<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE TEI.2 SYSTEM "http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenatools/DTD/teixlite.dtd"><TEI.2>


<teiHeader type="text">

<fileDesc TEIform="fileDesc">

<titleStmt TEIform="titleStmt">
        
<title TEIform="title">Solatium Podagricorum: Libri Duo</title>
        
<title type="sub" TEIform="title">Machine-readable text</title>
        
<author n="Bald" TEIform="author">Jacob Balde SJ </author>
        
<editor role="editor" TEIform="editor">Balde, Jacob SJ</editor>
      
</titleStmt>
      
<editionStmt TEIform="editionStmt">
        
<edition TEIform="edition">XML version, markup prototype, December 1999</edition>
        
<respStmt TEIform="respStmt">
<name TEIform="name">Susanne Mussmann</name>
<resp TEIform="resp">markup</resp>
</respStmt>
      
</editionStmt>
			
<publicationStmt TEIform="publicationStmt">
				
<publisher TEIform="publisher">Camena</publisher>
				
<address TEIform="address">
				  
<addrLine TEIform="addrLine">
<anchor n="http://www.uni-mannheim.de/mateo/camena/bald5" type="href" id="bald1" TEIform="anchor"/>
</addrLine>
				
</address>
			
</publicationStmt>
			
<notesStmt TEIform="notesStmt">
 			 
<note type="href" place="unspecified" anchored="yes" TEIform="note">http://www.uni-mannheim.de/mateo/camena/</note> 
			 
<note type="pathname" place="unspecified" anchored="yes" TEIform="note">bald5</note>
 			 
<note type="filename" place="unspecified" anchored="yes" TEIform="note">baldesolatium.html</note>
 			 
<note type="titleimage" place="unspecified" anchored="yes" TEIform="note">bald001.jpg</note>
		 	 
<note type="srcfile" place="unspecified" anchored="yes" TEIform="note">baldesolatium.xml</note>
  			 
<note type="imgpath" place="unspecified" anchored="yes" TEIform="note">bald5/jpg</note>
			 
<note type="imgtype" place="unspecified" anchored="yes" TEIform="note">html</note>
			
</notesStmt>
      
<sourceDesc default="NO" TEIform="sourceDesc">
        
<bibl default="NO" TEIform="bibl">Muenchen: Wagner, 1661.</bibl>
      
</sourceDesc>
    
</fileDesc>
   
<encodingDesc TEIform="encodingDesc">
      
<editorialDecl default="NO" TEIform="editorialDecl">
          
<p TEIform="p">Regeln fuer die Texterfassung 03/2001</p>
        
</editorialDecl>
      
<refsDecl doctype="TEI.2" TEIform="refsDecl">
          
<p TEIform="p">not necessary</p>
      
</refsDecl>
    
</encodingDesc>
    
<revisionDesc TEIform="revisionDesc">
        
<change TEIform="change">
          
<date TEIform="date">13 September 2002</date>
          
<respStmt TEIform="respStmt">
            
<name TEIform="name">Susanne Mussmann</name>
            
<resp TEIform="resp">markup</resp>
          
</respStmt>
          
<item TEIform="item">typed-structural tagging complete-no semantic tagging- spell-check complete</item>
        
</change>
        
<change TEIform="change">
          
<date TEIform="date">14 Februar 2003</date>
          
<respStmt TEIform="respStmt">
            
<name TEIform="name">Ruediger Niehl</name>
            
<resp TEIform="resp">markup</resp>
          
</respStmt>
          
<item TEIform="item">Text corrected manually</item>
        
</change>
       
</revisionDesc>
 
</teiHeader>




 









<text><gap id="sampling"/><body><div1 type="book">


<pb id="s025" n="1" TEIform="pb"/>


<head>


<reg orig="SOLATII" TEIform="reg">SOLACII</reg> PODAGRICORUM PARS I.
</head>


<div2 id="BaSM1.1" n="1" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<head>

I. De Titulis Podagrae.
</head>

<p TEIform="p">
Vulgus vocat Morbum Dominicum: Domini siticulosum, delicatum. Philosophi Peripatetici Stoicum:
Stoici sedentarium? Medici omnes odiosum: aliqui contumacem, refractarium. <name type="person" TEIform="name">Galenici</name> difficilem:
Empirici nodosum: Chymici <name type="nation" TEIform="name">Tartaricum</name>: Quidam Patientes <name type="myth" TEIform="name">Tartareum</name>: Poetae humanum, ingeniosum,
astutum: Oratores consularem, curulibus sellis deferendum, neque maiestas ad splendorem deest: hinc enim
et augustus, caesareus, regius, Principalis vocari meruit; Dominus morborum, et morbus Dominorum.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.2" n="2" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<pb id="s026" n="2" TEIform="pb"/>


<head>

II. Quid morbi Podagra, ex Medicorum sententia.
</head>

<p TEIform="p">

<name type="person" TEIform="name">GALENICI</name> morbum hunc constituunt in situ: humore sontico currente ad iuncturas, et eas separante.
Fluxus enim ad articulos decumbens, inque sinuosis partibus receptus extendit chordas et ligamenta. unde
sequitur exoticus dolor. ratione cuius, affectio haec merito possit appellari symptoma. contingit autem
ferme in pollice, calcaneo, latere aut planta pedum. Qui profundius arcana rimantur; aiunt ex genere
venenoso vapores, nescio quales, in cerebrum assurgere: qui in cetera membra subinde et artus debilitatos
praecipitent; nervorum vincula distendant, excrucient. Quo statu rerum et ipse sanguis exasperatus saevit,
naturali temperie turbata: utique, cum ex capite defluant humores salsi, acetosi: qui antipathicos conflictus
identidem augeant, et exstimulent.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.3" n="3" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<pb id="s027" n="3" TEIform="pb"/>


<head>

III. Quae causae Podagrae.
</head>

<p TEIform="p">

<abbr expan="Iuris Consultus" TEIform="abbr">I. C.</abbr> 
<name type="person" TEIform="name"><corr sic="Geilfufius" resp="printer" TEIform="corr">Geilfusius</corr> Medicus</name> 
<name type="place" TEIform="name">Balingensis</name>, libellum edidit inscriptum <bibl default="NO" TEIform="bibl">Trutz Podagram</bibl> paucorum foliorum, lingua vernacula. Is in hunc ferme modum disserit. Causa primaria videtur in hepate ponenda. probat hoc dolor, repentina inundatione saepe totum arthritici corpus occupans, vitiati autem sanguinis origo, in hepate est. illic enim conficitur; et tamquam commune nutrimentum, per venas in omnia membra dispensatur. Unde quoque fit, ut quam primum se dolor insinuat, etiam urina decoloretur: manus pedesque intumescant, et malum membratim serpat. Hanc intemperiem, exauget marcentis stomachi debilitas, cruditatem ciborum non bene subigens. itaque sic transmissi in hepatis officinam, indeque refusi, morbos generant. Axioma Medicorum est: Error primae concoctionis non corrigitur in secunda. ipso vomitu, Podagrici sentiunt paroxysmum levari.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.4" n="4" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<pb id="s028" n="4" TEIform="pb"/>


<head>

IV. Ex quo Humore Podagra potissimum creatur?
</head>

<p TEIform="p">
ET vero causa quaerendi est. nam sanguis peccans, genus omne morborum creat: Icterum, Cephaleam, etc.
Sed quaeritur, unde tophi podagrici certius pullulent. an, si pituita, quasi de palude sua, restagnat? atqui
phlegmata potius algorem secum vehunt: non torrent. et universim Podagrici calidioris naturae sunt. plus
vigilant, quam dormiunt. iucundos videbis, hilares, facetos. Deprehendes ingeniosos, scientiis, artibus,
<name type="myth" TEIform="name">Musis</name> deditos. quae pingues et pituitosi tantopere non curant. An atra vel flava bilis, supra Modum effusa,
pedum usum praescindit? At enim multi, qui felle abundant; carent tamen Podagra. plures invenias
ictericos, quorum nervi, ne fumo quidem ignis intestini afflentur. Dicendum: minima non curare Podagram,
utpote Humorem Praetorium, et quasi despoticum. causam ad magnificos excessus, et crasin, sive totius
corporis habitudinem referas. Ut cetera non adsint; ex pituitae eluvione, oritur Podagrae genus frigidum;
ex intemperantiore bile admixta, calidum.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.5" n="5" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<pb id="s029" n="5" TEIform="pb"/>


<head>

V. Quid Chymici sentiunt?
</head>

<p TEIform="p">
Hi altissimi Naturae fossores, in ipsa Terrae viscera se penetrant. rerum veritatem et pondera ad ignem
examinant; diu noctuque fornaculis intenti: forcipe versantes thesaurum in imis recessibus absconditum<corr sic=" " resp="transcriber" TEIform="corr">.</corr> Descendunt ergo ex Macrocosmo in Microcosmum: et Podagram tradunt, originem ducere, ex sale Naturae
resoluto volatili, sive Mercuriali; velut tertio rerum omnium principio: qui stimulatus acrimonia peregrini
<reg orig="sulphuris" TEIform="reg">sulpuris</reg>; dum nimium commovetur ex destillatione materiae pituitosae, bili mixtae; tam horrendam
tempestatem in humano corpore excitet. <name type="myth" TEIform="name">Tartaro</name> enim Microcosmi vehementius commoto, volunt et salem
Naturae incendi. quo facto et balsamum eius vitale, et dulcis humor, quem radicalem vocant, necessario
corrumpitur: Ceterum omnes morbos Chronicos sive fixos, difficulter auferri putant nisi per Hermetica.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.6" n="6" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<pb id="s030" n="6" TEIform="pb"/>


<head>

VI. Quae Sententia <name type="person" TEIform="name">Geilfusiana</name>.
</head>

<p TEIform="p">
Omnis sanguis humanus, secretum salem nativum secum vehit: qui separatus a corpore suo, peculiares
effectus producit nisi autem separetur, vel arte et cura, vel naturalibus beneficiis; puta sudoris, urinae,
hepatis animosi: paulatim totum sanguinem acrimonia sua penetrabit et inficiet. Iuvenilis aetas validis
viribus fulta, potentius resistit; nec uno impetu sinet invalescere. Si manus, pes, digitus unus intumescant; si
dens doleat; ignari fingent, huius mali causas iam tum intra Podagrae sphaeram sitas esse. nihil minus.
interea crescentibus annis, sal hoc cumulatum, latius grassabitur. donec scilicet regnum <name type="myth" TEIform="name">Hygiae</name> expugnet, et
hominem totum possideat; possitque dici: Hoc habet. est enim acerrimum, par sali armoniaco, ita, ut cum
sale urinae conferatur, quo fortius nihil. nam in spiritus resolutum, non tantum bacas, uniones, ut spiritus
<name type="myth" TEIform="name">Tartari</name>; sed et aurum ac cetera metalla subigit. Hinc est, quod spiritu salis armoniaci, vel urinae, arthriticos
dolores leniri manifeste notemus. Quia eius virtute sal Podagricum per sympathiam attrahitur. Quod
simillimum urinae (esto, imperfectius) ipse sanguis nutrit,

<pb id="s031" n="7" TEIform="pb"/>

velut aspidem in lacte. Ut non immerito censuerint periti medici, paroxysmos Calculi et Podagrae
consanguineos esse ac quemadmodum in vesica et renibus male affectis calculi generantur: ita quoque ex
destructo hepate, prouenire hunc separatum salem, Podagrae seminarium.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.7" n="7" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<head>

VII. Nullane assignari possunt Prognostica, sive indicia venturi morbi: quibus observatis caveatur,
propulsetur?
</head>

<p TEIform="p">
Utique, sed causae et indicia paene idem sonant. Vitanda est primo repletio ventriculi: ne dapibus et
indigesto vino obruas, ac stipes. inde siquidem stomachi vapores, velut exhalationes a Sole tractae sursum
in aera, de vertice capitis, quo ascenderant, cum damno recidunt. Alterum Prognosticum observandum de
caelo est, ex <name type="myth" TEIform="name">Veneris</name> Planeta terras et corpora incendente. nam <name type="myth" TEIform="name">Venus</name> immoderata calorem nativum, illum benignum et genialem vel absumens, vel imminuens facit, ut materia peccans (lerna malorum) consumi non
possit. ergo accumulata in

<pb id="s032" n="8" TEIform="pb"/>

cerebro, dum exitum ibi non invenit; per nervosos canaliculos deorsum relabitur. denique in cladem furit.
Hinc vetus illud: Quae faciunt Podagram? Balnea, vina, <name type="myth" TEIform="name">Venus</name>. est et atrox, et subita ira, cum vehementi
concitatione sanguinis periculosa. Quin et inopinus terror, hominem quasi de statu vitae deiciens. sicut
enim haerentes Podagrae nodos aliquando resolvisse legitur (consule Poema n. 74.) ita collectam morbi
materiam fortius astringere potest. nam harmonia humorum, per repentes atque improvisos impetus, aut
consternationem semel dissoluta vel concussa; facile est cuicumque morbo, grassari. Certe Anno tricesimo
quarto, cum publica pestis per <name type="nation" TEIform="name">Germaniam</name> saeviret, integras ciuitates depopulata; observatum fuit
<name type="place" TEIform="name">Monachii Boiorum</name>, ubi degebam, veneno excipiendo se maxime obnoxios reddidisse; qui vel minimo
dolore naturam contristaverant. puta, laedendo digitum, fricando verrucam, praemordendo labia. Ut de
subito metu aut horrore taceam. Nam hic quidem etiam in non ultimi nominis contagione, certum exitium
putatur accersere. Novi ibidem Clericum, animosum cetera, et valentem viribus: qui eodem tempore, iam
pacta mercede, spontaneum se iuvandis aegris dicaverat: opus altero statim die aggressurus. Forte ad
<reg orig="coenam" TEIform="reg">cenam</reg> sedebat, quum strepitu quodam obtuso excitatus, (feralibus plaustris, ad clarum

<pb id="s033" n="9" TEIform="pb"/>

Lunae iubar, eliminata cadavera convectabantur) aperit fenestram fortuito, visurus, quid foris ageretur. spectat funera utriusque sexus, foedum in modum temere iacentia, et male digesta. Spectando violat oculos: subitoque horrore contactus, mox et ipse intra biduum funus fuit. Qui si data opera, sciens volensque, etiam exporrecto vultu, etiam curioso, in exanimes, et <name type="myth" TEIform="name">Libitinae</name> debitos, inspexisset; nullam fortasse labem erat
visu contracturus. Quomodo et ab urticis minus laedimur, si fortiter eas, non timide stringimus. In hunc
ferme modum percelli posse naturam; iraque vel metu vehementi causam dari contrahendae Podagrae,
aliqui existimant, De contracta non memini me exemplum legisse; solutam sic repente invenies in ipso
Poemate, n. 74.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.8" n="8" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<head>

VIII. Cur odiosus humor membrorum iuncturis se familiarius insinuet.
</head>

<p TEIform="p">
NEscio, quam aliqui Sympathiam somnient, ridicule, cur non potius Antipathiam? Quis enim, obsecro, occultus hic conspirandi vel attrahendi modus? an sicut magnes ferrum attrahit, sic iunctura dolorem infestum? Nova philosophandi ratio. Dicamus

<pb id="s034" n="10" TEIform="pb"/>

sanius, pituitam bile mixtam deorsum tendere, naturali pondere gravitatis suae, velut fluxum cuiuslibet aquae: sed in genuum internodiis, spissitudine surae carnosae nervos constringente, saepe intercipi. Prius
apparet etiam ex eo, quod delapsus humor ostia quaerat. idcirco temptat pollicem, calcaneum, talos, et
extrema pedum ac manuum; nullam molestiam facessiturus, si emittatur. cohibitus, instar undae ad saxum
allisae, ad nervum strepitat, rodit, aestuat, furit, putrescit; atque, ut gutta cavat lapidem <name type="myth" TEIform="name">Deucalionaeum</name>:
immo et lapides creat, quos tophos vocant, digitorum nodos. Tales ferias residendo agit, ut dolor tamen
interim non ferietur, nam lentissime ibi consumitur. scitanti causam huius morae, respondet <name type="person" TEIform="name">Geilfusius</name>: illa
qualiacumque membra a cordis foco longius distare. humorem salsum non posse excoqui. sed refuto: cur
interius apostema proximum cordi, ex vicino calore, non citius maturatur, ut effluat: sed potius accrescens,
cor ipsum suffocat?
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.9" n="9" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<head>

IX. An Podagrae labes affricari possit.
</head>

<p TEIform="p">
Non vidi Medicum, qui augustum hunc morbum, tot nominibus honoratum, tot titulis praecinctum, tot
praerogativis illustrem, inter contagiosos numeret. Sed affirmat

<pb id="s035" n="11" TEIform="pb"/>

experientia. Queruntur laesi, soccos Podagricorum, indutos sanis pedibus obesse. Sentiunt exsudatas quales
quales reliquias. Quod affecta pars aliquid de labe trahat, videtur vero simile. ex hoc propterea totum
corporis temperamentum non turbatur; sicut ex propria incuria, vel traduce.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.10" n="10" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<head>

X. Quid sit ex traduce Podagricum esse.
</head>

<p TEIform="p">
R. Quod quaeritur: nasci ex Parentibus Podagricis. Nam si <name type="person" TEIform="name">Flacco Lyrico</name> teste
</p>
<lg met="alca" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="lg">


<l part="N" TEIform="l">Est in iuvencis, est in equis patrum</l>

<l met="indent" part="N" TEIform="l">Virtus: nec imbellem feroces</l>

<l met="indent" part="N" TEIform="l">Progenerant Aquilae columbam.</l>

</lg>

<p TEIform="p">

SI, ut <rs type="person" n="Claudianus" TEIform="rs">Stilichonius Vates</rs>: omnes</p>

<lg met="hexa" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="lg">
<l part="N" TEIform="l"> redeunt in semina causae:</l>
</lg>
<p TEIform="p">
profecto aeque et Patrum vitia propagini insita,
in prolem seape transcurrent immeritam cum sanguine. Triste patrimonium <corr sic="reliquunt" resp="printer" TEIform="corr">relinquunt</corr> genitores liberis suis.
si illud ex vitiorum nundinis, popinis atque prostibulis, sua bona dissipando, corradunt. Quid facias iuvenis
egregie, sobrie, caste? Pater exstinctus est. Sed tu mortuum, viva eius imago, repraesentas. Ad te omnis gaza
eius spectat adeunda est hereditas ab intestato. <reg orig="renunciabis" TEIform="reg">renuntiabis</reg> universae? saltem ex parte adeunda est, nolis
velis: quia heres es tuus. clamant iura, clamat natura, clamat sanguis, ut asperneris omnia; servabis

<pb id="s036" n="12" TEIform="pb"/>

assem relictum tibi. Fulcrum paternae domus in te recumbit, Podagra, miserum, inquis, fulcrum; caducus
paries. ita est: sed in te recumbit. Quamvis non sentias modo; olim memineris. Ex salso Doctore habeo,
illius factionis, quae morborum plantarium, in sale a sanguine separato, constituit: si parens Podagricus
fuit; raro progeniem immunem fore, addunt alii: hoc sal hereditarium, latere posse in corporibus diutissime
tectum, inobservatum, innoxium, puta annis quadraginta, vel quinquaginta, et amplius; donec ematuruit, ut
vires egerat suas. Quomodo etiam apoplectici stuporis semina, totam familiam vexantia, saepe primum
post sexagesimum annum prodeunt: et quandoque, inexspectato cum tonitru prorumpunt. quippe celari
hanc innatam Podagrae congeriem, instar fomitis subterranei per cuniculos dispositi, non ante in effectum
emicaturam, quam ad suam maturitatem pervenerit, communicati sanguinis limosum, ut sic dicam, oestrum.
Tum enimvero accendi, ardere, furere; et, tamquam ruptum ulcus, fervidam saniem in membra inferiora
spargere. Hinc non raro videas viros praestantissimos, in ipso aetatis flore, iam misere cum faecibus
paternis luctari, pedibus scilicet captos. Quid? quod sanctimoniae fama celebres, castitatis laude conspicui,
temperantiae freno domiti, nihilominus obruantur hac

<pb id="s037" n="13" TEIform="pb"/>

massa. accommodes huc licet illud veteris querimoniae genus: Patres comederunt uvas dulces, et pedes
filiorum obstupescunt. Quod si hereditarii mali fomes aliquanto tardius senectutem percurrat: agant sane hi
tales coniventibus Fatis amplissimas gratias. clementes Superos, Praestites Natalium adhuc bonos
habuere.

Sed ut genus, et traducem, et sanguinem tantisper seponamus: multo plures aliae quoque causae,
temperamentum corporis humani turbare valent, Podagram inducturae. Si <name type="person" TEIform="name">Geilfusianis</name> principiis nitamur,
originem et incrementa huius morbi in debilitatem stomachi et corruptum hepar, magnam partem,
transferentibus; manifestum est, in frugalissimum et castissimum quemque idem malum posse proserpere.
Quam naturale, calorem naturae sensim deficere: aegrius digeri cibos. accedant studiorum contentiones,
curae, <reg orig="moerores" TEIform="reg">maerores</reg>: inobservatam quoque Podagram, suo tempore accersiveris. transeunt anni sine strepitu,
nemo notat sibi canos aspergi: sed adspersos videt. ita non prius advertimus nos defecisse, quam defecimus.
An non tandem quodvis hepar a sua prima bonitate degenerat? hinc autem sanguis ignobilior abiectiorque
creatur, qui in faeces stipatus, tractis secum in contagia biliosis humoribus, reddit arthriticos: promovet
calculum, disponit ad stuporem apoplecticum. Denique,

<pb id="s038" n="14" TEIform="pb"/>

quid multis? ipsa senectus est morbus. An non morbus iste, sicut hominem minus expeditum ad cursum; sic
tamen et mente saniorem, et ingenio saepe praestantiorem reddit, accuses iam Microcosmum: et totius
Macrosmi calumniator eris. Quemadmodum <name type="person" TEIform="name">Ludovicus Berghemius</name> nobiscum in rhaeda <name type="place" TEIform="name">Dilingam</name> vectus, pulcherrime demonstravit. quattuor Elementa laborant. fluvii arenam vehunt, calculi praesentissimi
materiam. Canales profluvium, et denique putredo vexat. aer infestatur a Muscis et culicibus. et sic
deinceps, centum morbos digessit in cerebro suo. memorare longum foret. Sed omissis iocis, veritas haec
est. fatiscunt longaevitate marmora. carie exeduntur et teredine arbores. siccum sabulum carinas solvit.
ferrum rubigine consumitur. omnia usu atteruntur, sola humani corporis compages ex quattuor elementis
coalita, semper inviolata perduret? <name type="place" TEIform="name">Germaniae</name> nostrae populare diverbium et aenigma est. Quid chalybe
fortius? respondent, apri rostrum: tanto vivacius atque robustius, quanto frequentius, naturali runcationis
privilegio, terrae immerguntur: dum sata, glaebas et radices, et tantum non glandiferas quercus (suummet
domicilium) evertunt. At chalybem atterit usus; non item suis rostrum. quod munus <name type="myth" TEIform="name">Dianae</name> vel beneficio
<name type="place" TEIform="name">Dodonae</name> ascribendum erit. Ex his quid sequitur? quid deducam? glorientur aliqui

<pb id="s039" n="15" TEIform="pb"/>

depontani senes, et ne frustra nominis maiestatem occupent, de ponte deiiciendi: glorientur, inquam, de
firmae valetudinis statu: despiciant contumeliose Podagricorum sedentariam vitam, molestiis et sannis
vexent. non deo meliores sunt: immo saepe peiores; quia ad scelera continuanda fortiores. Ego hos
<name type="person" TEIform="name">Seyfridos</name> apri rostrum iactantes, ab <name type="person" TEIform="name">Apronio</name> satellite citandos putem, ad Praetorem <name type="person" TEIform="name">Iunium Brutum</name>, et <name type="person" TEIform="name">Porcium Catonem</name>; ut coram ipsis impudentiae suae causam agant: et quandoquidem suam ferinam grunniendo praeferunt; diserte pronuntient, quod stomachus sentit. Dicant non tantum ex ROSTRIS; sed etiam pro Rostris.

Haec idcirco memoranda duximus: ne perversi homines (ut cavillatorum ingens semper est numerus)
temerariis iudiciis suis subscribant. Nam dum probris configere volunt aliquorum vitam; multorum
praedamnant innocentiam. Quid sanctius <name type="religion" TEIform="name">GREGORIO MAGNO Pontifice</name>? Quid hoc Sacerdote castius?
supremo Orbis Antistite religiosius? quamquam integris sanisque Parentibus natus, perpetua tamen Podagra
laboravit. <bibl default="NO" TEIform="bibl">DIVINA MONUMENTA</bibl>, quae Posteritati reliquit, traditur magnam partem etiam scripsisse
chiragricus. De multis aliis Podagricis iam dubites?
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.11" n="11" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<pb id="s040" n="16" TEIform="pb"/>


<head>

XI. An Podagra a Themate Nativitatis Astrologico pendeat.
</head>

<p TEIform="p">
Scio, insitam Mortalibus vanitatem plurimum tribuere sideribus, opinantibus, ut quaeque nascenti
fulserant, natos eam sortem modumve vivendi habituros. Quae mentium ludibria Astrologi, praesertim
Genethliaci, scitissime noverunt alere, dum per commenta sua e caelo Mathematicorum deducta,
credentium vel spes inflant, vel metus augent. Quid ergo? inicere possint et formidinem Podagrae, vel, si
libet, auferre? quippe ni? etenim certas siderum Domos constituunt; observantque progressus et aspectus.
deinde ex tabulis, quas suopte ingenio descripsere, suspensos tenent animos, immani fingendi licentia. si
cornu capri, caput serpentarii, caput <name type="myth" TEIform="name">Medusae</name> incidere in cunas: vae miseris! si aculeus scorpii perstrinxit;
oculus balenae conspexit; faciunt periculosis humoribus obnoxios. Nihil aliud, medius <corr sic="filius" resp="printer" TEIform="corr">fidius</corr>, et si non satis
est, per meam fidem, nihil aliud. sinamus ergo hosce Genethliacos superbe furere. neque enim in
reverentiam augustissimae Podagrae, sed contumeliam potius, et terrorem audientium, talia effutiunt.

<pb id="s041" n="17" TEIform="pb"/>

Equidem libenter fatebimur, influxus astrorum in humana corpora aliquid valere: recensita autem supra, sic
iis dominari, ut certo sciant nervorum dolorem esse in proximo: negamus Antipodagrice. quo novo termino
modoque respondendi, intricatam Disputationem absolvimus. Dixi: in corpus sidera aliquem vigorem
extendere<corr sic=" " resp="transcriber" TEIform="corr">.</corr> Nam affirmantium, etiam animos inclinare, expressa et iam olim explosa insania est; censurisque
pontificiis coercita.

Quae autem <reg orig="solatia" TEIform="reg">solacia</reg> timide curiosis et sollicitis, sibi tamen male consciis admovebimus? in promptu aliqua.
Ut tantopere, ne dicam, superstitiose curemus astrorum omnium nexus, ordinem, vimque et fata ex iis
dispensanda: duas maxime collocationes stellarum (constellationes vocant alii) meticulosis inquirendas, et,
si fieri potest, vitandas censeo. Coronam <name type="myth" TEIform="name">Ariadnae</name>, a <name type="myth" TEIform="name">Baccho</name> donatam; et Craterem in aethere latissime
fulgentem. ab horum quippe siderum influxu (ne alia metuas) tota fere quaestio pendet, nam iis, qui
CRATERES magnos statuunt, et vina CORONANT, praedico ego tremores, quales <name type="religion" TEIform="name">Balthasar Rex</name> in ultimo
convivio sensit: quibus facies eius immutata est, et cogitationes eius conturbaverunt eum: et compages
renum eius solvebantur. <bibl default="NO" TEIform="bibl"><name type="religion" TEIform="name">Danielis</name> 5.</bibl> Tremor iste quantillum a calcaneo abfuit et pollice! influxus

<pb id="s042" n="18" TEIform="pb"/>

cellarum, non stellarum, Podagrae causa est.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.12" n="12" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<head>

XII. Danturne gradus Podagrae?
</head>

<p TEIform="p">
PAucis respondeo: Podagrici gressus formant, sed gradus non amant. sed medice loquamur. Tres delineant.
Primus incipientium est, quacumque aetate, quocumque tandem modo, vel fato accitus. ablatis causis
aufertur; redeuntibus redit. Secundus proficientium inter calices, et, si vis, inter culices curarum identidem
pungentes, cum iam saepius nervis assultatum est, et intestinus calor officium pedum impedivit. Causa
fuerit, indolis prima ad genu submissio. Nos inclinationem dicimus. Accesserit iuvenilis vitae licentia: quae
ad viriles annos perducta, quia semel stabilem pedem fixit; tam facile pelli se non sinit. herbis autem et bonis verbis placari potest. qualia in nostro Poemate damus, sin helluaris in popinis, quisquis es, exhausta
dolia scias vappam relinquere, vasis evacuatis iubeberis et faeces, et vasa colligere. Tertius gradus est
Perfectorum, coagulatam Podagram assuetudine dolendi nutrientium. De hac intelligendus est <name type="person" TEIform="name">Ovidius</name> pronuntiasse: Tollere nodosam nescit medicina Podagram. Invaletudinis suae tempora, non curriculo solis et

<pb id="s043" n="19" TEIform="pb"/>

Lunae metiuntur: non annis et mensibus; sed accrescentibus tophis, et articulorum nodis computant: quomodo olim barbari <name type="nation" TEIform="name">Iapones</name>.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.13" n="13" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<head>

XIII. An fuerit humor Podagricus, qui Auctorem, anno <reg orig="seculi" TEIform="reg">saeculi</reg> huius quadragesimo primo, torserat.
</head>

<p TEIform="p">
Affirmandi causae istae possunt esse. Prima. Intra pedem integrum, nullo flictu saucium, nullo rumore
laesum, haesit calor et dolor. Non fuit inflammatio exterior; non ignis <name type="person" TEIform="name">Antonianus</name>; non erysipelas; non
carbunculus; non alia sideratio. Quid restat praeter salsuginem causticam? quae est Podagra. adde: quod
eundi facultatem, laevo pede intercepto, penitus abstulerat, sed et stupor plantam propter consensionem
invaserat<corr sic="." resp="transcriber" TEIform="corr">,</corr> tumultuantibus interea caeco more stricturis quasi vibrantes aciculae confligerent. signa, quibus
initiamur ad profundissimum Patientiae mysterium. Secunda. Urebat miris, sed veris modis: (tormento alterius Orbis) quod factitare solet Podagra, sicubi castra metari vult.

Aperuerat Medicus suram (nam ibi malum latebat) involutam cataplasmate, quod unguenti <name type="nation" TEIform="name">Hispanici</name> genus est; bullas acrimonia excitantis; pestem scilicet cruciantem extracturus. prae calore nervum meum torquente, uncti fervoris fascias et

<pb id="s044" n="20" TEIform="pb"/>

medicamenta circum posita vix senseram. Tertia. Undevicenas noctes diesque insomnes duxi, pedestri foco
incubans. Quam miser est, cui obdormiscunt pedes, et caput vigilat! qui sapit, characterem hunc notet.
Quarta. Cetera valebam. Caput serenum: Spiritus liber, et utcumque ex acerbitate hilaris. de die aliquanto
laetior, et dissertationibus eutrapelicis consentiens. Tempore autem nocturno dolor semper excandescere et
aggravari coepit. Quid ad humorem Podagricum requiras praesentius? Quinta. </p>
<lg met="hexa" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="lg">
<l part="N" TEIform="l">Tollere nescivit nostrum Medicina dolorem.</l>
</lg> 
<p TEIform="p">
Quidquid tandem fuerit, succubuit labor, non iuverunt domesticae thermae: non sudatoria, non botanici frictus, herbarumve salivae, nulla fumigatio. donec invisam dolendi causam ipse
dolor absumpsit. Vix duo menses suffecerant abstergendis faecibus, ex antro <name type="place" TEIform="name">Taenari</name> ortis. Hinc mea <name type="myth" TEIform="name">Musa</name> Regaliter,
<cit TEIform="cit">
<q direct="unspecified" TEIform="q">
<l part="N" TEIform="l">Non ignara mali miseris succurrere discit.</l>
</q>
</cit>

Dubitandi vero, aut etiam negandi rationes sunt istae. Prima. Nemo Medicorum, paroxysmum meum, ad
dignitatem Podagrae legitime electae, sustinuit evehere; nihil consulare aut trabea dignum. haerebant intra
Philosophicorum accidentium cancellos. dolores meos Academica tantummodo oracula quam latissime
personuere. honorabant: sed non curabant. Secunda, Nulli <name type="person" TEIform="name">Galenico</name> in mentem venerat

<pb id="s045" n="21" TEIform="pb"/>

interdicere vino: cum tamen haec multorum sit princeps cura; aliquorum tota. <name type="myth" TEIform="name">Achilles</name> ultimus, eius Mater undosa <name type="myth" TEIform="name">Thetis</name>: urceus aqua plenus. Tertia. Interdiu amoenior quies erat. Noctem furiae vexabant. calamitas
pedetemptim crescebat; donec agminatim increbresceret. Quarta Ratio dubitandi. Una hirundo non facit ver:
nec unus paroxysmus aestatem, sive ardentissimum morbum. neque si domus ex aliqua parte vitium ducit,
idcirco tota statim censetur esse ruinosa. Quot silicernia, incurvi senes, silices cernunt: sepulcrum tamen
non spectant. Fatemur quidem, omnia tempore concidere: cui et Colossus <name type="place" TEIform="name">Rhodius</name> succubuit, firmioribus
utique plantis, marmorea basi, subnixus; quam corpora nostra. minimus digitus unius pedis crassior fuit
dorso <name type="person" TEIform="name">Algerii Flecutii</name>. pollicem triginta ventres nostri <name type="person" TEIform="name">Derefici Pamphagi</name> (ex <corr sic="Lybia" resp="printer" TEIform="corr"><name type="place" TEIform="name">Libya</name></corr> adducti) non
aequassent.

Ego, qui non tantum spectator, sed primarius Actor, huius Comoediae scenam implevi; litem sic decido.
Paroxysmum hunc vehementem, quo stimulabar, omnino videri fuisse Dominici morbi qualemcumque
prodromum, ac metatorem, a Podagra <name type="myth" TEIform="name">Amazone</name> missum: ut exploraret situm loci: an idonea castra ad pedem
montis figi possent. Bis aditus temptatus, non integro successu. nam anno quadragesimo, insidiosus humor,
more latrunculorum

<pb id="s046" n="22" TEIform="pb"/>

clam et sensim irrepens, usque ad internodia poplitis pervenerat: tamen absque ignito fomite, et pulvere
pyrio. Creabat molestiam magis, quam dolorem. Cum ulterius penetrare non posset, spe delusus evanuit,
insequente anno, eiusdem humoris genius, maiore comitatu, saeviore nequitia, multaque bile suffusus
arietavit in crura: et tamquam iam peritus locorum nervum belli aggressus est; circum vallato poplite,
genuum tenus. inde cuniculis ductis (nam omnis defensio iam praeventa erat) inopino lapsu interioris surae
spatium hostiliter occupavit totum: tantaque vi efferbuit, medicatos sulpure ignes in viciniam spargens; ut
crederem biliosum <name type="myth" TEIform="name">Martem</name>, et claudum <name type="myth" TEIform="name">Vulcanum</name> in obsidione hac furere. Me hercule, non tantum iste pes
hoc incendiario apparatu, sed et <name type="place" TEIform="name">Pedemontium Italiae</name> expugnari poterat, Postea vero quam adverti <name type="myth" TEIform="name">Sinonias</name>
fraudes; Asinum <name type="place" TEIform="name">Troianum</name> ante moenia stare: rem secio agi: scalas aprari deorsum: fossores <name type="nation" TEIform="name">Halensibus</name>
peiores adesse conductos; ut salem extrahant: necessitate coactus clamavi ad arma. et, quia pedestri acie
certandum erat; rubis omissis, ad fistulas <name type="place" TEIform="name">Brasiliae</name> provocavi. ibat fumus in auras, hostem caligine involvens. evasi iuvenili robore praeditus: et Humori Plus ultra tendenti cancrum appendi. Desiit serpere
lues: nec potuit opus nefarium a sura ad calcem perducere. Itaque

<pb id="s047" n="23" TEIform="pb"/>

tristis victoria penes me stetit. Vincere qui mecum vult; huic quercum et laurum cum apio et myrto,
totumque triumphum libens concesserim. nam utcumque tunc ovare potius (<name type="religion" TEIform="name">Pascha</name> erat) quam triumphare
cupienti, semper adhaesere ex profligata acie aliquae <cit TEIform="cit">
<q direct="unspecified" TEIform="q">
<l part="N" TEIform="l">relliquiae <name type="nation" TEIform="name">Danaum</name> atque immitis <name type="myth" TEIform="name"><reg orig="Ulyssei" TEIform="reg">Ulixi</reg></name>
</l>
</q>
</cit>. quippe pes
vaporatus afflictusque, raro innubis est. assultus et stricturae durant. <orig reg="cottidie" TEIform="orig">quotidie</orig> audio classicum cani.
velitantur humores, utique aliquando proeliaturi. nempe saeviant et tumultuentur, licet: prosternere totum
corpus numquam hactenus evaluere. ex quo scilicet <name type="person" TEIform="name">Hygiastici Lessiani</name> Clipeum opposui. Probo etiam
diaetam <name type="person" TEIform="name">Sebast: Dremelii</name> 
<name type="place" TEIform="name">Smyrnensis</name>; cui fortiter adhaereo. <name type="person" TEIform="name">Geilfusianam</name> tamen doctrinam meo calamo
obsigno. Quoties stomachus aliqua cruditate laborat, aut inepta potione conficitur; sentiunt pedes, et recalcitrant.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.14" n="14" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<head>

XIV. An omnis Podagra, sit desperata et insanabilis.
</head>

<p TEIform="p">
Quot capita, tot sententiae. immo, quia capita hic pedibus cedunt; tot sententiae, quot pedes. Quae igitur
summa rei? quod <reg orig="solatium" TEIform="reg">solacium</reg>? breviter dicam. Multi

<pb id="s048" n="24" TEIform="pb"/>

Medici plurima promittunt: plurimi pauca praestant. pauci aliqua. Sed ante omnia, Defensionem <name type="person" TEIform="name">Geilfusianam</name> audiamus, culpam in ipsosmet Podagricos transferentem<corr sic=" " resp="transcriber" TEIform="corr">.</corr> Medicis, inquit, quamvis in hanc
curam destinatis, Patientes nullam vel exiguam fidem habent. Simul atque primos arthritici paroxysmi stimulos sentiunt, frigore vel calore acuto perstricti: agnoscendum prima facie malum, ut possunt,
dissimulant. exosum Podagrae nomen aversantur. induunt hypocritae peregrinum colorem, honestiore pallio
morbus obtegitur. peccavit hesterni vini patera; cerevisia pallidior, nubilus aer, sanguis pavefactus. denique
Autumnus morbifer, quantus quantus ad hastam citatur, et in foro hypocausti reus peragitur: fit nequam. His
excitati, praesens malum, tamquam temporibus anni debitum, ipsimet propulsare student; sudore,
embammate myristico, garo sambuceo, aliisve muliebribus medicamentis. Quin et a verae fidei ac monetae
medicis, ad aniculas et <name type="person" TEIform="name">Canidias</name> transitur. alipten obvium, <name type="nation" TEIform="name">Cingarum</name>, agyrtam, unguentarium quemcumque
implorant; inepta remedia adhibentes; et plerumque nocitura. Conficiuntur potiones ex herbis multo calore
pollentibus: praesentissima toxica. Dum autem fomentis inutilibus implicantur, eradicandum malum
crescit: pascitur sagina, nequitiam corroborat. denique ardentius erumpit. Post

<pb id="s049" n="25" TEIform="pb"/>

ea primum ad <name type="myth" TEIform="name">Aesculapium</name> cum gallo sacrificando venitur. maioribus an minoribus hostiis facias,
tantundem est. Podagra regnat inexpugnabilis. Consulitur quidem ex schola <name type="person" TEIform="name">Galeni</name> aliquis. hic vero dum
molitur cum Comico, dum comitur: omnia trutinat, corpora purgat, <name type="person" TEIform="name">Hippocratis</name> aphorismos insusurrat, et
strenue nihil agit, annus est, sin non continuo omnes mali fibras evellat, et Scazonti aequos pedes reddat,
iubetur exesse: vapulat <reg orig="ignominiâ" TEIform="reg">ignominia</reg>. Alius super alium inducitur. Optimus Medicorum, erit conviva demulcens, laudator hians, promissor inanis. Sic aeger dives morborum, dulcedine spei illectus, venalem sanitatem, quam in pollicitis licet vanis iam recipit, talento licitatur. Post multa adhibita adhibendaque, mutatis mutandis, ad extremum descenditur in hanc sententiam: Podagram, proverbio etiam vulgi iam toties flagellatam, curari non posse. Quid igitur superest? sollicitudo illuc vergit, atque intenditur, non sine aliqua pompa, ut dolor saltem leniatur. Quo utcumque mitigato, <cit TEIform="cit">
<q direct="unspecified" TEIform="q">
<l part="N" TEIform="l">itur in antiquam silvam</l>
</q>
</cit>. quidquid cella et penus habent reconditum, geniali gulae affertur. Promus condus sub rosa regnat; ex formula vivendi consueta: Ne quid pereat. Mensae divitis Epulonis, nec mica subtrahitur. Quae stomachi exsultantis desperatio, morbum
haud dubie exacuit; facit

<pb id="s050" n="26" TEIform="pb"/>

rebellem, contumacem, intractabilem. sed hae querimoniae sunt. Ad rem veniamus.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.15" n="15" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<head>

XV. Quaeritur iterato et serio, an Podagra curari possit.
</head>

<p TEIform="p">
Constanti, et plus quam <name type="place" TEIform="name">Delphico</name> oraculo, Podagra ex traduce in heredem transfusa, ea praesertim, quae
occalescit in duritiem et tophos; pronuntiatur insanabilis. Non tantum semper crassior, sed et mucosior fit,
ac calcem generat, ideoque ceu desperata <name type="myth" TEIform="name">Furia</name> in <name type="place" TEIform="name">Morboniam</name>, ultra <name type="place" TEIform="name">Malabaricas Insulas</name>, trans <name type="place" TEIform="name">Thulen</name>
proscribenda. Ita inter ceteros D. <name type="person" TEIform="name">Helidaus Padoanus</name> de <name type="place" TEIform="name">Foroliuio</name>, Professor <name type="place" TEIform="name">Bononiensis</name>: et M. <name type="person" TEIform="name">Ioan. Wittichius</name> Comitum <name type="place" TEIform="name">Schwarzburgensium</name> et Municipii <name type="place" TEIform="name">Arnstatiensis</name> Poliater. Ultimus in hunc modum.
Podagra praecedit articularem morbum; et est dispositio, ob situm inferiorem: quia pedes plus aliis membris
laborant. Cum enim humor in articulis manuum mollescit, chiragra; in coxendice, ischias; in genu gonagra,
in pede podagra; in articulis omnibus denique arthritis generatur. Haec de inveterata Podagra. Recentem
sive nondum adultam, multi Medici, elata voce, pleno consessu, unanimi consensu,

<pb id="s051" n="27" TEIform="pb"/>

sublatis in altum tribus digitis, ad aram <name type="myth" TEIform="name">Aesculapii</name> iurant, curari posse, quo modo? affatim: per mille
remedia: balsamum anodinum, pilulas antipodagricas: <cit TEIform="cit">
<q direct="unspecified" TEIform="q">
<l part="N" TEIform="l">quaeque referre mora est</l>
</q>
</cit>.

Saepe tamen et hic exclamare libet. <cit TEIform="cit">
<q direct="unspecified" TEIform="q">
<l part="N" TEIform="l">
<name type="place" TEIform="name">Iliacos</name> intra muros peccatur, et extra.</l>
</q>
</cit> Pauci laurum merentur: et
promissa sanitas saepius in puteum, quam pedem, cadit. Audi inventum unius Medici, ab alio vehementer
exagitatum tamquam atris fabis dignissimum. Quidam ipsummet Patientis sanguinem distillatum
propinavit: sperans utique permeaturum omnes venas, et, purgatione facta, humores sonticos expulsurum.
Nihil aliud effectum, quam ut corpus incenderetur; hepar exsiccatum lapidesceret: adempto quoque naturae
beneficio succumberet.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.16" n="16" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<head>

XVI. Quae autem medicina tandem Podagricis ex sapientum consilio suadenda?
</head>

<p TEIform="p">
Duplex cura praescribitur, altera leniens, altera praeservans, prior in paroxysmo considerat dolorem et tumorem. Si <reg orig="pletoricus" TEIform="reg">plethoricus</reg> cum febrili calore invaditur,

<pb id="s052" n="28" TEIform="pb"/>

vena laxetur. sub primi doloris initia purgandum corpus, prius quam humor peccans in membra se exoneret,
et sedem inficiendo stabiliat, cui fini non quaelibet apta medicina est: licet evacuandi virtute praestanti
polleat. habitudo corporis spectanda, examinandae vires, urinae color; aliaeque peristases. subinde sudor
promovendus. per hunc enim et calorem plurima dissipabis, atque eicies in valetudinem pugnantia.
Sudorem vero promovebit pulvis Hermeticus, quem Chymici ex auro purissimo praeparant. lapis item,
quem Bezoar vocant: beneficium caprarum <name type="myth" TEIform="name">Aurorae</name> salicta depascentium Gemmarum tincturas, corallia,
Decoctum ligni, nihil aut parum iuvare putant Docti, allatura certius nocumentum. nam nisi hostem suum,
praesertim venena, invenerint; vitalia aggrediuntur. Felix paupertas, quae pretiosis his nugis non indiget,
Remedia exterius usurpari solita (quod alterum fuit) sive ut dolorem mitigent, sive ut tumorem consumant; si
sunt narcotica, ut stupefaciant nervos: nimium quantum obesse creduntur. quippe natura sua frigida,
dolorem ex calore ortum, sistere aut temperare videntur: revera pestem retro agunt in viscera, tanto
periculosius. Nam cum fenore redibit, et usuram cessati doloris exiget. Novi Pictorem non incelebrem, sic
inter tormenta obiisse; in agone maximis doloribus confectum. Erat homo gnavus,

<pb id="s053" n="29" TEIform="pb"/>

et lucri avidus. Stimulatus serra Podagrica, quamquam crudeliter exercebatur, ne prorsus feriaretur, ocreis
ex argilla factis, nudum pedem indutus, pingebat. interveniens occupavi viri industriam. miranti situm et
habitum, id enim vero quale quale lenimentum esse responderat. Calidiora quoque si adhibeas, debilitabis
membra: languorem torpentibus induces. Adipata, poros cutis et canaliculos aerios obstruunt. inde
exasperatur dolor, tamquam captivus, et vigilias accendit. Optimum fuerit. simplicia non spernere; cepas
marinas, sinapi, aliaque huiusmodi, quae vim salis penetrabilis secum vehunt. Consulitur sal gemmae, forti
vino resolutum, aliqui propriam urinam emplastro commiscent. Nihil praestantius floribus salis Armoniaci.
super omnia sal vitrioli, quod vocant camphoratum. illud in primis, quod ex <name type="place" TEIform="name">Ungaria</name>, vel <name type="place" TEIform="name">Transsylvanis</name> montibus allatum, Chymice praeparatur.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.17" n="17" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<head>

XVII. Quaenam illa Cura Antipodagrica <name type="person" TEIform="name">Geilfusiana</name> in libello recens edito, cui Titulus <bibl default="NO" TEIform="bibl">Trutz Podagram</bibl>.
</head>

<p TEIform="p">
Erit nempe illa, quae, ut perhibent, Podagram ex planta pedis radicitus eruit. olim <name type="myth" TEIform="name">Centauri</name> et <name type="myth" TEIform="name">Lapithae</name>,
funditus evulsas

<pb id="s054" n="30" TEIform="pb"/>

arbores iaculabantur. Deductam hanc promissionem suspicor, ex doctrina latius tradita, Problem. quarto,
quinto, et maxime sexto. His ferme praeceptis continetur: quae strictim exponam. Primum. Sal arthriticum
sanguini perniciose commistum, summo studio, singulari arte extrahendum esse monet: ita tamen caute, ut
ipsa viscera, hepar, lien, stomachus nullum damnum capiant. Secundum, Patientes hoc beneficio et salutari
effectu gavisuri, frugalitati, saltem tolerabili diaetae assuescant. vitent frigora; cibos noxios: praecipue
<name type="myth" TEIform="name">Herculis</name> et <name type="person" TEIform="name">Alexandri <abbr expan="Magni" TEIform="abbr">M.</abbr></name> Scyphum: haustus scilicet immodicos vini, in Symposiis circumagi solitos. quippe
tales convivarum quidem sanitati immolantur veteri ritu; sed novo ac veteri, temulentum popam <name type="myth" TEIform="name">Libitinae</name>
immolant; certe Podagrae sollemnibus Caerimoniis consecratum, ad pedes ponunt, mactandum, cum volet.
Tertium. Corpora faeculenta, et putredine marcentia statis mensibus evacuentur. tempore praescripto vena
laxetur. Quibus addit idem Auctor usurpandas aliquoties pilulas, quas vocat Magistrales; aliaque, in quibus
praecipua helleborum nigrum, tartarum vitrioli, oleum cariophyllorum, myrobalanus, rhabarbarum, etc.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.18" n="18" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<pb id="s055" n="31" TEIform="pb"/>


<head>

XVIII. An Podagra per transplantationem curari possit.
</head>

<p TEIform="p">
Affirmat <name type="person" n="Iohannes Pharamundus Rhumelius" TEIform="name">Io. Pharamundus Rhumelius</name> in <bibl default="NO" TEIform="bibl">Iatrio Chymico</bibl>, edito <name type="place" TEIform="name">Francofurti</name>, Anno 1648. Miror huic
sententiae subscripsisse Virum cetera claris. et Medicinae eventibus non paucis conspicuum. Rogabis,
quid monstri sit, per transplantationem curari. sine risu vix audeo dicere, et nisi calamus paratus esset ad
omnia, vererer scribere. Sed non diu immorabor insanienti huic sapientiae. ergo Auctor iste mirabilis,
Sympathiae et Antipathiae immane quantum tribuit. an non enim unguentum magneticum, esto, inscrutabili
modo, inquit, efficacissimum! ut taceantur herbae et radices, viribus occultis pollentes: et vel figuris suis
humana membra referentibus, admodum prodigiosae. quas explicare nemo possit, nisi per virtutem
magnetis secretam, et Sympathiam, sive arcanum Naturae consensum. idque, exempli gratia, apparere in
Lysimachia, Persicaria, multisque aliis. Hic igitur talis asseverare audet, praesegmina unguium et pilorum,
de femore aegri sumpta, insitaque, ad

<pb id="s056" n="32" TEIform="pb"/>

certum Lunae signum, querno trunco; vim ferre attrahendi alienum morbum: eoque modo Podagram, intra
trimestre <reg orig="spacium" TEIform="reg">spatium</reg>, ex homine migraturam in arborem. <cit TEIform="cit">
<q direct="unspecified" TEIform="q">
<l part="N" TEIform="l">Credat <name type="nation" TEIform="name">Iudaeus</name> 
<name type="person" TEIform="name">Apella</name>.</l>
</q>
</cit> Quis non exclamet? <cit TEIform="cit">
<q direct="unspecified" TEIform="q">
<l part="N" TEIform="l">Auditum admissi risum teneatis amici.</l>
</q>
</cit> Quod dixi, mirari possis, eruditos viros in tam inficeta deliria praecipitari: et
adhuc dementius, persuadere Posteris velle, quod nec sibi debebant. Huc praefidens animus, impietas iam omnia credens, iam nihil; DEI oblivio, superstitiosa erga naturam reverentia, erga naturae Auctorem nulla;
<name type="religion" TEIform="name">Ecclesiae Romanae</name> et Canonum eius contemptus, duce superbia curiosa trahunt. utinam notarent, se
praestigiis deludi! ain tu, quisquis es, Podagram ex pede non plebeio hominis, migrare posse in ligneum
pedem ilicis? occulto scilicet artificio. peccas in opes acquirendas et praeconia famae: si divitem aegrum
levando, onus exemptum non protinus silvis mandaveris. Quid enim? facies, quod quidam homines olim <name type="myth" TEIform="name">Diis manibus</name> sacri: devovebant se <name type="myth" TEIform="name">Diris</name> in alterius salutem: et sua capita legitimo ritu devoti prodigebant; ut aliorum capita servarentur. sic nova Medici superstitio paciscatur cum arbore aliqua, ut damnata Fatis, quae hominis Podagrici segmenta inferent, liberandi fatum toleret. Ecce, fabulis cum fabulatore discepto: et
nuganti nugas oppono! Quid <name type="place" TEIform="name">Dodona</name>, quid <name type="myth" TEIform="name">Dryadum</name> chorus

<pb id="s057" n="33" TEIform="pb"/>

dicent, querquetorum praesides? visurae delicias suas humanis miseriis, <name type="person" TEIform="name">Pythagorico</name> figmento inquinari: et
transmigrare hominum morbos in ligna, quomodo animas in porcos <rs type="person" n="Pythagoras" TEIform="rs">Samius senex</rs> finxit. Quid deinde?
arescent eiusmodi arbores, an florebunt? Podagra ex calcaneo opulenti viri desumpta, et in ramum depacta <name type="place" TEIform="name">Dodonaeum</name>, utique robori florem addet. Pudet addere plura de concauo Lunae, et cetera vanitate, quae stultitiam exaugent. Insaniae species est, credere isto modo curari morbos, vel transferri posse. Nec dicat <name type="person" TEIform="name">Rhumelius</name>; hanc medendi rationem metaphysicam esse, (sic loqui amat) et experientiis firmari, nego experientias: nego assertum. Opinionibus regitur Mundus: immo, hercule, saepius mendaciis et stultitiis. An et <rs type="religion" n="Diabolus" TEIform="rs">Panurgus Avernalis</rs> cessabit ab offuciis! fumo copioso sibi invisi ignis pascitur, quem credulis mortalibus
obtrudere potest, et solet. Deinde nullus Medicus scribit se Metaphysicum, sed Physicum. sufficiet utique vel hic titulus. Certe in <name type="org" TEIform="name">Imperio Romano</name>, a Consulibus Urbium et Magistratu electi, quibus salarium decernunt; huius vel illius Civitatis, aut Rei publicae Physici, non Metaphysici vocantur, sub hac vocabuli larva, nemo Medicum agnoscet, aut suscipiet. nisi si aliquid immanius, hoc Nominis Metaphysici
involucrum, tegat. Lemures, spectra, empusas, nescio quas, et <name type="myth" TEIform="name">Medeas</name>


<pb id="s058" n="34" TEIform="pb"/>


<name type="person" TEIform="name">Rhumelianas</name>. Absolvam verbo. promptius crediderim ego, omne helleborum ex <name type="place" TEIform="name">Anticyra</name>, in <name type="person" TEIform="name">Pharamundi</name> cerebrum transferri posse; quam surculum unius radicis Podagricae, ex humano corpore decerptum, ligno
arboris, et quidem distanti, per qualemcumque Sympathiam, inolescere. Ceterum, ut nos cum Homine
ludamus tamquam cum inversa Arbore, sicut est; reperies in Poemate. n. 22.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.19" n="19" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<head>

XIX. Frigida an calida medicamenta Podagricis usurpanda?
</head>

<p TEIform="p">
Si vera Podagra est, iamque vehementior: non video alium sumendi calidioris pharmaci usum; quam ut
aeger in rogo citissime expediatur, cum <name type="myth" TEIform="name">Hercule</name> 
<name type="place" TEIform="name">Oetaeo</name> inter semideos referendus. Sin de fomentis
loquimur exterius componendis: laudatur quidem ab <name type="person" TEIform="name">Hippocrate</name> aqua frigida, ardentibus membris affusa,
quod dolorem repercusso stupore domet. sed incipientem Podagram intelligas. Ceterum a Narcoticis et
opiatis universim abstinendum esse; monent viri prudentes. Quia Narcotica vetant resolvi humorem. et
quamvis dolorem aliquantum sistant; faciunt tamen, ut redeat excandefactus. et maiore vi repulsam

<pb id="s059" n="35" TEIform="pb"/>

ulciscatur. Adde: quod in viscera retro actus peiora excitet incommoda; angustias pectoris, deliquia, ex
insolita concitatione cordis reciprocos fluctus: convulsiones laterum, tussim sitimque, et crebro febriles
aestus. quia sanguis humoribus noxiis ad interiora repulsus, regiam Cordis affligit et obsidet. inde
calamitas, qualis est arcis oppugnatae hostiliter. Quod utique expertus fuerit Pictor ille, de quo supra
Problem. 16.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.20" n="20" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<head>

XX. An in cura Podagrae, aliqua sit habenda ratio alimentorum.
</head>

<p TEIform="p">
Qui dubitat, ad glandes et <reg orig="allia" TEIform="reg">alia</reg> messorum damnandus est, vitentur cibi crudi: caro fumo torrida, bubula
crassior, suilla largior, caseus acerbus et putris, siccus et a nullo ubere educatus; avaritiae suber, item
immatura opsonia: vina sulpurata, turbida, spumantia, caenosa: et in primis mustum in dulci faece
languescens. Cerevisia faeculenta, Cerere subacta carens: quem defectum lupulus foetentis <name type="person" TEIform="name">Prisciani</name>, vel
<name type="person" TEIform="name">Grobiani</name> Quodlibetici supplere cogatur. Talia Podagricis nocere pronuncio. non pronum inclinant; pronum
initiant: initiatum consummant.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.21" n="21" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<pb id="s060" n="36" TEIform="pb"/>


<head>

XXI. An omnibus Podagricis usu vini interdicendum.
</head>

<p TEIform="p">
Aggredimur ingens bellum, inter Medicos et Patientes, perplexa quaestio, magna controversia, longa
disputatio, numquam satis exagitata. Decisa quidem lis est saepius: sed post latam sententiam, semper
appellantibus aegris ad aliud tribunal. et quamvis Areopagitae fuerint severissimi Iudices; nihilominus
<name type="nation" TEIform="name">Germani</name> populares mei, prius ad illorum pedes, adicient pedes supplices suos, deprecaturi. tantus horror
aquae. humido elemento, quod <name type="myth" TEIform="name">Bacchum</name> non redolet, submergi timent. Vid. <bibl default="NO" TEIform="bibl">Sat. IV: in gloria Medicinae</bibl>.
Culeum, in quo saltem a tinctura fluminis tuti sint, minus reformidabunt. Quid enim gallum et simiam,
serpentem et canem curent, muniti <reg orig="lagena" TEIform="reg">lagona</reg>
? paucis: malunt sibi interdici igne et aqua: quam igne et vino.
Pone podagra liberandum <name type="nation" TEIform="name">Teutonem</name>, hac <reg orig="conditione" TEIform="reg">condicione</reg>, ut de racemo nil gustet. <orig reg="edepol" TEIform="orig">aedepol</orig> rescindet pactum.
praeoptabit, cum <name type="myth" TEIform="name">Libero</name> 
<name type="nation" TEIform="name">Indorum</name> domitore, in dolio habitare Podagricus; quam immunis pervolitare maria,
in concha <name type="myth" TEIform="name">Neptuni</name>, esto, gemmea et capacissima. Urgebis repugnantem argumentis? Negabit prima
principia: et se credet

<pb id="s061" n="37" TEIform="pb"/>

vicisse, modo non cogatur esse abstemius. Repeto, in difficile certamen descendi, tamen dirimendum est.
Optimus modus hic erit, utrimque transigere. nec Patientes, nec Medici, sint nimis contumaces. hic
cupiditatibus suis, iste inolitae opinioni sinat aliquid demi.

Medicum prius aggrediar, blande et comiter. ais, aegro te sanitatem restituere velle? quippe ni
exoptatissimam. egregiam sane operam navabis, iuvando calamitosum. Dic autem, obsecro, quibus
adminiculis? Vinum, inquies, auferam. ad aram pampineam accedere vetabo. Aquatica Lotos concessa sit.
Nihil aliud? hoc potissimum; imo per <name type="myth" TEIform="name">Aesculapium</name> hoc ante omnia, sacrum et unicum. Si nihil aliud:
nescio an pecuniam et tempus <name type="place" TEIform="name">Paduae</name>, <name type="place" TEIform="name">Bononiae</name> vel <name type="place" TEIform="name">Lutetiae Parisiorum</name> bene collocaris, Quare Domine
Doctor (ex veteri formula) agimus gratias pro doctissimis argumentis, si in simili genere, etc. Sed liceat
familiarius interfari quaedam, non quod non sentiam, atque eadem velim, quae tu: sed ut post
dissertationem et amicum iurgium appareat utriusque, et totius causae liquidior veritas; aliique intelligant,
nos idem sentire. obtinuit iam mos, nescio quo fato; ut in plerisque morbis, praesertim autem in pedestri, advocatus Medicus continuo clamet ad aquam, ad aquam, <name type="myth" TEIform="name">Bacchi</name> morbus est, lympha exstinguendus. ad
aquam. Quam enimvero? salutarem,

<pb id="s062" n="38" TEIform="pb"/>

limpidam, necessariam necessitate nostrae artis. Quasi vero nullus aeger a vobis curari possit, nisi missus in
undas, ter flumine vivo purgetur. num omnis podagra a vulnere vitis? num quaevis uva sauciat nervos? Scio
ex <name type="person" TEIform="name">Plauto</name>, <name type="myth" TEIform="name">Bacchum</name> dolosum luctatorem esse: nam supplantat pedes. Atqui multos conspicimus iacere in
lecto, osores illius laticis, quem immerito in aliis persequimini, in vobis amatis. Arcebis et hos a vindemia, quam dudum horror naturae submoverat? ergo alia praescribes aegro corpori, et, si sapis, stomacho in primis atque lieni utilia: quae nimirum urget <name type="person" TEIform="name">Geilfusius</name> vestrae factionis Coryphaeus. Hoc posito, fatearis necesse est, non semper tantummodo dolium inspiciendum esse; sed saepius et cordolium: ubi aegrimoniae causae latent. His tamen non obstantibus, multi ex vobis, (nega, si potes) medicari afflictis pedibus
nesciunt, praeterquam aphorismis ex puteo haustis. Quid? vultis <name type="religion" TEIform="name">Nazaraeatum</name> <name type="religion" TEIform="name">Iudaicum</name> in Rem publicam
<name type="religion" TEIform="name">Christianam</name> introducere? ille pridem abrogatus est, et exolevit. Veteris Testamenti <name type="religion" TEIform="name">Nazaraeus</name> uvam
contingere non ardebat; nedum libare profluens mustum. Haec religio illius fuit et Caerimonia: qua modo
non utimur. nec si velis, possis. non enim nisi sanissimi, et expertes omnis maculae Domino consecrari poterant: quales utique Podagrici

<pb id="s063" n="39" TEIform="pb"/>

non sunt. Tu languentem, nodosum, pedibus manibusque captum (addo, invitum) offeres? piaculum feceris.
Quid vero aliud agitis, omnem usum vini proscribendo? <bibl default="NO" TEIform="bibl">Numerorum sexto in Pentateucho</bibl> ista leges: <cit TEIform="cit">
<q direct="unspecified" TEIform="q">Haec
est lex <name type="religion" TEIform="name">Nazaraei</name>:</q>
</cit>
 (scilicet Podagrici tui.) <cit TEIform="cit">
<q direct="unspecified" TEIform="q">a vino, et omni, quod inebriare potest, abstinebit. Quidquid de uva exprimitur, non bibet,</q>
</cit> etc. In lege Gratiae, Novi Testamenti, videtur difficile Thema, grave Argumentum,
horridus Ordo, in <name type="place" TEIform="name">Germania</name> certe, quod sciam, paucis aut nullo loco receptus; ne dum gentilicio consensu
adprobatus. Est aliud, quod scire quaeram. Cur non et capita Podagricorum radi prohibetis? cur vestri
<name type="religion" TEIform="name">Nazaraei</name> novaculam subeunt, aspectantibus vobis, nescio, an non et procurantibus vobis, <name type="myth" TEIform="name">Parcarum</name> et <name type="myth" TEIform="name">Proserpinae</name> forfices, ultimos capillos tondentium?

Ceterum de potu aquae aegris praescribendo respondimus in <bibl default="NO" TEIform="bibl">Gloria Medicinae asserta Sat. IV.</bibl> ad quam curiosus Lector remittitur. Totum opusculum ab Archiatro <name type="place" TEIform="name">Monacensi</name> transmissum, quum perlegisset <name type="person" TEIform="name">Ioan: Ionstonus Medicus</name> 
<name type="place" TEIform="name">Francofurti ad Oderam</name>, Vir et editis libris, et fama Nominis, artisque suae felicitate celeberrimus; literis ad me datis, significavit vera scripsisse. Quem testem, si admiseris; profecto multorum inscitiam, sive Proterviam, redarguet. ingens

<pb id="s064" n="40" TEIform="pb"/>

hydriae cum oenophoro certamen erit. Utut sit: certum est, omnes aegritudines aquis non suffocari, Nec si ad aquas Salvias Podagricum damnes; continuo saluti restitues, Indaganda est prius Crasis, et habitudo corporum, quo humore praedominante obnoxia persona oneretur. explorabis errorem commissum, et exuberantis mali originem. Deprehenso, faeces vini peccasse, in forti cetera stomacho, usum lymphae praescriptum nemo culpaverit; sin absque ullis racemis contracta est labes: quaeso, cur ventriculus alioqui
deses, et officii sui immemor, undarum eluvie evertatur totus? frigidam seu caldam infuderis: tantundem
est: unde aegrotans stomachus fastidium, et calamitas augmenta sumat. Amplius audeo. Tantum abest, ut
omnibus Podagricis vinum sit interdicendum; ut aliquibus nonnumquam videatur suadendum; utiliter fuerit
imperatum; certe felici successu assumptum. Novi virum aulae muneribus functum, qui in Podagrae
salebris deprehensus, quo articulo alii ad fontem clamassent, angustiae mihi sunt undique: ipse tanto animosior,
vinum generosissimum in remedia, suo bono, poposcit. quippe illo, per viscera diffuso, doloris acerbitatem
corrigere satagebat: quin et causam expellere. Et hic quidem post <name type="myth" TEIform="name">Liberum</name> Patrem, <name type="nation" TEIform="name">Indis</name> dominari
merebatur; Thyrsumque late conspicuum, in apice curiae <name type="place" TEIform="name">Augustanae</name>,

<pb id="s065" n="41" TEIform="pb"/>

ad Urbis insignia suffigere. Contra alius literis homo excultissimus, postquam aulae negotiis attritus, diu
noctuque fatigaverat animum et corpus; quia pedum fulcra labare inceperant: a <name type="myth" TEIform="name">Baccho</name> ad <name type="myth" TEIform="name">Cererem</name>, a vino
ad Zythum relegatus, hoc medicantis abstinentiae praemium tulit; ut aliquot annos, inanibus subsidiis
misere fulciret denique inepto potu cacostomachus factus, brevi in pulverem fatisceret. erat magni nominis
et praecipuae auctoritatis vir, mihi non incognitus: <name type="person" n="Bartholus Licherius" TEIform="name">cui</name> idcirco Librum quartum silvarum dedicaveram.
Virum inquam istum, magna laborum mole pressum, legationes, itinera, curae; utque fit, iam intempestiva
convivia, iam immoderata inedia, exercitum vigiliis, paene consumpserant. Quid miremur coactas cruditates
in Sexagenarium defluxisse? num propterea statim <name type="myth" TEIform="name">Tritonibus</name> et Phocis obiciendus erat? aquis
submergendus? at bile non abundabat, non aliis Podagrae irritamentis. Unde nullam doloris vehementiam
conquestus, sed solam dumtaxat tarditatem membrorum, et ambulandi molestiam. Hic ergo Medici consilio
vitavit ignem, et aquis interiit. evadere volens <name type="place" TEIform="name">Vesuvium</name>, in <name type="myth" TEIform="name">Lethen</name> decidit. Sic secum quisque reputet. Nisi
sanguinem corruptum fellea infecerit spuma, unaque descenderit ad talos; non timendas propterea
tragoedias excitabit. Famosissima tormenta, ab illius humoris morsu

<pb id="s066" n="42" TEIform="pb"/>

aestuante proveniunt. hic dolorum cos est: hic exacuit: hic cruciat. Aspeximus Chiragricos frigidae
factionis, nihil atrum, nihil flavum spirantes. porrigebantur e manu non tam digiti, quam farcimina, absque
magno doloris gustu. anima aberat, quod fel est. Cur non igitur tota acie, totis viribus, omni veratro et
helleboro comportato in hunc <name type="person" TEIform="name">Catilinarium</name> Humorem, hostem humani generis (esto, aliqua parte utilem et
necessarium) potius pugnatur, quam in miserabile ventris immeriti ergastulum? expugnata enim illa
intestina flamma, totum incendium considebit. cessante eiulatu: aquam sive vinum affuderis, perinde est.

Haec satis ad Hydrophilum: ad Philoenum Patientem, quod alterum disceptationis membrum erat; me
converto, interrogaturus: qua parte doleat; quid queratur: quomodo hoc infortunium incurrerit. An serio
cupiat liberari vinculis, quibus impeditus est. Nam si sanguis infectus exaestuet; etiam sano hepate, etiam
cum firmo et <name type="myth" TEIform="name">Herculeo</name> stomacho: accedat autem prona bilis effusio, quam iracundia poculis concitata
provocet: huic Februa suaserim, vivo flumine se purget: qualiscumque <name type="religion" TEIform="name">Nazaraeus</name> fiat: donec mitigata
indole, et canalibus, per quos <name type="myth" TEIform="name">stygius</name> humor meat, rursus oblimatis, purior liberiorque sanguis sincero per
venas fluxu, dispensatus reflorescat: atque eiusdem temperamenti participes humani corporis

<pb id="s067" n="43" TEIform="pb"/>

columnae, pedes inquam assurgant, atque adeo totus homo a miseria respiret. <name type="myth" TEIform="name">Venus</name>, ira, furor, indignatio,
vinum, studia, vigiliae, labores, copia, inopia nullo ordine continuata, nulla moderatione interpolata,
turbidum chaos excitant; et tandem ex summo capitis vertice, ad imam basin haud dubie provolvent.
<name type="person" TEIform="name">Carolus Piso, Medicus</name> praestans, narrat Iuvenem <name type="nation" TEIform="name">Italum</name> hoc praecoci malo afflictissimum, omnis usu <name type="myth" TEIform="name">veneris</name> vinique repudiato, intra triginta sequentes annos stimulum arthriticum postea sensisse nullum.
sapiet, quisquis credere audebit. Quod si Medico suadente camphoram, aeger amphoram rapiat, quasi male
intellexisset, in suam libidinem affectans surditatem: is enimvero, magnis passibus, properabit ad nullos
passus.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.22" n="22" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<head>

XXII. Unde proveniat, quod multorum Podagra, ne quidem sobrio victu expellatur.
</head>

<p TEIform="p">
AUDIAS nonnumquam queritantes aliquos in hunc modum. Me miserrimum. pro iniqua Fata! Quid faciam?
cuius opem implorem? Eheu! cum nimis tenaci hoste luctor. Aetatem nondum inclinatam agito. Ceterorum membrorum usus

<pb id="s068" n="44" TEIform="pb"/>

viget. parce vivo. utor vino diluto. praeceptis <name type="person" TEIform="name">Galeni</name> ad nutum obsequor, valetudinem meam curo
diligenter. nequiquam. Podagra mea, contra genium naturae suae, cum sedentariam vitam profiteatur, in
circuitu ambulat, velut impii. Vix abiit: et mox redit, dolor actus in orbem circumfunditur. frustra medice
maceror. si emendari non potest, quod patior: at aliqua voluptate decipi poterit. Manibus et pedibus in
Saturnalia ruam. ut sciam, quo merito manus ac pedes luant. Desinam esse frugalis. Non prodest diaeta.
prosit ergo <name type="person" TEIform="name">Flacci Horatii</name> diota, utraque ansa corripienda, pereamus splendide. hoc est, suaviter et fortiter.
suaviter bibendo, fortiter ferendo. Mitiora consilia, o bone vir. soli amant esse infelices, qui desperate furunt. Quereris Podagram redire<corr sic=" " resp="transcriber" TEIform="corr">.</corr> at etiam alii morbi redeunt: calculus, hydrops, pleuritis, icterus, nescis <rs type="person" n="Ovidius" TEIform="rs">Oraculum <name type="place" TEIform="name">Sulmonense</name></rs>?
<cit TEIform="cit">
<q direct="unspecified" TEIform="q">
<lg met="dist" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="lg">
<l part="N" TEIform="l">Non est in Medico semper, relevetur ut aeger:</l>

<l rend="indent" part="N" TEIform="l">Interdum medica plus valet arte malum.</l>
</lg>
</q>
</cit>

Quoties inflata membra utili remedio detumescunt! sed quia hepar destructum meliorem sanguinem sufficere nequit, sensim omnia rursus aqua intercute replentur. De calculo quid dicam? an non ille saepe per lithotomum eximitur? arena evacuatur? et tamen processu temporis, quia renes scruposi, et vesica corrupta, inclinant ad urinae coagulum; novi identidem

<pb id="s069" n="45" TEIform="pb"/>

Lapilli ex cumulato sabulo succrescunt, veteres dolores renovaturi, Idem in Podagra obtinere putes. Nisi enim faeces a fundo vacuentur; salque volatile permixtum a sanguine separetur; calore hepatis ac stomachi una restituto: incassum tristibus aut pretiosis medicamentis, sudore, aliisve modis corpora purgabuntur, quasi adversus Podagrae insultus duratura. frustra sectiones venae iterabis: quia corrupti cruoris cisterna exsiccata non est: et malum intestinum in sede sua regnat. Quam in rem, ut ex simili vim argumenti
conicias, memorabile exemplum recensere non gravabor, hisce oculis visum.

Iuvenem, ante quam in <name type="org" n="Societas Jesu" TEIform="name">Societatem nostram</name> adlegeretur, in <name type="place" TEIform="name">Galliis</name> periculosa febris invaserat: in speciem
curatum; certe autem ex integro non restitutum. Ecce enim, in medio Tirocinii cursu, inextricabilis se
morbus aperuit. funesti livoris notae, totum corpus ipsumque vultum occupaverant, non sine horrore aliquo
aspicientium. <name type="place" TEIform="name">Landsperga</name> mittitur <name type="place" TEIform="name">Monachium</name>. <name type="person" TEIform="name">Georgius Krempsius Collegii Medicus</name>, vir experientissimus
(cuius singularem veramque laudem, paucis comprehensam habes <bibl default="NO" TEIform="bibl">in <abbr expan="Gloria Medicinae" TEIform="abbr">Glor. Medic.</abbr> Sat. VI.</bibl>) simul atque
maculis interfusam cutem, totamque faciem notaverat: ilico venam laxari iubet viso pure, quale
tantummodo foedum quasi de cribro parce stillaverat; quum intelligeret

<pb id="s070" n="46" TEIform="pb"/>

massam sanguinis infectam esse; eandem venam bis terve solvi, mandat. denique nihilo meliore manante
tabo, super saniem, per <name type="myth" TEIform="name">Hecaten</name> exspuens imperat vice bis dena rumpi, interea meditabundus ac fremens
inambulare. Linquitur Iuvenis aeger animo, tenebris oculos praecingentibus. Casu alter Medicus in Aula
spectatissimus intervenerat. aspicit horrens, et exclamat: Quid hoc? quid agimus? quid patimur? emissam
sanguinis copiam sequitur anima. iam in labiis sedet exspiratura, ocius odores, unguenta, rosae, balsamum.
Quae est Ista prodigalitas? ne quidem limaces absque omni succo, etsi non optimo, nempe tamen suo vivunt. Hoc est carnificem agere, non sospitatorem. Tunc enimvero alter, graviter et modeste: Parcius ista
o Frater: (hoc amoris honorisque titulo, multo ante animorum studiorumque coniunctio, familiaritatem
imbuerat.) Utique praesenseram, aliquod deliquium hanc exinanitionem secuturum neque ignoravi, ita
phlebotomiam instituendam esse, ut tamen anima conservetur in corpore. Tu vero disce: hunc quartum et
vigesimum esse, quem isto curandi modo sacris manibus eripiam. Addidit subinde causas existimatae
temeritatis suae, sive potius virilis propositi. Quando enim omnem cruorem vitiatum, inquiebat, veternus
quidam in coactam saniem <unclear reason="unreadable" TEIform="unclear">pavit</unclear>, ut sani nihil appareat; ad extrema, hoc

<pb id="s071" n="47" TEIform="pb"/>

est, strenua remedia veniendum est: nec plus sanguinis relinquendum in corpore; quam sufficiat Animae
servandae, et tantum non ex domicilio suo evolare dubitanti: Quantum scilicet mellis parcis apibus, per
hiemem relinquimus; ne fame pereant. Nam quidquid hoc casu posito medicamentorum sumptuumque
ingesseris, in ventum et miserum truncum corporis effudisti. Cum sontica vis reliquiarum praevalet; et in
pus ingesta, quasi anancaea ubertate convertat. Quidquid egeris, actum erit. Haec ille. Idoneis deinde
liquoribus, vino praesertim generoso roboratae sunt vires. repletae venae ea mensura, quae reliquam
pestem bonitate superfusa superans excederet, atque domaret: totum immo hominem iam sandapilae
debitum, expulso contagio, in novum vitae florem converteret. Quid multis? convaluit egregius Iuvenis;
vidique sanissimum, et multis postea annis superstitem? etiam Sacerdotio inauguratum. Ceterum integra
valetudine restituta; cum cenula sospitatoribus parata esset; iamque soteria biberentur: <name type="person" TEIform="name">Krempsio</name> iucundum erat, fratrem risu amoeno traducere. imitabatur alterius horrendum clamorem ringentis, et prae
stupore vociferantis: aegrum sic curari, ut quam mox ad plures mittendus videretur. Ut proximus capulo
est! ut carnificem egi! citaret iam vespillonem suum, et provocaret ad feretrum.

<pb id="s072" n="48" TEIform="pb"/>

Alter, quamvis inter vina molliter exsultans, ideoque vitra saepius increpitans, obstupescebat tamen adhuc in confinio praeteriti horroris, et felici audacia curantis. interdum in Patientem inspiciebat, hilarisque curiose mirabatur, conclamatum adhuc vivere: et se gaudebat tam insolito metu fuisse perculsum. Sanatus autem modeste annuebat, ignorans, quid disceptarent: ut qui caligine lumina obvelante, in mortuum iacuerat. At certe haec melior hilaritas non sicce rixantium: quam si Medici saevissima aemulatione accensi, in aegri perniciem, semet exurant. Quod mihi contingere memini.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.23" n="23" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<head>

XXIII. An Thermae podagricis prosint.
</head>

<p TEIform="p">
Caute <name type="place" TEIform="name">Baianos Sinus</name> accedas. Naturalis virtus nimio aestu, vel frigore, labes actatur: illosque defectus continuo stomachus ac hepar sentiunt. inde colligas, ex subterraneis metallis procurrentes aquas, secumque
vim praefervidam trahentes, rapidis vaporibus plurimum obesse. membra enim maxime necessaria torrent, exsiccant, et nativo vigore privant.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.24" n="24" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<pb id="s073" n="49" TEIform="pb"/>


<head>

XXIV. Quae efficacissima remedia ad praecavendam vel propulsandam Podagram.
</head>

<p TEIform="p">
Tria periti memorant, maximo emolumento comprobata; semet Trium <name type="myth" TEIform="name">Gratiarum</name> numero, et quasi nodo
constringentia: parem medendi virtutem sortita. ut paene nescias, quodnam ex iis dignitate et efficacia
praestet. Primum aiunt esse S. Inediam: Secundum, Inediam: Tertium, Inediam. Vid. Poem. num. 70. de
<name type="person" TEIform="name">Pecchio Cisalpino</name>. Prudentiores vero Medici, quorum Ars non sola fames est, cum <name type="person" TEIform="name">Hippocrate</name> sanitatem ab
inedia et satietate distinguunt: neque concedunt omnes morbos ieiuniis exstingui. Itaque, quamvis cibos
digeri difficiles, ut pavones, fumidas, salsas carnes, aliaque huius nidoris edulia vetent: Podagricis tamen
epulaturis, tam in coena, quam prandio, quattuor omnino honestissima fercula permittunt, impune sumenda.
Primum<corr sic="," resp="transcriber" TEIform="corr"/> ferculum, pisa et olera: Secundum, olera et pisa: Tertium, olera cum pisis: Quartum, pisa cum
oleribus. Quae profutura impensissime commendant Medici <name type="person" TEIform="name">Pythagoreae</name> factionis. nam grata quaedam in iis varietas palatum oblectat: et nimia

<pb id="s074" n="50" TEIform="pb"/>

sagina stomachi non onerantur. I nunc, et <name type="person" TEIform="name">Hippocrates</name> eremitas hoc <reg orig="seculo" TEIform="reg">saeculo</reg> desidera.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.25" n="25" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<head>

XXV. Pallida an alba Cerevisia Podagricis sanior.
</head>

<p TEIform="p">
PAllidam commendat usus vulgi, sani et integri. nec lupulum obesse putes, quia caput petit. neque enim
propterea statim arietabit in pedes; si cetera non desint: ars, sumptus, copia, labor subigens hordeum; non
per grana numeratum; sed ad iustam mensuram pinguedinis requisitae. talis enim potio delibuta, quum
<name type="myth" TEIform="name">Ceres</name> amica sit Homini; naturam roborat, (quippe frumentum) stomachum fovet, corpus alit, vires auget,
bonum et copiosum sanguinem assuetis sufficit. Albam cerevisiam, et ideo Podagrae stimulos evadere
cupientibus, quia candor felicitatis omen et signum est, albam inquam placere intelligo: quippe Medicis
suadentibus. Si bibatur florida, benignis sideribus cocta, pollens, defaecata: qualem ante quadraginta annos
tempora tulerunt, tamquam utilem indulserim; praesertim stomachis ferventibus. sed ubi invenitur iam talis?
sive alba, sive pallida, tam in urbibus, quam pagis.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.26" n="26" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<pb id="s075" n="51" TEIform="pb"/>


<head>

XXVI. An usus Tabaci Podagrico conveniens, suadendus, necessarius.
</head>

<p TEIform="p">
Longa Disputatione non est opus. Lege <bibl default="NO" TEIform="bibl">Satyram nostram, contra abusum Tabaci</bibl>. et <bibl default="NO" TEIform="bibl">Sat. xx. In gloria
Medic.</bibl> Qui hanc herbam Panaceam vocant, necessario concesserint utilem esse. Ego non video. quid usus
fruticis vere <name type="place" TEIform="name">Brasili</name> moderate adhibitus nocere possit. Sin ex <name type="place" TEIform="name">Hannoviae</name> agris maligna ingruens tempestas,
maceratum germen salsugine ac mirabili garo, et nescio quibus <name type="myth" TEIform="name">Medeae</name> sucis conditum, fumo caustico
inundaverit caput; corruptis visceribus, feralis veneni vis et pedes sternet. fateor: hoc quidem modo, inutilis
truncus omni morbo liberabitur. <corr sic="Atque" resp="printer" TEIform="corr">Atqui</corr> vix iam melior herba ubique prostat. Tabacum pro Ferino (hoc nomen celeberrimum) venditur: praeter <name type="place" TEIform="name">Brasilam</name> barbariem Ferinam, ac diram acerbitatem, et vim occidendi homines, <name type="place" TEIform="name">Brasilo</name> more, nihil virium <corr sic="habent" resp="printer" TEIform="corr">habet</corr>.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.27" n="27" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<pb id="s076" n="52" TEIform="pb"/>


<head>

XXVII. Ubinam plures Podagrici dentur; in frigidis an calidis Regionibus.
</head>

<p TEIform="p">
Respondeo: in Temperatis. paradoxum hoc videbitur. ratio tamen ex <name type="person" TEIform="name">Geilfusianis</name> principiis deducenda est.
Nam nimius calor <name type="nation" TEIform="name">Congenses</name>, <name type="nation" TEIform="name"><reg orig="Abissinos" TEIform="reg">Abyssinos</reg></name>, <name type="nation" TEIform="name">Cafres</name>, <name type="nation" TEIform="name">Peruvianos</name> immodice torret, et excoquit; ut nihil aut parum subfidat in plantas. <name type="nation" TEIform="name">Sauromatas</name> vero <name type="nation" TEIform="name">Thraces</name>, <name type="nation" TEIform="name">Scythas</name>, <name type="nation" TEIform="name">Grienlandos</name>, quos vocant, <name type="nation" TEIform="name">Tauricanos</name>, <name type="nation" TEIform="name">Concanos</name> (adde, si vis, et <name type="nation" TEIform="name">Polonos</name>, ut indagavi) et quemcumque Populum Polo arctico natalis dies propius admovet; Natura etiam calidissimis stomachis munivit. quo salvo, salva sunt omnia. assuefacti frigoribus omnia concoquunt. Durantur laboribus, et hiemem in pellibus suis contemnunt. Deliciae ipsis sunt, a quibus nos delicati abhorremus. Ad hos Populos, putas, mollis et sagax, et tenera, et ingeniosa morborum Regina Podagra divertet? nempe quibus condimentis inescabitur? quibus illecebris? rigore nivium? ursorum venatu? per concreta glacie flumina? Itaque verius Podagra, ne quidem in <name type="myth" TEIform="name">Amazones</name> nivibus assuetas audax, viros aggreditur, in temperata Zone, sedentes sub vite et ficu, et poculis indulgentes.

<pb id="s077" n="53" TEIform="pb"/>

Quercum glandiferam refugiet. populum, potantibus umbram praebentem, amabit. Videbimus, inquam, hoc tormenti genus grassari in plagas somnolenti teporis: plerasque <name type="place" TEIform="name">Europae</name> partes pervadere: ubi male vivitur, et bene bibitur: cenatur mane; noctu ientatur. peregrinis mercibus onerantur lances: ipsae deliciae prae copia luxus desipiunt. Quis stomachus, quae palus <name type="place" TEIform="name">Maeotica</name>, quis lacus <name type="place" TEIform="name">Acronianus</name> sufficiat capiundis tot
nugis!
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.28" n="28" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<head>

XXVIII. Quotum Dignitatis gradum inter acutissimos morbos obtineat Podagra.
</head>

<p TEIform="p">
Sunt variae lectiones. periti tamen Medici Tertium designant. primo loco statuunt morbum Colicum: ex quo Volvolus; qui, ut <name type="myth" TEIform="name">Basiliscus</name> inter Serpentes, regnat: intestina anguium more implicans, et in Orbem
convolvens, unde et funestum nomen habet. Secundo ponunt calculum, Ater an albus sit, haud interest. uterque damnat, et damnandus est. Tertio Podagram. Dentium dolorem, aut alia fodicantia, vix umbrae honore
comparata, dignantur. Cetera catharmata praeterimus. utinam nos et ipsa praeterirent.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.29" n="29" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<pb id="s078" n="54" TEIform="pb"/>


<head>

XXIX. Cur Feminae visco Podagrico numquam, vel rarius capiantur.
</head>

<p TEIform="p">
Aliis hamis Natura corrupta innexuit, haud paulo deterioribus. Ut autem scias, capitur et iste tener sexus nonnumquam pedibus: quando praesertim omnem pudorem exuit. Deinde, quid miraris mulieres non laborare pedibus. plerumque capite laborant. Podagrae cephalea succedit. plus satis hoc mali est. num omnia miseriarum exempla in puerperas transferes? memento et te ubera suxisse. Ad haec multis premuntur morbis: quorum nec sensum viri habere possunt; vix nomina sciunt. ut ne omnibus opprimantur; provida Natura menstruo fluxu iuvat. evacuationes Luna procurat. ut adeo monstrum sit Podagra imberbis: quamvis maius videatur muliebris glossagra: qua laborantem feminam, censeam ego statuendam esse in Templo <name type="place" TEIform="name">Sigaeo</name>, in ara principe <name type="person" TEIform="name">Harpocratis</name>, cum vitta et peplo maiore, et cesto conspicuam: ut ture et odoratis vaporibus colatur. adeo morbus ultimo nominatus, ne quidem Virginem dedeceat. Ceterum, ut supra annotavi, et Poema commemorat, num. 44. exempla non desunt matronarum, magnifice et regaliter
dolentium. Nam

<pb id="s079" n="55" TEIform="pb"/>

quae viriliter bibunt, viriliter peccant: nautarum quoque robustas nequitias viriliter imitantur: cur non et viriliter luant? stolata verecundia prorsus extrita cur non audeant inter Podagricos etiam consulatum gerere? maxime in illo senatu Caesaris <name type="person" TEIform="name">Caligulae</name>, adlegentis et feminas. in hoc nostro tanto magis, in quo nullis nisi fractis pedibus itur in sententiam. sed ubi suffragium? calculus dabit. qui nephriticis et podagricis doloribus ordinarius comes haeret. <name type="person" TEIform="name">Seneca Philosophus</name> nihil magis queritur ac miratur in suis epistolis, quam <name type="nation" TEIform="name">Romanas</name> Heroides, virorum vitia virilibus morbis aequare. <name type="person" TEIform="name">Iuvenalis</name> noster, <name type="myth" TEIform="name">Amazones</name> 
<name type="place" TEIform="name">Latii</name>, ad palum in armis se militariter exercentes, etiam militariter irridet.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.30" n="30" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<head>

XXX. An Caseus suadendus vel permittendus Podagricis.
</head>

<p TEIform="p">
Nequam minime, id est, caecus, sterilis rancidus, mucidus, stupidus, flaccidus (<reg orig="pulcra" TEIform="reg">pulchra</reg> epitheta!) in duram plumbeae laminae formam pressus: denique exsucco suberi, quam molli butiro similior. ex adverso bonus, uberis sui memor, <name type="place" TEIform="name">Hollandiam</name> aut <name type="place" TEIform="name">Parmam</name>


<pb id="s080" n="56" TEIform="pb"/>

redolens, quid noceat? profuturus utique, si parce sumatur. talis corriget faeces, non cumulabit: neque in coagulum humores congeret, sed digeret. Quotum tu mihi <name type="nation" TEIform="name">Helvetam</name> aut <name type="nation" TEIform="name">Batavum</name> ostendes ex caseo Podagricum? esto, ductilibus offis innutritum in illa terra, ubi de vaccis Alba ligustra cadunt, vaccinia nigra
leguntur.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.31" n="31" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<head>

XXXI. Macri an Pingues, Paroxysmis arthriticis sint magis obnoxii.
</head>

<p TEIform="p">
Quid me sollicitas captator importune? pro utrisque scripsi. <bibl default="NO" TEIform="bibl">In Agathyrso Stropha XI. XII. et XIII.</bibl> ferociter <corr sic="intotonant" resp="printer" TEIform="corr">intonant</corr>, nescio quid adversi <bibl default="NO" TEIform="bibl">Antagathyrso</bibl> denuntiantes. Sed, ut verum fatear, si ad experientiam provocemus, praesagia illa pingues non magnopere percellent. Videmus graciles et crassos sonticis humoribus aequaliter affligi. Quid? et hoc in confesso est, Macilentos, calidiore Podagra frequentius torreri, prae adipatis: quos frigida, ut vocant, seu stupida potius, totos in cella facit elanguescere, sine magno, saepe sine ullo doloris sensu, viro digni. Unde hoc imbelle beneficium? masculo felle carent. quod effusum in macris accendit sanguinem, et vehementiores cruciatus interfusum

<pb id="s081" n="57" TEIform="pb"/>

excitat. quales perquam obtusi Pingues sentire vix possunt. ergo feliciores hac parte censebimus? hactenus. quid tum postea? ea propter nemo sanus, pro mediocritate honesti corporis, foedum abdomen paciscetur
Ulterius progrediamur. Quot alia diversi generis mala, ut ne dicam omnia, infelices cucurbitas agminatim
onerant! Tu Crasse, superbe miseraris Macros, quorum plantam stilla humanae calamitatis momordit
nimirum, quia gressum sistere coguntur, et intra cortinam quiescere. Atqui pingues Pansae, vel sanissimi
passum aegre moliuntur. Quale spectaculum populo praebet inambulans <name type="person" TEIform="name">Trimalchio</name>, ex macello vel dolio
domum tendens? cuius inflata facies tumentibus buccis provocat ventos; et, nisi fallor, flabra saepe vincit
anhelitu. Quale prodigium, homo triplex mento, simplex mente! considera, si potes, trutina, expende.
Corpus immane gravat terram. aer respiraturo vix sufficit. aqualiculus gestatur in funda. venter sine fundo
est. vallatur latus vix <reg orig="decempedâ" TEIform="reg">decempeda</reg> metiendum. femora <orig reg="cottidie" TEIform="orig">quotidie</orig> crescunt in <reg orig="spacium" TEIform="reg">spatium</reg>, poplites nutant: genua
labant: surae turgent, mulctralibus <name type="place" TEIform="name">Helveticis</name> pares, Quale spectaculum! malis Podagricus serrae tuae
incumbere, et Carmine frui, quod contra <name type="person" TEIform="name">Sallium Gintrionem</name> exaravi, Valete viva cadavera. Salve macer
Podagrice. utcumque miser: non tamen miserrimus. aspice sodes Colossum terribilem,

<pb id="s082" n="58" TEIform="pb"/>

adipe velut caemento coalitum; sibi graviorem quam aliis, Quoties in somnis occurrit visus <name type="person" TEIform="name">Simon Gerlotius</name>
in speciem popae figuratus: credo alteram <name type="person" TEIform="name">Nabuchodonosoris</name> statuam oculis obiici, scilicet illam Podagra
prosternet! immo vero parvus lapillus ex renibus decisus, Calculus nominatur, deiciet, confringet, obteret.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.32" n="32" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<head>

XXXII. Torvos an bellos, sive venustos Podagra saepius invisat.
</head>

<note place="unspecified" anchored="yes" TEIform="note">
DE utrisque pronuncio, quod <name type="myth" TEIform="name">Iuppiter</name> apud <name type="person" TEIform="name">Virgilium</name>.
</note>

<p TEIform="p">

<cit TEIform="cit">
<q direct="unspecified" TEIform="q">
<l part="N" TEIform="l"><name type="nation" TEIform="name">Tros</name>, <name type="nation" TEIform="name">Rutulus</name>ve fuat; nullo discrimine agetur</l>.</q>
</cit>
 Nemo securus. Morbus hic caecus est, illecebra formosi
vultus nequidquam movetur: sed nec scabritie torvi terretur, in facie non haeret: pedes petit, omnes
promiscuo furore, serius aut citius, incursat. Comicus quidam iactavit oculatas manus. ut vis Podagrae
evitetur; non legi oculatos pedes dari. Quamquam rem penitius inspiciendo, testibus vel gravissimae fidei
<name type="person" TEIform="name">Robertis</name>, omnino affeverare possumus: Torvis, quales videlicet in <bibl default="NO" TEIform="bibl">Encomio Torvitatis</bibl> descripsimus, hoc
malum minus pertimescendum esse. Cedo enim, quale hospitium Podagrae, ostia poplitum vel

<pb id="s083" n="59" TEIform="pb"/>

surae pulsanti, metabitur rusticus aliquis torvus; hoc est, durus, hispidus, quernus, etc. Ausim dicere, et
stipulata manu vovere exspectationem eventus, meo periculo: Venientem Podagram quantavis maiestate
succinctam eludent, nodosi quoque longe maiorem nodum, ipso <name type="place" TEIform="name">Gordio</name> 
<name type="place" TEIform="name">Phrygiae</name> intricatiorem fortassis opponent; integra corpora pro frustillo. Scilicet Podagra, delicata Domina, amabit pilosa crura horridi <name type="person" TEIform="name">Menalcae</name>, aut <name type="person" TEIform="name">Mopsi</name> e pascuis et glaeba, in casam glandiferam eluctantis. cum ambo ab informis ursi mole vix vel ne vix quidem distent? Enimvero cupidius stringet pedes eburneos, teneros, niveos, <reg orig="laeves" TEIform="reg">leves</reg>, vino et
lacte lotos: praeterea curru vehi, vel olorinis velleribus incubare solitos.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.33" n="33" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<head>

XXXIII. An pro fatuis habendi, qui Podagram curare praesumunt.
</head>

<p TEIform="p">
Minime vero. <orig reg="cottidie" TEIform="orig">quotidie</orig> nascuntur <name type="myth" TEIform="name">Achilles</name> adversus <name type="myth" TEIform="name">Hectorem</name>. fit via vi, clavus clavum, clava clavam pellit,
ceterum nodosam Podagram expellere conantes, certum est, saltem aliquo nodo impediri.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.34" n="34" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<pb id="s084" n="60" TEIform="pb"/>


<head>

XXXIV. Quae Podagra superbissima.
</head>

<p TEIform="p">
Abiectisima, demisissima, quae non tumet, non inflatur. Paradoxum et hoc videbitur. ita tamen se res habet.
Nam fastu in se recondita, neminem timet: omnes despicit: nullum Medicum curat; a nullo curatur, tanto
enim acrius malitia intenditur, quanto secretius coquitur. Ut hanc <name type="myth" TEIform="name">Furiam</name> 
<name type="myth" TEIform="name">Dii Deaeque</name>! quae autem tumore
pedis se prodit, quae inflatur; quasi libellum supplicem ad genua demittit, pro hospitii licentia: adesse
indicans, quam conduxissent, haec omnem aversata hypocrisin, nihil simulate agit. Dignatur etiam
mansuescere. ipsis Chirurgorum emplastris se submittit, clementior est, et mitius titillat.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.35" n="35" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<head>

XXXV. Inter Podagricos quis fortissimus.
</head>

<p TEIform="p">
Aliud Paradoxum. Enervis. talis enim quam maxime laborat. ne <name type="myth" TEIform="name">Hercules</name> quidem tantos labores <reg orig="exantlaverit" TEIform="reg">exanclaverit</reg>. Nam Podagra, quae calcem trudit, et <name type="myth" TEIform="name">Nemeaeo leone</name> ferocior, et <name type="myth" TEIform="name">apro Calydonio</name> saevior, et
<name type="myth" TEIform="name">hydra Lernaea</name> feracior est. Superi! quis <name type="myth" TEIform="name">Alcides</name>


<pb id="s085" n="61" TEIform="pb"/>

hoc monstrum domet? frustra <name type="myth" TEIform="name">Podalirius</name> atque <name type="myth" TEIform="name">Machaon</name> oppugnent. ipsius <name type="myth" TEIform="name">Apollinis Pythii</name> pharetra, omnium archiatrorum clava desperat.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.36" n="36" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<head>

XXXVI. Cur Podagrici plerumque loquaces.
</head>

<p TEIform="p">
Quia cum pedibus ire non possint; linguae motu saltem gaudent ambulare, quasi <corr sic="vicaria" resp="printer" TEIform="corr">vicariae</corr>. Dictum <name type="person" TEIform="name">Alphonsi Regis Aragon.</name> Pace tanti Monarchae: Podagricis nemo magis mutus. Nulla facundia quamvis nervosa, inque suos Articulos distincta, immensi doloris vim satis exprimunt. Postquam peroratum est: post longos singultus et questus; post <name type="person" TEIform="name">Ciceronianum</name> illud perhorrescere et Dixi, non sequitur alius affectus sive motus Auditorum, quam risus. nemo miseratur.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.37" n="37" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<head>

XXXVII. Cur Podagrici, ut plurimum, ceteris ingeniosiores.
</head>

<p TEIform="p">
Hoc Carmen declarat num. 64. Paucis Quaestionem expedio. Caput habent serenius: crassis vaporibus, qui
alioqui cerebrum obfuscarent, deorsum in fulcra

<pb id="s086" n="62" TEIform="pb"/>

humani corporis decidentibus, quomodo videmus, Euro flante, montes clarescere: qui nebulas et uliginosas
nubes valli reddit.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.38" n="38" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<head>

XXXVIII. Cur <reg orig="solatium" TEIform="reg">solacium</reg> Podagricorum ligata oratione compositum.
</head>

<p TEIform="p">
Hactenus de Podagra medice, ad Poema progredimur. Cur solari miseros exoratus, vorsa maluerim uti, quam prosa, causas accipe. Pharmacum aegro convenire debet. scripsi Podagricis, hoc est, pedes
habentibus, sed, pro dolor, vinctos, ergo conforme et aptum munus offero, Carmen, vinculis <name type="place" TEIform="name">Heliconiis</name>
pariter illigatum. Pedes habet, sed iis, non ut exsultans Oratio, per spatia camporum libere fertur, more
effrenis equi imitari iubetur Podagricos, quos adit: et, ne saltus faciat, invidiose tarditatem aegris suis
<corr sic="exprobando" resp="printer" TEIform="corr">exprobrando</corr>; astringitur numeris, retinetur metro. Metaplasmis et caesuris coercetur. Nullum versum
patior ultra sex passus progredi. quemvis mensura unius pedis circumscribo. sic speramus Podagricis
placiturum, quibus etiam aures horrore tinniunt, si celeritatem aliquorum inusitatam vel sibilo famae
percipiant. Audi festivum epigramma <name type="person" TEIform="name">Bernardi Bauhusii S. J.</name> lib. IV. <name type="person" TEIform="name">Gambarae</name> aenigmaticam Quaestionem proponit solvendam.

<pb id="s087" n="63" TEIform="pb"/>

<cit TEIform="cit">
<q direct="unspecified" TEIform="q">
<lg met="dist" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="lg">

<l part="N" TEIform="l">
<name type="myth" TEIform="name">Oedipodem</name> quaero. dic tu, bone <name type="person" TEIform="name">Gambara</name>, quis sit:</l>

<l rend="indent" part="N" TEIform="l">Qui manibus pedibus non caret, atque caret,</l>

<l part="N" TEIform="l">Vellitur, ut video, iam nunc tibi gausapa barbae.</l>

<l rend="indent" part="N" TEIform="l">Mordes labra, ungues rodis, et usque taces.</l>

<l part="N" TEIform="l">Nil opus est, misere silvam te vellere barbae,</l>

<l rend="indent" part="N" TEIform="l">Infestoque ungues rodere dente tuos.</l>

<l part="N" TEIform="l">Dicam ego, sed <name type="person" TEIform="name">Davus</name>. tu corrige si sapis ultra:</l>

<l rend="indent" part="N" TEIform="l">
<name type="myth" TEIform="name">Oedipodionio</name> magne vir ingenio.</l>

<l part="N" TEIform="l">Qui <abbr expan="manibus" TEIform="abbr">manib'</abbr> pedibusque caret, qui non caret, ille est:</l>

<l rend="indent" part="N" TEIform="l">Quem Chiragrae et Podagrae serra Tyranna secat.</l>

<l part="N" TEIform="l">Aspice scripturum: manibus caret. aspice iturum:</l>

<l rend="indent" part="N" TEIform="l">Heu, nequit, ad mensam et pocula truncus adest.</l>

<l part="N" TEIform="l">Sed quoties serrae redeunt; quotiesque dolendum est:</l>

<l rend="indent" part="N" TEIform="l">Heu, misero neuter pesque manusque deest.</l>

</lg>
</q>
</cit>
Iamne vides, amice, quam caute cum Podagricis agendum sit; ne offendantur, ne putent sibi illudi? si
<name type="person" n="Cicero" TEIform="name">Tulliana</name> eloquentia currerem; immo si assultantem, ne dum volantem <name type="myth" TEIform="name">Pegasum</name> adducerem; nonne omnes contremiscerent! scias, me viva Idola non quidem adorare, sed tamen colere. quot lineis distant ab illis,
quae <rs type="religion" n="David" TEIform="rs">Regius Psaltes</rs> descripsit in hunc modum canens. Manus habent, et non palpabunt: pedes habent, et
non ambulabunt. hoc solo differunt: Clamabunt in gutture suo. quoties salsus fomes prurit, et focum in
nervis excitat. quae voces, qui eiulatus, qui rugitus resonant! saepe ad mortis libertatem respiciunt. Igitur
prudenter institutum existimo ordinem <reg orig="solatii" TEIform="reg">solacii</reg> mei. copiam selectorum pedum offero

<pb id="s088" n="64" TEIform="pb"/>

carentibus pedum usu, ut ambulent. abundantibus, ut doleant. eligant ex nostris, si qui utiles, defectum
propriorum deficientium suppleant. non offero grallas, cothurnos, sculponeas, perones. soccis ludimus.
Laneas et sericas crepidas dolentibus subicio.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.39" n="39" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<head>

XXXIX. Cur Auctor Poema suum, Lusum nuncupat,
</head>

<p TEIform="p">
Nam cur seria obtrudam, plus quam seria patientibus? Cui bono tetricum Carmen usurpassem? Cum
monuerit <name type="religion" TEIform="name">Salomon</name>: <q direct="unspecified" TEIform="q">Date siceram maerentibus, et vinum his, qui amaro sunt animo. bibant, et
obliviscantur egestatis suae, et doloris sui non recordentur.</q> 
<bibl default="NO" TEIform="bibl">Proverb. 31.</bibl> Demus ergo <name type="myth" TEIform="name">Hippocrenen</name> Podagricis, et laticem <name type="myth" TEIform="name">Castalium</name> his, qui laeso sunt pede. bibant, et obliviscantur calamitatis suae, et doloris sui non recordentur. Ideo certe miscuimus poculum <name type="myth" TEIform="name">Aganippide</name> dulci, et liquidissimis facetiis plenum.
Amara medicamina propinet <name type="person" TEIform="name">Galenus</name>, et eius asseclae: quorum professio est, occidere vel sanare. nos alia
via incedimus. Quod tu autem antidotum exspectes a numeris sonantibus! expellant Podagram verba, quam
non potest herbae? quod ab Iatrica facultate non extorseris;

<pb id="s089" n="65" TEIform="pb"/>

dabit Poetica? Lusum itaque voco, quia lusi. LUSI: quia noveram, multas aegritudines, Musico concentu, si non omnino tolli, saltem mitigari. LUSI: quia cum intelligerem officinas Pharmacopoeorum deficere;
censebam necessario aperiendam esse apothecam Eutrapeliae, ab <name type="myth" TEIform="name">Apolline</name> Medicorum et Poetarum Praeside, in <name type="place" TEIform="name">Parnasso</name> instructissimam. Quidquid eruditae venustatis crescit in <name type="place" TEIform="name">Phocide</name>, delibatum, iustaque temperie mixtum coniecimus in pedes, quibus Carmina utcumque ambulant; Podagrici utcumque stant. LUSI in illorum gratiam, qui dignissimi videbantur honestis delectationibus refici. Multi de Re <abbr expan="publica" TEIform="abbr">pub.</abbr> optime meriti, consiliis utiles, prudentia clari, literis exculti: cumque acerbissime doleant, amoenissimi tamen sunt, et si altius cum <name type="person" TEIform="name">Socrate</name> philosophantur, ea facilitate incubant sanctissimae Apathiae suae; qua <name type="person" TEIform="name">Sardanapalus</name>
plumis suis. LUSI denique et mihi. Seram vitem, et inde non bibam! coquam placentas, et nullam gustem! Quasi vero fidiculas (olim Tormenti genus) in pedibus prurientes non sentiam! Equidem numquam cuppedias tales fatiscentis naturae desideravi, ut tamen experior; obtruduntur gratis, vespertina crepuscula inclinatae
aetatis, subobscuros ignes minantur. vereor, ut ne plena nocte, infestus <name type="myth" TEIform="name">Orion</name>, Stellam unam alteramve
nocentiorem, excusso femore, in pedes diffundat

<pb id="s090" n="66" TEIform="pb"/>

meos, tum demum vehementius, et Podagrice arsuros. Ab anno quadragesimo primo sulci aliqui ducti sunt: numquam experior obductos. prout tempestas est vel pabulum, semper aliquid circa nervos garrit. sed et hoc scio: sementis ludentium stimulorum, solet denique in iustam messem adolescere. sacer sim: nisi, dum haec
scribo, transcurrentes igniculi primores digitos pedum lambant, tu fortassis blandiri dicas.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.40" n="40" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<head>

XL. Sed cur Auctor Poema suum, lusum <term type="literary" TEIform="term">Satyricum</term> vocat.
</head>

<p TEIform="p">
Ergo ferenda erant ludibria <name type="person" TEIform="name">Burchardi Sallii Gintrionis</name>! <cit TEIform="cit">
<bibl default="NO" TEIform="bibl">
<note resp="transcriber" place="unspecified" anchored="yes" TEIform="note">Iuvenalis 1, 1</note>
</bibl>
<q direct="unspecified" TEIform="q">
<l part="N" TEIform="l">semper ego Auditor tantum; numquamne reponam!</l>
</q>
</cit> <name type="myth" TEIform="name">Momum</name> nemo sanus tolerare potest. hic absurdissimus Mortalium, etiam afflictis addere afflictionem non veretur. non potui non asperrimo conviciatori succensere. Sannionem gravissimis doloribus illudentem quis ferat? Tam perfricta frons, omnino videbatur mihi perfricanda adhuc alio sale, atro et <term type="literary" TEIform="term">Satyrico</term>. Cum supplicium de hoste sumptum placare soleat laesos: sumptum de hoc immani Calumniatore, existimavimus etiam Podagricis placiturum.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.41" n="41" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<pb id="s091" n="67" TEIform="pb"/>


<head>

XLI. Cur autem Fragmenta appellat.
</head>

<p TEIform="p">
Multis de causis. Questus ipsi Podagricorum, in paroxysmo eiulantium, interrupere mihi saepe filum. dum miserans ausculto, aut auscultare videor: dum consulo, et medicamenta exquiro; recisum quandoque
Carmen mansit titubatis pedibus. Nonnumquam etiam, ut homo morosus sum, neque affectuum expers, vocibus quiritantium vel obstrepentium mihi, undeunde offensus indignabar. ergo metrum abruperam. quo impetu abruptum fuit, haesit. sed et multi Podagrici nullum cum litteris commercium habent: quod <reg orig="solatium" TEIform="reg">solacium</reg> sensuri ex Poemate continuo, quantumvis in vernaculam verso? nisi inassueta, numquam interrupti fluxus, sive furoris, pertinacia frangatur: et <term type="literary" TEIform="term">Heroici Carminis</term> maiestatem ad captum non Heroum, accommodem.
Cautio fuit. <reg orig="solatia" TEIform="reg">solacia</reg> membratim partitus sum. Quod uni displicet, iuvabit alterum. In humanis rebus nihil
frequentius. integrum convivium non uni gulae paratur. sumit sibi quisque, quod sapit. Accessit, insipidi et
ridiculi Calumniatoris Podagricorum, ferocia. nugator amarus turbavit venam meam, et aliquoties stitit.
hinc vacuae lacunae: et cessatio. Repente iterum consurgens

<pb id="s092" n="68" TEIform="pb"/>

in <name type="myth" TEIform="name">Momum</name> abripior, quasi propositi mei oblitus. refuto, stimulo, vexo, ut possum, et meretur. instar <name type="myth" TEIform="name">Achillis</name> post <corr sic="terra" resp="printer" TEIform="corr">terga</corr> cadaverum truncos relinquentis, secui aciem <name type="person" TEIform="name">Burghardi</name> multis argumentorum fragminibus, in spectaculum Podagrae defensae relictis. Palmaria autem fragmentorum causa haec est, altius deducenda.
Nollem hoc iatricum Poema, ut ante oculos compositum iacet, uni pedis affecti membro totum; sed
frustillatim, mode hoc, modo istud libelli medicantis folium applicari; ut et altero die in subsidium aliquid
<corr sic="restaret" resp="printer" TEIform="corr">restet</corr>. Cum enim chartae natura sua vis insit ad refrigerandum idonea: narcotica vero vehementius
adhibita, rigore suo plus noceant, quam prosint: noluimus nimio stupore constringentia una mole obtrudere.
ea tamen, temperamento libratae sagacitatis, carptim ex papyro sumpta, non putavimus nocitura. Itaque hoc
volumine utendum distribute, sicut emplastris in <corr sic="frustra" resp="printer" TEIform="corr">frusta</corr> concisis, per partes, neque omnia statim, et uno impetu, prodigenda sunt folia. quibus tamen eam vim botanicam, ex <name type="place" TEIform="name">Heliconis</name> herbis atque floribus
collectis, incoctisque impressimus; ut adiecta ceteris <name type="person" TEIform="name">Galeni</name> medicamentis, praesertim <name type="person" TEIform="name">Geilfusianis</name>, si in tempore ex voto nostro, admoveantur, non modicum levamen aegris speremus allatura. Frigida calidis, calida frigidis miscentur; qui ex sententia <name type="person" TEIform="name">Gregorii Magni</name> optimus

<pb id="s093" n="69" TEIform="pb"/>

curandi modus est. Podagrici biliosi, ad stirias et algorem se recipiant. Fratres frigidi, ad focum
stimulantibus utantur.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.42" n="42" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<head>

XLII. Cur <reg orig="solatio" TEIform="reg">solacio</reg> Podagricorum Stoicas consolationes immiscet?
</head>

<p TEIform="p">
Ratio in promptu est. Quia Podagricis, etsi Philosophis, vix licet esse Peripateticis. Ambulationum per Academica Lycea oblivisci, dudum morbus coegit. illorum Cathedra, lectica est. Maluimus ergo a sedentariis tribulibus, utpote propter communia studia, vitaeque consimilis societatem faventibus, honesta solacia emendicare: digna fortibus viris, et eruditis auribus, Pueri, cuppedias dulciarias amant.
Archipodagricis Heroibus, solidum cibum non nisi Archistoici dabunt.
</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.43" n="43" type="didactic" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<head>


<corr sic="XLII" resp="printer" TEIform="corr">XLIII.</corr> Cur nullus Medicus producitur in scenam apio, Myrto, laurea Salutari coronatus?
</head>

<p TEIform="p">
Qui manus pedesque tophis gemmatos, carbunculis suis exuerit, Podagram stirpitus evellendo; inveni neminem. de nullo legi<corr sic=" " resp="transcriber" TEIform="corr">.</corr> paucos puto inveniri. nullum scio. <cit TEIform="cit">
<q direct="unspecified" TEIform="q">
<l part="N" TEIform="l">Pollicitis doctus quilibet esse potest.</l>
</q>
</cit>

</p>

</div2>


<div2 id="BaSM1.44" n="44" type="index" org="uniform" sample="complete" part="N" TEIform="div2">


<pb id="s094" n="70" TEIform="pb"/>


<head>

ELENCHUS Quaestionum et Problematum.
</head>

<p TEIform="p">
1. De Titulis Podagrae.

2. Quid morbi Podagra, ex Medicorum sententia.

3. Quae causa Podagrae.

4. Ex quo Humore potissimum creatur.

5. Quid Chymici sentiant.

6. Quae sententia <name type="person" TEIform="name">Geilfusiana</name>.

7. Nullane assignari possunt Prognostica, sive indicia venturi morbi; quibus observatis praecaveatur, propulsetur.

8. Cur odiosus humor membrorum iuncturis se familiarius insinuat.

9. An Podagrae labes affricari possit.

10. Quid sit, ex traduce, Podagricum esse.

11. An Podagra a Themate Nativitatis astrologico pendeat.

12. An dentur gradus Podagrae.

13. An fuerit humor Podagricus, qui Auctorem Anno <reg orig="seculi" TEIform="reg">saeculi</reg> huius quadragesimo primo torserat.

14. An omnis Podagra sit desperata, et insanabilis.

15. Quaeritur iterato et serio, an Podagra curari possit.

16. Quae autem medicina tandem Podagriciis, ex sapientum consilio, suadenda.

<pb id="s095" n="71" TEIform="pb"/>

17. Quaenam illa cura Antipodagrica <name type="person" TEIform="name">Geilfusiana</name>, tam nobilis ac praesens, in Libello recens edito: cui Titulus; <bibl default="NO" TEIform="bibl">Trutz Podagram</bibl>.

18. An Podagra per transplantationem, ut quidam volunt, curari possit.

19. Frigida an calida medicamenta, Podagricis usurpanda.

20. An in cura Podagrae, aliqua sit habenda ratio alimentorum.

21. An omnibus Podagricis usu vini interdicendum.

22. Unde proveniat, quod multorum Podagra ne quidem sobrio victu expellatur.

23. An Thermae Podagricis prosint.

24. Quae efficacissima remedia ad praecavendam vel propulsandam Podagram.

25. Pallida an alba cerevisia Podagricis sanior.

26. An usus Tabaci Podagrico conveniens, suadendus, necessarius.

27. Ubinam plures Podagrici dentur; in frigidis an calidis Regionibus.

28. Quotum dignitatis gradum, inter acutissimos morbos, obtineat Podagra.

29. Cur feminae visco Podagrico numquam vel varius capiantur.

30. An caseus suadendus vel permittendus Podagricis.

<pb id="s096" n="72" TEIform="pb"/>

31. Macri an Pingues paroxysmis arthriticis sint magis obnoxii.

32. Torvos an bellos, sive venustos, Podagra saepius invisat.

33. An pro fatuis habendi, qui Podagram curare praesumunt.

34. Quae Podagra superbissima.

35. Inter Podagricos quis fortissimus.

36. Cur Podagrici plerumque loquaces.

37. Cur Podagrici, ut plurimum, ceteris ingeniosiores.

38. Cur <reg orig="solatium" TEIform="reg">solacium</reg> Podagricorum ligata oratione compositum.

39. Cur Auctor Poema suum, Lusum nuncupet.

40. Sed cur lusum <term type="literary" TEIform="term">Satyricum</term>.

41. Cur fragmenta.

42. Cur <reg orig="solatio" TEIform="reg">solacio</reg> Podagricorum Stoicas constellationes immiscet.

43. Cur nullus Medicus in Scenam producitur apio, myrto, laurea salutari coronatus,
</p>

</div2>


</div1></body></text>









</TEI.2>
