubique spargi. An. Limites illos habet, Quos Solis ignis. Quo diem Phoebus trahit Illuc benigni Principis fama evolat. Rex. Et qua favores arte venari putas? An. Placuisse qua me gratiae mandas tuae. Rex. Quid arte plectri, barbito quidnam vales? An Potes experiri. Rex Chorda si digiti bene Respondet arti, gratiae affectum tenes. Tenta, quod auri Regiae illudat melos. Vos in choreas flexiles plausum date. Chorea Epheborum. Mellea voluptas auribus amoenum dedit Nectar bibendum. vincis artifices tua Sirenas arte Si prius nosse id mihi Licuisset, antro liber, et liber metu Poteras subire Regiae nostrae lares. Sed iam licebit. Gratiam, si quam voles, Ars tua meretur. Venia poscendi est tibi, Dandi voluntas est mihi. Opta, quod libet. An. Superi secundo saeculo cursum tibi Vehant beatum: quoque non melius queam Regi vovere, sero te iubeant novum Accedere astris sidus, et stratum polo Calcare Achatem; gratiae est omnis loco Optima voluntas Rex. At voluntatis decet Adicere signa. Parcus affectus Ducum est, Munifica nisi dextra indices addat notas. Haec est amoris indoles, semet datis Probare donis. Posce, quod Regem dare, A Rege quod te poscere Augusto decet. Habes volentem. An Magne terrarum arbiter, Nec influenti subtraham amplexum bono, Nec abutar aura Regii affectus. Tuo Iussu incitatus, liberum vinclis dari Unum vovebo, cuius aerumnis mihi Cor vulneratur. Rex Regis opprobrium est, dare Tam vile munus. An Vile, pretiosum facit Dantis voluntas. Rex. Populus a pretio dati Affectum amantis aestimat. An. At errat quoque, Quod quisque pro se diligit, magni aestimat. Rex At quem catenis liberum mitti petis? An. Qui solus hodie victor in turpem fugam Egit feroces belluas. Rex Unde hic amor? An. Principium amoris nullus explorat satis. Ignota saepe gratia in amores rapit, Et notain odium. Rex Quando tibi non noti amor Animum occupavit? An. Quando damnari audii Saevam ad securim, viscera moveri pio Ardore sensi Nam aleae letum stetit Iactu sinistro, non viri scelere. At ubi Fugare arena visus immites feras, Spectata virtus placuit, et crevit prior Affectus animo, meque correptum tenet. Rex. Virtutis haec est indoles: Etiam suo Amatur hosti. Quod petis, donum feras, Solutus antri nocte Bertulfus, tibi Vitam diesque debeat, et atrae necis Demptos timores: nutui servus tuo Post obsequatur: praemium hoc constans amor Meretur. At tu Regios inter choros, Interque Ephebos primus uteris meo Favore. Gratum faciet artifice chelys Sonitura plectro. An. Phoebe terrarum, tuos Adoro vultus; gratiam amplector. Diis Affine quiddam detegis. Superas preces, Et plura votis ingeris. Magni hoc habent Animi, Deorum more, maiores dare, Quam postulentur, gratias. Unam prece Supplice petivi; Regis affectu duae Veniunt petenti. Discet immenso mari Seposita tellus, Regiae mentis sinus Patere miseris; neminem votis suis Fraudari; abire neminem cassa prece, Audaciamque supplicis vinci tua Benignitate. Quod tuos inter iubes Barenam Ephebos vivere, optatum dabo Fidelitatis specimen Rex. Et tanto dabo Specimini amores. Vade, quem poscis, sui Nocte evolutum carceris servum accipe. SCENA SEPTIMA. Florillus Brunello prodit, quae cum Ansbertae apud Regem sunt acta, et spem facit melioris eventus. Florillus. Brunellus. Res vota superat. primus ingressus favet, Paremque spondet exitum. Br. Quem res locum Tenet inchoata? Fl. Quem pius voluit dolus. Br. Solutus antri peste Bartenas? Fl. Diem Liber catenis spectat, et puram trahit Securus auram. At minima pars isthaec boni est. Br. Sperare maius vota non poterant. Fl. Potes Spectare maius. Quem semel fausto bona Fortuna cepit ducere afflatu gradum Ad altiora promovet. Br. Regis datum Subire vultus? Fl. Amplius. Br. Blandi ioco Exceptus oris? Fl. Amplius. Br. Plectro datum Tentare chordas? Fl. Amplius. Br. Placuit melos? Fl. Facilique bibitum est aure. Sed nondum satis. Br. Effare cuncta. Qui diu ambiguum tenet. Diu cruciat animum. Fare. Fl. Bertulfus. Br. Spei Affulget aliquid? Fl. Iam nihil debes spei, Cum res tenetur. Br. Fallis? an ludis ioco? Fl. Bertulfus arcto carcere, et ferri iugo Liber, peritis fidibus in munus datus. Neque hic favoris positus est limes: suos Bartenam Ephebos inter adscribi iubet. Br. Quo me beati Caelites! uno impetu Fortuna faciles tota in amplexus ruit. En ipse. SCENA OCTAVA. Ansbertae sub Bartenae nomine latenti devovet se in servum Bertulfus: cui illae spem sortis melioris facit. Brunellus. Ansberta. Bertulfus. Br. Superi! video Bartenam meum? An. vides: et una carcere exemptum vides, Rigidaque ferri mole Bertulfum erutum. Br. Teneone dominum! Exosculor dulcem manum, Avidamque toto saturo Bartena sitim. An. Bertulfe! Bert. Bartenas! An. Meus posthac eris. Bert. Et esse par est. Quidquid hic superest mei, Inte recedit. An. Quidquid hic superest mei, Inte reflectit. Bert. Sanguinem, et vitam tibi Debeo, salutis unice astertor meae. An. Quod est Tonanti proprium. hoc illi refer, Sortem ille utramque gestit, et versat vices; Oculisque noctem offundit, et reddit diem Bert. Numen colendum, cuius in dextra salus Optata vivit; cuius in leva tonant Sinistra fata Video, quo mundum ordine, Qua lege fata temperas: noctem et diem; Tragica et amoena; proelia, et pacem; metus, Et festa; nubes, et serenum; Etesias, Et Circium, aestatem, et hiemem; laude, et probrum, Damna, et levamina, unus in nostrum caput Decernis auctor. Gratias primas Deo. Tibi secundas debeo. Per te stetit, Nos et catenis eximi, et leto erui. Sed unde pronus ille, totumque occupans Affectus animum, merita quem numquam valent Emisse nostra? An. Lege non certa venit Amor, et recedit. Genius interior rapit, Nec causa aperta est Causa, quae miserum facit, Me facit amantem. Bert. Primus aspectus mei, (Testatur istud paginae tenor: Te ego Ut vidi, amavi) primus aspectus mei Te flamma amoris corripit: sed et te ego Ut vidi, amavi. Me tamen superas tuo Bartena amore. Namque non meritum tu amas, Ego merentem. Purior nempe est amor Non provocatus. Cui bona in gremium fluunt, Necessitate diligit; sed qui bona Confert, amore libero. An. Liber potest Amor vocari; qui mihi mentem tenet, Necessitate stringit Bert. At nullas habet Amor catenas, sponte qui venit sua, Et ante merita. An. Cum semel mentem occupat, Necessitate ferrea abreptum trahit. Hoc ipse testor. Bert. Testor et sensu meo. Leges amoris indoles nescit pati: Sibi tamen indit ferreas leges amor. Servit amor unus, alter imperium tenet. Imperat amanti, qui sine meritis amat; Servit at amanti, qui merita amantis videt. Tua mihi pectus occupant. En servum habes? Rex imperavit. An Facere quem servum valent Mandata Regis, liberum pulcher sibi Iubet amor esse. Ber. Servitus grata est tibi Servire. An. Servum nolo, quem lege eximit Amor obsequendi. Ber. Lege qui stringi meas Sentio medullas. An. Quam tibi imponis. Ber. Tuus Quam scribit imo in pectore affectus. An. Locus, Tempusque praesens, legis imperium, facit Te servum; at hora subsequens, melior locus Dominum probabit. Ber Fuimus hoc olim! et pudet Fuisse; et esse rursus inferior fugit Conditio Servum atere; quod praesens iubet Fortuna, iussa Regis, et amoris tui Imperia. An. Non si premere fortuna incipit, Impete perenni degravat. Tragicam asperat Quandoque frontem, frontis at rursum exserit Innube caelum. Ber. Innube iam caelum tulit, Summoque, quem sperare fortunae queo, Reposuit apice. An. Restat at melior adhuc Quo te reponat. Ber. Sorte contentus mea, Maiora fugio. An. Sorte contentus tua Merere plura. Sequere. qui votis Deus Huc usque favit, vota complebit quoque. CHORUS. Amoris Victoria. Tyrannis. Fides Coniugalis. Duo Amantes. Arma Furores Arma lavate: Hostis in armis Funera spirat. Fid. Ignea Amores, Arma movete: Hostis apertas Surgit in iras. Tyran. Huc, huc Furores. Fid. Huc, huc Amores. Quae causa belli? Tyran. Ut a rebelli Tollam nocentem. Fid. Con. Irae, et furori, Certaque morti Dare innocentem Natura vetat. Tyran. Mori nocentem Natura iubet. Fid. Aio innocentem, Quisquis agente Peccat amore. Tyran. Vis perire? Fid. Vis ferire? Tyran. Teque, quosque Uno absumptos Funere mergam. Fid. Teque tuosque Sua peremptos Ira necabit. Tyran. Arma furores. Fid. Arma et Amores. Congreditur in auris duplex exercitus. Vincunt Amores. Fides Ite bello: parta palma est: cum choro. Aura pacis adfluit. Ite bella; pax amico Spargit ore gratias. Fides. Vos amantes in beata Ite amoris vincula. Duo Am. Nos amamus. Chor. Nos amantes Illiget concordia. Duo Am. Nos amamus. Chor. Sit perennis Nexus ille cordium! Duo Am. Nos amamus. Chor. Hoc amore Vena manet gratiae. Duo Am. Nos amamus. Chor. Hoc amore Vita mundi profluit. Duo Am. Nos amamus. Chor. Astra terris Nexus ille vinculat. Duo Am. Nos amamus. Omn. Sit perennis Ille nexus cordium. ACTUS IV. SCENA PRIMA. Praefectus Aulae, an omnia sint parata ad Natalis diei spectacula, circumspicit. Praefectus solus. TOta in triumpho est aula, natalem diem Obitura Regis, tota plebs aestu pari, Parique miles omnis in ludos calet. Quae vota mente quisque digessit, quibus Studiis sequatur Principem, in apertum exserit, Sed quantus aulae lusibus fucus subest? In fronte multis gaudii species micat; Odium in recessu est; quique vult Regis necem, Vovere longos fingit ad vitam dies, Si verba spectes, trahere felicem iubent Per saecla vitam; pace tranquillum diu Vigere sceptrum; nube maeroris diem Nullum inquinari: vota si mentis notes, Sinusque penetres; corde perfidia sedens Sub fronte amoena Tartarum et Furias tegit. Sic pura numquam Regibus veri est fides. Et tamen amantur, blanda qui fingunt; licet Totum latente pectore Acheronte tegant. Rex in propinquo est. aere numeroso tuba Indicat aulae festa Natalis ioci. SCENA SECUNDA. Eduntur Regi Natalicia spectacula a Civibus, Nobilibus, et Militibus. Praefectus. Rex. Rex magne Regum, Principum augustum iubar, Cui populus animos, sidera inclinant faces, Gaudentque frontem lambere, et sacrae inseri Capitis coronae: quando non renuis coli Studiis tuorum, et publico plausu diem Istum perire pateris, ad nutus tuos Frequens ab aula Nobilis, Civis frequens, Frequensque Miles prodit in scenam, suos Sensus daturus integrae mentis. Iube: Commune studium cordium affectuum exseret. Primum spectaculum Plebis. Vitam persequitur Tempus: tuetur eam Affectus plebis; Cui pennas evellit, et stare iubes ad vitam Regis. Vitae. Affectus plebis, Tempus. Vita infelix! quo sine nequeo Vivere, ab illo perimor. Aff. Quis te Sorte fecunda dignam, infausta Sorte fatigat? Vit. Tempus miseram Premit a tergo, semperque tonans Suprema mihi fata minatur. Aff. At non perimet. Iuro benigni Sceptra Tonantis, non te perimet. Vit. Omnia duris legibus arctat, Cogitque suis subdi imperiis. Aff. Omnia duris legibus arctans Ego frenabo. Vit. Quod nemo potest, Frustra aggrederis. Aff. Quodcumque volet, Evincet amor. Vit. Sed non Tempus Ecce ut rigida falce minatur. Aff. Siste. Quid horres? Ego dementis Ictum elidam. Temp. Tempore veniunt, Tempore fugiunt omnia: nostris Totus paret legibus orbis. Ego marmoreas exstruo moles, Ego marmoreas iterum in cinerem Diruo moles. Aff. Ambitioso Demus id animo. Temp. Tempore surgunt Segetes campis, tempore recidunt. Aff. Quae nihil obsunt, iactare sine. Temp. Tempore hominibus vita advehitur, Eadem rursus tempore adimitur. Aff. Falsum est; quando stamina Amores, Charitesque trahunt. Temp. Tempore veniunt, Tempore fugiunt hominum affectus. Aff. Falsum est. Ego te! Temp. Saecula et annos Ego parturio: saecula et annos Ego praecipito. Aff. Falsum est, bubo. Saecula et annos ego produco. Temp. Quae lingua dicax obstrepit? Aff. Ego te, Ego te risum populi faciam. Temp. Ridende puer! Aff. Damnande senex! Temp. Puer imprudens. Aff. Delire senex. Temp. Ego te perimam. Aff. Falce obtusa. Temp. Qua meto Iuvenes, qua carpo senes, Non luctando, sed fugiendo Ego te perimam. Ass. Nec luctando, Nec fugiendo poteris punctum Demere Amori. Temp. Si mihi in auras Penna levatur, tua vita fugit. Aff. At non poteris tollere pennas. Temp. Non? non potero? quis prohibebit? Aff. Ego constringam. Temp. Vincula rumpam. Eheu! teneor! Aff. Si potes, auras Scinde volatu. Temp. Teneor, retrahor. Fortia Amoris vincula fateor. Aff. Nondum satis est. Forfice vita Rescinde alas. Vit. Aff. Iam si valeas, Molire fugam. Temp. Fortis nimium Amor est. Aff. Ego, quod mandat Amor Populi, cessa breviare dies, Vitae et longum concede aevum. Temp. Sentio; quod nec vis ulla potest Stringere Tempus; tu solus Amor. Vincire potes. Iussa capesso. Aff. Tardum Regi, lentumque ibis? Temp. Tardum Regi, lentumque ibo. Aff. Nec praecipiti cursu ad meram Rapies vitam? Temp. Nec praecipiti. Cursu ad metam rapiam vitam. Omnes. Haec est Amoris indoles, Haec robur est Amoris: Tardare cursum. Temporis, Vitamque prorogare. Rex magne Regum, tempore Ne metiare vitam; Sed subditorum affectibus, Tuique Amore civis. Mensura parva est temporis, Et terminatur hora. Non terminatur saeculis Mensura longa Amoris. Rex. Placuere vota Civium. Quidquid meis: Super erit annis, vestra libertas suum Salusque faciet. Lege Rex istam regit, Ut prosit. Esse desinit Rex, cum sui Populi salutem negligit. Nolim mihi Fluere vel unam labilis vitae diem, Nisi fructus eius commoda in populi fluat. Sed quam triumpho Nobiles scenam parant? Spectaculum Secundum. Nobilitas fugacem Fortunam insequitur, et captivam Regi sistit. Nobilis. Aulicus. Rex. Age laeta pubes, nobili Augustum choro Venerare Regem. pulla numeroso tremat Tellus resultu: quaeque venantum solet Fortuna studium ludere; et nulli satis Constans, furorem et gratiam alterna vice, Sine lege, ferte, more venantum cape, Captamque Regi siste. Rex. Bartena, hic tuae Arena laudi, gratiae campus meae Aperitur. Arte barbiti quidquid vales, Hic ede. Regis gratiam in munus feres. Saltus Fortunae captivatae. Rex Laudem merentur studia, et optatum sui. Regis favorem. Nobilem hanc sortem trahunt: Reges olympo, ut facere felices queant, Quos sors maligna stravit. Hoc uno velim Rex esse, sortem Regiam ut possim meos Partiri in omnes. Martis heroum genus. Propago bellis clara, quod festum paras? Spectaculum Tertium. Fortitudo et Fidelitas, Militum nomine, Regem a furorum impetu defendunt. Felicitas Genius Regis. Fortitudo. Fidelitas. Fel. Felicitati serviunt Amica Fortitudo, Et innocens Fidelitas. Gen. Utraque sumo tela, Utraque bella misceo, Utraque plecto lauros. For. Ego sumo tela dextera. Fid. Ego sumpta non remitto. For. Ego in furores proruo. Fid. Ego opprimo furores. For. Ego fortiter. Fid. Ego fideliter, Utraeque. Victoriam reporto. Gen. Sed en, furores irruunt, Ferroque fata torquent. Quis mihi latus tuebitur? Fid. Ego latus tuebor. Nec ante te vel spicula, Vel arma sauciabunt: Quam pectus istud transeant, Examinentque fibras. Fel. Fideliter! Gen. Tu fortiter! Fel. A fronte tu resiste. Gen. Infige telum pectori. Fel. Preme, eneca, trucida, Om. Fugere monstra Tartari, Lues profusa Averno Fugere. For. Sic semper solent, Cum Fortitudo pugnat. Om. Fugere. Fid. Sic semper solent, Fidelitate stante. Fel. Quiesce Rex: dat integram Felicitas quietem. Om. Sic regna semper candida Felicitas gubernet! Nec Martis arma mobilem Regis gravent quietem. Sic Fortitudo in proelia Fidelitasque iurent. Ut tuta sit felicitas, Quieta sceptra Regis. Rex Prodiga cruoris pectora, animosi genus Sublime Martis, cuius in ferro salus Reposita populi, Regis, et regni sedet; Fidelitatem pectorum, et robur manus Magis videndum Martius campus dedit, Quam scena praesens. Studia, quae impendis mihi Auro rependam. Fortiter fusus cruor Pro Rege, patria, Cive, pro aris; et focis, Nil non meretur. Paria virtuti tuae Ignique mentis pretia si ferre haud licet; Saltem fateri debita licebit. Suam Felicitatem robori debet tuo Fideique placidus Imperi nostri status. Sed iam vacatum plausui et ludo satis. Moderata durant. Limes adiungit brevis Gaudia dolore. Parcius quisquis potest Frui secundis, poterit et diu frui. De liberali gaudii fonte ut bibas Multum; bibendum est parcius. Curis quoque Hora sua danda est. Plausuum quod est super, Servetur horae. Persiae Orator prope est. Ut fama nuntiavit; hic spectet mei Pompam diei, quemque testatum facit In nos amorem civis: et demum sciat Hoc esse tegere, Civium affectu frui. SCENA TERTIA. Indignatur Gratillus Ansbertam primum inter Ephebos locum obtinuisse. Florillus simulate addicit operam suam ad peregrinum hunc iuvenem aula removendum: interim tamen rem Ansbertae et Bertulfi promoturus. Gratillus, Florillus, Charitinus, Blandinus. Funesta Regis pompa! funesta dies Nocte obruendus! Ire credebam aureum Titana caelo: Regiae invisus fuit Cometa. Fl. Et istud publicos inter iocos? Inter frementis Regiae plausus furis? Gr. Et tu furoris causa non minima es mei. Fl. Qua parte per me laesus affectus prior? Gra. Qua parte veteres prodis, atque alios tibi Fundas amicos. Cha. Turbinem emotae rege Gratille mentis. Bl. Iustus in fibras dolor Agit venenum. Char. Corda quod vexat malum? Gra. Quod mihi, tibique, et omnibus crudam necem Concire possit; vel quod est peius nece. Cha. Quis ergo fluctus imminet? Gra. Qui nos rapit In brevia, et iram Regis in collum trahit. Bl. Quae torquet omnes Cura, te solum latet. Fl. Latere grande non potest unquam malum; Neque tamen ullum prodit in apertum tuo Dolore dignum. Gra. Scilicet parvi aestimas Perdere favorem Regis? Ch. Hic constans fluit, Pronusque in omnes. Bl. Gratia cum in unum fluit, Destituit omnes. Fl. Aura sed spirat prior. Gra. Coacta in unum. Fl. Nullus adversam dolet. Grat. Uni faventem, et extero, cuncti dolent Ch. Commune quiddam est, Regiae mentis favor. Hunc rivo eodem tendere ad plures decet. Gra. Hoc est, quod animum torquet, atque iram gravi Inflammat aestu. Debitus cunctis favor Confluit in unum. Recole, quae Rex est palam Testatus: At tu Regios inter choros, Interque Ephebos primus uteris meo Favore. Primus? Audiam hoc, et se tepens Compescat animus? nobilem aut mentem face Non urat ira? Ignavus est, ignobili Sanguine creatus quisquis in Regis sinu Patitur priorem. Fata si tanto malo Negent levamen; ipse per fas et nefas Quaeram levamen. Cha. Lubricum tentas iter, Praecepsque Regis odia, quae fugis, vocas. In te redibit ira. Gra. At inimicum opprimet. Quid deinde metuam peius? Ubi Regis semel Rapuit faverem, fecit, ut peius nihil Timere possim. Gratis amissa iuvat Etiam perire. Fel. Fateor, hoc crimen meum est: Ego primus illum Regio tecto intuli, Primus favori Regis obieci, nihil Gnarus futuri. Quod tamen feci inscius, Removebo prudens. Mille mihi restant modi Amoliendi pestis inductae malum. Char. His si procellis nostra iactanda estratis, Unum perire praestat, atque omnes metu Carere. Sed qua fraude tollendum putas? Flor. Quae nequeat unquam revehi in auctoris caput. Est in propinquo Persiae Orator: ratis Cum reduce solvet multa: quid vendi vetat Puerum, et repente conscio nullo avehi? Blan. Suggeris amanda. Mente consilium pari Studio, silentioque peragamus pari. SCENA QUARTA. Ansberta de quaerendo in patriam reditu consilia cum Bertulfo confert. Ansberta. Bertulfus. Patria est amori: patria me rursum vocat Bertulfe. Quamvis gratia Regis fruar, Maiorque spes affulgeat: quid me iuvet Si, quae meorum summa votorum est, veter Patriam videre, et rursum in amplexus dare Memet meorum? Bert. Vereor, ut surdis cadant Tua vota ventis. Gratia illecebras habet; Quae te moratur. Ans. Desipit menti favor, qui me meorum prohibet amplexu frui. Bert. Elusa Regis gratia furorem ciet. Ansb. Furor est inanis, furere in absentem. Bert. Manus Solet esse longa Regibus. Ans. Sed quam potes Velocitate evadere. Bert. Incassum fugit, Qui sibi propinquam semper a tergo trahit Sequentis iram. Fugere, res facilis quidem est: At non adire grande discrimen fuga, Hoc aestimarem. Ans. Saepe sors favit. Bert. Nimis Et saepe lusit Quo suam Reges manum Porrigere nequeunt, porrigunt iram. Ans. Irritam, Aut longo itinere languidam: quae non nocet, Viresque perdit. Si tuo auxilio, comes Ductorque euntem fulcias, fugae via Secura patuit Bert. Istud in apertam trahet Utrumque mortem. Si aleam mens est tamen Subire, vitam debeo et mortem tibi. Neque me negabo vulneri, si sors ferat; Ut te innocentem mortis eripiam manu. Ans. Vel idem utrumque ventus in potum vehat. Vel idem utrumque fluctus absorptum voret. SCENA QUINTA. Florillus molimina Gratilli, et Epheborum aperit Ansbertae et Bertulfo, seque illorum dolo in horum bonum usurum ostendit. Florillus. Ansberta. Bertulfus. Te mihi secundus obvium casus tulit. Ans. Dextro, an sinistro pellitur vento ratis? Flor. Laevus procellam concitat: at isthaec dabit Procella portum. Saepe cui placidum mare Portum negavit, fluctus in portum tulit. Ansb. Quis ergo nostram ventus in stragem furit? Flor. Ephebus omnis. Ans. Scelere quo laesus meo? Fl. Virtute potius An Nemini virtus nocet. Flor. Nocere credunt Cursus hic aulae est: magis Aliena quemque commoda excruciant; suis Quam gaudeat. Si quem aura prosequitur faves, Invidiae, et odii turbinem a tergo trahit. Quem Rex amarit, ceteri oderunt. Ans. Favor In me profusus Regis hoc vulnus facit? Flor. Tibi salubre. Ansb. Fare, quid tandem parant? Fl. Sese queruntur Regis affectu eici, Omnem occupari ab extero: Regis fremunt Sententia: At tu Regios inter choros, Interque Ephebos primus is eris meo Favore. Primus: Istud excruciat fibras Fraudemque in omnem pectus accensum rapit, Hinc te exulare Regia. et abactum procul Volunt ab aula. Causa commissa est mihi, Ut te implicatum fraude peregrinae rati Sistam avehendum. Ans. Hac nempe tu mecum fide? Etiam innocentem prodis? Hoc merui? Abstine Scelerate dextram, sanguine aut istud tuo Satiabo ferrum Flor. Siccine fidelem tibi Excipis amicum? Ans. Proditor! amicum vocas? Quem perditum vis? Flor. Scire quod cupias loquar. Necdum paratae terminum fraudis dedi. Ansb. Te mente fraudes volvere adverto satis. Fl. Tibi profuturas. Ans. Toxicum melle imbuis. Prodesse numquam fraus potest. Fl. Si sit pia? Patere, ut retexam fraudis instructae dolos, Ans. Loquere. Fl. Saletis sidus hinc faustum micat Tuae et tuorum. Ans. Fare. Flor. In auctores dolus. Regeretur iste: quodque tibi damnum volunt, Gaudebis evenisse. Ans. Quid nectis moras? Effare totum. Flor. occasio hinc pandet viam, Qua fugere valeas, qua suo ereptus iugo Bertulfus et Florillus, assumpta simul Fuga, redire patriam in terram queant. Ans. Si fallis? Fl. In me tota tempestas ruat. Ans. Florille, parce, pectoris siquid procax Peccavit aestus: error a vero avium Abstraxit animum. Mente consilium exige Bertulfe: quid res, tempus, et locus monet. Bert. Periculosum est fugere, cum certus fugae Necdum videtur exitus. Maius malum Sequens priore est. Si tamen nautae fides Sit certa: si securus ex aula exitus, Occasionem sequere. Quae furtim venit, Furtim recedit. Exhibet sese semel; Neglecta, celerem corripit in auras fugam: Nec invocata saepe, reflectit gradum. Ans. Ergo vigilandum, si qua se nostris via Votis aperiat. Flor. Insolens quidquid tibi Invidia cudit, serviet nostrae rei. Sic viso tutus aequor, et navim paro. Ber. Res ista tenebras poscit, et lucem fugit. Aperta fraus eluditur; vincit latens. Ans. Velocitatem iunge cautelae, et cito Age, quod agendum est. Calida consilia mora Vel intepescunt, vel suo damno patent, Tandemque vi maiore in auctorem cadunt. SCENA SEXTA. Significatur Regi advenisse Legatum Persicum. Iubet urbis portas recludi. In signum mandati committit Florillo Regium annulum. Rex. Aulae Praefectus. Florillus. Ain', propinquum Persiae Orator gradum Admovit urbi? Prae. Iam sinum portus tenet. Rex. Sic fama nostrum in exteras mundi plagas Profert honorem. Nostra Legato obviam Procedat aula. Praef. Magne Rex, urbis fores Clausae tenentur. Rex. Iubeo recludi, licet Nox atra caelo infula velarit diem. Praef. Non paret ulli miles excubitor Rex. Mihi Obtemperabit. Praef. Indicem si das notam. Rex. Iurata Marti capita commendat fides. Florille, mentem huc admove. Curae tuae Committo signum, Regiae gemmam manus, Solemque digiti. Perge, recludi iube Portas, et aulae Regiae effundi choros; Gratumque nostros hospitem admitti in lares. Fl. Tuo obsequentem iussui accelero gradum. Rex At vos in omnes gratiae intenti vias Humanitate capite Legatum. Iuvat Habere amicos Principes, nostros suo Qui latere tangunt limites Regni optima Custodia est, vicinus, et iuris tenax, Fideique Princeps. SCENA SEPTIMA. Florillus simulat gaudium de doli ab Ephebis meditati successu: re ipsa de sua, et Ansbertae felicitate per annulum obtinenda gaudet. Florillus. Gratillus Charitinus. Blandinus. Phoebus optatam trahit In vota lucem! Patuit insidiis iter. Haec gemma vigili faciet indubiam fidem: Hac nauta credet Regis imperium dari. Gra. Florille, perge: perfer ad metam nefas. Blan. A puppe vela blandus impellit Notus. Cha. Fortuna non sperata se sponte ingerit: Et ipsa gemma tempore utendum monet. Flor. Age sors; favente coepta si nutu regis, Mea vora teneo. Restat extremus doli Peragendus actus: laeta principia exitum Spondent amatum. Grat. Perge: pestifera lue Purgetur aula. Livor occultus nequit Partem quietis capere, dum videat suum Hostem perisse Fl. Vos tamen fido sinu Arcana tegite: facile se prodit dolus, Quem livor urget; dumque reprimitur, magis Se prodit ipse; et totus in vultum meat. Gr. Monet hora: casses stringe: iam fera est tua. SCENA OCTAVA. Florillus occasionem beneficio annuli Regii evadendi offert Ansbertae, et Bertulfo; quae acceptatur. Florillus. Ansberta. Bertulfus. Brunellus. Placuisse caelo vota quae sponte in sinum Sors liberali commeat fluxu, docet. Bartena, amamur Numini, et toto obviat Favore caelum. Vix stetit menti fuga Decreta, iam se pandit ad fugam via. Propensa caeli studia de gemma lege. An. Quid ominatis inde? quid confert meis Haec gemma votis? Fl. Regiae mentis nota est. An In nos secunda? Fl. Si velis. An. Pendet mea Amente rerum fluxus? Effare omnia. Fl. Per istud aurum Regis imperium fero, Ut pateat urbis porta. Be. Dum clausum tenet Nox furva caelum? Fl. Dum ista se raptu brevi Evolvit hora. Pignus hoc certum est, tuis Adesse Numen rebus, et sortem suo Nutu rotare. Iam tenes sortem: cave Manum remittas. Hora. quae studiis favet, Est involanda. Negligis? non est tuum Cudere sequentem. Quae subit, peior venit; Et quem prior paravit, evertit statum. Be. Quid ergo agendum? Fl. Causa quod praesens monet. Mecum ite ad urbis exitum: Regis dabo Mandata Nautis: annulus faciet fidem; Totosque se fortuna in amplexus dabit. Br. At ubi supellex? vacuus excedes loco Bartena? Be. Amoris cura Brunelle est tui Curare reliqua. Br. Non vides fulmen novum Hinc imminere? Fl. Cura confusum facit Anxia timorem. Br. Regio efferri sinent Arcas penates? Fl. Studia quin ipsi sua Operamque iungent. Omnia imperio meo Haec finge peragi. Vota se credent sua Tenere; nostra vota felice exitu Nos submovebunt Regia, et regno procul. Ansb. Sic sors premenda est, quando melioris iubar. Frontis reducit. Flor. Hora non tolerat moras. Brunelle, iussa perage. Vos mecum maris Adite portum. Prima qui auspicia dedit, Dabit supremum rebus eventum Deus. SCENA NONA. Intelligunt ex Brunello Ephebi, iussu Florilli deferenda ad portum Ansbertae impedimenta: rati dolum suum procedere, operam suam offerunt. Gratillus. Brunellus. Blandinus. Brunelle, quo te cura solli citum rapit? Br. Ago imperata. Grat. Cuius? Brun. Ah! nolo moras. Cito obsequendum est. Blan. Unico verbo Quis imperat? Brun. Florillus. Blan. Et quid imperat? Br. Servire. Gr. Quo? Br. Iam verba reposui duo Unum petenti. Sinite, quo servum vocat Amor obsequendi. Blan. Modica nil perdit mora: Effare, quid Florillus explendum iubet? Brun. Ad litus arcam ferre Bartenae iubet. Grat. Quid inde? Brun. Dixi iam omnia. Blan. Et nihil amplius Brun. Nihil. Grat. Obsequentem nulla iam retinet mora. Ipse obsequentis studia, et animosam fidem Ope promovebo. Perge: praeeuntem sequar. O nos beatos! Rapitur Augusti e sinu, Qui possidebat gratiae fontem; et locum Eliminatis reddit. I, fruere tuo Bartena honore, fruere Regali diu Favore Iam tu regios inter choros, Interque Ephebos primus Augusti uteris Favore. Bl. Sic fraus fraude delusa est bene: SCENA DECIMA. Legatus Persiae Urbem ingreditur, et ad aulam deducitur. Legatus. Praefectus Aulae. Optata teneo tecta, et Augustos lares Adoro Regis. Ante me decuit tuis Adesse festis, quam tenebroso polum Caligo peplo involveret; sed me Notus Adversus Euro tenuit, et posuit moras Cupidis volare carbasis: votis tamen Impulsa navis, antequam fessam sopor Opprimeret aulam, tenuit optatum sinum. Praef. In nostra laetus vota se vesper rotat. Quando ad triumphi gloriam accedunt tui Regis favores. Leg. Debet hoc Regis tui Pari favori. Quando vicinos tenet Pax alta Reges, alter alterius bonum est, Et murus alter alteri est. Pactis fides Quos sancta stringit, illa collatis iubet Favere votis. Monuit Augusti dies Natalis (Haec ut foedere arctentur novo Imperia) veterem munere, et voto, et side Testari amorem. Liceat affatu tuum Regem vereri modica dum sessos quies Relevarit artus. Praef. Dabitur optatis frui. Succede sedi Regiae, ubi melior locus Suadet quietem. SCENA UNDECIMA. Ansberta et Bertulfus cum suis navi elabuntur. Ansberta. Bertulfus. - Pars quota retrusa est maris? Ber. Adhuc cacumina turrium apparent procul. Insiste remis: iste non omni vacat Locus periclo. Parva dum mora adhuc potest Nocere, nulla Nereo danda est mora. Iam iam recedunt littora, et quidquid vides, Caelum est et unda Ans. Sed tamen toto iuvat Distare ponto. Ber. Nisi meum vanus metus Illudit animum, pone regalis ratem Impellet ira, nosque supremo sacras Quaeret furori victimas. Nemo dolis Impune Reges lusit. Urgendae manus Sunt in labores, donec adversam maris Teneamus oram. Ans. Pergite, et ventus favet Et unda votis. Bert. Qui dedit coeptis bona Auspicia, fine statuet optato Deus. CHORUS. Dum triumphanti Fidei Coniugali insultant Furores, audaciam praecipitio luunt. Fides. Duo Amantes. Furores. Fid. Amant Triumphus est Amoris, Occasus est furoris, Exordium est honoris. Fid. Amant. 2. Depone velum, Frontisque bellum Ostende caelum Fid. Videre te desiderat. Am. 2. Desidero! Am. 1. Quem credis esse? Am. 2. Iocos facesse. Amore cultum Ostende vultum. Fid. Videre te desiderat. Am. 2. Desidero! Am. 1. Cito patere, Via est dolori. Am. 2. Diu latere, Mors est amori. Fid. Videre te desiderat. Am. 2. Desidero! Am. 1. Numquam est amor absque timore. In regno Amoris Ardet severi Rogus doloris; Urgentque veri Minae timoris, Fid. Numquam est amor absque dolore. Am. 1. Numquam est amor absque favore In regno amoris Deus tuetur: Procul do loris Vis amovetur; Et lis furoris. Fid. Numquam est amor absque favore. Farer. Quousque scindimur Vano furore? Am. 2. En, quae perennitas Est gaudiorum? Furor. Quousque findimur Pectus dolore? Fid. Numquam est amor absque favore. Am. 2. En, quae serenitas Est nubilorum? Fid. Numquam est amor absque favore. Fur. Arma paremus. Fid. Arma redundam Fur. Tela rotemus. Am. 1. Tela refundam. Fur. Involabo. Am. 2. Fulminabo, Fur. Ite furores. Fid. State Amores. Am. Fulmina caelum Fur. Heu! grave telum. Fid. D. A. Numquam est amor absque favore. Contra nocentes Ut tela iactat, Sic innocentes Favore lactat, Fovetque Numen. Numquam est amor absque favore. ACTUS V. SCENA PRIMA. Legatus Persiae deponit sui Regis officia apud tyrannum: cui praesentat sex Paredros. Ad hunc recreandum iubet Rex acciri (Ansbertam) Bartenam. Legatus. Rex. Solimanne, Regum gloria, Deorum nepos, Fraterque Solis: Persiae orator tuos Adoro vultus Causa me coram tibi Amica sistit Vota, quae praesens tuo Dies, dierum gemma, natali parat, Augere votis Rex meus voluit suis. Hinc tibi perennes ire sine nebula dies, Florere sceptra, pace tranquilla solum Gaudere, cives pacis obsequiis frui, Regni ampliari limites, omnes supra Te stare populos, perque stratorum gradi Funesta Regum capita victorem vovet: At se suosque patrio semper sinu Et amore stringi Quoque si testis sui In te caloris; Solis aestivi plaga Abusque ductos, gloria claros Patrum Iuvenes, et omni laude praestantes, tuis Iubet sacrari honoribus. Rex. Gratum refer Fuisse votum, munus acceptum Diem, Quem mihi serenis ire sideribus vovet, Pariter et illi candidis semper rotis Fulgere voveo. Regio semper sinu Fovebo; dum sincera constabit fides. Quae pubis artes? Indoles magni exhibet Documenta generis. Leg. Frontis exterso aequore Quivis parentum loquitur excelsum genus. At arte saltus, corporum flexu, pedum Agili chorea, quisque sufficiens suo Placere Regi. Si iubes, nati tuis Plaudere triumphis experimentum dabunt. Re. Bartenam adesse iubeo, qui docta chely Praeludat armis. Interim ad numeros chorus Regat arma iuvenum. Chorea Pharedorum. Magna non dubiis notis Iuvenum videtur indoles, magnus patrum Manasse in animos sanguis et quidam poli Fulsisse genius. Quo sit in pretio mihi Tam scita soboles, molle documentum dabo. Amabo in istis Persiam, et nostri indicem Edam favoris tesseram. Leg. Si quid iubes, Habes paratum nutibus Persam tuis. Rex. Hoc iubeo: vivat debiti semper memor, Fidelitatis certus, et pacti tenax. Abiin recessus, hora dum ad cenam vocet. SCENA SECUNDA. Bartenam (Ansbertam) vocatum non comparuisse indignatur Rex: fugisse cum Bertulfo et Florillo intelligit, Ira exasperatus iubet omnes captivos occidi; et navim, quae fugientes insequatur, expediri. Rex. Praefectus Aulae. Gratillus. Sic nempe colimur! nostra sic promptos tenent Imperia Ephebos? Gra. Culpa si fecit reos, Habes furori obnoxios. Rex Iussi iocis Bartenam adesse. vah pudor! sic me puer Observat? ista lege reclusi sinum Amoris et favoris, ut liber sua Placita sequatur, negligat Regem, exteris Prostituat aulam? Nempe legatus sciet, Quae disciplina Regiae nostrae, suis Quae cura Regis: iussibus quantum meis Sit pondus: Atque hoc Iuvenis impunis ferat? Bartenam adesse iubeo, ut indigni ferat Supplicia sceleris. Prae. Ante quaesitus diu, Nusquam est repertus. Rex. Quo tulit bardus pedem? Prae Fugisse narrant. Rex. Quis? cui? quo? qua via? Prae. Elapsus urbe. Rex. Quis per occlusas fores Inauspicatam pandere est ausus viam? Prae. Florillus. Rex. Huic concredidi gemmam manus, Prae. Abusus illa est Rex. Quo dolo? Prae. Quo se rati Dedit avehendum. R. Scire me cuncta addecet. Evolve seriem Prae. Magne Rex, digiti decus Gemmam dedisti, ut indice hoc urbis fores Pandere iuberet. Iussit at eadem quoque Turpiter abusus, navitam et pinum suae Fugae paravit. Credidit doli inscius A te iuberi hoc nauta, et avectum procul Qua sistet ora, litore, aut portu, haud liquet. Rex Florillus etiam? Prae. Fugit, ac una abstulit Illum sepulta nuper emissum specu Bertulfum. Rex. Amori reddis hoc nostro Nostro hoc favori? Nempe non cauti sumus, Quoties favemus, Gratiam ingrati ferunt, Et negliguntur merita. Sic fraudes amor Caecus subornat Parte qua capimur, capi Meremur. Alto carcerum quotquot lacu Teguntur, una strage concisi, impium Mergant Averno spiritum et totum gregem Absumat Orcus. Ite; sic probrum iuvat Eluere primum, ne alteri pateat via. Gratille, Tiphyn ocius iube insequi. Urgere remos, trahere captivos, mihi Sisti ad tribunal. Sentiant quam sit gravis Regum ira, quando laesa maiestas furit. SCENA TERTIA. Gratillus ex proposito lente ad portum tendit iussam navim expediturus, ut evadendi spatium Ansbertae concedat; quam abesse desiderat. Gratillus solus. Regi obsequendum est: hora sed danda est fugae. Lente parari haec iussa nil Regi officit; Mihi, meisque plurimum confert. Cito Eadem parari iussa, nil Regem iuvet. Mihi, meisque plurimum sociis nocet. Hoc imperantis iussui Regis dabo, Ut expedisse iussa Gratillum sciat. Bartenae et istud gratiae extremum dabo, ut Non impeditus fugiat. At mihi hoc quoque Accedet inde commodi, ut caream aemulo. Abesse quem desidero. nolim ut celer Nauta assequatur Mentiar celeri tamen Mandata vento currere, atque Austro levem Certare pinum. Regiae hos mores amant. Quicumque ad aulam ten dis, et mente arduos Captas honores, disce mentiri. Nisi Hac arte superes, aemulo risum dabis. SCENA QUARTA. Navis quae fugientes insequitur, tempestate absorbetur. Praefectus Praetorii. Nauta Nolente eundum est aethere: elisis tonant Fulminibus aurae, proelia exercent Noti; Et tamen eundum est. Na. 1. Pontus insurgit gravi Motus procella Na. 2. Turbo dubitantis latus Utrumque navis tundit, et letum minax Intentat oculis. Prae. Quaerimus, quem non licet Caelo vetante consequi. Fulmen cremet Impia iubentem! Cardine evulsus polus, Compage fracta mundus in collum ruat Na. 1. Superant furores: latera iam navis crepant. Praef. A fronte scopulus, fluctus a tergo, dies Exstinctus, astra nocte tumulata: omnia Nostram in ruinam sidera et portum cient. Na. 2. Iuvat perire. Na. 1. Quando vis superat maris Danda est furenti Aeoli arbitrio ratis. Pr. Heu! innocentem fata Bartenam probant, Regem nocentem Luimus alienum scelus. SCENA QUINTA Bertulfus littore potitus, multis simulatae adhuc Ansbertae suam in Ansbertam indignationem exponit. Respiciunt procul venientem navim. Ansberta se in silvam subducit. Bertulfus explorat, an sit hostilis. Ansberta. Bertulfus. Bertulfe, arena constitit tuta salus? Exaestuansque Regis in sani furor, Longe remotus irritas flaminas agit. Hic se benignae silva, post timidam fugam, Pandit quieti. Ber. Favit innocuis Deus: Utinam et futuris faveat, Ans. In plenum diem. Bertulfe venies. Patrios iam te lares Amica capita, et coniugem amplecti licet. Ber O triste nomen coniugis! Non est mea, Nihil illa meruit, nisi odium aeternum, et mei Iacula furoris. Ans. Est tamen coniux tua. Ber Non est: amorem in coniugem posuit prior. Ans. Coniux maritum non amet? Ber. Amores probat Fortuna peior. Ans. Doluit aerumnis tuis Bert Nescire voluit mersa deliciis suis. Quae fors maritum premeret. Ans. Et nulla nota Testata amorem? Bert. Quae magis odium sapit. Scintilla si vel unica agnatum feris Animum cremabat, decuit aerumnis meis Ope subvenire. Ans. Decuit. Et nullum dedit Misero levamen? Bert. Quale sperari impio Ab hoste posset. Pagina affectum improbae Testis loquatur. Ans. Ista non tepidum notant Amoris ignem. Bert. Verba si affectum probent. Factis amor probandus est. Qui nil agit, Ut verba amico nectare, et melle illinat, Simulat amorem. Verus in factis micat. Audi tenorem paginae et amorem lege. Sed parce coniux. ista meditantem vetant Abire amici: certa, quae castus pudor Pericla adiret, sexus imbellis, rei Impar petitae robur. Affectum tenes. Hoc est amare? Ans. A femina quid plus petis? Bert. Venire decuit. Ansb. Non potuit. Bert. Amor potest Maiora, quam se posse confidat Velit. Superata causa est. Ans. Velle quid prodest, ubi Valere non est? Optima voluntas cadit, Ubi vim facultas denegat. Nec tu velis, Si charam amabas coniugem, ut castus pudor Pericla adiret Bert. Si domi puras nives Servaret Alios miscuit pridem meo Amori amores. Ans. Istud haud constat. Bert. Sat est Cessisse patriis laribus adeundi suum Specie maritum, nec tamen sese suo Unquam stitisse coniugi: proprio, sat est, Testante calamo, coniugi adventum suum Negasse. Demus feminae imbelli, arduo Timore victam: sed quid e nostris pedem Laribus coegit ferre: quid alias vagam Invisere urbes? Fida quae viro est suo. Latere mavult. Ans. Fida quae viro est suo. Necessitate victa, quo tulerit amor, Prodit in apertum. Suspicax res est amor; Et saepe ficto decipit amantem metu. Quam reris hostem, senties magis tui Bertulfe amantem. Bert. Nolo, nec posthac feram Megaere amari. An. ista odia maiorem ingerent Amoris aestum. Bert. Sede depulsus semel Amor redire nescit. An. Heu! nostrae fugae Intenta navis ultimo excidio venit. Bert Exue timores. Ista quid possit manus, Dabo experiri Tu prior leto tuam Vitam obtulisti, vita truculento mea Ne caderet ense. Quidquid est animae super, Quidquid cruoris; debeo, et promptus dabo, Ut nulla te pericula assultu premant. An. An errat oculus? Navis a prora obvium Prospectat austrum; puppe borealem trahit In vela ventum? Bert Barbari nihil haec vehit. An Adnatat arenae. Bert. Si times latebras pete. An, Non cedam arena. Te duce timendum est nihil, Be. Iam constitere littore, et subeunt nemus. Nescio, quod animus grande praesagit bonum, Prohibetque pavido concuti pectus metu. An. Adsunt. Be. Resiste. An. Pace si liceat tua, Hic sub virentem nemoris arcani domum Secedo. Be. Cede. SCENA SEXTA. Adveniunt ex Germania Mercatores, ex quibus Bertulfus multa de patria, multa intelligit de Ansberta; quam suo indignam amore pronuntiat. Bertulfus. Mercatores. - - Quo solo aut mundi plaga Huc iter amici? qui genus? amicum gradum, An fertis hostem? Me Pace gaudemus. Viam Abusque Borea trahimus, Alemannum solum Qua lambit unda Rhenus, et sese gravis Coloniam usque volvit ingente alveo. Be. O dulce nomen patriae! Colonia, O suave nomen! quis inibi est rerum status? Me. Ad vota prosper. Be. Principem nullum intulit Libitina tumulo? Me. Numine secundo trahunt Auras faventes. Unus aut vivit male Inter catenas; ultimum aut forsan diem Captivus obiit, carcerum absumptus situ, Bertulfus. Be. Istud fama Germanis canit? Me. Et quisque credit. Pe. Fallitur quisque. Me. An virum Superesse credam? Be. Liberum, et suo erutum Paedore. Me. Forsan liberum emisit specu Gladius resecto capite? Be. Quam coram vides. Bertulfus ipse est. Vivus et sospes meis Malis supersum. Me An umbra Bertulfi? an magis Bertulfus ipse es? Be. Vera vos species movet; Bertulfus adsum. Me Patere, ut amplexus tuos Princeps petamus. Sanguinem nostrum, genus Nostrum veremur. Be. Nostra qui vivit domus? Me Deserta, lacrimis obsita, exhausta, et tui Amore tabida, coniugem postquam tuam Amor avocavit coniugis. Be. Non est mea: Vel nomen ipsum coniugis acerbo premit Animum dolore. Me Fama si verum canit, Muliere maior facinus aggressa est viri. Be. Quid fama narrat? Me Coniugis tractam sui Amore, ventis vela, Neptuno ratem Dedisse, ut inter Barbaros vinctum, et cava Turri sepultum coniugem erueret. Be. Diu Patriae relictis laribus inscendit mare? Me. Duodena cursu Luna dimensa est polum. Be. Numquam revisit patriam? Me. Numquam. Be. Mare Subiisse certo constat? Me. Indubia est fides. Be. Bertulfe, quantum suspicax mentem tibi Rotavit error! Fateor; erravi, fides Si certa verbis. Integrum Phoebus polo Excurrit annum; Ansberta sed necdum suos Bertulfo amores attulit Me. Res est latens, Verus amor. Be. Et velox simul. Forsan mari Absorpta periit? Caelites! nostro hoc malum Capite amovete! Capta fortassis specu Iacet profundo condita, et lacrimis sui Deflet catenas coniugis. Nondum satis Concidit iniqua sorte Bertulfus, nisi Fatalis etiam fluctus Ansbertam opprimat! Me. Bertulfe, mentem lege rationis rege: Spes nondum adempta est poteris Ansberta frui. Be. Nullis amicos literis sortem suam Dextram aut sinistram docuit? Me. Auditum nihil. Be. Causata sexum, monita amicorum, nives Casti pudoris, pagina sua negat Adesse posse; patriam terram tamen Deserit, et alto vela committit mari. Non est amore digna Bertulfi: mea Non est. Amorem in coniugem simulat; suos Sequitur amores. Patra a terra procul (Vetat pudor proferre) sine comite, sine Custode lateris, coniugis specie sui Evinculandi, amore simulato movet. Et quo? tacendum est. Viscera erodit dolor. Subeamus umbram nemoris; ubi fessos recens Aspiret aura et turbidas mentis mihi Larvas serenet. - - SCENA SEPTIMA. Ansberta, vi amoris superante, statuit suo se Bertulfo manifestare. Ansberta. Brunellus. - - Hactenus larvam tulit Occultus ardor. Teximus qui vix tegi Potest, amorem: nostra conditio, locus, Tempus poposcit. Fabulae ad finem ultimum Pandenda scena est. Non potest ultra tegi, Qui rumpit animum, quique se profert, amor. Dum nil timendum est, postulat amoris calor Lucem videre publicam Video meum, Meum et fateri coniugem nondum velim? Ponenda larva est Flamma, quae pectus cremat, Incendiorum more violentum obicem Disicit, avara cernere, et cerni simul. Brunelle, superor. Brun. Decolor vultus, satis Sub fronte lusit Coniugem aliena: tuam Tandem resume: Gratiam tulit hactenus Assumpta species: animus alterna vice Iam per dolores agitur et amores. Subit Metus subinde; rursus expulso metu Effervet ira: dumque suspendis tuos Aperire vultus, intimis gravem imprimis Plagam medullis. Ansb. Sit satis larvae hactenus, Piaeque fraudis; tuta iam veram potest Ansberta frontem prodere. Huc veteres mihi Notas amoris. Lingua quod fari nequit, Bertulfi imago prodat, armillae, et chelys. Loquantur ista, quod amor Ansbertam vetat, Iam praeliquescit gaudio pectus suo, Et de virili fronte Bartenae emicat Ansberta; iamque in feminam rursus migro Urgente amore. Prima coniugii fides Usque huc probata, quam pio affectu intimum Subibit animum! fronte qua cernet piam Fraudem retectam! Da chelym, ut modicum meo Praeludam amori. - - SCENA ULTIMA. Ansberta suo tandem se Bertulfo manifestat, et pius coniugalis amoris dolus detegitur. Mercatores. Ansberta. Bertulfus. Primus. - - Evanuit, quidquid mali Sors machinata est: nunc voluptati novae Concede mentem. Be. Quae voluptatis queat Recreare stilla, coniugis quando grave Oculis oberrat facinus, et mentem novo Semper dolore sauciat? Secund. Non est nocens, Sed est nocenti similis. Be. O probrum domus! Indigna tanto coniuge; indigna et meo Posthac amore. Quid audio? vindex meae Unice salutis, cuius in manu stetit Bertulfus, et quod sanguinis super est mei. Hic est amici, cuius auspiciis neci Caput hoc ademptum est: cuius artifice manu Est mitigatus Regis accensi furor; Amante cuius fraude Bertulfus suae Morti est superstes: quidquid est vitae super, Quidquid cruoris, spiritus, donum est tuum, An Bertulfe laudes parcius nostras cane. Deus profundo carcere exemit: Dei Est vita munus: Si quid accessit mea Ab arte, amoris debitum obsequium fuit. Be. Hoc est quod animam flectit, et amorem meum In te retorquet; quoque me cogis piam In servitutem. An. Tolle non fausti sonum Nominis. Amantes vinculum stringit quidem, Non servitutis Be. Servitus magna est amor. An. Sed libera simul: Vinculo hoc stringar, licet. Sed etiam amorem redde cui debes. Be. Cui? An. Ansbertae. Be. Amorem quando tu totum rapis, Nil dividendum restat Ansbertae. An Mihi Quemcumque reddis, coniugi debes. Be. Mihi Iam nulla coniux: Fuerit: at non est mea. An. Adhuc amare credo. Be. Bertulfum? An. Quem amet, Non restat alius. Be. Scilicet constans probat Fides amorem! An. Scelera suspicio ingerit. Be. Non vana. An. Vana est suspicio, quae non probat, Be. Si sibi probari postulat, satis est nocens. An. Scelus probari si nequit, non est nocens. Be. Ipsum probari velle convincit ream. An Hoc innocentis unicum est scutum. Rea Utcumque tamen Ansberta sit. non sum nocens; Mea et repelli vota non mereor. Be. Habes Quodcumque postulabis. Ansbertae nihil Debeo, nihil reservo. An Sed tamen est tua. Tuus nec aliter esse Bartenas potest, Nisi et tua sit Ansberta. Ber. Quo cogis meos Bartena amores? An. Quo maritalis vocant Te iura fidei, iura naturae, tuus Affectus ipse. Be. Haec ora, et obtutus meos Numquam videbit. An Sed videt; coram tuis Assistit oculis; loquitur, amplexum petit, Ego sum tua illa Ansberta. Be. Quid demens ago? An. Bertulfe. Ego sum Ansberta: Non noscis chelym? Non annulum? aut imaginem? armillas? tua Sunt ista dona. Coniugem agnosce; et pium Indue maritum. Be. Caelites, quae me mihi Gaudia reponunt! es mea Ansberta, es mea! An. Bertulfe meus es. Be. Perditum me, me impium! Sospes diei reddor; ego amoris vice Te damno toties. Tu tuum, ut serves meum, Morti propinas sanguinem: ego crudus tuam Prostituo famam Tu tuum salvas, ego Meam cruentus coniugem addico neci. An Mittantur ista: Gaudium Ansbertae unicum. Amor, voluptas, cura, deliciae, quies! Be. Habes nocentem coniugem Ansberta: ut lubet, Decerne digna sceleri supplicia meo. An Nullum patratum est. Be. Coniugem quoties meam Te pernegavi? An. Sed tuum quoties mihi Animum obligasti? Be. Incognito. An Hoc tollit scelus. Bertulfe amasti coniugem. Be. At larva sine Amare decuit; nec maritali notam Afflare fidei. An. Larva ubi dempta est, nota Omnis recedit. Be. At meum remanet scelus Poena expiandum. An.Poena iam sceleri stetit, Si quod patratum est. ipsa suspicio. gravis Est suspicanti poena. Be. Cur larva tamen Ludere maritum placuit? An. Ut amorem tuum Dolor aperiret. Fidus interpres dolor Amantis animi est. Be. Odia sed amoris vicem Reposui amanti. An. At odia, quae dolens amor Animo imperavit. Ipsa sunt odia tui Testes amoris. Be. Fateor, et amavi, et dolor Odia excitavit: error at mentem gravi Nube implicavit. An. Error hic totus meae Est tela fraudis. Quidquid hic culpae vides: Culpa est amoris. Innocens tamen est amor Quidcumque peccet error. Be. Hoc vitae tuum Repone munus: obtere infamem; aut fode Telis nocentem. An. Nulla te culpae lues Bertulfe foedat. Culpa si quae sit tamen, In me redundat.Ego, ego Bertulfum meum Errore lusi; et placuit erroris iocus. Be. Errasse praestat. Error hic auget magis Veteres amores: mutua ardentes face Aestus uterque capimus. O socii, meus Quos error acri lusit exemplo; date Veniam nocenti. dumque me uxoris dolo Carcere videtis liberum, et collum gravi Pondere solutum, discite exemplo novo, Quid coniugalis possit, et poscat fides. EPILOGUS. Aeternitas ex suo templo decernit duobus Amantibus immortalitatem unum Sol praeficit, alterum Luae. Exesse iubet caelo sidera, quae his non favent: plaudunt quae favent. Aeternitas. Felicitas. Concordia. Duo Amantes. Sol. Luna. Mortale nihil mutua vota Complet amantum. Timide amatur, Quod periturum est. Non bene satiant Bona, quae a tergo fine premuntur. Quisquis vero vivit amore, Cupit aeternum vivere, quod amat. Duo A. Tu Diva potes, quod mortale est, Immortali sorte beare. Fac noster amor superet, quidquid Mortale sapit. Aet. Volo, quod possum. Semper hic animus tenuit Superos, Nullo Austriacos sine Hymenaeos Claudere; donec mundum extrema Linea claudat. Vos ego puro Destino caelo. Praeterit omne, Quod meat infra, quidquid supra est, Est aeternum. Pergite; Solis Lunaeque orbes iure tenete. Aet. Con. Sic sancta poli decreta iubent. Fel. Qualis olympum Cynthius astris Replet; Con. aut qualis Cynthia terras Floribus implet: Sol. et Fel. et Con. talis in omnem Austria flores, Austria Stellas Dividat orbem. Aet. Decede novo Cynthie Soli: decede novae Cynthia Lunae. Sol. Lu. Sancta iubetis. Hoc mihi pridem fuit in votis: Sol Cedere Soli. Lu. Cedere Lunae, Sol. Cedere Soli: quem Diva dedit Austria mundo. Lu. Cedere Lunae, Quam Diva dedit mundo Hesperia. Aet. Ite o magni lumina mundi Iungite caelos, iungite sancto Foedere terras. Sol Respice Solem O Luna tuum. Lu. Respice Lunam Sol magne tuam. Omn. Mutuus iste Gaudia mundo dabit aspectus. Am. 1. O Luna tuum respice Solem. Am. 2. Sol magne tuam respice Lunam. Om. Mutus iste Gaudia mundo dabit aspectus. Aet. Iam bona praesunt sidera mundo. Cynthie stellas accende novas; Cynthia flores vere aeterno Expande novos. Om. Mutuus iste Gaudia mundo dabit aspectus, Aet. Iam bona praesunt sidera mundo. Excidat, alto si quod iniquum Sidus olympo est. Om. Excidat alte. Iam bona praesunt sidera caelo. Aet. Quidquid amantum siderum olympo est, Plaudite Soli, plaudite Lunae. Om. Plaudite Soli, plaudite Lunae: Iam bona praesunt sidera munde.