POESIS DRAMATICA, Pars III.

POESIS DRAMATICA, Pars III. Machine-readable text Avancini, Nicolai Nicolai Avancini XML version, markup prototype, December 1999 Jolanta Wiendlochamarkup Camena

http://www.uni-mannheim.de/mateo/camena/ avan4 avancinidramatica3.html s001.html avancinidramatica3.xml avan4/jpg html Köln: Joh. Wilhelm Friessem, 1679

Regeln fuer die Texterfassung 03/2001

not necessary

March 2004 Jolanta Wiendlocha markup new TEI header; typed text - structural tagging complete - no semantic tagging - Morpheus spell check DAVID Per Saulis persecutionem ad regnum Israelis evectus. Ex Tancredo Cottono Soc. iESU. ARGUMENTUM. DAvid post occisum Philistaeum a Saule in generum assumitur. Sed occasione plausus, quem populus Davidi victori fecit, venit Saul in suspicionem regni a Davide affectati: ideoque hunc variis modis e vita tollere nititur, nequidquam Ionatha filio suo, ut Davidem servet, laborante. Demum ut Davidis nomen obscuret, ipse contra Philistaeos procedit spe victoriae allectus, qua datos Davidi plausus sepeliret. At Deo aliter disponente et ipse, et filius eius Ionathas in proelio occumbunt. Inde David Rex Israelis acclamatur. INTERLOCUTORES. Pluto. Sulphurinus genius Infer. Saul. Ionathas. David. Eliab. Abner. Ioab. Mosue miles. Capitaneus Moab. Dochim Pastor. Charon cum Cerbero. Nuntii. Chori. ACTUS I. SCAENA I. Pluto, quod non ignoret de stirpe David nasciturum eum, qui infernum sit domiturus, mittit Sulphurinum genium infernalem, ut vel Davidis animum pervertat, vel eum occidat. Pluto. Sulphurinus. CRudele Numen! Numen inimicum meo Semper labori! semper infestum stygi! Quousque mentis ambitum, et caecam exseris Sitim imperandi? Quidquid ignitum supra Micat theatrum siderum, quidquid supra Ardentis ignes Cynthii illustrem diem Admittit oculis, iussibus studio tuis Obtemperandi parat in obsequium pedes. Nec adhuc residit aestus insatiabilis Regni ampliandi limites? Patria tenes Tu regna, mecum sorte quae decuit pati, Parique titulo dividi: et necdum satur, Hereditatis iura funestis meae Invadis armis? pacis evertis statum, Et pacta laceras? iura mihi in homines data Abinde teneo, quando libratus suis Cardinibus orbis constitit, et avida fame Malum momordit primus. Hoc morsu mea Sub sceptra sponte venit omne hominum genus, At tu regendi cupidus, aut mihi invidus, Mihi exsecrandam generis humani excitas Rebellionem. Iuro Diis sacram Stygem, Vulgusque Averni! Iuro tergemini canis Iram trifaucem: iura, quae patria mihi Hereditate competunt, numquam eripi Patiar inultus. Stirpe non clara puer, Non luce Avorum nobili, aut factis patrum Illustris orbi, nostrum in exitium suas Acerbat iras Stemmate illius (nisi Auguria fallunt) sanguinem quondam trahet, Qui nostra regna clade funesta ultimam Premat in ruinam. Saeva pro regni lues Probrumque nostri! Sceptra, quae pridem colunt Uterque mundus poplite lunato, quibus Cervice flexa regium inclinant iubar Mundi Monarchae; sceptra, quae tellus pavet, Avernus horret, Iupiter caelo invidet, Illa aeviternum perdita subibunt iugum? Et servitutis arduae infames ferent Collo catenas? Pluto, si fibris adhuc Furor ardet aliquis, exsere supremum malo Oestrum opprimendo. Fide tu semper meis O Sulphurine fraudibus, doctus ferum Genus Israelis trahere sub nostrum iugum, Qualis per artes mille, et ingenii dolos Tuam probasti rebus in dubiis fidem; Talis supremas evoca mentis faces, Manusque robur. Cernis, ut David puer (Ferale nomen! nomen invisum stygi!) Iam se per arma iactat, empturus fidem Plausumque populi? Si quid antiqui calet In te furoris, vel dolosarum viget In mente fraudum; pectoris sinum excute, Invade technis, frange marmoreum gelu Rigentis animi, et flexilem puerum mea Trahe sub tributa. Si dolum elidat, vias Audax per omnes, quaere, quo vitae impiae Trunces furore stamen; et qui se negat Mihi in tributum vivus, extinctus cadat Victima Acheronti debita. Sulph. Hoc curae meae Permitte Pluto. Luna radiantum prius Quam ducat agmen siderum, et fratri obvios Evolvat ignes; aut caput, nulli hactenus Flexum Deorum, Numini inflectet tuo; Aut obstinatum spiritum in Averna evomet. Si res, locusque postulet, formam induam Vertumnus omnem, belluas rictu horridas, Ursos, leones nemoris ex antris traham Puero opprimendo. Si manu audace enecet Vim belluarum, monstra Cocito eruam, Ut insolenti spiritum puero extrahant. Si monstra victor cogat in turpem fugam, Mostris Averni gravior in puerum ardeat Saulis ira. Facilis ad scelus hoc via est, Regnare cupidus aemulum regni timet, Oditque. Timeat, oderit puerum Saul; Peracta causa est. Verba quid ventis sero; Agenda res est. Victimas vel det Stygi, Vel ipse cruda victima occumbat Stygi. SCAENA II. David, an cum fratribus ad bellum contra Philistaeos descendat, an in solacium patris remaneat, anceps haeret. David. QUis pavor inertes militis nostri manus, Et corda stringit? unus insultans metu Percellit omnes? Israel, probrum tuum! Sic ille avorum spiritus, virtus patrum Roburque gentis omne succisum perit? O si curentus ille terrarum pavor, Stuporque nostrae gentis, et murus suae, Contemptor ille iuris, atque odium Dei Gigas superbum daret in occursum caput? Quantus colossum carneum aut funda, aut manu Victor domarem! quantus oppressum pede Premerem gigantem, et ense divulsum caput. Ferrem in triumphum, corpus alitibus darem! Hac insolentes bellua inflamma tui Furoris aestus: huc ubi rivus strepit Cadente lympha, et lambit herbosam levi Spondam natatu: Suavis hic citharae modis Te funerandam bellua in arenam voco. Hic exigatur causa, quae populum trahit Utrumque in arma. Sed quid ignavo loco Fugitivum euntis temporis Cursum moror? Illuc eundum est, sese ubi iactat ferox Tumor gigantis mole confisus sua. At sic leonum rictui, ursorum fami Gregem vorandum deseram, et pinguem lupis Praedam relinquam? Patiar at fratres meos Periculosam Martis in campo aleam Subire, et atrox sanguine illorum sitim Satiare monstrum, perque cognatum impia Crudelitate ludere cruorem, et nece Vivere meorum? Me Philistaeus trahit, Et experiri carneae turris manum Roburque cogit. Quid agis, infelix? Pater Regni in salutem prole vacuavit domum, Suaeque iussit studia virtutis dare, Regi tuendo, et Numini: solus senies David superstes; tu quoque in campum evolas, Ut una caedes filios omnes patri Auferat, et omnis damna patiatur gregis. An esse tantum poteris ingratus patri? Quid agam? gregemne tuear? an Martem petam? SCAENA III. Intervenit Eliab frater, ex quo intelligit hodiernum diem pugnae contra Philistaeos designatum esse, consiliumque accipit, ut in solacium patris ad greges remaneat. Eliab. David. QUis maeror atra nube violatum tegit Frontis serenum, et corde confuso exprimit Voces doloris? forte quod fratres tuos Imperia Regis Martis in campum vocent? Deterge nubem fronte, maerorem fibris Absterge frater: longa non nobis mora Fluet sub aeris pondere, repositos patri Natos videbis, perque victorum caput Serpere virentem lauream Phoebus prius Quam subeat iste fessus Hesperiae sinum Liquidum Amphitrites, fronde redimiti comam, Palmaque dextras incliti oppressam metu Urbem erigemus David. Ergo qui surgit dies Cursum auspicatus, iste coeuntes globos Utriusque Martis cernet hic Regem suo Miscebit hosti, patriae ut excutiat iugum, Pressosque cives sancti libertas beet? Eliab. Hic ipse nostrae sortis optata sinum Implebit aura, vana nisi forsan spei Me ludat umbra: te tamen Martis calor Non urat ullus. Dubia res belli alea est: Incerta palma Spes quidem certam facit, Tamen ipsa pendet. Ergo si eventu cadat Res in secundo, nosque destituat Deus, Quam spe voramus, laurea; ac uno cadant Fratres perempti proelio, afflictus pater Obitu suorum funus extremum occidet. At si superstes funeri nostro dies Frater secundos protrahis, maesti patris Leviore pectus dente mordebit dolor, Nam vivet in te grande solamen domus, Generis paterni sanguis, et stirpis decus, Pater ipse vivet. Iussa quo Regis vocant, Ego verto gressum: tu prece secundum vove Rebus meatum. Saepe quae geminum stetit Inter Gradivum palma, cui sese daret Ambigua, tandem partis alterius sinum Vocata precibus involat. Frater vale. Dav. Gemina sagitta pectus attonitum ferit. Geminumque vulnus figit. Hinc animum trahit In bella iustus in Philistaeum furor, Fataleque odium generis invisi Deo, Pietasque patriae debita; at retrahit gradum Pietas parenti debita O Numen, cui Imi recessus cordis abstrusi patent, Tu, quae cupido teneat ancipitem animum Optima sequendi, cernis! O Numen, tuae Consilia mentis pande, et ambiguum rege, Miseramque praesens patriam auxilio tege. Gregem reviso pascuum, an forsan vagus Et dissipatus erret, an pascat simul, An turbet ursus, an leo praedas agat. SCAENA IV. Pulsus ab urso Dochim pastor in Davidem incidit; hic primo ursum, deinde leonem conficit. Hinc animum sumit contra Philistaeum procedendi. Dochim. David. Doch. QUo fugio? quo non fugio? praecipiti fame Insequitur ursus, et ferox tergum premit. Forte et leonem sanguinis adurget sitis. Non lentus ille dormit, ubi odorem gregis Sentit propinquum. Cum dies praeceps heri Fessas sub imum mergeret pontum rotas, Hac ille silvae parte rugitum dedit, Visusque pingues quaerere in cenam dapes. Non hinc remotus pendulam labris famem Acuit, sitimque sanguinis: sed abest procul Animosus ille iuvenis, in atroces amans Feras volare, et dextera impavida obvium Lacerare rictum. Forte pertaesus gregis Vitaeque silvas inter obscurae suam Marti locavit dexteram. Novi igneam, Qua pectus ardet, gloriae et honoris facem. Avidum eminendi pectus haud umquam diu Sub rusticana sorte se patitur premi. Heu me! quis isthic rumor exterret nemus? En pecoris hostis ursus, ac terror meus Hiante rictu et dente venatur dapem. Fugio Sed isthic torvus immanes agit Leo furoros, seque, ut ardentem excitet Iram. Flagellat. David! ah, ubi es? tuo Succurre Dochimo Davio! O caelum! o solum! David. Quae te timoris umbra solicitam in fugam Dochim coegit? Doch. Aspicis coram mei Causam timoris? Dav. Erige oppressum, Dochim. Animum pavore. Retro trepidantes move Post terga gressus hostis hic poscit virum Vacuum timoris. Aemulum hunc pridem meis Votis petivi. Dexterae fisus meae Suo natantem sanguine videbis feram. En adsum inermis aemulus, solum meo Armatus animo ac dextera, huc totas age Lacerat ursum. Vires, tyranne nemoris. O utinam obvius Adesset ille generis Isacidum pavor, Praesumptuosus latro, Philistaeus gigas! Tali involarem caede, lacerarem manu, Occiderem, ossa minuerem, eruerem fibras. Doch. Heu! parte ab illa tacitus adrepit leo Pamente rictu. Cernis, ut praedam igneo Vestigat oculo? Dav. Praeda iam pascit tuos Deposita vultus, et metu trepidat adhuc Imbellis animus? Occupa dextrum mihi Latus, nec inde cede: quo verto gradum, Tu verte pariter. Goliath, o monstrum horridum, Infame monstrum, proditum Acherontis lacu! Tecum in leone consero, et victor tuae Lacerat leonem. Praeludo caeli. Talis afflictum solo Lacero gigantem. Doch. Iuvenis, heroum genus! Et patre licet ignobili natus, tuae Stirpi daturus nomen, aetherea trahis Virtute robur. Dav. Estne, qui nostros greges Terrere possit, alius in silvis pavor? Doch. Est victus omnis: hactenus nullus leo, Aliusque nullus ursus infestus fuit Nemori, gregique Tertius iam annus polum Ingreditur, ex quo patris his silvis gregi Invigilo custos; praeter hunc hostem hactenus Non visus ullus. Unde securas tenet Pax alta silvas, grexque non trepidis meat Et huc, et illuc passibus. Dav. Spes haec meas Etiam medullas lactat, et certum facit Animum futuri. Iamque me maior subit In bella fervor. Ante dubitantem patris Amor tenebat, caede ne prolis senex Una peremptae caderet: at certus spei Nunc stimulat ardor. Perge vicinum gregem Qua pascit herba; terge trepidanti metum, Et tuta sponde pascua: ego caelum sequor, Quo me vocari sentio. Qui intus meum Inflammat animum genius, hic certam mihi Hodie salutem spondet, et patriae, et patris, Et Israelis gloriam. O tanti Deus Auctor parensque spiritus, facilem rege Ad arma dextram; quique promittis tuo Palmam Israeli, studia pugnantis iuva! SCAENA V. Dolet et indignatur Saul, sibi tam indigne a Goliatho insultari, nec quemquam esse in toto suo exercitu, qui ei se opponere audeat: Abner suadet, ut promissis agat, spemque facit repertum iri aliquem, qui congredi cum gigante petat. Saul. Abner. Saul. ERgo ego pudendum primus exemplum Saul Dabo Israelis Regibus, quantus timor Effeminati exercitus, quantum metus Regis inhonorus publicum in probrum queat? O dura caeli sidera! adversae faces Stellantis axis! militis nostri o pudor! Unus tumente spiritu in arenam vocat Omnem Israelem miles, et fastu arduus Omnem Israelem terret, ut nemo obviam Porrigere frontem, nemo conserere audeat Manum colosso carneo? Vilis iocus, Ludibriumque barbarae gentis canar? Et tu Israelis popule, dilectum tuo Genus Tonanti, cuius auxilio et manu Tot inter hostes semper invictus, tuus Semper stetisti, probra tot caelo iaci, Tot impudentis ore Goliathi Deum Inultus audis impeti? et segnis iaces, Nec in ultionem corripis ferrum manu? Et ego pudenda larva regnantum, feram Opprobria aviti generis, opprobria mea, Iniuriasque Numinis, quibus tumens Vilis parentis filius, terra satus Lacessit astra, militem nostrum, iubar Regale frontis? Anxia o semper meae Vertigo sortis! funeri indictus dies Nostro supremus! Estne vel via, vel modus Quo tam probrosi iura frangantur mali? Abn. Compone fluctum mentis, et pectus suae Tranquillitati vendica. Nullum probis Tam pertinace pondere incumbit malum, Ut non meantis temporis fluxu cadat Quae longa pressi credimus, brevis mora in Nihilum resolvit, Quod procul distat malum, Ingens videtur; cum prope adstiterit, leve est. Baul. Sed in propinquo, quo premor, gravius malum est. Instat tyrannus, exprobrat inerti suum Regi timorem. Ve per hic fluctum ultimum Capiti minatur, nosque per ferrum et faces Morti immolandos flebile in funus vocat. Abn. Id grande pondus aestimo malorum; cui Amoliendo nullus est arti modus. At cui mederi possumus, leve est malum. Saul. Quibus remediis? arte qua valeam meos Metus fugare? quando, qui praestant manus Animique firmo robore, gelantur metu; Visuque monstri concidunt in non viros? Nec ullus audet primus atroci obviis Occurrere armis? Abn. Militi in pugna vigor Virtusque crescit. Saul. Militi in pugna cadit Virtus vigorque, quando pugnanti comes Timor it ad arma. Abn. Saepe, quod animis negat Natura, vi necessitas summa exprimit. Saul. Pectus animusque prima scintilla est boni, Si robur absit, prima scintilla occidit. Abn. Quoties minore in corpore est maior vigor? Collecta sortem dexteram virtus facit: Quae dissipatur, semper est se ipsa minor. Quod mole grande est, esse quoque timidum solet. Invicte Princeps, praemia irritant viros Generosa in ausa. Statue mercedem viro Te Rege dignam quisquis audacem sibi Petere gigantem fidat, et arenam obvio Tentare Marte. Milite ex tanto virum Extabit aliquis sorte, cui grandis sedet Sub corde virtus, quique non timidus mori, Sed vincere avidus, spiritum grandem excitet, Et in duello carneam molem opprimat, Et ante Solis funus illustret diem Victoriosa laurea. Saul. Assensum tua Fides meretur. Quaere, num quisquam gravis Amore ductus praemii immani audeat Conserere monstro. Statuo quod suades, feret Quodcumque statuo, quisquis hoc animo meos Vultus subibit. Astra consilium regant. CHORUS. Probat bonum Davidis animum contra Goliathum procedendi. UBi magnanimi pectoris ardet Flamma, timori locus est nullus. Ubi prudentis regula mentis Omnia librat, sine defectu Omnia currunt. Nihil est fortis, Nisi sit prudens. Noxia vis est Vigor Herculeus, nisi prudente Ratione regas. Iunge utrumque, Prudentem animum, fortemque manum; Geminum regni firmamen habes. Utraque David tibi debetur Gloria; sortis, prudensque idem, Hostes nemorum lacerare feras, Hostemque hominum flectere martem. Perge, calorem quo tua virtus Evocat animi Deus eventu Felice tuos probat ardores. Ubi iustitiae, rectique tenax Princeps regni flectit habenas, Et sceptra manu, Themidos lancem Oculo observat; serie legum, Ordine iuris, duce consilio, caeli placitis omnia currunt. Bene compositae soboles mentis Actio recta est Sola sed animum Tenet in recte limite constans Regula caeli. Mens ubi iuri Numinis instat, Themidosque sacrum Sequitur ductum, digna imperio Facta sequuntur. Laus ista tibi est Debita David. Quidquid agendum est, Ad sancta Dei iura coerces. Perge, calorem quo tua virtus Evocat animi. Deus eventu Felice tuos probat ardores. Ubi constantis pectoris ignis Documenta sui dedit ardoris, Facta heroae grandia mentis Sperare licet. Semper eodem Inclita virtus pondere fertur, Similisque sui fortis in omni Pugnat arena; crescitque rei Crescente gradu. Dextra probata Caede ferarum discit ab uno Proelio in aliud vertere vires; Quaeque leones ursosque prius Victrice manu stravit, in hostes Pectoris ignem vertere discit. Haec te David gloria honestat! Virtute tua leo contritus, Et laceratus concidit ursus. Unde giganti, virtute tua, Vitam adimendam, spes magna subit. Perge, intrepidum quo tua virtus Evocat animum. Deus eventu Felice tuos probat ardores. ACTUS II. SCAENA I. David intelligit accurate ex Mosue, quae sit statura, robur, et fastus gigantis, et quod a Saule praemium sit appensum ei, qui Goliathum prostraverit. David. Mosue. Dav. POrtenta narras, Qualis est frontis tenor? Qualis character oris, aut vultus color? Quis tractus humeri? qualis est vocis sonus? Qualis statura corporis? an urso magis Famente saevit? an leonina magis Ferocit ira. Si quis hoc monstrum opprimat, Sperare num quod praemium victor potest? Mos. Qualis colossus nubium excelsas domos Fastigato vertice superbus ferit; Aut qualis altum culmen immergit polo Elata turris: talis immani gigas Tumore surgit, et sui aspectu procul Spargit timorem: pectus obmunit gravis Lorica, quaeque pondere fatiget viros. Solido aere fusa cassis obnubit caput, Trucesque vultus asperat; ab humeris fluit Immane pondus clipeus, a dextra eminet Aptus ferendis navium antennis scapus Praesinus aere; ferreum est illi caput: Pectus, humerique ferrei, et cubiti, et manus, Surae, pedesque ferrei. Frontem occupat Nubes opaco turbine, et caeca sinum Gravis procella; fulgura ex oculis micant, Ex ore fulmen; vocis horrendae sonus Tonitru aemulatur. Totus est, verbo, stygis Partus inamoenus, Eumenis, Erynnis, Draco, Panthera, tigris, ursus, et si quid magis Crudele, dirum, barbarum, exsecrabile Vel lustra gignunt Africae, vel alit cavis Avernus antris. Dav. Iste monstrosi est viri Totus character? Ista portenti est nota? Sit tigre saeva saevior, et urso magis Famente praeceps, sanguinis siti leo, Furore sit panthera, sit pardus fera Immanitate, mille monstrorum horridum Sit unus hic compendium, vili potest Manu interire. Nemo, cum iuste furit, Non entheatam dexteram in caedem gerit. Quid spe lanista inutili applaudit sibi? Hac ille dextra (vana non tacito mihi In corde Numen loquitur) hac dextra cadet Vilis tyrannus, morte testatus sua, Quid agente caelo possit imbellis manus. Sed perge: quae Rex dona victori dabit? Mosu. Virtute quisquis mascula excitus, suum Visceribus atrae belluae immerget scapum, Aut toxicatum spiritum corde extrahet, Hunc Rex tributis eximet, et omnem retro Seriem nepotum liberae stirpis dabit Gaudere donis: addet ingentes opes Argenti et auri, spatia terrarum, domos Tectis minantes aetheri, saxo inclitas, Gemmisque cultas, quoque non maius queat, Ad regna socium assumet, et partem imperi Dabit regendam, et sorte felicem nova Generum iubebit esse regalis domus. Quid poscere ultra possis, aut votis tuis Optare David? Nemo fortunam in sinum Sponte influentem respuit. Quodsi tibi Mens est duello congredi, id libeat quoque Oculis videre propriis monstrum prius, Quam tela stringas. Astra si faveant tuae Benigna dextrae, carneam ut molem pede Victore calces; pulchra libertas redit, Et servitutis solvitur collum iugo: Securitate patriam, optata beas Regem salute; nominis famam tui Per posterorum saecula extendis; seni Vitam parenti prorogas. At si (Deus Id vertat omen) sorte non fausta occidas, Victorque teneat insolens campum gigas, Succumbit una patria libertas, patrum Fuadata factis gloria, antiquum decus Generis Abrami, coniugum et prolis salus, Et servitutis subdimur turpi iugo. Hoc ille per ludibrium et fastum gigas Ingeminat audax: Si quis in vobis virum est, Prodite Martes Israel: si unus cado, Omnis Philisthim populus in me uno cadit: At si interemptus Apella sub calcem ruit, Hebraeus omnis induet collo iugum. Dav. Iactare multa pectus ignavum solet: Generosa virtus loquitur et facto, et manu. Sic multa latrat catulus, at digiti levem Motum expavescit: grandior presso silet Molossus ore, at vulneri dentem imprimit, Libet ire contra at corporis vasti prius Cernere gigantem, et fulmini torto parem Audire vocem, et vulneris fausti locum Signare. Perge, iam mora est omnis gravis. SCAENA II. Sulphurinus irridet inconsultum Davidis desiderium, et parat ex orco terrores opponere. Sulphurinus. INerudite iuvenis, et belli vices Experte numquam! quo calor praeceps trahit Manum imbecillam? credit insanus, parem Non esse dextram dexterae, cuius vigor Exungularit belluas, cuius manus Lacerarit ursos vividus cuius calor Saevi leonis fregerit anhelas minas, Rictumque hiantem sanguine humano suam Sitim edomare. Nescit infelix puer, Quae vis Averno, quam sit indomitum stygi Robur, quis atris inferi monstris vigor. Documenta puero modica inexperto dabo. Unam evocabo belluam: O quantum gelu Per ossa curret! quantus in membris rigor, In fronte sudor, pallor in vultu, tremor Fluet per artus! Frondium qualis viror Humore noctis roridus, si fors gravis Incumbat Aquilo mane, vel rigidus furat Boreas nivali ab axe; momento gelu Concrescit omnis; quaeque vernabat novo Honore Silva, frondium amittit decus: Talis, gigantis mole conspecta, metu Stringeris ossa, et mente cum pavida color Decedet ore, Mitius mentem malum Absens flagellat, saevius praesens gravat. SCAENA III. Indignatur Ionathas ignaviae totius Israelis, quodne unus reperiatur, qui ausit cum gigante congredi, decernit ipse, etsi se imparem agnoscat, contra eum procedere: dissuadet Abner, suadet autem opponendum Davidem. Ionathas. Abner. FAtalis iste militi et regno est dies, Si vera patri dictat aut Deus, aut metus. Hodie cadendum existimat. Trepidus timor Id suadet animo. A milite in Regem hic meat. Equidem pavorem exercitus vanum reor, Umbrasque inanes: inde non video tamen Nos usque tutos. Militem in totum fluit Communis horror, publica animorum lues Terror, pavorque castra conturbat. Malum Minus esset istud, sola tironum metus Si corda quateret; sed, quod indignum est viro, Duces in ipsos, inque veteranos, nece Et caede multa nobiles, multa inclitos Ex hoste parta laurea, hic migrat timor. At, quod medullas viscerum torquet magis, Si cum gigante nullus in aperto manus Conserere fidat, nullus in arenam pede Succedere ausit; quantae nos manent probra! Quae macula tanti nominis, nulla die Delenda quondam? mille quam seris adhuc Canant nepotes saeculis. Melius foret, Ah melius, inter arma venalem dare Letho cruorem, subque ferientis manu Cadere, et supremum gloriae extremae decus Sanguine notare, quam superfuso probro Sine honore spretos vivere, infamem iocum Vilemque ludum gentium, et nostrae domus Olim pudendum dedecus. Fixum mihi est, Dum quisque metuit alius, exemplum grave Dare Israeli, quamlibet pares neget Natura vires, ire in occursum ferae, Tentare sortem cominus ferro et manu, Utraque palma stringere, nec ante impium Mittere colossum liberum, quam una cadat. Si vincat ille, perque devicti fibras Scrutetur animam, sanguine effuso notam Oblitterabo ignaviae, et turpem omnium Maculam lavabo. Solus in campum ruam, Pugnabo solus. Abn. Rebus in magnis prius Libranda sunt consilia, quam facto impotens Manus applicetur. Ion. Qui diu librat, diu Non vult. Abn. Diu non velle prudentem decet. Ion. Sed non amantem gloriae, aut timidum probri. Abn. A gressu in ipso praevide egressum rei. Ion. Quisquis sequatur exitus factum hoc, nequit Esse insecundus. Namque vel victor ferum Caedam gigantem, vel cadam victus: cadens Delebo probrum, gloriam victor feram. Sine experiri dexteram: aut caedam, aut cadam. Abn. Invicte Princeps, maior est animo calor, Quam vis lacertis. Ion. Mitte. Abn. Sed prohibet fides. Ion. Auctoritate iubeo. Abn. Quod possim, iube. Ion. Non invidere gloriam Domino potes. Abn. Sed praecavere debeo impendens probrum. Ion. Quodcumque probrum est, gloria est parta minus. Abn. Quodcumque probrum est, gloriam partam opprimit. Ion. Patrem elevabo. Abn. Deprimes. Ion. Caedam. Abn. Cades. Ion. Tegam cadendo ignaviam. Abn. At cunctos dabis In servitutem. Ion. Nimius incumbis. Abn. Fides Obstricta cogit. Ion. Solvo, quam debes, fide. Abn. Sed, quam parenti debeo, solvi nequit. Ion. Nec, quam parenti debeo, arceri decet. Abn. Necessitatis tempore haec solum ligat. Ion. Hoc tempus illud. Abn. Alia consilia rei Periculosae suppetent. Ion. Istud malum Praesens deposcit. Tu quoque ignavus times, Dimitte: solus hostium in ferrum ruam. Abn. Non solus ibis. Latere me nullus tuo Furor evellet ibo, quaqua ibis, comes, Neque primus ictum dexterae hostilis feres. Quodcumque relum vertici incumbet tuo, Prius per istud pectus illapsum suas Infringet iras, seque lassatum atteret, Quam tua per ossa sanguinis sedet sitim. At res minora postulat. Vivit super, Qui bellicosum pectus et queat, et velit Opponere hosti, iuvenis infractus manu Fortis lacertis, corde non pavidus; patris Qui frenat iras cithara, et insanos modis Reprimit furores. Ille (sic fama est) nihil Pavet ad gigantis carneam turrim; nihil Grave impotentis pectoris fulmen timet. Quin provocare, congredi, pedem pedi. Manumque manui opponere, et tantae rei Per singulare proelium finem dare Certus salutis spondet. Hunc aiunt feras Stravisse saepe, saepe congressum lupis, Ursisque saepe, belluas timido gregi Ludum dedisse. quin leoninum impetum Fregisse dextra, vique generosae manus Lacerasse rictus. Ion. Vera narrasti. Mihi Iuvenilis ille semper arrisit calor, Tenorque prudens mentis, ac hominem supra Generosus ardor. Ergo quaeratur puer: Edicat ipse, quid suae vires sibi, Quid flamma cordis spondeat. Quivis suos Novit lacertos: quisque, quid possit manu, Tentando didicit: experimentum optimus Rerum est magister, Inde num velit quoque, Scire est necesse. Posse nil prodest, nisi Adsit voluntas! velle nil prodest, nisi Adsit facultas, Brachia haec gemina bene Gravem salutis publicae molem ferunt: Et multa posse, et velle, quae possis, simul. O David! o spes Regis! o regni salus! SCAENA IV. Dum David Mosue recenset visum a se gigantem, apparet a Sulphurino in terrorem submissus ab Orco Charon cum Cerbero: quod monstrum David citharae sono mitigat. Mosue. David. Charon. IPse insolentis carneam molem viri Intuitus oculis; ipse, quod lingua iacit, Et voce fulmen horrida audisti Tibi Quis fuit in animo sensus? aspectus trucis Non ille voltus pectoris movit fibras Ira et timore! Dav. Visus accendit quidem iustum furorem cordis; at nullo metu Increpuit animum. Quale nam monstrum impium, Atrox, superbum, Numini invisum, solo Abominandum, sceleris ac omnis putri Lue inquinatum, ut audeat caelo palam Teste, et vidente Sole, viventis Dei Populo exprobrare, vile ludibrium et iocum Facere profanis gentibus, et uni sibi Omnem arrogare gloriam, ac nostros Patres Trahere in tributum? iuro spectantem omnia Tonantem olympo, vita si faveat, manum Hanc vindicantem senties. Sceleris tui Haec fuerit hora, sed sequens poenas feret. Tunc in tumores arrige superbum caput, Cum bilioso dente mordebis solum Humi profusus, et tuo iugulo chalybs Incumbet ultor, deque truncati impio Colli canali sanguis impurus fluet. Tunc me vorandam belluis escam paret, Ferisque vile pabulum alitibus coquat. Quando ipse pingue prandium corvis dabit, Et putre corpus pascet agrestes canes. Mos. Quae monstra diro Avernus effundit sinu? Dav. Quis ora pallor? quis timor mentem occupat? Mos. Heu! monstra ab Orco! Cernis, ut trifaux Designat escam pendulae e labris fami? O nauta Averni! o cymba sulphurei lacus! Dav. Comprime tremorem cordis, et vultu suum Retine colorem: haec monstra non ferrum domat, Non vis lacerti, aut brachii infracti vigor; Sed vis canora barbiti; et cithare volans Per sila digitus. Char. Flammea tandem e styge Mundi sepulti venimus purum in diem, Diem malignum Tartaro, nostro diem Oculo exsecrandum. Cerbere trifaucem erige In praedam hiatum: digna se denti tuo Propinat esca, digna quae triplicis famem Irritet oris Surge, quid stertis reses? Exsurge, Charon imperat, Pluto iubet. Accurre, dente aggredere, comprende, opprime, Artusque scissos dente rabioso vora. Ego solutas vinculis animas, rate Per maesta flammis stagna, et ardentis pice Acherontis undas, perque Lethaeos lacus Barathrum sub imum proveham infernae Stygis. Dav. Orbis sepulti civis, antrorum incola, Quae sulphuratus igne perpetuo Acheron Circuit, et atra nube Cocytus tegit, Quis te Deorum sede ab infausta evocat Vivas sub auras, Solis exosum in diem? Quid sede in ista semper invisa stygi, Nobis amica? Verte, quam frustra ratim Trahis has in auras; verte ad obscuras domos Ditis latentis, ubi superfusa dies Tumulatur umbra, noxque perpetuis pavet Horrida tenebris. Si trahis longas moras, Fatalis isthaec aura te, simul et canem Perimet trifaucem, quique Sol medio diem Dispensat axe, luminum extinguet facem. I, perge caeca ad antra, et horrentes nigri Acherontis umbras, Patrium hic regnum tibi est, Hic eiulatus Manium, et crebris sonans Verberibus antrum, querula lamentis vada, Flammae crepantes, et catenarum sonus, Et murmur aurae, et dentium stridor dabunt Amoeniores auribus vestris modos. Char. Quae lenis aurae suavitas sese meo Insinuat animo, cuius afflatu furor Mitescit omnis? Cerbere, antiquum stygis Ponis venenum corde? latratus silent? Et mitigata dentium rabies cadit? Cerbere, retrorsum, Cerbere ad navim redi: Mora brevis omnem pectoris flammam opprimet, Et nos pudendam victimam puero dabit. Mos. Cessere monstra, cecidit absorptus solo Hiante fluvius. O potens cytharae sonus! Ad quem pavendae Tartari larvae stupent, Et mitioris indolem mentis trahunt. Dav. Hinc de futuris coniice. Favebit Deus caelo secundus: ut Philistaeus gigas Spumans hiante mordeat rictu solum. Haec ipsa forsan hora speratam dabit Nobis salutem. Perge, quo caelum vocat. Mos. Sed inde victor gloriam et laurum refer. CHORUS. Invocat benigna sidera, ut contra gigantem processuro Davidi faveant. AStra caeli, quae benigno Lucis aureae tributo Fluctuantium timorem Martiales in furores Excitatis, et valentis Ausa dexterae ad secundos Exitus deducitis: Astra caeli, vos Hebraeo Praebuistis ignem Ephoebo, Saevientes ut leones Involaret, et famentes Dextera ursos enecaret, Monstra Ditis indecoram In fugam converteret. Astra caeli, vos amico Rursus igne nunc eunti Horridi sub ora monstri David orbitam notate; Praeviaque luce callem Destinate, quo gigantis Ante vultus mente sistat Expedita et integra. Astra caeli, quae notatis Temporum vices fluentum, Et secunda et insecunda Fata mundi lineatis; Et faventis, et labantis Fila vitae, vel trahenda, Vel secanda proditis: Vel rotatis fata David, Et trucis dies gigantis: Ille fortis, et pavendus; Imbecillus hic pavensque Martis occupent arenam: Ille victor, iste victus Arma Martis exserant. Ille victor calcet hostem, Iste victus conteratur; Ille lauream reportet, Iste sanguinem profundat, Astra caeli sic iubete: David armis proeliatus Pace regnum fulciat. ACTUS III. SCAENA I. Eliab exprobrat Davidi, quod relicto grege ad castra venerit. Eliab. David. HAc hora? in ista castra? vesanum caput Pueri insolentis! hocne prudentis rear Qualis videri postulas? edic tamen, Quae causa adegit Martis in campum pedem Te ferre, David? Hoccine est vigilem gregis Habere curam, belluis illum feris Deserere praedam? ut possit aut atrox leo, Aut rabidus ursus, dente vel rigido lupus In ovile nostrum vertere cruoris sitim. Forte hic rapaces esse rebaris lupos, Quos in duellum quaeris, aut fulva horridos Iuba leones? Nempe ubi populi graves Undant procellae, et martiae clangunt tubae, Fremitusque gentis perstrepit, degunt lupi, Ursi, et leones: at sub umbroso lare Nemoris opaci ubi inhospito tellus riget Deserta saxo, et antra nativos feris Pandunt recessus, nullus hic ursus rapax, Leoque nullus ponit insidias gregi. Secura sic sunt omnia, Hinc possunt oves Tutae vagari, tuque tantisper gregis Vacuare cura pectus, et spectaculis Animum explicare. Cura quae porro patris Fessi senisque; laetus, an maestus sine Ope filiorum vivat; an aliquod suo Lenimen habeat vulneri; hoc nati nihil Tangit medullas? O patri ingratum caput! Novi ego superbae mentis insanum ambitum, Avidumque pectus gloriae, et famae sitim, Quid te parentis taedia, et maesti dies Noctesque ductae lacrimis, quid te movent Fratrum pericla, et prole viduati lares? Pereat avitus sanguis, et nomen patrum Oblivionis tumulet iniectus cinis: Pereat supremum germen, ut nemo amplius, Qui vendicare stemma ab interitu queat, Vivat superstes: ista Davidis nihil Sunt digna curis, dummodo laudem sibi Vanaeque fumum gloriae ambitio paret. Nempe insolentis arrogans cordis tumor Huc me coegit. Astra sed iuro poli, Et qui vagantum regimen astrorum tenet! Quid ago? quid egi? plura prohibemur loqui. Sed non inultus iste morietur dies. Dav. I, quo furentis impetus mentis rapit. Insanus aestus verba non sana exprimit. Sed non movebor. Ibo, quo Numen vocat. SCAENA II. Sulphurinus irridet Davidis temeritatem quod sibi spondere ausit victoriam a gigante reportandam. Sulphurinus. QUanto tumore turget, et caelum minis Terrere vanis arrogans audet puer? Qualis lupatis aream excussis equus Volat per omnem liber, et colli iubam Et huc et illuc iactat, hinnitu sibi Applaudit ipse, calcibus ventos ferit, Sed absque vulnere. Quantus in arenam puer! Quam trux, feroxque prodit! Insultat, furit, Fremit, ferocit, aestuat, cilium erigit. Verborum inanes iactat in caelum minas. O nane miles! comptule in bellum puer. Non res aguntur cantu, ubi Mavors calet, Non voce citharae: sed nec invictum tibi Suspensa collo barbitus scutum dabit. Distende modici corporis molem culex, Montesque spira, proiice ingentes polo Minas cicada: at perge, quo tumidi calor Te pellit animi; solo ab aspectu feri Gigantis, omnis concidet mentis tumor, Leporemque prodet, ore ventoso cui Mars spirat arma. Si tamen contra, probro Cogente steterit, qualis immanem hauriet Hastam medullis? qualis impressum fibris Excipiet ensem? Perge servilis puer, Quo maior animi flamma, quam virtus vocat, Adero sub ipsum proelium, et plausum dabo, Et cum patente vulnere emissus fluet Cum sanguine animus, primus excipiam manu, Et per tenebris obsitas ductum vias, Stygis aeviternis ignibus praedam dabo. SCAENA III. David offert se contra Philistaeum Sauli: enarrat suae fortitudinis argumenta: experitur, et reiicit armaturam regiam: cum funda et baculo dimittitur, quem Abner cum mandatis regiis comitatur. David. Saul. Abner. Ionathas. Saul. GIgas Tonantem calcat, et in omnes necem Effumat unus ore ventosus thraso: Sed pavor in omnes transmeat, nec qui audeat Illi duello congredi, est ullus super. Dav. Probrum Israelis! corde si cunctis vigor Trepidante cecidit, unus ad monstri manum Nil David horret. Magne Rex, mandas? ego Ego lacessam belluam; in arenam necis Ego provocabo. Dexterae par est mihi Mentisque robur. Saul. Tu gigantaeo arduam Tumore turrim? cuius in chalybe furor, In ore fulmen, robur in dextra sedet, Et par leoni pectus insumit calor? Tu triste monstrum, immane, terrificum horridum! Tibi David aetas flore primaevo nitet, Vernantque vires; ille robusto sedet Aetatis apice: mole tu parva erigis Exile corpus; ille procera altior Quercu intumescit: saevi inexperta hactenus Tibi dextra Martis, ille iam multam tulit Hiemem sub armis, cassidem multa face Aestatis ussit, deque superato inclitas Portavit hoste laureas; at tu agmina Parata in arma quando vidisti? Gravis Virtutis aemulus aemulum poscit parem. Dav. Sua licet acta promere, superbi queat Animi videri; de mea quando tamen Virtute dubitas, cogis istius manus Narrare facta, brachio ut parvo scias Grandia patrari posse, cum Numen favet. Praedator alti nemoris ardentem leo, Vel ursus antris extulit opacis famem, Pinguemque rapuit arietem e medio grege Siti daturus sanguinem, carnes fami: Et iam sub alta pondus abreptum iuga Tardus ferebat; specto, quam carpit viam, Sequor famentem, dentibus praedam eruo; Clava obstinatum verbero; audentem suos In me fuorores vertere invado feram, Rictusque hiantes involo, in partes traho. Lacerumque monstrum pabulum corvis sacro. Ego, Rex timende Regibus, servus tuus, Ausus leoni congredi, atque ausus trucem Ursum involare, dextera hac letho dedi. Et hic pudendus gentis Hebraeae metus, Caelo exsecrandus, Numini invisus tumor, Quantus vel ursus ungue, vel rictu est leo? Quam torvus, asper, rabidus, indomitus, ferox? Ut unus omne stirpis Isacidum genus Aut dissipare speret afflatu; Notus Qualis Novembres arborum spargit comas: Aut interemptum excindere, et turpi decus Oblivione tegere? Monstrorum omnium Monstrum! quid ista funda, quid possit manus, Docebo, si Rex magne concedis. Pedem In castra ducam, stabo, quo steterit loco, Frontem irretortam porrigam, scutum exprimam Sinistra, et hastam dextera, et capite graves Truncabo cristas, latere mucronem auferam, Et impiato demetam collo caput. Saul. Iuvenilis iste mentis animosae calor Non hoc meretur praemium, ut praesens sui Capitis periclum subeat. Dav. Opprobrium tamen Quod in Israelis manat antiquum genus, Meretur, ut sit ultor. Saul. Opprobrium minus Maiore tolles. Dav. Omne cum tollam, minus Maiusque reprimam. Saul. At omne non tolles, nisi Monstrum trucides, sed neque hoc aetas tua, Neque pollicetur corporis moles. Dav. Male, Rex magne, mole corporis, et annis, vigor Exigitur animi. Corpore in parvo latet Quandoque virtus maior. Ursorum unguibus Avido leonis ore, qui illaesum Deus Servavit, ille manibus ereptum impii Victrice ferte lauream dextra dabit. Saul. Periclitantem publicae statum rei Fundare in uno iuvene, qui sapit, nequit. Dav. Sed est necesse, quando maturus deest. Saul. Maturitatem firma si penset manus. Dav. Pensat, favilla quando caelesti calet Pugnantis animus. Saul. Unde de caelo haec probas Ardentis irae semina? Dav. Hoc stratus leo, Ursusque fusus, genius internus probat, Qui me relictis gregibus in campum tulit. Saul. Quid ais ad ista Ionatha? Io. Virilem probo Mentis favillam, quae mihi certam facit Spem comparandae gloriae. Saul. Imprudens ferat, Abner, quid arbitraris? Abn. Ubi factis prius Documenta robur mentis excelsae dedit, Sapientis esse credo, non dubium exitum Sperare rebus. Saul. Regium armorum date Huc apparatum. Clipeus in laevam trilix, In pectus umbo, in dexteram aptetur chalybs, Frontemque cassis. Abn. Pectus aerato indus Umbone, galea verticem, ferro latus, Laevamque scuto. Ion. Talis in bellum move, Talis peracto victor ex bello redi. Dav. Quid me catenis stringitis? pectus gravor Caputque ferri pondere, et prestum riget Ab aere corpus. Tollite has ferri moras: Pugnare qui vult, liberos nervos amat. Nudus ferarum rictui occurri, et sine Ferro leonis ora laceravi manu; Nudus gigantis vile truncabo caput. Saul. Talis in arenam David, et Martis ferum Procede campum, qualis ex campo redux Referre speras lauream. At magna hic opus Prudentia et vigore: sed utroque inclitum est Tibi pectus Abner: sequere, quo iuvenem tahit Honesta flamma; sique (quod Superi vetent!) Casu sinistrae sortis occumbat prior Iuvenis sub ictu, fronte non timida iniice Novos calores militi: optatam suis Sedere in armis lauream, et totam sacrae Patriae salutem ostende: virtuti suum Promitte pretium; Regis e census fluet Duplicata merces, Efferat mentes nitor Speratus auri; quaeque prostratae iacent Vires ad arma, tinnulo argenti sono Animos resumunt. Adde, succursum novum Novi parari militis; Regem quoque Assumere arma, ut aleam sortis parem, Discrimen aequum subeat. Ut verbo omnis Complectar, Abner militem intrepidum sua Statione retine. Victor at David pede Si calcet hydram sanguinis, nulla mora Principia adurge laeta, et attonitos suae Stupore cladis otior vento obrue. Cum prima sors aspirat, utendum impigre Favore primo est Dubia cum nutat semel Fortuna, facili tota conatu ruit. Velocitati iunge cautelam. Duo Sunt ista Martis brachia, virentem quibus Praecerpit hosti lauream, et victum opprimit. Abn. Accipio iusta Regis, et factum paro, In nostra pronus vota conspiret polus. SCAENA IV. Inter spem metumque secuturi eventus anxium Saulem Ionathas filius ad spem firmiorem erigit. Saul. Ionathas. Saul. AMibgua aguntur fata, nec certum licet Videre finem proelii. Hinc terret Gigas Sua pavendus mole, et aspectu ferox, Onustus armis, sola quae tenerum queant Sepelire iuvenem pondere: at contra erigit Animum cadentem iuvenis infracti vigor, Et apta bellis indoles. Qui ursos manu Exungulare potuit, et stare obvius Leonis irae, perque laceratum ferae Rictum innocente ludere triumphans ioco, Virtute qua sit, experimenti satis Dedit ambigenti, quo sit in tantis malis Pede constitutus, quantus adversa impium Arte ruiturus aemulum, ut rerum statu Periclitante plurimum adnictet spei. Ionat. Verum est, amate genitor; incertis volat Fortuna pennis. Saepe, quem lactat diu Spe comparandae laureae, mortis rea Taxo coronat: saepe cui palmam abstulit, Iterum redonat. Plurima ad laurum est via; Sed quae sub ipsum proelii ingressum latet, Campoque in ipso nascitur: binis tamen Spes tota belli basibus inniti solet, Viribus, et arti: viribus potior tamen Esse ars videtur. Grande documentum exhibent Bella ante acta. Vidimus turmis gravem, Numero potentem exercitum, palma inclitum Saepius ab hostis manibus extorta, aemuli Clarum trophaeis, cuius in ferro salus Sedere visa patriae, et lauri integram Spem polliceri: vidimus contra manum Exiliorem viribus facto impetu Pugnare, ruere, frangere, fugare, insequi, Instare tergo, caedere, et strage ultima Signare campum. Nempe consilium sagax Natum ex arena viribus praestat. Sua Succumbit ipsa mole rationis face Vis destituta. Corporum vires probo, Si temperentur mentis auxilio, nisi Consilia fortem viribus mentis iuvent, Segne in cadaver corporis moles cadit, Quod si duelli proprium expendas modum, Perpauca robur, plura dexteritas potest. Saul. Sic est: sed armis quando non paribus calor Par proeliatur, remque in angustos fremens Fortuna cogit limites; qui plus potest Viribus et armis, nec tamen scitis caret Doli, vel artis; ille victricem feret Ex hoste palmam. Ion. Reliqua si steterint pari Suspensa libra, nec bonum forti neget Fortuna vultum; viribus qui plus potest, In martiali pulvere peremptum pede Calcabit hostem. Casus at praesens pari Non cuncta lance ponderat. Non par vigor Est brachiorum, aut aequa dexteritas manus, Aut providentis cordis ingenium est idem; Sed ampliora fulcra sunt nostrae spei. Saul. At unde? fare. Ion. Virium in iuvene est vigor, Prudensque mentis sensus in arena capax Excogitandi consili, et dexter modus, Celerque flexus corporis, iacta ut sciat Vitare tela, dumque librandum gigas Metitur ictum, levior illapsu irruat Ipsum sub ictum, et carneam molem solo Affligat, hebetet, calcet, enervet, necet. Specimina confer edita. Hic numquam gigas Quid arte possit, docuit. Ostendit gravem Molem staturae, nulla generosae dedit Documenta dextrae: fastus in verbis, iners Pectus revelat: pondus armorum impedit Deproeliantis dexteram: vastus tenor Tractusque molis arduae certum facit Ictum minantis aemuli. At David suae Saepe in leonem robur expertus manus, Saepius in ursos vicit, oppressit, tulit Praedas ademptas. Saul. Grande momentum spei Minate dictas: quando sed laevum ferunt Sinistra casum fata, nil robur valet, Nil mentis altae flamma, nil flexus levis, Facilisque motus corporis. Ion. Fateor quidem, Eventa belli nocte tenebrosa tegi; Victoriamque pendulam ancipite loco Volvi, et revolvi: temporis lapsi tamen Si facta repetas, saepe qui victus prius Succubuit hosti, iamque labentem in caput Vidit securim; mentis auxilio, et manus Vi provocata, victor evasit sui Victoris, et quem sensit immiti pede Sua iam iacentis membra calcantem, et sinus, Mox ipse stravit, perque calcatum caput Adegit ensem. Dexterae tantum potest Vis, mensque celeris consili, in arena ferax. Utroque pugnat David, et mente, et manu. Utroque firmat, quod deest nostrae spei, Sed quod labantes erigit mentes magis, Est iusta belli causa. Quod animum efferat, Viresque praestat militi, est causae aequitas. Quod in hoste vires adimit, est causa impia Belli incohati. Saul. Mentis hoc recreat sinum: Si reliqua desint, aequitas causae favet. Causae aequitatem faustus eventus beat. SCAENA V. Dolet Eliab, quod fratrem suum Davidem solum dimiserit; properat: ut cum eo aut vincat, aut moriatur. Eliab. VOluit: abivit. David! o frater! mihi Tam pectus excors, vile, et ignavum fuit, Ut nec luberet cernere cadentem, cui Subsidia in ausus Martios socia dare Manu timebam. Nimius aut iuveni calor Nomen perenne faciet, aut longum retro Probrum sequetur. Pauca iuvenilis calor Expertus audet multa, nec cernit satis Quid timeat, aut quid caveat; ad primas faces Improvidentis pectoris flammam capit, Et imperitus regere, quo fertur, volat, Nec in calore sana consilia capit. Sed quis dolendum nuntium patri feret Davidem amatum, filium tantae spei, Gemmam parentis, nobile augendae domus Stirpisque columen, triste properata nece Iacere funus? lene quis acerbae dabit Plagae levamen? David o patris dolor! Vulnusque fratris! Si tamen frater tuus Mereor vocari, quando Nestoreos dies Vivere merentem mortis in vulnus dedi. Ego te peremi frater: ego ferro tuum Hausi cruorem, quando inexpertum feri Mavortis, ire sustuli in crudi manus Vulnusque monstri. Nullus excusat color; Me nulla causa sceleris absolvit. Reum Me sponte fateor. Debui aut mentis tuae Aestum reprimere, latere nec fratris latus umquam avocare; aut debui tecum parem Subire sortem, teque si caderes, mea Morte comitari: debui ardorem tuum Arcere campo, et aream belli prior Metu represso adire, qui vixi prior, Aetate qui te vinco, qui Martem diu Secutus ante, chalybis exserti minas Tractare didici; saepe qui in pugna steti, Et Marte et arte doctus hostiles retro Agere phalanges. Sero sed nimium meum Deploro crimen, corrigi praestat scelus Nondum expiatum. O Eliab, o fratris ferox Frater tyranne! Flebili quid me iuvat Lacessere auras voce? supplicium scelus Suum meretur. Perge, qua campus patet, Qua se duelli fervidus iactat calor: Cum fratre vince frater, aut victus cade, Imo ut superstes vivat, in arena prior Pro fratre morere. Meruit hanc poenam scelus. SCAENA VI. Nuntius narrat ingressum duelli inter Goliath et David. Nuntius. REs est sub ictu. Tacitus ex campo advolo, Ut quae aguntur, nuntiem Regi. Stetit iam geminus Heros Martis in arena. Calor Utrique par est, mentis incensae furor Utrumque stimulat. Agmina utrumque in latus Diffusa stabant: hinc Philistaei ordine: Ad arma prompti, corporum aspectu ardui, Rigido timendi in aere, quadrata explicant Specie cohortes, iamque praegustu fluunt Palmae, sed ante proelium: hinc noster fremit Aequo calore miles, et avarasiti Hostilis ardet sanguinis, Binis grave Lunatur agmen frontibus, et amplo sinum Dilatat agro. Prima, quae cornu tenet Acies, sagittas acuit, ut feriat procul Hostem involantem, et impetum primum arceat Utroque latere: ponestat tereti manus Armata funda turma, quam custos prope Eques tuetur. Agminis medio in sinu Metuenda pilis horret hastatis seges: Sequuntur equites, stabile post equites locum Agmen habet; equites rursus extremum tenent Clauduntque campum, Media, quae utrasque interest Inter cohortes, area, duello pater. Et iam coibant propius, hinc Goliath truci Metuendus hasta, et aere Mavortis gravis; At inde fuste David et clava manum Armatus. Altum miles utrinque adstupet, Siletque pugnae cupidus. Ubi iuvenem Gigas Spectavit oculis, voce ferali intonat: Quae musca Goliath aemula in pugnam venit? O rusticelle miles! o Martis probrum! An me canino genere prognatum putas, Ut fuste solo dexteram armatus meum In arma robur provoces? Goliae pudor Pugnare puero! At perge in occursum puer, Accede propior, ossa comminuam, feris Carnes vorandas avibus, ac ursis dabis Exhauriendum sanguinem. Risit gravem Vocis tumorem iuvenis: et contra, impie, Crudelis, inquit, barbare, et ferro magis Quam mente fortis! fide loricae tuae, Galeaeque et hastae. Nempe, qui metuit, suum Umbone pectus armat, et ferromanum Caputque galea: primus invenit timor Ferrumque et arma. Vera quem virtus tegit, Solidumque robur, non eget ferri mora Prohibere vulnus. Sed veni, qualis riges Metuendus, an ridendus? ego inermem tuo Manum tumori conseram, at certa Dei Ope clipeatam, Senties, quid sit polo Pugnare laeso; quando qui rides Deum, Vindex per omnes retro ridendum dabit Deus nepotes, teque iuvenili iocum Ludumque faciet dexterae. Lassabo te, Girabo te, luxabo te, mactabo te, Truncabo te, te belluis escam dabo, Et insepultum corpus aerei greges Laute vorabunt. Hinc Philistaeus tumor Deum Israelis discet; et sero sciet Non insidere laureas ferri minis, Clipeis, vel hastis, vel lacertosis virum Equitumque turmis. Dixit: ego propero gradu Excedo castris, nuntium Regi bonae Spei daturus: alter a tergo premit Nuntius euntem; iamque (non vane auguror) Adfert gigantem mole collapsum sua Scelerasse terram sanguine, et putri solum Natare tabo. SCAENA VII. Sulphurinus victoriae Davidis infremens abit, in hunc odia Saulis concitaturus. Sulphurinus. O fata! quis nostris Deus Inimicus ausis, quidquid aggredimur, vasto Praevertit ictu? Quis Deus fundam dedit, Lapidemque torto verbere excussum impulit? Cecidit colossus (o stygis acerbus dolor, Vulnusque Averni!) cecidit, et rabido solum Momordit ore. Ridet Hebraeus puer, Festoque turri carneae insultat ioco. At sulphurata iuro Cocyti vada, Et amne Ditem flammeo innantem stygis! Tibi hic dolorem pectoris pariet iocus, Risusque lacrimas. Aemulum nemo imperi Sceptrique patitur. Haec via ad fraudem patet, Ardere regni amore Davidem Saul Concipiat animo, parta iam sceleri ultio est. iam per medullas aestus ardentes aget Odii favillas: nullus innocuum teget Locus tenebris, nulla Davidem satis Defendet umbra: quo gradum vertet fuga, Sequetur ultor; sede, qua tutum suae Saluti asylum quaeret, insidias strui Vitae reperiet: omnis in damnum tuum Mens occupata machinas, fraudes, dolos, Decreta mortis, funera, et caedes coquet, Nil tunc iuvabit funda, vel tortus lapis. CHORUS. Docet veram fortitudinem non esse in mole corporis, vel in armis, sed in animo sitam. NImis imprudens, mentisque expers, Quicumque sua mole superbus, Sese immunem vulneris alti Putat a modicis viribus esse. Nihil infirmum crede, nocere Quodcumque potest. Nil tam firmum Crede, cui manus nequeat grandi Vulnere vastum frangere pectus. Tuus insanus tumor est, Goliath, Furor est Goliath tuus amentis Animi partus; qui virtutem Roburque manus male metiris Vasto tractu corporis alti. Non hoc fortem est esse, immane Efferre caput, tendere vastos Corporis artus, nubibus alta Mole minari. Saepe in parvo Corpore maior spiritus ardet. Saepe in magno corpore minus est Animi robur. Quae magna, tument; Collecta, vigent. Sed neque Medi Robore ferri, neque lorica, Casside, et hasta, clipeoque gravi Fortis virtus pendenda viri est. Arma ignavus timor invenit. Timidus lepus est, quamvis galeae Caput immergat, rigeatque aereis Undique squamis corpora clausus; Insita vis est, quae magnanimum, Fortemque facit. Quae circumstant Arma, ignavi nota sunt animi. Vis generosi mascula cordis Non eget armis; nec peregrino Nobile robur sumit ab aere, Quem sua mentis pulchra favilla Urit, quamvis modicos corpus Tendat in artus, quamvis nulla Casside frontem, clipeo pectus, Ense armatam rigeat dextram; Audet inermis ferro armato, Aere rigenti, ac ense minaci Ferre Giganti bella, potestque Sternere molem, pede calcare, Enseque proprio resecare caput. Docet id David, docet id Goliath: Ille triumphans, iste peremptus. Dicite: fortem non facit ensis, Duroque rigens dextera ferro; Non umbo nitens, non hasta minax, Non caput horrens cassidis igne: Non excelsi capitis moles, Quaeque propinquis nubibus altam Frontem abscondit, vel in affinis Sese immergit sidera caeli. Insita vis est, hospita cordis, Quae magnanimum, fortemque facit. ACTUS IV. SCAENA I. Adfertur Ionathae nuntium de Gigante per Davidem prostrato. Ionathas. Nuntius. Ion. COepti duelli nuntius primus spei Alimenta magna praebuit, dubio tamen Mentem reliquit pendulam, in cuius caput Se palma flectet. Exitu optato quidem Rem constitisse credo: sed nondum patet. Uter in arena victor, aut victus fuit. Avidus peractae nuntium exspecto rei. Sed ecce! paucis fare, quo res est loco? Dextro, an sinistro? Nunt. Laetior nobis dedit Fortuna vultum. Cecidit immanis gigas: Victoriosus David ex campo redit, Pompaque cinctus nobili plausus agit. Ionath. O mea voluptas David! o animae meae Anima! triumphas! Nobilis pugnae iuvat Audire seriem: stringe, quam paucis potes. Laetitia inundans odit alloquii moras. Nunt. Rescindo prima verba pugnantum. Eminur Postquam giganti visus est David, levat Immane corpus sede, venientem aspicit Minace vultu, mox giganteum gradum Lentum ac superbum promovet: contra pedem Modicum repressit David, et tacita manu Silicena latentem pendula e pera eximit; Moxque incicato spiritu in pugnam volat, Volansque fundam girat, et forti impetu Elidit ictum: silicis elisae sonus Acer per auras ivit, et media area Haesit superbae frontis. Attonitus gigas Nutare primum; deinde fatalem manu Dimittere hastam, cadere sanguineo minax Horrore clipeus: moxque collabi ferae Immane corpus, perque distentum solum Diffluere caesae belluae impurus cruor. Ionat. Sic ille nostri sanguinis anhelus siti Draco interivit. Nunt. Pondere armorum, et gravi Lapsu cadentis corporis circum sono Gemuere montes: quale cum fulmen coquunt Multiplice nubes murmure; ignavae sonant. Ionat. Hunc dirus ille meritus est plausum Draco. Nunt. Diffusa postquam membra iacuerunt solo Monstri insolentis, dumque distentos pedes Manusque mortis quateret extremus tremor; Veloce victor impetu accurrit, pede Proculcat hostem, quemque suspensum iacent Gladium gerebat latere, vagina eripit. Vulnusque librat; perque cervicem viam Sortitus ensis truncat a collo caput. I tumida, dixit, bellus, rapaces lupos Corvosque pasce, corpus inhumatum vorent Tigres famentes. Dixit, et dirum caput Spectante utroque exercitu e campo tulit. Ionat. Quid ad haec Philistim? constat? an pacta fide Superatus herbam porrigit? an omnem fuga Vacuat arenam? nostra quid spirat cohors? Nunt. Non sic volantis fulminis telum ruit Scissas per auras; arduo avulsus iugo Non sic ruina fertur in praeceps lapis, Ut hostis omnem corripit campum fuga, Latebrasque metui quaerit. Ad festum diem Nostrae cohortes gestiunt, rident, micant, Hilarique laetas increpant valles sono, Mox arma iungunt, quaque rapiuntur fuga Hostes, sequuntur impetu unanimi ad iuga Usque Accaronis. Caesa sparguntur vias Late per omnes funera: his mortem procul Volans sagitta portat, hos mucro ferit. Illos securis truncat, hos calcant equi: Fratris cadaver frater incumbens premit, Amicum amicus, filius patrem, pater Letho peremptum filium: quaqua patet Camporum arena, sanguis et tabum natat, Cadaverumque sparsa congeries iacet. Ionat. Meos amores David, affectus meos Tibi obligasti. Vive! Sed quis se tubae Insinuat auri clangor? Nunt. Est iuvenum chorus, Qui de gigante perdito plausum facit, Festoque David carmine triumphum canit. Ionat. Invicta David dextera meretur cani. SCAENA II. Plausus iuvenum, qui victori Davidi occurrerunt, eumque reducunt. FEstus alterno choro Plausus absumat diem, Nostra respexit Deus Vota; truncatus iacet, Qui colossaeum caput Nubibus caeli gigas Miscuit, quique aereo Robori armorum nimis Fisus Hebraeam manum Risit, et fecit iocum: Ille, monstrorum omnium Maximum monstrum, iacet, Viribus David tuis Pabulum obiectus feris. Pulchra quem victoriae Scaena delectat, cane: Mille truncavit Saul, Dena David milia. Proprio virtus quidem Pulchra splendore emicat; Nec magis nitidam facit Laudis impensum decus; Debito tamen sibi iure laudari petit, Quod Philistaeus fugam Victus imbellem arripit, Nec tamen caedem effugit; Dexterae est robur tuae David, o magnum decus, Et levamen patriae! Si quis hoc facinus probas, Voce sublata cane: Mille truncavit Saul, Dena David milia. Mentis excelsae vigor, Dexterae infractae calor, Spiritu magno ebrium Pectus, ac industria Prompta in omnem lubricae Aleam sortis, fuit Hactenus virtus Ducum: Nunc et ex vili casa Prodeunt magni viri; Ora qui lacerant feris, Quos rapax ursus timet, Quos leo obtritus pavet, Qui giganteam facem Cordis insani opprimit, Non sine opprobrio Ducum. Hoc fluens loquitur dies: Patre non claro fatus, Non domo illustri editus, Sed gregi assuetus puer Rustica eductus casa, (Quod Ducum invidiam queat. Tangere) illustrem abstulit Hostibus victoriam, Nulla quam taceat dies, Nulla quam celebret satis. David hinc magnum decus Fama victura efferet Ad nepotes ultimos, Si quis hoc factum probas, Voce sublata cane: Mille truncavit Saul, Dena David milia. SCAENA III. Saul Davidi reduci a duello filiam suam Merob in coniugem offert, ac generum suum constituit. Saul. David. Saul. QUa gente iuvenis, quo loco, aut patre es fatus? David. Parente genitus Isai, ubi parvis micat Despecta Bethlem turribus parvum gregem Pastor secutus. Saul. Dextera attritus tua Humum momordit ore funesto gigas. Sed, quod mereris, victor e campo meus Cener redisti. Non decet meritam suo Carere dextram praemio. Marcet vigor. Si caret honere. Merita quod poscunt tua Virtusque adulta, coniugem intactam tori Meroben habebis. Dav. Merita qui pensas mea, Invicte Princeps, sanguinem et tuum aestima. Conditio patris rustica augustae domus Derogat honori. Saul. Supplet id virtus bene. Dav. Privata virtus sanguine excelso est minor. Saul. Cum fulcit illa publicae clavum rei, Privata iam esse desinit. Quo ambis minus, Magis hoc mereris. Dav. Facile si inscendi gradus Valeat honoris, non facile tamen potest Is sustineri. Saul. Congruum fulcrum dabit Probata virtus. Dav. Illa privatum potest Servare paucis: nobilem ut teneat gradum, Pluribus egebit. Saul. Pulchra cui virtus domi est, Et inquilina pectoris, nullis eget. Quem Rex in altum sublevat, lapsu quoque Prohibere debet. Quem levo vulgus supra, Pro dignitate stare quo possit, dabo. Deliberatum est: Coniugem, David, meam Meroben habebis. Unicum id posco, fidem Intaminatam pectore probato fove. Pro Rege, legeque publica in bellum para Fortes lacertos: de Philistaeis mei Nominis honorem vindica, caede, et neca, Reparata donec sistat in tuto salus. Dav. Si quis sub isto pectore ebullit cruor, Et corde fervet spiritus, id unum petit, Suo ut labore stirpitus acerbum eruat Nomen Philistim, et limites regni tui Ad utramque sese porrigant Phoebi domum, Seu qua renatus arduum inscendit polum, Seu qua sub undas mergit emoriens diem. Saul. Hac mente consta, vota complebis mea, Tuumque amore totus in sinum fluam. Sed iam subire placeat augustos lares: Hic de gigantis caede, coniugio tuo, Virtute sponsi, dotibus natae meae Miscere multa dabitur. Dav. O Rex, quo trahis Me non merentem? Saul. Quo trahis regem tua Virtute; gener ut sis meus. Dav. Vili loco, Vili parente natus? Saul. At patrem elevat Virtute natus. Dav. Nostra conditio id vetat. Saul. Mensura dignitatis est virtus. Huic Maius superba stirpe debetur decus. Huic regna, sceptra, purpuras, frontis notas, Famam ac honores astra decernunt. Veni. Qui fugit honorem, propior hunc sequitur honor. SCAENA IV. Sulphurinus indignatur favori, quem David experitur a Saule: hunc tamen confidit extinguere aemulatione Regis excitanda, ex occasione plausus, quem populus Davidi dedit. Sulphurinus. INfauste Princeps! quem foves? qualem sinu Concludis hydrum? Nempe qui telo tibi Fibras venenet. Non vides, quantos agit Plausum ad triumphos? Vilis, et inermis puer. Et imperitus Martis, illustrem feret Solus triumphum? solus a populo cani Meruisse visus? Perfide, superbe, impie, Laudis alienae praedo, victoris decus Tibi arrogabis? Unus occisus iacet Tuis lacertis (si tamen iacet tuis, Et non volantem calculum casus tulit,) Unus peremptus occidit: honorem puer Furatur omnem: Mille iugulavit Saul, At dena David milia: Ingratum caput! Sic te secundo pateris applausu cani? Inter triumphos evehi, et Regi tuo Palam anteponi, cuius auspiciis tua Dextera gigantem contudit? Regis tui, Vicisse, laus est. Illius nomen trucem Hostem cecidit: ille bellorum arbiter, Et Dux, et architectus est. Plausus facem Tibi arrogando, nomen obscuras Ducis. O quam vovebis parcius laudum tibi Fluxisse carmen, parcius Phoebum tibi Tulisse lucem! laureae exosus decus Latuisse amabis: Sero sed menti suus Patebit error: Sero, quid possit, scies, Vis suspicacis ingeni, et Regum lues, Timor invidentis aemuli. Noxae color Addatur iste: Mille iugulavit Saul, Sed dena David milia: ardebit furor, Suspicio pectus tabida absumet lue, Tuamque Princeps totus in stragem ruet. Hoc est agendum, et callide, et caute, et cito Meditata magna facile languescunt mora. SCAENA V. Ioab dolet mutatum Regis animum in Davidem; abit ut huic manifestet, Regem de eius interitu cogitare. Ioab. O Semper anceps, semper inconstans tenor Vitae fluentis! vix bene micantem explica Serenitatem frontis, et pulchris diem Radiis iocantem; turbo mox atra tegit Caelum procella, et lugubres mortis vices Medio fluentem gaudio vitam occupant. Generosus ille victor, et caeso inclitus Gigante David, scelere non alio reus, Quam quod cruoris prodigus vitam, caput Pro Rege, lege, ritibus patriis, Deo, Venum exposuerit, quod Philistae o metu Eliberarit patriam, turpem ad necem Per fas, nefasque quaeritur. Nempe hoc labor, Ardorque vitae prodigus meruit, sua ut Victor periret laurea? O sortis fidem Semper minacem forti, et ignavo piam! Laetum renidet ore mentitus novos Saul favores, viperae arcano gerit Pectore venenum; nectar in verbis fluit, In corde fervet toxicum; ac tanto magis Periculum urgent odia, quo latent magis Sub umbra amoris. Heu! cave, David, cave Anguem dolosum! te Philistaeo dare Praedam furori destinat. Quid non potest Libido regni, quando suspicio aemuli Mentem occupavit! Omne rationis iubar Extinguit, omnem iuris evertit statum, Legumque robur frangit, et praeceps ruit Scelus per omne. Tu quoque, infelix puer, Mutata primi pacta coniugii, et Merob Nuptam Hadrieli, ferre debebas pari Et fronte, et animo. Nec tamen iusto Saul Exin furore exaestuat. Fictam dolis Praetendit umbram: causa, qua insanus furit Regni est libido, et aemuli impatiens dolor, Licet innocentis. Regii hoc vitum animi est, Si cui laborat publicus vulgi favor, Hunc suspicari publici damni fabrum, Et aestuantem perfida regni siti: Ibo, monebo David iratum Saul, Instare crudae mortis extremum diem, Urgere fluctum propius: ut capiti suo Caveat, et ictum celere praeveniat fuga. SCAENA VI. Saul prophetat: repente furit: in Davidem cithara ludentem hastam iacit. Patrem Ionathas placare nititur. Saul. David. Ionathas. O Urbis almae pulchra maiestas! Situs O urbis amplae nobilis! digni Deo Solymae penates! Video vos alto caput Inferre olympo: video vos gentes supra Efferre dominum verticem, et sceptro ultimis Dare iura populis. Quanta caelesti lares Opere, Tonantis cultui sacri lares, Miscent olympo tecta! Stat turbae capax Immanis aedes, cuius auratas trabes Pario columnae fulciunt saxo graves. Mera hic cupressus halat, hic longam cedrus. Aeternitatem spirat; hic puris micant Asarota gemmis, ludit excelsus probo Fornix in auro; laeve parietibus vitrum Lybica aemulatur marmora. O suavis loci Odor beati! totus ad nares fluit Halitus Orontis. Quale de caelo melos Labitur ad aures? Vocis Angelicae audio Dulce modulamen. Quanta vasorum sacram Series adornat porticum, purum quibus Aurum per ansas ludit, et solida basis Est una gemma Quis Sacerdotum chorus Cano verendus ore venerandas adit Tonantis aras? Tersa maiestas loci! Augusta scaena siderum! Angelicis pares Vultus, et ora! Sed o brevis caeli favor! O cruda fata! Quis per excultas volat Violentus aedes? iamque pendentis nitens, Aurum revellit fornicis? gemmas rapit? Dilacerat ostrum? denigrat byssum? sacrum Pede apparatum calcat? ornatum impiat? Vasa dehonestat? quidquid illustre est, solo Affligit, atrat, abiicit, laniat, terit? Heu me! dolenda strage venerandum ruit Templum in favillas! Liberum Solymae decus Quis cogit in tributa? Quis collo iugum Imponit alto? Quis triumphali premit Cinctam corona Martis? aut lapsam sua Tumulat ruina, ut nec lapis lapidem premat? Heu me! quis intra viscera atroces agit Cruciatus ignes! Ardeo! o flammae! o faces! O monstra Averni! o dira furiarum cohors! Quis terret oculos anguis? aut quis me rapit In Averna vivum, in flammea Acherontis vada? David ludens. Horrida tetri monstra Acherontis, Stygis horrores, squalida soboles Noctis opacae, dirae Eumenides, Viva audetis regna subire, Puroque domos Sole micantes? Patrio caelo pridem expulsae Turpi exilio ad regna ruistis Pallida Ditis, subque cavernis Orci meritas luitis poenas. Turpes furiae, spectra sacrilega Ite sub antrum nocte sepultum Stygis ad manes, ubi lamentis Antre reorum lassata gemunt, Tortisque flagris sibilet aura, Ite ad Lethen, ubi sulphureis Incuba flammis nubila pendent. Ite Eumenides, cedite Furiae. Saul. Imprimite capiti viperam, telum fibris, Lacerate membris membra. Sceleratum caput Saevae architecte fraudis, indignis adhuc Implebis auras questibus? Telo peri. Ionat. Genitor, calentem pectoris flammam preme Lege rationis. Nam quid admisit nocens, Quod gloriosum reddidit Regis iubat? Quod roboravit publicae clavum rei? Ille evidenti spiculo occurrit necis: Unus, quod omnes terruit, bello ferum Monstrum interemit, hoste vacuavit locum, Omnem Philistim vertit in turpem fugam, Patriae salutem sanxit, et vitam tibi, Ac Israeli gloriam. Hoc ergo putas Meruisse iuvenem innoxium, ut Regis manu, Palmae relatae in praemium, mortem ferat? Sic ergo posthac Israel forti ruet In arma Marte, quando, quem bello nequit Hostis perimere, Rex manu interimit sua? Saul. O matre nate pellice! an credis tuos Latere amores? quamque Davidi fidem Arcte obligaris? Ille in opprobrium tuum Vivet superstes. Quamdiu sospes trahet Vitalis aurae spiritum, numquam tuam Secura regni sceptra honestabunt manum. Qui regna quaerit, quodlibet tentat nefas, Calidamque in omne crimen exsercet sitim. I, perge fili, siste sceleratum patri; Perire meritus pereat Augusti manu. Ionat. Quae causa durae legis? aut quali ream Scelere impiavit dexteram? Saul. Nondum vides? Regale solium sanguine attingit: meus Gener est, tuus que affinis: et nondum satur Lamenta geminat. Regiae ad frontis iubar, Ad sceptra, regna, ad purpurae aspirat decus. Quid plausus ille: Mille iugulavit Saul, At dena David milia? Hoc furtum meae Immane famae est, Regis aeternum probrum. Quid restat ultra? Sanguinem ut regis petat, Calcata perque capita generosae domus Regale solium teneat, et sceptrum occupet, Sed non feremus. Qua Philistaeis calet In arma flammis campus, et avara ruit Siti cruoris hostis, huc vindex mei Dedecoris ibo; quidquid in venis latet Flammae, evocabo; diruam, sternam, obteram; Pulchraque belli laurea, et palma inclitus Victor redibo; meque restituam mihi, Famamque turpi opprobrii tumulo eruam, Sed te cruentis hostibus praedam dabo. SCAENA VII. Ioab Davidi aperit, quibus odiis aestuet Saul, et ut tantisper fuga se subduceat, suadet. Ioab. David. Ioab. SIc est: peristi David; excusso obice Violenta tectis flamma grassatur. Tuum Caput ad securim poscitur. Numquam est levis Regum ira, multum qui potest, etiam solet Nocere velle. Tota momento salus Dependet uno. Dav. Ionathas pacto suam Fidem obligavit. Ioab. Pacta non semper suo Stetere fine. Dav. Pectus ignarum doli numquam fefellit. Ioab. Fallere ignarus potest Soletque falli. Dav. Quidquid attentet pater, Fidus monebit Ionathas. Ioab. Sed non pater Aeque monebit Ionathan. Dav. Nato intimos Cordis recessus aperit. Ioab. Ubi natus potest Prodesse, non obesse. Quis nodus liget Utrumque amoris, quantum amicitiae duo Stringat ligamen corda, non latet patrem. Hinc suspicacis mentis indicia premet, Ne quas revelet cordis offensi notas. Dav. Quid ergo agendum? Ioab. Sana consilia accipe Fidelis animi: Regis irati furor Non facile sidit, quando materiam videt Coram furoris. Subtrahe aspectum tui. Dav. Qua sede? Ioab. Qua te nesciat Regis furor. Dav. Fuga ipsa sceleris arguet mentem ream. Ioab. Ubi patet innocentia, excusat fuga. Dav. Sed quid iuvabit degere alieno solo? Ioab. Ut mentis aestus Regiae fluctum premat. Tempore residit ira, et affectus subit Serenus animum. Tempus adducet diem Securitatis, quoque desertos lares Repetere liceat. Dav. At quis huc gressum movet? SCAENA VIII. Intervenit Ionathas: confirmat Ioabi dicta: Suadet, ut David Saulem declinet: exiturus ad castra cum parente valedicit Davidi. Ionathas. David. Ion. SPes nulla superest David. O quantum ferit Haec plaga pectus! Vulnus incumbit tibi, Me dolor acerbat. Te patris ferrum petit, Mihi sed amantem spiritum expellit fibris. Dav. Haec sors amantum est, mutuis tangi malis. Sed quem procella spectat haec tandem exitum? Ion. Deliberatae mortis. Dav. Et cuinam? Ion. Tibi. Dav. Quo scelere merui? Ion. Sceleris immunis, luis. Scelus putatum. Dav. Morte? Ion. Sic genitor iubet. Dav. An hoc amica nuntias mihi fide? An executor Regiae mentis venis? Ion. O David! o cor Ionathae! o anima animae! Prius medullis spiritum eruerem meis, Quam tam cruenta sequerer imperia patris. Sed me scelesti nuntium arcanum mali Facit obligata vinculo aeterno fides. Dav. Sed prome causam, conscium nullus premit Animum reatus. Ion. Suspicax mentis malum est Libido regni. Plausus offendit patrem Popularis aurae, laude qua facinus tuum Est prosecuta: Mille iugulavit Saul, At dena David milia. Hinc regni arguit Ardere te libidine, et sceptri decus Ambire fraude: plebis affectum tuis Servire votis. Plausus affectum indicat. Quem quisque laudat, diligit. Regnum duos Non patitur. Ergo David (aiebat) meo Perimatur ense. Dav. Plausus hic populi meus Non est reatus. Ion. Suspicio, Regum malum, Facit nocentem quemlibet, de quo improbas Offundit umbras. Dav. Nullo medicina est super Malo obviandi? Ion. Modicus hinc fulgor spei Allucet. Icti gloria gigantis faces Livoris animo subdidit, facto tuo Sui sepultam nominis famam ratus. Hinc bella, et arma clamat, et spumans fremit, Medioque mixtus milite in campum volat. Hac, inquit, arte diluam probrum; et mihi Decus omne laudis congeram, et plausum, et diem Pulchrum triumphi, queque mihi mordet sinum, Davidis omnis gloria in tumulum ruet. Quin ipse patri socius in bellum manus Conferre iubeor. Ibimus, vel se bonus In nostra vota sortis evolvet dies. Ut martialis ambiat laurus comas: Vel in sinistrum rapta fortuna exuet Natum patremque gloria et vita simul: Si vota cedant, Regis aspectum fuge. Cum glorioso pectus affectu tumet, Minus furorem regere violentum solet. Furac: quid inde? Regis absentis furor Est mite fulgur; ira praesentis tonat. Sed laetus igne Phoebus accendet diem, Quo restitutis mutuo amplexu frui Iterum licebit. Sorte si laeva cadant Delusa vota, nosque Libitinae hostias Fatalis ensis immolet; regnum arripe, Felixque populis impera. caelum iubet, Quod destinavit dexterae sceptrum tuae Diadema capiti. Plura properantis vetat Horae volatus. Evocor: miles calet, Properatque genitor. David, o carum caput A te revellor. Quantus incessat dolor Animi medullas, lacrimas testes loqui Ipse intueris. Unde divellor, meus Ibi remanebit animus. Dav. O cordis mei Cor vivum, amande Ionatha, et amoris mei Amor reciprocatus! et tuus fui, Et sum, et ero semper; quamdiu caelo diem Disperget orbi Phoebus, et noctem colent Suspensa olympo sidera, nec atrae necis A te revellent iura, nec vitae vices. Ite, et redite laurea cincti comas, Clari triumphis. Candidus mentis sinus Hoc poscit unum (quamlibet cogat vagus Errare, semper hospes alieni laris) Per mille felix genitor imperium suum Extendat annos, filius totidem regat Iudam per annos: nomen at decimos cat Usque ad nepotes. Ionat. Iste complexus tui. Gemini catena cordis est. Dav. Voces dolor Absorbet; animus loquitur affectu tamen. Ion. David valeto. Dav. Ionatha, o felix redi. CHORUS. Docet regnandi libidinem nulla bonorum merita aestimare. QUid non ambitio impotens Regnandique sitis movet; Quando suspicionibus Mentem sollicitat metus? Illi, si medio die Puro fulget in aethere Aestiva face Cynthius, Atris Tartarus horridam Mentem noctibus obsidet. Quas natura parens dedit, Extinguit penitus faces Mentis; quas amor indidit Flammas lucis amabilis, Densis noctibus obruit. Hinc quidquid pavido videt Obtutu, timet anxia: Quidquid mente recogitat, Culpae sit licet innocens, Vultum criminis induit. Qui blanditur amoribus Pura progenitis fide; Illum sanguinis impia Exardere libidine: Quem plebs laudibus evehit, Illum per scelus aemulum Regni credit; et effera Caecos fertur in impetus, Caedem, vulnera, funera, Et disiecta cadavera, Immanemque tyrannidem Ira sanguinea notat. Nil impensa laboribus Virtus prodiga sanguinis, Nil prodest studio gravi Hostis fulmen, et igneam Repressisse ferociam: Nil venale caput neci Obiecisse, vel obvio Scuto pectoris impias Avertisse tragoedias. Mens regni rabie incita Caeca est ad meriti decus. Nil prodest diademata Regum, aut publica commoda Per calcata pericula Defendisse, vel integram Conservasse potentiam Regis, vel reverentiam Legum, iuraque Numinis: Mens regni rabie incita Caeca est ad meriti decus. Felix Isaides magis. Si felix poteras minus Esse; aut victus in area Martis spargere sanguinem! Cui vis non potuit feri Monstri demere lauream; Huic vis invida pectoris Vitam demere nititur. David! o nimium miser Victor! casibus eripe Indignis meritum caput. David! Rex sequitur minax, Teque in funera destinat. Quamvis tot meritis gravis O David, fuge regia Saevae fulmina dexterae. Mens regni rabie incita Caeca est ad meriti decus. ACTUS V. SCAENA I. Sulphurinus irridet spem Davidis in Ionatha repositam: confidit in astutia Saulis; abit huius animo acriores faces admoturus. Sulphurinus. FAtale telum, Regis eiectum manu, Debebat ictum ferre supremum necis, Volabat hasta vulneris certa, et suo Telo imminebat pectori: at iuvenis fuga Elusit ictum, Quale momento cadit Elisa flamma nube, subtraxit pedem. Sed ultionis animus intentus dolis Non graditur una semita: plures parit Fraus una fraudes, Retia tetendi mea Et hinc, et inde. Cautus incedat, licet, Vitabit unum, aut alteri in praedam cadet Confidit ille Ionathae; tutus sinu Huius quiescit. Credit incautus puer Arcana Regem condere in nati sinum. Qui facile credit, fallitur facile. Si non Astutus ille, multa si pandit, silet Permulta. Novit vinculo quo sit fides Obstricta utrique, mutuae quae sint faces In utroque amoris; quidquid in iuvenem Saul Melitur atrox. Ionathae studio regi, Ut ictus omnis irrita plaga cadat. Frustra profundum Ionathas tentas mare Bolide experiri: quando vindictam coquit Rex corde; vultu simulat, et lingua silet. Aperta perdit ira vindictae locum. Simulata reperit. Hoc die Scelerate disces, lege qua Reges colas, sero licet Ambire quid sit regna, vel avara siti Inhiare sceptris. Marte iam sanguis calet. iam fervet ira proelii, et geminae ruunt In mutua acies vulnera: hinc praeceps volo, Qua Martis aestus fervet, ut flammae ingeram Flammas, et Aetnam Regis accendam fibris. Spes acue vanas interim, David: brevis Succidet hora dulce lenimen spei. SCAENA II. Eliab Davidi fratri iam ad Regiam affinitatem evecto suadet, ut Regis odia fuga declinet; iste eventum proelii exspectandum reponit. Eliab. David. TUnc explicanda vela, quando aurae favent: Quando procella volvitur, portum tene. Mea sensa, David, percipis. Quidquid potes Ambire votis, obtines. Splendor tui Nominis honoras spargat in mundum faces, Quamdiu relapsa flumina in pontum fluent: Quamdiu procellis scopulus opponet latus, Tibi fluente purus in domum Tagus Labatur auro, latus exundet grege Ferace campus; fausta, qua graderis, trahat Fortuna tersa fronte geniales dies. Auctore te iam patris illustris domus: Illustris? Imo Regia exsurgit, gener Ex quo Saulis diceris: iam tu occupas Omnes amores Ionathae, ut quando patris Assumet ille purpuram, et capite iubar, Sceptrumque dextra, tu pari possis locum Sperare solio. Non capit quodvis duos Regnum imperantes, sed capit solium tamen Duos amantes. Sed quod opposito obiice Nunc vota sistit, Regis est odium: tuum Caput ille saevo destinat letho; tuum Haurire crudo sanguinem ferro parat. Quod ergo ratio postulat, vitam fuga Amande frater redime, dum tumidas furor Ponat procellas. Nisi gis, grandis patrem. Fratresque, coniugemque tempestas premit, Omnisque splendor stirpis electae perit, Pietate si non tangeris, frater, tui, Nec te virentis pulcher aetatis vigor, Rubensque malis purpura, ac auro coma Pendente ludens, spesque regnorum movet, Moveant parentis lacrimae, et tristi cadens Ab ore gemitus. Innocens, verum est, nihil Formidat animus; fit tamen laesa nocens Pietate, si sors durior saxo preces Lacrimasque patris spernat, O frater, tui Consilia fratria sequere, si patrem velis Servare vitae, coniugem stirpi, tuam Regnis salutem. Dav. Vera dixisti: neque Ita pietate pectus exhaustum, neque Ratione vacuus animus, ut stulte velim Nocitura quondam; perdere indeptum decus, Famamque magni nominis, vitam meam, Et spes meorum, coniugis, stirpis, domus, Lassique patris: quod tamen Regis furor Telum minatur, pondere in nostrum caput Toto recumbit; non tamen toto ferit Adhuc quietum Tempus indulget moram. Hac est trahenda, quamdiu pugnae calor Utrimque fervet. Pendet ambiguis adhuc Fortuna pennis, quamque se in partem ferat, Perplexa dubitat Certus eventus rei Consilia sana suggeret Quidquid prius Aggredimur, animi improvidi est cassus labor. Eliab. Brevis hora fractae terminum pugnae dabit. Quid si superbus laurea victor prius Redeat, et urbis compita triumpho impleat, Quam fama palmae nuntia antevolet gradum! Sero voles fugisse; sed nullus fugae Locus patebit. Dum potes, rebus cave Male ominosis teque fortunae eripe Telo sinistrae. Dav. Providus rerum mones. Sed ante memorem Quidquid eventus potest Adferre, cautus mente discussi: mei Cura est amanti Ionathae. Quoquo rotam Fortuna vertet, nuntium Princeps dabit. Tum prodet ipse casus, an vitae fuga Sit consulendum Si fugam indicat, locus Est fixus animo. Casus immutat vices, Et agenda dictat. Quando res anceps fluit. In utramque partem aptare consilia decet. Eliab. Quocumque sortem casus urgebit tuam. Meam vocabis: socius ad fratris latus Haerebo; sive profugus incerti laris Vageris hospes; sive non nocuus reus Regalis irae victima in ferrum cadas. SCAENA III. Nuntiatur Davidi iussu Ionathae proelium iam fervere, viderique victoriam ad Saulem inclinare. David. Moab. Moab. DAvid. Dv. Quid isthic? Moab. Ionathae imperium fero. Dav. Fidele pectus Ionathae, et constans amor! Etiam furore martis in medio sui Meminit amici. Vera sic semper fides Huc sensa mentis dirigit, ubi amor trahit. Sed quid te amato ferre Davidi iubet? Moab. Quis sit calentis praelti, armorum, suus Status, et suorum. Dav. Fare; quo res est loco? Moab. Ambigua fervet. Dav. Castra collisis agunt Iam bella turmis? Moab. Omnis impulso latet Fervetque campus milite, et mixto polus Pulvere serenum Solis extinguit iubar. Pars tela librat arcubus, sed pars manus Onerata ferro, funera et caedes agit Pares utrinque; damna momento pari Cadunt utrinque. Dubia cui palmam ferat Victoria alis pendula, animosos stupet Et hinc et inde spiritus. Quippe in neces Agit unus omnes ardor, atque unus furor. Dav. Qua castra sede fixa sunt? cuius situs Hosti premendo melior? Moab. Aequali fere De sede pugnant. Ionathas dextram tamen Qua flectit alam, terra clementi iugo Porrecta surgit, et Philistaeum prope Despectat hostem. Laeva peiori loco Luctatur ala. Namque divisas secat Torrens cohortes, et paludosum solum Nec facili in hostem patitur obstantem gradu Urgere Martem; nec retro cautum pedem Referre, si sors cogat, et pugnax calor Hostis, tumore cadente torrentis, viam Sortitus, instet. Dav. Cuius est partis magis Numerosa pubes? cuius est maior vigor? Moab. Numero et vigore dexterum cornu hostium Excellit, et Ferocia gravius premit. At militaris providae mentis labor, Cautus sagaxque, et hostium intentus dolis Ante occupandis, potior in nostris micat. Nempe generosa militum virtus, Ducis Virtute crescit Ionathas vultu ferox, Metuendus armis, fronte non pavida inclitus Per densa raptus tela disruptis volat Ordinibus, ardor militum exemplum Ducis Pari calore sequitur. Ad laevum latus Par numerus instat hostium, vires pares. Numerum sed ira pensat Abneris, pari Stipata felle militum, Hinc una ruunt Virtute et animo. Parte non ulla minor, Sed maior omni est hostis: at noster tamen Virtute superat. Dav. Ubi cruor maior natat, Cadaverumque fusa tempestas cadit? Moab. Qua dexteram alam Ionathas regit, et suo Hortatur igne, visa vis maior fuit Viros tenere mutua implicitos nece. Sed primo in aestu non satis patuit rei Mensura dubiae. haec hora documentum dabit. Superaddi at istud Ionathas mandat: Sibi Favere Martem, sique spe finem licet Praevertere aestus, exitu fausto aleam Belli occupandam: sanguine et multo tamen Labore stabit. Quidquid illustre est, gravi Labore venit. Pulchra venalis cruor Trophaea statuit. Dav. Vade: verborum est satis: Mox plura tecum. Consili ad libram rei Pondus vocandum est, Fidus hic Ioab mihi Est consulendus. Purus hunc animi tenor Fidesque pura honestat Optatus venit. SCAENA IV. David consulit Ioabum, an fugiat, an exspectet eventum proelii: posterius suadet Ioab. David. Ioab. Dav. Ioab, vel ista lauream nobis dabit. Vel funus hora. Ioab. Nuntio id certo refers, Fervere pugnam? Dav. Refero. Pugnantum vigor. Ancipite Marte bellat. Inimicus situ Meliore constat, potior est armis, viris, Et commeatu. Parte, qua fortis tamen Agit cohortes Ionathas, melior favet Locus in duellum. Ancipite dum ferro calet Et hinc et inde proelium, Princeps timet Regi sinistram Martis infausti aleam. Ioab. Melius cavere dixeris. Dav. Videor mihi Medio natantem cernere in fluctu, et manu Utraque strages edere, et nostram suis. Damnis salutem quaerere. O carum caput! Periculorum turbo te cingit, cave! Tua in salute nostra versatur salus. Ioab. Indicia sed quid prima promittunt spei? Dav. In arma nostra laurus inclinat: tamen Incerta semper alea est belli fluit Refluitque Mavors dubius alterna vice, Et cui spopondit lauream, taxo caput Victum coronat. Dubius hinc aestus mihi Mentem procella volvit, an fugiam? an morer? Ioab. Subsiste David, hora te nondum premit. Quaecumque Reg fuerit infelix, tibi Erit secunda, Ionathae solum mihi Fortuna pectus exedit. Dignus fide Meliore sortis, in Philistaei cadet Ensem furoris. Namque nec strati situm Ignoro campi, quamque difficili loco Res nostra agatur; quam Philistaeus furor. Meliore sede pugnet. Accedit virum Numerus, vigorque, et ira, de caesi nece Gigantis orta. Nec, licet primum fuga Vacuarit agrum, perdidit robur quoque. Vires per ipsam saepe restaurat fugam Generosus hostis: quando dedecoris subit Imago mentem, bilis exsurgit quoque Gravior in iras. Sunt sui stimuli probro; Queis animum avarum laudis impellit. Nisi Me spes inanis fallit, ingenti probrum Hostis refarcit gloria, et victus Saul Novo priorem cumulat opprobrio notam. David calentis terminum exspecta rei: Quamcumque demum laurus in partem cadat, Consilia prompta sequere. Dav. Dilectum mihi Servate caeli Ionatham! Interea timens Speransque sortis pendulae exspecto exitum. SCAENA V. Eliab audita fama victoriae ab Saule obtentae, timet Davidi. Eliab. SIluisse domito Marte feralem tubam, Caedemque fama est, iamque victorem Saul Redire campo. Laeta si victoria Aliis amoeno gaudio aspergit sinum, Mihi metuenda est: nec tamen victum velim Cecidisse Regem. Lauream et timeo, et amo. Amo saluti patria; at timeo tibi Amande David. iam tibi in venis calet Sitis imperandi; iam manum ad sceptrum paras. At dignitatem splendor excaecat; iubar Regale frontis esca fallacis doli est. In quae feretur brevia pugnaci noto Agitata navis! Sanguinis pretio male Imperia emuntur. Heu! fuge o David! fuge. Nondum cruenta Regis extincta est sitis, Nisi te perempto. David! o frater! fuge. Humili iacemus satius abstrusi lare, Quam tot periclis stemus excelso loco. Pax hospitalis rusticas casas amat, Aedes potentum iurgia et caedes premunt, Sed haec querelas hora non patitur Breve Superest saluti tempus. O David fuge! SCAENA VI. Locum tenens ex aestu proelii missus, ut omne praesidium educat. Locum tenens Ioabi. REs fervet aestu, an caedat, an cadat Saul? An vincat hostis? haereo ambiguus: tamen Periculosae magna volvuntur rei Momenta. Quidquid militis forti tegit Urbes lacerto quidquid aestivam capit Quietem ab armis, et suburbanis agit Aestiva in agris, cogere ac tutum globum Iubeor in unum. Signifer signum ocius Erige gradivi; tu suburbanas voca Ad sua cohortes arma: tu ad laevum latus, Tu ad dexterum procurre: ego latentem in sinu Urbis, et ab ipsis moenibus Martem traham. Quaecumque sors sit proelii, nostris iuvat Auxilia ferri dexteris: si sors venit Secunda Regi, gravior his armis reos Procella in hostes saeviat: si sors cadit Regi insecunda, noster hanc calor erigat. Hac sequere: propere miles addenset gradum. SCAENA VII. Ad primum victoriae Philistaeos respicientis nuntium, subtimet David, ne forte et Ionathas occubuerit. Abit Ioab, dispositurus omnia, ut recomperta David sine tumultu Rex acclametur. David. Ioab. EVenta belli (fama si verum canit) Quae suggerebas, sana consilia probant Fuisse Ioab, versa successus scidit Fortuna primos, iamque felice exitu Hosti favere dicitur. Sed quod mihi Transadigit animum vulnere, est constans metus Letho perempti Ionathae. O vulnus grave Amantis animo! Cuncta cum caeco meant Confusa Marte, in optimos lethum cadit. Hos dolor, amorque gloriae immotos tenet, Et ad decorae vulnera impellit necis. Novi ego calorem Ionathae, et laudis sitim, Iuvenilis aestus impetu heroo ruit, Frenumque nescit. Ioab. Caelites tantum malum In capita vertant hostium! sed si tamen, Volente caelo, Ionathas strato super Incumbit hoste funus, et sparso solum Cruore honestat gentis exitium ultimum Est praecavendum. Publicae salus rei, Repente dici, et esse te Regem petit. Cum res honoris agitur, ingentes mora Parit tumultus. Dav. Impetus praeceps magis; Turbat quietem publicam. Ioab. Ut constet sua Quiete vulgus resque momento queat Tute expediri, facilis est Ioab labor. Oratione publicum assensum brevi Vulgi impetrabo: miles a meritis tuis Captus favebit. Ibo: quod tantae rei Securitatem sanciat, factum dabo. Dav. Res ista grande poscit arcanum. Tua Fides mihi probata, et ingenium sagax Spondent secundos rebus eventus: tamen Certus priusquam nuntius belli exitum, Statumque nostrum referat e campo, est nefas Poena canere. Perge; quodque animo agitas, Caeli faventis nutus eventu beet. O vulnus acre mentis! o unus dolor, Idemque acerbus, Ionathas! Site mihi Mors cruda rapuit! Ionatha! o mentis vigor! Vigoris anima! vivis? an tristi iaces Funere peremptus? Vivis? hoc sensus meus Mihi manifestat. Vivere infelix ego Quinam valerem Ionatha, si te mihi Mors sustulisset? Una sub geminis fuit Corporibus anima: si illa deseruit tuum Cadaver, istis vivere in membris nequit. Sed ecce frater! frontis extersa area Amoeniorem pectoris sensum docet. SCAENA VIII. Nuntiatur Davidi mors Saulis et Ionathae, cui ille indolet. Eliab. David. Nuntius. Eliab. SEcure vive! Dav. Fare, quid portas novi? Eliab. Securitatem vertici indico tuo. Dav. Quo parta Marte? Eliab. Quo tua est victoria. Dav. Mea? Elia. Explicato nuntium vultu accipe. Dav. Expone. Sed funesta formido magis, Quam laeta sperem. Nunt. Dexterum cornu diu Tenuit secunda Ionathas pugna integrum: Prior ipse adibat omne discrimen, prior Frangebat hostium ordines; quaqua suus Labare parte visus est miles, prior Virtute vires addidit, verbis dein Hortatus ursit, monuit, applausum dedit, Et huc et illuc provolans partes Ducis Explevit omnes, Quanta ab unius manu Cecidere morti funera, effusus cruor, Cadaverumque hostilium aggestae strues!! Huc ipse genitor roboris partem sui Auxilio adegit; ipse cum nato pater Ducisque militisque sustinuit vices, Sed fessa tandem militis virtus gradum Referre lente coepit, et grandi obrui Hostis procelia. Turbine in tanto Saul Primus, deinde Ionathas telo caput Ictus volante spiritum heroum exuit. Cadente Rege miles attonitus stupet, Haeretque, et haerens vulnere hostili perit. Pars reliqua grande pondus armorum abiicit, Vitamque turpem redimit inhonesta fuga. O dura fata! Ionathas! vulnus meum, Mea et voluptas! Ionathas! Unus meum Qui recreabas, vulneras mentis sinum. Quid vivo? quid respiro? iam vixi satis. Errare ferrum caeca quae iussit sitis? Me me petisset vulnere cruentus latro, Istudque ferro pectus effossum sua Anima exuisset! Ionatha! o tecum comes In arma lissem! Quidquid hostilis furor Crudelitatis habuit, aut ferri calor, Per istud ante pectus egisset viam, Quam te petisset! Ionatha! o dulcis mihi Idemque amarus! Quanta materies mihi Fuisti amoris. tanta materies feri Nunc es doloris! Mortuus morti tuae David supersum, et commori vitae vetor. O vita cordis Ionatha! o funus meum! Gelboa sparsi conscia cruoris iuga, In vos nec ullo rore distillet polus, Nec gratus imber nube decidua pluat, Postquam perempti Ionathae effusus cruor Vos irrigavit. Ionatha! o vulnus meum! Idemque vitae dulce lenimen! cadis? Sed et cadendo diligis. Qui non potest Testante felix esse, felicem facis Tua ipse morte. Sensus hic vulgi est rudis; Qui faustitatem regio in solio locat. At esse malim Ionatha vivo miser, Quam te perempto prosper hac sortis vice. O mea voluptas Ionatha! o funus meum! SCAENA IX. Advenit Abner, miles, populus, David Rex acclamatur. Abner. David. Abner. REmitte questus David, et tristem exue Nubem doloris: stabile te regno iubet Praeesse columen providum Numen sui Populi in salutem, et nobile imperio datum Fulcrum ruenti civis affusus colit, Suumque totus Israel optat caput. Populo roganti David obsequere semel, Post obsequetur semper imperio tuo. Si vota populi, vota si Procerum valent, Regna rogatus; sin minus, regna tamen, Iubente iure, Regis extincti gener. Dav. Voto coactus publico; invitus tamen Submitto collum ponderi, Atlantis graves Quod premeret humeros, Quidquid infirmum caput Gravare posset, levius id faciet fides, Studiumque vestrum. Abner. Huc purpuram, huc sceptrum, et iubar Regale frontis, Festus harmonicis chorus Tacita Israelis vota comitetur modis. CHORUS MUSICUS. VIve David! vive, regna, Mille vive saecula! Quae rubente vestit ostro Regios chlamys sinus; Illa Regem, regna et urbes, Illa cives protegat. Prima laus haec imperantum est, Imperare amantibus. Vive David! vive, regna, Mille vive saecula! Illud auri stemma clarum Quod coronat verticem, Lege stringat cogitata Subditorum ad commoda. Altera haec est imperantum Laus, studere civibus. Vive David! vive, regna! Mille vive saecula! Sume sceptrum; sed benigna Flecte mitis dextera. Sceptra amica subditorum Nundinantur pectora. Tertia haec est imperantum Laus, amores vincere. Vive David! vive, regna! Mille vive saecula! Sume acinacem, ministrum Aequitatis regiae. Quos amoris lenitate Occupare non potes; Aequitatis hos rigore Coge honeste vivere. Quarta laus haec imperantum est, Damna regni exscindere. Vive David! vive, regna! Mille vive saecula! FINIS.