POESIS DRAMATICA, Pars II. Machine-readable text Avancini, Nicolai Nicolai Avancini XML version, markup prototype, December 1999 Ruediger Niehlmarkup Camena
http://www.uni-mannheim.de/mateo/camena/ avan3 avancinidramatica2.html s001.html avancinidramatica2.xml avan3/jpg html Koeln: Joh. Wilhelm Friessem, 1679

Regeln fuer die Texterfassung 03/2001

not necessary

 October 2004 Ruediger Niehl markup new TEI header; typed text - structural tagging complete - no semantic tagging - Morpheus spell check FIDUCIA IN DEUM, SIVE BETHULIA LIBERATA. ARGUMENTUM.

DEsignabat Triumphator Syriae Holofernes Bethulia excidium; cum Achior metuendum DEUM suggessit. quem semper Israel sibi faventem habuisset, Indignatus HOlofernes. eum in manus Bethuliensium tradi iubet; ut una cum iis intereat. Alligatur a servis arbori. Solvitur a Bethuliensibus, in urbem deducitur. Statuitur in medio populi: vinculorum suorum causam exponit. Holofernes aquam intercipit Bethuliensibus. Sitis urbem occupat. Populus idcirco deditionem urget apud Oziam. In quintum diem hic sustinendum decernit, si auxilium non affulserit, urbem dediturus. Intelligit consilium Iudith vidua. Erigit Sacerdotum animes: consilium suum exeundi ad castra eis aperit: illi approbant. Egreditur cum Abra ancilla: intercipitur ab Holofernis militibus: sistitur Duci, cui et Matronae species arridet. Illa se a Bethuliensibus fugitivam fingit. Impetrat potestatem, ut ad orationes subinde extra castra conferre se possit. Adhibetur cenae. Inebriatur Dux: lecto imponitur. Occasionem nacta Iudith, praemissa oratione, Holofernem in lecto proprio gladio obtruncat. Caput Abrae tradit in pera recondendum. Exit per Assyriorum castra sub specie orandi. Venit ad portas Bethuliae. Caput Holofernis ostendit: admittitur in urbem. Exponitur caput ad Urbis moenia. Excurrit populus Israel: turbantur Holofernis castra: concurritur ad Ducis penetrale: truncus capite reperitur. Timor et confusio invadit universum exercitum. Vertitur in fugam: persequitur Israel. Bethulia unius Iudithae speciali in Deum fiducia et oratione, liberatur. Vid. 1. Iud. a c. 5.

PERSONAE. Iudith Vidua. Abra Ancilla. Ozias Princeps Sacerdotum. Chabri, Charmi Sacerdotes. Holofernes Dux Assyriorum. Narses Legatus. Dabrias Dux. Vasces Dux. Vagao Eunuchus. Achior Dux Ammon. Nabath, Sebal, Abathias, Ierihel, Iophet, Simeon Seniores. Merob. Nicol. Angelus. Chermes, Rison Duces. Chorus parvulorum. Chorus Timoris. Chorus Doloris. Chorus Spei. Chorus Gaudii. Fossores. Exploratores. Exercitus. Exhibita Viennae Augustis. Imper. FERDINANDO III. Anno MDC. XLIII. ACTUS I. SCENA PRIMA. Achior arbori alligatus Divinae se providentiae remittit; docetque eos non confundi, qui se illi committunt. Achior. NEmini secundae sortis Aura sic est obligata; Ut severioris irae Iura numquam sentiat. Ira et aura non quiescunt. Altera alteri minatur; Altera alteram occupatae Iure sedis eicit Res secundae et insecundae Iura mutant, et vicissim Eriguntque, deprimuntque, Blandiuntur et necant. Tutus ille fulminantes Ridet iras, et iocantes Spernit auras, qui Tonantem Mente fixa respicit: Et Deo regente credit? Ire blanda, dura abire, Ire dura, blanda abire; Fata mundi currere. Sors severa comminetur, Sors amoena blandiatur, Hanc, et illam cernet una Fronte, constans et suus. Imperitus ille Tiphys, Qui silentis arva Nerei Noverit tantum secare Ad iocos Favonii. Qui perinde blandientes Scindit undas, et frementes Ille ponti nominetur Eruditus Institor. Alligamur? quid nocebit, Si ligamur hoc iubente? Altera hora subsequetur, Quae resolvet vincula. Providentis quem tuetur Dextra Numinis, prementis Sortis ira non premetur; Sed prementem ipse opprimet. Experiris hoc amica Urbs Dei; fremente quamvis Martis aestu, fixa caelo Firma stas Bethulia. Fide caelo: Vera narro: Vana se vorabit ira. Non perit qui se Tonantis Dat regendum dexterae. SCENA SECUNDA. Holofernes alligato ad arborem Achior illudit. Holofernes. Achior. Holof. Sic te videre placuit Holoferni, levis Mendacis auctor fabulae, pestis tui Suprema generis! Macte! sic Superis proba Terrisque Numen esse, quod Medum queat, Aut fulminastra dextera, aut ferro pari Excutere ferrum; cuius auxilio suum Acuant Apellae robur, et certas queant Sperare palmas. Nempe sublatis venit Bethulia signis; cedite Assyrii: horrido Feminea Marte pectora animabit furor, Trepidoque nostrum in verticem mures trahunt Cladem tumultu. Teste Melothides polo Aditus refregi; cernua Euphrates iacens Famulatur unda; serviunt cancro Lybis, Austroque Iaphet subdita, ex Mambre et Cilix, Fususque Madian omnis Holofernem pavet: Et te furenti Numen eripiet Duci Recutite Iuda? Marte quid possim, Syrus Cellonque sensit: tela victoris reses Iudas lacesset? Voce fatidica Achior Ventura cecinit. Credite Assyrii, Achior Dubitare iussit. Ach. Martis ambigua volat Huc palma et illuc: fulget. adspirat, venit; Nutatque rursus rursus exspirat, cadit, Fugitque rursus. Quisquis afflictus Deum Animo tenace amplectitur, solus potest Sperare palmas. Illius nutu omina Belli feruntur: solus ad clavum sedet, Victoriamque parcus arbitrio elocat, Non donat ulli. Coepta cum facili ferunt Te bella cursu, brevibus armatum impetum Tenere loris addecet. Victor quoque Cecidit eodem saepe, quo vicit loco. Quem strage victus elevat, sese suo Premat ipse honore. Quisquis excelsus stetit, Corruere potuit. Quando ridentem exserit Fortuna vultum, fulmen adversae time. Promittit omni, nemini servat fidem. Hol. Sistam avolantem compede catenis fugam Vetabo; pennas remiges vellam; fugam Fortuna nescit, quisque quam facit sibi. Ach. Sors illa nimium nutat, et lapsum timet, Quam fundat ardor dexterae, et mentis vigor. Ignava nulli fata condixit Deus, Diesve lentos. Hora nonnumquam brevis Evertit alta regna, florentem statum Rei supinat publicae; solium casa, Diadema taxo anutat, et famulo Ducem. Quo te secundis altius Zephyris tulit Fortuna, tumidos spiritus magis doma. Nec sperne, quam vis debiles, hostes Deus Cum mandat arma sumere, imbellis manus Etiam potentem sternere Atlantem porest. Semper timenda est dextra, quam munit Deus. Hol. Audite vatem fata si quisquam velit Sua praevidere. Turbo qui Holofernem premet, Valida timendae turre Bethuliae venit. Graves ferocis gentis, Assyrii minas Pavete fungi. Ach. Numen imbelli quoque Facere profundam dextera plagam potest. Hol. Vulneret Olympum, si quis est caelo Deus: Famulo lupatos ponet Assyrius solo. Mea mihi mens est Numen. E caelo, mari, Terraque Numen aliquod insani petunt: Prudens in ipsa mente sibi Numen gerit. Te mens adoro; tu mihi maius Deo Quocumque Numen; pulchra scintilla aetheris. Haec te docebit somnia, et tectam dolo Mendace canere fabulam, Assyrias scies Bellare cunas posse, cum pueri tuo Sanguine madebunt; ultimum terrae probrum, Prognate servis. Gerere dum Martem times, Deum esse in hoste fingis: et verum ut putes, Disces Apella Numen hac vinci manu; Cum Mars Hebraeos vertet Assyrius lares: Cum tecta flammis exedi, in cinerem domos Defluere cernes, socius in flammas cades. Ach. Audio minantem. Finis at nondum patet. Hunc nube clausum iustus occultat Deus, Vertit, regitque. Hol. Dextera hac mundi Deo Rapiam lupatos, quemque signavi exitum, Donabo bellis, invido astrorum Deo. Iam parva tecta cinerem aequatis dabo Moenibus, et armis quidquid intactum, eruam. Eamus: alta strage tumulabo domos, Urbem ruina. sanguis Hebraeus mei Testis furoris flebile Oceano dabit Patri tributum. Cineribus surgam tuis Bethulia; surgit vivido ut Phoenix rogo. Ach. Quo surgit, illo et interit Phoenix rogo. Hol. Fluet Holoferni regna pariturus cruor. Ach. Invisa nimium est trabea, quam tingit cruor. SCENA TERTIA. Solvitur ab Exploratoribus Bethuliensibus Achior, et in urbem deducitur. Exploratores. Achior. Expl. 1. Centuplicatis moenia haud tuti satis Scutis timores obsident: trepidus pavor, Et templa et aras concutit: Martis viri Urbisque muri concidunt; ex quo micat Assyrius armis, ultimus mundi stupor, Bellique fulmen Martis infesti manu, Ex quo per agros ferrea in damnum seges Tumidos triumphis, nobiles palmis viros, Domitisque nuper urbibus claros trahit. Ex. 2. Sed spes resorbet damna, quae trepidus diu Timor antevertit: melior aspirat dies: Cum coepta pronus bella fortunat Deus. Expl. Laetitia lenta est certior, cuius seges A fine surgit: vana, quae dubia anteit Eventa rerum. Casibus multis patet, A fine quidquid pendet. Expl. 2. At nulli obiacent Promissa caeli casui. Expl. 1. Didici diu Malum timere. Explor. 2. Quando turbatis micat Spes nulla rebus. Expl. 1. Quae procellosas micat Spes inter undas? Ex. 2. Obvii portus. Expl. Ratis Tabulas natantes fluctus in portum vehet? Ex. 2. Saepe et procella duxit in portum ratem. Expl. 1. Saepius aquarum vortice involvit Ex. 2. Mari Iterum quieto reddidit. Expl. 1. Paucos quies Tranquilla vidit, quos semel belli furor Involvit armis. Sanguinem Mavors sitit, Vastasque strages urbium: nec se prius Exsaturat ira, caede quam iaceat patri Affusa proles, prolibus Mater; lares Et alta recta densus involvat cinis. Quis strepitus aures verberat? Silvae tegunt Plerumque fraudes. Expedi cornu manu, Telumque frater, tectus arborea dolos Assyrius umbra construit. Achior. Iudae o genus, Per si quid astris, si quid est Superis pium, Audite vota. Expl. 1. Speres Assyrius prece Emace vitam? Ach. Rebus exstinctis adhuc Spes vivere potest Genere non prodis Leae, Nec silice durum pectus obducta riges, Nec ossa caute. Expl. 1. Proditor! blandis iacis Venena verbis Ach. Arbori advinctus nihil Potest nocere. Expl. 2. Vinctus? Ach. Holofernis iocus, Ludibriumque Martis Assyrii. Expl. 1. Reum Quae culpa strinxit? Ach. Barbarum Holoferni est scelus, Esse innocentem. Expl. 2. Et innocens vinctus? Ach. Deo Superisque fidens. Expl. 1. Nempe quos Assur colit. Ach. Quem tu vereris. Excute rigentis moras Ferri, reumque siste Bethulia: dabo Documenta vestri numinis, causas meae Narrabo poenae. Explor. 1. Solve. Ad Oziam veni. SCENA QUARTA. Mittit Holofernes, qui urbem deditione petat. Holofernes. Narseas Holof. Non esse me, qui sanguine, aut cruda nece Nutritus olim, barbara a dentes dape Satiem medullas, nec superbifico pede Premam iacentes, generis Hebraei sciat Vilis propago. Licuit obstantis moras Mavorte toro infringere, evulsas domos, Et templa, et aras Numinis, et ipsum Deum, Involvere uno pariter, ac Cives rogo. Moderabor aestum pectoris. Quamquam tua Si merita spectem, vile mancipium soli, Aegre lupatos teneo. Sed quod me decet, Quod iura Martis exigunt, specto magis, Quam quod tua acta postulant. Nostro quoque Parco cruori. Militum est sanguis gravi Pretio aestimandus. Unicus tora mihi Hac gente, et urbe est carior. Nostro quoque Dabitur honori, premere quos poteram nece, Servasse miseros, sorte depressos manu Tractasse molli. Contraho fulmen: diem Explico serenum: candidae pacis iubar Offero paratis obsequi, atque urbem meo Subicere iuri. Narsea imperium expedi. Vitam necemve defer, arbitrio suo Iudae eligendam. Si velit vitam, mea Sub lora veniat; purpuram Assyrii colat, Sceptrumque adoret. Nostra si temere abnuat Mordere frena; funera, et caedem, et neces Minare duro. Nars. Si sapit, pacem eliget. Praestat subesse libere, ac bonis frui. Quam nolle ferre, ferre quod debes, iugum. Hol. Sed contumaces spiritus ratio fugit. Id evenire posse non credunt suos Quod frangat ausus. Exitus fingunt sibi Rerum secundos: quamque concipiunt, putant Parere sortem. Nars. Plura, qui multum potest, Se posse credit. Hol. Multa, qui nihil potest. Se posse stulte credit. Nars. Est vanus furor, Quem sola movit ira, nec vires iuvant. Brachia furentis gemina sunt, vis, et furor. Dat illa posse, at iste tentare adicit. Uno carentem brachio eventus fugit. Et vis furorem fulcit, et vires furor, Hol. Vi destitutus facile reprimetur furor. Parum est reprimere; nostra si imperia excutit, Est opprimendus Narsea accelera moras, Iam iustus iras excitat mentis dolor! Duo vexilla accepit: album pacis, nigrum excidii. Vexilla tecum gemina deporta. Color Huic est amoena pacis: ast istud necis Funestat atror. Eligant, utrum placet. Istud sequetur gratia, et pronus favor, Animusque amicus: illud excipiet necis Cruenta facies. Urbis aequatae solo Spargam ruinas: undique ingestis lares Flammis crepabunt; sacra non sacra impio Sanguine natabunt; nullus inveniet suae Saluti asylum; feminas mixtas viris, Pueros, puellas, lacteum infantum gregem Quadrupedis ungue poteram: nullus nece Peribit una: mortuos cogam mori, Perimam peremptos. Perge, me furor rapit. Nars. Si saevientis laureae starent minis, Victor Holofernes astra calcaret pede. Sed comminari et vincere, haud distant parum. Semper minari feminae possunt, viri Non semper aeque vincere. Facile est Deo Consilia tumidi vertere; et tristi exitu In destinatos ducere triumphos necem. SCENA QUINTA. Miles Holofernis aquam Bethuliae intercludit. Fodiendo invenit lapidi incisam Israelis fugam per mare rubrum, et Pharaonis interitum. Vasces. Narses. Dabrias. Fossores. Iussa imperantum fervidas poscunt manus, Odere lentas. Tota properato salus Pendet labore. Parte iam magna suos Arte avocata lympha deseruit tubos, Et urbe aberrat: parte nunc ista labor Urgendus idem. Desidem nullus manum Admoveat operi. Nar. Virga tellure abditam Exploret undam. Dabr. Corylus hic flexit caput: Hic est canalis: rursus hic humilis solum Corylus adorat. Vasc. Fodite, qui primus tubum Repererit undae, primus undantem bibet Auro Lyaeum. Nar. Vile Bethuliae genus Quanto labore constat? Dab. Invictus vigor Per rupis Ange culmina; Apamaeam iuge Subiecit Assur, Gabaam fregit; lupos Posuit Idumae; Symam invasit; Libyn Frenavit, igni rura Damasci dedit; Ab usque Mambre flumine ad mare transiit; Omnemque late victor Euphraten bibit: Et hoc subire lora detrectat genus? Vas Modica fatigat saepe victorem manus: Saepe et molossum lassat Herculeum minor Catellus ingens Remora navigium tenet. Marmorea tabella eruantur Fos. Portenta rerum! Nars. Quod thema stuporis patet? Fos. Varia Pelasgo e marmore effigies micat. Va. Ostende monstra Multus hic populus fuga Equites sequentes vitan Hic unda maris Pendente utrinque panditur populo via. Hic involutus fluctibus miles natat. Da. Generis Abrami fabulas narras. Va. Mihi Ignota cerno monstra. Da. Quae ad teneras canit Iudaea cunas gerula: Pharaonem gravi Pressisse populum stirpis Isaciae iugo. Sed servitutis illa non patiens onus Famulare collo ferre; praecipiti fuga Sedes Canopis deserit.Densa premit Fugitiva Rex vestigia cohorte, et minax In ense fata portat. Ubi primum maris Elapsa turba littus aspexit; stetit Suspensa geminum Tethys opponens latus, Liquidoque muro fluctibus negans viam. Hinc nacta fugiens semitam Iudae cohors, Per stantis undae moenia, innocuo pede Transisse fertur. Sequitur ardenti furor Pharaonis ira, pendulae fidens aquae, Fugam stiturus ferrea leti mora. Ubi totus equitum turbo iam liquidis stetit Utrinque cinctus moenibus, rupto aggere In se volutae rursus iverunt aquae, Unusque totum militem gurges bibit. Fugitiva littus interim aversum cohors Secura tenuit: vidit innantes freto Sospes ruinas hostium, et mixtos equis Inter tumentes Nerei fluctus viros Pugnare spumis, et procellarum impetum Urgere palmis spumeis rixis agi, Volvique castra; quemque metuebat prius, In se reductis fluctibus Regem mari Risit sepultum. Vasc. Vera si narras, habent Suis studentem rebus Hebraei Deum. Da. Ne crede nugis, fabulas dixi, quibus suo Rugosa cunis ludit Hebraeis anus. Va. Agedum peracta iussa? Fos. Iam currit Aversa Tethys alveo.At longo ordine Metalla, tabulae, et aera patuerunt, soli Dum rimor alta viscera. Da, Hebraei puta Commenta cerebri Va. At artis operosus labor Holoferne dignum est munus. Ba. En votis adest. SCENA SEXTA. Inventae tabellae, statuae, metalla Holoferni praesentantur; explicantur; ex quibus colligere possit, Deum huic populo adstitisse: ille autem et Deum et populum contemnit. Holofernis. Vasces. Dabrias. Vasces. Magnanime Princeps, unda non solitis abit Abducta rivis; viduus insuetam gemit Sitim canalis. Hol. Magna pars isthinc mei Pendet triumphi. Va. Forte quae monstra eruta Tellure fossor reperit, indicium tuae Sortis loquuntur. Ho. Dexteram artificis probo: Quid tabula porro narret, incertum est mihi. Quis iste vultus Dabria? Da. Hunc Mosen vocat. Colitque Hebraeus. Ho. Ista quae medio via Proscissa ponto? et iste quis populus pede Sicco inter undas permeat? Da. Mosen ferunt Iussu Tonantis Isaci gentis Ducem Dura Pharaonis iura pertaesum, suam Gentem avocasse. Iamque constiterat prope Ripam alluentis Nerei, et certus spei Potente virga reprimit cursum freti In se meantis, perque pendentes vitri Hinc inde muros sospitem gentem trahit. Ho. Insana gentis somnia Hebraeae audio. Quis iste fulmen dextera ferri rotat, Flammasque spirat fronte, et alipedem incitat? Da. Rex est Canopi Pharao; quem multa comes Insequitur ira miles et vindex fugam Premit Israelis. Ho. Ista quid fractis rotis, Equisque versi turba luctatur mari? Da Pharao paventes Isaci natos premens Secti parentem semitam ingressus freti, Coeuntis unde iurgio oppressus perit. Ho. Quis Iuvenis ille spatia deserti face Ardente lustrat? Ille quis medio die Praetexit umbram? Da. Spiritum caelo ferunt Per dubia Idumae spatia, et arentis soli Tractus calentes aviae genti viam Lucente noctu face retexisse, et die Furentis aestum Solis obducta super Attemperasse nube. Ho. Quam facilem suis Vesana votis turba confingit Deum. Pertexe paucis omnia. Da. Hic pressis same Populis dapale manna de caelo datum Legitur ad ortum Solis. Hic domitus Moab, Hic fusus Amalech; hic Iebusaeus iacet, Chananeus hic depositus; hic Seon gemit, Suasque victa plorat aerumnas Basan. Hic Phoebus axe firmus invitos tenet Freno iugales, quinque dum Reges premit, Victorque Iosue Martio campo eicit. Ho. Odi profanae fabulas gentis. Sile. Quodcumque figant Numen Isacidae favens, Semperque pronum rebus afflictis Deum; Holofernis ille robore attritus gemet. Si tot malorum pondere oppressum levat; Interque sortis asperae aerumnas fovet, Victoriamque semper impendit; meo Concertet ensi: gente cum tota Deum Calcabo Hebraeum. Fabulas narrent anus: Heroa mentes facta generosas iuvant. Bethulia seris posteris laudis meae Historia siet; quando calcatos legar Pressisse iugulos perque substrata agmina Duxisse certo marte victorem gradum. Va. Quemcumque populus ille vereatur Deum Non cultu inani adorat. oppressum erigit, Stantemque firmat; gravibus aerumnis levat. Nec sub propinqua caedis instantis manu Stratum iacere patitur. Ho. Ubi nuper Deus Delituit ille; quando qua Lybiae patent Torrentis arva. quaque vicino Syrus Calore fervet, qua suae lento alveo Volumen undae dives Euphrates trahit, Impune abibat Martis Assyrii calor, Et omne late necibus implebat solum? Nil terret umbra Numinis; cuius mea Virtute robur saepius fractum ruit. Va. Qui saepe vicit, victus aliquando cadit. Hoc timeat ipsum, qui nihil timet; nihil Quod timeat. Illuc gravius impendet malum, Ubi minor instans praecavet damnum timor. CHORUS. Timor Bethuliae. PARS. I. Timor larvas ad terrendam Bethuliam parat. Timor Larvatus. Non sum, vultu qui putor esse. Mihi Tisiphone sedet in fronte, Oculos flamma tristis Averni Incendit Erinnys: cruda medusae Labra venenum toxicat: ora Draco Cocyti dentibus armat; Ungue Leonis palma Armenii Utraque saevit: tigridem toto Corpore gesto Non sum, vultus Quem peregrina simulat larva. Si mihi larvam facie demas, Nihil in fronte est mihi Tisiphones, Nihil infernae in lumine flammae, Nihil in labris, nihil in dente, Sive Medusae est, sive Draconis. Quae monstra paro, quae flagra roto, Quas tendo minas: non sum tristis Funeris index, non periturae Praevola sortis, sed melioris Nuntia vitae. Nunc Bethuliae Per simulatos fronte horrores Minor exitium. PARS. II Timor Bethuliam variis incursibus terret. Bethulia. Fugio! misera heu! quae mihi latebra Pandat hiantes in vota sinus. Fugio hac, illac: sed misera (eheu!) Nusquam effugio fonte minaci Timor huc pellit, rursusque Timor Inde repellit. Nulla parte Se mihi certae facies pandit Vota salutis. Fugio. Sed me Caspia rictu Tigris exspectat, Fugio. Sequitur Leo crudeli Ungue timendus. Tenet a fronte, Premit a tergo torva Megaera: Hinc caedis, et hinc tristis imago Funeris oculis semper oberrat. Desine tandem funeste Timor. Desine mentem torquere flagris. Fugio. Mars hinc fulgurat ense, Fulminat ira, busta minatur. Armis peior timor armorum est. PARS III. Timor salutaris deposita larva se ostendit, et post timorem gaudia pollicetur. Timor. Frustra tentas vitare Deum. Qua parte voles, fuge terrentem Non effugies. Sed tamen unde Ventura times fulmina sortis, Inde timoris nube repulsa Pura sequentur gaudia menti. Etiam quando ferit est, mite Numen, et ipso vulnere recreat. Numquam mentem sic Deus alto Sauciat ictu, quin molli iterum Plagam inflictam recreer tactu. Detego vultum. Cernite. Blandam Pulchra serenat gratia frontem; Amor utroque in lumine gemmat; Puro certant ebori dentes. Sum Timor, at qui longa serie Duco salutis stamina, Primus, Quando tragicos Fortuna trahit Aspera casus, occupo mentes. Semina primus pone sequentis Sero laetitiae. Hoc maiora bibes Gaudia, mentem quo tibi maior Timor incesset. ACTUS II. SCENA PRIMA. Sistitur in medio Bethuliensium Achior, causam vinculorum enarrat. Deliberat de urbis deditione Ozias post dies quinque facienda. Ozias. Achior. Chabri. Charmi. Ozias. Ergo tyrannus acuit Assyrium furor In astra, in aras Numinis, in urbis lares? Ach. Sensit Holofernis militi in ludum datus Achior, et urbe penitus excisa ultima Decertus ensi victima. Oz. At quonam putas Haec fata vergent? Ach. Fata Holofernis manu Fingas rotari; nulla iam turres levat Bethulia caelo; timidus inserpit dies Sub luce ferri; moenia aequantur solo; Monumenta Patrum diffluunt; iacent Dei Prostrata templa; natus affusus Patri, Filiaque Matri terga victoris pedi Calcanda praebent. Tanta iam palma ebrium Agit Holofernem flamma. Cum semel impotens Ambitio mentem tenuit, insano impetu Vires in ipsos cardines mundi evocat. Sed robur expers consili molem trahit Suam in ruinam. Rumpitur quidquid sua Nimis intumescit mole. Ozias. Sed quanam via Sors explicanda dubia? Achior. Si iubeas, loquar. Dixisse necdum paenitet, poenas licet Dederim loquelae Si tuis servas Deum, Rebus studentem, saeva tempestas licet Mixtum procellis urbis exitium trahat, Vis nulla franget. Opprimi bello nequit, Cui pugnat aether. Si Deum iratum suis Bethulia rebus patitur, Assyrio cadet Bustum furori. Sontibus vindex Deus Studere nescit: premere, quos odit, solet: Poenamque semper scelera vicinam trahunt. Chabri. Documenta praebes ipse, non magno gradu Distare poenam scelere maturum nefas fero. Collum catenis inicit, ferro manus. Ach. Documenta fidei praebeo, quam inte Pro te locutus vincula in poenam traho. Oz. Nempe hostis hosti studuit, Assyrius mihi Ach. Cui bellat aether, in suas partes trahit Hostile pectus. Oz. Causa quae tandem tibi Strinxit catenas? Ach. Veritas odium parit. Odium catenas. Mente dum ambigua suis Rebus Holofernes tuta consilia expetit; Fortuna, dixi. semper alternat vices. Ne fide nimium robori: ingentes Deus Retundit ausus. Iste, quem spernis, Deum Habet faventem populus. Hic illum elevat. Si quando premitur; perque Fortunae vices Semper quieti reddit, et riguis poli Bonis inundat. Vetera, quae decimus nepos Narrat, revolve. Numina in gentis suae Prono favores uda praetexti maris Cessere iura, mobile obstupuit salum Cursu coacto, et vitreus cristallino Obice pependit pontus, hinc et hinc vias Praebere iussus, clade dum cinctus rotas Pharao incitaret. sensit hostiles, Deo Dictante, turmas agger undarum, ac aquis In se reductis hausit insanum Ducem, Omnemque belli turbinem immersit mari. Deo regente domita, quam late patet, Chananaea regio: iacuit affusus pedi Superbus Amalech, et triumphatae iugo Dedere vinctum barbarae collum plagae: Gedeonis armis servus in medio dies Stupefactus orbe constitit, longum obsequens Daturus ignem, donec aversus fuga Vacuaret hostis Martium campum metu, Victoriamque invitus Hebraeis daret. Vetusta mitto nomina Hebraeos Duces, Duces Hethaeos quaeque Amorrhaeus chalybs Funera trahebat, et Iebusaeas minas Domitas Hebraeo Marte, cum Deo suis Litaret aris. At ubi peregrina Impiis Coluere flammis Numina, incestum gravi Cultum rependit strage. Si vultu suos Nunc quoque benigno spectat Isacidas Deus. Frustra tumentes iacimus in caelum minas, Humana Hebraeum tela non terrent Deum. Haec ore cecini libero Holoferni. At mihi Cecini ruinam. Scilicet multa fremit Insanus ira; voce blasphema Deum Sua inter astra desidem invadit; polo Vocat in duellum; premere calcatum pede Dei minatur verticem; ignavum ratus Pugnante vinci numine, ubi fidit furor In astra rabido iactus; insultat mihi Ferrum minatus: ibis infelix; ait, Tuoque sacram pollues leto Stygem. Ite, ite Martis pectora; ignavum caput Advinculate quercui, ubi muros videt Urbis propinqua silva: cum bustum dabo Flammis Apellas, socius in flammas eat, Mixtumque cinerem cinere dispergat Notus. Dixit: cruentus miles invadit latus; Premit, trahitque, qua furor mentis rapit, Qua pellit ira pectoris: donec meo Satur pudore, quercui adstrictum dedit Ludum iocanti militi. Tantum potest Laedere retecta veritas. Nondum tamen Me veritatis paenitet. Quin et tibi Narrata repeto. Nulla si fidas Deo. Metuenda sors est: tot per exempla obvium Experta semper Numen in partes tuas, Sperate pronum rursus hoc bello potes, Oz. Sed ille vastos messe Gradivi horrida Campos inundat. Ach. Saepius vobis Cucum. Exhaustus ardor, ac inexpletae sitis Edomitus ignis. Oz. Impari bello nimis Bethulia parva, et gentium terror, manus Virosque in arma conserunt. Ach. parvae manus Generis Abrami saepe fregerunt gravem Belli apparatum. Oz. Sortis afflatu ebrius, Victoriisque tumidus, hac pavidos sui Mittit timores, qua sequens Martem trahit. Ubi timores occupant urbem, cadit Vis omnis animi, Civium trepidae manus Male sumpta damnant arma. Ach. Sed trepidos Deus Suffulcit animos. Chabr. Dubia non dubi malo Remedia suades. Rapimur; et, lentam licet, Certam in ruinam vergimus, si hosti manus Victorioso opponimus: patimur iugum? Dubiam salutem petimus. Ambiguam decet Potius salutem petere, quam certam necem. Char. Quin et canales unda deservit suos, Arensque populus languida emarcet siti. Praestat per arma, quando pereundum est diu. Citius perire Longior vita, est necis Ministra longae. Satius est longae brevem Praeferre mortem. Ozias Varius in partes trahit Affectus animum. Dubia ceu motae ratis Luctatur undae, quando rixantur Noti Zephyrique ponto; iamque concussum latus Exaestuanti prona submittit freto: Talis furentem metuo Fortunam magis, Quam spe faventis erigar. Durum est pati Hostile frenum, durius certa nece Excutere frenum, Cernis, o Divum poten: Hominumque Numen. quanta tempestas tuos Involvit aestu? cernis exitium Deus Generis Abrami? Veteris occurrat recens Imago amoris. Melle pavisti tuos Olim fluente frontis auxilio sitis Nunc destituitur In famem riguum poli Rorem dedisti; nunc laboratae dape Cereris caremus, O capax poenae dies! In quae voluta maria iactatur ratis? Et parte ab omni trepida praesentis videt Fera iura mortis. Cha. Arma praetextis nihil Arceris muras proderit, quando domi Mori necesse est. Ach. Imperium est leto statum Praeripere tempus. Chabr. Quid morae excidio sumus. Si gravius ipsa crescit excidium mora? Ach. Spes non recessit omnis. Ex animo procul Abiisse quando creditur, rimam tenet; Ac inde tacita prospicit, et aliqua sui Nictat favilla. Bella qui nutu regit Votis vocetur. Dubia non erit salus, Quam de vocati dextera exspectas Dei. Oz. Deliberatum est (quinta nisi iussu Dei Diu negatam rebus accisis dies Iterum salutem referat) Assyrii Ducis Mordere frenos. Ultimum, dura licet, Praeoccupandum est urbis excidium via. Necessitatis lege subeundum est semel, Quod semper horres. Interim precibus metus Vos temperate. Fata qui belli regit, Ponitque Marti lora, confisos sibi Forsan procella eripiet, et tutam dabit Calcare arenam. Achior. Facilis in votum est Deus, Nec inani in auras patitur effusas preces Abire voto. Voce non multa salus Emenda prostat. Pressius moto interim Luctare ponto. Debilem virtus manum Confisa caelo roborat. Oz. Supplex cohors Affusa templis vota concipiat Deo. SCENA SECUNDA. Iudith intellecto Oziae et Sacerdotum consilio, eos ad constantiam animat, certum a placato Deo auxilium pollicetur. Iudith. Ozias. Chabri. Charmi. Oz. Sacrata Divis mulier, in cursu est mali Catena nostri tempus extremum imminet. Quo fata cogunt, ire nolentes decet. Angustus hosti campus est; nobis metu Angustus animus. Nostra non ulla salus A parte fulget. Quinta nisi caelo dies Auxilia certa praestet, Assyrium pati Iugum necesse est. Iudith Ista degener es viri Consilia tractent. Sponte suscepto iugo Male emitur unus lucis indultae dies. Oz. Necessitatis legibus temere obvias. Iud. Necessitatis iura, quae sanxit timor. Frangere, virorum est. Mentis hoc magnae est, gravis Calcare sortis damna, nec vinci malis. Oz. Spes quando nulla damna superandi micat. Quo fata cogunt, mentis est magnae, sequi. Iudith. Cur spes recedunt? Nullus est caelo Deus? Cuius Canopus horruit nuper manum Prodigia passus; quando deserto lacu Erravit agris rana; vel fratres culex Cyniphes secutus nube densata diem Eripuit orbi; quando sanguineo vada Natare visa flumine, et totis vorax Locusta campis messibus stragem tulit? Est, qui secundat fata, qui pressis regit Martem lupatis ille sidentes vado Eripiet, et opem vindice ubi tulerit manu, Nemo resistet. Oz. Tarda medicina est malo, Sperare certam rebus attritis opem: Cum iam propinquo moenia insultu premit Indomitus hostis; solita lympharum tubi Negant tributa; rivus exclusis gemit Viduatus undis; viva per vicos obit Imago mortis Si qua spes vitae est super, Solum est in hoste. Iud. Nulla spes vitae est super, Quaecumque in hoste est. Certior spes est, opem Quae spectat astris. Oz. Quando subsidium negant. Iu. Ecquando vana vota ceciderunt prece! Ozias. Quando obstiterunt scelera. Iudit. Quae nostro fuit Contracta scelere poena, deposito quoque Ponetur eadem scelere, Non plectit Deus Nisi promerentes Desine scelesto polum Temerare nisu, desinet saevis caput Impetere telis lapsus in caute in scelus, Veniam precare; venia non aegre venit Desideranti. In gratiam est pronus Deus, Tardusque in iram. Respice: optatam dedit Quoties salutem? Fulmen ubi rapuit, prece Evicta dextra languit, Si quae fuit Immissa caelo poena, praeeuntem gravi Secuta noxam est fulmine. Amotum est scelus; Amota poena est. Excidit fulmen manu; Cum noxa corde ponitur, Non haec Deus Praecipite sancit mente; sed certo ordine Librata ducit. Crimini semper sua Supplicia nectit. Tollere at poenam potes, Si crimen aufers, Corpora in saetas date, Rigidosque villos: capita perfundat cinis, Deducta fletu lumina extenuent genas, Arcana laceret viscera salubris dolor. Sic multa fulmen lacrima excutiet Deo. Meliorque rerum scena recludet diem, Oz. Quintam tenere iussimus votis diem, Si forte melior rebus aspiret Deus. Iud. Ne crede victos. Numen in tempus solet Differre vota. Iura sed caelo dare, Opique tempus ponere; hoc solus potest, Qui ferre cum vult, solus auxilium potest. Erit hora poenis ultima, et mitis Deus Iterum serenum proferet frontis iubar. Patiamur iram, nostra quam invito polo Traxere scelera. Sponte qui subdit caput Humile Tonanti, mitigat flammas. Solet Premere superbos, parcere afflictis Deus. Est utraque nostri iuris, et poena: et salus. Ozias. Malo salutem. Iud. Noxa plectatur. Ozias. Sat est: Abite: tenuem multa per rimam mihi Salus videtur: ite, perfossis hiet Tellus cavernis; inde non modicis aquae Venis meabunt; quaeque iam tostas gemit Siti medullas turba. solamen suo Bibet dolori. Vos Sacerdotum chorus Florem Iuventae sceleris ignarum gregem In templa Divum cogite; puellas Iudith Festasque Matres Numinis ad aras trahat, Unaque fusa leniat Numen prece. Iud. Nos vota templis, cura te foris manet. Precibus et armis emitur ex aequo salus. Sic dum precantes explicat Moses manus, Aaron triumphat. Ille non dubiam metet Ex hoste palmam, bella qui fulcit prece. SCENA TERTIA. Narseas Legatus urbem dedi postulat. Ozias. Nabath. Sebal. Abathias. Ierihel. Iophet. Simeon. Narseas Legatus. Servus. Serv. Divum Sacerdos maxime Interpres Ab hoste missus Narseas poscit tuos Subire vultus. Oz. Subeat. At patres prius poli, Adesse iubeo. Ser. Proximum limen tenent. Oz. Periculosum est, solus ut solum alloquar. Ubi testis adstat, nulla suspicio subit. Colenda populo capita, venerandi senes, Quid ab hoste portet hostis, audire expedit, Nab. Hoc iura belli, gentium hoc leges petunt Ozias. Huc advocetur. Nars. Missus Assyrii Ducis Legatus adsum; quodque vos decuit prius Petiisse iussus postulo. Vestras meus Humanitate praevenit Princeps preces. Pacem decebat poscere, ac sponte obvium Proferre gressum: quemque Victorem colit Vicina late regio, non hostem, at patrem Excipere gremio At arma sumpsistis male. Consulta dextris Unde si Martis velit Agere Holofernes lege, prostrati solo Muri iacerent, igni crepitarent lares, Unaque Cives clade sepeliret cinis. Sed mitis animus cladibus abhorret. Placet Offerre pacem. Vestra quo pelago ratis Volvatur, ipsi cernitis. Muris abest Miles tuendis, unda sedandae siti, Famique panis: occupat passim timor Pueros, virosque. Nostra quo vigeat statu Fortuna, pariter cernitis. Ductor fremit Palmis superbus; adfremit miles Duci Victoriosus; dumque praeteritas memor Palmas recenset, vile Bethuliae lares Pretium labori destinat Circum iacens Edomita tellus omnis Assyrium iugum Subiisse gaudet Nemo se victum gemit; Cum prope paterna sceptra domitoris suo Bono experitur Sapere peregrino decet, Si proprium amatis commodum. Non est viri, Ire in ruinam, quando se promit salus. Deliberate, vestra quod poscit salus, Quod iam timentis patriae votum petit. Oz. Deliberantum sensa dum Patrum lego, Concede tempus. SCENA QUARTA. Audit a Legatione deliberat Ozias cum Senioribus, quid in praesenti agendum. Ozias. Seniores. Ozias. - - Blanda fallaci dolo Miscet severis: Multa promittit, nihil Forsan daturus: multa minitatur, nihil Forte nociturus. Causa quid praesens petat. Exigite Patres. Nab. Causa si sensu, Patres, Humano agatur, magna poscenti annuam, Urbemque pandam. Si tamen melius sacris Momenta rerum libro ponderibus, Dei Non nostra causa est. Numen impetitur; Dei Ruina nostri quaeritur, et unus coli Assyrius ambit. Causa quando agitur Dei, Pudeat inertes esse; vel frangi metu. Si robur absit, Numen in causa sua Deproeliantes fulciet, vindex sui Honoris ipse. Cura, quae semper Dei Nos egit, illa prohibet inimici grave Iugum subire. Sen. Nulla non faustum exitum Conspexit aetas proelii, quando Dei Suscepta causa est. Vetera non memor. Metum, Qui fert in urbis moenia, videtur suis Timere rebus. Nam quid immunes lares Quid salva spondet tecta, si metuit nihil? Nihil timentem fortior adurget suos Sitis ad triumphos. Facilis hinc tumidum premens Indicia palmae certa iam monstrat Deus Ab. Capiamus omen. Petere, quod possis manus Viribus habere, est robori suo parum Fidere. petivit: ipse diffidit sibi. Minatur imis summa miscere, haec quoque Trepidantis animi signa sunt. Qui se satis Valere credit viribus, lingua tacet; Factis laborat. Ille, cui Mars in labris Cruentus ignes spirat; in factis riget. Ie. Sed domuit arces, moenia infregit, iugo Subiecit urbes, regna sub fasces suos Perampla traxit. Fateor. at facile est iugum Inicere populis; quando, quo martem trahis, Metus antecedens urbium pandit fores. Nondum periimus, quamdiu venis calet Vel una gutta sanguinis; semper micat Spes aliqua nobis; ille, quod timeat, habet. Io. Magis ferocit ille, qui potest minus. Quae murmurante nube tempestas diu Se lenta volvit; illa metuenda est minus: Metuenda magis est illa, quae praeceps venit, Feritque praeceps Aemulus quando silet, Tumidus ferocit aemulus: quando manus Applicuit armis, seque constanti pede Opposuit; animo tumidus insano cadit, Ponitque flammas. Sim. Avia obsessis sitim Minatur unda quantulum hoc urbi est malum? Nondum ligones sustulit, et uncos aquae Eviscerandae; nubibus nondum imperat, Ut pertinaci denegent nimbos sinu. Quid comminatur parva, nil magni potest Tentare contra Stemus Extremus furor, Cum reperit animos, mole se frangit sua. Oz. Consilia vestra Numinis iussam puto, Proboque mentes patriae impensas bono. Quin si Tonanti placeat evictos dare Ferro tyranni, nos tamen, Patres, decet Adhuc cruentum laribus arcere impetum Per fata nostra, et corporum aggestu obicem Ponere furenti. Causa quae tangit Deum, Signanda fuso sanguine est. Caelo bene Is foeneratur; sanguinem quisquis Deo Vitamque fundit. Quam ille donavit prius, Reddatur illi vita. Non potes nece Honestiore cadere, quam in causa Dei. Quod ergo Patres sentiunt, mandat Deus, Patriae salutem promovet, servat lares. Et in futurae gloriam nostram trahit Aetatis annos; moenia Holofernes petat, Premat, teratque: pectora in novos dabit Bethulia muros. Adsit, Holoferni Patrum Qui sensa referat. - - SCENA QUINTA Datur Legato responsum ad Holofernem referendum. Ozias. Narseas. - - Insolens visus furor Vestri est tyranni. Martis Assyrii iugo Non serviemus. Populus ingenuus sumus: Non serviemus Moenibus stragem, facen: Laribus minatur Ista non terrent viros Maiora passos. Moenia inscendit prius: Postea minetur urbis eversae viros Condere ruinis. Valla subvertat: viri Sua explicabunt pectora in vallum. Siti Laticem negabit? pluvia de caelo dabit. Audis? cadentes tecta iam nimbi rigant: Pluvia cadit. Iam populus omnis dona cisternis capit Caeli pluentis. Liberos flammis lares Salvamque vitam spondet, Assyrio iugo Si colla demus. Scilicet magnum quid est, Non rapere vitam; quodque latrones solent Conferre munus. Hactenus gentes sua Sub frena traxit: nempe quae dentem lupis Sponte induere. Liberam fecit Deus Gentem Abrahami; frena non patimur, nisi Dei imperantis. Cede quae dixi, tuo Refer Holoferni Liberi Assyrio iugo Non serviemus. Narsis. Consili ad libram voca Decreta prima Sequitur a tergo dolor Male inchoata. Tempori caute applica Mentem futuro. haec hora consilio datur Prudentiori: tarda, quae sequitur, tuos Vexilla explicat. Damnabit ausus. Gemina vexilla explico. Istud serena in iride optatae quies Pacis sequetur istud ingentes trahet Urbis ruinas. Elige utrumvis. Oz. Placet Patriam tueri. Causa, quae Martem hunc trahit, Causa est Tonantis Sanguinem et vitam dare Deo, est honestum. Perge. decretum est semel, Bene Prostituto vertice tueri Deum. Vexillum nigrum proicit ad medium. Nars. Igitur volenti funera indico, et neces, Cineresque templis, laribus excidium ultimum, Urbi sepulchrum, matribus laceros sinus, Lanianda membra prolibus. Si quis latet Materno in utero fetus, aut pendet labris Ubere parentis, sanguinem lacti suo Mixtum profundet, belluas ipsas trahet In fata vindex miltis nostri manus. Oz. Isthaec minare, quando calcandum dabis Deo iubente pedibus attritum caput. SCENA SEXTA. Foditur in urbe excipiendae aquae pluviali cisterna. invenitur imago Moysis petram percutientis. Omen bonum accipitur. Charmi. Merob. Nicol. Fossores. Me. Sperare fausta iussit Antistes Dei. Cha. Crede imperanti, quando, qui muros premit Indicit arma Numini. Nobis licet, Peiora meritis, arma sint poenae; tamen Severiore dextera in telum volat, Siquando Numen spernitur. Reliquas Deus Clementiore dextera culpas premit; Hanc semper ultor proxima impellit manu. Me Hinc mihi salutis aliqua spes blandae micat, Communis unde causa nobis cum Deo est. Nic. Nec arida sitis urget; ubi pluviis Deus Terras inundat. Bina iam puro tumet Cisterna latice: tertiam hic fosso solo. Iusso labore pandimus. Non est labor Gravis ille, qui pro publico sudat bono. Me. At ecce marmor aurea illusum nota. Cha. Hic ille primus sanguinis nostri parens, Vindexque libertatis, Horebi petram Iussu Tonantis increpat virga; et siti Aqua liberalis monte de coeso cadit. Nic. Felicitatis omen hoc nostrae accipe. Qualis calentem fonte populorum sitim Deus inopino sustulit; talis sitim Levare nostram promptus inopino dabit De fonte laticem. Vera testatur polus. En liberalis rursus e caelo cadit In vota nimbus. Pluviae. Charmi. Nempe quando hostis vias Obturat undae, nube fecundos Deus Impendit imbres. Ite, cisternae sinus Recente dono implete: dum reliquus Deum Placare populus precibus intentis studet. SCENA SEPTIMA. Chorus innocentum puerulorum et puellarum in cinere et cilicio paenitentiam agit, et a Deo veniam precatur. Chabri. Iudith. Chorus puerulorum. Chorus puellarum. Ponite maesta pueri fronte Spolium verno e flore corollas. Tempus acerbi Martis amoeno Cingere prohibet tempora flore. Ch. Puer. Ponimus omnes florente rosas A vere satas Melius spina hac Cingeret hora tempora serto. Iud. Vos quoque tenerae prima iuventae Gemma, puellae, solvite crinem Sparsusque fluat per colla levi Solvunt capillos. Amne capillus. Ch. Puel. Solvimus omnes Fronte capillos, et non solito Laceras luctu, sparsasque comas Damus in tristes Boreae lusus. Chab. Ponite Serum vellera pueri: Alius cultus decet afflictos. Exuunt praetextas: assumunt cilicia. Iud. Vos quoque teneros laniate sinus: Quaeque per armos taenia facili Zephyro illudit, lacerata gemat. Chab. Indue rigidis corpora villis Fune colla induunt. Maesta Iuventus. Iud. Vos quoque colla Cingite saetis. Chab. Sparge fluentem Pulvere crinem. Iud. Tu quoque cinerem Cinere se spargunt. Ingere capiti Ch. uterque. Cinis incompto Vertice sparsus fluit in vultus. Chab. Lumina caelo figite; palmas Tollite in altum. Iud. Sed vos oculos Figite terrae; purasque manus Iungite sinui. Forma puellas Pudibunda decet. Chab. Nunc, nunc mecum Flebile caelo tollite carmen, Votisque piis onerate Deum. O Deus, audi vota precantum? Ch. uterque. O Deus, audi vota precantum! Chab. Pater o hominum sincerus amor, Meliore tuos aspice vultu. Quanta Assyrius fulminet ira; Quantisque cadat plebs tua damnis, Cernis ab alto. Sed qui statuis Sceleri metam, finemque malis; Medio trepidos exime leto. O Deus, audi vota precantum! Ch. uterque. O Deus, audi vota precantum! Iud. Obvia dum se mortis imago Undique iactat, spes vivit adhuc Innixa tuo Deus auxilio: Quosque afflictis formido rapit Animos, iterum spes restituit. O Deus, audi vota precantum! Ch. uterque. O Deus, audi vota precantum! Chabri. Pro tibi caro populo, dignum Molire tuo Numine robur. Olim Pharii castra tyranni Per scissa rubri foedera ponti Rapta, procellis involvisti. Non hic tantis viribus opus est. Valet ex tenui nube profusa Tibi servire in proelia rana, Leviorque culex. aut ut quondam Late Pharios fusa per agros Densa locusta in bella venire. O Deus, audi vota precantum! Ch. uterque. O Deus, audi vota precantum! Iud. Nullis opus est (o Deus!) armis, Nullo torti fulminis igne. Velis: hostilis iam iacet ira, Mordetque suum rabies aestum. Velis: exempta est Bethulia iugo, Pavidique trahunt sponte ruinam Prostrata solo castra Assyrii. Qualiter olim litui ad sonitum Moenia lapsu sponte ruerunt. Necis, et vitae Domino facile est Vertere sortem. Velis: ex ipso Rediviva cohors tumulo surgit. Eadem causa est tibi, nobisque, Acer honoris proprii vindex; Fac ut honoris tui inimicus Propria discat clade, Tonanti Esse ultricis pondera dextrae. O Deus, audi vota precantum! Ch. uterque. O Deus, audi vota precantum! Chabri. Surgite. Numen compressa diu Tandem poenae frena resolvet. Si pede claudo crimina sequitur, Tandem assequitur, pensatque moram Gravitate ictus. Nulli impune Constitit, armis tentasse Deum. SCENA OCTAVA. Refert Bethuliensium responsum Narseas: excandescit Holofernes, et extrema comminatur. Holofernes. Narseas. Rideor Apellis gentium victor, polo Quascumque medio lustrat aequalis dies? Rideor? et una ferre detrectat lupos Bethulia vecors, quos momordere inclitae Mavorte gentes? Rideor? nec se meis Acclinat armis turpe servorum genus! Na. Servire generis aestimat probrum fui. Ho. Gens nata fervis? Na. Moenibus nullam timet Suis ruinam. Hol. Post tot aequatas solo Versasque turres? Na. Nec timet populi sitim. Hol. Post avocatos semita rivos sua? Na. Stragem imminentem pectorum obiectu teget. Ho. Post tot repletas funerum aggestu vias, Camposque stratos ossibus? Na. Vitam dari Non deprecatur: munus id etiam rata Saevi latronis esse, Quae nostrum rotat In bella Martem. Numinis causam facit. In causa honesta sanguinem et vitam dare, Reputat honestum: gloriae aeternae decus Hoc stare puncto si asserat cultum Deo, Vel pro asserendo spiritum morte exuat. Vestem abicit, acinacem stringit. Ho Habear, quod optat. Flammeo amorum globo Involvat urbem miles: assultu premat, Quidquid resistit; laribus et flammam et necem Iniciat ultor. Obvius quisquis venit, Morti immoletur. Innocens nemo est, ubi Omnes nocentes culpa communis facit. Quidquid probrosi est sanguinis, ferrum hauriat; Incendiumque Lemnios ignes supra, Maiorque flamma flamma Avernali voret. Nec ante sistat impetum infrenis calor, Quam nostro ab ense sanguinis tantum fluat, Ut aestuantem exstinguere ardorem queat. At nullus inde Numini Hebraeo tamen Honor asseretur; gloriae infringam rotas, Si queis triumpho umbratili illudit sibi; Levibusque Verbis fictus Abramidum Deus, Quacumque sese tollat, attritum meis Calcabo pedibus, meque adorandum Deum Solio reponam. sic Deum atque homines regam. CHORUS. Dolor Bethuliae. PARS. I. Dolor tormenta affligendae Bethuliae praeparat. Dolor. Semper acerbo surgit ab ortu, Quidquid amoenum est. Rosas florentis Temporis auspex, Paestique decus Acribus ortum trahit a spinis. Gemmea pulchri sidera caeli, Mitesque faces aetheris alti Ex nocte micant: Ipse diei Genitor Phoebus pelagi salsis Nascitur undis. Nihil humanis Purum in rebus, ducit amoenum Ortum et finem. Tragicas scenas Hilaresque agimus; laetos ortus, Tragicos fines; tragicos ortus, Laetos fines: semperque Dolor Gaudia praeeo. Sua Bethulia Gaudia quaerit: gaudia habebit: Sed prius acri pressa dolore. Ego tormentis instruo scenam. Ite volantes aethere gladii: Ite furentis semina flammae: Ite calentis belli horrores: Inamoena sitis, comitata fame Sua Bethuliae tormenta date. Unde fluentes nectare rivos Puraeque bibat gaudia mentis. Magna voluptas venit magni Merce doloris. - - PARS II. Exercetur a Dolore Bethulia: ignis ei horrea depascitur: ex incendio fames exsilit: volantibus undique gladiis incingitur Bethulia. Bethulia. Heu mihi! laxis ignis habenis Horrea vastat, messisque vorat Multae aestatis. Sic quae lecta Bona per multos condimus annos, Una hora rapit Surgit ab igne Heu! cruda Fames. Haec ipsa mihi Mordet acuto viscera dente. Heu! mihi fauces saeva elidit! Desine tristis colla Megaera Stringere. Morior! desine, morior! Nostra catenae more rotantur Damna, perennes ducta per orbes. Vix unum exit, pullulat aliud Gravius primo Parte sinistra Parteque dextra, simul a fronte Simul a tergo, desuper, infra, Mille minantur mortibus enses. Parcite Martis saevi horrores! Quid me nimium dire superbo Pede conculcas? parce minaci Fulgure ferri Mars dire meos Terrere oculos. Iterum damnum Prius alterius gradus est damni. Undique ferri scintillat atrox Flamma, nec ullum mihi desertae Tutum in latebras panditur antrum. PARS III. Bethulia ex occulto gladiis undique obsessa se tandem Deo resignat. Fiducia. Bethulia. Rebus in arctis amplior animo Scena paratur. Surrige mentem; Qua patet ampli regia caeli; Unde fluentum series rerum, Certusque orbis ducitur ordo. Res ubi lapsa est, spes ibi surgit: Spes ibi vivit, res ubi moritur. Tunc Numen adest, quando humanis Nullum a mediis micat auxilium. Hinc vena fluit secura boni. Quae te ferit, est divina manus: Eadem sanat. Confide Deo, Mitior animum dolor affliget. Beth. Nemo, nemo mea solari Tormenta potest; nemo timores Pellere; nemo ferre levamen. Sic ergo tibi Deus, alterna Qui vice nostras res moderaris. Sic tibi placuit? Nihil abluctor. Sum tua, Numen. Quodcumque iubes, Regula recti est, gaudii amussis, Norma quietis. Parce, erravi. Didici sero, didici tamen hoc, Nihil humanis fidere rebus. Quicumque voles ope destitui. Plus fide homini, caeloque minus. Quicumque voles ope fulciri, Omnia caelo, nil fide homini. Experta loquor: quando minantur Undique mortes; fatumque atro Funere saevit, te trade Deo. Ille est, fatum qui movit omne: Ille minarum nubila volvit, Ille minarum nubila tergit. En tua venio Deus in iura; Nusquam possum tutior esse, Quam si totam me tibi tradam. Accipe Numen, me accipe: tua sum. En tua venio Deus in iura. ACTUS III. SCENA PRIMA. Iudith secum deliber at de exitu ad castra Holofernis. Iudith sola. QUid anime suades? feminae? imbellis manus Viris inausa tentet? At genius tamen Internus urget: Vade in Assyrias Iudith Intrepida furias: una depositae dabis Urbi salutem. Caelites! vestram fidem! An loquitur intus Numen, et sexu aggredi Maiora cogit? Arte qua speras feram, Avidamque nostri sanguinis tigrin tua In vota trahere? Melleus linguae lepor, Blanditiae in ore, risus in vultu, tenor Mitis oculorum, gratia genarum, viris Est blandus hamus, quamlibet corde efferis. Etiam feroces gratia emollit tigres. Sic est: ferocem mollies, damno tuo, Et prostituta pectoris casti nive. Patriae salutem fingis, et perdis tuam. Periculose milites inter viros Prodit venusta forma. Procedunt via Plerumque eadem, Martis exlegis rigor, Calorque Veneris. Non vides, quanti imminet Iactura pretii? sed monet rursus tamen. Urgetque rursus, quisquis internas agit Animi medullas spiritus: vade inclita Soboles Abrami; vade; qui mittit, tuo Aderit pudori tutor; hoc per te dabit, Quo detumescat turbo, qui versat ratem. O si ista caelo monita descendunt, modum Dictate Superi, quo procellosi cadat Tanta ira belli, nostra quo veniat salus! Ne temere agamus, agenda meditatu prius Sunt digerenda. Agenda non video, et tamen In agenda cogor. An iubes caelum manus Armare telis? Nempe inexpertam iubes, Durique Martis nesciam: risum dabo Et urbi, et hosti. Sentio rursum fibras Intus moveri: vade, tu risum dabis Urbi, sed hosti funus, et cladem ultimam. Ego? ego Holoferni funus? et cladem ultimam? Natura si benignior Iudith virum Fecisset, animum masculum cordi quoque Huic indidisset, quique congressus viro Sperare posset ultimam cladem dare. Sed sexus id sperare femineus vetat. Quidcumque subsit, audeo; et grandes mihi Eunt per animum spiritus, sexum supra Supraque vires feminae. Non stent tamen Consilia tanta unius arbitrio: Patres Si sensa nostra, et pectoris vocem probent, Vocemque credant Numinis, nulla est mora: Media per hostis arma, qua Genius feret, Qua mens agetur, ibo nil leti timens, Nihil pudoris: qui iubet, vires dabit. SCENA SECUNDA. Dum Duces designant assultui faciendo locum, tempestas repente orta consilium turbat. Chermes blasphemus fulmine icitur. Rison. Chermes. In bella miles, otia exosus, calet, Pulchramque parere gloriam affectat Duci. Dilata vota, militum enervant manum. Tunc spes secundi proelii est, quando calet Communis aestus; iste, si trahitur mora, Elanguet ignis, spemque conceptam atterit. Decreta Regis sancta sunt, ferro et face Evertere urbem. Parte, qua facilem putes, Pandemus aditum? Che. Parte, qua tuta est minus. Hoc est agendum; certa ut Assyrio Duci Subdantur urbis moenia, et parce tamen Cruor hauriatur militis. Quid nos iuvet, Fudisse multum sanguinem, et vilem locum Emisse pretio, nulla quod reparet dies? Par perditae est victoriae, victoria Quae prostituto sanguine tuorum venit. Ris, Signanda arena est, qua sibi nostrae viam Rumpant cohortes. Vilis est locus, ut vides; Aditu sed undique arduus. Parte hac viam Praerupta saxa denegant. Parte hac palus Profunda stagnat. Qua resurgentem diem Prospectat, humili lenis assurgit iugo Clivus, bonamque spondet accessu viam. Che. Sed inde maius moenibus robur. Ris. Manu Nostra eruetur. Quanta tempestas polum Repente totum contrahit? Nostrae invidet Felicitati hic nimbus, et densa ruens Procella nube. Che. Siste, qui frustra polo Immugiente fulmina minaris, putre Inersque Numen. Ris. Parce blasphemo Deum Lacessere ore. Che. Nullus Abramidum est Deus. Ris. Tamen ista quisquis fulmina elidit, Deus Est aliquis. Che. Illum nube detrudam sua. Huc fulminaster, quisquis eliso micas Metuendus igne, consere huic manui manum, Telumque telo. Ris. Desine, o Chermes: prope Iam cecidit ira fulminis prima. Cher. Irrita Et cassa cecidit illa. Nempe istam manum Ignava timuit. Bi. Prima si transit, caput Ferit secunda. Nullus irato polo Impune certat. Cher. vacua iam residi est manus. Iam nostra tela adurgeo, et inertem sua Eicio sede Fulmen! heu! fulmen cadit. Ris. Hoc habet. Olympum nemo secure impio Lacessit ore. Quisquis est, tamen est Deus Per quem rotantur fulmina, et vastis eunt Nimbis procellae. Noster at frustra est labor Viam notandi, donec exterso polo Aperiat iterum pulsa tempestas diem. Tollite cadaver, omen infaustum nimis Holofernis armis. - - SCENA TERTIA. Iudith consilium suum confert cum Sacerdotibus a quibus approbatur. Ozias. Iudith. Chabri. Charmi. Ozias. - - Illa consilia polo Venisse credis? Iud. Genius haerentem monet; Et quam vel hostis ira, vel sexus negat Spem, pollicetur. Oz. Dubia pro certis refers. Iud. Non patitur esse dubia, qui semper mihi Vellit medullas spiritus. Chab. Sed dum patent Meditata mentis incitae, eventus latet. Iud. Da mentis esse sensa de caelo incitae, Iam certus est eventus. Chab. Id nondum patet, An verset animum genius e caelo inditus. An spes inanis feminae illudat magis. Iud. Hinc placita vestra postulo, a quorum decet Pendere nutu. Char. Sed quibus mediis dare Rei secundos exitus speras? Iud. Quibus Animum manumque feminae caelum reget. Char. Prudentis hoc est; non prius callem ingredi, Quam providente cernat aspectu exitum. Iud. Prudentis etiam est, ire, quo caelum trahit. Char. Sed non eundum est impetu caeco. Iud. Pia est In obsequente coe citas, imo unica Obtemperantis regula. Oz. At homines Deus, Non bruta, nos creavit. Iud. Hoc hominem decet. Caece imperantis Numinis voci obsequi. Oz. Ratione regimur; ratio consilia aspicit. Iud. Mandata quando ratio suffulcit, cadit Studium obsequendi Ratio rationum unica est: Sic mandat ille, quem nihil rerum later, Qui perspicace lumine abstrusos videt Veri recessus, fallere, aut falli cui Aeque est negatum. Oz. Plurima hic mentis gravem Petunt bilancem. Iud. Vestra iudicia mei Sunt norma voti; velle si vultis, volo: Si nolle, nolo. Gloria est eadem mihi Voluisse, noluisse; cum Vestra fluet Utrumque lege. Oz. Fateor, ancipitem tenes. Amanda populo poscis; haud minus tamen Tibi metuenda. Iud. Cura vos tangit mei? Oz. Optata tumido victima Holoferni cades. Iud. Iactura facilis feminae est. Oz. At non licet Hosti innocentem tradere. Iud. Erratis. licet Non impedire a morte cupientem mori, Periclitantis patriae quando id salus Ambigua poscit. Oz. Sed quid effectum dabis? Iud. Quod ille menti suggeret. cuius manu Ducimur ad ista. Velle qui dederit. dabit Et scire, et una posse, quod iussit. Oz. Tuo Nihil vereris vertici? Iud. Nihil. Oz. Tuo Nihil pudori? Iud. Et huic nihil. Oz. Famae tuae Intaminato nomini nihil? Ind. Nihil. Oz. Secede modicum: mente matura est rei Libranda moles. Iud. Urbis, et Vestram, et Dei Librate causam. - - - - SCENA QUARTA. Audit a Iudith, deliberant Patres super eius petitione. Ozias. Charmi. Chabri. Ozias. - - - Quanta femineo tegit Decreta mundo! Feminae caelum dedit Animos viriles. Quid agimus? Numen putem Hanc regere mentem? nata consilia Deo Dictante credam? posse muliebri manu Dari salutem? Multa dissuadent; tamen Et multa suadent. Nutat ambiguo bono Suspensus animus. Quid iuvet, quid non iuvet Statum labantem. vestra consilia explicent. Chab. Suspectus equidem spiritus mentis potest Esse in muliere, quando privati solet Suspectus esse genius: at neque nos decet Praestare facilem rebus ambiguis fidem. Errore facile capitur, assensu levi Quicumque vana sequitur: At constans tamen Animi ille stimulus inciti, et nullo cadens Periculo ardor, maior humana fides, Ausisque fetum grandibus pectus, satis Divini agentis spiritus prodit notas. Quid ergo dubias feminae inicimus moras? Errare agente spiritu tanto nequit. Eat? Holofernis castra perturbet. Potest Venire gratia, unde sperari nequit. Che. Sed adde puros feminae mores, notas Divinioris pectoris, vitam integram. Mentemque labis nesciam. His loquitur Deus; Hos urget intus. Singula at nondum paten. Quid inde? Magna tempore patescunt; latent Ad tempus eadem. Vota per gradus eunt: Neque Numen uno cuncta momento explicat. Primam apprehendi gratiam a nobis iubet. Hanc si recusas, magna momento ruunt. Hanc occupa, secunda connexam fluent Ducta in catenam. Deinde, si faustum nihil Sperate liceat feminae a voto; licet Nihil timere. Si quid invisum tamen Possit timeri, cauta praevidit: mori Nec ipsa refugit. Vita permitti potest Venalis ensi, quando periturae salus Id poscit urbis. Oz. Vestra consilia meae Sunt fulcra mentis. Ille confisus Deo Magnanimus ardor, ille diffisus sibi, Nostroque pendens genius a nutu nihil Non grande prodit, quodque speramen sapit Divinioris regulae. Haec certa est nota Dei regentis; proprio genio minus Credere; alieni frena consilii pati. Ergo quod astris placeat, et faustum velint Superi evenire; fine meditata exeant, Qui sit secunda patriae afflictae salus. Huc advocetur. - - SCENA QUINTA. Iudith responsum accipit a Sacerdotibus, sua consilia probari. Ozias cum Sacerdotibus. Iudith. - - Filia Abrahamo patre Progenita, magnae stirpis excelsum decus, Placuit probati cordis intrepidus calor, Mentisque flamma. Vade, quo Numen vocat, Quo te medullis inditus genius agit. Nescimus quidem quid velint Superi; tamen Secunda nobis velle persuadet tua Virtus, et alte mentis excelsus vigor, Animusque fisus Numini, et subdens sua Consilia nostris. Astra non dubium est tuis Studere rebus. Vade, quod agendum Deus Indiderit animo, prospero eventu effice. Iud. Probare vota Caelites tandem scio, Hinc crescit animo robur, et flagrans calor It per medullas, seque non dubio salus Insinuat aestu. Quando lassatus dies Pronior in undas ibit occidui maris, Hinc castra adibo. Oz. Reque confecta bene, Optata populo gaudia e castris refer. SCENA SEXTA. Dum Holofernes fulmine ictum deplorat Chermetem, apparet militia caelestis, quae castra Assyria turbat. Holofernes. Rison. Vagao. Militia caelestis. O triste fati pondus! o vulnus grave! Infauste Chermes! fulmine impulsus iaces! Quam magnus animus sorte non fausta obrutus Meos honores turbat! Est semper malum Priore peius alterum, quod spes meas Trahit in sepulchrum. Quisquis Hebraeus Deus Pugnat trisulca cuspide, hanc timeat manum Martem timere nesciam. Ris. Faustum nihil Hic ominari patitur Assyriis tumor. Sunt sua parata fulmina superbis. Vag. Perit, Dux magne, miles omnis, atque uno tegit Solum macello. Hol. Turbo quis rursus meis Inhiat triumphis? Vag. Monstra per liquidum aera Invecta; caedes caedibus cumulant. Moras Abrumpe Princeps. Fluctus hic celerem malo Petit medelam. Mil. 1. Fulmen elisum fuge, Fuge fida Martis anima! Hol. Quo praeceps ruis? Mil. 2. Dehisce tellus! conde Avernali caput Istud sub umbra. Tartaro si quod praees Numen inamoenum. Ris. Siste furialem impetum Vesane bubo. Mil. 1. Monstra terrifica manu Capitibus instant. Mil. 2. Vulgus umbrarum trahe Me sub Acheronta. Hol. Martiae mentis pudor! Probrumque vile gentis Assyriae! satis Datum timori. Strage, quid propria furis? Mil. 2. Attolle vultus: cerne quid nobis Deus Immineat ultor, spiculis auras, polos Terrore, campos strage miseranda oppleat. Hol. Quae monstra caelum! militum fidae manus! Iactamur una sorte! quid? tellus labat? Hiat in cavernas orbis? Effractis ruit Cardinibus aether? mole collapsus sua Me condat orbis, nube me picea tegat Stygis recessus ultimus: Caelo erutus Nocti perenni iura concedat dies. Ris. Miserande Princeps! eripe invictum caput Irae Tonantis. Obvius quisquis stetit Deo, perivit. Hol. Terra sub pedibus tremit. Ris Fuge, fuge Princeps, ultimam stragem fuge Mundi cadentis. Hol. Fata fugientem premunt. Ang. Vel ad minantis fulmen hoc caeli sape, Vel impiato funus Acheronti cade. Deus priusquam feriat, intentat minas: Si praemonentis irritae cadant minae, Graviore vulnus ultimum infligit manu. SCENA SEPTIMA. Mirantur Bethulienses repentinam in castris Assyriis turbationem; et inde bene ominantur. Iophet. Merob. Nicol. Quis aestus ille? quis lacessiti fragor Assyrii in armis? moenia affultu parat Eruere? an umbras fingit? an patitur? mihi Tumultus iste grande portendit malum. Me. Stat vigilin armis Civis, et circum omnia Moenia coronat, perque stationes suas Digestus omnes hostium observat minas; Nihil at parari virium in muros videt. 10. Annon tumultum advertit? Nic. Advertit; stupet Timere. fugere, cadere; et exemplo novo Nullo impetente ruere, qua praeceps agit Metus, vel ira. Me. Panicus vel est timor, Vel proeliantis Numinis vindex manus 10. Quidcumque subsit, dulce portentum mihi est Nostrae salutis. Quando confuso metu Deus arma turbat hostium, quid non licet Sperare? Nic. Iam se posuit, id quidquid fuit, Altumque miles ambitu toto silet. Sed ecce Iudith. Qualis incessu Dea! SCENA OCTAVA. Iudith inter vota Sacerdotum et populi exit in castra Assyriorum. Ozias. Iudith. Favet hora; adurge coepta: quod timeas, nihil Superesse crede, quando confuso stupet Hostis timore percitus forte et bonam Desperat auram. Facile ponuntur minae; Pax obtinetur facile, quando hostis timet, Qua fronte adibis castra? Iud. Qua coram vides. Oz. Nihil horret animus? Iud. Nam quid horrorem creet? Oz. Etiam virile pectus inimicum timet: Iud. Quem praevalere viribus, et armis putat: Oz. Nata es quieti mulier, hic bello potens, Ferox tumore, gentium victor, gravis Spoliis, onustus urbium praeda, calens Voto triumphi, et sanguinis nostri siti. Iud. Animi minores ista formidant, quibus Est cura maior sanguinis, quam sit Dei. Hosti timores incutit, qui nil timet. Favete votis, quique mortales regit Ab axe curas, ille constanti prece Populi invocetur, quae iubet, fausto exitu Eadem coronet. Oz. Vade quo caelum vocat, Et vel recente ab hostibus palma inclita, Vel invidenda nobilis olea redi. Cantu prosequuntur vota. Chorus. Magna Herois. Genus Abrami. Decus Isacidum, comitante Deo Vade, Assyrium vel conterere, Vel blanditiis lenire metum Contra Superos qui bella gerit, Sciat esse Deum, quem congestis Impetit armis: sciat esse Deum Qui congestis obviat armis Graviore manu. Nemo impune Astra lacessit, longosque scelus Ducit in annos. Est sua tumido Meta furori; quem vel lenit Tempore mitis gratia linguae; Vel violento pondere gravior Dextera truncat. Vade Abramidum Gloria Iudith, evius ope Deus Exempla parat grandia sero Cantanda aevo. Vade, nec animo Confisa tuo, sed fisa Deo Gaudia miseris sperata refer. Ubi res agitur Numinis, ipsum Aderit Numen propriae causae. SCENA NONA. Iudith a Speculatoribus intercipitur. Milites speculatores. Iudith. Abra. Mil. 1. Abiere furiae, quaeque per caeli plagas Diffusa monstra militi stragem dabant, Evanuere: rursus oblitus mali, Exsuscitatus ardet in muros furor. Mil. 2. Nescio quid anceps animus abstrusis mihi Loquitur medullis. Nempe, non tantum levi Cum gente bellum est: gentis est etiam Deus Caelo extrahendus; cuius auxilio mare Cessisse iactant: cuius et nube, et face Vicisse iura Solis, et noctis crepant. Mil. 1. Quis inde vultus emicat? Iud. Fibris metum Abra arceamus. Ab. Durius dura mihi Stat caute pectus. Mil. 2. Frondium tecti comis Hic aucupemur verba. Ab. Spectamur! Iud. Dolis Innecte verba. Ab. Perge; cui sexus dedit Muliebre pectus, pectori inducat virum Animosa virtus, Vota quid toties vice Variante nutant? Iud. Melleum vultum Ducis Sperare possim? Ab Caspiae haud equidem virum Genuere tigres. Iud. Multa, quae metuat. habet Hebraea mulier. Ab. Sponte venienti obvios Tendet favores. Nulla iam spes est domi, Multa est in hoste Sequere, quod coeptum est semel Cum spes in urbem nulla redeundi est super. Mil. 1. Spes est in hoste Mil. 2. Siste, dum coepti calet Sermonis ordo: plura successus dabit. Iud. Sed ab hoste quid sperare felici licet? Ab. Quod polliceri nemo ab imbelli sibi Possit vel aussit, Iud. Aureae sortis favor Reddit ferocem. Abr. Parca cui vilem dedit Natura mentem. Mi. 2. Grandia affatur, Ducis Quae nomen augent Mi. 2. Plura permitte incita Prodire lingua. Iud. Ac urbis hostilis sinu Fugitiva venio. Ab Hoc faciet ingenuo Duci Te cariorem. Iud. Proditrix credar. Ab. Fuga Probat innocentem. Iu. Quanta suspicio ingeret? Ab Non habet honesta in mente suspicio locum. Iu. Forsan dolosa credar. Ab. Hoc mores tui Prohibent, et animi candidi effulgens nitor. Iu. Creditur et ipse candor aliquando dolus. Ab. Quando probatus ante candorem reus Est fraudis animus. Iud. Non statim ex fronte aspicit Imago mentis. Ab. Oculus at prudens legit Ex fronte mentem. Perge sub vultus Ducis. Spes illa certa est, quam innocens animus facit. Mil. 1. Parant adire principem: tempus monet Praeoccupare: praeda, si faveat polus, Haec grande lucrum coget in nostras manus. Mi. 2. Praeoccupemus. Mulier, ubi Mavors obit Urbem corona, sola sine comite tui Custode lateris, inter hostiles potes Prodire furias? Iu. Gentis Hebraeae timor Audere iussit Mi. 1. Nempe dum cuncti timent, Nihil una metuis? Iu. Metuo, sed ab ipso metu Audaciores spiritus mente induo. Mi. 2. Et quae timoris causa? Iu. ne peream simul Urbe pereunte. Mi. 1. Quis urbis obsessae est status? Iud. Cui spem timores exuunt. Mi. 1. Sperant nihil? Iu. Sed plura metuunt. Mi. 1. Quae? Iu. Solo aequari lares; Delubra et aras Caelitum in cineres agi, Fundi cruorem civium, uxores rapi, Caedi innocentes, strages sepeliri pari Sacra et profana. Mi. 1. Non habent qui seviros Praestent in armis? Iu. Debiles, fractos, sua Aegre trahentes corpora, atque umbras meras. Mi. 2. Cur ergo amicos differunt tanti Ducis Mordere frenos? Iu. Invicem sese Dei Favore lactant; quaeque meminerunt suis Prodigia quondam patribus ostensa, a Deo Renovanda sperant Mi. 1. Credula est nimium fides, Quae cuncta sperat, facta quae aliquando videt. Iu. Melius salutem quae rerent miti a Duce. Hinc ego salutis cupida ruituros lares Declino cauta, spemque securam fero In vestra castra Mi. 1. Spe tua, et casta fide Frui mereris. Iu. Liceat invicti Ducis Subire vultus, supplice optatam genu Veniam precari quemque concepi spei Fructum experiri. Mi. 2. Parcere afflictis solet, Transire mitis supplices, ferro gravi In contumaces ruere Quod poscis, feres. Mi. 1. At grande nobis praeda tam fausti dabis Pretium laboris Vade, quo spes te vocat. Chorus Spei. PARS. I Allapsa de caelo Spes, iacentem Bethuliam erigit. Spes. Surge: spes certa est. Brevis ira sortem Urget adversam, Mare saevit undis, Aestuat, fervet, tumidasque spumas Iactat in caelum; sed amica rursum Pax redit ponto, placidisque venti Flatibus ludunt, ubi detumescit Ira, spes certa est Brevis ira sortem Urget adversam. Boreale murmur Concutit silvas, rigidaque frondes Decoquit bruma, Zephyritidosque Regna non fausto populatur ore: Sed redit silvis viror, et iocantum Frondium lusus; Zephyrusque rursum Blandior terras nive pulsa oberrat. Surge; spes certa est. Mala nulla longum Extrahunt aevum. Laceratur aether Fulmine eliso, trepidumque mundum Terret et montes iaculatus igne Urbibus grande excidium minatur. Sed quies caelo redit, et serenis Curribus purus per inane Titan Fertur. Adversae est brevis ira sortis. Nil, quod afflictos premit est perenne. Gaudet alternis premere, et levare Res Deus nostras: favor et furores Invicem cedunt, Mala sors timentes Hactenus pressit, melior subibit, Fidite caelo. PARS II. Erecta Bethulia sperare incipit. Bethulia. Spes. Ergo frons laetae micuit salutis? Spes. Nemo desperet meliora pressus. Cernis, impulsis agitata velis Navis ut nutat, dubiisque fertur Fluctibus ludus? latus a procellis Tunditur lassae; Borealis ira Incubat puppi, lacerata vela Abripit ventus; mare iam dehiscens Fluctibus totam sepelit. Quis ausit Credere, infami tumulata ponto Vela felicem subitura portum? En tamen mitis mare per quietum Ambulat rursum Zephyrus, iacensque Nereus somno leviore, prona Terga summittit, facilique navim Sistit arena. Beth. Nemo desperet meliora, quando Saevior moti tumet ira ponti. Turbidis tandem male tunsa curis Corda quiescunt. Hic ubi pugnax equitavit Auster, Vela tranquillae moderantur aurae; Quas parti mitis Zephyrus, vel ore Blandior Eurus. PARS III. Bethulia Spem per aera insequitur; tandemque anchoram in caelo defigit. Spes. Bethulia. Sic rege afflictam bona Diva mentem; Meque venatu sequere incitato. Be. Diva! quo pennas agis? Insequamur. Siste, quo tendis? Spe. Rapidis sub astra Elevor pennis. Be. Paribus volantem Insequar pennis. Spe Sequere, obtinebis. Nulla spes firma est, ubi cuncta caeco Fluctuant motu, dubiusque versat Turbo mortales. Revocanda in altum est, Si qua spes firmo pede stare debet. Be. Diva me tecum rape. Spem volantem Insequor frustra, nisi Spes amica Porrigat dextram Spe. Fugitiva credor: Attamen non sum. Fugio, ut sequentis Provocem mentem Sequere: assequeris. Be. Diva iam nostra es. Spe. Tua sum, voloque Esse constanter tua. Quid moraris? Anchoram caelo studiosa fige. Be. Figo Quis caelo mihi Spem refiget? Non tumens hostis furor, aut tyranni Aestus insani. neque mota belli Caeca tempestas Nihil hic sinistra Fata formidat, cui fixa adhaeret Anchora caelo. ACTUS IV. SCENA PRIMA. Vagao apud Risontem agit, ut Iudith ad Holofernem deducatur. Resistit Rison. Rison. Vagao. Rison. NOn impetrabis. Vag. Nam quid hinc metuis mali? Ris. Quid non metuere debeat, quisquis sapit? Va. Vir natus armis feminam imbellem? Ri. Dolos Fraudesque nimium nemo femineas cavet. Va. Quid sola possit, debilis, inermis? Ri. Vafra, et Dolosa quid possit mulier, oras? Ferus Quod nequeat hostis, quodque post cassis fleant Lacrimis nepotes Femina abstrusos habet Animi recessus. Blanda dum vultu exhibet Timenda cordis intimo abscessu coquit. Va. Non exitura. Coquere quid prosit dolos, Quibus negata ad publicam est lucem via? Ri. In hoc coquuntur mente, ut inveniant viam. Qua prodeant in publicum. Va Ubi vires negat Natura, vanus mentis obtectae est furor. Ri. Ita imbecillem nemini credas manum. Ut non superbum sternere Heroem queat. Va Sine, videatur mulier Assyrio Duci. Siquid latentis esse cognoscet doli, Ipse, quid agendum statuet. Ri. Hoc ipsum est, capi Dolis, videre feminam. Vagao abstine, Nocitura petere: lumina ut subeat Ducis Non impetrabis. Vita fidetur, fat est Quod petitur ultra, non vacat grandi metu, Quid possit una mulier, ubi coepit virum Documenta magnis cladibus mundus dedin. SCENA SECUNDA. Vagao decernit quocumque demum modo agere ut Iudith Holoferni praesentetur. Vagao. At impetrabo. Ferre quae demum potest Nocumenta, si se vultui ostendat Ducis? Placebit oculis? Placeat: Assyriis timor Quis inde castris imminet? Non est Draco. Qui visus imis toxicum iniciat fibris: Non est Medusa, cuius aspectu viri In saxa rigeant. Femina est: ergo potest Capi viri prudentia, et nostrae quoque Servire palmae. Parte, qua Rison latens Malum vetetur, video non modicae spei Fulgere radium. Nempe Bethuliae in sinu Consilia portat: quis sit armorum vigor, Quis apparatus, quod virum robur, manus Quam firma muros teneat; arcenda fami Quam multa Cereris copia; assultu premi Qua parte possit Civitas, nostri Ducis Minore damno. Molle mulieri dedit Natura pectus, pervium affatu, et patens Verbis fluentis gratiae. Quidquid latet Mulieris animo conditum abstrusum, nocens, Gratia Holofernis eruet. Frontem exserat Sereniorem, gratiam in linguam evocet, In verba nectat, et supet cilium grave Benignitate mitiget; aperta est via Ad ima cordis. Ilicet sponte effluent Consilia, et omne mentis arcanum evoment. Hoc impetrabo Feminam Holofernes sciat Venisse ab urbe, parta iam palma est mihi. Ipsum mulieris nomen, et gratae decens Frontis character, sortis est laqueus viro. SCENA TERTIA. Commodum adest Holofernes, cui Vagao indicat adesse Iuditham. Holofernes ei loqui postulat. Holofernes. Vagao. Adhuc inhaeret pectori infixus dolor, Timorque spectri, nostra quod fremitu gravi Circumvolavit castra. Quid tandem Dii In nos minantur? Una tumulabit dies Famam et triumphos, ista quos peperit manus? Va. Favet hora votis. Alloqui Ducem iuvat. Verende Princeps, parce, si servus tuus Audet rogare; fronte, quem spiras, dolor Me quoque lacessit. Turbo quis mentem rotat, Vultusque purum nube deformat polum? Ho. Mens inquieta grande praesagit malum. Va. Qua parte mentem fluctus invictam quatit? Ho. Qua nil timendum credidi. Quid me iuvet Tot meruisse laureas, Marte inclitos Fregisse populos nomen Assyrium exteris Plantasse terris; una si famae decus Exstinguat omne, vilis, et nostro prope Indigna Marte Civitas. Va. Unde haec mali Suspicio Princeps? Ho. Video, non vana Achior Fuisse verba; Celsius quo te tulit Fortuna, tumidos spiritus magis doma. Semper timenda est dextra, quam munit Deus. Va. Credis canenti fabulas? Ho. Verum probant Prodigia caeli: quaeque per liquidum aera Infusa monstra militi extremum metum Dedere nostro. Ubi tanta conspirant mala, Malum parari grandius quoddam probant. Va. Meliora, Princeps, adfero. Ho. An ludis ioco? Va. Optanda narro Femina fugaces tulit In castra gressus. Ho. Unde? Va. Bethuliae e sinu. Ho Qualis? Va. Camilla corporis tractu, Dea Vultus decore, gratia aspectu nihil Non grande spirat. Ho. Causa quae suasit fugam? Quae fluctuanti possit Holoferni dare Animi quietem Num quid adportat novi? Va Eruere nondum licuit: at tibi id licet. Nisi in malignum sortis extremae chaos Depressa ruerent omnia haud equidem fuga Suam salutem quaereret. Si quid spei Superesset urbi, ab hoste speraret minus. Huc vela vertit, unde spes melior micat. Affare Princeps feminam; alloquio potes Erupere plura, mente quae cauta tegit. Ho. Huc advocetur, forte solamen dabit. Hinc liquida quaedam gratia, et dulcis favus Afflat dolentis pectus, et tergit metum Istud licebit scire, quis urbis status, Quae spes virorum, Civium quantus calor, Quod robur armis, quae fami arcendae Ceres, An post canales erutos undae satis Siti domandae; an aliqua mihi spes sit super Urbe potiundi. - - - SCENA QUARTA. Contranitente intra Siparium Risonte Vagao Iuditham Holoferni sistit. Ab hac rerum Bethuliensium statum explorat. Illa veniam impetrat noctu ad preces exeundi. Rison. Vagao. Holofernes. Iudith. Rison. - - Nolo. Vagao. Sed frustra. Ri. Abstine. Vag. Iubet Holofernes. Ri. Iubet in opprobrium meum, Tuum in favorem. Hol. Quis movet mentes calor? Quae fervet ira? Va. Postea hoc referam Duci. Iussa expedivi, Magne bellonae nepos: Rebus studentem feminam Assyriis habes. Iu. Bellator ingens, parque sideribus pugil, Unum levamen feminae afflictae. Hol. Solo Attolle genua. Quisquis Assyrii petit Sceptri favores, innocens nostros valet Subire vultus:ille nos timeat, cui Rigente Sipylo durius pectus riget, Virtute eadem frangimus durum gelu, Mollique menti parcimus. Quae tetulit Huc causa? Iu. Princeps magne, spes vitae, et salus. Ho. Ab hoste vitam postulas? Iu. Sed quem pius Commendat animus Ho. Fortis Holofernem magis Probavit ira, et hostium fusus cruor, Iu. In quos amica lenitas potuit nihil, Oblata quem non mititas flectit, decet Frangi rigore. Me tamen vultu aspice Clementiore, et vana trepidantem erige. Ho. Nil metue, sexus plurimum pro te rogat, Nitidaeque frontis area, et vultus decor. Est vilis ira, si quae in imbellem furit, Habes quod optas Fare, quis rerum status Vili est in urbe? Iu. trepidus atque ultro sua Infata pronus. In viris larvae virum Obeunt per urbis compita, et macie et metu Exsucca membra, vixque par robur levi Ferro gerendo: pertinax passim fames Rabiesque edendi, pertinax pariter sitis Ignota mensis pocula atque escam rogat. Ho Quis in urbe miles signa consequitur? Iu. Levis Hinc inde vilem raptus in censum Ho. Et tamen Opponere audent militi Assyrio caput? Iu. Quid obstinatae mentis, invalidus licet, Non audet aestus? Ho. Unde tam durus rigor? Iu. Achior inani corda spe; quo vult, trahit. Ho. Sed quae scelestus suggerit. vanae spei Alimenta vivi? Iu. Grandia effatus, metum Ait, remitte corde; nam tibi Deum Habes studentem: saeva tempestas licet Mixtum procellis urbis exitium trahat, Vis nulla franget Opprimi bello nequit, Cui pugnat aether. Vetera in exemplum vocat; Divisa virga maria per siccum viam Fecisse populo: immobilem in medio diem Stetisse; noctis imperium face Praeeunte victum; Solis ardores levi Attemperatos nube; dimissum polo Manna, et tot armis hostium fractos Duces. Additque demum: nulla si sidas Deo Metuenda sors est: tot per exempla obvium Experta semper Numen in partes tuas Sperare pronum rursus hoc bello potes. Ho. Cur non scelesto messui anguineum caput? Et sparsa membra canibus in praedam didi? Iu. Et iam statuerant pectora instantis mali Urgente fluctu, quinta nisi ferret dies Auxilia caelo, subditum Assyrio iugo Collum exhibere; sana consilia iterum Vox illa fregit: ista degeneres viros Arguere sensa: in viscera admissum semel Gravius venenum furere: suscepto iugo Male comparari lucis unius diem: Praeesse caelo Numen, in cuius manu Sunt fata belli, cuius expertus graves Aegyptus iras. Ille fidentes polo Eripiet isto turbine. Hoc rursum viris Cor obstinavit. Impetu hinc caeco ruunt Certi salutis, certum ubi exitium imminet Hol. Si vera narras, irritas egit minias Libratus ille in nube geniorum chorus. Iud. Narrasse vera pronus in pontum dies Ostendet iste. Hol. Tu quoque Assyrio Duci Semper coleris Gratiae signum petes Habes volentem. Iud. Gratiam immensam reor Tibi placuisse. Hol. Gratiae adiciam alteram, Semperque veterem gratia sequetur nova. Opta, quod optas. Iud. Liceat Hebraeum mihi Numen vereri. Hol. Liceat Hoc parum est Duci In plura prono. Iu. Liceat, ubi fessum mari Exstinguet ignem Cynthius, solitas dare Preces Tonanti. Hol. Liber est cultus Dei Sui cuique. Iud. Liceat ut Numen colam. Per media castra impune vicinum in nemus Exire. Hol. Liceat. Vagao, dispersus sciat Miles Holofernis iussa, ne quis quam audeat Arcere euntem: Iud. Quando postremum Deus Librabit ictum vindicis dextrae, et tuo Victoriosum chalybe signabit decus, Te per ego compita urbis et medias canens Arces praeibo, Ho. Tu quoque supremum Deas Inter tenebis Regis Assyrii locum. Tum fama claris vecta per caelum rotis Utrumque mundum nomine implebit tuo. I, vota sequere. Iu. Quinta non stabit dies Suspensa medio in axe, cum factum dabo, Quod mente volvo. Ho. Pronus aspiret polus. Ego pertinacis gentis infringam gelu, Sentiat Apella vilis, Assyriis hebes Non esse ferrum Morte non una cadent Mori obstinati. Laetus hic vesper fluat Ducique militique, recutitum genus Cras impiato victimam Acheronti dabo. Tibi vota caelo ferre, si libeat. licet. Donec paratum classicum ad cenam vocet. Iu. Consueta pensa tempus exposcunt breve. SCENA QUINTA Rison, qui ex occulto sermones Holofernis cum Iuditha observavit, mala a feminae dolis ominatur. Rison. Res non vacat timore: at in vito tamen Ferenda nunc est. Exitum tempus dabit: Utinam secundum! Parva spes fulget boni, Metus malorum plurimus mentem quatit. Prudentis esse credo, cunctantem fidem Praestare verbis feminae. Est animus levis Qui facile credit. Audii ex latebra omnia: Sed pauca credo. Civium tantos metus, Et tam insolentes spiritus una sibi Constare credam? Possit his pueris fidem Facere: Risontem cautior sensus decet. Quis pertinacem credat in populo famem. Vivaxque ad arma pectus? Ubi stringit fames, Cadit omne ad arma robur, atque animi vigor. Non est fidelis Principi, quisquis Deum Non colit eundem. Vinculum populi et Ducum Una est religio. Corda non coeunt, ubi Cultus Deorum scinditur. Hebraeum Deum Adorat illa; Numini Assyrio genu Curvat Holofernes. Feminae alienam fidem Credam vacare fraude, vel solido Ducis Bono studere? Suspicio non est scelus, Cum suspicari ratio nolentem iubet. Timeo experiri Dissident multum sinus, Et frons, et ora feminae, et blande micans Nitor oculorum. Gratiam vultu refert, Sub corde varios fraudis anfractus habet. SCENA SEXTA. Iudith exit per castra prima vice, ut exploret, quam vim habeat, facta exeundi venia. Deum orat. Iudith. Abra. Auspicia votis fausta concessit Deus. Per media castra patuit huc nobis via Non impedita. Miles accinctus suis Stat vigil in armis; spectat abeuntem, tacet Hastaque flexa molliter euntem colit. Quid ominaris Abra? Abr. Consiliis Deum Tuis adesse, iamque felici gradu Meditata ferri. Iud. Quae putas isto sinu Ardere vota? Abr. Grandia, et prorsus suo Auctore digna; quae probat caelum, quibus Periclitantis Patriae innixa est salus. Iud. Sic est. peracta fraude sed si me rapi Caedique videas Abra, quid sensus tibi Subibit animum? Abr. Sanguinis pretio tui Consilia stabunt? Iud. Patriae at grandi lucro. Abr. Iactura lucro maior est. Erras pio Decepta voto. Non petit Numen, tua Ut morte ematur patriae occiduae salas. Iud. Bene vita plurium emitur unius nece. Si pereat ille, stante quo stare. haud potest Secura patria, nil moror vitam dare, Et prostituto capite mercari integram Urbi salutem. Abr. Spes Patrum in vita est tua. Iud. Dum vota peragam: vota cum steterint suo Firmata facto, vita nil ultra mea Praestare poterit Patriae. Abr. Tanta est tibi Mori voluptas? Iud. Tantus est amor mihi Patriae cadentis. Abr. Morte si demum tua Redimenda vita est Civibus, tecum mori Concede famulae. Iu. Tantus est animi vigor? Abr. Quin et voluptas. Iud. Abra, non distat procul Ab utraque letum: grandibus utrique est opus Animis. Sed ille, fata qui mundi regit, Et omne retro vertere instantis mali Potest flagellum, terminum optatum dabit, Qui primus animum movit, auxilium suis Non denegabit iussibus: Mecum hic nemus Ubi densat umbras, in preces Numen voca. Aeterne caeli Rector, arcanos sinus Qui cernis animi, cuius imperio obsequens In castra veni, cuius obsequio caput Hoc dedicavi, cuius ad nutum mori Iudith parata est video, quae impellis meam In ausa dextram; video; nec mentem imparem Adapto iussis. Magna si moles subest Periculorum, non minor virtus tibi est Famulae in salutem: facta ne mea sint tuis Minora iussis, auspicem caelo manum Protende; quodque viribus nequeo meis, Tuis adimple, postque si iubes mori, En me paratam. Patriae mori, et Deo, Dulce, et decorum est. Ille quis genius levi Libratus aura? SCENA SEPTIMA. Oranti Iudithae apparet Angelus: spondet felicem meditatorum exitum: iacit sagittam in urbem cum appensis literis, quibus sperare iubet. Angelus. Iudith. Abra. - - - Vota fortunat Deus. Nihil insecundum metue. Sic fati ordinat Deus catenam, ut cuncta felici fluant Serie in superbi debitum exitium Decis, Suae in salutem gentis, Hic vesper dabit Documenta mundo, quid fidem stabilem polo Fixisse prosit. In sinum plen fluet Occasio facilis alveo. Tumidus Draco Vomuit supremum toxicum: nihil est super, Nisi ut supremum spiritum in Avernum evomat. Et hoc Deo iubente tu factum dabis. Iud. Ergo triumphum dexterae spondes meae Numen benignum! video nunc tandem polo Venisse menti Spiritum, et gratos Deo Cecidisse nisus dexterae infirmae. Meam Iam sponte vitam prodigo; quidquid fluit Venas per imas sanguinis, quidquid latet Sub corde vitae, Numen hoc totum tuo Effluat honori. Membra lacerentur, caput Humeris revellant, viscerum occultos sinus Ferro emedullent, ossa confringant. Sat est Placuisse caelo vota, et instantis mali Repulisse molem. Ang. Nec tuo capiti time. Iacebit ille; tu super populos gravi Ferere plause, et patriae erectae canes Paeana laetum. Iud. Vive Bethulia! Ang. Tua Virtute vivet, et sciet demum. iugo Non subiacere sortis adversae, Deo Quicumque fidit. Iud. Patria trepidantes metus Excute medullis, iamque solamen cape: Felicitatem Phoebus occumbens dabit. Ang. Ruet malignus anguis, et dextra ruet Tua peremptus. Nempe retrogradum Deus Agit furorem, quodque fabricabat malum Capiti alieno, funus in proprium trahit. Sciat id rigente Civitas excors metu, Animosque revocet. Arundo, cui chartam alligo Certae salutis nunciam, ad Cives abi: Solare maestos, erige iacentes, spei Adfer vigorem: noctis instantis chaos Sereniorem Cynthii evolvet facem. Iud. Abra, audiisti? Abra. Verba quae media natans In morte pectus rursus in vegetam queant Retrahere vitam. Vivimus Iudith! Deo Est cura nostri Iud. Nemini eventu cadit Sua spes sinistro, cuius aeterno anchora Tenax adhaeret Numini. Inclinat dies; Remetiamur Abra securae viam, Meliore agendam sorte, cum fortis manus Exempla dedero, quodque promisit Deus, Victrice dextra fudero Assyrias minas. Ab. Videbo facti, posse quae fieri mihi Animus negabat. Iud. Adsit inceptis Deus. SCENA OCTAVA. Holofernes exprobrat Risonti, quod affatum Iudithae stricto contra Vagaonem gladio impedire voluerit. Rison adhuc monet, ut caveat. Holofernes. Rison. Hol. Et huc Risontem intemperans egit furor? Ri. Rebus studentem publicis. Ho. Nostro malo. Ris. Syriae saluti. Hol. Nempe sum visus tibi Materia probri. Ris. Huc magne Dux nun quam mea Respexit ira. Ho. Debuit at isthuc prius Respicere prudens, antequam stricto manum Armaret ense. Nam quod est crimen mihi Sistere mulierem in castra venientem? Quis est Belli imperator? tune? an Holofernes? tua. An nostra aguntur lege bellorum vices? Ris Agnosco belli Principem, et pronus tua Imperia veneror: multa sed dubiam mihi Suspicio mentem tenuit. Hol. Hoc animum probat Formidolosum. Suspicax res est metus. Ris. Sed mentis esse providae hoc reor quoque, Cavere multa. Ho. Quam colorato induis Nomine, pudenda facta: cautela est timor. Audite bellis incliti Assyrii: timor. Est mentis index providae. Ris. Hoc etiam audiant. Prudentis esse; parcius verbis dare Fidem mulieris. Hol. Ista prudentem virum Cautela deceat numquid accessu meo Arcenda fuerat? Ris. Feminae argutum est malum. Sub fronte blanda virus instillat latens. Aspectus unus sufficit, mortem ut trahas. Hol. Adeo Holofernes mentis ac animi est inops, Ut praecavere nesciat: Ris. Nec tam Rison Est mentis arctae, ut quanta se moles agat Periculorum haud videat, Hol. Hic multum videt Periculorum multa qui metuit. Ris. Cave, Ignota mulier, hostium soboles, sui Cultrix Tonantis, legis Hebraeae tenax, Nil humile mente voluit. Hol. Ut nolit Rison Generis Hebraei feminam Holofernes colit, Fidemque verbis praestat. Ris. In cladem suam. Ho. Parentur epulae: dexterae assideat meae Veneranda Amazon. Classicum Martis sonet, Hilaremque signum Ducibus ad cenam canat. SCENA NONA. Invenitur in urbe sagitta cum literis ab Angelo iniecta. Hinc spes in civibus erigitur. Ozias. Nicol. Charmi. Ubi reperta est? Nic. Urbis in medio foro Defixa terrae, qua Sacerdotum via Recta est ad aedes. Oz. Unde venisse autumas? Num fixa fraude est? iacta num Iudith manu? Cha. Nihil hic latentis fraudis est. Magno Dei Consilio in urbem credo iactatam, ut spei Ferret tabellam nuntiam. Oz. Quis est tenor? Cha. Sperate: res ad vota succedit: dies Sepultus ista nocte felices facit. Stet vigil in armis civis, et vacuus metu, Iudithque reducem letus excipiat. Mihi Fidite, futura nuntio: eventus prope est. Dabat ille, qui vos diligit. Oz. Superi boni! Amamur astris: nostra quid dubiter fides? Satis est amari. Affectus hic longam trahit Boni catenam, quando respondent sibi Amor et potestas, quodque vult ille, haec valet. Si noster otiosus aliquando est amor, Dei otiosus esse non potest amor. Stet vigil in armis vivis, ut tabula haec iubet; Sed magis honestae clypeo obarmatus spei Propius, faventem sortis exspectat diem, Dum quae spopondit nuntia, eventu probet. SCENA DECIMA. Aperiuntur interiora conclavia; apparet cenans Holofernes, quem militaris Iuventus saltu recreat. Vagao. Chorus Iuvenum. Fervet calore cena: Dux mistus suis Iucunda mensae sacra genialis colit. Augere cumulus hic voluptatem potest, Si vestra. Iuvenes, studia praesagus calor In vota palmae flectat, et mixtus chorus Simulacra belli misceat. Iuv. 1. Virtus Ducis Generosa flamma militis, nostro imminens Dies triumpho, gentis Hebraeae probro Nostros labores evocant. Votum date Quicumque amatis. Iuv. 2. Vivat Holofernes diu! Istudque partae gloriae adiciat decus, Victorioso ut calcet Hebraeos pede. Chorus. Iam cadit omnis Martis amaror. Quando palmae spes certa micat; Et prope nostro calcata pede Genu Holofernis moenia adorant. Tua non frustra est gloria miles, Avidusque animus duris emere Famam obsequiis, Parvo distant Limite, magnae virtutis opus Magnumque decus. Meritis umbra Sua succedit, gloria, et aucti Splendor honoris. Sua sudori, Sint sera licet, gaudia veniunt: Sua virtutem pensa sequuntur Pulchra severae laurea frontis, Spolia oppresso ex hoste relata, Fama aeternos ducta per annos, Undique nostri fixa tropaea Stant signa ducis, laurusque viret. Ubi pugnavit manus Assyria. Nil tam rigido cinctum est aere. Quod non Assur Martia virtus; Vel violento ruperit ense, Vel subiectae terra aequarit. Nil tam excelso natura loco Posuit, quo non sese Holofernis Vivida virtus agat, et toto Vertice superet. Quin si medio Lateat caelo clausa Bethulia, Sentiet irae vindicis aestum Totaque minor fronte tumorem Cupiet nostro pede calcari. Vivi Holofernes dum simulati Nos Mavortis proelia inimus, Tu non fictos pinge triumphos. Chorus Gaudii. PARS. I. Gaudium exsolvit Bethuliam vinculis, gladiis, et vepribus; Timorem et Dolorem fugat. Gaudium. Quidquid Spes potuit fingere, Gaudium Maestis exhibeo. Frangite vincula Exsecranda Dolor, nec melior Timor, Queis implexa Deae bracchia stringitis, Res est compedibus libera Gaudium. Quo-me-cumque traho, mecum it amabilis Libertas animi. Tollite nubila Circumfusa oculis; quae male condita Involvunt tenebris, corda paventibus, Umbrisque exagitant pectus inanibus. Pleni Solis amat lumina Gaudium, Et semper placido stare meridie. Mi semper comes it pulchra serenitas, Vel me consequitur. Tollite pectori Haerentem gladium. Fixa latentibus Nescit visceribus vulnera Gaudium. Spinas a pedibus tollite sauciis Implexosque vepres. Murice Gaudium Si gaudet roseo tempora cingere; Non gaudet niveos sentibus horridis Investire pedes. Sic Dea vinculis, Et nocte, et gladio, et libera sentibus; Dilata niveis pectora gaudiis. Nec passam pigeat tristia: dulcius Hic ridet, gravior cui gemitus prius Salso fonte genas et labra proluit. PARS II. Bethulia Timorem et Dolorem scopulo alligat, iisdem eos tormentis addicit, quibus ab iis afflicta fuit. Gaudium. Bethulia. Iustas Carnifici redde vices, Dea. Qui tormenta dedit non meritae, ferat, Lex haec iusta Dei est supplicium ferat, Qui fecit. Bet. Timor hic ad Sypilum geme, Nulli post trepidis frigoribus gravis: Et nubes tolera. queis mihi ademeras Solis mite iubar: queis Acherontias Innutris lamias, Ditis imagines, Et larvas stygiis vultibus horridas, Informemque suis Tartara noctibus. Gau. Quod quis non nocuo supplicium intulit, Auctorem reperit. Bet. Tu Dolor abditis Fixisti gladium visceribus; pedes Cinxisti rigidis sentibus: hoc refer, Advinctum scopulo poena Promethei Tundat perpetuis improba morsibus, Immitis laniet viscera pugio, Immanesque rubi dilacerent pedes. Gau. Auctorem sceleris poena retrogrado Incessu repetit. - - PARS III. Bethulia in sinum Gaudii ad purum aethera assumitur. Gaudium. Bethulia. - - Iam satis est Tibi Pando Diva sinus. Huc levis advola Hic vivi innocuos laetitiae dies, Quos nec contemneret. nubibus Africus, Nec scindat Boreas, nec truculentior Eliso laceret flumine Iuppiter; Sed pax, et niveis gratia curribus, Tranquilliusque animi candor inambulet; Atque in longa fluens saecula faustitas. Huic gratus magis est sortis amoenior Vultus, cui rigidae frontis imagine Adversa incubuit. Be. Pectora quod gravat, Aeternum nihil est. Iam teneo sinus, Quos vovi toties. Iam fruor aureae Lucis temperie; iam levibus super Portata a zephyris nubibus impero, Atque infra patriam rideo turbinum, Et lapsa invalidis fulmina nisibus. Gaud. et Beth. Sic quisquis patiens Numinis integer Sub labente stetit sorte, meretur ut Stet regno positus, quo nequeat suam Sors adversa manum, aut spicula mittere. ACTUS V. SCENA PRIMA. Holofernes a cena ebrius, variis imaginationibus actus, lecto infertur. Rison, Holofernes. Duo sunt cavenda militi; Bacchi scyphus, Venerisque flamma. Corporis vires male Uterque frangit mentis illustrem facem Uterque sepelit. Corde consilium exulat, Quo vina redolent: mentis excelsae Venus Turpe est sepulchrum. Cordis intrepidi vigor Ab utroque languet Utraque male cautus lue Dux incalescit. Cernitis, quanto ebrius Spumat Lyaeo? Quanta tempestas meri Obscurat animum? Nempe sic tuti sumus, Si capiat hostis arma, et arrepto ruat In castra ferro. Si quis ex imo grege Miles Lyaeo spumet, id ferri potest: Si Dux Falerno bestiam epoto bibat Rationis omnis impotem, hoc semper gravi Periculo est obnoxium. Hol. Miles suis Stet cinctus armis. Ris. pendulus sermo labris Quam fortis exhortatio est! Ho. Apage hinc lues. Quid stas cruente? Ris At nullus Holofernem petit. Hol. O proditores! Ris. Vana delusum rotat Imago cerebrum. Hol. Restitas? Fractum traham In mille frusta corpus. Ris. Animosi hic vide Exempla magna militis! Hol. Quis me vocat? Vacuate semitam Nabuchodonosori. Rex magne Principum. Ris Ebrius Princeps nihil Amente distat. Hol. Quod scelus meum est? Ego? Ego arma capiti Regio? Hic flexum caput Adsterno pedibus: sanguinem et vitam tibi Debet Holofernes. Quae rota huc cursum movet? Ris Vertiginosum fertur in gyrum caput, Quam pulchra species vigilis ad bellum Ducis. Auferte mentis impotem, et stratum suo Infundite toro, donec epoti cadat Fervor Lyaei. Me interim curae manent, Ne quis sinister castra perturbet dolus. SCENA SECUNDA. Vagao Iuditham ad tentorium Holofernis deducit. Illa repetit gratiam sibi exeundi concessam, ne quid obstaculi ponatur. Vagao. Iudith. Sic imperatum est: pareo iussis. decet Te quoque paratae mentis obsequio huc agi, Quo iussa ducunt. Iud. Obsequens Iudith Ducis Nutus adoro. Miles excubias aget? Vag. Quas iura Martis exigunt. Pars stat suis Accincta in armis, ne qua tempestas gravem Ferat procellam, pars reclinatum caput Quiete sternit. Issa sed quorsum rogas? Iud. Ut mihi benigni gratia Ducis frui Impune liceat. Vag. Gratiam nemo vetat, Quamcumque Dux concesserit. Iud. Nosti meis Pronum annuisse precibus; ut liceat, die Tenebris sepulto, proximam in silvam meo Deferre vota Numini. Vag. Sanctum puta, Quod imperatum est Nemo venienti moram Iniciet ullam. Iussa iam miles tenet. Iud. Licentiosum miles est hominum genus. Quid si procace quispiam assultu audeat Prohibere euntem? Vag. Nemo (contestor Deos) Nemo id parabit, lege quod rigida Ducis Mandata prohibent. Ipse si poscis, comes Per castra ducam. Iud. Fido testanti Deos. Me dormientis lectulo sistam prius. Attenta, num se tempus in longum trahet Sopor inchoatus: hausta si longum mihi Promittat aura, gratia obtenta fruar, Et in propinquo nemore vigilanti dabo Mea vota caelo: crastinus sese ut dies Sereniore lumine evolvat mari. Vag. I, vota sequere: libera ad silvam est via. SCENA TERTIA. Iudith post variam luctam detruncat Holofernem, et per castra sub specie orationis instituendae exit. Iudith. Abra. Solae in arena volvimur. Tempus favet Locusque votis. Abra, quo credis mihi Ardere ab igne pectus? Ab. E caelo venit, Quaecumque flamma pectus heroum coquit. Iud. Audebo facinus? Ab. Facere si Iudith decet. Iud. Occasionem pandit optatam Deus. Ab. Quid moliendi? Iud. Grande, quod stupeas. Ab. Simul Utile et honestum? Iud. Cuius eventu salus Sperata pendet. Ab Nummis vocem reor, Quodcumque magnae suggerit menti calor. Iud. O fata Superum! Cernis in medios feram Laqueos redactam? Generis hic nostri iacet Capitalis hostis. Patriae siquis suae Amat salutem, facere quid rerum addecet Quando capillos obvios frontis bona Fortuna porgit. Ab Grandius votis agis Sub mente facinus, quodque non magna vacat Periculorum mole. Iud. Superatus timor Est primus: alter stabit eventu pari. Ab. Bene meditata saepe confundit malo Fortuna fine. Iud. Multa qui metuit, Parum Aggreditur. Audax animus aut finem invenit, Aut cogit ipse. Ab. Quidquid aggreditur manus, Praecipitat animus ante, num possit suum Tenere finem. Iud. Quisquis aggreditur Deo Iubente facinus, exitum facti Deo Prudens remittar. Sed micat quiddam tamen Felicioris exitus. Liber datur Per castra gressus. Surge feminei excute Timoris umbras anime. Non caelo dabis Patriaeque dextram? Praeda num frustra haec tuis Oblata manibus? Viscera infusum altius Bibere Numen. Surge, dum pronum favet In vota caelum; precibus excitus studet Dum rebus aether. Quis reluctantem timor Retro coercet? Urgeor, tamen et subit Pavor medullas. Abstine: quid me timor Ab imperatis avocas? si, quod libet, Liceret illi; nonne iam fusus cruor Omnis nataret civium? At licet mihi Praeoccupare: Reddere salutem licet Mihi, meisque. Negligam? non sum pia Patriae, Deoque. Sit nihil Civis, nihil Sit patria: inultum Numen ulcisci potes. Hinc inchoatae gloriae magna est seges. Tuam iste mucro balteo appensus manum Invitat: aether undique aspirat. Deus Clarescat orbe. Vincere est, semel aggredi. Abra, inchoata vota prosequere, et fores Tuere, ne quis propior accedat pavor Ab. Nihil timemus; aperit insidiis viam Tempus locusque. Facinus appropera. Mora Periculum auget. Magna qui statuit, cito Peragat, priusquam proditain lucem exeant. Iud. O qui superbum Martis examen premis Mundi Imperator, placidus in votum Deus Adverte Numen robora hanc ferro manum, Viresque subde pectori: per me ultimum Hostis cruenta misceat somnum nece. Ab Populi levamen unicum, pressis salus Optata Hebraeis, causa communis tibi Nobisque in armis vertitur: per nos tua Geruntur arma. Numinis vindex tui Ades ipse, magne Genitor. Hebraeum sua E clade discant Numen Assyriae tigres. Iud. Meditata factis praevolo. Holofernes iacet, Suo peremptus ense; quo stante Israel Cecidisset omnis. Sanguini immersus natat, Cuius calorem nullus exstinxit satis Cruor innocentum. Colla Hebraeorum suo Qui destinabat ictui, cecidit suo Ferro peremptus. Solus Assyria fuit Metuendus ira, solus exstinguit metum, Qui fecit, urbis Ab. Numen hoc munus tuum est. Properanda reliqua Tempori quidquid datur, Obnoxium est periculo. Magnis mora est Nociva rebus. Iud. Horridum monstri caput Reconde pera. Ab. Parta, iam parta ultio est. Deo auspicante. Iud. Turbo famulari sinu Nos rape per auras, hisque disiunctas locis Trepidae levamen urbis ad muros loca. Ab. Propera salutem patriae, et tibi, et mihi. Iud. Hac sequere. Pietas aperit innocuam viam. SCENA QUARTA. Rison castra, et nocturnas excubias visitat. Rison. Iam nox sepulto sidera eduxit die, Somnumque placida militi indulget quies, Ut restitutis vitibus Hebraeo recens Occurrat hosti. Dormit Holofernes mero Sepultus. Omnis cura Risontem gravat, Ut ordinatas miles excubias agat. Si sternere Ducum est, et coronatos scyphos Vacuare, et omni se voluptati dare; Munus tenere nemo non velit Ducis, Et quisque possit. Militem leges ligant: Licentiose iura conculcant Duces. Laborem honesto militi imponunt, sibi Metunt honorem. Pendula labris fame Sitique miles tabet, at mensae Ducum Gemunt sub epulis, et peregrino natant Vino aestuantes. Semper hic rerum est stylus; Magnos voluptas sequitur, abiectos dolor. Feramus isthac interim. Ex spinis rosa, Ex nocte Phoebus nascitur: tandem est suus Finis dolori. Viso, num excubitor agat Miles vigilias. Tesseram exquiro. Mil. 1. Quis hic? Quis castra turbat? Excutio telum, nisi Verbum reponis. Ris. Amicus est. Mil. Nemo hoc loco, Hac hora amicus. Tesseram redde. Ris. Avolat Fortuna si non occupas. Mil. 1. Tuto hinc abi. Mil. 2. Quis hic? Quis hic? Ris. Amicus est. Mil. 2. Hostem reor. Nisi prodis ore tesseram. Ris. Prodo. Avolat Fortuna, si non occupas. Mil. 2. Tenes. abi. Ris. Sic excubare militem attentum decet. SCENA QUINTA. Adest ad portas Bethuliae Iudith, admittitur: factum exhibet, cuius spe exierat. Iudith. Ozias. Nabal. Abra. In nostra laetus vota redivivus diem Phoebus reducit: luce secura frui Datum est timenti. Cives, evulso fores Aperite poste. Nab. An hostis? an amicus vocat? Iud. Maiora votis affero. Reducto fores Cardine patescant. Hora non patitur moras. Oz. Quid video? victrix hoste superato redis? An victa trepidos vertis in fugam gradus? Iud. Quod inchoavit Numen, hoc sancto exitu Secundat idem. Oz. Vicimus? Iud. Regnat Deus, Idem severus impiis, mitis probis. Oz. Iacet ergo crudus hostis? Iud. Et nostro iacet Iugulatus ictu. Cernis anguineum caput Trunco recisum? Oz. Civis occurre ocius Tuae saluti. Ab. Poena retrogrado pede Petiit minantem, quodque meditatus malum In nos parabat, sensit Holofernes suum in Caput reflexum. Oz. Vivimus Hebraeum genus, Soboles Tonantis. Vivimus! Iud. Tantum est Dei Credere vocantis nutibus. Oz. Sero pudet Dubitasse: iamque disco muneribus Deum Superare vota. Caedis exactae modum Seriemque narra. Iud. Placuit extersae iubar Illustre frontis, purpura genarum, ioci Ridentis oris, risus aspectus, tenor Morum modestus: visa sum tanti Ducis Amore digna; digna quam lautis quoque Adhiberet epulis. Ille non modico ebrius Vino, mera hominis larva, temulentum caput Toro reclinat. teste submoto in Ducis Conclave ducor. Cura quae mentem mihi Tunc verberavit? Iustus at caelo Deus, Qui concatenat ordinem rerum, mei Custos pudoris adfuit; et hydrum in manus Dedit necandum Forte pendebat toro Suspensus ensis: macte, dicebam, virum Assume Iudith; tempus aspirat, locus Hortatur, iste gladius appensus toro Invitat iram. Stringo mucronem, comam Laeva prehendo, Numen in factum voco; Unoque monstri verbere abscindo caput. Oz. Qua fraude lusus hostis, ut tutum daret Per castra callem? Nullus advertit? Iud. Ducis Iussu per omnem militem patuit via, Quoties liberet Numini preces dare, Colle in propinquo. Credidit miles preces A me parari, liberam misit. Caput Huc sisto domitae belluae. Cha. Vivat sui Iudith redemptrix generis! Iud. Hoc caeli date Benignitati. Iussa nil praeter, meum est Egisse: summa gloriae auctorem manet. Hortatur hora, surgite invicta manu Capessite arma; castra turbate, et fugam Praeoccupata caede. Quid miles queat Duce destitutus? Mentis attonitae stupor Timore mixtus, ordo confusus, novum Spectaculum iras pectore, et crudos manu Excutiet enses. Surgite; inceptum dolum Urgete Cives. Prosequi victoriam Et vincere aequa lega victorem decet. Oz. Excurre Civis; strage reliquias pari Depone belli. aut caede fugientes preme. SCENA SEXTA. Auditur, et timetur ab Assyriis Bethuliensium tumultus. Rison. Vagao. Excubitor. Quis hic tumultus Martis, et rauco fremens Clangore fervor? Tympano excussus sopor Armis reponat militem: quidquid fremit, Est praecavendum. In ordinem miles suum. Vag. Cervi leones provocant; stultis calet Hebraeus armis. Confer huc vires; dabis Diem triumpho nobilem. Exc. non sunt minae: Res agitur ipsa: funera et stragem parat Despectus hostis. Ris. Aliquod insuetum malum Praesagit animus. Exc. Marte congesto ruit, Acieque tota volitat Hebraeus furor. Nisi antevertis ausa, res omnis cadit, Et ante pugnam miles occisus iacet. Discrimen urget, nisi malo dextram admoves. Ris. Occurro contra. Primus in Hebraeos manu Verto furores. Vagao temulento Duci Excute soporem: grande discrimen doce. Properet in arma. prima non trepidus meo Arcebo damna capite. Quod tempus morae Datur, periculo additur. - - SCENA SEPTIMA. Vident, audiuntque Assyrii excurrentium Bethuliensium tumultum: urgetur Vagao, ut Holofernem excitet. Hic detruncatum reperit. Dabrias. Vagao. Miles. Vasces. - - - Quanto ruit In nos procella turbine! et somnus Ducem Quietus arctat. Vagao, quid nectis moras! Brevis hora rerum grandium evertit statum. Vag. Non audit. Mil. Illa nempe sopitum tenet Hebraea Nympha. Vag. Tympano hic rauco increpa Ducis soporem. Nullus auditur. Mil. Fores Perrumpe Vagao. Vag. Non licet. Mil. Periculum Excusat. Vag. Inde maius at mihi imminet. Vasc. In nos severa fata conspirant: perit Decus omne nostri militis: Ducis nisi Praesentia animet, creta pernicies adest. Confusus omnis miles exspectat Ducis Mandata: et ille plumeo infusus toro Dormit profundum? seria reposcunt manum. Evolve portam Vagao cardinibus. Vag. Nihil Audimur. Aliquid fraudis obtectae latet. Vasc. Irrumpe. Vag. Superi! Vivo? Quod factum insolens? Truncus Holofernes capite rescisso iacet, Suoque sanguini innatat; totam ebrius Evomuit animam. Feminae Hebraeae dolo Assyria fortuna apice de summo ruit. Quin retroactus aethere e medio fugit Dies in umbras; nosque condensa tegit Nocte involutos: impio eructa sinu Acheron vapores. Nebula non melior reum Teget ulla. Quid me lumine innocuo aspicit Sol axe pendens? luceant flammae stygis Fugae nocentis, meque trans mundum ferant, Quo nulla Soli, nulla sideribus via est. Ego, ego potentis generis excelsum decus, Primumque Martis columen Holofernem fera Nece interemi; prodidi gentem, novo Scelere vetustam gloriam tumulavi. Ego Fraudum architectus feminam induxi toro, Ego ipse sceleri feci inaudito locum, Confunde rerum iura, qui caelo praees, Unaque me, et mulierem, et Holofernem, obrue Pereunte mundo. O femina anguineum genus! Quas mente larvas Tartari occulta geris! Virtutis umbram fronte fallace exhibes, Totum doloso pectore Acherontem tegis. SCENA OCTAVA. Rison Holofernem in rerum turbatione quaerit, truncatum reperit. Culpat Vagaonem. Ad ostensum pro moenibus caput, fit fuga Assyriorum, quos persequuntur Bethulienses. Rison. Vagao. Vasces. Dabrias. Nondum Lyaeum longus excoxit sopor? Iam campus omnis hoste completur: moram Vetat ruina publica. Vag. Abrupta est mora, Abrupta sors est. Cernis? Ris. Attonitum gelu Mihi membra stringit. Vincimur, caede impia Necamur, hosti praeda despecto sumus. Non ante monui; femina dolosum est malum: Cerussat ora, ut placeat; at corde abdito Venena, et arma condit, ut leto enecet. Tu caedis auctor. Vag. Fateor, ego feci hoc nefas Ego caedis auctor impiae, et quod maximum Scelus est, mulieri credidi. O fallax color Ridentis ore gratiae! vanae spei Inanis umbra! Vasc. Castra iam Hebraeus tenet, Victorque turpi saevit in nostros manu. Ris. Caligo, noctis horror, Acherontis vapor, Imi cavernae tartari, et priscum chaos Obruite caput hoc. Dabr. Miles huc illuc fuga Abripitur omnis. Cernis Holofernis caput? Ris. Imbellis, excors, feminae Hebraeae iocus. Et quod superbi maximum est probrum Ducis. Voluptuose miles! Nars. A tergo necem Clademque Apellae promovent. Nullus locus Patet saluti. Fugere, qui potuit, potest Servare vitam. Ris. Fugite, queis vitae est amor. SCENA NONA. Dum tergo Assyriorum incumbunt Hebraei, chorus insultat capiti Holofernis pro moenibus in hastam sublato. Iudith. Ozias. Charmi. Achior. Talis triumphas, magne terrarum stupor, Fulmenque belli! Sic tibi flexum genu Bethulia curvat. Sanguinis nostri sitim Sic tigris exple: sic leo insontis vora Populi cadaver; perque calcatas strues Subi innocentum. Oz. Non diu torpet Deus, Sed nec citata fulmen elidit manu. Suum ultioni tempus est; quando vocant Matura scelera. Patitur ad tempus breve Impune crimen ire; sed tandem venit Vindicta caelo, quamque sustinuit moram Gravitate pensat verberis. Nullus diu Vixit scelestus. Quantus in nostras neces Ibat Holofernes! Quantus ex illo tumor Superest Gigante? Char. Flevimus, sed non diu, Sub forte dura: risit ad nostras vices Superbus Assur: Sortis inversa est rota: Ad nos triumphi pompa spectandi redit, Lacrimaeque ad illum. At flere cum nequeat, suo Stillans cruore lacrimae pensat vicem. Oz. Sic fata aguntur. Nullus est semper miser, Nullusque felix semper. Alternis eunt Dolor et voluptas motibus. Si quem anxia Caligo nocte involvit; exspectet diem. Qui prius in undis visum est Titan mori, Idem resurgens invehit caelo facem. Iud. I iam cruente gentium latro, tuos Exple furores, quando, quid possit manus Confisa caelo, grande documentum exhibes. Ach. Adoro verum gentis Hebraeae Deum, Qui solus et vult, et potest solus manu Potente frangere hostium insanos metus; Spolia superbis demere; triumphi rotas Frangere furori; facere vindictae locum, Cum non timetur; feminae dextra virum Superare facta. Te colo posthac Deum; Qui non nocentem, Numini fisum tuo Populum paterno semper affectu foves. Oz. Assurge: votum Numen accepit pium, Et quo recondit corde progeniem suam. Hoc te fovendum filium affectu excipit. Cha. At ecce victor civis ex campo redit Spoliis onustus, caede et hostili satur. SCENA ULTIMA. Redeunt Bethulienses, spolia dividunt: datur Iudithae plausus, Deo grates, qui non confundit in se sperantes. Nabath. Ozias. Iudith. Achior. Cives. Deus severo iustus exitio trucem Fregit Holofernem, et qui Giganteo insolens Fastu subiat astra, deposito iacet Tumore funus: omnis eiectus sua Statione miles, fata mutari docet. Tumidumque fastum stare non tuto loce. Quicumque nostrae stabat intentus neci, Citior sagitta fugit, et nostrae dedit Campum patentem gloriae: qui non fuga Elapsus ensi colla subtraxit, solo Iacet inhonorus, barbaros tabo suo Pasturus ursos. Civis in praedam vola Everte castra, solus hic superest labor Plenum ad triumphum. Oz. Sistite: Hic quidquid suo Pretio superbit, quidquid Holofernis fuit, Iudith meretur. Prima quae stragem dedit, Prima in laboris praemium impensi venit. Iud. Omnia remitto Civibus. Partae decus Commune palmae praeda communis decet, Me sola praeda satiat, Holofernis caput. Civ. 1. Hic arca gemmis turgida, et multo gravis Refulget auro. Oz. Dexterae hoc munus tuae est, Invicta Iudith. Iud. Dexterae hoc munus meae est, Caput Holofernis. Si qua sit virtus mea, Est maior auro. Nobilem mentem sitis Avara lucri dedecet. Civis ferat Commune lucrum. Civ. 2. Purpurae hic mundus trahit Immune syrma. Oz. Purpuram virtus tua Iudith meretur. Iud. Dedecet viduam hic color. Conditio nostra melius atrato latet Velita peplo. Oz. Spolia congerite. Civ. 3. Hic iacent Torques ab auro nobiles. Civ. 4. Tentoria Illusa ab auro. Civ. 5. Signa sericeis super Inducta villis. Civ. 6. Annuli culto incliti Adamere. Ci. 7. Multa cassides gemma graves; Civ. 7. Scyphi micantes onyche: nectareae abacus Pretiosa mensae: grandis armorum strues; Opulenta pompa vestium; currus, equi, Iumenta, et omne bellicae fulcrum rei. Oz. Partire Iudith ista. Iud. Communis labor Commune referat praemium. Spolia omnia Addantur aeri publico. Crescunt opes Cuiusque, quantum publicum crescit bonum. Civ. Vive Israelis vita, Hebraeorum salus, Vindex Tonantis, urbis afflictae unicum Iudith levamen. Iud. Parcius laudes mihi Pendite, Tonanti debeas. Unum hoc meum est, Sperasse. Quidquid spem supra est, fecit DEUS. Hoc Israelis longa posteritas sciat: Qui fidit usque Numini, numquam perit. Ach. Iam mihi sacratis pectus a flammis furit. Ite hinc profani; sacra meditamur Deo, Per quem triumphi plausus hodierni stetit. Quem procella pertinace Martis impetit furore, Cui pavores et dolores, Urbiumque vastitatem, Caediumque, stragiumque Mars minatur curditatem; Fide caelo: non perivit Ulla spes Tonante nixa. Sortis ira non secundae In tua manu rotatur: Te volente sunt secunda, Quae sinistra iudicantur. Te volente sunt sinistra, Quae secunda iudicantur. Fide caelo: non perivit Ulla spes Tonante nixa. Tela cudat, cudat arma, Fulminumque libret ictus: Membra findat, vellat artus, Sternat aedes, vertat urbes; Igniumque per procellas Mille devoret talenta, Fide caelo: non perivit Ulla spes Tonante nixa. Sorte quisquis insecunda Aggravatur, ille semet Angue torquet inquieto. Quidquid angit, quid quid urit, Sustinendo mitigatur. Sustinere, est vincere. Fide caelo: non perivit Ulla spes Tonante nixa. Ille robur, ille vires Administrat sustinenti, Debilesque fulcit artus: Quaeque sufferenda mandat. Portat ipse. Quis queratur Grande pondus, dum iuvatur Tam potente dextera. Fide caelo: non perivit Ulla spes Tonante nixa. Vicimus favente caelo! Vicimus, sed sustinendo. Quod timore nos ligabat, Quod dolore nos premebar, Hoc honori est abditum. Hoc futura discat aetas: Caelo agente fata volvi; Advenire non secunda, Rursum abire agente caelo. Quando res eunt sinistrae, Fide caelo, non perivit Ulla spes Tonante nixa.