POESIS DRAMATICA, Pars IV. Machine-readable text Avancini, Nicolai Nicolai Avancini XML version, markup prototype, December 1999 Ruediger Niehlmarkup Camena
http://www.uni-mannheim.de/mateo/camena/ avan5 avancinidramatica4.html s001.html avancinidramatica4.xml avan5/ipg html Koeln: Ioh. Wilhelm Friessem, 1679

Regeln fuer die Texterfassung 03/2001

not necessary

 March 2004 Ruediger Niehl markup Errata list item: 435. v. 3. vivus l. virus.: not identified; the erratic and frequently faulty abbreviations for the speakers have been mostly standardized. TEI header added; typed text - structural tagging complete - no semantic tagging - no spell check; Note: Some of the items on the errata list (image number 592) have been already corrected manually in the copy presented here. The manual alterations have been quietly ignored in the tagging of the machine-readable version. NOTE: In a few allegorical passages, speaker tags have not been applied (for purely technical reasons) CYRUS. ARGVMENTVM.

CYRVS, qui antea Darius, Astyagis ex filia Nepos adhuc infans, consignatus Harpago, ab hoc Mithridati rustico, ut feris devorandus exponeretur, miseratione Mithriditatis servatus est; quihuius loco proprium suum filium exposuit. Experturus Mithridatis fidem Harpagus, ad locum, quo exponendus erat Cyrus, devenit: reperit Mithridatis filium, putansque esse Darium nepotem Regium, pridie a se Mithridati traditum etiam miseratione tactus, eum rapit, fingitque suum esse filium, Hydalcem vocat, et ad 18. annum educat. Dum adolesceret Cyrus, semper eximiae aliquid supra coaetaneos virtutis exhibebat. Interim Astyages Medorum Rex aetate fessus, cum successione careret, et Cyaxares Astyagis ex fratre Nepos, Persiarum Rex, Mediae cum numeroso exercitu incumberet, eius sibi sceptrum arrogaturus, de adoptando aliquo adolescente cogita. Deliguntur ad hoc a Daniele complures iuvens, e quibus unus a Rege assumatur. Eminet inter omnes Cyrus. Harpagus operam pro hydalce, Daniel pro Cyro impendit. Resita involvitur, ut quidquid pro Hydalce adferebatur, Rex de Cyro intelligeret, ideoque iam eum successorem nominare pararet, tanquam nepotem suum. Sed Choaspis et Harpagi interventu docetur Rex hunc esse rustico natum, ausumque Hydalcem putatum Darium, verberibus excipere. Quare Hydalces advocatur, Cyrus ad mortem condemnatur. Arienna inter Armazones celeberrima, quae Susa adventans Cyri auxilio fuerat ab urso liberata, et post ab Astyage exercitui praefecta, indignationem in Cyrum simulans, deposcit sibi eum occidendi munus deferri, et impetrat. Sed memor beneficii ab eo accepti, conservat ei vitam. Ut vero se munere delegato rite functam probat, occiso agno cor eruit, quod simulat esse C yr Mox quia Cyaxares hostis adesse ferebatur, Arienna progreditur in campum: devenit cum Cyaxare ad singulare certaemen, in quo agnoscitur esse Cyaxaris filia: et illico dissidium in pacem, furor in amorem convertitur. Interea domi paratur prompta renunciandi successorem Hydalcis: sed interventu Mithridatis, narrantis in Cyro occisum esse verum Daerium, res tota turbatur. Supervenit nuntium, Ariennam defecisse ad Cyaxarem, iamque coniunctis armis prope urbem esse. In praecipiti metu confugit Astyaeges ad artes magicas Choaspis, a quo illico castrum eodem in loco excit atur, et monstru munitur: cum quibus confligit feliciter Arienna, et intrepida cum Cyaxare castrum ingreditur. Sub haec Daniel educit servatum in via Cyrum, et gratulatur: dumque castrum inspicit, advertit esse Magicae fraudis opus, et precibus illud in nihilum redigit. Unde apparent, qui eo claudebantur. Diffagiunt Magus et Hydalces: Arienna suum Cyrum, Cyrus Ariennam reveretur: ille ab Astyage Regni successor et Coniux Ariennae; ista a Cyaxare Regni Persarum haeres renuntiatur: et initur matrimonium. Iust: Salin: ad annum mundi 5459. ante Christum 594. Exhibitus Graecii Ludis Nuptiabus Augustissimi Romanorum Imperatoris LEOPOLDI, et CLAVDIAE FELICIT. Archiducis Austriae Anno 1673.

PROLOGVS. Austria innixa Cruci in orbe imperiali, quem tenent quatuor Saecula, noctem gemit, Solemque suspirat. Docetur ab Himenaeo, noctem hanc esse suae felicitatis pronubam. Iubetur numer are stellas: accipit promissionem Abrahae Gen: 15. ideoque invitatur ad nuptias. Excedunt quatuor Saecula, quae ab electo in Imperatorem Rudolpho 1. hoc ipso anno effluunt: et aperitur Aurora Quinti. Demum per Gloriam Austriacam plenus dies inducitur. AUSTRA. HYMEN. GLORIA. O Gemmae! Olympi sidera, Solisque parvae imagines, Vigiles oculi noctis opacae, Soboles lucis, natae in tenebris, Cedite tandem, cedite olympo. Semel afpiret pulchra diei Aurora parens. Austria lucis filia, Solis languet amore. Tibi millenis vigilant oculis Aurea puri fidera caeli. Quid mihi prosint oculi mille, Si nocte premor? Sopor ut tibi sit Tutior, aether excubat Argus. Amo Cyclopem: displicet Argus. Non amo caeli mille pyropos; Solum unius tangor amore. Cyclops aether pater est Argi. Nolo sobolem. da mihi patrem, Ipse diei pater, est noctis Filius. Ergo, matre sepulta Lucis in urna, surgat amoeno Filius ortu. iam prope roseas Aurora fores pandit olympi. Austria surge: et mecum nitido Descripta stylo tuo fata vide. Video tenebras: Astra minora Video in tenebris. Maius amamus. Quodcumque minus. soboles magni est. Maius amamus. Quodcumque minus, Speculum magni est. Maius amamus. Sors tua in illis tibi depicta est. Suscipe caelum; numera stellas. Numerus stellis est sine numero Sic ego stirpem Regina tuam Multiplicabo. Ad nuptias! ad nuptias! Regnis datura Reges, Et Caesares Germaniae. Ad nuptias! ad nuptias! Felicitatem hae nuptiae In Austriam vocabunt. Ad nuptias! ad nuptias! Ad nuptias! ad nuptias. Hic tibi felix volvitur annus, Qui tibi quatuor saecula claudit, Ex quo primus sceptra Rudolphus Tulit Imperii. Iam se rursus Aurora novi saeculi adornat. Unde perenni linea ductu Ibit ad usque Funera mundi. Saecula rerum pandite fata. Cernis? origo est ista tuorum Diva Nepotum Spes mea nunquam Fixa Tonanti vota fefellit. En Austriadum Gloria, Patrum Veterum laudes trahit in quintum Regnorum aevum. Ego quindenis sceptra Austriacis Germana dedi: Ego venturis aeterna paro, Usque suprema ad funera mundi. Sic fata iubent: sic mihi quina Ipse spopondit vocale DEVS. Dicite rerum Astra sacrarum conscia, clausos Quinque elementis pandite sensus. Austria Erit In Orbe Ultima. Austria Erit In Orbe Victoriosa. En iam aetatis quintae Aurora Ridente labro basiat-auras, Astra minores delete faces, Austria dignas scande curules, Quas tibi Patrum Gloria struxit. Ego cum stellis excedo loco, Tu perge diem quintae aetatis Luce perenni spargere mundo. Aurora quinti saeculi Fugat prioris Hesperum. Ite serenae radii lucis, Felicitate nati, Felicitatis auspices. Felicitas haec Austriae est, Non terminari saeculis. Ad vesperam prioris Solem secundi oriri. ACTVS I. SCENA I. Arienna famosa Amazon explicat suos in Cyrum amores eorumque originem ex eo ductam, quod per ipsum liberata sit ab urso. ARIENNA. AMAZONES. IGnara Patris, Patriae, ac generis mei Arienna, bellis nata, nec vili, reor, Oriunda stirpe, Susa Medorum pede Felice calco. Sed stetit magno mihi Sors ista precio. l. Pectoris magni vigor Discrimen omne terruit. Sed non meus. Tu visa martem frangere, et medios viam Scindere perhostes, quaque fervebat calor, Et hinc et inde caedere obstantes duces. Quae Martia arma contudi, mortis gravi Tenebar ungue. Cuius elisum manu Potentiore robur est. Sed non mea. Erepta fractis hostibus signa, et virum Strues cadentum grande virtutis tuae Robur loquuntur. Pulchra virtutis meae Cecidisse fulcra, loquitur annosum nemus Urbi propinquum. Stat tamen, qualis stetit Media inter arma semper, Ariennt viger. Stat; aliena dexteta adiutus. Nisi Benigna caeli sidera dedissent manum, Putris iaceret. Aliquod Ariennae caput Discrimen ursit? Quale non unquam Quis casus? aut quis hostis Ariennae manum Fregisse potuit? quisve discrimem tui Capitis repressit? Forte dum latere meo Sociae revulsae, nemoris umbrosi avium Callem secutae erratis, et cervi sugam Impressa per vestigia notatis, ferox Et dente, et ungue, pendulam labris famem Suo ursus antro evolvit, et praedam obviam Venatur oculo. Mox ubi Ariennam videt, Labente citior fulmine in pectus ruit, Et me, prius quam stringerem ferrum, suo Ferocientis unguis amplextu tenet. Qua licuit, irae obluctor, et quaero mei Auxilia ferri. Vanus est omnis labor. Violentus instat ursus, et fessam solo Sternit Ariennam; iamque properabat meo Imprimere dentem gutturi. Auditu mihi Gelatur animus. Dextera quis opem tulit? Adest serenae frontis adolescens, cui Corporis amictus vilior, mentis tamen Erecta virtus, frontis exertae tenor, Tractus humerorum, gestus, et morum decor Nil humile produnt, ille vix viditmihi Ungue incubantem belluam, exclamat procul. Attonitus ursus arrigit vultum; at prior Pernice cursu iuvenis incumbit ferae, Et inermis, animi robore exerto in manus, Rictum prehendit, lacerat: e manibus tamen Elapsa in antrum, vulnere accepto, fugit. Insequitur ille belluam, et ad antri ostium Bis terque adacto fuste luctantem opptimit. Quid inde iuvenis? Belluae occisae caput Cultro recidit, mentis heroae, et sui Testem caloris. I. Quis tibi sensus fuit? Qui restitutis esse post mortem potest, Cum rursus auras bibere vitales datur. Quid ille demum? Vive, dicebat, tui O Virgo Cyri, vivet et Cyrus memor Ase redemptae Heroidis: nomen tuum Si scire liceat, patriam, et patrem, et genus? Qui ad haec reponis? Nomen, Arienna, est mihi: Ne quaere; dixi, patriam, aut patrem, aut genus. Mihi Cyrus omnis gloria est, Cyrus pater, Genusque Cyrus: quidquid Arienna est, suo Sacrata Cyro est. Inde, plebeio licet Videatur esse sanguine oriundus, tamen Meruit amari. Sanguis illustris facit Illustre, quidquid diligit. Sic est: pares Aut invenit amor, aut facit amantes pares. Nullus Ariennae surget Oceano dies, Nox nulla sudis astra disperget polis, Quo non memoriae Cyrus occurrat; dies In Sole Cyrum pinget, in stellis dabit Nox pulchra Cyrum. I. Est aequus Ariennae. hic amor. Iter sequamur, proximae ad muros sumus. SCENA II. Iuventus rustica applaudit Cyro de Urso victori. CYRUS. IUVENTUS RUSTICA. CEcidit cruentus latro silvarum, gregis Vastator ursus, ille pastorum metus, Dryadumque terror; ille magnanimae pavor Unus Dianae; cecidit, et tabo solum Manante foedat. Trivia, sigrata haec tuo Cecidit honori victima, invictam manum Venerare Cyri. Summa sit laudis meae, Patente rictu belluae Ariennam manu Solvisse forti. Vivit Arienna, et novae Vitae parentem grata te Cyrum colit. Dicite triumphos, quis aut stratam feram Laethatur, aut victoris excelsum stupet Animi vigorem, aut gaudet Ariennam frui Recente vita. Spiritus magnos capit Laudata virtus. Agite festivo sonet Pulsata tellus gaudio, atque aer melo. Satis est, per omnes nemoris umbrosi plagas Eat inchoatus plausus, et Cyrum canat Regem iuventus omnis. Huc urii caput, Hastae inseratur. Tu praei, vos in melos Acuite voces, Cyre, tu nostros pede Inscende in humeros victor, et facili tuis Lege imperare disce; nos, prompti tuis Parere iussis, capita sub iugum damus. Vive Cyre, vive, regna, Mille vive saecula! Vive Cyre regiumque Disce nomen sustinere. Vera virtus, quae praeivit, Hanc meretur gloriam. Vive Cyre, vive, regna, Mille vive saecula! Vive Cyre! noxiarum Frangere iras belluarum Quisquis audet: ille novit Damna regni exscindere. Vive Cyre! vive! regna! Mille vive saecula! Innocentem quisquis urso A nocente liberavit: Ille novit subditorum Providere commodis. Vive Cyre! vive! regna! Mille vive saecula. SCENA III. Intervenit Mithridates, putatus Cyri Pater: Miratur plausum. Insinuat Cyro, se non esse patrem, sed natum eum esse nobiliore sanguine. Hinc Cyrus rusticana ponit, post hac in urbe victurus. MITRHIDATES. CYRUS. QUid iste plausus? nobili pompa suos Inter sodales Cyrus exultat meus: Quod Cyre menti gaudium insedit? Pater Meturba Regem dixit, et laeto exhibet Officia cultu Magna meditatur puer; Et adhuc acerba aetate maturos sagax Praecurrit annos. Cyre posthac et patri Rex imperabis? Iura naturae id vetant. Rex ergo non es? Iura regnandi mihi Socii dederunt. Iure regnandi utere Et in parentem. Non licet. Quare? DEVS Suis subesse patribus natos iubet. Sed imperandi iura si natis dedit? Non inde solvit iura, quae dederat prius. Deinde. Cyro regna non alia dedit, Quam quae sodales: hi ptoestatem mihi Sibi imperandi, iura condendi, probas Leges ferendi facere potuerunt: nihil Inde potuerunt iuris e caelo dati Eripere Patribus. Cyre mi, aetatem sapis Maturiorem, et nobilem prodis tui Generis favillam. Si ergo me Patrem colis, Descende solio. Promptus est semper tuis Parere iussis Cyrus. O quantum places, Mi nate, Patri! Festa sociorum manus Abite solitas lanei ad curas gregis: Haec prima CYRI imperia: vos primis quoque Aptate iussis. Debitum populi est, suo Parcere Regi, Nate: quid natum voco? Domine. Quid ista filio Cyro Pater? Tua poscit istud indoles, sanguis, genus, Sanguis Parentem poscit ut natus colam: Ut mithridates pareat Cyro, iubent Felicioris stirpis excelsae notae. Si quid favillae regiae Cyrus sapit, Mi genitor, esse crede puorilem iocum. Iocus iste ludit serium, et ludo emicat Nativa virtus. In suos natos meat Sanguis parentum. Tangis intenti scopum. In te parentis sanguis illustri meat O Cyre fluxu. Filius non es meus. Quae culpa Cyrum stringit ut amorem mihi Nomenque Patris subtrahas? Nunquam fui, At esse semper dixeras: semper tuus Amor probabat esse te patrem meum: Fateor, amavi, ut filium, Cyrum: meo Quin ante posui filio. At nullus tibi Est natus alter. Sed fuit. Fatis tuis, Ut tu superstes viveres, natum meum Morti immolari pertuli. Plura haud licet: Satis hoc sit: alto sanguine, o Cyre, es satus. Cyrum ergo generi paria meditari decet. Cunis ab ipsis magna meditatus, tuum Genus probasti. Scire nil ultra licet? Sat multa dixi. Pono pastorem: exuo Vilem lacernam: generis indicia sequor: Succedo in urbem. Sequere, quo caelum vocal Nil hmile Cyro Numen et virtus parant. Quaecumque mefortuna sublimem dabit Gradum tenere, dividam tecum meos Ex aequo honores. Gratiae semper memor Cyrus, sub ipso corde Mitridatem geret. Et esse quamvis abnuas, semper mihi Pater coleris. Filii amplexum cape. Mrr: Domnium vocabo: patris affectum tamen Nunquam reponam. Filii affectum tibi Semper rependam. Vade, quo virtus praeit. SCENA IV. Astyages, iam devexae aetatis Rex, cum successore careret, reiecto Cyaxare suo ex fratre nepote, statuit nobilem alium adolescentem successorem adoptare. Demandat Danieli curam seligendi idoneos Iuvenes. Interim iubet a Choaspe sacrorum Antistite ac Mago Mithram consuli. ASTYAGES. DANIEL. CHOASPES. Scena refert cubicula Regia. HVmana patimur. nostra maiestas quide Eminet, et alto despicit vulgus thoro, Sed sortis illa vertiutr nutu. Dies Ducere beatos credimur; sed noxbrevi Seposite spatio candidae luci ultimum Parat sepulchrum. Vivo: sed nomen Patris. (O dulce nomen!) sidera Astyagi negant. Scintilla nostri sanguinis nulla est super, In quam recline Mediae imperium cadat. Et cui paramus sceptra? cui nostrum iubar Fronti insidebit? Ambitu multi calent, Inhiantque regno; funeris nostri tenet Cupido multos. Unicum quando tamen Regnum omne Regem admirtit, et multi ambiunt, Regnum necesse est opprimi. Cyaxarem Tibi Nepotem frater extinctus dedit. Iamque ille functo patre Bactrorum tenet Augusta sceptra: sanguinis iure hic sibi Regnum arrogabit Mediae. Nimium arrogat: Vivumque Regem quaerit Astiagem suo Deiicere solio. Sceptra qui nimium appetit, Perdere meretur. Id petit, cuius sibi Natura ius concessit. Astyagem ut suo Exuat honore? Fata ut Astyagis suo Honore penset. Fata ut Astyagis fero Praeveniat ausu. Quid putas? qui iam diu Aestu impotente Mediae regnum sitit, Subdereque Bactris Susa meditatur, dolo Vacabit omni: Semper in peius ruic, Semel ire quis quis semitam coepit mali. Fraus una fraude truditur: nunquam dolic Ambitio vacua est. Seminis mali indolc Sobolescit ista pestis, et nullo manum Adhibente crescit. Nemo non fraudis capax, Si pectus urit ambitus: semper bono Periculosa publico est re gni sitis. Iam constitutum est: Mediae Cyaxares Non imperabit. Quid? mihi dirum sinu Alam chelydrum? sorte contentus sua Imperia dictet Persiae: nunquam meae Rex imperabit Mediae, sceptrum licet Spe devorarit. Multus hunc civis petit. Multus carebit, Impium Regem sapit, Annuere populonoxia petenti. Putant Hunc iure posci Iure? quis Cyaxari Regnum obligavit? liberum est: iuris mei est. Ego ambienti nominis noctem mei Tumulumque famae, Mediae sceptrum dabo? In fata nempe nostra ut inveniat viam. Hoc calle graditur avidus Imperii calor: In fata poscit aemulum, et nunquam, nisi Sanguine iacentis, impiam extinguit sitim. Non imperabit. Semper est civi gravis Externus haeres. Sanguinem Medum volo, Patriae fidelem, Civibus gratum suis. Superis probatum. Daniel, mollis tibi Excolitur aetas: estne, qui sceptro pares Olim gerendo spiritusmonstret? Tua. Metuende Princeps, laudo consilis: exterus Rex nec suorum facile populorum sibi Lucratur animos; nec suam in cives serit Benignitatem: genius externus migrat Facile in tyrannum patriae. Sunt hoc solo Ingenia sceptris apta; sunt iuvenes, vigor Quos stimulat altus mentis, atque animi calor. Genlusque prudens laudat, et virtus probat. Daniel tuarum partium est, iuvenum chorum Seligere, quos ad Imperi molem pares, Paresque ad arma iudicas: at tu Mithram Consule Choaspes. Fata qui rerum Diis Ambigua credit, exitum optatum tenet. SCENA V. Astyages nuntium accipit, Cyaxarem iam cum potente exercitu advenire, ut successionem extorqueat, Prima hic de Duce cura, Suggeritur Arienna Amazon, et advocatur. HIRCANUS. ASTYAGES. MEDARSES. REx magne Regum, functus officio redu Bactris Medarses poscit affatos tuos. Adsit: venire gaudeo. Iamquid nepot Velit, parebit, pacis an studia colat, Tentare an armis aleam Martis petat. Ad utramque sortem promptus Astyagiest calor. Verende Princeps, Imperinostri salus, Phoebusque mundi, venio; non qualis velim, Instructus olea pacis: at qualem tuus Nepos remittit, nuntius belli. Tua Iussa executus paginam in manus dedi, Legit, relegit, varius in vultum color, Pallor, ruborque saliit; ac tandem polis Digito minatus, calce concussosolo Exclamat ira torvus, Astyages mihi, Quod aequa poscunt iura naturae, neget? Iubeatque Bactris esse contentum meis? Sed non inultus. Iure quod renuit dare, Marte occupabo. Crede, et Astyagi refer; Quanta est arena Nerei, tanto meus Numero ante Susa miles implebit solum. Nec ante Bactris Susa pertinges, meus Quam te sequatur miles. atque urbem premat. Nihil addit aliud? Dixit et signum dari Ad arma iussit Ista non terrent virum. Prior Gradivum postulat, prior serat: Discatque Medis esse, qui nor nt minas Reprimere ferro Fatcor, ad Martis facem Nec esse praeceps debeo, nec excors volo. Quia tamen ipse Marte commisse petit Dirimere litern, classicum Martis sonet. Iam pulvis ipse Medus in bellum calet, Minasque spirat, veniat in campum, sua A clade discet, esse, qui tumidos sciat Frangere furores Persiae; et sero suos Flebit dolores. Militirobur tuo, Flammamque Princeps suggeres, bello ducem Si huic praeesse statuis Ariennam. Solo Marique longe d ssita est. Adest tuo: Spectare vultus avida, et Astyagis genu Proni advereri. Verane an plaeita refers, Visa est subire Regiam, qualis subit Bellona campum. Martius vultum rigor Decorque mixtus temperat, ludit genis Amica species, horret hastili manus, Auro revinctas cassis obnubit comas, Pectusque pulchra nube Loricae riget, Hinc et timores spirat, et amores simul. O me beatum! Veniat Arienna, et meos Augeat honores Martis infracti manu. Estis mearum providi rerum Dii Qui fluctuantem publicae clavum rei Firma tenetis anchora, et Medos nova Ope excitatis. SCENA VI. Adducitur Arienna, et praeficitur ab Astyage bello contra Cyaxarem: prius tamen illa, more gentis petit venationern instituere. ARIENNA. ASTYAGES. MAgne Medorum Deus, Et prime Solis aemule. A genibus manus Generosa Amazon abstine. Astyages tuum Me patere solium colere. Non patitur tui Laudata virtus nominis. Quae te tulit Fortuna Medis? Nomen Astyagis Tigri Tanaique notum, splendor imperiitui, Et Martiorum gloria armorum, mihi Ab usque cunis grata; ut obsequio tuo Mererer esse digna. Iam pridem tui Votum excitavit, bellica fama inclitum Notumque nomen. quaeque trans Tanaim et Tigri Ab usque Scythiae finibus ad Indi ostia Felice Marte bella gessisti. Minor Clamore famae verus Ariennae est color. Famam minorem multus in campis cruor, Cadaverumque strata congeries probat. Placetnestudio Martis assuetam manum Nobis locare? Gloriam hanc summam Servire posse. Gloriae nostrae decus Felicitati Martiae innixum manus Ad ipsa pulchrum sidera extollet caput. Aut vincere, aut perire decretum est mihi. Si vinco, vinco numini Princeps tuo. Si pereo; summa est gloria, obsequiis tuis Ipsum dedisse sanguinem. Nullus mihi Herbam ante rollet, quam simul vitam extrahat. Quod ergo faustum Mediae regno velit Mithra evenite, bellicae sceptrum rei; Ius omne Martis, militum obsequia, ducum Studia Ariennae trado. Parebit tuis O Nympha iussis, quis quis Astyagen colic. Tu mea Gradivoregna fulmineo tege, Cyaxarenque Marte confectum Srygis Vel mitte ad umbras, vel catenatum meos Sifte ante vultus. Fida vos Ducum manus, Columina regni. et publicae Atlantes rei, Iurate sanctam Principi Ariennae fidem? Tibi quidquid imis sanguinis uchis meat, Arienna voceo. Nescium hoc pectus doli Tibi sacro Diva Verticem hunc Virgo tuis Inclino iussis. Martius hic aestus ducum In me reflexus pectus in flammas agit. Hinc et ego pectus, sanguinem, venas, caput, Quidquid Arienna est, Regis obsequiis dico, Ducibus deinde. Aut una nox omnes premet, Aut ad triumphos unus extollet dies. Virtute vestratutus Astyiages regit. Arienna vince, praemium dignum tua Virtute capies. Marte dum martem premis, Hostemque Medifinibus regni excutis; Egocui tradam sceptra, quem haeredem mea Post fata scribam Mediae, Iuvenem eligam, Quem fortitudo, et igneus mentis vigor, Prudensque sensus Mediae sceptris facit Parem gerendis. Ille, si faveat Mithra, Reximperabit; reque consortem thori Pari imperantem iure Reginam creo. Maiora meritis magne Rex, statuis, tuam Tuique successoris ancillam iube Potius vocari. Mentis intrepidae scio Merita aestimare. Vade , sie iubeo, et volo. Sed ante, more gentis ut solitis colam Sacris Dianam, liceat umbrosis feras Excire silvis, quamque venanti Dea Obtulerit, ipsi victimam gratam dare. Utilia nobis, grata Diis, virgo petis. SCENA VII. Arienna explicat mentem suam, cur venationem instituat; nempe ut Cyrum repertat, cumque adinsiane aliquod militare officium evehat. ARIENNA. AMAZONES. NUnc est agendum, mente quod volo diu, Ut Arienna lucis affertor meae Reciprocari referat obsequ iiv ices. In hoc Dianae patrio ritu sacra Pacere poposci, vindicem ut vitae meae Reperire Cyrum liceat. O Cyre! o tui Memoria dulcis! quidquid auditum occupat, Cyre reducit pectori: quidquid tueor, Cyrum intueri videor; et nusquam tamen Arienna Cyrum reperit. Ut amantes solent, Vigil Arienna somnias; quaenon vides, Videre credis, quaequive semotis iacent Divulsa spatiis, esse te coram putas. Puto, quod opto. Vota deludunt. Mihi Amoenus ipse ludus est. Avidum tamen Nonsatiat ille pectus. At recreat. Amor Est ipse saties. Vota dum solum coquit, Testatur absens esse, quod poscit, bonum. Inde cruciatus mentis atque animi dolor. Dolor ipse dulcis aliquid ambrosiae sapit. Sed mordet etiam. Nulla sine spina est rosa. Sed spina pungit. Propius audentem manu Tractare inermi. Dispari oblectant modo Rosa et amor; illa cominus spinis ferit, Eminus adhalat gratiam; hic propior beat, Cruciat remotus. Ipse cruciatus placet, Et ad unionem tendit. O Cyre! o meae Pars melior animae! I. Quid tuo tandem voles Arienna Cyro? Vota siquaeris, meo Felicitatem Regiam Cyro velim. I. An etiam amatum facere felicem potes? Quamcumque Cyro poterit Arienna, hanc dabit Felicitatem, propriis quamvis foret Emenda damnis. Ergo quid tandem paras? Praeficere turmae militum. Vili satum Sanguine, parente rustico? Magnum tamen Virtute et animo. Bellicae ignarus rei est. Mente est capaci, pectore intrepido, manu Torisque fortis. Militi fiet iocus. Auctoritatem faciet Arienna. At Duces Ipsi Gradivi nescium in ludum trahent. Virtute primos Cyrus aquabit Duces. Cum nempe trepidus stabit ad Martis minas Non timuit ursos. Qui feras domuit, viros; Lassare didicit. Multa promittis tibi. Maiora peraget. Hora nos Triviae vocat: Ad sacra, eamus. Hasta iam in feras calet SCENA VIII. Harpagus, postquam Hydalcem Daniel reposuit in numero eorum, quos Rex ad regni adoptionem seligi iussit, aperit ei, quod non sit suus filius; sed Regis nepos, unde insolescit Iuvenis. HARPAGUS. HYDALCES. QUid ista? Daniel lectum Epheborum chorum Quos grata vultus forma, quos morum decor, Gratia loquendi, et ingeni promptus calor Commendat, ante Regis obtutus iubet Hodie venire. Magna, mi fili, hic latent. Et tu subibis Regis aspectum, mea Unica voluptas. Nate! quid natum voco? Auguste sanguis. Parce non solito Pater Honore fobolem ludere, Creatum narpago Haec umbra non titillat. Es sanguis tamen Nobilis Hydalces. Qualis est patris mei. Qualis nepotis Regii. An genitor trahis; Parente Rege sanguinem? Procul meum Hoc amne stemma ducitur. Sanguis tuus Augustioris defluit vena patris. Ego te parentem veneror. At non es; mea Soboles, Hydalces. Scelere quo merui, tuo Privari amore? Debita quo amorem fugat Reverentia. Aenigma loqueris. Nullo tamen Velo obvolutum. Pande, quid dictis subest? Prognate Regum stirpe Mandana sate, Neposque magni Astyagis, et magni quoque Nepos Darii; at hactenus proles meae Putate Hydalces; quanta iam faustis tibi Fortuna velis adnatat! Non sum satis Mihi compor animi, verba rationem rotant. Aenigma pando. Phoebus octavam suprae Decimam reducit annuo cursu rotam, Ex quo puellam maesta Mandana edidit Vivas in auras; at Sacerdotum chorus, Male ominatus Regiae stirpi, tuam Mortem petivit. Harpagus iussus feris Te lancinandum tradere; atroci meam Scelere impiare dexteram abstinui; tamen Te Mithridati morte iugulandum dedi Misertus ille Principis pueri, supra quam quis vovere possit, occultum domi Superstitemque servat indistae neci. Cupidus sciendicreditae caedis modum, Revisonota nemora: te ad fauces specus. Et involutum fasciis cerno: subit Pietas in animum; rapio te cunis, meas Deporto in aedes, filium fingo meum, Nomenque Hydalcis indo, quam sortem tibi Parent benigna sidera ignarus. Patris Te soveo cura, diligo affectu, educo, Pulchramque moribus indolem augustis colo. At tunc reducto Mithra cortinae peplo, Fortuna quae te maneat, ostendit: dies Hic te videbit Regio excelsum throno. Quae monstra narras Harpage? an vates mihi Canis futura? quod traho vitam, tuum est, Nobileque munus. At unde regales notas Mihi auguraris? Iure stemmatis. At avo Mens alia forte. Resciat Hydalcem sua Sobolem creatum, vota securus tenes. Non alius ullus Regia estirpe est super? Unus superstes, sceptra qui Bactris tenet, Persasque stringit legibus, Cyaxares. Hunc ad potentis Mediae sceptrum eriget. Huic iam negavit: perfidum, ingratum, sui Funeris avarum clamat; hunc bello petit, Et interemptum caede, vel ferreis gravem Poscit catenis. potius extinctum velim. Nam forte captus molliet Regis sinum. Sero hoc agetur. Bella non uno calent, Caduntque Sole: sceptra qui functo regat Astyage, Phoebus antequam extinguat facem Statuetur hodie, Quis sinum blandae abnuat Aperire sorti? sceptra non quivis parat Titan, nec omnis purpuram pingit dies. Capienda tunc est, quando se sponte ingerit. Huc urge Hydalces vota. Iam semel mea Ope liberatus fata lusisti; mea Rursus ope Medi iura dominatus trabes. Tunc ego tuorum conscius amorum, supra Reliquos honore et munere extollam Harpagum, Si quis tibi hostis, hostis erit Idem mihi. Mea sceptra tecum dividam. Quidquid volet Harpagus, id una facilis et Hydalces volet, Placuisse Hydalci, est unicum votum mihi. Id nunc agendum, ut discat Astyages, sua Te stirpe natum: cetera ad votum fluent. Ut destinato sortis eventu fruar, Mihi istud unum sufficit: Hydalcen amas. CHORVS. Amor, pasterem indutus, educit in pascua agnorum gregem. Ira per Crudelitatem, magico carmane in lupum transformatam, in auras devecta insidiatur agnis. Dum in unum irruere parat, ab Amore iactus teli in praceps agitur. Inde amor lupum persequitur. AMOR. IRA. AUra mollis, aura amoena, Aura dulcis, et serena, Mitte fontes, sperne montes, Huc serenas ssecte pennas; Huc salubris advola. Blanda stirpes oculare, Hic in herbis otiare, Sparge rores, tinge flores, Fur odorum, dux amorum, Aura dulcis advola. Agnus errat te meante, Agna ludit te iocante, Cura cedit, mors recedit; Pectus undat, cor abunat Mille, mille gaudiis. Angelle mi! pulchelle mi! Carpe thymum, Tonde Myrtum, Viridis nectar suge Smaragdi. Audi, ut varia garrula voce Ilicis altis abdita ramis Philomela canit. Modo continuo lenta tenore, Modo citato pulsa canore, Modo coneisa voce laborat. Seque impellit, seque repellie; Seque volvit, seque frangit, Seque nectit, seque carpit: Blanditur, et fritillar, Lascivit, et iocatur: Acuta flectit, Arguta nectit, Flexuque pio languida moritur. Agnelle mi! pulchelle mi! Viridis nectar suge Smaragdi. Quid, heu! quid isthic audio? Ululat nostri pestis ovilis. Agnelluli pulchelluli, Nemoris tutas fugite in latebras. Crudelitas, te carmine Magico iubeo simulare lupum. Indue veterem sanguinis aestum, Caedis que sitim. Agnelle mi, quiesce, Nec funus expavesce. Ego vigil excubabo. Praedo agnorum, raptor ovilis Tollere in auras. Si tibi pennas Natura negat, contra infirmam Egonaturam dabo te celsas Ire per auras. Tollere latro. Video nostri pestem armenti, Furemque gregis. Oculos partem flecte per omnem. Rabidae praedam venare fami. Sed praeda cades tu mihi praedo. Huc age, rape me. Heu! Telo deiicitur: Iacet immanis bellua. Sed quo Lupus innocuos ruit in agnos? Huc mihitelum; sequar; occidam, Praedamque avidis dabo vulturibus. ACTVS II. SCENA I. Arienna cum suis Amazonibus venationi vacat. Invenit ursum occisum, et in eius antro nobiles cunas: dubitat an eae non sint Cyri. ARIENNA. AMAZON. I. II. Manet silva. DIana, triplex Numen, Ariennae probas Si vota, dignam victimam in ferrum tuo Litandam honori praepara. Corna feras Terruit, et antris excitas pavidus agit Timor per umbras. Hinc quoque in trepidam fugam Agmina feruntur. Ite, qua densos magis Abit in receslus silva, queis statuunt suam Ferae salutem: Totus huc gregis solet Properare terror: victimam hic dignam saecris Iugulare nostris. Hic ego praedam vigil Venabor aliam. Iam licet vacuae frui Virore silvae. Liceat o! frui meae Praedae favore! En! istud est ipsum nemus Periculorum conscium Ariennae, et mei Capitis redempti. Forte non procul hinc agens Cyrus, sonore cornuum excitus, meis Se sistet oculis. Cyre! quas latebras tui Dignaris oris Sole! Quid demens ago? Quis me Deorumiratus in amores rapit Sanguinis agrestis? illa, quae claros procos Natosque stirpe Regia, et multis avum, Ceris superbos respui; cuius thorum Tot ambiere Martis invicti Duces, Regina demum Rustico servor? Pudor, Et prisca Virtus sanguinis ad istum suit Frangenda scopulum: Vincor, et teneor mei Laqueis amoris. Ille, cui tradet suae Post fata sceptrum Mediae Astyages, thori Consors mihi promittitur: quid si meus Cyrus legatur? Istud abiectae vetat Conditio stirpis. Clarius stirpis genus Est pulchra Virtus. Rusticum monstrat foris, Intus potentis indoles Regis latet, Seseque prodit ignea ingenii face, Sapiente sensu, moribus, gestu, modo. Nemorosa Cyrus antra, surgentes iugis Montes superbis deserat, in urbem gradum Maturet; illud oris extersi iubar, Sol ille vultus. robur invictae manus, Nutantis omnem Regis affensum trahet. O gemma Iuvenum! o fortium Heroum decus! Quae te latebris silva, quod condit nemus? Currite; fugacem praepes hic cursus tulit Pavore cervum. Currite; hac alter fugit. Ursi cadaver reperit. Quod hic iacentis belluae est monstrum? Tuis Arienna telis ursus exanimis iacet. Ursus? Quod hoc specta culum? ubi monstri caput? Haec illa sociae bellua est, cuius ferox Iam me premebat ira, et amplexu fames Stringebat arcto. Fortenon procul meus Hoc Cyrus antro est. Quaerite O superi! Quid hoc? Felicitatis offerunt sese nova Indicia, cunae. Quis neget Cyri tui Fuisse quondam? Symbola, et pictae notae Aliud loquuntur. Regium stemma indicant Haec cydaris, ista purpura, hic sceptro chalybs Coniunctus, istud Solis insculpti iubar. Sed ecce, produnt nomen inscriptae notae, Suo Dario. Nomen ignotum legis. Mandana maerens. Istud est notum minus Sed esse Cyri credite; at Cyrus tamen Latet irrepertus Cyre! Fugientes amor Inspes vocatur. Ite, qua caecas nemus Addensat umbras fronde; qua sese inviae Latus in utrumque dividunt saltus viae; Si forte Cyrus obviet, Cyrus meae Assertor animae. At inde qua sesenemus Claudit, Dianaegrata faciemus sacra, At vos labore fessa iucundo otio Levate membra. SCENA II. Venatores applaudunt Ariennae. VENATORES. GEnius Ariennae mero Nectare redundat. Illa, quod panci sciunt, Nostros labores aestimat, Modico iubet Otia labori. Dulcis est, quamvis gravis Sudor, repensus gaudio. Ac utinam omnium, Communis iste Principum sensus foret! Sed dum laborem terminant primum, altero Iterum, et secundum tertio im pellunt; sibi Diras lucrantur; quotque sunt orco, in caput Suum voveri Eumenidas. Hoc lucrum ferunt, Dum iniqua mandant. Vivat Ariennae diu Genius modestus, Principum exemplum, ducum Idea, Regum norma, silv rum decus, Amor Dianae, gemma virtutum omnium Haec vota quisquis mente studiosa geris, Laetum chorea plaude festiva solum. Saltus, SCENA III. Daniel caelitus docetur, Cyrum esse Darium et Regis: Nepotem: hunc a Deo ad regnum electum. DANIEL. ANGELUS MEDORUM. HAec illa sedes, cuius umbroso in sinu Daniel, reductis foribus aethereae plagae: Arcana disco; et unde radiata mihi In luce retum ordo futurarum patet. Nunc agitur istud, Mediae ad sceptra ut manus: Digna eligatur. Hactenus spreto Deo Omnes acerrae thure caluerunt Mithrae, Sacrisque averni monstra adorarunt soci. Et hoc tulisti magne caelorum arbiter, Tacitaque flammae vindicis telum manu Coercuisti. Non peto caelo iaci Iras volantis sulminis, hiatu soli Perire, quotquot thura decernunt Mithrae: Hoc posco, iustus gloriae assertor tuae, Vindexque honoris, Mediae ad sceptrum tuo Iussu elevetur, cuiur exemplo tibi Statuantur arae, perpetes foci ardeant, Fument acerrae; cuius imperio suis Excussus aris Mithra calcatos gemat Ritus profanos: cuius edicto sui Stent caelo honores, integer cultus Deo, Iustitia sancta curiis, leges foro, Pietasque templis. Res tua hic agitur Deus; Tu flectere animum solus Astyagis potes, Ut, quem pararis, Mediae ad sceptrum elevet. Arcana pando Caelitum. Huc Daniel tuos Visio Danielis. Converte vultus. Cerno. Quae rursum Deus Benigne ab astris visa Danieli obicis? Apparet Cyrus velatus. quae sorte vulgus regna mutari putat, Ordine statuto Numen e caelo regit, Surgunt, caduntque: nullus hic sorti est locus: Surgunt volente Numine, et eodem cadunt Volente regna. Saepe, quem nemo velit, Iubetille Regem; saepe quem cuncti velint, Vetat ille regno. Pessimum si dat; scelus Populi meretur. Optimum si dat; suae Benigntiatis gratia est. Tandem efflues Astyagis hora; quique succedet, tua Vota superabit. Hactenus pastor gregis Vilis videri potuit; at post hac caput Radiabit auro, purpura incinget latus. Detegitur Cyri vultus. Recludo nubem. Respice. Est Cyri mei Imago viva. Teneo, quod vovi diu, Meus imperabit Cyrus. Hoc statuit Deus; Hoc iura poscunt sanguinis. Natus patre est Pastore Cyrus. Regia stirpe editus, Cambyse patre, Matre Mandana. Haec latent; Sed reteget hodie Numen. O potens Deus? Quae fata versas? Ille, quo natus die est, Est destinatus funeri, et densum in enmus Feris edendus iussus exponi: pia Sed Mithridatis fraude servatus, diem Adhuc superstes vivit, et vivet diu; Et avita regno decora, et antiquum asseret Sacris honorem, et prole fecunda suos Populos beabit. Cerne, quam multi ordine Hoc Rege Reges sanguinem et mores trahent. Quae scena Regum panditur? Cyro pares Apparent faturi Reges. Ventura quondam saecula hos Reges dabunt. Et usque mundi ad ultimum finem alteri Alter remittet sceptra, et augustum decus Fluet in nepotes. Sanguine a vena trahent Omnes eadem? Sanguis, ac eadem fluet Virtus in omnes. Nube quis ab illa emicat Apparet nepotum ordo. Ordo puerorum? Augusta progenies, Duces Datura bellis, Caesates terris peda Cydaresque Mystis. perge iam Daniel, sacris Regni institutis indolem Cyri excole. O providentis Numinis amicus favor, Et sancta studia! Cyrus, o animi mei Unica voluptas! Cyrus et Regis nepos Sobolesque Regis! Cyrus ad Regnum a DEO Iam destinatus subditis leges dabit, Et iura Medis! Summa votorum attigi. Nunc faustitati publicae applaudo rei. SCENA IV. Harpagus praeoccupaturus Regis gratiam pro Hydalce; dat ei aliquot versus, quibus, cum una sisterentur a Daniele Iuvenes, ipse regem salutet. HARPAGUS. HYDALCES. Scena refert aulam regiam. SPes certa Hydalces, in tuum properat sinum: Assuesce dici Rex, et Augusta dare Imperia voce. Certa spes regni mihi Aspirat auram? Certa: nisi stirpem suam Radice ab ima perditam Astyages velit. Putasne tanti generis Astyages volet Perire surculum ultimum, quo uno sedet Spes tota stirpis? Quid siles? loquere: siles? Imperia meditor. Regiam hoc mentem decet Expendere animo quidquid imperio parat Iubere; gravia ut temperet, levibus sua Auctoritare pondus adiciat. Cui Sed prima, Princeps Mediae, imperia dabis? Tibi. Mihi? sed qualia? Ut posthac mihi Molestus esse desinas; quique hactenus Regi imperasti, Regis imperiis tui Parere discas. Meruit hoc fides mea? Meus amor istud? Sic decet Regem loqui. Harpage, peristi. Viperam regno paras. Sed adhuc Hydalces patriam agnoscet sidem. Si prima Rex in Harpagum imperia feres, Immane pondus gloriae adiicies mihi: Parebo primus; quin et exemplomeo Proceres, et omnis Media imperiis tuis Parere discent. Sic decet loqui Harpagum. Speaker tag omitted - corrected acc. Errata-list Bene est Hydalces: Regis ante alios tibi Praeoccupandus animus est. Quando chorus Iuvenum ante Regis ora consistet, prior Regem saluta his versibus; amorem prior, Laudemque referes. Inde, quod amamus, dabit. Verende mundi Phoebe, terrarum Deus, Cuius pavendam Persa formidat manum. Cui prona Medus colla submittit, cui Nulli ante flexum flectit Assyrius genu. Aestuque posito adorat Hircanum mare: In tua perenni vota fortunam manu Felicitatem ducere, ac armis tuis Favere Martem, quanduo res Martem petit; Florere studia pacis, et amoena frui Medos quiete; posteros longa tuos Serie imperare; sanguinem Astyagis statam Successione semper ad clavum imperi Medi sedere, lectus hic Iuvenum chorum Vovet. Benignus audiat votum Mithra. Tenebo memori mente, maiestas nisi Superba Regis terreat. Lapsum cave. Tuam hic Hydalces cardo Fortunam rotat. SCENA V. Choaspes refert regni oraculum Mithrae, eum adolescentem adoptandum esse, cuius pater occidit Darium, traditus autem fuerat Darius occidendus Harpago, cuius filius credebatur Hydalces, ab ipso Harpago putatus Darius. ASTYAGES. CHOASPES. ADes Choaspes, Numinum interpres, Mithrae Verende Mysta, Fata divorum tenes? Rex Magne, teneo. Fare, que Rege Mithra Post nostra fata Mediae ad sceptrum legit? Dimitte turbam. Oraculum soli decet Patere Regi. Satrapae auferte hinc gradum. Iam vacua sedes teste submoto vacat. Effare, quae nos fata, quae regnum manent? Adhuc propinqui sentio afflatum Dei Magnum elocuti, Flamma, qua Astyages calet. Est flamma nostra, sensus hic caelo venit. Sollicitus ille Mediae ad sceptrum petit, Quem de virente puberum coetu eligat, At nos paramus Mediae optatam indolcm. Ille imperabit Mediae, cuius pater Adiussa Regis spiritum invita manu Rapuis Dario. Siluit his dictis Deus. Res involuta est. Clarior medio est die. Sors illa tangit Harpagum. Libeat tui Meminisse iussi, quando Mandana editum Partum tulisti, et somnio visam timens Vitem, per omnes Mediae effusam plagas, Puerum imperasti nemoris exponi feris, Vel ferro adacto victimam morti dare. Cui tunc patrandae caedis imperium datum est? Nisi me memoria fallit, hoc ipsum Harpago Dedisse credo. Rem tenes totam. Harpago Natum parente filium ad sceptrum vocat Pater Deorum Mithra. Cui caelum parat Ius imperandi, huic purpuram, et solium, et meum Diadema cedam. Fata sic statuunt bene! Qui stirpe natum Regia, ad sceptrum prius Quam perveniret, tradidit morti; sua Regem reponat stirpe progenitum, Placet Quodcumque Diiiubetis. Astyagi seni Aetate fesso tendat ad sceptrum manus Parente natus Harpago. Strata est via. Cursu secundo ferimur, et metam prope Doli intuemur: Harpage hanc sortem tuo Debes Choaspi, gratiam hanc tamen tibi Debet Choalpes. Lex amicitiae hoc iubet: Praestare quidquid possis, id amico exhibe. SCENA VI. Daniel deducit Iuvenes ad Astyagem, eosque instruit, quid agendum. DANIEL. IUVENES. Scena refert hortum Regium. ADvenit hora: Regium imperium vocat Vos, lecta pubes. Quanta meditetur, dabit Hic ipse Phoebus. Vestrares agitur. Choro Ex hoc iuventae quaeritur, cuius caput Radietur auro, murice rubescat latus, Manusque sceptro fulgeat. Quantum decus! Sed reseret unus. Nec polus Soles duos, Regnum nec unum sustinet Reges duos. At singulorum studia certare hic tamen Labor reposcit. Nemo non vestrum indole Praestante gaudet: nemini vilis tepet In pectore animus: nemini incultum dedit Natura genium: est acris in vobis vigor, Senfusque prudens; spiritus rerum capax Sublimiorum, lingua consilii fetax, Mavortialis dextera, excelsum decus Frontis superbae, forma, quae Reges decet. Subite Regis ora; sed memores tamen Culti tenoris. Corporis tractus, situs, Gestusque sit modestus; aetatem suis Moribus honestas corrigat: frontem tegat Pudibunda nubes: luminum errantes faces Depressa cilii temperet modestia: Nec huc, et illuc oculus exerret vagus; Vel otiosa dextera in gestus leves; Aut caput utrinque nutet, aut motu strepat Pes inquieto. Tota laus Iuvenum est, quies Virtuti amica. An alloqui Regem licet? Interrogatus, loquere: nisi quaerat, tace, Prudens habetur, qui tacet: qui non tacet Facile loquendo prodit ingenium leve. An osculari dexteram Regis licet? Si iubeat: at ni iubeat. hoc titu abstine. Praesumptionem basium hoc magnam sapit. Possunt amare Principes, nobis quoque Possunt amari: nomen at nequeunt tamen Tolerare amici. Nomen hoc paritas facit, Paritate vel progignitur. Nescit parem Quicumque solio regio excelsus seder, Supraque reliquos em net. Metus hunc decet, Reverensque cultus. Sic amant Reges coli. SCENA VII. Solus Astyages ex occasione oraculi, iubentis eum adoptari, cuius pater Darium occidit, dolet immatura fata Darii. ASTYACES. MEDARSES. HAec ergo sara Numinum! hoc caeli iubent! Ille imperabit Mediae, cuius pater Ad iussa Regis spiritum, invita manu, Rapuit Dario. Geminus in sinu mihi Amor, duello pugnat, et pectus fodit. Hoc velle par est, Mithra quod magnus iubet: Quod Rex patravi, velle dedecuit. Ego, Ut sceptra nostra ab alveo effluerent suo Feci, Darium quando non nocuum neci Dari imperavi. Vulneris acerbi dolor In mente recrudescit! Ego stirpem meam Evisceravi, conscidi, orbavi, erui. Ego nepotis unici, inclemens avus, Lupis bibendum sanguinem, ac ursis dedi. Quid meruit aetas lacte primaevo madens, Illa ut periret luce, qua lucem bibit? Quod per soporem visa Mandanae meae Vitis per omnes Mediae regni plagas Intemperante pampino effundi, hoc scelus Mei est nepotis, antequam nati, ad feras Iam destinati? O cruda Mystarum nimis Pietas! Religio barbara! immanis fides! Quid culpo Mystas Numinu!? ego demens, serus, Crudelis, atrox, dirus, immanis, feram Barbarior omni, crudior tota styge, Egote peremi sanguinis gemmam mei, Unam nepotum spem. Pepercissent ferae, Niside furore furere dedicissent meo. Et iam cruentas caede qui tinxit manus, Suum videbit filium ad sceptrum evehi? Pari nefandus caede mulctetur puer. Quid ago? Quid ille sceleris admisit nocens? Sed quid Darius sceleris admisit meus? Et tamen adempto spiritu occubuit. Pari Moriatur iste crimine, et fato pari. Innocuus in se, nocuus in patre est puer. Quae rursus animo stulta consilia agito? Semel fui crudelis; an rursum placet Revolvi eodem? scilicet non est satis Semel Darium morte damnatum, nisi In subrogato filio crudus pater Bis parricida fiat? Hunc magnus Mithra Ad imperandi iura adoptari iubet. Crudele Numen! Numeninim cum mihi, Quiscumque Mithra es. Rite consultus meum Perimi nepotem, crude, iussisti: et tuis Iterum imperatis obsequar? nutu tuo Antiqua Regni decora discerpam? Pudet Semel obsecutum, scelere tam atroci reum Maculasse pectus. Mithra, si tanto tibi Caedes amori est, Mithra, te numen nego. Semel negare, crimen est unum: reum Toties fateri, est multiplex: forsan minus Religio spreta, culta quam pietas nocet. Prius negassem numina, viderem meum Hodie Darium Mediae sceptris parem: Quod gemo peremptum, creditum numen facit. Tolli Darium Mithra mandasti; iube Et subrogatum praecoce extingui nece. Sic te probabis, qualis es, nostri nimis Avidum cruoris. Si vetas; serro hoc dabo Devotam Averno victimam. Tu me doces, Qua tibi nocere possit Astyages via. Harpagus, et una filius, et ardens Mithra Caede perimantur. Sumne ego? an spectrum mei Imo evolutum Tartari umbrosispecu, Quod ista loquitur? Egone cum Divum patre Novo Mimantis impetu bellum geram? Pugnare fatis irritae est dextrae labor. O parce Mithra, quidquid admisit furor Animi calentis Ibo quo trahitis Dii, Parebo iussis; Harpagi ad Regni decus Sobolem vocabo. Iusta mandastis Dii. Quis iste? Daniel turbam Epheborum trahit, Tuosque, Regum Cynthie, affatus petit. SCENA VIII. Sistuntur a Daniele Regi electi iuvenes. Incipit Regem salutare Hydalces, haerentem supplet cum magna gratia Cyrus. ASTYAGES. DANIEL. HYDAL, CYR, IUVENES. ADes Iuventae nobilis pulcher chorus? En flos Iuventae, magne terrarum Deus Regumque phoebe, quidquid aut forma decens Natura pinxit; aut agonali sago Mars praeparavit; aut favo linguae valet, Studiisque variis artium excoluit docor, Adduco iussus. Mediae flores, patrum Suavis voluptas, unici Matrum ioci, Spes magna stirpis, sive vos Martis tuba Vocetin arenam, sive consiliis domi Patria reposcat, et sago et toga incliti, Olim labantis patriae augustum decus, Salvete Iuvenes. Vos ego magnis paro. Verende mundi Phoebe, terrarum Deus. Cuius pavendam Persa etc Quis mentem paw Incessit? aude, perge. Pallescit, labris Suspensa dubitant verba. Labenti manum Subiice: medelam proximi fontis latex Praestet cadenti. Parce iuvenili, pater, Praesumptioni: debiti cultus tibi Admonitus ante, maius ingenio suo Tentavit aliquid. Ille est ingenio celer: Et promptus ore, gratias omnes habet. Quis audet ultra? Qui tuae frontis iubar Pronus veretur. Fidis ingenio? Iube, Facunda linguae verba mandato dabis. Iubeo, disertis admove fceptrum labris. Terrae voluptas, Caelitum Astyages lepor, Hosti tremendum Numen, et amandum suis; Cuius pavendam metuit Assyrius manum. Primique Solis consciae gentes timent, Quem fronte Ganges decolor, et Indus colit Obsequio aquarum, respice hos vultus; vide In ipsa corda; quidquid in nostris calet Venis cruoris; vividae quidquid micat Indolis in ore; quidquid ingenii viget In capite; quidquid corde vivacis latet Gliscitque flammae; robris quidquid manus Nervosa spirat; quidquid in puris ledet Pectoribus animi; Magne Regnorum Pater, Tibiconsecramus. Nemo non saevis amet Prote procellis Martis involvi, et tuo Arcere capite tela, nec paucos suae Annos Iuventae demere, ut cumulet tuos. Quae mihi voluptas, quaeve stillantis poli Ambrosia fluit in pectus! Et vocis sonus, Et linea oris, sanguinis noti mihi Indicia faciunt, unde iucundus meat In corda gustus; Vixque cohiberi porest Praeno voluptas pectoris. Debet tamen Violentus iste gaudii incursus tegi. Qua stirpe Iuvenis, quove progenituspatre est Ignota quaeris. Hoc scio; quisquis videt Astyagis ora, nobilem genium trahit. Quaeterra? quaete Regio? quod litus dedit? Lucina non ignobilis luxit mihi: Sed sorte nonn selice lanigerum gregem Ruri secutus, Marte lassavi feras, Luposque, et ursos contudi. Satis est. Sile. Credere necesse est: non capit fraenos amor. At vos Iuventus lecta, festivos date. Quos apparastis Principi vestro, iocos: Ego ex propinquo plausibus vestris vigil Spectator adero. SCENA IX. Iuvenes variis studiis a Daniele exercentur. DANIEL. QUisque quod decet, suo Placere Regi studeat. Est animus reses Quem non propinquae gloriae calcar premit. Disserite primum: regna quos Reges amant? Quos pulchra virtus excolit, quibus faces sinus. Mavortiales pectoris sedem occupant. Queis liberalis dextra. Queis prudens Queis mitis animi vena. Queis sensus gravis. Quid Cyre censes? Quemque privatum satis Virtus honestat unica; at Regem omnia Habere cultae decora virtutis decet. Diadema virtus una non implet satis. In quaestione quidquid hac fingi potest, Es assecutus Cyre. Iam tellus pede Impulsa saliat. Prima laus Cyro cadit. Qus arte pollet Musicae? In gratum melos Chordis citate. Voce tu Astyagen cane. Mus: Patria clypeus, gloria mundi, Mars in bellis, Mithra in solio, Venus alloquio, Charis aspectu Rex Astyages vivat in aevum, Patriae Clypeus, vetet hostili Timides vertiturbine Cives. Gloria mundi, fronte tiaram Mithrae ad invidiam gestet in aevum. Mars in bellis, fulminis instar Hoste perempto volet ad palmam. Mithra in solio pulchra sereno Sidera vultu spargat in orbem. Venus alloquio nectar abore Fundat, et aegros corrigat animos. Charis aspectu vibret ex oculis Mera fortunae sidera fauste. Rex Astyages vivat in aevum. Quis dexter ensem librat artifice mann? Pugilatus. Cuidura coestu bella moliriplacet? Quis audet avidas stringere in luctam manus. Lucta. Augusta Regis lumina aspectu tui Satiata ludi, fervida Iuventus, puto. Attemperandus aestus est. Durant diu Moderata: cumulat damna violentus labor. SCENA X. Rex Cyrum dilaudat: hunc proceres adoptandum suadent. ASTYACES. HALYS. ABDARES. MEDARSAS. HIRCANUS. PLacuere Iuvenum studia, et ardentis calor Exercitatus dexterae. Multum interest Placuisse Regi. NOn vacat dono manus, Cumlaudat ore. Praemium hoc vestro datur Commune studio grandius tamen paro, Quod referet unus. Ite nunc, post hac mei Semper futuri. Quantus excelsae calor Virtutis ut at corda, quam Regnis parem Habeat Iuventam Media, hic actus probat. Deesse Reges Mediae nunquam valent, Deesse regna Regibus pessunt tamen. Omnes probamus; singulis laus est sua: Sed quod paramus, dividi in plures nequit. Quem quisque, Proceres, mente legistis? cui Sceptrum offerendum est? Singulis quanquam indoles Sit digna laude; promicat maior tamen Virtus in illo, vota qui cecinit tibi Extemporali carmine. in vultu decor, In ore fandi gratia, in gestu lepor, In moribus maturitas, aliquid notant Excelsioris indolis. Quem tu, Abdares, Meam mereri gratiam censes? placet Nigellus ille, comptus, et momnes modos Facilis, et aeque fortis. Hircane? In tuam Rex Magne peccas gratiam. ambiguo diu Si sensa mentis distrahi fluctu sinis. Unus meretur gratiam: hanc unus serat, Quem tu probasti laude, queque omnes probant. Quem tu Medarses? Nullus est dubio locus Nutantis animi pendulam lancem trahit Nieger ille Iuvenis crine, cui mentis calor Ex fronte spirat. Ille Mandanen meam Colore vultus, vocis accentu, modo, Flexu et reflexu, et moribus totam exprimit. Onisi Tyranno crudior natum mea Sobolem nepotem, caede sublatum ad slyga Mitti impetrassem! talis huic esset decor Tenorque morum, talis in vultu color. Deliberabo. Cedite. Est totus mea Mandana fronte, totus estvultu negpos, Notamque sanguis sanguinem suadet mihi. Hunc admovere Mediae sceptris... Quis hic? SCENA XI. Intervenit Harpagus. Intelligit Regem inclinare in eum adolescentem, a quo salutatus est. Credit Harpagus de Hydalce sermonem esse, et fingit eum suum filium esse; quem re ipsa putans Darium esse educaverat. ASTYAGES. HARPAGUS. DEsideratus advenis. Atte prius Adesse decuit; quando lectorum chorus Iuvenum in arena Regio ludos dedit. praesente nato abesse debebat Pater. Tuus inter illos Filius Ephebos fuit? Qui tibi secunda vovit, et metro brevi Salvere iussit. Dulcius nihil mihi Adferre peteras, Harpage, a Divis habes Te patre dignum filium. Regemtamen Decuisset antenosse tam florens sui Germen parentis. Dura sors nato, ac Patri Infesta vetuit. Pande, quod tegitur malum? Quod refricari doleo. Lenimen capit Dolor retectus. Hactenus tectum casa Pastoris alui. Dixit; at causam refer. Sinistra cum fortuna me saevae necis Fecit Ministrum, caede perfunctus tui Teneri Nepotis, horrui hanc aulam diu Subire; donec caedis exactae dolor Vires reprimeret. Interim hunc florem dedit Uxor marito, veritus augustum tui Furoris ignem, degere infantem rudi Iussi mapali. Quis mei metus fuit? Ne regiam esse crederes sobolem, mea Fraude, simulata caede, servatam. Pii Hanc tibi dedissent Caelites mentem! Meus Hodie sederet Mediae ad clavum Nepos. Quid deinde? Postquam aetatis adolevit vigor, Revocavi in urbem ut artibus cultum bonis Olim pararem idoneum obsequiis tuis. Harpage, quod animo verso, secreta fide Tibirevelo. Fateor, hic mentem puer Mihi saepe dubiam volvit, an vivat meus In hoc Darius: visus ita semper mihi Totam referre fronte Mandanem. Fides Suspecta nostra est? Harpagi laudo fidem; Et merita statuo praemia. Hoc unm sat est; Placuisse Regi. Quod placet Regi, decet Munere docere. Muneris lumma est, tuis Dignum esse iussis. Plura mens intus parat. Hodie videbis Regii affectus notas. CHORVS. Anteros in horto Amoris decerpit pomum. Intervenit, prohibetque Hortulanum indutus Amor. Dum litigant, adest Iuno. et ut litem dirimat, pomo inserit annulum, vicinamque annulo faculam; eique pendulum ex filio pomum decernit, qui prior dentibus illaesus a lumine, exemerit annulum. Adsarit se Anteros: obtinet amor. ANTEROS. AMOR. IUNO. STirps odora, pulchra flora, Scena florum, cos amorum, Risus aurae, ver Hymetti, Astra terrae, lac vereti Florumque, fructuumque Explicate gloriam Hic nascentis filia Solis, Materque patris, nata parentis Ante exortum, roseo partu Enixa patrem, roseo partu Extincta patris, Et colores rore tingit, Et lepores lacte fingit Et virores explicat. Hic poma purpurisso Tincta rident, et renident, Et salivam provocant. Ibo, dulce embamma carpam. Quid moramur? Non habebis. Fur Pomonae, praedo, mearum Litigant. Vastator opum. Non mihi rapics, Quod dextra tenet. Non mihirapies, Quod mihi Mater Pomona dedit. Volo restituas Nolo. Quid urges? Fur Pomonae, redde, quod ausers. Hoc mihi nemo tollet inulto. Hoc ego tollam. Scelerate, sine. Scelerate, tace. Non dimittam. Non permittam. Quae vos furiae? Quae bella tenent? amor eloquere. Tu mihi Mater ius in Hymetti Poma dedisti: fur in Hymettum Iste irrupit, pomumque tulit. Mihi debetur. Pomona mihi Ius dedit horti, fructusque usum, Mihi debetur. Mittite flammas. Calidos ita ponite fluctus. Huc mihi pomum: dirimam litem. Stabisne meo puer arbitrio? Tu liberabis meritum causae, Et favebis aequitati. Tu quoque sensus venerare meos? Tibi totius causae arbitrium, Diva, remitto. Iterum terras ergo repetite. Ecce ad nutus nos, Diva tuos, Descendunt. Quodcumque iubes, Mater habebis. Insero gemmam dubio pomo. Annulum inserit et lumen. Addo propinquae facis ardorem. Causa dirempta est: qui dente priorSuspendit pomum e filo. Tulerit gemmam, nec sibi labia Usserit igne, Feret et pomum, iusque Hymenaei. Iam mihi eburno dente saliva Fluit, et gemmam teneo labris. Accede prior, qui prior ausus Carpere pomum. Causa peracta est Prior eripiam. Prior ardentis Experieris faculae flammams: Ore captatet Perge: quid horres? Iam prope tenui, Sed mihi propius flamma calebat. Iterum praedam tento fugacem. Ne tange manu. Tantale, sequere Ore fugacis pabula pomi. Frustra insequeris: labor est venus.Aduritur dum captat. Heu! mihi vultus ignis adussit. Perfida praeda est, perdita palma. Amor accede, ut face delusa Melius captes ore fugaeis Pretium gemmae. Mihi propensum Genitrix Iuno tende favorem. Favor hic nullus, Meritum specto. Hic habet artem. Perge, revelles.Capit annulum. Habeo gemmam. Mater amatum Habeo pomum. Tolle, mereris. Causa derempta est. Tu sorte tua Contentus eris. Tibi debentur Poma Imperii. Causa dirempta est. Tibi debentur poma Imperii. Mihi debentur poma Imperii. ACTVS III. SCENA I. Arienna ex venatione redux exhibet Regi inventas Cunas: agnoscit Rex per insculpta symbola, et expressa nomina, illas esse Darii. ASTYAGES, MEDARSES. ARIENNA. Scena refert aulam Regiam. ARienna nondum functa venatu redit? Adest; et auris regiae affatum petit. Sed quid moratur? semper huic additum volo Ad nos patere liberum. Arienna, an plae Invota Triviae multa sitienti dedit Se praeda ferro? Maior optantis siti. Unum vereri Numen optabam, datum est, Duo venerari. Temporis spatio brevi Peracta bina sacra? Cum Numen favet, Brevis hora multa conficit. Dicta haec egent Speculo eruditae sphyngis. Aenigma hoc suis Evolve tenebris, queis sacrum est factum Diis? Reduco velum. Mens fuit nobis sacro Triviam vereri, fecimus, pinguem tulit Dea culta cervum. Plus tamen amori est datum Parum faventi. Se licet nondum mihi Dederit; at aliquid visus est sui dare. Aenigma rursum loqueris. Ambiguum explicent Cunabula ista, nemoris abstruso in specu Mihi reperta. Iuvenis in votis fuit, Qui lustro in illo nuper Ariennam fami Eripuit ursi. Mox ubi aspexi nemus. Haec lustra, dixi, rustico nostram lare Tegunt salutem. Vivus hinc casta ilt Amor in medullas. Cyre! per lucum undique Exclamo, Cyre! Nullus at Cyrus mihi Responsa reddit. Vota clamantem interim Obsurum ad antrum deferunt. Error fuit. Sed, o beatus! error indicium mei Dedit iste Gyri. Signa, quid doceant, vide. O fata! quo me volvitis? quo me Dii Iterum vocatis? Signa, quae trepidum admonent Sceleris patrati pectus, et lucem prope Furantur oculis? generis hoc stemma est mei, Cambyis istud; purpura haec docta manu Dispuncta Arachnes, filiae est mostrae labor. Suo Dario, measta mandane. O mei Memoria saeva sceleris!o dulces mei Cunae Darii! o lugubre afflicti nimis Monimentum amoris! lectulus stirpis meae, Generisque tumulus! nil super vestro in sinu Restat nepotis? O serae nimium ferae! Saltem reliquias, ucstra quassprevit fames, Mihi redderetis! Parce maerori meo, Heroa Virgo. Sanguinishis cunis meus, Magnaequive stirpis ultimurn germen perit. Hinc mihi doloris volnus; hinc soeptri decor Suo evolutus alveo, alienum in genus Stirpemque manat. Viveret nepos meus, Arienna haberes Coniugem. Nullae notae Caeids relictae, nullus inspersus cruor, Semesa nulla frusta, nec tincti ferae Panni saliva; vivere nepotem docent, Quem fles peremptum. Quod placet, loqueris. Nimis Periisse certum est. Harpagi fides probat. Quod nunc dolentis unicum ptest avi Curas levare, sanguini innocuo sua Iusta peragamus. Luctibus nostris tuos Arienna luctus iunge Communis dolor Commune utrique gaudium tandem dabit. SCENA II. Cyro in Regem a Iuventute Urbana electo, parere detrectat Hydalces; ideo percutitur, et abigitur. Inde suos exercet Cyrus. CYRUS. HYDALCES. IUVENES. MEDARSES. Scena refert atrium Regium. REx Iubeo: Hydalces Regis imperio caput Subiice superbum. Regiae larvae iubes Parere. Larvam subditi larvae decet Parere Regis. Fictile est nomen. Sacrum Ius imperandi. Fictus est regni color. Ius imperandi in fictili Rege est quoque. At obsequendi debitum nullum trahit. Simul ista mundi Conditor iunxit Deus, Legem obsequendi, et iura Regnandi. Pati Legem hanc necesse est. Quis tibi hoc iuris dedit? Haec lecta Iuvenum turba, consensus tuus. Reges creare turba neque Iuvenum potest, Neque vox Hydalcis. Civium assensus sibi Reges creavit. Non chorus Iuvenum. Hactenus Mihi oblatrasti: tota nunc vilis tibi Videtur esse turba. Par Regi suo. Sub Rege ficto fictus est Cicis. Malum hoc Peius priore est. Ferre quod potui, tuli, Me vilipendi, propriis iniuriis Nihil moveri, Regium est. At dum tibi Delectus iste coetus est vilis iocus, Regem suorum iniuriam ulcisci decet. Tolerare nec nos Regis opprobrium decet. Absiste. Mentem ratio, non furor regat. Rex iubeo rursum; contumax nostris caput Submitte iussis. Nolo. Nolentem traham. Retraham trahentem Iuro rad antem Mithram, Quicumque hydalcen tangere audebit manu; Sentiet Hydalcis dexteram parem suae. Ergo statutum est, Regis imperiis nihil Obtemperare? Et plura. Nunc solum libet Id scire nostris obsequii an iussis velis? Pudet obsecutum. Stemma si nostes meum, Parce iuberes. Stemma si nossem tuum, Quocumque ductum Rege, te noscem mihi Civem rebellem, perfidum, indocilem Regi. Memori tenebo mente, post horas breves Vindice subactum calce mulctabo caput. Quid adhuc furorem, Cyre Rex, iustum premis? Lente moveri regiam mentem decet Iustas ad iras. Ultimum id quaero, pari, Quotot Sodales iure me Regem tibi Patiere Hydalces? Nolo te Regem, volo Tibi imperare. Disce perfrictum caput,Infligit alapam. Non excitare Regiam in verber manum. Superi! tonate. Sinite. Quid? ferro manum Applicat? Averni Numina! Eiectum loco, Tot asse clarum nobili indignum choro, Eliminate. Vindices fulmen poli! HOC habeat Ira, Cyre, moderata nimis Furis in rebellem. Citius irasci decet. In subdito ira prompta, generosus potest Sumulus vocari: in Rege crudelem sapit Populi Tyrannum. Iusla nunc meis dabo. Sic vos vocare placuit. o Medum decus, Patrum voluptas, nobilis stirpis viror, Et flos iuventae, Tollite in ventos mei Vexilla Martis. Consonent Martem tubae. Procedat ordo lentus. In globum coi: Discede in alas, Flectere in lunam. Procul Remitte cornu. Contrahe. In cuncum acue. Abi in phalangem promove pedem. Retro Ter volve gressum. Vertere in dextrum latus. Inopinis hostis instat a tergo. Cadunt Nimbo sagittae. Fronte pugnandum est. Viam Pilo volanti scinde. Qua medius gradum Tacitum movebit hostis, insidias strue, erumpe latebris. in duas partes abi, Geminumque simula exercitum forti sibi Manu obviantem. Perge: conflige; ultima Marte simulato vulnera, et caedem patra. Rursus migrandum est, ordinem in veterem redi. Quid vera facerent bella, simulatum docet. Quod decet avaros gloriae, et fama inclitos. Multaque Martis laurea insignes viros, Hoc vestra virtus Marte simulato dedit. Ego, si vel armis Indus, aut rigidus Geta, Vel qui potente exercitu Persam trahit, Urgetque propius Mediam, Cyaxares Bello petendus esset; hoc omnes velim Movere in hostes milite. et patriae inclitam Referre palmam. Tanta se virtus probat. Sed ite, ad arma crescite, et vestram pati urgete passa gloriam. accrescens dabit Aetas severi Martis expertos viros. Spectata cuncta ex abdito: Aetatem supra Spit iste Iuvenis. Iussus ad Regem volo. SCENA III Intervenit Daniel, laudat Cyrum: patefacit ei, qua de caelo didicit. CYRUS. DANIEL. SUbsiste miles: arma cum labris tuo Substerne patri Fervida insagi et togae Laudem Iuventus, quam mihi arridet tuae Virtutis ardor, quinque iam sese exerunt Martis calores. Perge: nonlicet tui Turbare lusus ordinem. Tecum mihi Sunt pauca Cyre. Perge: venerari decet Me iussa patris. Cyre! Quem video? mei Pars magna cordis Cyre! delicium poli, Regni labantis gloria, et patriae decus. Quem video! Tequis error, aut vanis agit Imago larvis? Video, quod visum mihi Futura monstrat saecula, et positam procul Serieon Austriorum Caefatum menti exhibet. Video, quod ather ambit. et pridem vovet Anhelus oribs, gaudium et poli et soli, Ductam a Rudolpho lineam Austriadum, suum Usque adstatutum terminum mundi genus, Diadema, et orbis sceptra ducturam. Deo Sic constitutum est, Cyre! Quid dubio sonos Suspendis orc? Magna sub velo latent. Repande velum. Video, vix fari licet, Video per auri saeculum mediam trahi Ferri rebellis lineam, totum genus Stirpemque ad unum contrahi. Quantus furor In hunc recumbet! quanta tempestas domi! Quantae procellae ab exteris! Tandem redux Felicitatem stemmati Augusto suam Felicitas reducet, et multam dabit Ad seceptra prolem. magna tibi credit polus. Sed unde cernis istud? In Cyro meo. O Cyre! iam te respicit regni decus; In te recumbet Mediae sceptrum; a tua Serie nepotum Regna ad Austria das fluent. Nec me gerendi stimulat Imperii calor, Respuere nec me torpor ignavus iubet. Si qua tamen animum premeret Imperii sitis, Hoc imperare nomine Augustus velim, Ut mea liceret sceptra in Augustam Domum Transferre quondam. Transferes. Non hoc mea Conditio patitur. Stema si nosses tuum! Da nosse. Non est vile, quod forsan putas Me Mithridates nuper excelfo staum Sanguine docebat. An patrem? an matrem an genus Te Mithridates docuit? Illustri satum Mestirpe solum dixit: at Matris, Patris Ignarus ipse. Non ego ignarus. Doce, Quae saepe claris discere ex astris soles. Cambyse quamvis Patre, non vili tamen, Sed nec vetustis inclito ceris avum, At Matre natus Regia, et Regum es nepos: Mandana genitrix, edita Astyage patre, Te dedit in auras. Inde nativum trahis Per sanguinem suffragium ad Regni notas. Sed Numen addit alterum. Hic frontis tibi Decrevit aurum. Quando? Languentes prius Quam noctis umbras Sole defuncto polus Dispungat astris. Vivit Astyages adhuc, Utquive in senectam Nestoris longos trahat Aetatis annos, sidus et tardum aureis Addatur astris, vota Medorum petunt. Vivit: sed ante lucis occasum, sui Diceris haeres lmperi Astyagen suis Superesse malim. Vivet, et vivus sui Cernet nepotis inclitam sceptro manum. Quae merita dedimus? Laneos inter greges Exacta vita est hactenus: primum hoc die Urbem reviso: iamque me Regnum vocet? Timenda sors est fausta, quae ridet nimis. Cum sorte veniunt regna, metuendum puta. Sed distinante quandose Deo ingerunt, Ut debeas sorti nihil, virtus facit. Quid haec Iuventa possit? In adultas amant Manus venire sceptra. Maturus sat est, Cui mens adulta est, Supplet aetatem vigor, Annosque virtus. Experimentum hactenus Ad regna nullum dedimus At frontis tenor, Animi character, semina ostendit bini: Olim futuri Regis. Et frontis tenor, Ammi character, saepementitur. Nihil Iuvene facilius vertitur. Quando Deus Ad regna quemquam deligit, regnis facit Virtute, mente, robore, ac annis parem. Praevideo multa, saepe quod placuit Deo, Displicuit homini. Fateor, ascensu arduum Est omne Regnum, Livor ad solium sedet, Et fraus, dolique, et fictus obsequiicolor, Ac vi retrudunt; quem tamen caelum legit, Per ipsa fraudum pegmata huic sternit viam. O Cyre, ut ista provides, sic et tua Virtute vince. Vincere hic debet polus. Sed Cyre, tecum. Vindere, ut vincam meum. est Ethoc studebo, vincere ascensu ut premam Sedes superbas, ambitum Cyri sapit. Ambire, quidquid destinat caelum, licet. Non istud aeque condecet. Nonsum tamen ita putris animae spiritum nactus, reses Ut cuncta verti patiar aliorum dolo. Sic calida erit modestia, modestus calor. Sapis. Ego mentem Regis acclinem traham, Tu Cordis ignes arduis rebus para. SCENA IV. Cyrus expendit secum difficultates, qua spem Regni occursu suo non nihil infirmare possunt. CYRUS CRedo Danieli: visa non fallunt; tamen Quid ad haec ministri Regii? illustri sati Sanguine, putatum rusticum, ex silva advenam, Aequo videbunt lumine, et leges dari Sibi patientur? subici, grande est onus; Quid subiiei illi, cuius est vilis Pater, Materque, avique? Regia stirpe editus, Neposque Regis dicat: hoc fingi arguent Dictante mentis ambitu. Nam cui fides Tanta est, probare ut valeat aslertum? Deum Dixisse, Daniel asseret: sed quid movet Res haec Ministros? Somnium dicent senis. Dictasse, dicet, Numen: hoc etiam parum est: et hoc vocabunt somnium. Non estnovum, Delusa in aula sanctitas, ptimas ubi Ambitio sedes occupat. Iuvenem volet Haereditati idoneum, at qualem? Indole, Virtute, et atavis Nobilem, ubi plures habent Illustrioris ordinis certos; putas Generis, patrisque, acstirpis incertae leget? Id velle demus; nisi velint plures idem, Lusa est voluntas; arma, qui renuit, manu Corripiet audax; utque populare est, iugum Excutere velle; certa seditio graves Incendet ignes; inde communis boni Vertetur ordo. Demus huncignem opprimi; In cinere gliscet, Dominus intrusus suis Invisus esse Civibus semper solet. Sed et timeri demus, et amari, timor Dominos in iplos cive suspecto redit. Et amor timeri dobet, hic facile ruit, Ubi vilis est auctoritas. Quis huc gradum Inopinus infert? Fallor? Heu! pudor, meae Si sensa mentis illa percepit. Tace. SCENA V. Intervenit Arienna, ex quibusdam secreto auditis piscatur plura, ex quibus in spem venit suorum votorum ARIENNA. CYRUS. QUod cogitavi, subolet. Audivi parum Sed inde multa intelligo: Accedam prior Arienna! Cyre! plura non fari licet. Ubi verba desunt, supplet eloquii vices Vultus silentis, eloquens satis tui Interpres animi. Cyre! Quid mandas meae Vitae imperatrix? Cyre! non possum eloqui. Etiam tacentem intelligo. Sed non satis. Affectus est, qui disserit. Nondum omnia. Et spes futuri. Prop us accedis rei. Evolve totum. Vota non tacent, satis Arienna mentem prodis. O utinam et suam Cyro liberet prodere! Patentem vides. Dicam, quod anceps animus ambiguo diu Pectore tenebat. Cyre, non vilis tui Mihi sensus animum vellicat, ut olim tibi Credam parari regna. Quis tibi hoc Deus Caeli reclusa nube spectandum dedit? Arguimus illud nempe, quod visum fugit. Sed quae arguendi signa? Manifestum mihi Deditipfe Cyrus. Cyrus? indicium sui Quod facere potuit? Forte quodnatus patre Pastore, agresli in nemore consuevit vago Gregi imperare, iam inde condidicit probe Artem imperandi? Nemoris ex umbra indoles Non trahitur ista nobilis, honorum capax Aliud loquuntur abdito in silvae specu Cunae repertae, symbolis Regum inclitae, Reguumque signis illitae. Has Cyri putas? Pridem perisse decuit et carie, et situ, Si quae tenello lectulum infanti mihi Dedere cunae. Vidit Astyages sui Inde emicare symbola Darii, dolor Corripuit animum, sceleris antiqui memor, Se flevit ipsum, vivere optavit super Charum nepotem, Regiae frontis iubar Illi daturus. Forsitan vivit nepos Ignotus aulae. Cyre, si vivit, meo In amore vivit. Vivit in votis meis, Et beat utrumque. Multa debebit tibi Arienna. Multa cyrus Ariennae. Tibi Omnia Arienna. Quidquid est cyrus, tibi. Si vivit ille Regis Astyagis Nepos, Tu Cyre regnas Ille si vivit, pari Arienna iure sceptra cum vivo tenes. Ita Rex spopondit, Ille quem haeredem legan Rex imperabit; teque consortem thori Pari imperantem iure Reginam creo. Nihil addo Cyre. Multa dixisti nimis. Sed amica genio: si polus coeptis favet. Finitur primus dies exhibitionis, SCENA VI. Hydalces, quod hallucinatus sit coram Rege, et verbera a cyroretulerit, regnandi spe deiectus se parat occidere. HYDALCES SOLUS. Scena refert atrium Regium. SPes regni adempta est Quid trahis vitam, tui Mera larva Hydalce? duplici insigni probro, Sperare quidquid licuit, interiit. Nepos Astyagis esse desii. Infehx metreum Hallucinante pendulum lingua, dedit Immane Hydalci vulnus; a Cyro altera Impressa plaga vultui est. Tantum probrum, Quis vilis animus, deses, ignavus ferat? Me nempe post hac Imperiad solium favor Regis vocabit? Nobilem mundi iocum, Probrum parentum, dedecus stirpis, meae Nec gentis umbram. Decidi regno, iacet Gloria parentum, nomen illustre, et decus Generis avitum periit, et solus sibi Seperest Hydalcos. Hic quoque intereat: Sine Honore vitam ducere, infelix nimis Est vita, morte durior. Postquam omnia Periere, quid super stitem vitam queat Retinere in isto coropre? extrudam halitum Ferrosupremum. Cynthie infaustos polo Devolve currus; atra nox densis tegat Mundum tenebris, ut mei maculam probri Spectare nequeat Tanta lux solum micet, Quanta ad videndum sufficit ferrum, ut meo Later: Imprimatur Torpor invadit manum Pavorque mentem. Hydelce, quid dubitas? tui Meliore pridem parte periisti: hoc super Quod restat, est Hydalcis exuvium: suam Requirat animam. Morere. Non possum. Fuge: Hoc tibi relictum est liberum post tot mala. Quid fugio, sic me non fugio. Totum malum Ipse mihi Hydalces sum. Fugae inveni viam: Fugetur anima corpore, et tuto est loco Salus Hydalcis. Quis timor dextera mihi Excussit ensem? quando iam certum est mori, Et prostitutam nominis famam meo Sanguine lavare; pondere iniecto meum Premam ipse ferrum: liberam fugae viam Scrutabor animae, et spiritum hac sede evomam, An cui videmur? arbitro sedes vacat. Ego, quod Hydalces flammeo ancherontivovet Faustum eventire, Regiae frontis notae, Valete, terra, et sidera, et patria, et Pater. SCENA VII. Harpagus clamore excitus impedit mortem Hydas et certa Regni spe solatur. HARPAGUS. HYDALCES. QUis clamor iste, Hydalce, quid sceleris partras? Sine me perire. patris affectum aspice. Hunc iam perisse decuit. Haud periit tamen. Studium obsequendi periit. In nato? Fui; Non sum: probrosum filium odisset Pater. Te per ego stirpis sanguinem augustum rogo. Per me inquinatum. Per notas regni tibi Iam destinatas. Labe foedatus mea. Per pulchra famae nomina. In tumulum haec dedi. Per regis indelebilem affectum. affectum. Sua Pepulit in alium vela. Per vitam tuam. Haec una superest: hanc sine, ut ferro eruam. Si surdus omnes Harpagi eludis preces, Adhibenda vis est Gaudium extremum hoc mihi Concede, proprio ut sanguine extinguam probrum Meum, tuumque Sceleris an quidquam reus Patrasti Hydalces? Pertuli alienum scelus. Quod pertulisti crimen, hoc non est tuum. Infamia mea est Illa contiguo pede Sequitur scelestum. Sed meum assequitur genus; In me recumbit tota. Quid frustra es pius? Redde mihi ferrum, redde crudelis pater! Tu nate, patrem facere crudelem petis. Si te qua pietas tangit! HOC pietas vetat. crudelis est qui precibus auditum negat. Dum iusta poscunt noxium quid si petant, Pietas negare est. Ibo, collidam caput Terrae, ut perosus spiritus apertam sibi Per ipsa capitis vulnera inveniat viam. Non obtinebis. Spiritum invitus trahes. SCENA VIII. Intervenit Choaspes, nondum acquiescenti Hydalci somnum per virgam Magicam conciliat, quo durante ei varia repraesentat, quibus ad certam regni, et sumendae de Cyro vindicta spem erigi possit. CHOASPES. HARPAGUS, HYDALCES. MUSICUS ISthac in aula? hac Regia? in isto loco? Clamore tanto? an filius Patri? an Pater Perrum minatur filio? Interpres Deum, Et Magne Mithrae Pontifex, ferro sibi Evellere animam corde tentavit puer: Pater impedivt. Patris hoc pietas iubet. Est cruda pietas, quae unicum proli suae Negat levamen. Aequitas etiam petit, Ut iusta natis gaudia admittant Patres. Sed non iniqua. Ratio concedi hace vetat. Quae causa tantos turbines mentis ciet? Nondum retexit. Dedecus, probrum suum Generisque plorat. Quod probrum tuum? Dolor Meminisse novus est. Dum tegis plagae locum, Nulla est medela. Pandere est maior dolor. Sed origo sanitatis. Internum malum Reclude Hydalces, vulneri promptam dabo Tuo medelam. Prima mihi plaga est pater, Primumque Hydalci dedecus. Patrem arguis? Tu me Iuventae vile ludubrium facis, Dum fausta metro dicere Astyagi Iubes. Laudasse Regem carmen. et votum scio. Sed illud est acerbius, verber grave, Spectante populo, Regis assumpti modo, Ardens furore Hydalcis inflixit genae. Ethoc tacente perferam silentio? Vivamque inultus? non mori praestat, probri Quam ferre tanti dedecus? sine me mori. Virga haec quiete sopiat. Hydalces sile. Sedem huc Minister. conside. Huc tu conside. Huc tu. moveri sede sit vobis nefas. Hac parte et ista somnia obsequium date. Vos innocentis suave lenimen modis Vocate somnis. Suavis ad cantum est sopro. Huc sopores advolate, Hinc dolores effugate, Hinc furores temperate. Noctis madores Stillate rores; Pectore dita Exulet ira; Redeat menti Forma furenti, Paxamoena, pax serena Ferrum deponat, Mentem componat. Iam quiescit, iam liquescit: Ludite sopores, Fingite colores, Queis corda mulceantur. Et vota compleantur. Iam te dominumtota veretur Media Hydalces: iam tibi rutilo Amne Choasces latus al ambit: Iam tibi pronis fluctibus Indus Aurum adster nit: iam tibi Persa Posita cydari colla recurvat. Trepidate Scythae, ponite duri Pectora Martis; tollite gravidas Marte pharetras, frangite posito Cornua bello: regnat Hydalces. Cedite Parthi, fugite Assyrii, Ruite Hircani: regnat Hydalces. Orientis ora Solis, Lucis artifex, et auri, Huc odores huc colores, Opobalsamique rores Rex Hydalces imperat. Bactra timete, Susa favete, Plaudite Medi: Regnat Hydalces. Saltus so mniorum Ubi fum? vigilne somnio? an vates sopor Lactavit oculos? veiane? an falsa ambitum Delusit umbra? Vera spectasti. Nihil Hodierna Hydalcem probra prohibebunt. Nihil. Ergo imperabo? Sic tuum poscit genus, Sic Mithra magnus iubet, et Astyages probat. Sit ergo prima cura vindictae. Luat Audacis animi Cyrus admissum nefas: Discatque nunquam regiae stirpis genus Impune laedi. Victima auspiciis tui Haec digna regni est. Pluribus post hanc meae Siti litabo. Qualis ad solium tigris Graditur. Choaspes; Ista si attentat puer, Nondum occupato iure regnandi, impiam Merito timere Susa lanienam queunt. Iuvenilis iste primus est mentis calor: Defervet annis. Iustus est tamen furor In insolentem Non nego: at mires amat Diadema Reges Nec minus Iustos, scelus Cum poscit iras. Perge sic regni decus Curate Hydalces, cumque te magnus Mithra Solio locarit Regio, augustum decus Rigidus, feroxque sustine, quodque addecet, Tuum Choaspem, et Harpagum primostibi Statue Ministros. Iura quod poscent, agam. SCENA IX. Astyages ex Medarse intelligit, quam praeclara Cyrus in umbratili regno gubernandi specimina dederit. Hinc instrui iubet pompam publicae adoptionis. ASTYAGES. MEDARSES. ARIENNA. Scena refert aulam Regiam. COnsilia nondum mentis ambiguae fuo Liberata sistunt pondere, in quem le mei Diadema capitis flectat: at pronus tamen Inclinat animus. Quisquis, ut fidem dedi, Insignietur purpura, aeterno hunc tibi Arienna iungi foe dere Astyages volo. Ego vicissim, cuius addixi fidem, Quemcumque Rex elegeris, tutum suo Servabo ab hoste. Numen o Cyrum velit! Sed en Medarses. Quid refers? Illi est decus Regale vultus, corporis pulchri tenor, Sublimis ardor mentis. O utinam meus Sit ille Cyrus! Martiae in sinu faces, In manibus audax tobur, ingenium sagax, Furor modestus, lentus, et fortis simul, Cum causa poscit. Ista sunt Cyri mei Elogia! Regis namque cum ficti pares Ageret Ephebos inter imperium, nihil Non serium egit: ludicro lusu omnia Indicia curae Regiae atque animi dedit. Quis ille? Cyrus. Caelites! An quid tibi Percellit animum? Vota pro Astyage dedi, Virtute simili ut sceptra successor gerat. Prosequere cetera Unus ex toto choro Parere renuit: monuit officii, ut suo Regi obsequatur. Abnuit rursus. Calor In fronte micuit; regio pressit tamen Animo furorem. Stupuit. et monuit cnorus, Irae ut remittat froena. plebeium decet, Aiebat ille, promptus in flammas calor: At ira regis lenta sis. Postquam iugum Excussit omne iuvenis, atque ausus minas Miscere verbis; Cyrus exerta manu Infligit ictum vultui, et Iuvenum choro Exturbat. Ista regiam mentem probant, Dignamque purpura indolem, Arienna id probas? Et opto Notum nomen est Cyrus mihi. Et unde? Quod me Regio obsequio facis Et amore dignam, debeo Cyro. Prius Sed unde notus? Unde mihi vitam dedit. Quid ais? Tenebar unguibus grandis ferae, Is destitutam viribus, certam necis, Iamiam vorandam, belluae rictu eripti. Audace namque dextera aggressus feram, Fugat paventem, sequitur, atque ictam gravi Verbere trucidat. Mentis o acies sagax! Et Martialis dexterae infractus vigor. Deliberatum est: regna successor meus Cyrus tenebit. Vota complevit mea Benignus aether! Instrui solitam iube Pompam Medarses Harpago natum Patre Ad regna adopto. Iusta decernis Tua Non melior alius sceptra verfabit manu. Nec melior alius foedere Ariennam sibi Connubiali iunget. At restat prius tentanda Martis alea, et nostra manu Emendus Hymen. Certa tibi semper stetit Ab hoste palma. Mithra si causae favet, Hanc tibi Arienna Cyaxare edomito ferer. SCENA X. Harpagus intelligit iam decretam esse sui filii adoptionem ad regnum, unde gaudet, constituitque demum aperire per litteras, eum, quem Rex adoptare decrevit, non esse suum filium, sed esse ipsum Darium. MEDARSES, HARPAGUS. NOvos Honores Harpago, novos tuo Nato, Medarses gratulor, Quos tu mihi Refers honores? Harpago natum patre Ad sceptra regni adoptar Astyages meam Ad sceptra sobolem? Mn: Sic air: Natum Harpago Ad regna adopto. Propero; iam pompam instrui Per me imperavit. Tu tuum nat m doce Assuescere ostro. Numen acelinas Mithra, Ipsumque voti cardinem attinges mei Optatam Hydalci pandis sdiregnum viam. Quis mihi per animum gandii torrens fluit? Ipsa inter astra videot excelsus gradi, Et Sole puro illustre trabeari latus. Putata soboles Harpagi ad regni novum Decus vocatur. Votanunc tandem mea Expressi ab astris. Si quod es Numen polo, Dimitte curas: si quod es Numen solo, Tua astra repete; solus et terrae, et polo Sufficit Hydalces. Sed quis incautum tulit In ardua error? Esse cur natum meum Negavi Hydalci? Regia stirpe editum Cur esse dixi! Fortecum regni arduum Culmen tenebit. Harpago ingratus nihil Debere se censebit. Hoc magni solent, Postquamben gnae sortis afflatu improbam Pressere sortem. Forte se cura mea Alitum negabit. Nemo cum solium tenet, Facile memoriam patitur infaustae sibi Sottis reduci. Debile est fulcrum spei, Si quod in Hydalce colloco. Astya ges magis Forsam favebit Harpago. Certe hic suum Vivere Darium optavit, et multa illius Ploravit obitum lacrima, Optavit suo Me inobsequentem iussui, et rupta fide Suum Darium barbarae ereptum neci. Quod est, fatebor. Harpage ambiguo aleam Fervore mittis. Ante iurata fide Iussa peremptum morte dixisti. Nimis Sero recantas. Aliquid audendum est tamen. Pagina severas frontis attractae minas Nescit timere: huic or dinem totum rei Credere licebit. Harpage huc curas refer. CHORVS. Anteros aucupio Amorem praevenit; sed infeliciter; Nam aquilae in sidiatus ab carapitur, et abiicitur. Felicius aucupatur Amor, fessus ab Aquita, ut olim Martianus, obumbratur, et corenatur, ac demum ab eadem sublat us in sinum Divinae Providentiae deponitur. ANTEROS. AMOR. PROVIDENTIA. PROVIDENTIAE OCULI IV. Scena refert silvam. EVolavit. O sinistraeExit manu vulnerata. Sortis omen! Iam tenebam Ungue praedam; sed feroce Ulta rostro sauciavit Gratulantis dexteram. Ecce rursus huc volatuAquila redit, statque defixa in praedam. Se regyrat. Hic quiescam. Cui minatur? quam tuetur Fixa praedam? cui tenacis Unguis iram praeparat? Iam prehendit iam feroceAquila corvum discerpit. Saevit unguc. Praeda vilis Nempe vila, quam totondit, Nec voravit Rursus inde Quid famentem provocat? Quam tapace fertur ala! Eadem ululam dilacerat. Iam parabo tela in ictum, Iam virbrabo Quid cruenta Frangit Anteroti arcum. Tollis arcus, et sagittas? O scelesta! Perfida! Heu! perivi. Mitte rostro. Rapit Anterotem in altum et deicit. Heu! Quis iste mi volucres Clamor arcet? Advolate Blandulae Sirenes aurae, Orpheiqe pennei: Convenite, convolate, Oscinesque praepetesque; Sive praedam quae notatis, Sive praeda quae cadutis Obvianti spiculo. Solis aestus hic calentem Stringit auram: conticescit Omnis oscen. Hic quiescam, Sole quamvis aestuante, Dum calor deferveat. Scena nostris iam paratur Apta votis. En quiescit. Fulminum minister ales Aquila umbram facit quiescenti Amori. Tende pennas, aestuantis Solis arce fulgura. Talis olim Martiano Aestuanti serviisti. Tende pennas, et volatu Acta circum molliore Aquila accipit a Providentia sceptrum et coronam. Coronat quiescentem Amorem. Umbra amorem protege. Martianus illa in umbra Imperare coepit orbi. Hac in umbra dumquiescis, Imperare disce regnis, Sceptra disce flectere. Quis per umbras ludit error? Evigilat Amor. Estne verus hic honoris Apparatus? an iocantis Est seporis, somniique Ficta in umbris dignitas? Umbra nulla est, nullus error. Vera somnus indicavit. Iam tibi minister ales sistit se aquila Amori, quam incendit Adiocatur, blandientis, Mella sortis utere. Scande terga: sic iubemus. Huc volatu tende pennas. Et meo sinu receptus, deportatur ad sinum Providentiae. Altiore disce iure Imperare subditis. O mearum norma terum, Providentis mens Tonantis, Regiorum fons honorum, Ara Regum, vita legum, Iuris omnis regula. O meorum mens amorum, Lex honorum, cor favorum! Quidquid apto gratiarum, Quidquid ornoloriarum Dives in te prodigo. Providentis te tuetur Providentis me tuetur Cura mentis. Fide Caelo. Fido Caelo. Tota quamvis obstet ira Obtinebo iura mundi. Obtinebis iura mundi. Fide, Fide Numini. Fido, Fido Numini. ACTVS IV. SCENA VI. Astyages ab Harpago litteras accipit, ex quibus intelligit eum Iuvenem, quem adoptare decrevit, esse ipsum Darium Mandanae fil um, quem feris exponi iusserat, eumque Rex sibi postulat. ASTYAGES. ARIENNA. MEDARSES. Scena refert cubicula Regia. ARienna, nondum parte qua Cyaxares Martis minetur arma didicist? Aureo Qua te propinquus flumine Choaspes agit, Sua castra statuit. Noster in bellum fremit. Et in arma miles? Certa cui palma est. Virtutis ignis omnium mentes face Generosa adurit. Ita arce de cordis solet Calor meare in mebra. Quis gressum huc citat? Auguste Solis aemule, astrorum genus, Hoc tibi volumen Harpagusiussit dari. Quid hoc malorum? an quae per implicitos dolos Aulam procella turbat? Hoc rerum vices Ordine rotantur: nullus ad purum fluit Felicitatis amnis, et luctus ruit Medias per undas gaudii. Chartam mihi Praelegc Medarscs. Harpagus Regis sue Erlicitatem: Sisto me ad pedes tuos Reum patrati sceleris, et veniam precor. Ignota loquitur Harpagus, culpae reus Nullius actus. Vaa non culpa est mea. Non unus error. Primus ad iussus tuos Tenerum Nepotem Matre Mandana satum Feris verandum detuli ad densum nemus. Harpage alienum crimen accusas. Meum hoc, Magnique Mithrae crimen est. Voluit Mithra, Ego imperavi. In Harpago id plecti est nefas, Nisi prius in me vindicem. Subiit pius Affectus animum; redeo, depositum iterum Furor puellum: hoc alterum est crimen. Bona Mercede dignum. Mentior post a feris Laniata pueri membra. Quam plura ah! velim Sic mentiaris. Deinde ne ru sum tuo Iussu daretur belluis, fingo meum Hunc esse natum: ne qua sors iterum tibi Suspicio mentem verteret, agresti viro Trado educendum. Crevit et semper suae Indicia stirpis prodidat; in urbem redit, Moribus honestis imbui, et tandem tibi Placuisse meruit, regni ut haeredem velis. Haec est meorum criminum series. Caput In merita si supplicia deposcis, dabo. O Sancta pietas Harpagi! O sapiens fides. O fraus amata! Plura peccasses, nisi Mentitus esses. Ergospes generis mei Vivit Darius? Quanta mortales vices Fortuna versat? quanta post fletum parat Gaudia? et opacis ducit ex umbris diem! Iterum renascor, remigrat in pectus vigor Nepote vivo. Nempe non vanus fuit Vates, favilla spiritus magni, indoles, Virtusque Iuvenis, stirpe qua traberet genus. Date minepotis reducis amplexu frui. Et osculari frontis exertae iubar. O Cyre! nondum video te? Quaevis mora Mors est amori. Cordis expando sinum; Huc Cyre revola. Nil time: non sum; fui Olim Tyrannus. Rediit in fibras amor Et sancta iura sanguinis menti indidir. Inspice: paternum cernis affectum: veni. Ar. En ipse amantis Regis obsequiis adest. SCENA II. Adest Cyrus, cui in amplexus ruit Astyages, scelusque suum deprecatur, et nepotem agnoscit. ASTYAGES. CYRUS. ARIENNA. O Mea voluptas! una votorum quies! O Cyre! tene video? et optato datur Satiare vultu lumina? Adiuslus tuos Adsum vocatus Cyrus. Osacris manus Iam digna sceptris. Grandis o cervix, grave Gestura regni pondus! Opatere tuum Exosculari pectus Astyagen reum. Nihil hic reatus Regii est. Ego te fera Tygris peremi. Vivo. Non inde est minus Crimen iubentis. Te dari epulandum feris Ego imperavi. Mitis hic furor fuit, Atque ira nulla. Gravius acculant meam Crudelitatem: illae pepercerunt, ego Volui peremptum. Ego carnifex stir pis meae Te lacrimantis Matris extraxi sinu, Meosque amores perdidi, obieci lupis, Crudelis, atrox, mente deiecta surens. Mittantur ista, quando me incolumem vides Tibi restitutum. Vivo; et amplexu tuo Gaudeo receptus. Nate, non metuis tuo Adhoc cruentas anguine Astyagis manus? Primum has vereri incipio, non notas prius. Onate! pectus gaudii tanti incapax Destituit animam. Nate! Quam gratum tuor Utrinque amorem! Cyre tu Astyagi animam Evellis, animam reddis Ariennae: ad feras Tu destinatus redimis Ariennam a feris, Te sidera mihi, me reser varunt tibi. Tibi obsequentem. Me tibi ancillam. Ut meo Iucundus animo gaudii torrens fluat, Concede veniam Cyre tentatae necis. Pater tuorum nescium actorum rogas. Iussere factum numina. Cy. Atque eadem tamen Vetuere crimen. Quic quid est actum hactenus Oblivioni detur. In Lethe natat, Quodcumque crimen este credebas tuum. Nunc Cyre meus es: nunc mei arcanos sinus, Tibi recludo pectoris. Quidquid meum est, Sceptrum, tiaras, purpura, Imperium, tuum est: Ego te nepotem agnosco, et haeredem creo. SCENA III. Supervenit Choasper; docet Cyrum non esse verum Darium Harpagi putatum filium, sed esse sobolem rustici, ausumque esse verum Darium verberibus tractare; petit ergo Rex verum Darium. CHOASPES. ASTYAGES. ARIENNA. ET hunc nepotem agnoscit? haerede creat? Absiste Rex, abfiste, non est hic tuus, Quem postula sti iuris haeredem, nepos. Quae monstra rerum parturis? quis te novus Similisprocellae trudit huc mentis furor? Ofraudulente, et impie Acherontis satus, Erebi satelles! Harpagonon hic patre Editus in auras? Grande se prodit malum! Auguste Princeps, falleris, larva est stygis, Non stirpe natus Harpagi. Oaudax caput! Tune est Darius? Tune, quod fari pudet, Astyagis ortus sanguine es? Quantis dolis Fortuna nos implicuit Arienns. In rei Intenta finem pendeo. Dicam tuam Scelerate stirpem, Rustico natus patre es, Vilis bubulcus, lanei pastor gregis, Quem sascinantis ambitus honoris suo Ab antro in urbem traxit, ut mixtus choro Facilis Iuventae ad magna reperies gradum. Conficta veris more permisces tuo. Etiam haec Choaspi? Rege praesente. Et vides Tacesque ad ista magne terrarum Deus? Plura meditantem reddit attonitum stupor. Quae ficta sunt? Quae vera sunt? Regi cloquar. Me patre natum rustico, falsum est: gregem Pavisse, verum est: urbis adrisse hos lares, Verum est: honoris ambitu, falsum est. Choro Mixtum iuventae facilis, est verum: gradum Per hoc ad alta quaerere, est falsum: Vides Audacis insolentiam? Est Regis gravis Conten ptus, haec procacitas linguae Loqui, Non didicit aliter Veritas. Sed te decet Loqui modeste, Rege praesente. Et simul, cum mandat ille, libere loqui decet. Alio migratis, Rustico natum patre Si non fateris, ede, qua stirpe es satus? Quam te veceri condecet. Verbis tibi Nihil reponam. Rex loqui iubeat, loquar. Sile choaspes Iudicis munus tibi Arienna trado; quaere, quod causa haec petit. At tu roganti redde responsa. Obsequar. Qua stirpe natus? Regia. Sed quo Patre? Ignoro. Sed qua Matre? Mandana. Notis Totius oris hanc refert. Videor mihi Videre coram. Laneum pastor gregem Es insecutus? Saepe de feris tuli Palmam peremptis. Testor Arienna id mei capitis periclo docta. Quis patris vices, Pater putatus, hactenus obivit? Vocant Mithridatem, At urbi redditum, quis te suum Fatetur esse filium? Nemo. Harpagum Nescis parentem? Nescio. Ambiguo iterum Errore ferimur. Harpagus non suum Natum fatetur? Harpagi ignotum mihi Est nomen ipsum. Quantus errantes agit Labyrinthus animos! Harpagi natum volo. Agnosce, Regum Cynthie, Choaspis fidem: Hunc tu nepotem, et Mediae Regem, tui Sceptri, tiarae, ac purpurae haeredem, nisi Fides Choaspis pura vetuisset, tibi Iam deligebas. Cauta sit Regum fides. Impostor aulam multus ingreditur. Sed en, Tui nepotis Harpagus fictus pater Verum Darium sistit. SCENA IV. Adducit Hydalcem Harpagus. Quae Regi superius per Epistolam manifestaret, Hydalcem esse verum Darium, iuramento testatur, Hinc iubet Rex Cyrum occidi. Adstat, et miseretur eius Arienna, ut eum salvet, munus illum occidendi sibi deposcit. ASTYAGES. CHOASPES. HARPAGUS, ARIENNA. CYRUS. HUnc ego meum Credam Darium? non inest fronti meae Natae character. Magne Rex, tuus est nepos, Tuus Darius Iste, quem tuus mihi Loquitur character? Ipse. Quem iussu meo Domo extulisti? Quem semel feris dedi, Iterumque rapui. Iuro spectantem poles Terrasque Mithram! Regis Astyagis nepos Hic est, nec alius. Propior huc iuv enis gradum. Nec illa vultus linea, nec oculi vigor, Nec frontis aequor filiae indicium facit. Res involuta fluctibus mentem rotat. Quid agam? Arienna pluribus causam exige. Vivitne, Cyre, quem tuum dicis patrem? Vivit. Ubi vivit? Nemore. quod nomen viri? Est Mithridates. Mithra! quo dubiis ratis Agitur procellis! As, Harpage, huic a te meus Datus est Darius? fateor huic puerum dedi. Quis Mithridati te dedit? Vir nobilis. Quod nomen illi? Ignoro. Num feris dedit Te devorandum? Vivo, quod rogas, virs Pietas prohibtlit. Semper at patrem tuum Se dixit esse? Semper. Hodierna die Primum est aperta veritas. Qualis? Meum Excelsiore a sonte de duci genus. Quo teste stir pis arrogas tantae decus? Innatus animo spiritus, multum vigor; Arienna multum, plurimum Astyages probat. Arienna? Sic est, indolem vixdum meam Ex perta in urso, maius, aiebas, genus Excelsa virtus indicat; non, ut putas, Pastore patre est genitus. Astyages quoque Genus probavit? Regium hic dixit, suum Dixit Nepotem. Cho. Fraude deceptus tua. Vile nimis esse Regis ingenium probas, Quod fraude Iuvenis possit involvi dolis. Quin ipse Daniel conscius caeli, meum Illustre duci a Regibus dixit genus. Habeo: teneris: totus hic cardo rei est. Daniel super bus, Numen exosum sibi Mithram professus, Mediae antiquis Diis Semper inimicus, quique hebraeorum Deum Urget colendum, et vetera Maiorum sacra Abominatur: ille Iuvenili ambitum Infudit animo, et Rustico natum patre Audace fraude, callido ingenio, vafra Simulatione finxit; ut tandem Mithram Eliminaret Media, et Numen novum, Novosque ritus Numinis Medis daret. Remtagnis ipsam. Saepeme Daniclprece Supplice fatigat, Numini ut liceat suc, Mithra repulso, victimam et odorem dare. Hinc quo catena fraudis aspiret, vides. Quin insolente dexter a hic ausus puer Verum Darium caedere, auctore, ut reor, Daniele: nam quis credat hoc pueriscelus? Res est peracta. Pereat hic Averni nepos, Non noster. Audax facinus a Iuvene, dolis Regem implicari, Regium sceptrum et genus Sibi arrogare, trahere de caelo Mithram. Iabeo, scelestum colla carnifici date. Arienna! Parce. Callide o serpens stygis, Etiamimplicatam poscis Agennam dolis! Vilis bubulce! Regis im postor! tuae Oblite stirpis! Regiae invafor togae! O Rex, furore bullit incensus mihi Animus, scelestum spiritum hoc ferro eruat. Constitue meritae mortis inhonestum genus, Et mihi necandum trade sceleratum caput. Satiabo iustas cordis accensi faces, Et regis iram. Perage quod poscis: tuo Ense perimatur. Quod necis mandas genus? cor extrahatur perfido. Et mortem nihil Horres sceleste? Pertuli hanc semel tuo Furore caesus. Viveret liber dolis Rex, si perisses. Creduli Regis dolo Maiore perco. Vade ad Acherontem: Peti. Peribo nota dextera. Mihi cor dabis. Dabo meretur istud Ariennae fides. SCENA V. Gratulatur Hydalci Choasspes debono iam ad regnun evadendi principio; dat cidem tyrannice imperandi documenta. HARPAGUS. CHOASPES. HYDALCES. Scena refert aulam Regiam. ABiit, feroce frontis aspectu suam Testatus iram. Rigidus hic frontis tenor In nos reclinis gratiae aurora est. Nihil Adhuc peractum est. Plurimum quando Qui potuit unus clauderc intentis viam. At nihil Hydalci spondet. Agnoscit sucadit Illustre germen sanguinis. Nondum suo Id fassus ore est. Fassus est facto: neci Adiudicavit aemulum regni procum. In spem resur gat animus: arridet bono Fortuna vultu: tuque pars animi mei Assuesce regno. Munus hoc semper tuum Dicam choaspes. Disce, quod Regem decet, Frontem arcuare: pulchra Maiestas amat Vultus severos. Frange subiectos metu: Contempta sceptra sunt, ubi non est tirnor. Dignare paucos Regio affatu: nimis Viles amatos efficit Reges amor. Tibi imperare neminem tolera: nimis Servilis animi est, ferre, quem timeas, tul Regni ministrum. Saepius fulmen vibra, Quam dona spargas: munera abiectum suis Facrunt, timendum fulmina. Arbitrio tuo Genioque vive: quod libet, Regi licet. Consilia nulli crede, nisi fidum scias. Hinc et Choaspem, et Harpagum solos fove. Tua documenta pectoris condam sinu. SCENA VI. Arienna deducit Cyrum ad silvam, tanquam caedem patratura, donat ei vitam. Ut mandati executionem simulet, occisi agni sanguine, et corde utitur. AMAZON I. ARIENNA. CYRUS. Scena refert silvam. ARienna, iussa fecimus, caesus natat In sanguine agnus. Sanguinem et Pellem volo. Sunt in parato. Cyre, quam gaudet tuo Capite Arienna! Libeat Ariennam meae Meminisse fidei. Quod trahis vitam, meum Est munus: et tibi gaudio excidium meum est! Tua perire dextera optabam, tamen Aliquem dolorem mentis heroae sinu Sperare poteram: nunc neci insultas meae Huiusque gaudes caede, per cuius manum Tua vita constat, Nomine hoc gaudens necis Decreta subii, corde quod noto pium Sensum excitandum crederem. Arienna, hoc mihi Gravius supremo vulnere est vulnus. Tamen Vel sic eamus Cyre. Tu tumulo meo Inscribe epigraphen: Cyrus hic iacet, manu Illa peremptus, quam prius mortis sinu Cyrus redemit. Cyre non duxi lea, Vel tygre parente sanguinem: nullus tamen Mihi sensus animum funeris tangit tui. Arienna perimis, antequam peream, heu! tace. Et quid dolerem Cyre? Tu vives mihi, Ego tibi. Nempe hoc indicat acerbus furor, Quo saevientis Regis ur gebas mea In fata flammam: Hoc gaudium tuum mea De caede loquitur. Loquitur hoc ipsum, Tibl Me postulasti caede plectendum dari. Ut per Ariennam viveres. Alius tibi Scrutatus ense pectus abeunti viam Fecisset animae: spiritu per me novo O Cyre vives. Verane, an placita magis Arienna loqueris? Cyre, post in te mei Tot signa amoris, redditas post to tui Vices amoris, mentis ambiguo potes Nutare fluctu? Nomine hoc caedem tui Mihi postulavi, ut redderem vitam, cui hanc debeo animam. Cy: Rursus Arienna eripis Animam ante fata. Me tuve perimit amor. O dulce vulnus! Hoc mori tecum iuvat Vulnere Ariennam. Sed dolum impellat dolus Primum secundus. Vivere ut possis, necem Simula peractam. Cupidus exactae rei Spe culator instat. Finge te caesum hoc loco. Huc vellus agni: Sanguinem huc agni date: Tingatur ensis, vellus atque ambae manus Stillent cruore. Sic iuvat fraudem tegi Sociae, abluendis manibus huc fontem date. SCENA VII. Intervenit Mardanes Choaspis minister; deluditur simulata morte Cyri: accipit ab Arienna cor agni, putatum Cyri, ad Regem deferendum. ARIENNA. MARDANES. INimica tandem cecidit Acheronti hostia, Arienna, Regis iussa quo cursu meant? Quo vela venti concita impulsu solent. Res est peracta? Regis ad iussum: vide Adhuc fluentes sanguine effuso manus. Cor exhibendum Regis imperium iubet. Afferte phialam. Cordis est audax vigor. Ubi est cadaver? Arbore sub illa latet. O fraudulente Regis impostor! Nepos Feralis orci, turpis Eumenidum satus! Sic te superbum purpura, et tumidum iuvat Videre sceptro. Pasce iam regni famem, Satiare honore, Mediam imperio preme. Quaesita fraude regna sic tandem tenes. Arienna ferrum cade, centeno imprum Cor sauciatum vulnere sopremam ut vomat Guttam Cruoris. Caedere scelestos decet, Placetque Superis: furere post caedem in iacens, Rigidumque corpus, impiae quoddam est genus Crudelitatis. Morte non una hoc scelus Meruit perire. Fateor: at bina tamen Nequit perire. Sufficit letho impium Semel perisse, quando bis nemo potest. Osiliceret! dente lacerarem. Sat est. O quanta regi audia, Choaspi meo Quantum saporis adferam! Sequar: praei, Magnoque Reginuntia Ariennae fidem. Olimcruentis pabulum expositum ferit Fuisse se iactavit, en vates fuit. Iam praeda canibus debita et corvis iacet, Indigna tangi dente generosae ferae. SCENA VII. Arienna deluso Mardane, Cyrum iubet in silvae margine praestolari, ut eum illac transitura secum ad castra deducat. AMAZON I. II. ARIENNA. CYRUS. ABiit, triumphat fraude delusus probe. Meus est triumphus, vicit atrocem dolo Pietas furorem. Cyre! Quam mortem prope Arienna fuimus. Ipse vix adhuc mihi Credo, adaver istud ad reducem trahi Potuisse vitam. Munus Arienna hoc tuum est. Pari repensum muneri. At nondum satis. Quid poscis ultra? Candidus quod amor potest. Semelesse coepisti meus; et eris meus. Quod morti ademptum vile mancipium decet Quod decet honestam pectoris tanti indolem, Adverte Cyre, Martis in campum evocor, An forte mortis, Persidem huc Cyaxares Toram, rigentem Marte ferrat trahit, In hunc movendum est. Tu comes lateris mei, Et murus este. Dulce sic fiet mihi Miscere bella. Martis expertem licet, Cyrum docebit ardor exemplo tuus. Primam cohortem militum tua regi Virtute iubeo. Primus ut prote cadam, Hanc subeo sortem. Primus ut palmam feras, Tractusque miles omnis exemplo tuo Ferox in arma provolet. Qualis lupos Ursosque nuper marte non trepidorui, Arienna in hostes, talis audaci ferar Stimulatus igne; nec prius cedam loco, Quam vel Ariennae gloriam palmae feram; Velinteremptus auferar. Talem mihi Semper spopondit mentis heroae calor. Sed mora citanda est, urget in campum prope Minatus hostis. Cyre, qua parte hoc nemus Undas aspis spectar, Ariennam mora Bene ominatasustine. Factum dabo. SCENA IX. Dum Daniel spe plenus Cyrum quaerit, oocurrit ei Mardanes cum corde, putato Cyri et insultat; spem tamen non perdit Daniel. DANIEL. MARDANES. CRedamne caelos fallere, et vanis mihi Illudere umbris! Hactenus casta fide Stetere semper siderum ostenta, ut nihil Dubitare liceat. Falsa non loquitur polus. Cyrum peremptum voluit Astyages; Deus Cyro Ilaiae voce decernit sacrum Diadema regni: cui fidem Daniel dabis: Decreta Regis vana sunt: falli nequit, Aut fallere Deus. Cyrus extingui nequit, Ad obtinenda sceptra quem Deus vocat. Vivum requiro. Est ipse quem quaero. Tuus Cyrus salutem mittit extremam. Mihi Cyrus supremam? Vixit, et Averno impiam Transmisit animam. Non potest. Factum est. Suo Iterum sepulchro surget. Ubi cordi huic vigor Iterum redibit. Cuius extractum est sinu. Quem tu necasti, fabulis lusum et dolis. Tu Mithridatis filium, ruri satum, Vilem bubulcum, gregibus assuetum, ambitu Regni imbuisti, stemma finxisti, et genus Astyage ductum. Fabulae en finem tuae. I, vende pueris somnia, im postor levis. Non tangor hoc encomio. Cyrinecem, Si vis, renarra. Ut dirior clavis tuo Cordi imprimatur, ordinem rei accipe. Hic in recessu nemoris, ubi densas coit Abies in umbras, caedis infandae reum Cyrum retorto fune constrictum, alligat Arienna trunco, pectoris lacerat sinum, Sedemque cordis signat. audita haec tibi? An visa narras? Visa, me coram admovet Ensem patenri pectori, coram imprimit, Et me vidente vividis trepidum ribris Cor hoc revellit. O cor innocuae iudolis, Et fraudis expers! Si cor est Cyritamen. Dubitas? cadaver quaere nemoroso abditum Silvae recessu, pabulum alitibus datum. Par tibi theatrum struitur ubi fraudes luas. Iamque et Arienna Martium in fibras tuas Exacuit ensem. perge meritorum feres Praemia tuorum. Exspectat Arienna. hic locus, Haec horrida, inquit silva Danielemsuo Cyro admo vebit, haec dies iunget duos. At omnis illi fraudis auctori haec refer Danieli: hic ipse saltus auctorem suo Cyro admovebit, haec dies iunget duos. Par nempe te fortuna, post lusos Deos Spretumque Mithram, patria post sacra eruta. Violata iura, proditum Astyagem dolis, Expectat. O quod gaudium Astyagi adsera. SCENA X. Amazones Ariennae sociae quaerenti Danieli vivum sistunt Cyrum, Quo mire exultat Daniel. DANIEL. AMAZON.I.II. CYRUS. HAec horrida, inquit, silva Danielem suo Cyro admovebit, haec dies iunget duos. Capio Ariennae verba: sunt omen bonum. Daniel, quid ista sede? quae causa huc tulit? Arienna magni cordis Herois mihi Condixit hodie sortis optatae locum. Arienna ad arma rediit. Hac silva mihi Cyrum spopondit iungere. Hac silva? hoc loco? Sic mihi Choaspis Mardanes servus refert: Haec horrida, inquit, silva Danielem suo Cyro admovebit, hic dies iunget duos. Capio Ariennae verba: me meo placet Donare Cyro. Cui cor evelli furens Rex imp eravit? Alia mihi dixit polus: Alia Ariennae spondet Heroa indoles. Sed si peracta iussa? Non fallit Deus. Arienna me non ludit: haec geminos dies, Haec silva iunget. Ergo moriendum est tibi Cyrum ut requiras. Imo redeundum est prius A morte Cyro, quando viventi Deus Alia spopondit, Redeat omnino tuus A morte Cyrus. Cyre! sunt tuta omnia. En ipse qualem postulas, vivus, tuus. O Cyre! qualis advenis! Qualem tibi Reddit Arienna. Mentis angustum sinum Superat voluptas. Video spes omnes meas, Promissa caeli, dirutum cultum Mithrae Delubra strata, thuris extinctos focos, Honore vacua templa fictorum Deum, Verumque tota Media Numen coli. Sed adhuc latendum est. Marte succingi iubet Arienna Cyrum. martis evertet minas Qui statuit alia. Vertet Ariennae calens Amore votum. Fine potietur suo, Suoque Daniel, Cyrus, et regnum, et Deus. Nos Martis arma iam vocant. Fruere ruo Daniele Cyre, donec hac legens viam Arienna, quod spopondit, ad votum expleat. Salvere iubeo Martiam belli ducem, Hic Phoebus illi vota, quae poscit dabit. SCENA Xl. Arienna procedit in campum, Quaerit Cyrum, intelligit detineri a Daniele, approbat. ARIENNA. AMAZON. I. II. MArs est in armis, aera virtutum cient In arma nostram Saepe sub rigido Iove, Sub ustulante Sirii ardentis face Exercitati praeliis magni duces, Multaque onusti gloria, et patris graves Ex Hoste palmis, addite hoc vestris novum Decus triumphis, domitus ut vestra manu Perses superbum subdat Astyagi caput; Aut proprio avidam sanguine extinguat sitim. Mihi hoc honesta causa, quae pariter Mithrae est, Probata virtus militum, vester calor Aptus animare deses in pugnamgelu, Ardorque spondet. Hoc pudet, quod hae manus Non sortiantur aemulum dignum suae Virtutis igne. Persis, ut nostis, levis, Effeminata, mollis, ad fusum magis, Quam ad arma nata. Palma non vilis tamen Inde referetur; quando plebeius timor Resumet animam, et stabit immotum suo Fidele Regi vulgus, ac regnum sui Iuris et honoris. Dux 1. Ampla fortunae bona, Famam ac honorem, sanguinem ac vitam damus Mithrae potenti, patriae, Astyagi, tibi. Iam parta palma est. Cyrus hic modicam mei Moram tenere iussus, huc adsit: monet Ad arma temptis. Detinet Daniel Bene est= Hoc ego vovebam, ordinem Daniel rei Seriemque nosset. Ille quid casus patet, Sagace mente pervidet, quidquid iubet, Id vos peragite. Classicum in Martem vocat. SCENA XII. Exhibetur Astyagi cor putatum Cyri: dolet Rex suum praeceps consilium. Agitur prolegendo ad regnum Hydalce, et tandem exprimitur, ut consentiat Astyages. CHOASPES. ASTYAGES. Scena refert aulam. IAm vile funus Cyrus est. Vulsum fibris Cor perpetratae caedis est testis. Vides? Tolle hinc atrox spectaculum. Facti pudet. Quod imperasti, patriae legis vigor, Et iura Medum, iura poscebant Deum. Magis Choaspes. Conscium caelidecet Curare iura Numinis. Sed non nece Animi innocentis, Innocens nemo est, dolo Quisceptra quaerit. Innocens quisque est, nisi Dolus probetur. Innocens quisque est, dolus Si sit probandus. Nemo non velum invenit, Quo fraus tegatur. Id tuo exemplo probas. Quae vela finxi? Crimen in Regem, Mithram. Verum est utrumque. Teste sed nullo id probas. Tu iudicasti. Quisquis est Regi nocens, Nocens et orbi est. Fraude persuasus tua Ego iudicavi. Hoc dicere quis ausit scelus? Aut cogitare? Qui indolem novit tuam, Animi impotentis. Arguis magnum Mithram. Quod ipse fingis, Numinis vocem facis. Expungis ergo oracula? Deorum fidem? Mystasque caeli interpretes? Oracula, Deosque veneror, at fides oraculi Mystae uni habenda est. Caelites per hunc amant Responsa ferre. Nempe quae Mystes volet. Auguste, multa congeris. Divum sacra, Auctoritatem oraculi, Mystae fidem Convellis ipse. Populus exemplum sui Regis secutus, quo Sacerdotes loco, Quo Mithrae honorem, oracula, atque aras sacras Posthac habebit. Sufficit Regem semel sprevisse Divos, cultus ut divum ruat. Satis ista. Magnus Regis interiit nepos, Meo, tuoque scelere. Sed vivit super Nepos Hydalces. Quis rei faciet fidem? Fecit Choaspes, Harpagus fecit, facit Praeclara iuvenis Indoles. Non est meae Natae ille vultus linea. At fuerit, perit Linea per annos oris, et sanguis manet. Demus perisse non rerum: at nondum fuit Nepos probatus: quodque praesentem magis In rem perorat, Harpagus Hydalcem asserit Sed detulisse rustico, et rursum sibi Rapuisse Hydalcen. Asserit, at etiam suum Asseruit esse filium. Pietas fuit, Ne bis periret. Qui diu mendax fuit, Quam promeretur huius asserti fidem? Quam non meretur Cyrus. Hic se ipsum tuum Fecit nepotem; iamque properabas dare Insigne regni. As, Regius in illum quoque Affectus ibat. Totus hic error rei est. Cum conferenda regna sunt, ratio imperet, Non occupatae mentis affectus. Nihil Facilius hominem fraudis irretit dolis, Quam pertinaci affectui fides data. Nihil ergo dandum affectui. Quo me ferunt Pia fata, ferri patiar. Hoc cogor Mithra Volente velle, velle, quod refugit amor. Ergo instruatur pompa, quam Superi iubent. CHORVS. Dum Media perditam ex corona regia gemmam queritur, offert se Amor ad aliam ex mari extrahendam. Dum id aggreditur, reperit Anterotem in fundo gemmas scrutantem, quem appenso ad collum saxo molari demergit. Eluctatur hic tamen, et tempestatem ciet, quam sedat providentia, Neptunum induta. Hic Amor gemmam extrahit et Coronae inserit. MEDIA. AMOR. ANTEROS PROVIDENTIA. CHORUS AMORUM. O Dolores pulchra gemma De corona perdita est. Luxit illa, ceu favilla, Pulchra Solis aemula. Sed perivit, et coronae Grande vulnus impulit. O pulchra gemma, Illustre stemma, O suavis unio! Quod recisum, quis rependet? Quod fugatum, quis rependet! Si iubes, Amor profundas Sponte mersus ibo in undas, Gemmasque congregabo. Solus meis doloribus Amor potes mederi. Perge, quaere; evolve fluctus, Mentis aegrae tolle luctus; Carpe gemmam, quam reponam In coronam. Quid tu profundis Quaeris sub undis? Te praevenire, Raptumque gemmae Tibi impedire. O impotentis Pirata mentis! Palmaris o vesania! Nec me praeoccupabis, Neque mare inambulibis, Hoc te molare pondus Trahat in profundas Maris aestuantis undas. O astra! tela fundite, Dirum caput contundite. Ringere, mergere, Rumpere, perdere. Non peribo: victor ibo. Ite nubes, ite venti, Mugite, concrepate, Saevite, fulminate. Quae procella se profundis Tam repente miscet undis Diemque tergit, Stellasque mergit? Magus ille, Solis osor, Astra flammis asperavit, Et procellas excitavit. Providentis cura mentis Mihi semper parata. Illa nubes dissipabit. Illa fluctus temperabit, Illa reddet Cynthium. Quae procella cruda bella, Miscet astris, Miscet undis? Siste fluctus: cede luctus, Cede turbo; providentis Cura mandat Numinis. Iam diescit, Iam quiescit Turbulenti Ira venti, Ponitque bella Inamabilis procella. Spirat aura, ludit unda, Luce ridet Sol secunda, Mitis it favonius. Ite nunc amores, adeste volatu, Certate natatu, Et profundis Gemmas undis In coronam legite, En, adfero corallia. Haec dona sunt regalia: Cor inde construatur, Quo vita colligatur, Fluatque mille in saecula. Adiungimus non vilia In gratiam conchilia. Medio corde Linea trahatur. Cor mediae cor candidum Et rubic undum est. Cedite faces minores, Gemmaeque viliores: Haec serena, Haec amoena, Haec una vincit omnes. Arridet illa Maris favilla: Inseratur in coronam Inseratur in coronam. O Gemma mundi gratia, O Caelitum voluptas! Fecunda gemma lucis, Filia Solis, Datura Soles Orienti et Occidenti. ACTVS V. SCENA I. Comparet in campo Arienna singulare certamen cum Cyaxare initura, agnoscitur a Cyaxare esse sua filia, Ineunt pacem, Regemque pacifici adire constituunt. ARIENNA. CYAXARES. PRAECO. Scena refert campum apertum, et hinc inde tentoria. HAec est arena mortis, aut vitae meae. Aut victa Martis victima in ferrum cadam, Aut gloriosam lauream hoc campo efferam. Si vinco, palmam refero, et Astyagem sua Promissa velle cogo, et augustum iubar, Pulcnramque regni, purpuram ac sceptri decus Cyro gerendum obtineo, si vincor, pari Stat laude vulnus. Cadere regali manu Multam cadenti roboris laudem parit. Abscedite hinc Heroides, soli mihi Patet haec arena. Praeco bellacem evoca Ad singulare praelium Cyaxarem. Famose multis praeliis Cyaxares. Totidemque palmis incylte, huc effer gradum, Ad singulare praelium Arienna evocat. Ab hoste nondum vocis auditur sonus, Attolle vocem. Ad praelium Cyaxares, Cyaxares ad praelium Arienna evocat Famosa Amazon. Audior, miles strepit. Audita pridem fama virtutis tuae Nobilis Amozon, aemulum poscit parem. Adsum. Quid optas? Bellica laude inclitam Manum experiri Regis hoc campo iuvat. Narrata le te multa, quot forti impetu Aggressus hostes fuderis, quanta hostibus Spolia rapueris, capita quot Ducum tuis Calcata pedibus presseris; silim mihi Acuere pridem, praelio tecum manum Hanc conserendi. Gloriae in partem meae Traho, quod Amazon nobilis, palmis gravis, Victoriisque clara virtuti meae Conserere ferrum gaudeat. Par est mihi Materia laudis vincere, aut vinci. Tubae Martem intonate. Campus in pugnam patet. Cohibete ferrum Principes Ritu decet Pugnare patrio. Mutuas arrhas prius Det alter alteri, et cadens superstiti Haereditate iura transcribat sua. Decreta legum veneror, et prompte obsequor. Si me duello cadere fortunae velit Casus sinistrae, regna Persarum tibi Arienna cedent, iure, quo Cyaxares Haec ipsa tenuit. Regiae hic mentis fidem Testetur adamas. Iura regnorum tibi, Non regna, scribo. Fata si iubeant mori, Succede regnis, indicem quorum tibi Hanc trado gemmam, Regia stirpe editam Quae me fatetur. Scilicet primis meae Annis iuventae rapta non aliud tuli, Quam quod puellae rapta cum sobole parens Pendere collo iussit: Haec, ait, tui est Tessera parentis. caelites! quae se mihi Portenta pandunt! Ede, quod nomen tuae Quondam parentis? Nomen Ariadnae. Haec parens? Me Rege genitam patre testata. O mea Filia Arienna? Tessera haec generis mei est. Hanc ego Ariadnae tradidi, quando thori Sociam poposci. Nata! quam dulci redux Vulnere parentem saucias? Natam parens Mori ante mortem cogis. angustum nimis Cor influenti est gaudio: O nata! O Pater! Quis credidisset nube tam densa diem Tam posse nasci candidum? et campo hoc, ubi Alterius alter acuit in caedem manus. Hanc posse dulcis gaudii messem legi? Patris o voluptas unica! O faustum diem! Qui me patri reponit, et patrem mihi. Ubi Mater? Obiit. Quomodo? Luctu, et tui Amore. Fata luditis! eadem mihi Miscetis hora gaudium et luctum. Sat est. Natum recepi. Luctui est datum satis Iam tot per annos: gaudio tandem dare Aliquid licebit. Habeo, quod solum hactenus Optare potui, non tamen certa fide Sperare licuit: habeo redivivum patrem. Ignoscegenitor, quidquid ignorans furor Tenta vit armis. Laudo virtutem, cui Mea regna adorno. Tu quoque audaci patris Ignosce dextrae. Nostra iam genitor tibi Famulentur arma. Nostra se inclinent tibi Arienna sceptra. Sed data Astyagi fides Totam parentis esse me nondum sinit. In amica pacis vincula Astyagem quoque Filia trahemus. Arma depono; fidem, Securitatem, pacem, amicitiam nepos Iurabo regi, Rex tuo voro annuet. Eamus ergo. Gaudii torrens mei Tuique prono rivo in Astyagen fluat. At cestra, utrinque gaudii nectar sui Testata, ludo Martio in plausus eant. SCENA II. Dant plausum Militarem Ariennae Amazones, et Cyaxaris miles.

SCENA III. Sistitur Astyagi Hydalces successor regni renuntiandus. ASTYAGES. CHOASPES. HYDALCES. HARPAGUS. IN campo aperto more maiorum, ut mei Sceptri, coronae et purpurae haeredem legam, Animo reluctans profero invitum pedem. Post vora fraude lusa, post meritam necem Falci nepotis, veritas lucem exerit, Et tibi Nepote donat optato frui. Decerne tandem, mente quod versas diu, Huic sceptra, cydarin, purpuram et regni notas. H? vota poscunt civium, hoc regni salus, Magnusque Mithra, aciura naturae petunt. Hanc pande venam gaudii Astyages tibi, Ut ante fata Regio excelsum thoro Videas nepotem: gratia hac cives bea, Ut in nepote Regio observent avum. Cambyse natus iste? Mandanae meae Hic vera soboles? Hunc ego eripui fami Avidae ferarum, praescius, quondam fore, Ut te subiret caedis exactae dolor. Adhucne dubitas? Animus illusus semel Ubique fraudem metuit. Est nepos tuus Tuus Darius. Fruere delicio tuo. Accede nate, Regis amplexum cape. Quis iste, quise gaudio miscet, dolor? Tepidis ab oculis lacrimae iniussae cadunt, Atro profanas candidum luctu diem. Memoria tristis funeris plena vetat Frui volupta. Cyre! quam dulce est tui Meminisse! sed quam triste! te iussu meo Bis interemptum scire. Quid frustra gemis? Quem semel hiantis hausit inferni gula, Nunquam reponit. Vulneris tangis locum. Hoc, quod reponinequeat, erodit fibras. Sed finge vitae redditum. Huic regnum dabo. Intemperante raperis affectu. Vide Quam te profundam mergat in ambyssum scelus. Per te peribit debitus cultus Mithrae, Quem thure solum a cive mandasti coli, Solumque Medo Numen agnosci solo, Rex semel inanem Numini appingat fidem, Iam nulla caelo, nulla stat terris fides. Mithram revereor; integram Mithrae fidem Substerno pronus: pectoris plagae tamen Nequeo imperare. Iure naturae doles, Sed altiore iure veneraris Mithram. Quod ergo divum iura, quod praesens diet Ate reposcit, Regio exa? tuum Solio nepotem. Quod animus dudum timet, Volens, reluctans, pronus, obnitens ago: Quod ergo faustum Caelites iubeant mihi, Meo nepoti. civibus, Medi incolis Regni evenire; quodque posteritas suam Trahat in salutem; quidquid Astyagis habet, Diadema, sceptrum, purpuram, regni decus, Solumque; prona Civium obsequia et fidem, Argenti et auri pondera, tributa ac opes, In te nepotem Regium--- SCENA IV. Interturbat solennitatem Mithridates; exclamat occisum in Cyro Darium: enarrat rei gestae seriem. Agnoscitur Hydalces esse Mithridatis filius: devestitur; Cyrus deploratur. MITHRIDATES. ASTYAGES. CHOASPES. HARPAGUS. HYDALCES. O Fati vices! O terra! barathrum! sidera! o mundi arbiter, Scelerumque vindex! cernis immane hoc nefas, Et otiosa languidus torpes manu? Nec mundus uno turbine emotus crepat? Quis inchoata gaudia inviso nimis Clamore turbat? Magne Rex crimen tuum, Crimen tuorum.--Verba praecludit dolor. ACCEDE regem propius, et sceptrum meum Cole Mithridates: loquere, et quod premit dolor. Auguste! Cyrus... Verba quid truncas? Effare totum: Regis excipiet favor. Ah! Cyrus! ah! non Cyrus: in Cyro Nepos malum Tuus est peremptus Quanta tempestas mihi Involvit animum? Perfide, in veteres trahis Regem procellas. Testor hoc Regni decus, Perspecta dico, Regis in Cyro Nepos Dire est peremptus. Debitum Acheronti caput, Quae te Megaera mente deiectum rapit? Non iste puer est ille, quem iussi feris Per te vorandum nemore in obscuro dari? Errore captus luderis. Non hic puer Est ille, quam dedisse te narras. Meus Est ille natus. Belluis qua se nemus Umbrante densat abiete et nigra ilice, Hunc tu dedisti. Fateor. Hunc patuli specus Ad os repertum sustuli. Est meus tamen Hic ipse natus. perfide illudis? Tuis Te vinco verbis. Iussus es puerum feris Dare devorandum. Iussus, ad faucet specus Hunc collocasti. Vera dixisti. Puer Ergo iste sanguis Regius. Non est. Meus Est iste sanguis. Fraude contextum caput! Impostor audax! tolle sceleratum hinc pedem. Auguste, restant plura, non dixi omnia, Fidem hic reposco regiam Astyages. Sine. Omnia loquatur libere. O Regum salus, Erroris hic est nodus. Infanrem mihi Cum detulisset Harpagus, placuit rosa Vultus tenelli, et blandus ex oculis iocus: Unde miseratus regiae prolis vices, Meum ipse natum in pabulum feris dedi, Cyro peperci, et filium finxi meum: Hoc ipsa vultus linea, hoc oris color Fatetur, et quae brachio ingenita est nota Fragi rubentis. Inspice. Est verum. Mithra! In quam cruentum fraude deducti nefas Abiimus omnes! Harpage hoc scelus est tuum, At morte Cyrus interim ablatus perit. Heu me scelestum, perditum, immanem, impium, Nec expiandum Tartari flammis caput! Sanguine Nepotis tinge fumantes manus Rex parricida. Cerbere immanem sitim Exple cruoris. Cecidit innocuus puer, Vora cadaver, sanguinem exsuge o tygris, Ipsa ossa rode: generis ac stirpis tuae Fons et sepulchrum, Terra cur nondum oscitas Hiante rictu, meque morientirapis Comitem Dario. Qui scelus fecit, luat. Prior innocentem ad stygia demersi vada: Supplicia merui paria. Quid prohibet sequi? Dehisce tellus ergo: quid torpes pigra? Pande revoluto cardine ardentes lacus. Succurre caelum; fulmine excusso fores Effringe Averni: pateat aeternum sua Sedes merenti, meque damnatum, mea Cum stirpe tota, flamma inextincta cremet. Necdum voramur? Desine Auguste impio Movere questu sidera. Est iustus quidem Dolor, nepote perdito: at parcus tamen Lacesse fata! Crimen in proprium furo. Tuum quod esse credis, est magni Mithrae, Ignosce sancto Numini. Tute satis Nemo astra culpat. Ulula, quid Regem doces! Ante hoc decebat: crimine admisso, sine Perdi scelestum. Nam nihil superest mei, Hanc praeter umbram: pergat haec stygias quoque Requirere umbras. Ense, si quis est pius, Hanc erue animam pectore, et Diti immola. Placandus aliam victimam Pluto petit. Quae digna dabitur Manibus Cyri mei? Bubulcus iste: tractus in honoris vices, In fata subeat. Iusta deposcis: Peri. Parce innocenti sanguine augustam manum Rex impiare. Sanguinem Cyrituo Sanguine repende. Vilis est nimium cruor Pastoris, altum sanguinem ut fluxu suo Pensare possit. Parce Medorum decus, Parce Mithridati. Filium stirpituae Semel immolavi, fata servarunt: parem Te numini animum gerere Rex Regeum proba. Vivat, sed ima sorte contentus, manu Pedum resumat; patris armentum regat; Sceptroque ineptam tendat ad pecus manum. Diripite famuli Regiae sortis notas. SCENA V. Nuntiatur Astyagi Ariennam adhaesisse Cyaxari: iam Coniunctis viribus adesse utrumque. Terrore perculsus implorat magicam artem Choaspis; a quo repente castrum eo ipso in loco excitatur; in quod se omnes reducunt. HYDALCES, et OMNES QUI SUPERIORE SCENA. O Rex, perimus. Fata non habens modum. Adhucne peius aliquod est telum super, Quo me petatis. Rex fuge aut morere. Neque Fugere est honestum, neque mori imbellem decet. Cyaxares exercitu huc toto ruit. Obstat Arienna. Perfida est. Quam me trahis Sors in ruinam! Perfida Arienna est mihi? Scelere nefando iunxit hostili suum Arienna robur. Mobile o nimium genus, Vafrumque mulier! Victane est Marte? an dolo? Utroque credo; aut tertio, imbelli metu Ad singulare praelium Cyaxarem Ausa evocare, constitit: Martem putes Ipsum stetisse: mox ubi bis, ter, manu Libravit ensem, mutuo pignus datum, Infascinasse credo bellacem manum. Sic ea repente et spiritum, et mentem, et minas Posuisse visa est. moxque in amplexum sui Hostis volare, iungere et manui manum Foedus inire. Proh Deum atque hominum fidem! Ita nulla in aula est Regibus constans fides. Sed quo moventur castra? Iam campum subit Hunc foederati militis turbo, Fuge, Fuge Rex, supremae cladis exitium suge. Quid hic Choaspes, Harpage, Medarses? fugae Qua patet apertae semita? Heu! campo sumus Nimium remoto: quaque respicio, solum Omne est aprtum. Fugimus, a tergo retro Attrahimus hostem: sistimus, praedae sumus Hosti advolanti. Perdimur, solitas nisi Artes Choaspes exerat. Nihil in sinu Restat Choaspes artium, ut Regem tegas? Momento in uno, si iubes, tutum solo Castrum evocabo. Quidquid in nostra potes Securitatem. Pandere Acherontis specus: Sphynges, Dracones, flexiles angues, hydros, Et quidquid Orcus habuit infectum, evome. Coite nubes aeris multo sinum Gravidae tonitru, fulmen hinc, et hinc gravi Ruat procella. Circulum hunc quisque occupat. Iam castrum ab imo surgat ad nubes solo. Castrum exsurgit SCENA VI. Arienna et Cyaxares, dum pacifici ad regem tendunt, mirantur repentinam temaestatem, et excitatum eo loco castrum, ex quo emissa monstra Arienna conficit; tandem que animose Castrum ingreditur. CYAXARBS. ARIENNA. QUam se repente nube convolvit polus, Omnisque campus fulminis telo crepat? Tempestas. Non solita caeli flamms, et insuetus furor Portendit alquid. Militi nostro datam Turbat quietem: maeterum adversi nihil Licet ominari Coehtes! quid hoc rei est, Quae se repenre ma china in caelum tulit? Hic ante moles nulla, vel saxum fuit. Hac s. de primum sterimus, hoc campo manu Deliberare coepimus; loco hoc steti, Hic pacis ictum soedus. Hic natae pater. Patrique nata est reddita. An castrum eminet? An imago castri ludit oculorum faces? Hic est Choaspis arte fabricatus dolus. Tentare liceat. Heu! cave Arienna. heul crve. Et hicn et inde monstra in occursum ruunt. Hic exeratur Martiae mentis calor, Ne quod parentem in fata discrimen trahat. Imo parentis poscit hic dcafus manum, Primo ut repertam filiam servet diu. Absiste genitor. Tunc mihi auxilio veni, Perielitantem quando spectabis feri Sub dente monstri. Flama qua rictu evomit, Merum est venenum. Siste dum praeceps furor Se frangat ipsum. Flamma iam languet: pete Monstrum securi. Victus incubuit suo Draco veneno. Haec palma victricene manum Vocat adsecundam. Quantus in campum movet Centaurus iram! Sanguine et tabo suo Campum notabit. Fallere hunc laqueo libet. O pulcher animi Martii in pugnam furor! Sed ecce grandi fuste metuendus gigas! Iamiam videbis mole prostratum sua Late exerentem corporis vasti toros. O pulchra virtus! digna, quam genitor sua Cydari coronet! digna, cui regni decus Dominaequive munus purpurae Astyages paret! Nihilne superest, quod mea dextera cadat? Ignave, quisquis ambitu hoc castri lates, Te siste arenae: Mulier in bellum vocat. Pudeat latere. Nemo cordati movet Signum furoris. Languidi, et inertes, putres, Adeste ad arma. Nullus est castro vigor. Accedo propius. Siste; ne incautus calor Fraude implicetur. Non vacat dolis timor. Nihil hic movetur: vel metus rigido gelu Constrinxit omnes; vel fuga elapsi locum Misere vacuum. Scrutor a tergo viam, Et, porta si qua dederit, ingressum paro. Non sola adibis nata discrimen: pater, Qua cumque perges, ibit in mortem comes. SCENA VII. Intervenit cum Cyro Daniel; reperit vestes Regias Hydalci detractas, quibus Cyrum induit, et precibus Castrum in nihilum redigit. CYRUS. DANEL. CHORUS. IN hac arena Marte colliso fuit Deliberandum: sed nec armorum sonus Auditur ullus, fortium nec se virum Umbra ulla prodit. Dedecet caepta tamen Decedere via, donec Ariennam tuis Votis reperias. Ista quid vestis notat? Quid ista cydaris? Forte iam Cyaxares Bello subactus fugit, et spolium hocsuae Signum ruinae posuit, ut tutus queat Latere. Cyra falleris. Regno Deus Te destinavit: Regiam huc vestem tibi Cydarinque statuit. Astra non ludunt dolis; Nunquam fefelit voce Danielem Deus. Sic mibi locutus Angelus: Cyrus nepos Sobolesque Regis Mediae ad regnum a Deo Iam destinatus, subditis leges dabit. Auguria regni prima iam caelum dedit, Hic apparatus exitum optatum dabit: Nihil ambigendum est Pono pastoris levem O Cyre amictum; quamque tibi caelum exinbet, Assume cydarin. Astra si iubent. Iubent. Alias carere purpura et Regni notis Iam didicit animus. Indue, quod istud petit Tempus, locusque, capitis excelsi infulam, Interpretemque Regiae mentis togam. Sic imperare disce. Iam sinis mali est; Omnisque sortis cecidit adversae furor. Vides superbae molis arrestum caput, Quod se minace auda cia in nubes levat? Labor est Choaspis, mille facinorum ducis. Est ficta castri imago, non castrum. Dolus Totus fub hoc ludibrio tectus latet. Hic ille trahere doctus Acherontem Magus Inclusit aulam Regiam Astyagem, Harpagum, Cyaxaremque, quodque fors doleas magis, Tenet Ariennam. Arienna captiva hoc dolo? Et Cyro inulto? Siste: nil audax potest Hic ira dexterae. Tartari educti sinu Genii vibratum verber effugiunt. Deus Umbras Averni solus imperio premit. Huic vota Cyre demus. Hic flexus prece Ierichuntis olim moenia aequavit solo: Idem ille victus precibus hanc molem ruet. Surge Numen, conteratur, Quid quid hostis machinatur. Qualis ante solis ignes Nix liquatur, aut vapores Elevati dissipantur: Qualis applicata flammis Cera stillat; Qualis Austro Pulvis actus emovetur: Sic teratur, sic liquetur, Sic fluat, sic dissipetur, Quidquid hostis machinatur. Causa caeli est. Numen audi! Absorpta fraus est: cuncta, quae dixi, patent. SCENA VLTIMA. Redacta in nihilum castri larva, apparent ornnes, que eo tegeb antur, recognosount se invicem. Fugiunt Hydalces et Choaspes, Cyrus ab Astyage Media, Arienna a Cyaxare Persiae haeredes et coniuges renuntiatur. ASTYACES. CYAXARES. CYRUS. ARIENNA. HARPAGUS. DANIEL. CHOASPES. HYDALCES. O Cyre! Cyre! Cyre! Arienna! Quid video? mens Est iste Cyrus? umbra vel Cyri est mei? Sum Cyrus ipse. Nate! quid demens Avus Inte pattavi? Fraude peccatum est. Sequens: Amor innocentem te probat. Vel sic quoque Errasse praestat, quando ab errore hoc novi Vena referatur gaudii. O fallax Sinon! Ubi est Choaspes? In fuga mea est salus. Sub ictum auras: tollitur. Scelerate! Averni mostra te praedam trahant. Quin et egofugio, ac Rege deposito iterum Vilis bubulei patriam sortem induo. Quod Cyre Numente mihi rursum dedit? Quem ego eruentus carnifex stirpis meae Toties Averno victimam iussidari? Quis te redonat morte redivivum Deus? Arienna numen illus est; cuius mihi Amore vita constitit. Quod me sibi Petiit necandum, amoris imperium fuit: Servare voluit. Fateor: at maeror tuus De nece nepotis iussit ignotum tibi Servare vitae sanguinem; proprium quoque Strinxit Ariennam debitum; ut vitam datem, A quo recepi. Fraudis hic sanctae dolus Laudem meretur: votum adimplesti meum. At triplicato foenore implerum ost meum: Avo nepotem reddo, me reddo Patri, Mihique Cyrum. Et patruum Cyro. At mihi Quis ille patruus? Cyre, hic est Cyaxares, Pater Ariennae. Parce, quod sero tuum Diad ema adorem: tanta tempestas simul Obiecta menti gaudii abstraxit meos Ad nota vultus. Nullus hic culpae est locus, Sic addecebat. Quanta me moles quoque Laetitiae inundat! Patruum, affinem, meam Sobolem recipio. Cyrus Arienna est, tibi Quem Rexspopondit? Ipse si est Regis nepos, Promissus ille est. Cyrus est nepos meus, Audite regna Mediae, et quidquid patet Ad usque fines ultimos mundi, meum Cyrum nepotem agnosco, complector, colo. Sed unde vestis Regia, et cydaris tuo Imposita capiti? Numen indigno tulit Deditque digno Scilicet Hydalcis fuit Hic apparatus. Quod meis iterum auribus Ferale nomen insonat? Hydalces ubi est? Ut hac peremptus dextera in Avernum ruat. Effugit ille rusticum indutus, Bene est; Sic condecebat, purpuram Cyro dari, Lacernam Hydalci. Quando iam plenis adest! Laetitia velis, paxque communi viget Ligata nexu, Regis inventus nepos, Regni nepoti, sponsus Ariennae nepos Promissus; atque more maiorumloco Patente Rex legendus est; quid nunc vetat; Dum sensus animi, tempus et locus favent, Renunciari Regrum haeredem,e t fide Connubialis foederis iungi duos, Cyrum et Ariennam: Si placet Regi, meae Dos sit Ariennae Persis, et quidquid sinu Mea regna claudunt. Siplacet Regi, menum Haeredita tis nomine in Cyrum iubar, Sceptrumque Medum transfero, et quidquid sinu Mea regna claudunt. Si placet Patri, annulum, Quem nihi puello Mater appendit, dabo Ariennae amoris pignus. Hunc reddo tibi, Quem mihi in arena Martia dederas tui Arienna testem. Foederis sancti, mei Amoris inte pignus hoc Cyre accipe. Salvete Reges, vivite, et vestra nepos De stirpe multus augeat Regum decus. Salvere Reges, vivite, et Regum pater, Materque Regum discite vocari, ac polos Non prius adite, quam libet meritis graves, Quam se in nepotes fundat Imperii decus, Omnisque stirpem Regiam mundus colat. Quicumque fausta Regio Hymenaeo vovet, Bene auspicato claudat hunc plausu diem. FINIS.