POESIS DRAMATICA, Pars III. Machine-readable text Avancini, Nicolai Nicolai Avancini XML version, markup prototype, December 1999 Jolanta Wiendlochamarkup Camena
http://www.uni-mannheim.de/mateo/camena/ avan4 avancinidramatica3.html s001.html avancinidramatica3.xml avan4/jpg html Köln: Joh. Wilhelm Friessem, 1679

Regeln fuer die Texterfassung 03/2001

not necessary

 March 2004 Jolanta Wiendlocha markup new TEI header; typed text - structural tagging complete - no semantic tagging - Morpheus spell check OLAUS MAGNUS, NORVEGIAE REX. Ex Tancredo Cottono Soc. IESU. ARGUMENTUM. OLaus Norvegiae Rex ab Idolorum cultu regnum suum expurgaturus, et orthodoxam fundaturus religionem, primum studium ad rebelles aut extirpandos, aut opprimendos convertit. Hi sua studia ad Canutum Daniae Regem inclinant, eumque Norvegiae Regem eligunt. Arma ergo in Olaum sumit Canutus: sed cum his non proficeret, conspirationem conflat, et Olaum occidi curat. Dum fervet coniuratio, Olaus tam virtute sua, quam Regum ierislai, Amundi, Magni filii, ac Araldi fratris Canutum proelio fractum in fugam agit. Dum e conflictu redeunt dicti Reges triumphum acturi, reperiunt Olaum interemptum. INTERLOCUTORES, Amidas. Idolum. Megaera. Olaus Rex. Amundus. Rex. Ierislaeus Rex. Magnus filius Olai Rex. Ataldus Frater Olai. Orandus Sacerdos. Trugillus, Taletus simulati amici Olai. Alindus Trugilli et Taleti socius. Astulphus Dux Olai terra. Dorontes Dux Olai mari. Smerilius Dux Canuti. Nuntii varii plerique Capitanei. Amundi Regis. ierislai Regis. Gubernatoris Hamariae. Astulphi. Dorontis. Termontis Capitanei Canuti. Magni Regis. Olistus civis. Nunt: mortis Olai. Chori. ACTUS I. SCAENA I. Amidas evocat ab Orco Megaeram ad turbandum Norvegiae regnum. Amidas. Megaera. MEgaera! nondum Tartato evolvis picem, Totumque Averni sulphure in mundum fluis? Megaera! quo decidimus? a sacris fugis Acerra templis: thura proscripto gemunt. Fugitiva odore. Numina ex aris cadunt, Aliudque templa Numen atque aras tenet. Megaera! torpes inter Acherontis graves Sepulta nubes? Exsere arguineum caput, Geminamque dextra vindice excutiens facem In ultionem Numinum totum trahe Orci furorem. Languida, enervis; reses Et, quod profundo maximum Acheronti est probrum, Megaera inulta! Cernis, ut votis tholi Carent Deorum? munera recedunt, vacant Honore templa, sacra profanantur, iacet Ultima Sacerdos cura, nec Amidae genu Curvatur usquam? at interim Christo affluunt In vota populi, genua curvantur, tholis Dona offeruntur, balsamum sudat, fluit Odor ab acerris? Cernis? atque altum siles Megaera inulta? Si quod internis alis Fibris venenum, viperae si quid super Est in medulis; si quid horrendum canis Trifaucis ore spumat, hoc toto indue Megaera corde. Meg. Iussa factura igneo Evolvor antro Nimia praesagus metus Tibi suasit, Ante miscebit polis Avernus ignes, ante damnati Deum Sedes tenebunt, vetere quam sede excidant Amidae honores. Cernis hanc dextrae facem, Picemque laevae? Regios vastis agam Furiis penates. Iam mihi Aetnaeo fibrae Bacchantur igne, cuius effervens calor Ipsos penates siderum in bustum dabit, Iam vulgus omne bullit in crudum nefas, Durumque Olai subtrahit collum iugo. Iam sceptra dubitant, iam coronarum tremit Regale pondus, quaeque se lateri implicat, Perdit ruborem purpura: in ferrum emicant Irae potentum, quas retro populi furor Denso secutus ordine exitium vehit Regi supremum, quaeque Norvegi manu Stetere Olai sceptra. Canuti in manum Violenta transfert ira. Venientem excipit Canutus albae sortis auroram! et famens Avidusque honoris aequor immensum replet Frequente arista militum. et qualis iugo Minante rupis forte si praedam videt Aquila profundae vallis in gremio, advolat Momento in uno, perque laceratum trahit Iras cadaver, laniat, et rostro, et pede, Et dente, et ungue; talis in Olaum efferro Canutus ardet impetu et praeceps volat, Canutus aris Numina, et acerris focos Iterum daturus. Iamque correptum tenet Diadema regni. Creditur Eois minas Inferre terris: fraude vestitus scopus Erumpet in Norvegiam, et Olaum opprimet Ulfone agente. Pone; quo premeris, metum: Nec Amundus armis, nec Ierislaeus manu, Nec magno Araldus milite in belli vices Sociati Olao, fine Canutum suo Fraudare sperent. Amid. Tota spes fidis sedet Canuti in armis. Si quid horrentes Stygis Habent furroris incolae; si quid doli Fraudisque nutrit improbae Emenidum chorus, Huc exseratur Perge, quam vocat Diis Devotus ardor, quamque religio trahit. I, perge; tecum proelia et ferri impium Evolve amorem: concute insanos fero Animos tumultu: divide in regnum faces, Discordiarum semina in mentes picem, In corda flammas: donec excisus sua Fortuna Olaus templa restituat Diis, Arasque templis, thura delubris, sacris Flammas acerris. Siste. Iam sensit tuas Concussa taedas aula, iam regnum suo Cum Rege rabies mutuam in c?edem rapit. Urge incohata, nec ego tranquillam polo Capiam quietem: cum mari in fluctus aquas Omnes movebo, cum Iove elidam faces caelo trisulcas: cum sacrae domino Stygis Supplicia statuam, quae scelus tantum exigit. SCAENA II. Gaudet de conversa Norvegia Olaus: pericula providet: ad illa animum aptat. Olaus. Trugillus fictus eius amicus. DEcumana fluctus ira composuit, iacet Tempestuosi vincta libertas maris, Blandusque portum Zephyrus in iocos ciet. Animi tenemus vota, quae tenuit diu Suspensa Avernus. Vidimus nuper Stygis Effusa partu monstra per nostri sinus Impune regni liberis flammis coli, Et thure, et aris: video nunc nostro procul In sua retrusum regna Plutonem rapi, Duroque vincta Ditis inferni ostia Adamante claudi: sique spem meam favens Secundet aether; video, non ullo die Pandenda, rursus antra concludi stygis. At hinc salutis video recludi fores. Aditumque caeli liberum. O quanto meam Riguus inundat gaudio mentem polus! Trug. Sed quanta per pericula est empta haec tibi Laetitia, princeps? quantus in pretium datus Sudor, laborque. Ola. Gloriae hoc pretium unicum est; Emitur labore; quaque procedit prior Labor, sequentem gloriam secum trahit. Trug. Verum est: per altas gloria incedit vias, Quam nemo lentus assequitur, at nec sui Nimium cruoris prodigus. Ol. Quisquis breve hoc Vitae tributum mutat aeterno, suae Non ille vitae est prodigus. Trug. Vitae est bonus Emptor beatae. Quando se tamen in tuum Regni paterni verticem inclinat salus, Servare temet patriae debes bono. Etiam per ipsam patriae constans amor Fugam probatur. Ola. Iussa si caeli tamen Mori iuberent sanguine effuso; decet Me prima per discrimina in mortem dare. Si fugio, mortem? fugio quo vivam meae Patriae: cadendo patriae sed si magis Prodesse liceat; cadere pro patria decus Mihi esse primum reputo. Trug. Sed vives tamen Tuis superstes. Ille Sypilaea fibras De caute duxit; ille marmoreo induit Rigore pectus; ille Caucasea tigre Genitus, Megaerae ab ubere pependit puer, Quicumque scutum pectoris nolit tuis Periculis opponere. Ego, si sic dies Deposcat olim, parte qua vulnus tuo Capiti imminebit, obvium obtendam caput, Nec ante sese vulneris vasti ferax Arundo figet regio cordi, meas Quam per medullas robur infringat: prior, Ut Rex superstes vivat, occurram neci. Olaus. Fidelitatis candidae affectum probo, Calidasque flammas cordis excelsi osculor, Nec esse vana forte patietur sequens Promissa Phoebus: sive me pacis beet Tranquillus oculus, sive Mavortis furor In bella cogat. Trug. Veniat optatus dies Fidei probandae! sanguinem et vitam dabo. Olaus. Promissa in imo pectoris condo sinu. Nunc templa mecum vise, ubi liceat, mare Post temperatum, Numini grates dare; Vel firmiorem pacis indeptae statum Prece impetrare, vel, arma si cogat manu Sumere, faventis trahere subsidium Dei. SCAENA III. Nimio Olai Zelo submetuit Araldus frater, quem animat Taletus fictus amicus. Araldus. Taletus. TOruum minatur, et supercilium arcuat, Vocemque acerbat frater, ac rigido nimis Fervore, mitis limitem excedit ducis. Vereor, ut iste nimius in Superos calor Incendat urbes. Saepe, qui nimium studet caelo, secundum publicae evertit rei Statum. Tyrannum simulat: at vereor quoque, Ut dum tyrannum simulat, in verum sui Abeat tyrannum generis. Audendi gradus Solet esse primus ille; simulare impetum Fictisque ferre in ausibus veras neces. Tal. Etiam timerem, quando vicinos quoque Metus ille Reges tangit: at domitus iacet Populus sub ictu, nec rebellantem valet Levare dextram. Vulsus alatum est vigor, Quo se erigebat populus in Regum metus. Si quis volatum contumax tentet tamen, Et insolentes erigat cristas, potest Sapere alienis casibus. Taceo animum Olai in omni pulvere Gradivi inclitum; Tuamque Aralde taceo virtutem. Fremat Insanientis Martis extremus furor In bella, et omnem saeva regionem impleat Bellona ferro! Regis oppositus vigor, Tuaeque robur dexterae fuso metet Ab hoste palmas, perque subiecta strues Hostilium cadaverum incessu ardui caelo inseretis frontis excelsae iubar. Aral. Si par vigori mentium semper modus Eventa ferret; bella si soli darent Palmas calori; nullus hoc regnum metus Quateret Olao Rege, vel Regis super Vivente fratre. Bella si semper patens Bellona traheret, et in apertum pulverem Manum evocaret, nulla coniunctis foret Ratio timendi. At fraudibus quando pater Semita, dolique pace sub ficta latent, Caute pavendum est Regibus Semper magis Fallax amicus, quam patens hostis nocet. Iamque Olderontem, iamque et Egroaren rapax Involvit aestus fluctuum, et Tronto imminet. Omnemque late turbo regionem quatit. Talet. Hic minantis ultimus ponti furor. Lassata postquam flabra posuerunt noti, Motoque violens Auster excessit mari, Adhuc ab imo viscere indignans fremit, Lenteque fluctus detumet. Sic post gravem Domiti procellam incendii, tenues adhuc Spirant favillae. Concitus populi hic furor. Aut est supremus fluctus, aut flammae ultima Pressae favilla. Aral. Quod voves, credis nimis. Votum secundent caelites! Una Ducis Subeamus aulam: forte non dubias ibi Notas trahemus, parte qua fervens mare Minetur aestum, vel procellarum impetu In rem feroces publicam fluctus agat. SCAENA IV. Alindus Trugillo et Taleto amicis suis eventura infausta animo praesagit. Alindus. ET rigeo, et ardeo corde sub eodem, excitat Spes mihi calorem, frigus inducit timor. Spes inde libertatis arridet, licet Adhuc catenis teneat. Ardentem queat Quis tegere flammam? quisve sub medio die Condere micantes Cynthii possit faces? Nimis Trugillus sperat, ac odit nimis, Nimis et Taletus. Nimia spes, nimium odium Aque serenum mentis extinguunt iubar. Credit hic Araldo caecus, is credit nimis Facilis Olao, quamque mentito tegunt Colore fraudem, fronte sat tutam sua Mendacioque existimant. numquam at satis Doli teguntur, dumque! velantur, sui Indicia produnt. Si latent, sed non diu Maiora scelera. Proditor fumus prior Micat ante flammam. Providus sensu Duci est, Providus Araldo: uterque cautus, et dolos Simulare uterque doctus Augurium mihi Spem pene tollit. Propius ante aras stetit Divum Sacerdos, victima hinc cinctus latus, Et hinc acerris. Astra mugitu horrido Inauspicati nuntiae eventus replent Sacris paratae victimae, et timido gradu Trepidant ad aras, ac renitentes sacras Fugiunt secures: exta convulsis tremunt Agitata fibris; prosilit venis cruor Pallore mixtus, viscera effugiunt manum, Atroque sparsum felle tabescit iecur: Flammam recusas ignis; et quamvis semel, Iterumque, micuit, subitus extinxit vapor, Divumque, ad aras e Sabaeorum focis Solus remansit fumus, atque horrens odor. Infausta signa victimae; orati subit Sinistra vox Oraculi: Norvegia Victoriis sepulta procumbet suis Remedia ne sint lenta, Trugilli voco Voco et Taleti dexteram auxilio malis. SCAENA V. Trugillo Olai, Taleto Araldi occulta belli molimina et apparatus suspecti redduntur. Trugillus. Taletus. FOrtuna Solis aemula optatum diem In vota ducit. Nimius at risus mihi Suspectus esse sortis auratae potest. Fortuna vitrum est: frangitur, quando micat Arcana quam vis pectoris Olaus mihi Sui repandat. Spondeat tuta omnia, Suspicioque absit omnis, et vultu sibi Similis eodem constet: in populo nihil Prodat moveri; facta Canuti licet Nomenque sileat: fidere ambiguis tamen Non usque licitum rebus est. Silentia Ipsa mihi sunt suspecta. Natura, aut Deus Profunda corda Regibus magnis dedit. Tale. Obstupeo Araldum, et dubito num constet sibi. Solitus lantes pectoris nuper sinus Aperire mihi, nunc cordis arcanum tegit, Si vera narrat animus, hodiernus mihi Mea vota Phoebus advehet. Superos prius caelo evocemus; victimam admoveat sacris Aris Sacerdos; consulat multa prece Delubra Divum, parte qua nimbus cadet, Et quam beatus sortis afflatus vehet Meditata nostra. Trug. Nil nego superis: tamen Frustra pavemus. Militum nullae strepunt Pro Rege turmae; nullus apparet domi Forisque belli sibilus; nulli aerem Lacerant boatus, nec repercusso die Radiant mucrones: et ierislaeum tacet, Tacet et Amundum fama, nec Magnum strepit Secura si sunt omnia, est vanus timor. Talet. Silentione credis? hoc apte tegit Persaepe fraudes. Fama Canutum tacet, Tacet arma nostra; nec tamen ponto procul Distant remoto. Nemo vicinis canit Tabulata maria ratibus, et totus tamen Multo flagello remigum Oceanus gemit. Piscator hamum celat, et laqueos tegit, Quicumque praedis inhiat. Urbanae domus. Castella, villae, quanta populorum queunt Agmina tenere clausa? quantus militum Tegere cohortes? Saepe quod minimum patet Magis minatur. Cinere fors gliscit suo Sepultus ignis, donec in nostrum ruat Excidium apertus. Trug. Iustus est, fateor, metus, Prudensque cura. Vade, qua portus maris Nostris paratas servat obsequiis rates. Illic Alindum detine intendum rei: In varia Araldum distrahe; ut cautus minus Pericla videat: tesseram nostri doli Disperge cives inter. Ego cautus doli Subeo penates regios. Dubia regant Eventa Superi! Tal. O fata! clementes Dii Audite gemitus patriae, et tandem modum Ponite tyranno! causa non nostra hic latet, Sed filiorum, civium, et vestra, o Dii! SCAENA VI. Olaus nuntium accipit reportatae feliciter per Ducem suum Astulphum ex hoste victoriae. Olaus. Araldus, Nuntius Astulphi. COnsilia caeli nemini apparent satis. Sperare multa possumus? scire at nihil. Quamvis inundet arva ferrato seges Animosa nimbo, perque subiectos maris Bellona fluctus grande momentum ferat In bella Regi; parcius fidem tamen Impendo promptis viribus. Dubio agitur Calore Martis alea: inclinat, favet; Suspensa nutat; avolat, rursus venit, Fugitque rursus. nemini semper favet Iurata serva; neminem semper fugit; Sed tota iusto pendet arbitrio Dei. Ille arma flectit, ille bellorum exitum Definit; ille lauream dat, cui placet. Sed iustus ille, sive me strage obruat, Sive obviantis porrigat lauri decus. Quamvis per arma Numinis causam sequat, Veteresque factis asseram cultus, tamen Eripere palmam militi nostro potest, Hostique ferre. Si dat, est Numen meum. Si tollit, idem amabile est Numen meum; Aeque verendum, lauream quando negat, Quam quando fuso ex hoste decernit decus; Sed quam beata sorte bellarem, mea Si dum geruntur proelia, liceret meo Signare causam sanguine! Aral. Secunda quidem: Sed cura regni, civium salus, bonum Commune, lex prudentiae Regem iubent Exasperatae sortis adversam manum Vitare caute, Publicae salus rei In Rege vivit: capite sublato, ruit Inanime corpus. Ola. Astra si inimicis tamen Petantur armis, si pius cultus Dei Periclitetur; causa tam illustris vetat Vitare mortem. Aral. Semper addicam libens Primas Tonanti, non minus caelo tamen. Placuit futuris publicae rei bonis Servare vitam, quam tyrannorum dare Caput in secures. Unus occumbis, trahis In fata multos. Unus es salvus? salus Secura constat plurimis. Ola. Hostis licet. In explicatis fata vexilis ferat, Nescio quid intus pectus animosum exilit, Faustumque spondet candidae sortis diem. At ecce laetus tempori et votis adest Nuntius, In ore video; quod portas novi. Nunt. Sortem beatam. Ol. Prome. Nunt. Vicisti. Ol. Iacet Depositus hostis? Nun. Et suo tabo innatat. Ola. Tua Deus haec sunt dona. Sed seriem rei Fidus recense. Nun. Laeta narranti fidem Concede Princeps. Ol. Cedo. Nunt. Qua se Udden levat, Ac Oldorontem prospicit, miti tumet Clivus theatro, prima venienti domus Habitata Veri: vertice in summo patet Ingens in arma campus: in laevum latus Largo natantes alveo fugiunt aquae: Annosa latere dextero; ac senio gravis. Umbrisque densa silva frondosum caput Ad astra tollit: huius extremo exitu Praeceps profundam petra se in vallem trahit Minata saxis, cuius in latebris frequens Latebat hostis: marginem plumbi ferax Plurima tenebat machina, hinc nostro ultimum Funus datura militi, si minis Stetisset ardor iamque spondebat sibi Palmam ante pugnam, vix relatus virum Tempestuoso e proelio. Astulphus feri Pridem per omnes Martis instructus vias, Cui multa galeam bruma conspersit nive, Et multa adussit Sirius vultum face, Multus procavit hostis; in patrem bonae Attentus omnem sortis observat locum, Metata castra, bellicas vires, viros, Et spes inanes hostium, et inani fidem Tumore nixam: nocte cum media polos Texisset atra nebula, nec caelo vigil Penderet ignis siderum, pontem manu Artifice factum a litore in litus iacit, Exercitumque tacitus ingentem alteram Sistit in arenam; moxque suspenso gradu Silvae appropinquat semita ignota, locat In ordines exercitum: Martem tonat Raveo tubarum murmure: irrumpit nemus, Et dormientes occupat. Caedunt viri, Caduntque: pars sopore non terso induit Moris soporem; pars fugae in dubio viam Dum quaerit, ense pressa dat animae fugam. Pars in natantes fluminis praeceps a quas De rupe sese volvit, et vitae nimis Avida salutem quaerit, et perdit simul. Pars murmur aeris, et repentinum stupens Attonita ferrum, nec reluctata excipit Vulnus supremum Nullus in viris vir est, Vigorque nullus. Qualis excelsa ruens De rupe torrens subditos lapsis agros Furiis inundans, arbores secum rapit Segetemque sternit: talis Astulphus premit Hostilis agmen militis, et una opprimit. Unus Berillus ausus Austulphum obvio Tentare ferro, seque per luctam Ducis Dignum probare munere: putasses duos Agere Leones proelium. Astulphus viam Nactus sinistro a latere mucronem imprimit. Cadit Berillus vulnere excepto; et, licet Victus, supremo spiritu heroae probat Virtutis ausus. Ola. Noster an miles super Est omnis? Nun. Omnis nullus hostili manu Vulnus recepit; neminem macula suus Sanguis notavit; nemo non hostis tamen Cruore rubuit. Ola. Ille, qui mundum regit. Qui providente temperat nutu solum Polumque; iusta lance dispensat bona: Tibi Martialis palma debetur Deus, Tibi triumphi. Vicimus: non hoc dedit Humana dextra, chalybis accensas faces, Et pectus acre militum, et victorias Deus gubernat. Ite; sit festa haec dies. Laetusque civis omnis in plausus eat. CHORUS. Decantat laudes Olai Regis. FAma mendax, fabularum Nundinatrix; vera caelas, Falsa vendis, et sonante Aere vulgas, credulasque Fallis aures: conticesce Fama nugivendula. Quid mihi Herculem recantas, Perque hyperbolem sub ipsa Astra tollis, et per aevum Ire seros ad nepotes Stulta mandas? conticesce Hercules est fabula. Ista canta, Veritatis Serva fama: Rex Olaus Maior Hercule est. Quid haeres? Pauca dixi, plura: narra: Phoebus orbis est Olaus, Hercules est fabula: Eius acta mille linguis Venditare si labores, Sub gravante veritatis Mole pressa conticebis; Omne flumen eloquentis Obruetur ingeni. Herculem doces et hydras, Et Leones, et gigantes Contudisse, Cerberumque In catenas compulisse: Vera caelas, falsa narras. Hercules est fabula. Si profundi regna Averni Involavit, non redivit Victor Orco: si redivit, Monstra secum, prima mundi Damna, duxit; et venena Primus orbi prodidit. Rex Olaus saeva monstra, Monstra nata patre Dite, Et Megaera matre fusa Vel subegit, vel peremit, Vel sub Orci sulphurata Rursus antra compulit. Hic labora Fama toto, Eloquentiae canore, Occupata mille linguis, Auribusque mille, mille Luminum labore. Turpes Fama linque fabulas. Sed tamen negotiosis Occupata Regis actis Multa Fama mentieris. Quidquid ore, quidquid aere Praedicabis, veritatis Non tenebis terminos. Acta Regis grandiora Sunt tubae tuae labore. Hinc tamen laus magna Olao, Quod canentis cura Famae Milli linguis occupata Sub labore edificit ACTUS II. SCAENA I. Trugillus et Taletus latentia Olai consilia exhaurire constituunt. Trugillus, Taletus. FOrtuna semper dubia, non certa fide Rotare mundum docta, quod tollit. premit: Et ubi benignae frontis aspectum voco, Torvum feroces luminum accendit faces. Talet. Et tam supini, ac desides torpent Dii? Nec fulminantem Iupiter stringit manum Flammarum ad iras, ut procelloso impetu Caelo minantes diruat cinerem in levem Lares tyranni, qui suum dominum tegant Lapsu involutum? Concidat regni status Cum Rege Olao, et germinis diri eruta Radix prematur! tuque qui pontum regis Tridente Nereu, carcere furentes voca Immitis iras Aeoli, ac motum mare Volve in procellas, montibus aquarum obrue Classem tyranni: tuque, qui tota lates Terra sepultus Pluto, terrarum excute Immane pondus; pande ferales rei Fauces Averni, et turpe regnorum probrum Avaro hiatu devota. Trug. Excutient Dii Lentum soporem, et gravia populorum audient Lamenta caeli, Medica nunc plagam manus Exulceratam leniat, ne se malum In ima fundat viscera, et corda occupet Sparsum venenum. Si stet arbitrio meo Remedia morbo ponere, innocuam velim Simulare mentem. Qui dolos tuos velit, Simulet necesse est. Ibo; qua magni patent Aulae penates; laudibus feta adferam Eloquia fictis, Martis extollam decus, Roburque regni, voce fallaci, soli Vocabo Numen, cui salus Norvegiae Tranquillitasque debita, ac populi vigor. Potens dolosis laudibus virus latet, Hae milite clausas pessulis pandunt fores! Hae sub profundo corde tumulata exprimunt Arcana mentis. Usque sub Olai intimas Penetrabo fibras; oculo inoffenso ultimas Scrutabor artes. Tales. Regiae an mentis queat Aliquis profundum cernere? A lingua procul Secreta distant pectoris; nec se simul Facili maritant vinculo; Nulli fides Est certa Regi. Forte violentus coquit Sub Marte tacito damna Norvego solo: Et qualis auctis intumet torrens aquis, Positique fragiles obicis effringens moras Per plana violens rapitur, et totos regit Campos procella; talis armatas trahit Iras Olaus, donec unito satis Mavorte firmus irruat regni potens, Camposque inundet sanguine, atque urbes nece. Trug. Omen sinistrum, si quis est caelo Deus, Vertat in Olai verticem; et nostrum caput Immune servet, perque non ruptum trahat Meditata filium! Proximus nunc labor, Vel ex Olao, trahere contectos dolos. Vel ex Araldo. Teneo, si Superi favent. SCAENA II. Male ominosum Orandus Sacerdos somnium, et inauspicatam victimationem enarrat ea ad Trugillum relaturus. Orandus Sacerdos. PIetas recedit exul. O stellae! o Dii! Perire sic Norvegiae regnum potes; Peri. Tonantis vindicem in rigidum caput Manum exacerba. Sentias cruda Deos Ira furentes: nata cum Diis, peri Sine Diis. Catenis sceptra mutentur tua, Aedes superbae carcere, et vinculis iubar. Non vana canto. Nocte cum media sopor Dubius subiret, omen infaustum polo Dictante didici. Visus aetherea Deus Aliquis curuli vectus, affatus prope Tentare nostros: moxque violento sono, Orande, clamat. Horrui ad vocis metum, Omnisque trepido cessit ex oculis sopor. Orande, repetit: si qua te pietas movet, Si modica gutta sanguinis puri bono Sub corde fervet; horrida aspectu vide: Et quod videre dabitur, ad populum refer. Nec mora, Deorum video delubra erui, Simulacra cadere aris, profanari sacra, Focosque vasto incendio verti in rogos, Et sacra Divum templa sceleratis dari In busta flammis: inde succendi polos Furore ab ignis, ac repercusso solum Invadi ab aestu: moxque ter voce horrida Vae! mugit aether, vae tibi o Norvegia. Exinde vidi incendiis mixtas polo Labi catenas, perque Norvegas palam Urbes sonare, planctibus caelum impeti, Et eiulatu gemere confuso aerem, Suspiriisque nubium augeri sinus; Clamore mundum ruere, quem geminant sono Redeunte syrtes, quem cavernoso sinu Reiicit Avernus, pavida quem Tethys fugit Retro coacto flumine; et Nereus coma Horrente, vultu pallido, trepido gelu Constrictus ima viscera, profundam in domum Fugere laborat: Surgo confusus, mei Pene impos animi: convolo ad magni fores iovis, ruinas forte visurus Deum, Sacrumque pulverem. Ingredior: natat Obscura fumo nebula per templum; iacent Pecora parata victimis, et vix trahunt Languente vita spiritum. In ferrum ruo, Imprimo secures; caedo; caedentem halitus Abominandus afflat: exustae fibrae Torpent sub ictu; cuius ad sonum exciti Tremuere templi cardines. Quod haec malum Portenta signant? O Dii! o mites poli Seponite iras! Ibo, Trugillo feram Ostenta Superum. Flectite incessum Dii! SCAENA III. Alindus nuntium accipit de infauste commisso per Termontem navali proelio. Nuntius Termontis. Alindus. ALinde, sortis Ultimus fluctus ratem In brevia cogit; Viximus! iam nec patet Malo remedium, nec fugae nostrae locus. Alin. Adeo levere sortis in nostrum caput Coniurat aestus? Explica seriem rei. Nun. Iam Luna Olympo cesserat, noxque ultimum Cogebat agmen siderum, et limbum infimum Aurora caeli lene pingebat rosis; Cum se Vitendo classis evolvit, Duce Doronte vecta: favit ad puppim Aeolus, Famulumque tergus subdidit eunti mare; Iamque Egroaten vela spectabant prope, Cum se repente nubibus Olympus tegit, Turbatur aura, bella ventorum strepunt, Mare it procellis; tota tempestas necem Hosti minatur, militi nostro fidem, Palmamque spondet. Ergo Termontes bonae Confisus aurae speque vincendi gravis Solvit repente litore, et in hostem movet Volante classe. Portus abscedit, mare Intratur altum; ventus hostilem tenet Turbatque classem. Tota spes nostrae incubat, Metus inimicae, quam retro magno impetu Aeolus agebat. Nulla sed vento fides, Pontoque nulla. Languet a puppi Aeolus, Graviorque proram verberat, et hostem prope In nos adurget. Quanta spes aluit prius Bene ordinatas militis nostri rates; Tantus repente vela contraxit timor. In fracta virtus sola Termontis stetit, Pontumque contra et Aeolum, ac hostem simul Deproeliata militum exemplo suo Robur animabat. Visa sed fata invida In arcta nos compellere, et iamiam ultimam Cladem minari. Rerum in ambigua vice Brevia Tarino iussa Termontes dedit: Vade, ait, et auras praevola, ac patriae refer, Fato invidente proelium a nobis geri: Elementa coniurasse; nos hosti pares Virtute stare, fata sed contra nihil Iam posse vires; lacrimas Norvegia Geminet, suaeque pariter an nostrae fleat Fragmenta sortis. Post ubi scierit suos Cessisse fatis, illud extremum precor, Non insepultus maneat illorum cinis, Qui pro salute patriae vita cadunt. Alin. Infide Nereum, sceptra quid ponti rotas! Si per liquentis imperi effusas plagas Impune tantum pateris admitti nefas. Aeole, quid auris imperas, si nec manu Frenare tumidas, regere nec mites potes? Quid fulminaster Iupiter iactas faces, Si ad ista torpes? Pluto, quid Averni ultimis Praees cavernis, nulla si erumpit tuis Eumenis ab antris? Perdimus luctu moram Belli in secundi nuntia Trugillus sciat, Sciat et Taletus: sana consilia integrum Forsan reperient rebus eversis modum. Nun. Forte revoluta sorte se melior dedit In vela ventus. Alin. Istud a Superis licet Sperare, Vobis bella miscentur Dii! SCAENA IV. Taletus fictus Araldi amicus omnia erga Araldum simulat amica, ut Olai consilia expiscetur. Araldus. Taletus. PRudentis aeque nomen; ac laudem pii, Animoque fortis, meritus Astolphus refert. Tal. Est sortis albae filius. Aral. Sorti nihil Fortis piusque debet. Id certum tene: Fortuna numquam laeva sapienti fuit. Tal. Sed quot animosi, quot pii ac fortes viri Miscente bella marte ceciderunt, suo Sanguine profuso? Aral. Summa sapientis viri, Fortis piique gloria est, Marti suam Animam immolare: candidam cuius sua Post fata vivit nomen, ignarum mori, Oblivionis nesciura, dignum suo Semper triumpho. Tal. Nullus est dubio locus: Suos triumphos caelites forti dabunt, Quem sancta belli causa transcripsit neci. Aral. Et hoc in orbe, et caelites inter feret Suos honores. Causa quae magis potest Sancta esse, quam pro nomine et cultu Dei Suscipere bella, sanguinem, et vitam dare. Tal. Equidem haec suprema causa. Quis donet mihi Hac terminare sorte fugitivos dies Vitae fluentis! Morte si tali beent Superi Dorontem, qualis Astolpho stetit; Tam gloriosi funeris adempta est mihi Spes omnis. At si (sidera avertant malum!) Si Marte victus, funeri accedat novum Funus Dorontes; qua rependendum putas Ratione damnum? Frena cui Martis dabit Regenda Olaus? Aral. Regiae hoc curae sinam. Mens huic paratis foeta consiliis viget, Prudentiaeque regiae pectus capax. Sed et regentis omnia a nutu Dei Humana pendent: nocte tenebrosa obsitus Mortalitatis oculus haud ultra videt Eventa rerum: quae sequens tempus trahet, Ille ordinabit, noster hoc poscit labor, Ut obsequamur corde submisso Deo. Sed hinc redire ad regiam tempus monet: Hic laetiora forte pandentur nova. SCAENA V. Orando Sacerdoti in rebus paene desperatis sollicito spem melioris eventus per simulationem obtinendi facit Trugillus. Orandus. Trugillus. OPinione grandius damnum premit Trugille mentem; quoque spem niti putas. Non firmat usque. Habemus iratos Deos, Et fata contra nostra coniurat polus. Olaus ista miscet, et sectae suae Invisa caelo pestis, ac semper Iovi Abominandae stripis exosum genus. O si liceret stirpitus tanti mali Tollere venenum. Trug. Vota protendis nimis. Crescit inimica pestis, et nostri mali Volante fama celsius tollit caput. Et si prementis sortis incumbens onus Opinione est grandius, quid nos iuvat Manum iacenti subdere, aut iam mortuo Dare medicamen? Quidquid opponis, perit. In hac malorum mole medicina ultima est, Simulare. Fraude vince, quod ferro nequis, Sed fraus tegatur. Prodita auctori nocet, Velata ad ipsum Caesarum evadit iubar. Nec regere mundi sceptra sat caute potest, Simulare qui non novit. Or. At quando rigor Ferri cadentis incubat collo, nihil Simulare prodest. Ergo si cogor mori, Moriatur una et hostis: hunc labens meo Funere sepeliam Quando non alio licet Modo ultionem sumere, hic modus placet. Sic non inultus moriar. Trug. At nondum minae Ferri in suprema fata librantur. Gemit Norvegiae pars aliqua: sed superest, malo Qui ponat obicem, quique grassantem luem Radice ab ima vellat. Et Superi quoque Sua iura servant. Longa non ibit mora; Fortuna nobis candidam frontem dabit, Torvamque Olao obvertet, et totum genus Prolemque, stemma et sanguinem exscindet solo. Hoc eruendum est: quanta Canuti manus Inausa tendat; fine Termontes sua Quo frangat acta. Video, quid navis ferat Excepta portu. Oran. Funera, et cladem mihi Praesagus animus loquitur, et prope enecat. SCAENA VI. Olaus et Araldus intelligit ex nuntio relatam a Doronte suo Architalasso victoriam in conflictu contra Termontem. Olaus. Araldus. Nuntius Dorontis. DEbentur ista Numini, cuius manu Geruntur arma, cuius auxilio Ducum Victoriosa laurus si frontem venit. Aral. Sic, minima quamvis, merita servorum Deus Favore pensat. Ola. Ex fide seriem rei Comprende paucis. Nunt. Candidis ibat rotis Purum per axem Luna, millenis latus Utrumque stellis cincta, cum portu movet Classem Dorontes tacita meditatus sinu. Omnia favere visa: tranquillus dabat Obsequia pontus, lina ludentem sinu Auram trahebant; Zephyrus aspirans levi Rates ferebat halitu; multo mare Spumabat actum remige, et pulchro natans Honore classis vota portabat tua. Iamque Egroates surgere, et frontem procul Levare visa; seque consulto impetu Huc nostra ferre vela; cum caelum suos Mutare vultus, luce subducta tegi Totum tenebris, fulminum elidi faces Reboante ponto, bella ventorum seri A classis omni parte, collidi rates, Et nunc in alta proiici fluctus vice, Nunc in profunda deprimi, et mare undique Ructare mortes. Ista Termontes procul Vix Egroate vidit, Aurorae integra In luce positus; pectus audaci furor Incessit igne, spesque magnanimum subit Palmae obtinendae carbasa expandit, rates Mordace solvit ancora, obvertit mari Proras avaras vincere, incumbit manu Multiplice remis Aeoli obsequia increpat Fervente pulsu. iamque per ponti vias Illapsus alto perdit aurorae iubar, Et in serenum nubium ingreditur chaos. Repetita coeunt fulmina incensi tubis Excussa Martis, nubium augentur sinus Volante fumo: et ecce (quam Superi boni In vota Regis) Aeolus, rupta fide Hosti obligata, totus in nostros redit Servus favores: Zephyrus et purus dies Stat pro Doronte; saevus Aquilonum furor, caelumque tectum nube Termontem implicat. Luctatur undis iste; laceratas rates Et huc et illuc Aquilo violentus rapit, Nec ordinari patitur; antennae gemunt, Mali eruuntur, temo non servat fidem, Omnia minatur hostibus cladem ultimam, Nobisque palmae nobilis spondent decus. Attemperatur interim vultus poli, Lassatur aestus Nerei, elanguet furor Et ira venti, tota tempestas silet. Celet Dorontes contrahit in unum rates, Urgetque pugnam Par rapit cunctos vigor, Par stimulat ira. Quidquid est reliquum super, Cui vel pepercit unda, vel vitam brevem Indulsit aliquo, nil reluctatum cadit Dorontis ictu. Solus irarum ultimum Saevus rigorem e corde Termontes vocat. Ictumque ferro librat; ut, si par sequens Fuisset ira militis, victoria Dubio stetisset apice: sed velox gravi Obstat Dorontes ictui, et in auras leves Vacuum retundit, moxque sortius viam Latus in sinistrum, heroica animosum, manu Immergit ensem: Vade, succlamans, lacus Confunde Averni primus heroum, stygi Victima sacrata Dixit: et pugnax manu Et calce, et ore; et dente Termontes gravem Vomit in Averna spiritum? Tota hoc stetit Victoria ictu. Nullus e nostris fuit Non victor, hostis nemo non victus fuit. Ola. Multum Dorontis pectori infracto, Deo Debemus omne gloriae indeptae decus. Ego gratiarum primus in partem vocor, Mihi reponit regna, me regnis Deus. At aula festum geminet, et civis diem, Omnisque laetos populus in plausus eat. CHORUS. Docet victorias a Deo venire. O Mortales, dubii rerum, Quas arbitrio creditis ire Fatuae sortis; numquam fragili Fidite cannae; quae vel ad omnem Vertitur auram, vel male gressum Fulcire potens, mole prementis Frangitur oneris, corpusque solo Misere affligit, Firmius animo Trepido rebus prope depositis Quaerite fulcrum: quale intractus Semper in omni turbine Olaus Sumit ab astris. Hinc vigor omnis Manat in arma, hinc spiritus in cor Ignisque meat, flammaque in enses, Pulchroque venit laurea Marte. Nimis humanis fidere mediis, Velle perire est, Imus ad imum Gremium Oceani, speque calentes Dubiis vitam mergimus undis, Ut tumulatas, pulchra trahamus Crimina, gemmas: sed saepe nihil Praeter amaras haurimus aquas. Ita spes fallit, quam humanarum Mendax rerum ludit imago. Cui vera trahit gloria mentem, Subeat portum, quo blanda quies Superos recreat: nihil hic falsae Hauriet undae. Quidquid in alto est, Discrimen habet, multumque maris Obiacet irae. Talis Olaus, Dum tela ferox Bellona rotat, Vota in caelum sua defigit. Nec spem Herois gloriae inanis Species fallit, sed pura venit Inscia labis gloria caelo, Sacrumque caput lauro innectit. Discite tandem, discite, in altum Non sine pennis velle volare. Quaecumque auris sese infundet, Auris gravior recidet moles. Si quem tamen haec tenet ambitio, Pulchra volandi ad signa triumphi, Magni exemplo discat Olai, Non Icarias humeris gravibus Figere pennas; nec sine pennis Famae ad Solem velle volare. Haec sola potest hominem penna Tollere in altum, et veri solio Sistere honoris: nihil humanis Fidere mediis: omnia certo Fidere caelo. ACTUS III. SCAENA I. Trugillus manifestat Orando Sacerdoti consilia et fraudes Canuti Danorum Regis de subigenda Norvegia. Trugillus. Orandus. SImulasse, quid non profuit? Iam se exserit In aperta fructus. Hic dies Norvegiam Ab implicati fraude Labyrinthi eximet. Oran. Haec spes, Trugille, conditi est partus doli. Imo cadentes victimae indicium gravis Dedere sortis. Trug. Fama meliorum mihi Promittit auram; fama sed latens adhuc. Norvegiae iam sceptra Canutus tenet: Phaebus hic Olai cernet expulsi aureo Solio infidentem. Oran. Quod nimis Trugille amas, Tibi per quietem gratus obiecit sopor. Trug. Quid! abesse credis longius? non se dies Iste in sepulchrum condet, occurret tuis Videndus oculis, poplitem huic flectes sacrum, Hunc sabaeo thure venientem coles. Oran. An adhuc sopore stringor? an vanis agor Delusus umbris? Prode, si quid est, bonam Quod spondet auram. Trug. Zephyrus in puppim fluit. A Rege Dano nuntius recto venit Colore missus: iubet ad adventum suum Non imparatos esse, queis mens est suam Asserere Superis gloriam: ut ferro et face Una ruamus, et bene instructis dolis Suo latentem conterat in antro feram. Oran. Nec dolus Olaum deserit: mentis sinum Habet capacem fraudis, atque animi vigil Oculus futura praevolat. Quod res petit, Praevertit arte: militum instructa est manu Hammaria et Nidrosia, et passim latent Patriae tuendae martis animosi viri. Quaecumque Rex Canutus attentet, mare Periculosum ingreditur, atque una suos Trahit in ruinam. Sortis ambiguae vices Numquam explicata fronte se palam exhibent. Vis magna moenibus, invia ad muros via est, Praerupta ad arces. Unus e turri latens Par mille apertis plurium stragem facit. Trug. Munita nulla turris, aut fortis sat est, Ubi fraus, dolusque regnat. Oran. Est dimidis suum Munimen animis, fida amicorum manus. Timere nec scit ille, quem constans fides Munit suorum. Trug. Tempori cessit diu, Qui profuturos mente digessit dolos, Fraudumque moles. Hoc Sacerdotum malum est Ibi timere, nullus ubi timor latet. Tuum esto munus, thura caelitibus dare Votiva ad aras, precibus effusis Iovem Placere patriae, fausta Nordmannis polo Arma impetrare. Cura me maior vocat, Ut incohata tela texatur bene. SCAENA II. Taletus conatur persuadere Araldo, esse plebis figmenta, quae de moliminibus Canuti narrantur; et expiscari, quae sint vires obviandi. Araldus. Taletus. Aral. QUid nuntiorum fama de Danno refert? Talet. Figmenta vulgi praeter, auditum nihil. Aral. Haec ipsa scire proderit. Tal. Vulgus leve, Et fabularum credulum, aut fingit nova, Aut ficta narrat; ire Canutum gravem Amore regni non sui, et Norvegiae Inhiare votis. Aral. Inhiet, atque omnes trahat In bella vires; sudet, invidia crepet, Ante ille perdet Daniam, Norvegiae Quam sceptra teneat; ante Norvego dabit Sua colla sceptro. Tal. Numen hoc iubeat! sua Tunc aget Araldus Daniae sceptrum manu: Non quale cruda caede Canutus gravat, Maculatque multo sanguine, et sparso inficit Tabo suorum: quale sed frater gerit Pius et benignus; quale vel Numen queat Desiderare, ferre vel populus amet. Aral. Mittamus ista: fabulas equidem reor, Quae fama fulgo spargit; hic rumor tamen Constansque murmur fonte non vacuo fluit. Tal. Quo fonte manet rumor, ignotum mihi est: Sed notae abunde cordis elati faces, Et arrogantis pectoris flamma impotens, Sitisque fervens. Aral. Quid fatit? Talet. Regni extimos Proferre fines, seque de polo ad polum Populis timendum facere. Aral. Non iusto haec sitis Calore fervet. Talet. Iustus iniusto sua est Titulus voluntas; quaeque per fibras calet Ambitio, pondus omne rationis tenet. Aral. Haec me impotentis flammam felicem facit. Tal. Imo et beatum. Namque, quod sequitur, tuo Nova regna stemmati adiicis. Quodsi haec tamen Phrenesis animum Regis insani rotat, Ut impotente raptus in ferrum manu Indigna tentet; qua putas monstrum via Poterit domari? quo premi fraudes modo? Aral. Meditetur ille immania; reperiet virum, Cui Marte pectus ardeat, ferro manus. A flore primo aetatis ego monstris tuli Metuenda tela, Veniat, affectu voret Diadema regni, purpuram invadat, manus Iniiciat ostro, tenet ascensu grave Calcare solium, sceptra diripiat; feret, Quod promeretur; digna pensabit suum Merces laborem: tempora incinget nitens Diadema flammis, flamma victori dabit Regale solium; purpuram tinget suo Cruore; tota Regia obsequiis fremet Famulantis orci. Tal. Talis ornatus decet Regem inquietum; quique non uno satur Regno, per omnes limites circum tonat Mavorte, cupidus iungere ad regnum suum Aliena regna. Sed tamen iusta Deus Bilance mundum temperans Reges sinit Surgere scelestos, et pios Reges premit. Aral. Haec est abyssus Numinis. quando pios Affligit, aequus; aequus est quando impios Ad solia tollit. Noster has oculus nequit Penetrare tenebras: Si tamen caelum imperet Huius fluentes molis exuvias meti, Mori erit voluptas; quando pro caelo mori, Pro lege, proque Numine, et casta fide, Dulce, et decorum est. Tal. Quis mihi talem ferat In vota sortem, pro Deo ut liceat mori! Haec summa meta gloriae est. Aral. Quamvis fidem Cautam merentur fabulae vulgi, tamen Aliquando veri propius attingunt scopum. Et credere leve est omnia; et stultum, nihil, Mediam tenere cautus addisco viam. SCAENA III. Nuntii Regis Amundi, et Regis Ierislaei eodem tempore adveniunt, suorum Regum adventum nuntiaturi. Nuntius Amundi. Nuntius Ierislaei, N. Am. FAtale caeli sidus hoc puncto simul Adduxit ambos. dissito quamvis loco Et orbe missos. Quanta laetitiae seges Obruit Amundi pectus, ubi coram tuum Spectare, et alloqui Ierislaeum est datum. N. Ier. Nec minor in imas se Ierislaei fibras Egit voluptas, quando sub Amundi tui Venire vultus licuit, et coram alloqui. Hinc liberale nuntio munus dedit, Adesse qui primus Ierislaeum tulit. Sed et in Olaum duplici vena fluent Haec gaudiorum nuntia, et Araldum simul Tanget voluptas. Quantus in dulcem ruet Amplexum uterque! Quantus affectum exseret Uterque amicum! N. Am. Tempus accidit Ut instruatur Regia, ut dignus colat Quemque aparatus, antequam gressum inferant moram Reges propinqui, temporis fluxus monet. SCAENA IV. Adveniunt Astulphus et Dorontes Olai Duces, et nova sibi deferenda bella praesagiunt. Astulphus. Dorontes. Ast. MAvortiale sidus in caelo vices Tenet regentis, quodque rem in nostram facit, Favens Olao. Dor. Regis exundans pio Ardore pectus, Martium hoc sidus reor, Quod se benigno fundit influxu in Duces. Quas nos per arma metimus, has palmas sua Pietate Princeps impetrat. Ast. Semper minus Viribus et armis credidi: quosque attuli Bello triumphos, tribuo pietati Ducis. Dor. Illa involuta proelia, et pugnas graves Confecit, illa Martis inimici igneas Extinxit iras; illa momento prope: Deposuit hostem, qui per Iliadem suas Ardere flammas, ac inextincto urere Mundum furore voluit. Ast. Haec teneo probe Sed militari more dicebam: polo Nos Martialis aspicit stella, et favet, Flammasque subdit pectori, et pulchra in manus Invitat arma. Trahitur e bello novum Bellum; priore peius exacto alterum Vocat in arenam: iamque Canuti audio Classica severum clangere, et tonitru suum Animare martem. Parte succisus levi est Furor rebellis: pars adhuc maior fremit In Rege Canuto. Erro. quid Regem voco? Dicere tyrannum debui, in Deum impium, Cui sacra ludus; cuius ambitio suos Egressa fines, purpuram alienam involat, Aliena sceptra, capitis alienum iubar. Sed veniat Orci partus, et regno facem Spargat scelestus Latro: adhuc nostri calor Ferri est superstes; quique victores cruor Maculavit enses, hostium gaudet novo Cruore tingi. Dor. Verba quid serimus? via iam strata ad orcum est. Longa praecessit cohors Per arma nostra missa sub Averni specus: Hanc discat etiam terere Canutus viam, Et quisquis operam Daniae Marti locat. Abstineo verbis pluribus. Belli Duces Factis loquuntur plura, quam verbis. Ast. Manus Est os; at oris lingua, generosus chalybs; Hunc cum rotamus, loquimur? atque hostes cadunt. SCAENA V. Nuntius a gubernatore Hamariae adfert passim omnia impleri Danis, qui in praesidia furtive sint subingressi praetextu mercaturae. Nuntius. RUptae catenae Tartari infami specu Misere furias: Omne patefacto fluit Orbo venenum in Regis occasum pii. Canutus ignes ructat, et crudo aestuans, Livore et odio, vasta qua mundi patet Area, superbum tendere imperium, scelus Per grande tentat. iamque non tantum Trontoque sese infudit occulto dolo, Sed et per ampla Hammariae hostilis fora Ustiae, Miles vagatur? dumque per fraudem exterum Sese institorem simulat, alieno tegit Sub nomine hostem. Multus Euxini accola, Elicesque multus incola, et Maeotidis Qui lambit undas, multus e Dano solo Hic saepe coeunt, hic suos cudunt dolos, Et alter animat alterum, ac sese invicem I paria densant studia: nec, quamvis obex Stent inde rupes: inde diffusum mare, Et utrinque denso miles armatus globo; Satis malorum cumulus arceri potest. Fuit forta qua protendit in pontum latus, Portumque pandit; navium silva erigit In astra malos, prompta ad imperium mare Tabulare classe: multa per varios sinus Disposita navis; machinis aliae pares, Aliae ferendo militi, plures gravi Annona onustae, singulae intentae sono Dani vocantis Ista quo tendant, licet Praecipere mente. Sancta, et innocua vetat Me cogitare saeva. Canuti indoles, Animusque fuso, aut fictili adstrictus iovi. Quid perdo tempus? cuius ut numquam est levis Iactura, sic cum proxima impendent mala, Praeoccupandum est. Dubia sint licet; sciat Olaus ista: certa de dubiis leges. SCAENA VI. Trugillus et Taletus intellecto Amundi et Ierislaei Regum ad Olaum adventu spem inter et metum versantur. Trugillus. Taletus. Trug. HAec hora tandem tela vindictae vocat. Tenetur arcte cassibus nostris fera, Cui nulla certam semita ad fugam patet. Credidit Olaus litore in tuto suam Sedere sortem, sequive submotum procul Agere procellis, nescius, nulli fidem Servare ventos, nemini infidum maris Non esse somnum: discet at, damno suo, Latrare Scyllas, volvere Charybdes mare, Surgere procellas, deprimi, et vario rates Pulsare motu; quoque luserunt loco, Perire eodem Typhis experti choros. Parata magni bella Canuti mari Terraque fervent, prompta, quo nutus iubet, Proferre signa: iamque pars melior renet Litus propinquum, tecta pars silvis latet. Phoebus priusquam capitis augustum iubar Immergat undis, obvium et sese suae Sistat soroti, pulchra libertas lares Istos videbit. Tal. Parcius plenum spei Sinum relaxa: Qui nimis sperat, nimis Se fallit ipsum. Magna momento ruunt, Quae spes spopondit. Forte te Reges latet In urbe adesse? Trug. Fingis? aut quales ais Adesse Reges? Tal. Fingere ut tentem, dies Hic veritatem prodet, et palam dabit, Vix lumina Argi mille penetrandis dolis Sufficere Olai. Trug. Potius optandos in hac Convulsione mille Briareos puta: Sed quos per aestum mentis incertae tibi Molire Reges? Somnium? an verum canis? Tale. Vidi; ipse vidi: Regia pompa incliti, Curruque vecti regio, et multo latus Stipati utrumque milite, in Olai lares Subiere, Amundus et Ierislaeus. Licet Hinc ominari, quidquid occulta coquit Canutus arte; quidquid aut fraude, aut dolo Mens foeta technis struxit, in apertum dari, Et, quod propinquo fulmine in nostrum trahit Caput ruinam, nostra consilia quoque Patere credo. Trug. Grande mihi cordi imprimis Talete vulnus. Adde per nostros dolos, Per tecta fraude verba: per technas nihil Eruere licuit: callide et Olaus sua Meditata texit, callide et Araldus sua. Sed quisquis umbras metuit, is speret nihil. Tal. At quisquis umbras metuit, is vitat malum. Trug. Qui metuit umbras, raro consequitur bonum. Tal. Qui metuit umbras, perdit haud umquam bonum. Trug. Viceris: at ire calle nos recto decet. Tal. Rectusne callis ille, qui ad mortem patet; Trug. At ille a morte callis abducit procul, Quem amica monstrant Numina. Tal. Abducit procul, Si amica faveant Numina. Trug. Haec semper favent, Si nostra sit fiduciae, et certae spei Constans favilla. Tal. Saepe iam plenus spei Fiduciaeque Numini affudi preces, Nihil impetravi. Trug. Tempus hoc alia vocat, Plus profutura. Tal. Conditae tempus datur Hoc veritati, publicam ut in auram exeat. Trug. Quo veritatem conditam quaeris magis, Magis hoc profundas illa sub tenebras abit. Simulare quodsi perfidos tamen iuvat, Nobis laborant: hora consiliis datur: Aut dubia forte sensa Labyrintus tenet. Penetrasse demus omnia, et nostros dolos Regibus apertos esse, Canuto putas Par esse Regum robur; aequales mari Terraque vires? experimentum dabunt, Quid destituti viribus possint doli. Abrumpo verba. Duplici nostrae polo Res ordinantur scire consilia hostium, Vires, dolosque: deinde nos semper manu Ad arma prompta stare. Tal. Sed Superi prius Votis vocandi: deinde firmandum invio Adamante pectus. Verba resecemus; Vocant Nos acta. Trug. Ad arma, ad sanguinem, ad ferrum et facem. SCAENA VII. Olaus init consilium bellicum cum duobus Regibus, Fratre, et suis Ducibus. Olaus. Ierislaeus. Amundus. Araldus. Astulphus. Dorontes. QUae cura mole Regium pectus premit, Inobsequentem legibus Olaum facit Urbanitatis debitae in Reges meos. Complector isthoc omnia: et regnum meum Et me, meumque debeo vobis caput. At quando modicum tempus indulget moram, Consilia, iussaque Principes vestra exigo. Ieris. Res cum gigante vertitur: quanto tamen Se mole tendit vastius, tanto amplior Ensibus in illo corpore acuendis patet Per vulnera locus. Danicum robur mari, Terraque magnum est; sed tamen maius mari Huc ergo agatur nervus armorum obvius, Triplici diremptus ordine: unius caput Amundus esto, medius ego classem alteram Ducam. Dorontes tertiam: hinc iuncti simul Triplici impetemus latere Canuti rates. Quemcumque deinde militem terra trahit, In hunc Araldus arma; et Astulphus ferant. Tibi, magne Rex, Nidrosiam incumbat vigil Custodiendi cura, et hinc nobis tua Imperia dandi. Am. Sensa nisi fallunt mea, Licet in Olaum tota tempestas eat, Tamen, quod urget arma, commune est malum Nam par in omnes causa Canutum excitat. Deinde tanta Regis ambitio calet, Crescitque mentis avida regnorum sitis, Ut per subacta sceptra satietur minus: Quin totus illi mundus est arctus nimis: Parem recusat, odit aequalem, impetit Omne diadema, purpuram, sceptrum, thronum. Nec ista causa proprii sceptri adfero, In hoc procellae turbine aequali gradu Periclitantis. Insidet menti magis Salus Olai: cuius ut tantis caput Redimam procellis, ipse turbatum libens Subibo pontum, meque turbinibus dabo Sponte tumulandum: at ista Canuti tumor, Insaniensque mentis ambitio petit: Ne, qui vorare cuncta molitur, trahat Nos in ruinam. Quae Ierislaus dedit; Laudo, proboque sensa. At his addam tamen: Non vi, nec armis arma canuti, at dolo Carpenda timidus viribus ademptis furor In se recedet. Robur in fraudem dabit Ulfo, benignos nuper expertus sinus Canuti amanti, nunc potens hostis. Rare Iste numerosa tergat sulcabat maris, iussu tyrannum lugubrem Norvegiae Cladem daturus. Studia Canuto placent, Acresque Martis spiritus! Ulfo gravem Argento et auro vim impetrat, quam Rex dari iubet a Sorore, paginae incaute adiicit: Exsequere, quidquid Ulfo petierit, soror. His fultus ille litoris praeceps volat, Subitque, fines Daniae, Est ritae magis Amore tractus, cuius a thalamo sibi; Sperabat aditum ab regna. pandendum. Exhibet A fratre. scriptam paginam Estritae. Legit: Exsequere; quidquid Ulfo petierit, soror. Mox ille et aurum, et Coniugem Estritam petit. Illa, arbitrata fratris imperium, annuit, Et coniugalis iura firmantur tori. At Ulfo tactus corda Canuti metu, Litore relicto Daniae Estritam suam Per alta ponti terga subductam, retro Fugiente Nereo, Sueciae regno invehit. Et nunc remotus litore a nostro parum, Sua iactat arma, dubius in quodnam latus, Flectat furores Ita Canuti nihil Spondet benignum: solus affinis sagum Non sustinebit. Ergo sese Ulfo lubeus. Nostrum in favorem; in damna Canuti feret. Est martiali spiritu, ingenio celer, Manuque promptus, arte bellandi inclitus, Sollers, sagaxque praevenit pugnam dolo, Dolumque pugna, et quidquid occursum parat, In apparatu sistit, et ferro opprimit. Si sacra fidei iura Canuto scidit, Non inde nostris ille fallaci fide Illudet animis. Gratiae nulla emicat Spes obtinendae: nimius est Dani furor, Quem corde spirat: limitem excedit procul Ulfonis ausum; genere quod villi satus, Natusque patre ignobili, et fraude, et dolo Rapuit sororem Regiam, post tot suae Impensa dona gratiae; post tot notas Amoris ampli, et Regii affectus. Nihil Quod speret Ulfo, multa quae metuat, habet. Si nostra in arma trahimus Ulfonem (levis Nec spes trahendi est) magnus abscedit vigor Canuti ab armis, magnus accedit tuis; Olae signis. Saepe, qui rupit fidem Primo, secundo servat, ubi nihil est super Quod gratiarum speret ad primum redux Exempla non resuscito. Expertis loquor, Matura quorum sensa praepono meis. Aral. Maturitatem Regiam sensa haec probant. Adiungo dictis pauca, quaeque usus probat. Pandatur auri vena, et e manibus fluat, Etsi illa mentes tangit ingenuas minus, Avidasque verae laudis; intentas tamen Lucis parandis vincit, et blanda trahit In vota luce; tamque munitum est nihil, Quod illa non expugnet: effringit fores Aere obseratas urbium; marmor terit, Adamanta rumpit, asperam emollit viam, Rupisque caelis aemulae evertit caput. Tentetur Ulfo gloria, at miles suus. Milesque passim regius sparso die Tentetur auri. Fulgor ubi hic oculos capit Vacillat animus, et fides corde excidit. Hac arte sperem castra Canuti suo Decimanda flore. Ola. Vestra, generosi Duces, Sensa explicate. Astul. Bella non tantum manu Forti geruntur: suus et ingenio est locus In Martis aestu. Machinas fetas dabo Et ferro et igne, relaqueis uno impetu Mille iaciuntur, totque flammarum globi, Qui sparsi in auras, ferreo rupto sinu, Et huc illuc depluunt flammam gravem. Quodcumque tangit illa, momento vorat Durum tenace incendio ferrum liquat, Saxis adhaeret, donec in calcem ruant; Si tecta tangit, nulla vis tanta est aquae Qua perdometur, si virum feriat, cadit Non suscitandus, perque cruciatas fibras Relaxat animae lugubrem ad Lethen viam. Doron. Fecunda prompti consili mens, et manus Ac arma prompta, Martis ubi fervet calor, Tenuere primas semper: at sua pars quoque Danda est stratagematibus. Haec quantum iuvam Et expeditam semitam ad palmas parant. Parcunt cruori militum, et servant Duces. Hostemque frangunt, dum repentino dolo Consilia turbant. Palma, quae multo venit Cruore sparsa, a clade discedit parum. Haec gloriosa palma, quae servat suos, Hostesque perdit. Ola. Prompta consilia probo Quibus nec addi plura, nec domi queunt. Heroa Regum capita; et victi Duces. Cassa omnis est vis nostra, nisi caelo Deus In vota veniat, cuius a nutu fluunt. Eventa rerum. Causa cum nostras pia Inflammet iras, ese pietatem loco Decet priore. Cardine hoc quando vices Belli moventur, esse non faustum nequis. Secundet ille, laurus in nostra est manu, At si statuitis moenia, et cives mea Manu tueri, placeat et socium mihi Adesse Araldum. Multa momento accidunt, Quae studia Regis dividunt: fidus comes Tali in procella Regibus fida est manus. In reliqua pronus venio: si quidquam tamen Mutare libeat, Regios nutus sequar. Ieris. Omnia probantur. Amun. Omnibus spes, et salus Innixa patriae est. Ola. Ergo Mavortem crepet Rauci per urbem tympani intrepidus sonus Tubaeque clangor. Ier. Restat hoc unum; increpet Arma, arma miles. Amun. Arma res nostrae vocant, Religio, cultus Numinis, patriae salus. CHORUS. Docet vanas esse hominum spes. Quam non vana specie rerum Ludit imago! Quidquid aperto Sub sole micat, densis animum Implicat umbris, mentemque ligat Errore gravi. Quaerimus ire Tempora dulci medicata favo, Et nectareas fluxu aeterno Pluvias avidum ruere in pectus. Pandimus ora: at miseri! dulci Bibimus tectum melle venenum. Primis labiis sapor arridet, Viscera cruciat fellis amaror. Sic nos vana specie rerum Ludit imago! Longa sereno Ire putamus gaudia boelo: At momento tota Aeolia Fuit, et ventos laxat in iras. Nubesque cient, caelumque tegunt; Et radiorum vice fenusta Fulmina mittunt. Sic nos vana Specie rerum ludit imago! Quoties aurea solii in luce Nos radiorum spargere nimbum Credimus orbi? sed pompa fugax, Ludusque brevis! Dum se iactat Medio ridens splendor in auro, Fortuna totam vertit, et alti Agit in praeceps culmen honoris. Sic nos vana specie rerum Ludit imago! Qualis, amoenum Imitata diem, pulchra sereno Sedet argento Luna, et amico Populo astrorum cincta triumphat: Mox tamen aurei fratris ad ortum Pallet, et oris decus omne ruit, Astraque fugiunt: Tales miseri! Spatio Solis caelum obeuntis Orimur, morimur; sumus, et rursum in Nihilum fluimus. Sic nos vana Specie rerum ludit imago! Tix bene cunas mater adaptat, Prope funereis stat tumba minis; Et Lucinae gaudia luctu Libitina secat. Nihil in rebus Stabile humanis. Omnia fugiunt, Omnia properant ire ad metam. Quid malesani vota in longos Tendimus annos? et spem vacuis Pascimus umbris? Quid nos vana Specie rerum ludit imago. ACTUS IV. SCAENA I. Gaudent Trugillus et Taletus machinas suas procedere, iamque Olao suprema minantur. Trugillus. Taletus. FOrtuna saepe ludit, et caelo altius Sublime solium tollit, ut lapsu solum Graviore plangas. Feriat elato polos Incessu Olaus, astra calcatis premat Ignibus Araldus: erigant mole ardua Turres Olympo proximas: moveant Diis Hostes Deorum bella; pigmaei vocant Martem in gigantes: ibit Encelado hodie Uterque socius, ut superstratum ferant Prementis Aetnae pondus; ubi tecti gelu, Flammisque adusti Tartari, quanto minor Nostro calore ferveat Averni calor, Narrare discent. Sacrilega, superba, impia, Nefanda capita! Nempe nemo alius sapit, Solos Minerva peperit, Atlantis nepos Solos amavit, nemini aperuit sua Arcana Mavors, neminem ad belli faces Bellona genuit; agere constantem manu Solos bilancem docuit infragilis Themis. Et iura populo, et urbibus leges dare. Soli severae iura pietatis tenent, Solique Regum norma, et exemplar dati Virtutis orbi: tota nostrorum patrum Series in atro vixit errorum chao, Quod Christiano Numini, et soli Deo. Cultu negato, genua curvarit stygi Orcique larvis thura scelerarit sacro Cultu Deorum. Numen o sanctum! pium, iustumque! cuius odia, per summum nefas, Divinitatis gloria extrudunt Deos. Imo tyranne Numinum saeve, impie! Talet. O sancta Regis indoles! Regis pii, Regisque iusti! Numinis sequax sui: Quae rapere lateris purpuram. ac frontis iubar Decutere didicit Regibus! Vastum audeat Tabulare pontum ratibus, et remis sibi Mare subiugare; repleat ferro solum, Omnemque inundet segete Cadmaea Plagam, Regis Britanni purpuram audaci manu Violare tenet, rapere regales notas, Sceptra involare: nomine addiscat pio, Tituloque fictae Themidis alienas opes Vastare ferro: victima extremum cadet caeli ultioni. Qualis effracto ruit Vulturnus antro, perque Tyrrheni maris Infusus undas navium incumbit gregi, Et transtra rumpit, vela discerbit, rapit Et huc, et illuc impetu vario rates: Tumultuantes fluctuum montes iacit Adusque nubes, moxque depressos mare Hiante valle sepelit. ut Syrti rates Scopulisque adhaerent, seque confractas gemunt; Aliae sub ipsa sidera in ventos eunt, Mox oscitantis ore sorbentur freti; Aliae sine hoste, sine odio pugnant sibi, Crebroque laterum verbere in tabulas eunt: Si quae supersint, Aeolo in ludum datae Rapiuntur in diversa, et ignota procul Pereunt arena: talis incensa fremit Canutus ira; iamque violento solum Replet omne Marte; maria contabulat rate, Ferrum, facemque spargit! ad cuius minas Maenia fatiscent urbium, turres cadent, Maria natabunt sanguine, et clipeos agent Galeasque fluctus, vallium tabo sinus Profundi olebunt, montium albebunt iuga Osse in sepulto, classici immanis canor Terrebit urbes, planctus et stridor poli Terrebit astra, seque sub tenebras agent, Remugientque planctibus Averni specus. Eamus: hora fulmen, et flammas vocat. SCAENA II. Dum Olaus multa, praesertim latentes dolos submetuit, et omnia diluit Araldus frater, nuntium accipiunt plebem pro Diis tumultuari. Olaus. Araldus Nuntius. Ola. ITe hinc. Aralde, luce si humana exigam, Quae sit meorum ratio bellorum, et status; Anceps videtur: luce si caeli exigam, Nobis favere sidera videntur: tamen Incerta cuncta. Numinis nondum patet Cortina tota. Quidquid intendat polus, Nobis calore pectorum, et mente est opus. Aral. Non intro abyssum Numinis: quidquid placet Illi iubere, id exsequi servum decet. Neque mihi corda pulsat instantis necis Discrimen ullum: quin sitibundam tenent Haec vota mentem, cadere pugnando. Tamen Hominum loquamur more: quae ratio metum Suadere possit? Causa bellandi est Deus: In arma socias adferunt Reges manus: Adsunt periti Martis et palmae Duces: Gregariusque miles antiquus tua Vexilla sequitur; copia annonae est, gravis Sonantis auri numerus, armorum grave Et grande pondus. Forsan et Magnus suas In arma nostra copias velox trahet; Magnus per omnem Martis invicti aleam Exercitatus, Magnus et fortis manu, Et mente prudens. Mitte non tutos metus. Timor imbecillus mentis enervat sinum, Animique prompti spiritus lentos facit. Ola. Laudo timorem, qui manum cautam facit. Aral. Cautela prudentem decet, sed non timor. Ola. Cautela non est, quando non subest timor. Qui metuit, omne facile praevertit malum. Aral. Pervincit omne periculum, qui nil timet. Sed quid moramur? nil timeo, spero omnia. Tandem serena luce conspirat dies In nostra vota, iamque se pandit nova Ad regna callis, Saeve, sacrilege, impie, Ferox tyranne, barbare, atque hostis Dei, Ades: meorum robur armorum proba, Horumque fuso sanguine extingues sitim. Rex magne Olae, forsan urbanum induit Canutus animum, teque deposito, venit, Ut honoret ostro, pronus et suum tibi Sceptrum et coronam consecret. Ola. Cedo tibi Sceptrum, et coronam, et purpuram, si nos bono Respiciat oculo palma, et in manus cadat. Non ego, meorum meta votorum, traho In bella Martem: meta bellorum mihi Deus est meorum, Regna terrarum volant Ludus, iocusque sortis. Hoc Regnum ambio, Ad quod nec hostis saeva pertingit manus, Nec sortis ira robur extendit suum: Ubi semper aetas florea, et primi viret Iuventa veris, paxque tranquillos agit Felicitati iuncta sine nebulis dies. Nec mihi subire mortis est scaenam grave: Moriar: quid inde? spiritus caelos levi Ala involabit. Sed nec horrorem incutit Canutus aere Martis inimici gravis. Nam, vana vis potentiae est, quando Deus Suam paratis viribus dextram negat. Sed involutos timeo laqueorum dolos Latente ab hoste. Prima non facile patet Textura fraudis. Ante Daedaleo exeas Errore, vel per obvium Euripum rate Ferare, quam per hostis occulti minas. Vis medica fracta est, cum malum occultum latet. Aral. Morbus recisus spargere venenum nequit. Ola. Pestis recisae toxicum auras inquinat. Aral. Radice ab ima vulsus est hostis furor. Ola. Numquam malorum semen eruitur satis. Uno reciso capite, se denis ferax Multiplicat hydra. Aral. Dena sed rursum Hercules Detruncat aliquis: Hydra, fecundum malum, Etiam perivit. Quisquis exsangues strues Late videbit corporum, et membris suis Avulsa membra, fixa sublimi loco Capita reorum; pabulum coruis data; Non ille telam fraudis audebit dare Soli videndam publico. Ola. Paucos ferit Stimulus honoris. Aral. Quisque praesentis tamen Mortis sagittam metuit. Ola. At mortem quoque Se fugere credit, quisquis alterius parat In fata ferrum. Aral. Quam fugam possint sibi Spondere, quos exempla spes ludi docent? Ola. Virtus in auro talis est; oculum eruit, Caecatque mentem; talis invidiae indoles, Et talis odio: quodque mihi mentem magis Timore pungit; ille Canuti calor Migrat in rebelles, spemque non minimam iniicit Menti impiorum. Aral. Nec malo huic deest sua Medicina Fida turbe amicorum est super: Hi latere numquam Regio abscedant manus Armata eunti semper incedat comes: Quicumque poscet Regis affatum, prius Deponat arma, Clausus accessus malo est Dum sic cavetur. Ola. Clausus accessus malo est. Cum nos Olympus dextera fida tegit. At mala minanti semper ad malum est via. Nunt. Rex magne, plebis concitae accensus furor Confundit aulam, nilque nisi veteres Deos, Ritusque, veteres, Caelitum et cultum sonat. Ol. Hoc mihi canebat animus: in nostra latent. Domo venena, quae ultimam cladem trahant. SCAENA III. Nuntius a Magno Rege Olai filio missus nuntiat Magnus in subsidium parentis cum instructa classe advenire. Nuntius Regis Magni. HIc se Nidrosiae erigunt turres polo? Hoc pacis illud otium, et amicae color Fucatus aurae? Quidquid aut oculos ferit, Aut ruit ad aures, sunt vel hinnitus equum, Vel classicorum clangor, aut miles gravi Aere clipeatus, et querelarum soni Missi per auras, omnium in vultu stupor, Pallorque et atrae mortis informis color. O vana Regum nomina! o regni decus Instabile semper! quodque deliro rotat Fortuna motu! inanis o fucus spei! Favete Superi! tempori ut veniat meus Rex Magnus! ille robur adiiciet spei, Certamque Olao tendet auxilii manum. Magnus fideli nuntio ubi Dani impias Detexit artes, speque sacrilega Deo, Patrique Olao bella, et extremam suo Movere cladem Marte, non lentus rate Multiplice classem format. inscendunt viri Ad arma nati, Sirium et brumam pari Tolerare sueti mentis invictae statu, Prompti sagitta et arcubus, prompti manus Armare ferri fulmine, atque, hastas levi Rotare motu, cursibus celeres, equos Frenare docti, robore valentes: viri Quos ipse Mars optaret, ut certam sibi Spondere posset lauream. Superi, bono Favete vento! Magnus indubiam suo Exercitu victoriam patri feret. Hoc ego timenti nuntium Regi fero. SCAENA IV. Datum dolis faustum initium gaudet Alindus. In secunda auguria narrat Orandus: ea in meliorem sensum interpretatur Alindus. Ad aulam properant, ut per simulatam fidelitatem sopiant tumultum plebis. Alindus. Orandus. Alin. AUguria mitte: video principium boni; Et inde finis magna melioris subit. Mihi spes medullas; signa sint quamvis, tua Opinione, opposita, et ambigua Deum Responsa nutent. Oran. Falleris. Si me libet Audire, mente sensa meliora indues. Alia videnda Numen obiecit mihi. Alin. Et quae? Oran. Stupebis; seque patientur regi Breviore freno vota, quos mentem trahunt. Dum caesa sacris, vulnere accepto, hostia Accideret aris, seque prostrata in suo Sanguine rotaret, lapsus e caelo vapor Tenuisque mixta flamma, momento hostiam Corripuit igne, Victima in cineres iit, Imo in favillas, quas tenuis aura extulit; Nidrosiaeque laribus insedit cinis. An plura dicam? Sileo. Alin. Quid trepita ambigis Haeresque lingua? Fratre: dum metuo nihil, Nihil ipse metue. Oran. Basibus excussi suis Cecidere Divi, et igne populante in merum Ivere cinerem, voxque delapsa haec polo est: Vincendo sic Nidrosiae ardebunt lares. Alin. Et ista gemitum pectore profundo evocant? Haec cruda sunt auspicia? non fausti notae Sunt Maris istae? lumen extinxit tibi Confusa rerum scaena, et attonitus timor. Orande, mente non tenes, semper loqui Ambigua Divos? quaeque in aversam viam Ire videamur? veritas sermo est Deum: Sed ille nube tectus ambigui soni. Oran. Expone sensa pectoris. Alin. Certum puta Oraculum istud Numinis: Nidrosia Vincendo sic ardebit; at iusta magis Correpta ab ira civium, quam ignis face: Ardebit ira Numinum, quorum manu Urbs ista tegitur: sique momentum rei Exigeret, una Civis et lares prius Exederet ignis, seque sepeliret sua Moles ruina, quam exules Divi loco Hoc emigrarent, Clarus hic, probe ut vides, Oraculorum sensus est. Nidrosiam Respondit ergo vincere; At nec te metu Teneat per auras raptus in flammis cinis. Idem favere Numina huic urbi docet. Nam quae pavenda fulmini hostili magis Tutela? quaeve moenia Gradivum procul Arcent ab urbe fortius? quaenam metum Turres repellunt acrius, quam obstans malo Flamma imminenti? Talis est Nidrosiae Tutela: flamma caelites urbem tegunt. Oran. Desiderantis vota vox sequitur: tui Conspirat oris lingua in affectum, Dii Alio loquuntur, quaeque persuadent metum: Vincendo sic Nidrosiae ardebunt lares. Sed pone liti terminum: iudex rei Eventus ipse Martis ancipitis erit. Hic sese aperiet, antequam Phoebus diem Fessum recondat ultimis undis Tagi. Quod nunc sagacis pectoris curas vocat, Est, ut Trugillus et Taletus concitae Plebis tumultus frenet, et fictis dolis Aestum frementum fluctum dextre regat. Hoc ratio poscit temporis, rei, et loci. Alin. Sapiente suggeris ista consilio: at manu Ferroque Olaus litibus ponet modum. Si tollat ense capita ferventis doli, Occumbit omnis ira Canuti, iacent Deposita Divum templa, calcati Dii Protritus omnis debitus caelis honor, Eamus illuc, cura quo maior vocat. SCAENA V. Narrat Taletus Trugillo sopitum a se plebis tumultum, suo quidem bono, ne doli nondum maturi aperirentur. Sperant inde se ab Olao inter fideles suos habendos. Statuunt rem eo dirigere, ut prompti sint ad Canuti adventum. Trugillus. Taletus. Trug. VElut unda populus fluctuat, et instar rotae Circumstrepentis volvitur, prope abfuit, Nobis supremam ut ferret hic cladem dies. Tal. Sinistra nobis astra ferali coma Minantur hodie, nec quid apportet mali Dux hesperugo noctis, in apertum venit. Sed quo procella fonte tam rapax fluit? Non abs Alindo: cautus et prudens hic est; Orandus est incautus, imprudens nimis Ardentis animi, lubricae linguae nimis, Pavidusque semper, querulus, inconstans, levi Mobilis ab aura: Orandus has turbas, mea Opinione, miscuit. Trug. Cautus satis Orandus est, prudensque non isto venit Procella vento, Fama Canutum prope Adesse cecinit: populus hinc plenus spei Excutere collo grande tentavit iugum, Sed prompta tanto adhibita medicina est malo. Tunc forte uterque (munus id caeli fuit) Aulae in recessu fuimus, ac omnem prius Aestum procellae rupimus, quam se redux Olaus aulae redderet; iamque obrutus Alta quiete turbo popularis iacet. Tal. Res ista nostris plurimum seruit dolis, Suspicio si quae fraudis instructae fuit Per nos Olao, fraude sopitur nova. Per te tumultum plebis oppressum sciat Olaus, inter candidae fidei viros, Puraeque mentis nomen adsciscet tuum Meumque pariter; inde pandetur via Per plana eundi ad exitum, quem tam diu Artesque per tot quaerimus. Sed iam vigil Intendat animus, parte Canutus sua Qua prodat arma, nosque reperiat manu Ferroque promptos. Omnis hoc uno salus Versatur apice. Vincere, aut vinci, alea Pendet ab eadem. Ducta per tempus mora Semper periculum maximis rebus tulit. SCAENA VI. Nuntius Amundi narrat, quo stratagemate interceptae sint Canuti litterae ad tres rebelles, easque ad Olaum defert. Nuntius Amundi. NIdrosiae, o Nidrosiae invicti lares! Quales cerastas alitis augusto sinu? Quales Dracones? viperas? angues? hydros? Qua se in propinqui terga Vitinsum maris Effundit, alto mons supercilio iugum Erigit in auras; undique herboso solum Virore tectus; latera per girum frequens Olvia cingit, brachia maritans prope Se porrigenti pampino: clivus sacer Bacho et Minervae. Montis in medio situ Fagus coronam nectit: ad montis pedem Ubi sese in altum leniter terra levat, Obeunt frequente palmites umbra latus, Viridesque frondes inter ostentant gravem Nectare Lyaeum: liquida per ramos obit Cristallus undae, seque divisis liquat Guttis in imbrem; dumque per scissas dies Subintrat umbras, irides gratas parit Oculi ad stuporem: garriens nimbi sonus Sirenas alti nemoris in cantum evocat. Hic vasto hiatu panditur terrae specus, Dulcesque amarasque ostio ex uno vomit Praecipite lymphas impetu, Amundus rei Novitate tractus, navis huc cursum suae Hiatum ad antri vertit, et trinat trahit Post terga comites, Nereum vento levi Equitare faciles. Interim, dextrum ad latus Caelo minantis culminis, classis maris Sulcabat undas, et retro spumas dabat Coeunte fluctu. Amundus ad fauces specus. Suspensus haesit frigore afflatus, gradum Deinde ad ima promovet quando hic ioco Natura ludit! quanta miranti obiicit Oculo videnda! Hic ficta venantum cohors Feras agebat; dente compresso hic canis Sistebat aprum: hic ungue suppositum Leo Dilaniat ursum: illic cani insultat lepus, Equusque tauro: hic innatat piscis mari Undisque ludit: cuncta naturae rudi Expressa caelo Mira dum Amundus siti Ridentis oculi spectat, auditur sonus Latere a sinistro montis. Amundus ratem Iubet expediri, et incito cursu rei. Spectare causam: iamque provecta in sinum, Navis volantis eminus vela aspicit, Quantumque produnt signa, Canuti arguit. Ergo reflexis carbasis sese ad suos Velox reducit; vixque sub amoenae specus. Evasit antra, sequitur hostilis prope Urgente remo navis, atque antri ostium Intenta praedae attingit, at voto irrito, Fit ipsa praedae praeda speratae. Hic specus Erumpit antro Amundus, et facto impetu. Caedit, necatque; quotquot infelix ratis Vehebat hostes, antequam quisquam manum Ferro applicaret. adeo vel mentes stupor, Vel occuparat dexteras praeceps timor. Solus Biliffus verba meditatus stetit Ore dubitante, dumque iam parat loqui, In os arundo torta sermonem vetat, Animamque fibris extrahit. Postquam viris Adempta vita, nuntius solus super In arcta trahitur; quid ferat, sponte edere iubetur. Ille, sancta testatus, negat Se scire, nisi quae publicum ivere in diem, Scrutantur ergo vestium abstrusos sinus: Et ecce scriptam protrahunt chartam e sinu Ad tres rebelles. Nomina character tacet. Edere iubetur nuntius, primum Sinon Astutus omnem lucis afflatum cavet Latebrasque quaerit, donec admoto eruta Tormento ab ore veritas. Nulli tamen Aperire scelerum nomina, est cautum mihi, Praeterquam Olao: hic grande solamen feret. SCAENA VII. Per alium nuntium eruditi rebelles, ad se scriptas a Canuto litteras esse interceptas, novas fraudes excogitant, quibus evadant. Trugillus. Orandus. Taletus. Alindus, Trug. DEcreta fraus est, Grande consilium vocat Mentem, manumque. Nuntius Dani, mala Ferente sorte, Regis Amundi in manus Incurrit, omnis tela detecta est doli. Taletus, ego, et Alindus in sicco sumus. Tormento adactus Cursor in apertum diem Nomina reorum prodidit. Sic me erudit Occultus inde nuntius. Quid facto opus? Consilio adeste; temporis nil est super; Omnisque pellit grande discrimen mora. Oran. In hac procella plebis auxilio est opus. Haec fida nobis, fida Canuto, dabit Immane scutum turbini. In plebem manus Se liberali munere effundat Dii Etiam ligantur munere humano: magis Corda implicantur plebis, ut facilis ferat Illuc volentem dexteram, unde aurum fluit. Sed nisi loquantur vana veraces Dii, Ludantque nostra vota, nondum hoc est satis. Trug. Pellamus animo, si irrepsit, metum. Talete mentis prompta consilia explica. Tal Simulasse necdum sufficit, fraude est nova Novae obviandum. Promptus occurrit dolus, Fingamus ista causa Canuti ad focum, Ut nos Olai gratiae extrudat sinu, Adimatque fidos Regio lateri, et manus Roburque Olai frangat, et totam excitet Plebem in tumultus, Regiam metu impleat, Nidrosiamque evertat. Hinc animi graves Fingamus iras; astra Canuto invida Ire voveamus, et procellosa Deos Tonare flamma. Alin. Tempus hoc fraudes vetat Venimus in arcta. Liberos vel nos facit Haec hora, vel nos carcere aeterno ligat, Hora est agendi. Quo nequit ferrum imprimi, Adigatur ignis: quo nequit flamma iniici. Doli ferantur. Templa securum dabunt Nobis asylum: regna Canutus suo Refugio habebit. Ille volventem retro Aget procellam, nosque, patietur suos Et dici, et esse. Trug. Sana consilia probo, Sequorque: primum fraudibus cedo locum, Armis secundum. Fraudis inventae faber Canutus arguatur: in plebem fluat Manans ab auro vena. tum ferro et face Res urgeatur: arma confundant polos, Acheronta moveant, et solum et salum eruant. SCAENA VIII. Olaus Araldo aperit detectas esse fraudes, et harum Auctores. Furit in hos Araldus. Olaus dolis adhuc dolo et dissimulatione occurrere statuit. Olaus. Araldus. Ola. ARalde mecum. ceteri firma manu Tueantur aditus Regiae. Pridem mihi Dictabat animus, serpere internis malum Vivax medullis, nosque nociturum in sinu Alere chelydrum. caelitum munus fuir, Dolus retectus: unde proscriptus timor Regno atque mente. Recidat in fabrum dolus. Trugillus, et Taletus, et Alindus (quibus Orandus haeret) omne moverunt malum. Aral. Trugillus, et Taletus? O monstrum bifons! Ingratus animus! impiae partus Stygis. iuro rotantem sidera, minantem solo iuro Tonantem, si quid hoc ferrum valet, Aut haec Araldi dextera, effuso dabunt Poenas cruore. Nempe iam voti patet Aperta facies, Haeccinae est tandem tenax Mens illa recti, et integri cordis fides, Qua vel perire caede Canutum ultima, Vel tua vovebant sceptra proferri extimos Adusque mundi margines? Hocne est fidem Sua tueri morte, et intactum Dei Servare cultum? Larva pietatis! lues Immane facinus. Ola. Istud in primas venit Utrique curas. Sed quis urgenti malo Modus obviandi? Cedere? et cauta omnia Simulare mente? Saepe simulantem opprimit, Simulare qui scit. Aral. Nemo dissimulat malum, Cui vis in armis Arte simulandi aemuli Nostri triumphant. Abstine verbis; manu Comprende ferrum. Si recidendum est malum, Quid solvere iuvat? Ola. Populus hic totus studet, Sequiturque nutus. Aral. Populus, inconstans mare est, Vertitur in horas; moxque cui studit, nocet. Ola. Indomitus aegre suscipit frenos equus. Aral. Sed facile nervus belluam infrenem domat. Ola. Properata nimium flagra iumentum excitant Saepe in furores, unde sessorem excutit. Erit ora ferro, tempus et flammis erit. Dum se latere existimant, texunt dolos Fraudum architecti, fingere et quid nos vetat? Porrecta fraudis esca non cautos trahet. Si mentis idem sensus est frater tibi, Vadum experire: transitum si non negat, Progredere contra, se suo laqueo doli Stringent, eritque praeda praedator tua. Aral. Si cogitatis facta respondent Ratis Felice cursu vehitur, instructae nihil Oppono telae, cauta consilia probo. Ola. Tollatur ergo, quidquid in mora est morae. CHORUS. Assentationis vitium detestatur. QUis te Stygiis amnibus erutam, Falsis compositam blanditiis luem, Vestitamque dolis dulcibus, in diem Assentatio taxit? O si vel penitas ille latentium Fibrarum tenebras; vel tua toxica Spectasset, nocuo quae modulamine Ima in pectora fundis! Haesisses colubris mixta Acherontiis, Ad rupem Tytii, ad rostra Promethei, Unda in Tantalea, Ixionis in rota Digna nocte sepulta. Tu cor Tisiphones prima paludibus Orci, non nocuam protrahis in diem, Tu spumam glomeras tergemini canis, Et totum inficis orbem. Tu numquam stabilis, numquam eadem, vices Immutas varia fronte; Cameleon Ut mutat speciem. Nectar amabile Monstras; toxica praebes. Frontis compositam porrigis aream, Atque arcum cilii lege modestiae Complanas, osculo ludis amabili, Misces melle loquelam. Sed sub compositae frontis imagine Turpis larva latet mentis, et abditus Serpens contegitur, qui male toxicat Mortis corda veneno. Ex arcu cilii spicula proiicis Illatura neces: lumine decipis: Confictosque iocos dum seris, enecas Et melle uteris, ut fel Infundas animis. Dulcia gustui Quid suadere iuvat, si subeat fibras Corrodens gravibus vipera morsibus, Cristatusque cerastes? Reges, et Proceres discite, parcius Puvillos cubito admittere, byssimis Verbis blanditiae credere parcius Auri stulta canentis. Quantam perniciem blanda loquacitas, Sirenumque malos, psaltria Principum, Et morbus Procerum proprius, attulit, Assentatio fallax! Concussit solium, Regia prodidit Sceptra, et fronte iubar sustulit arduas Commoto populum turbine miscuit, Sus, deque omnia vertit. Nec prudens animus, nec sapientiae, Sed nec iudicii vis opulentior Contra est cauta satis, flatibus incitam Fluctu educere navim. O Reges quibus ex portio maxima Curarum, populum pacis in otio Servare innocuum, nec sua devio Freno flectere regna, Hoc curate; fides blanda loquentium Ne prima imperium vendicet aurium; Ne germana fides vera loquentium Vestris exulet aulis. ACTUS V. SCAENA I. Olaus acceptis a Canuto litteris, quibus petit sibi regnum cedi, communicat cum Araldo consilia. Statuit respondere, ut ipse Canutus veniat, et regnum adeat. Olaus. Araldus. QUi frena ponit Aeolo, et motum mare Sternit quiete, turbines inter meam Regat carinam; quaeque dubitavit diu Iactata ponto, teneat optatos sinus. Canutus aequa postulet. Olaus dabit. Hactenus iniqua posuit, ut regno exeam Solioque cedam, nomine aut suo regam, Non Rex, umbra Regis Utrumque hoc sacro Iuri repugnat. Trahere consilio moram; Inhonora res est, nec statum Regis decet, Negare Postulata, res poscit quidem, Sed inde ad arma primus utrique est gradus. Electionis titulus aliquantum favet Iniquitati; namque quos feci reos Rebellionis, irrito Norvegiae Dixere Regem. Aralde, quid suades. Aral. Iube Ipsum venire, Regis ut solium adeat, Et iura regni. Quidquid audenti siti Aliud reponis, perdit et moram, et locum. Praeter rebelles, nemo Canuti probat Praesumptuosa iussa: si minimum times, Animo insolentis subdis ardentem facem, Rebelliumque machinas esca foves. Nec est timendi causa Canutum: tamen Si spes superbum fascinet iniqua siti, Ut regni habenas Marte conducto ambiat, Felicitatis plurimum accedet mihi. Namque ipse lateris ensis in plausum salit, Martemque poscit. Veniat, haec callem suis Votis aperiet dextera. A nobis Deus. Stat ipse, causa Martis et iusta, et pia. Regum trias coniuncta, populorum fides; Ducumque robur fortium. Sed nec quies Capiet Araldum, donec immanis Leo, Immane potius invidae monstrum stygis, Gravem superbi pectoris pestem vomat, Subiensque regna Ditis, augustam mihi Cedat coronam, purpuram, et regni notas. Ola. Ad facta tempus dexteram nostram vocat. Prudentis animi Aralde consilium probo, Illud reponam: Veniat, et sceptrum manu Diripiat ipse, capite deiiciat iubar, Aralde, libeat interim fratris vice Obire campum, militis nostri obvium Censere robur; cernere quid addi exigat, Quid ordinari postulet. Tempus breve est; Abi, redique. Aral. Promptus obsequiis tuis Araldus animam, sanguinem, et vitam dabit. SCAENA II. Rebelles duco acceptis a Canuto litteris, quibus iubet Olaum sibi vivum sisti, vel occidi! fraudem inveniunt, qua possit occidi. Trugillus. Taletus. Trug. SImulare, Regum propriam male aestimat Olaus artem; cuius ego primis bibi Praecepta ab annis, doctus in partem dolos Omnem implicare. Fraudibus sed quid refert? Haeret Charybdin iter et Scyllam. At sciet, Quid sit Deorum fana, et antiquis sacra Bene culta patribus tollere, et ritus novos, Abominandos, impios, orco editos Inducere orbi: quid sit effusus cruor Tot innocentum, cuius e caelo sonus Vocat Ultionem: quid sit adversus Deos Rotare ferrum, et proelio indicto polos Vocare in arma. Tal. Porrigat Araldus tumens Frontis theatrum, vibret ex oculis faces; Ex ore spumas; spargat, ut taurus, pede Calcatam arenam rugiat ut atrox leo, Ut lupus acerbus ululet, ut monstrum fremat, Totumque rabidis aerem infestet nimis, Corripiat ensem dextera, ferrum vibret Per innocentum colla, confundat mare Cruore mixtum, sanguinis spargat notas Adusque caelo, astra confundat solo, Acheronta Superis; induat capite iubar Regale frontis; purpura incingat latus, Aurata Regi sceptra Canuto auferat; Totoque iactet orbe terrorem sui. Trug. Quid ista prosunt? verba per ventos volant, Aurasque feriunt: prosequi coeptam magis Telam necesse est. Arma, quae nostro mari Utriusque fratris classe numerosa innatant, Frangenda, vel mergenda sunt: Quae Rex iubet Canutus, exsequenda: captivum trahi Imperat Olaum, pariter et Araldum: tamen Adversa nobis fata si vivos negent, Nolente fato vulnus extremum dari Imperat Olao. Si quis est, cuius calet In ista pectus ausa, vincatur die Sonantis auri, cuius illecebra animat Etiam timentes. Estne, quem tanto putas Aptum facinori, fidus? audacis manus? Cautaeque mentis? Talet. Cura sit tanti mea Facinoris, hominem ponderi inveniam parem. Trug. Tua sit Talete cura: sed modum doce, Hominemque pande, cuius hoc factum manu Censes patrandum, fraudis intentae diu In hoc rotatur cardine extremus labor. Talet. Tanto labori idoneam aptabunt manum Balistus, et Moraldus, arte arundinis Uterque uterque plumbeo cannae globo Scopum ferire doctus, ad vocis sonum Olai, uterque viperam corde induit. Utrumque uterque odere. Causa odii est Diis iurata pietas deinde, quae miseros facit, Feritas Olai. Namque Balisto pater Vir mentis altae, et integrae fidei in Deos; Carus Moraldo filius, fesso patri Unum levamen, nec minus gratus Diis. Custos severus rituum, ob nostris focis Incensa thura, et templa constanti manu Defensa, tracti in carcerem, et saevam in necem Crudelitatis regiae abierunt siti. Et hinc uterque sortis opulentae ex sinu Vi devoluti, grande subierunt opum Damnum suarum, et pauperem vitam trahunt? Quantoque cogit in arcta paupertas magis, Graviore tanto aguntur argenti fame. Hi, qua superba mole sub nubes abit Immane templum, seque coniungit polis, Habitant propinqua tecta: Balistus latus Laevum, Moraldus dexterum templi tenet. Huc saepe Olaus tendit; hinc saepe exiens Subsistit, et dum corpore exposito patet, Stat certa utique meta, seu libeat levi Mortem sagitta iacere, seu plumbi globo: Librata postque funera a tergo fugae Utriusque porta panditur, qua se ferant Portus propinqui ad ostium. Si sit fugae Hic apta navis, antequam iacti locus Teli notetur, navis obsequio maris Altum subibunt, seque surripient neci. Trug. Dixisti abunde. Nuntio Dani libet Aperire telam fraudis instructae, et suae Accipere mentis sensa. Non vanus labor, Ut opinor; iste est. Perge, quo tempus vocat. SCAENA III. Nuntius significat Ulfonem a Canuto ad Amundum transiisse, et quo stratagemate Canuti classem confecerit. Nuntius Amundi. QUemcumque sortis aleam, et varias vices iuvat experiri, quamque stet dubio gradu Fortuna felix, discere; in castris agat, Suaeque sortis experimentum grave Capiat in armis, Ulfo Canuti intimus Amicus, Ulfo media pars cordis, cui Sua sceptra, lateris purpuram, et regni notas Danus tuendas tradidit; cuius fide Sibi subiugari regna Nordmanna ambiit; Et in hoc frequente milite, ac opibus graves, Aptasque hostes ire commisit rates: Ulfo, sorore Regis in leges tori Fraude implicata, sceleris in poenas trahi Metuens, ab aula fugit, in Regem grave Odium professus; inde Canuti in probrum, Sua arma Amundo sociat, ingenio ferox, Sagaxque mente, providus, prudens, manu Animoque fortis, Martis in arena diu Versatus, audax, aemuli impatiens, licet Bello probati, transiit Amundi in latus; Et iam sagacis cordis, et sortis manus Grande documentum in arma Canuti dedit. Caute, volantum navium ex cursu et loco Ulfo notarat ancoram iactam in mare Non posse figi, nisi ubi se vasto explicat Spelunca hiatu, ponsque vicinus iugo Ad litus aperit marmore instratam viam. Ergo fluentem aggeribus obiectis aquam Agit in tumorem, et machinis fluxum vetat, Ut intuentes eminus toto mari Undam altiorem, crederent clivo edito Lacum natare. Hic ignibus, flammis, focis Aptas rotandis machinas circum locat. Forte et propinqua silva densatis comis Utrumque clivi stantis ab debat latus: Hic ille in umbra militem armatum tegit Ad iussa promptum, Vixque constiterant suo Ordine locati milites, cum se mari Delati Dani classis ad ripas agit, Amoenitate nemoris; et blandi situs Allecta fraude. iamque, nullius timens Hostis propinqui, navium gyro specum Circumcoronat, contrahit vela, ancoras Immittit undis; pars cibo famem levat, Pars in quietem lassa procumbit solo, Altumque stertit: ecce diluvium rates Aggere soluto replet, et plures maris Demergit undis: si qua clementes aquas Experta, flammis praeda fit. Namque evolant Latere ab utroque machina incensa globi, Ignesque mortis baiulos navi inferunt, Qui pertinaci cuncta consumunt pice. Ardere visa sidera, atque ipsum mare Perire flammis. tanta tempestas fuit. Miles perivit omnis; aut spolium maris, Aut esca flammae: si quis in silvam fugam Quaesivit, ensi spiritum impurum dedit. Magno hoc Olao facinus Ulfonis fero. SCAENA IV. Timido Alindo maiorem timorem incutit Sacerdos, narratione male ominosi sacrificii: spem tamen iterum facit per vocem ex nube auditam. Alindus. Orandus. NEscio, quis animum rumor infaustus quatit. Orand. Peiora ad aures nuntia vehentur tuas, Nisi astra mentiantur; et constans fides Diis abrogetur. Alin. Prima laniarunt nimis Mihi signa pectus. Oran. Gravius aliorum dabunt Tibi sensa vulnus. Candidus stabat mihi Pinguisque ad aras agnus, et ferrum gravi Collum premebat pondere, repente atrium Impletur omne noctuis; multus volat Bubo in securim; stridor ex lacu redit, Et aura lamentabili gemitu sonat. Corvorum iniquus atrium nimbus tegit, Purumque Solis arcet aurati iubar, Pulsuque pennae, et unguium affrictu mare Ditemque terret. Ecce, momento nigror Invadit agnum, quaeque candebat prius Nivem aemulata, sumpsit atrocem cutis, Adstupuit oculus, horror invasit fibras. Tum convoluta ardente tempestas polo Fulminat, et ignes inter allapsa est sono Ter vox ad aures: Fugite Nortmanni: fuge Canute. Dumque vocis intendo sono, Tanto fragore fulmen elisae sinu Nubis rotatur, ut solo allisum ultimus Tremor occuparet, perque confusas gelu Iret medullas. Palpitant adhuc fibrae Frigoreque gelidus stagnat in venis cruor. Alind. Trepido timores addis, et pectus grave Maiore lassas pondere. Oran. Excussit pavor Animo timentis plurima. Hoc animo tamen Memore retinui. Nube cum rupta fragor Animo insonaret, lapsa vox est cum sono; Fulmen in Olaum tende: sic palmam refers. Alind. Vox ista caelo lapsa? Oran. Non dubiis notis. Alind. Spes a timore surgit, et mentem excitat. SCAENA V. Nuntius adfert auro corruptos aliquos Duces a partibus Olai cum navibus et milite ad Canutum defecisse. Nuntius Dorontis. VIs grandis auro est. Nullus Orator magis Inflectit animos. Quanta momento erigit! Sed rursus uno quanta momento eruit! Fortuna nos crudelis a tergo premit, Et nisi remedia statuis, omnino opprimit, Danus suorum flebilem casum dolens, Quos Ulfo fraude nuper incautos sua In retia egit, perque labentes aquas, Per ignis aestum, et obviam ferri sitim Transmisit Orco, fremuit: et plagae ultimum Parans remedium, nobili argenti dolo Aurique fraude corda pulsavit Ducum. Nec vana fraudis tela conceptae fuit. Nam, quos nec hostis fregit in bello, Duces, Nec ira ferri stravit, aut volantia Grandinis ad instar tela pulsarunt metu, (Pudet profari inertiae tantae probrum) Capti dolosa luce pretiosae manus, Et sponsione munerum illecti, fidem, Venum dederunt, et sacramenti impie Rupere iura. iamque bis centum rates Cessere Amundi latere, bis centum Duci Raptae Doronti, in iura Canuti suas Vertere vires. O probrum nulla satis Poena eluendum! quodque plorandum magis, Quidquid repostum nobilis praedae fuit, Una abstulere; resque Canuti et viris Auxere, et auro. Triste documentum sumus, Quid eloquentis possit argenti dolus, Olae, Olae! magna momento ruunt, Remedia nisi suprema iacturae admoves. SCAENA VI. Duo rebelles se invicem erudiunt, omnia iam instructa esse, ut Canutus hodie urbem occupet, et Olaus occidatur. Trugillus. Taletus. Trug. ORandus imas pectoris fibras mihi Metu occuparat. Tanta prodebat Deum Contrariorum signa, tam certas minas. Sed esse credo somnia Orandi magis. Placent Alindi sensa, quae dixit, loqui Obscura Superos. Palma iam nostrae venit Non dubia fraudi. Vesper hic nostros pedes Laqueis Olai solvet, et tutos bonae Restituet aurae. Danus hos urbis lares Hodie tenebit, seque Regali inclitum Aget triumpho. Si tamen nostros dolos Fata improbarent, et siram nostrae manum Arti negarent: estne Balisto suus Paratus arcus! estne cordato tumens Pharetra Moraldo? Tal. Tensus est arcus, tumet Pharetra sagittis: Toxico telum illitum Non grande vulnus imprimet, at ictum gravem, Mortisque plagam. Tela, Canuti pia Ad iussa, fervent. Nutus accedat, dabunt Fatale vulnus. An quid Orandus novi, Vel Alindus habeant, prima curarum hoc loco est. Id agamus; anceps alea ut firmet gradum. SCAENA VII. Nuntius adfert post defectum navium, venisse in succursum Magnum, confligere feliciter, et iam Canuti naves succumbere. Nuntius Magni Regis. PIetas Olai fervida, atque animus Deo Coniunctus, omen rebus optatum dedit. iam res cedebat omnis, et Olaus suo Regno exuendus tragica non faustae dabat Exempla sortis, quando tot Duces fidem Rupere Regi: quanta sed magno in Deum Spes fuit Olao, tanta fuit una et Deo Cura adiuvandi. Stabat ancipiti alea Suspensa pugna: fracta iam classis mare Dubium legebat, pronior turpem in fugam, Quam vela in hostem vertere, et forti manu Consulere causae, turbo ceu subitus, venit Magnus recente milite, et Regem premens Post terga Danum; spiritum, atque iras novas Imprimit Olai militi, at Dano eripit. Turbata classis hostium, quo iras ferat, Quo vertat arma, dubitat: a tergo ferox Magnus furores Marte veterano imprimit, A fronte classis spiritu pugnat nove. Canutus undique cinctus huc illuc volat, Et expeditam quaerit effagio viam. Brevis hora partae nuntium palmae dabit. Praecurro tantae nuntius ad aulam rei. SCAENA VIII. Alindus Orando exponit post acceptam in mari cladem, militem Canuti iam esse ante urbem. Interveniunt alii duo rebelles, gaudent Smerilium iam esse in urbe, iam arcem occupaturum. Alindus. Orandus. Taletus. Trugillus. Alind. QUis mihi Trugillum? et tempus, et votum sugit. Quis mihi Taletum? Orande, de somno Deos Exsuscitandi tempus est. Oran. Quis te novus Agit in pavores rumor? in qualem Deos Vocas dolorem? Alin. Turbo Canutum novus Involvit aestu. Marte funesto alea Sinistra cecidit. Magnus a tergo suas Naves adursit. Unde Canutus sibi Adversa in undis fata iurgari videns, Tentare Martis aleam terra petit: Et iam corona militum Nidrosiae Muros coercet, sperat assultu unico, Sui absque caede militis, densa hostium Caede occupare moenia: in votum favet Numerosus, et par miles in tantae rei Non in secundos exitus: favet quoque Araldus absens, Robore urbs magno caret, Dum caret Araldo. Si tamen voto minor Fortuna caderet, prompta Balisti manus, Prompta et Moraldi muneri invigilent suo. Oran. Sed en Trugillus tempori, et voto tuo Adest Taletus. Alind. Iste properantum gradus Num quid sinistrum adportat? Trug. In medio est sinu Smerilius urbis: ariete erupit fores, Irrupit ingens militum torrens simul; Qui per plateas fluctuat, et aditum prope iam pugnat arcis: quae reluctatur manus, Impar furori cedet, et nostro dabit Arcem calori; ac inde sub frenis erit Nidrosia omnis. iussa Canuti tene: Si primus armis fallat assultus fidem, Cedat Smerilius; seque cedendo neci Surripiat; at Balistus in promptu sua, Et sua Moraldus arma non mittat manu. Tal. Huc ducitur tragoediae istius labor. Oran. Huc cura vergit Numinum, quorum furor Fulmen in Olaum librat, ut Dano asserat Palmae virentis gloriam. Trug. Quis se fragor Insolitus auri infundit? Arma, arma evocant: Viri Talete dexteram, et mentem indue. SCAENA IX. Oppugnatur arx a Smerilio: defenditur ab Olao et Araldo: Smerilius in fugam vertitur. Olaus. Smerilius. Araldus. Ola. GEnerosa Martis pectora, Heroes viri, Pallere ad arma nescii, et mortis metu numquam subacti, gloriae hic vestrae patet Instructa arena: gloriae antiquae novam Adiicite laudem. Causa pro vobis, Deus, Fidesque pugnat. certa stat victoria. Quae quisque rapiet spolia, rapienti cadent. Arma, arma miles, arma. densentur viri. Smer. O socii, in omni pulvere Gradivi incliti, Suspicite, quo se praeda constituit loco. Rapienda ferro: sede qua argenti latet, Aurique nervus Marte frangendus calet, Novum unde regnum prospicit vestra manu Danis parandum. Huc arma densatis viri Agite catervis. Aral. Barbara! et caelo et solo Invisa capita! caede, detrunca, eneca. Fugit, volantis otior penna Aeoli. Insequere, siste morte fugientum pedem. Olaus. Debetur istud Numini palmae decus. Libeat subire templa, ut auctori Deo Victoriarum gratiae cedant suae; Et vos futuris proeliis robur novum Capiatis animis. Grande momentum datum est: Sed hydra nondum tota concisa est. Dies Auspicia fecit iste: complebit sequens. SCAENA X. Nuntius adfert fugisse Canutum, totam ipsius classem concisam, victorem Magnum redire. Nuntius Regis Magni. QUi sceptra Regum, templa moderatur Deum, Hodie sereno respicit Olaum polo. Hodie recessus intimos caelum sui Favoris aperit, duplice dum Olai caput Lauro coronat. Qualis a tergo cane Premente cerva timida per saltus fugit, Et certa in omni fata latratu pavet; Talis Smerilius avia viarum sequens, Sparsumque secum militem trahens fugit. Felicitas haec prima, sed primae adiicit Magnus secundam. Hic ubi supinato levat Sese tumore clivus, et prope aspicit Arces Olai, stabat, ut pugnae ordinem, Finemque, qualem finxerat vano sibi Canutus animo, cerneret, plenus spei, Et iam triumphos mente designans. Ubi Magni cohortes propius accessum videt Urgere; praeceps collis e clivo ruit, Timidusque pugnae, carbasa in fugam explicat. Advertit ista Magnus, atque agilem citans Remis celocem propius admovit gravis Animi furores; unde Canutum petit Volante telo. Frontis in media area Haesisset ictus, nisi coruscantem celer Scuto arcuisset miles. Hinc ipsa otior Canutus aura, arundine impulsa otior, Urget celocem per flagellatum mare Labore remi, seque praesenti necis Discrimini agilis eripit turpi fuga. Poterat fugacis assequi Magnus gradum Volante velo; vita sed tanti fuit Servanda Regis, ne sacrum solus caput Daret in pericla: namque non procul hosticae Naves secabant pelagus. At Magnus tamen Velocitate concita ad Reges duos, Una et Dorontem socius accedit. Movent Vires in hostem; qualis in pontum ruit Boreas, vel auster, perque discerptas volat Metuendus undas, Nec morae tantum datur, Ut vela sese vertere; et naves fugae Aptare possint. Pars maris hiatu perit, Pars fracta pulsu dissilit; pars in manus Captiva trahitur; Vixque canutum fuga Celoce terna funeri eripuit suo. Et iam superbus laurea Magnus venit Patri daturus gaudium. O quanta fluet Laetitia Olaus, quando spectabit sui Nati triumphum, et filio adiunget suum? SCAENA XI. Narratur qualiter Smerilius in fuga ab Astulpho interceptus et occisus sit. Nuntius Astulphi. Olistus Civis. O Digna scaena Cynthium, et mundi aureum Oculum occupare! digna narratu sui Diem vorare facta, quae Astulphus dedit! Sed prohibet hora; namque regalis calet Pompae apparatus; Regia ornatu poli Astra aemulatur, gemma corridet frequens Gemmae frequenti, et altera infusum alteri Geminat nitorem: nobilis Regum trias (Tres esse Soles diceres) magno parant Pretio triumphum ducere nec ultra moror, Avidus videre regiae pompae diem. Olist. Da curioso paucula: Astulphi decus Describe verbo. tantus in plures abit Horas paratus. Ut potes verbo expedi. Nun. Qualis sagitta nervi ab impulsu volat, Celerique raptu lumina videntum fugit; Talis Smerilius, alite accinctus metu, Iras Araldi fervida evitat fuga, Ut vix subactum premere videatur solum. Certus futuri Astolphus, in praedam vigil. Latet sub umbra nemoris, et casses ferae Parat implicandae: dumque prospectat prope Smerilium adesse, prodit e latebris manu Forti expeditus. Haesit aspectu viri Ille tremefactus; dumque meditatur loqui, Gelantur ipsa verba; pallescunt labra, Omnisque trepida fronte decedit color, Et, quod gerebat dextera, ferrum excidit. Pugnae paratus haesit Astolphus, rei Novitate dubius, an sua imbellem Ducem Dignetur ira: moxque non dignum aestimans In quo inquinaret dexteram, ridens ait: Hos nempe Danus praeficit Marti Duces? Per hos pavendo bella circumfert sono? Per hos in arma nostra terrores movet? Haec fatus iram domuit, et dextro impulit Pede trepidantem: labitur tactus ioco, Vereque moritur. Olist. Facinus egregium Ducis? Animosa cordis ira? Canutum suum Ita aemulantur Regis invicti Duces, Qui fugit ipse, milite in praedam dato. Nunt. Nimium moramur. pompa nos Regum vocat. SCAENA XII. Rebelles rebus Canuti omnino desperatis sua damna deplorant, et in fugam convertuntur. Alindus. Orandus. Trugillus. Taletus. FOrtuna semper impia! inimicae mea In vota stellae! fata perversa! et Dii Caeci ac inertes! Tanta Canutus gerit Vestro favori bella; pro vobis calet Sub aere miles tantus, et tantae mare Naves flagellant, sanguinis tantum damus, Ut proferatur vester in populos honor, Ut asserantur cultui vestro sacra, Et templa, et arae. Has gratias demum datis Nostro labori nosque vindictae hostium Datis pudendam victimam? Ingrati Dii! Periere longo exerciti bello Duces, Canutus ipse versus in turpem fugam, Aegre probrosam proelio vitam extulit. Quid cassa prosunt verba? quid mendax sonus? Fulmen in Olaum tende: sic palmam refers. Dum nempe tumido subdimur Olai pedi, Dum servitutem discimus, palmam manu Victrice bello efferimus? Ingrati Dii! Orand. Hodie peribit stirpitus cultus Deum; Hodie eruentur templa; nec stabunt sua Delubra sede: Palladis, magni Iovis Honor interibit; Mercuri, ac Martis gement Eversa sacra; nemo Lucinam colet, Apollinemque nemo; calcata Dii. Cervice Regem in alta Norvegum efferent. Alind. Meruere plura perfidi Danis Dii. Trug. Periitne Olaus? Alin. Fata si nondum impium Rapuere, fatis proximam vitam trahit. Ictus sagitta duplici ad templi fores Sese in suorum brachia infudit cadens. Trug. Servate questus tempori. nunc ad fugam Vertendus animus. Ibimus, quo nos ferent Violenta fata. Tal. Nempe ad occasum ibimus; Una sed ibunt ipsi in occasum Dii. SCAENA XIII. Dum ad Olai aulam procedunt Reges, de victoria gratulaturi, et triumphum acturi, nuntiatur Olai mors, et eius cadaver adducitur, ac deploratur. Rex Magnus. Rex Ierislaeus. Rex Amundus. Araldus. Astulphus. Dorontes. Nuntius. Com. COmmune robur militum, et Ducum labor Commune laudis praemium, ac plausum ferat. Solis triumphus Regibus cedat; quibus Est parta palma. Ieris. Solus augustum feres Ergo triumphum Magne: supremum decus Solus mereris: perditam palmam tua Tu vendicasti dextera; impulsum ultimum Tu hosti dedisti; Danus in fugam tua Virtute terga vertit. Amun. At quinam manent Plausus Olaum? Quidquid ad nostrae decus Facere videtur gloriae, totum sua Virtute claudit. Vicimus? Olaus prior. Ille obsequenti regulam Marti dedit; Ille imperavit ordines terra, et mari; Ille pietate traxit in nostros Deum Pronum labores: ille Smerilium sua Moenia tenentem retudit, attonuit, ruit, Fregit, cecidit, egit inhonestam in fugam. Aral. Excelsa Regum capita, et invicti Duces, Cuiusque vestrum debitum nemo negat Meritis triumphum, nec adimere cuiquam licet Partem paratae gloriae: atque ipsum hunc reor Sensum esse Olai. Si tamen mentem magis Placet experiri. Regiam adeamus, brevi Humanitatis causa pugnantis modum Finemque capiet. Plausus hac idem via Profluet in omnes, parque laetitiae seges. Ieris. Suades amanda, Aralde. Amund. Quae votis placent. Mag. Desiderata semper. Hoc pridem mihi Voto aestuavit pectus, ut salvum patrem Gernere liceret, eius amplexu frui, Totumque natum fundere in patris sinum. Nunt. Olae! quo me nuntium infaustum vocas? Mag. Quis hic repente nuntius maesto replet Auras dolore? Causa quae fracto sinu Lamenta trudit? Nun. Olae! meditatos sonos Gemitus resorbet. Mag. Explica, quidquid tibi. Dilacerat animum. Nunt. Olae! me prohibet loqui Immane vulnus. Mag. Fare; discerptum mora Convellit animum gravius, et acerbat dolor. Nunt. Cecidisti Olae! Mag. Monstra quae verbo, et dolos Comprendis uno? frena maerori iniice, Totamque acerbi nuntii seriem explica. Nunt. Cecidisti Olae vilis in telum manus. Mag. Mortuus Olaus? genitor extinctus meus? Nunt. Extinctus. Mag. Ubi? qua fraude? vel cuius manu? Expone. iustas fulminis saevi Deus In ultionem sceleris intorque faces! Nunt. Iam vota caelo dederat, et sacram preces Fuderat ad aram, victor et partam Deo Palmam retulerat; iamque rediturus fores Templi tenebat; ecce momento volant, Et utrumque gemina tela configunt latus. Nec se per auras prodidit stridor prius, Quam iacta tela vulneri haererent. Stetit Vultu sereno Olaus, et mente integra, Ridensque: qualis mane venientem mari Rosa purpurato spectat e solio diem; Sed mox severae grandinis ab ictu cadit. Languebat anima, et funeri accedens suo, Grates rependo Numen, aiebat, tibi, Qui liberali praemium hoc reddis manu Meo labori. Morior in causa tui Quaesiti honoris. Causa non melior potest Vel tibi placere, vel mihi aeternae dare Laudis tributum. Morior, at vivant mei Amici Amundus et Ierislaeus; fidem, Me functo, eandem filio praestent meo. Vive o superstes Magne, morientis patris Imago viva: tuque pars melior mei Aralde vive? Dixit et sensim ruens In fulcientum brachia, in caelum levat Bis, terque vultum pallidum, et magnae viam Relaxat animae. Mag. Fata! cui Magnum malo Huc advocastis? Post tot annorum fugam In hoc redivi, ut mortuo, infelix! patri Tumbam appararem! Dic ubi exuviae patris? Ubi est cadaver? Nunt. maesta iam raucum tuba Sonat et propinquum nuntiat funus patris. Tuos dolores pompa feralis trahit. Mag. O magna amoris scaena! nec minus mei Spectaculum doloris! O quis viscera Sub frena cogat? verba quis linguae iugerat? Quis sensa menti? verba non reperit dolor. Mi Rex! Quid istud: esse me heredem patris, Sceptri et coronae? Genitor! ah! dixi parum. Carne induisse nobilem mentem, parum est. Vita, anima, mens et spiritus: saepe in rei Antro hospitantur pectoris. Dicam omnia: Rex, genitor, anima, spiritus, vita et salus. Rex sceptra ponis; exuis patrem pater: Deserit anima cor: spiritus caelum petis: Vita in sepulcrum conderis: salus fugis. Rex! genitor! anima! spiritus! vita et salus! Talem videre meruit infelix nimis Soboles parentem! Martis exemplar pii Fortisque, Olae! Fortis in bello, pius In pace Princeps; norma prudentis Ducis, Et aequitatis regula, et custos Dei, Idemque propugnator; in populos manu Fluente semper largus; immensum omnium Laudum theatrum; Olae, cecidisti in necem! Erro: stetisti: qualis invictus solet Belli Imperator stando venientis necis Excipere telum. Mortuum tamen, dolens, Et pene moriens, video: sed vivit tua In fronte pietas, blanda maiestas, rigor Attemperatus oris, et clementiae Amica nubes. Video; decessit calor Corde, color ore, gratiae vultu, artubus Vigor omnis; omne robur extinctum iacet, Video heu! cadaver. Luminum binas faces, Ad quas tremebat hostis, ad quarum diem Ridebat orbis, alta nox tenebris tegit, Immota languet dextera, a sceptro aures, Ab ense rigida; cuius ad motum graves Cecidere Reges; quaeque si ferrum extulit, Ad sua coegit genua magnanimos Duces, Edomuit urbes, regna concussit metu, Ipsisque Averni sustulit monstris diem, Obmutuere labra facunda in rosas, Obriguit illa lingua, quae sanctis dabat Vel iura dictis, melle vel verba illita Auribus amicis, fulmina inimicis, pios Superis precatus. O sacrae capitis comae, Dignaeque et auro, et laurea! O vastis pares Ponderibus humeri! quos nec Atlantis potens Aequet facultas! Quid loquor? cuinam loquor? Non audit ille; pectore increscit dolor! Melius loquemur lacrimis. O quis dabit, Ut pectus istud induat fontis vices! Ut gemina lumina fluminum ritu fluant! O care genitor! quis dabit natum mori, Ut vindicari genitor a letho queas! Cur lentus ad te pertigi? cur non steti Clipeus paterno pectori, ut vires suas Prius hebetaret pectore in nostro furor? O anima nati genitor! o cordis vigor! O si hoc daretur spiritu exuvias tuas Animare posse, teque redivivum in tuos Reponere artus! viveret natus tuus Meliore vita. Barbari! crudi! impii! Geniti parente tigride, aut Orco sati! Quicumque telo Regis innocui latus Ausi ferire, Regis in Superos pii, Suorum amantis, publici auctoris boni, Iusti tenacis, fortis in bello Ducis, In pace Iani! Dicite extremo sitae Mundi cadentis margine, aut maris ultimo Gentes repostae litore, ubi puerum vorat Saturnus artus, ubi patres morti dare Est filiorum ludus, ubi patrum est iocus Perimere natos; vosne tam dirum nefas, Crudele, saevum, barbarum, immite, impium Vidistis umquam? Filiis vitae pater Dedit perennis lumen; a natis pater, Crudelitate barbara occisus, iacet. Iam lacrimarum vena siccatus mihi: O filii Nidrosiae, Norvegiae O cara soboles, si qua vos pietas movet Tantum in parentem, vestra lamentis meis Iungite, paresque lacrimis lacrimas date. Iactura tanti patris hoc unum petit: Hoc filiorum est debitum in carum patrem. COMMUS. HIc ille, Deo iuratus amor, Fidei assertor, Superum vindex, Spes redivivae relligionis? O quam tragica morte peremptus! Dignus Pylios vivere in annos. Hic ille stygis terror, et imi Hostis Averni, cuius ad aequas Horruit iras, quidquid piceo Fudit ab antro styx inamoena? Cuius ad ignei fulmina ferri Male possessis eruta templis Simulacra Deum vertere fugam? Heu! quam tragica morte peremptus, Dignus Pylios vivere in annos! Hic ille Ducum grande exemplar, Regula morum, viva in Superos Lex pietatis, normaque Regum; Cuius iussum, fuit exemplum. Qui, quod agendum, prior ipse egit: Cuius honestae ratio vitae Aliis morum censura fuit. Heu! quam tragica morte peremptur Dignus Pylios vivere in annos. Nos, nos fuimus tanto indigni Principe cives, tantoque patre Nati indigni. Quamvis fuerit Trux illa manus, quae violento Impete telum in pectus adegit: Culpa at nostra est: poena merentum In colla ruit. Praepete nobis Funere Olaus iacet extinctus. Sed tamen abiens miseris grande Dat medicamen vulneris acti. Nos heredes iubet esse suae Vitae et morum. Quisquis tanti Filius ambit vivere patris, Non segnis opes patrias adeat; Semperque memor patris amantis Non degeneres eat in mores. Sic sibi semper mortique suae Longa superstes saecula vivet. Optima Regum vita bonorum Virtusque Ducum, numquam moritur: Si continuo per nos fluxu Eat in seram a patribus sobolem. Parcite luctu, tergite fletus: Condite sacros tumulo cineres: Sed post cineres credite vestrum Immortalem vivere Olaum. FINIS.