Urania Victrix

Urania Victrix Machine-readable text Balde, Iacob Balde, Iacob XML version, markup prototype, Dec. 1999 ??? markup Camena

http://www.uni-mannheim.de/mateo/camena/ bald6 baldeurania.html bald001.jpg baldeurania.xml bald6/jpg html München: Wagner, 1663

Regeln f_ Texterfassung 04'/2000

not necessary

10/2002 Rüdiger Niehl markup typed text - structural tagging complete - semantic tagging incomplete - spelling varies greatly; this text is composed from various sources and edited very unevenly; spell check and complete semantic tagging are to follow shortly. 03/2004 Kim Barkowski markup semantic tagging completed, Morpheus spell check performed

Picture SENSUS II. AUDITUS. Epistolarum LIBER SECUNDUS.

DUbites utrum periculosior utiliorque Animae Sensus sit, Visus an Auditus. De praestantia iam olim disceptatum fuit. Certe aliqui Sancti maluerunt esse caeci, quam surdi. Ceterum insidiosas huius Sensus illecebras S[anctus] August[inus] scite descripsit lib[ro] 10. Confess[ionum] c[apitulo] 33. Voluptates aurium tenacius me implicaverant, et subiugaverant. sed resoluisti et liberasti me. Nunc in sonis, quos animant eloquia tua; cum inani et artificiosa voce cantantur, fateor, aliquantulum acquiesco: non quidem, ut haeream, sed ut surgam, cum volo, etc. Audis? etiam sacri Cantus et Psalmorum modulatam suavitatem suspectam habuit. Quid de impudicis cantilenis, iocis inhonestis dicturus erat? Scilicet verba praetextata per aures transmissa, certa sunt incitamenta vitiorum, quandoquidem et ista castum pectus convellunt, et assensum delectationis petunt. Vocis suavitas gignit in mente cogitationes, cupiditatesque lascivas. Ita S[anctus] Basil[ius] Magnus , de vera Virginit[ate] nam dum dulcia resonant, ad noxia inclinant, ait Gregor[ius] M[agnus] lib[ro] 32. Moral[ium] c[apitulo] 17. Qui eodem capite explicaturus illa verba: Ossa eius, sicut fistulae aeris. Iob. c[apituli] 40. v[ersu] 13. totum Argumentum huius libri de Auditu absolvit. Fistula, inquit, sonoris aptari cantibus solent: quae admotae auribus, dum blandum Carmen subtiliter concinunt, interiora mentis, in exteriora delectationis trahunt: et, dum dulce est, quod in auribus sonat, virilitatem cordis in voluptatis fluxu debilitat: cumque Auditus ad delectationem trahitur, Sensus ab statu suae fortitudinis eneruatur. Quid Sirenum Cantus aliud indicant, quas multo ante Iasias Propheta in delubris voluptatis vidit? c[apituli]13. v[ersu] 22. Haec igitur irritamenta expressuri, proponimus primo ipsum Auditum, sonos suos Uraniae vendere cupientem; sed frustra. Deinde Musicum et Poetam: isti namque aures implent; et scenae vocalis gaudia, sive vera, sive falsa consummant.

AUDITUS URANIAE . Argumentum EPISTOLAE PRIMAE.

TOtus etiam hic Sensus est in explicando dotes suas et conchylia. Sic audientiam petit, et facit. ac, quoniam Visui litem sonoram de praestantia movere non dubitat; in spem venit, fore, ut Urania Auditum tot nominibus meliorem, ceteris Sensibus, ipsique Visui praeponat , Dominae amore dignissimum.

Synopsis.

1. Aurium beneficium, non inferius esse beneficio visus .

2. Si nulli auditores, ubi Marci Tullii Ciceronis facundia? audientia facta magnifice perorasse.

3. Surdo nihil esse miserius.

4. Homero certe caecitatem non obfuisse, ad aeternam nominis famam, quam surdus numquam consecuturus erat. multi alii caeci egregii: surdi pauci.

5. Auditu nihil aptius ad disciplinas capessendas.

6. Proinde merito aures gemmis et baccis candentibus coli.

7. Tuba , Auditus instrumento, milites ad fortia peragenda vehementer accendi.

8. Quid cantu sive hominum, sive avium, suavius?

9. Exemplum Monachi, audita volucris melodia , colliquefacti et rapti.

10. Verbo: illum pessimum haberi, qui male audiat.

AUDITUS URANIAE . ECquid , ut accepta est, et Epistola venit ad aures, AUDITUM sentis, haec tibi vera loqui? 1. Nec, quia rivalis Visus praevenerit, obstat. AUDITUM primas nunc quoque ferre decet. Ipsa tamen dubites, si flebilis optio detur, Auribus, anne oculis, orba carere velis. Sunt, tenebras qui noctis ament: modo voce canora Praeconis possint eloquioque frui. 2. Quis non optaret Ciceronem audire loquentem? Triste novus strueret si Catilina nefas: Dicturum, o mores, o tempora; Conditor Urbis! Hoc ausi cives, Romule Dive, tui! Illa tonans Latiis famosa Philippica Rostris, Deciderit quanto Rhetoris ore, putas? Exundare forum: mirari lapsa Senatus Flumina, quae in gyrum lingua diserta rotat. 3. Tale nihil surdus: qui bruti marmoris instar Adstat, et, ut vacuum mente cadaver, hiat. Alloqueris? saxum pulsas. blandiris? anhelat. Concinis? ignorans ad tua verba stupet, Non intellectos sermones perdis ad huius Pasquini statuam. desine plura loqui. Cui bona verba bono? quid sollers fabula surdo? Fas sit, eum scopulis annumerare maris. Litoreae cautes dicantur et aequora surda. Quando procellosis sunt agitata Notis. Mors quoque cuncta metens, et inexorabile Fatum; Stagnaque Tartareae surda vocentur aquae Quaeque omnes superat ventos, stygias que paludes, Ferrea nocturno ianua clausa proco. Heu! nimis infelix Fato damnatus eodem: Heu! nimis adverso sidere natus homo. 4. In caecis tamen esse solet Sapientia quaedam: Ac saepe his duplici faenore maior inest. Pro cuius patria decertavere tot urbes, Publica lux vatum, caecus Homerus erat. Caecus Tiresias, tenebris oculatus in ipsis: AUDITU Vates non minus ille fuit. Narcissum monuit, sese ut speculumque caveret. Eventus, verum praemonuisse, dedit. Caecus et ille fuit, Mundi qui grande volumen Nullius didicit luminis usus ope. 5. Quisquis in Auditum peccat, vel plectitur illo Vindice, surdaster fit miserandus homo. Ingeniis faveo, studiisque ex omnibus unus, Si quisquam Musis ingeniisque favet. In cerebri sedem largo Sapientia fluxu Derivata meat, me faciente Viam. Multa trahit secum simulacra scientia rerum. Castalis est Vatum lympha: canalis ego. Scilicet ut rorem, matutinamque pruinam Diducto potat concha marina sinu: Sic geminae pendent circum quae tempora conchae, Tractibus arcanis versa profusa bibunt. Hoc Sensu vacuum doceant vel mille Platones: Nemo discipulus, nemo Magister erit. Ausculta, clamat relegens praecepta Palaemon: Huc adverte puer; Quintilianus ait. Cecropiae frustra sine me panduntur Athenae. Totus Aristotelis plausus in aure sedet. 6. Iactet nunc caros pro cunctis Visus ocellos: Extollat gemmas, lumina bina, suas. At certe auriculis grandes mandantur elenchi. Pendet ab his rubri splendida gemma maris. Pendent berylli, nexique adamante Smaragdi. Corporis haec colitur pars pretiosa magis. Integra nonnumquam regni patrimonia portant. Testis erit sceptri dos, Cleopatra, tui. Candentem baccam perfossae detrahis auri. Illa diluitur prodigiale merum. Sumis, et Aegypto tota te proluis unam. Stante Pharo, tanti non stetit ulla sitis. 7. Utilis inprimis ad magna negotia Sensus, Tela per et flammas expedienda valet. Qualia multa foro tractat Mercator, et Hermes. Qualia Mars campo sanguinolenta gerit. Ante tubam marcent acies, segnique pavore, Aut luxu nimio languida castra iacent. At simul insonuit turmali buccina signo: Militiam residem classica rauca movent. Pectora continuo belli furor altius intrat: Cumque viris alacres exhilarantur equi. Proicitur leti terror, vitaeque cupido, Miles, io, magna voce, triumphe, canit. 8. Disce alias vires: rumpuntur cantibus angues, Rumpuntur Pario marmora caesa iugo. Sopitur tremulo plorans infantia cantu, Cum sedet ad cunas, et pede motat anus. Labitur in dulcem somnum sub fronde viator: Quam prope lene fluens vitrea garrit aqua. Cantantis pariter, pariter data pensa trahentis Fallitur ancillae decipiturque labor. Fallitur et duro campum sulcantis aratro: Quíque sub aestivo sidere farra metit. Promovet adiecto per flumen carmine cymbam Laetior, et refluum navita scindit iter. Nil animos aeque rapit ac Symphonia discors: Nil aeque lacrimas tristitiamque ciet. Haec facit, ut, mersus veluti sub gurgite piscis, Tota in deliciis mens liquefacta natet. 9. Utque extra sese ferri videatur in altum, Terra, vale, coeli vita beata vocat. Non est vana fides: aliquem tria saecula passum, Unica detinuit, filia lucis, avis. Illa ter, illa quater circumvolitavit euntem: Traxit in Elysium denique rapta nemus. Si non traxit eum: potuit traxisse videri. Vim gratam passus dulce peregit iter. Temporis hoc spatium vix unam credidit horam. Ergo momentum vix trieteris erat. Ah tota , Uranie , fieri, sine Solibus, auris Optares: ad idem si raperere melos. Tunc oculo cuperes fortassis utroque carere: Dummodo concentum continuaret avis. Hoc demum movear, ne sim tibi vilior aequo. Spretus peccanti tristia damna creo. Noxa, male audire est: virtus, bene. sensus honorat Iste suam Dominam: dignus et ipse coli. AUDITUS Sensum non est contemnere tutum. Dii melius! votis annue Nympha meis. URANIA AUDITUI. Argumentum EPISTOLAE SECUNDAE.

URania Auditum, cui rescribit, velut ancipitis fidei Sensum, saepe iniquum, falsum, vanum (esto, alioqui non spernendas dotes habeat) hac Epistola molliter castigat: suadetque concordiam cum fratribus. denique serio monet, ut ambitiosa spe dimissa Animae potestatem et iura occupandi, potius fideliter servire pergat; quam inepte dominari praesumat.

Synopsis.

1. Auditus dignitatem agnoscere Uraniam , et servitia commodaque in Dominam redundantia, commendare. Primatum tamen inter Sensus, Naturam negasse. eius ordinem temerario conflictu immutari, fatale. maneret sua sorte contentus: sic quoque carum fore.

2. Num passurus sit sibi Odoratum praeferri? idem ergo et Visui grave, si Auditus praeponatur; sensus, quo sues praecellunt, numquam aquilis comparandus .

3. Si gloria quaeratur in auribus, longiorem acutioremque gloriam ad asinos potius pertinere, quam homines.

4. Ciceronis ad aures facti facundiam non displicere. ceterum faventem audientiam nemini magis, quam Auctori obfuisse. M[arci] Antonii gladios M[arcus] Tullius surdus et mutus poterat evadere.

5. Multa praeterea incommoda ex auditu emergere; ut quandoque surditas optabilior videatur. quippeni optabilior! clamantibus ranis, tonantibus nimbis, fremente marito, canente gallo.

6. Certe propter calumnias et convicia auribus inserpentia, Siraciden monuisse; ut aures spinis saepirentur: quod Ulysses cera supplevit.

7. Aures gemmis onerantium luxus vanissimus. gemmam candidam dignius illum mereri, qui barbarum Cleopatrae luxum damnaverit.

8. Quidquid igitur Auditus sonum iactet? cum illo nihil sit inanius.

URANIA AUDITUI. AC si quis tacite nobis pervelleret aurem, Sensimus ex scripto vulnera facta tuo: Nulla tamen fixas odio testantia fibras. Unum praecipue vulnus amoris erat. 1. Ne te postponam cognatis Sensibus, instas. Nescis, quid metuas: omnia tuta times. Nam tibi nos ultro multum debere fatemur. Nec scio, post Oculum quo magis utar ego. Auxilio cuius rara atque incognita disco. Impletur multis rasa tabella notis. Hactenus ergo tibi post VISUM defero primas: Delicium Dominae praesidiumque tuae. Si tamen in fratres dominatum quaeris honoris: Difficili clivum quaeris adire via. Heu! cave, ne rumpas naturae foedera sanctae; Iuraque convellas, quae temerasse nocet. Cuique suum munus certum assignasse notabis: Et, quo contentus debeat esse loco. Anne etiam hîc verum: fratrum quoque gratia rara est, Per te, perque tuum, perfide crimen erit. Interea patiar medio in discrimine pugnae! Quae non peccavi, iurgia vestra luam! Sin etiam primus dici praesumis amator; Spes abit in ventos. nomen inane petis. Scilicet hoc Oculi patientur, et ante fideles Excubias frontis carior Auris erit! Quantis aspicerent praelatum et qualibus hircis ! Aegre liventes lis aliena videt. Urimus invidia, quoties vicinus abundat: Censeturque bonis nos cruciare suis. 2. Ne cupias nostri pervertere Corporis usum, Dixit non nemo: quidquid es, esse velis. Indigne ferres, si te praecedere vellent, Partibus officii pesve manusve sui. Ergo et Luminibus per te sua gloria constet, Dignior illorum functio: maior honos. Munere nativo non hos assurgis ad actus. AUDITUM VISUS vincere iure potest. Vile animal porcus: tamen hoc praecellere fertur. Ille notat mutos per fruticeta canes. Quantumvis tacitus silvarum confraga lustres: Tenûia praecerpit murmura Marsus aper. 3. Plus etiam iusto celebranda largus in aure es. Hinc fit, ut auritum plus satis esse rear. Invenies fratres, Cadmeum Actaeona falso Mutatum cervo, Mygdonium que Midam . Ambobus longum cava mobile tempora circum Delius huic, illi Delia laesa dedit. 4. At sine te populum nequeat mulcere disertus Tullius in patria, pro patriaque sua. Attonitam Cicero dicendo fecerit urbem, Callidus Ausonios detinuisse Patres. Praestiterat potius, linguam frenasse loquacem. Eloquii torrens, ni modereris, obest. Quamvis Laurigeros attollat Curia fasces; Liberaque exsultet Consule Roma suo: Eius, quae coetu plaudente Philippica dicta est, Merces, Popilii stricta securis erat. 5. Non semper prodest audiri, et dicere: Dixi. Saepe nec audire est utile quemque sonum. Nonne aliqui posito pretio obsurdescere mallent? Stridet ubi rauco mobilis axe mola. Quem non, Ranarum sub aqua clamantia, vexant? Perstrepit in putri pessima rixa lacu. Cum tonat, et rapidae quatiuntur in aethere nubes: Quam multi cuperent auris habere nihil. Audit, et expallet, seque imis occulit umbris: Et folium lauri ruminat ore Nero. Turbidus atque tremens Iovis ignea tela, relictis In mensa muscis, Flavius antra subit. Quam misera est uxor, fremitus audire mariti Ferventesque mero ferre coacta minas. O venti, nostrum procul hinc avellite corpus, Territa crudeli dixerat una viro. Quid? cum nocte canes ululant, adimuntque soporem: Quid? cum bubones tristia fata gemunt? Multi nec galli cantum, cum plaudit, et alis Suscitat Auroram, tempore noctis amant. Ismariae volucris dulci testudine surdus Fraudatur: sed nec pavo molestus erit. Nec passer, nec pica loquax, convicia mille Praetereunt talem more silentis aquae. Crastina furacis cessant fastidia corvi: Nec curat lessum noctua dira tuum. 6. Quandoque est virtus, ut saxum adstare loquenti: Vultu marmoreo, fronte, Medusa, tua . Impia cum levibus volitant periuria pennis: Per fas atque nefas cum violatur honos. Ac veluti funda stridente calumnia torta, Spargitur in Reges: in populare forum. Laudabor, si stem veluti Marpesia cautes. Si fiam Niobe, vel lacrimosa silex. Saepe homines oculis peccant; sed saepius aure. Nam quoties lingua taetra venena bibit! Non datur ebrietas Bacchaea nocentior illa . Hausta per AUDITUM crimina mane vomit. Idcirco spinis aures saepire monemur. Creditur ex rhamno spina nocere minus. Quaere, quid astuta laudetur in aspide: cuius Exemplo, si vis, providus esse, potes. Illa canente Mago, ne torpens audiat hostem, Colligit in teretem squamea membra globum. Spira fit, atque caput subductum obturat et aures. Sic a Thessalico carmine tuta manet. Aspidis in morem, Sirenum ad cantica quisquis Temporibus valvas obstruit, ille sapit. Non tam Dulichii clypeum miramur Ulyssis Quam quibus effugit, cerea claustra, necem. Felix, qui quoties tinnit malesuada voluptas, Aure soporata dissimulare potest. An non in laqueos cadit ales et Aucupis uncum, Quando sub arbustis fistula dulce canit? Excute Fastorum libros. plerumque Tragoedos Plenior exemplis tristibus Auris alit. 7. Cur igitur membrum hoc gemmis ornemus et auro? Nonne stylis ideo vulneribusque patet? Mirer ego, aut laudem sumptus luxumve puellae, Fert ibi quae dotem Sardonychata suam? De qua scripsisti, Meretrix famosa Canopi, Ex Ptolemaeorum sanguine nata fuit. Nulla bibit sapiens sic Virgo, nulla propinat, Regali scorto, quae libuere, licent. Ut caream gemmis, quales Ptolemais habebat, Coram Romano prodiga lena Duce: Si nescis, alias nobis donavit in aures, Qui sedet in medio pectore sanctus Amor. Quales nec legitur pulchrae donasse Rebeccae Tangere iuratus servus herile femur. Celsior Abramide Sponsus praecordia circum Ludit, in aure sedens interiore tamen. 8. Sperne leves crotalos, luxumque et tinnula sistra: Nil citharae prosunt, nil lyra mollis, ait. Nil satiant Animam vocalia. cantus, inanis Est sonus, et flatus: praetereaque nihil. PAMPHILUS SARGA MUSICUS URANIAE . Argumentum EPISTOLAE TERTIAE.

SArga Musicus , Phonascorum blandientium more, aures Uraniae suavissime scalpit; ut, si possit, dolose incantatas, in sua vota trahat. Certe, ut ad consensum Hymenaei invitet, artem suam, divitias, favores Principum, omnium rerum copiam ostentat.

Synopsis.

1. Insinuat se Musicus arte sua.

2. Canendi voluptatem, amoremque cultioribus ingeniis insitum esse. Morosos, frustra naturae genialium hominum obluctari. Quid? quod et agrestes impensius delectentur!

3. Mundus, Dei canticum S[anctus] Aug[ustinus].

4. Davidem Regem, praestantissimum Psalten fuisse.

5. De Amphione et Orpheo.

6. Multos laboriosis artibus atque scientiis pollentes, egere. se vel assa voce, vel admo- tis fidibus ludibundum, quasi in otio ditescere. Hinc Musicos delicias Regum esse.

7. Revocat Uraniae in memoriam obsequium suum. etenim Pamphilum Sargam fuisse, qui nuperrime ad eius ianuam, nocturnam Symphoniam excitaverit. id Virginis honori tributum.

8. Sapere puellas quam maxime, Musicis nubentes: quippe semper laetis iucundisque viris. propterea ad hilariores festivasque epulas magnorum Principum invitari. ciborum gaudiorumque ultimum condimentum.

9. Cantu saxa quoque fuisse commota: utique, etsi saxeum cor Uraniae (cum tamen puellae mollissimum habeant) permovendum.

10. Quid dubitet? amoris aeterni foedus promitti, firmissime servandum. Certe Orpheum , Eurydicen suam constanter amasse; ab Infernis sedibus, post mortem, amore maritali reductam.

11. Paria, immo maiora pollicetur.

PAMPHILUS SARGA MUSICUS URANIAE . Pamphilus Uraniam (quid enim mea nomina celem!) Alloquor: obsequio, si sinis esse, tuus. 1. Cur non esse sinas? vix me praestantior alter, Ore ciere modos, aere ciere viros. Orpheis etiam fidibus bene ludere doctum, Nomine non uno, summus et imus amant. Si tuus accedat votis amor: anchora iacta est. Navigat in portu salva carina suo. Da faciles ventos et nostris annue velis: Musicus intrabo non novus hospes aquas. Lesbius assuetos inter Delphinas Arion , Unius imposito corpore terga premens: Concita cum venti turbarent aequora; fertur Arte procellosum composuisse fretum. Illum Cymodoce nando sequiturque praeitque: Illum omnis Phorci , Nereidum que Chorus. 2. Consule Naturam: cantandi blanda libido Insita, ab uberibus matris et ore fluit. Flet puer in gremio: quatiet simul aenea nutrix Cymbala; subridens oscula pauca petet. Utque solet purgans dispellere nubila ventus, Eoae domitor Parrhasiaeque plagae: Non iniucundo sic dulcis tibia flatu, Curas atque metus, tristitiamque fugat. Dum secat Alsaticas messor Burgundus aristas, Mitiget ut falcem, lassaque membra, canit. Sole cadente redux saltando tendit in urbem: Praevia sed buxus dat sine lege modos. 3. Eia; Tagasteno si quidquam credimus Afro ; Cuius canitiem Mitra verenda premit. Quantus hic est, una est totus Symphonia Mundus. Cantat in hoc Libro, quidquid ubique vides. Pondere, Mensura, numeroque haec machina constat: Quae tria perficiunt consona dulce melos. Sol et Luna canunt: nec non vaga Sidera coeli. Hinc causam sumpsit Pythagoraea Lyra. Arduus urgetur metricis concentibus Aether, Continua in geminis volvitur oda Polis. Silva, ferae, volucres, montesque et grandia Cete, Ipsaque divinae sunt Elementa notae. Mollia dum duris, crassisque liquentia pugnant; Miscent discordes, conveniuntque, sonos. Corporis humani structura, est Numinis Hymnus: Artificem cantant singula membra DEUM. 4. Non puduit Solymae Regem contingere chordas, Iessides sacrum percutiebat ebur. Cum socer attonitus furias pateretur Averni: Sacraque convulsum stringeret ira iecur: Vexatum rabie, Generi medicina levavit. Illa, nihil praeter fila Davidis erant. Lusit, et immitem genium pacator abegit. Est aliquid, stygium perdomuisse canem. Quondam etiam citharam fortis percussit Achilles , Illa, qua vertit Pergama capta, manu. 5. Nostrum aliquis sola testudine condidit urbem. Hinc veteres Thebae nobile nomen habent. Nostrûm aliquem montes, silvaeque fuere secutae: Fluminaque in ripis clausa stetere suis. Vidisses mota radice incedere quercus, Agmine, quo pulsans Tympana miles ovat. Ibant et Cedri, mistaeque virentibus alnis; Nigra comas abies, populus alba comas. Ibant et si quas non impediere cupressus Funera: nam tumulos visere saepe solent. Ingemuere truces ursi: flevere leones, Insontes agnis accubuere lupi. 6. Hinc nobis accessit honos; hinc gloria crevit. Gloria non vacua est; sed nec inanis honor. Purpurei Patres, diadematique Dynastae Conducunt pretio. nos quoque Caesar emit. Annuimus tarde: tamen allicit aurea vulpes: Qua visa, cuius sit taciturna chelys! Mille per ambages alios prudentia Iuris Efficiat claros: me mea Musa beat. Quasque aliis toto sudor vix afferet anno; Unicus ingentes fert mihi Mensis opes. Quam facile est, graciles digitos intendere plectro! Quam facile ex collo vox modulata fluit! Gutturis exemplo tali flavissima merces (Scis bene, de quali flumine sumpta) datur. Nobis Pactolus rutilas eructat arenas: Delinit et fauces divitis unda Tagi. Nuper cum belle canerem, e fulgente metallo Iniecta est humeris torquis opima meis. Cingula resplendent: chlamydes subteximus auro. Auratis clavis tendimus, ecce, fides. Tinnit in aures sonus: tinnit quoque nummus in arca. Dulce est, alternis hunc variare chorum. Iamque adeo sentis, haud dona uxoria quaeri . Te peto, non dotem, cara puella, tuam. 7. Hoc ita non pridem memoranda nocte canebam: Cum tibi delicias fecimus ante domum. Ibam cum sociis calcantum more plateas. Intremuit solidas passibus icta silex. Non tunc excubias, non ferrum, umbrasque volantes, Non timui strictas in mea Fata manus. Ventum erat ad limen: tunc nostra resolvimus ora, Instructi gladio, pectine quisque suo. Ac nisi decipior, visa es mihi signa dedisse, Ter rota, ter strepitu mota fenestra fuit. Cynthia, cantabam, toto nitidissima coelo. Numine mutato, tu mihi Sidus eras. Phyllida dicebam: salve dignissima custos Elysiae villae: tu mea Phyllis eras. Chloris , io, florens, Zephyro dilecta marito, In mea prata veni: tu mea Chloris eras. 8. Musica Gens laeta est, pronoque in gaudia sensu Fertur, et affectus ad sua vota rapit. Finge coronatos onerari lancibus orbes: Fercula mutari; Massica vina bibi. Si lyra nulla sonat, quid sunt convivia muta? Orgia quid Bacchi ? si lyra nulla sonat. Luxus iners, ubi nulla fides, et barbita torpent. Mota movent animos, exhilarantque dapes. Ipsa quoque hac anima nisi se Comoedia ludens Induat: absque choro, triste cadaver erit. Ne dubites igitur sociare cubilia mecum. Quam mihi das vitam, reddere, Virgo, volo. Quemcumque anteferas: sterilis, vel frigidus Hymen , Vel morosus erit; si Citharoedus abest. 9. Non potes, ut cupias etiam, sine nubere nobis. Ni, ceu Persephone , nubere rapta velis. Durior ut quercu rigeas, scopulisque marinis Surdior: in partes arte trahere meas. Si Geta Diis genitus (nam Dii genuisse feruntur;) Threicia potuit saxa movere lyra : Non ego te fidibus nostris adducere possim! Et mihi Testudo est. et mea fila trahunt. 10. Dummodo non metuas; ne, qui nunc ardet, ut ignis Vanescit fatuus, sic vagus erret amor. Chorda levis nobis: sed sunt constantia corda. Mobilis est citharae, non animique fides. An non Eurydicen Orpheus constanter amavit? Moestus ab infernis cum revocavit aquis. Tu quoque descendens Erebum, post Fata, sub imum, Per nos ex Hecates eripiere sinu. 11. Te propter rapido peterem nigra Taenara saltu: Nulla moraretur Cymba Charontis iter. Item Cerbereos cantu sopire colubros, Demulcens placida colla torosa manu. Haec, si non ita sunt, sicut tibi iuro: trisulco Fulmine Taenarii mergar ad ima lacus . Hac me obstringo fide. tu, quid nolisve, velisve; Responso facili (nam puto, velle) refer. URANIA PAMPHILO SARGAE MUSICO . Argumentum EPISTOLAE QUARTAE.

URania , post lectam atque probe examinatam Sargae Musici Epistolam; indignabunda respuit minus castas preces: irridet superbas spes: describit et exprobrat ipsi suspecta Musicorum ingenia, et genium. Ad haec contemptis opibus, quas iactat, sumptuosoque artificio, malle se dicit coelestis Harmoniae unicam vocem audire, quam integram terrestris Symphoniam.

Synopsis.

1. Urania morosior, non eandem Musici chordam tangit.

2. Etiam fabulosum Amphiona despicit.

3. Si Pamphilus , uti iactat, saxa movere possit: cur non idem in pertrahenda ad se Virgine experiatur? quam tamen saxo duriorem sentiat.

4. Ceterum se non magnopere affici erga Musicos, quippe plerosque vagos, leves, velut errantes Cingaros : rudes, artium aliarum imperitos: immo Musarum nomine, quod sibi sumunt, magnam partem indignos. Studiis liberalibus nullos minus incumbere. quod ipsum Iuventutis Gymnasia satis probent. quotum enim in Lucalibus Theatris, iure merito praemia mereri.

5. Originem quoque Musicae artis, non magnam nobilitatem spirare, fabris ferrariis ductam.

6. Davidem Regem, altioris chori Psalten esse, neque ad profanum sive plebeium pertinere: qui vaticinia vix intelligat; nedum fundat.

7. Porro Tibicines commendatos ex arte Musica, nihil ad rem facere. qui enim Tubicines, in proelio severi Martis , umquam strenue se gesserint?

8. At enim famosum Musicorum Humorem, incredibili varietate volubilem, atque mirabilem: tum vultuosis propterea mutationibus obnoxium, utique rem esse, nupturientium consideratione dignissimam.

9. Enimvero Phonascos celeberrimos, plerumque videri pronos quoque ad temulenta iurgia Lapitharum. quibus quid esse queat infestius?

10. Sit tamen: Pamphilum non esse talem. quis aegre ferre debeat, etiam formidinem oppositi, praecordia feminei sexus circumdantem.

11. Quod nonnulli Musici, nullo negotio ditescant: sane (pro dolor!) contingere, plurium ingratiis, multorum invidia , aliquorum iniuria , quorundam incuria: peregrina superbia .

12. Quasi vero non et miserabiles atque pauperrimi esuritores ad pulpita templorum, et rotas ollarum dentur.

13. Quidquid sit; Musicam naturalem avium iuvenum frugalium incorruptam vocem, praeferri rancidis et pretiosis modulationibus eunuchorum.

14. Errasse bonum Pamphilum , quasi notatum, dum Uraniae nocturno tempore accine- ret, ad fenestram placuisse. talibus cantilenis, sive encomiis castas non affici.

15. Quid multis? Sponsae acquirendae, sed invitae obtrudi cantorem et cantum: haerenti insuper in exsilio, gementi in valle lacrimarum.

16. Denique, ut cecinerit, canatque procus Sarga suavissime: coelestem tamen Hymnodiam, a D[ivo] Francisco Seraphico auditam, non superaturum. Huic Uraniam immori velle.

URANIA PAMPHILO SARGAE MUSICO . 1. NOn sine vocali strepitu tua, Pamphile , nuper Incidit in nostras littera missa manus. Credo, ut continuo scirem, qui scripserat illam, Phonascum celebrem temporis esse sui. Gratulor hunc titulum. sed nondum exacta voluntas: Ut cupiam partem laudis habere tuae. 2. Nescio quem verbis sublimibus Orphea iactas. Plurimus Amphion semper in ore tuo est. Illos saxa, feras, fluvios traxisse canendo: His ut te proavis suspicer esse satum. 3. Quin igitur patrias exerces callidus artes? Et pariter fluvios, saxa ferasque trahis? Cur me sollicitas precibus, cum cogere possis? Quae duci renuit, nonne trahenda fuit? Si videor tibi dura silex, torrentior amne, Saevior Hyrcana tigride: fila move. Nimirum vanis rumoribus improba serpit Fabula: veridici nil ea vatis habet. Fabula sunt veteres, saltantia moenia, Thebae . In terris, Cadmi non fuit ille nepos. Fabula, quem Bacchae Thyrsis mactasse feruntur: Aut cui delphines supposuere caput. 4. Qui propria plerumque domo Laribusque caretis; Posse rear muros aedificare lyra ! Nullus ab Aegypto tam late Cingarus errat; Quam grex, qui vocem vendere et ora solet. Iamque Ducum pronas, Regum iam raditis aures: Ultima Romani Caesaris Aula tenet. Interea indocti, nullo sermone politi, Otia per noctes ducitis atque dies. Ex his qui norunt septem discrimina vocum, Pierii quota pars est studiosa Chori? Quis canit, et pariter studiis operatur honestis? Musicus, et Musas vix reperitur amans. Oderunt potius: quoniam plerumque vagantur. Unde vagabundi mobile nomen habent. Annua sollemnis redeant certamina Ludi: Non qualem spectat campus, Olympe , tuus. Sed qualem merito statuit Parnassus Honori. Qui bene stat, currit: Qui sedet, illa volat. Curritur hîc pedibus, quibus aut Elegia movetur; Aut tuus Aeneas , Dauniades que, Maro . Ingeniis certant Iuvenes. nova lucta Palaestrae Incipit, atque oleo gaudet inuncta cutis. Sumitur hoc oleum nocturna ex lampade: qualem Ipsa rigat cerebri rore Minerva sui. Tum vero ad caestus, arcusque: asperrima cernas Virtute et doctis bella movere dolis. Quisque suos acuunt calamos et spicula tergunt: Quot pleni capitis viva pharetra gerit. Contrahitur facies: oculi sub fronte reducta Invigilant: mutat pallidus ora color. Scanditur exacto ludo sublime theatrum. Ordine, Victorum nomina praeco legit. Hic apium, hic sertum de glauca tollit oliva. Sunt, quos Laurigeros Thessala Virgo facit. Saepius adversum est: Phonasci, debita iure Praemia pauca ferunt: si tamen ulla ferunt. 5. Quid iactas artem? cuius primordia, priscis Si qua fides, haec sunt; Malleus, atque faber. Ferrea Cyclopum , repetitis ictibus, Echo Intonat, alterna percutienda manu. Hinc observatus resono concentus ab aere; Fit subito mollis, qui modo durus erat. 6. Non puduit Solymae Regem contingere chordas. Credo equidem. Vates Entheus ille fuit. Admovitque fides dignas caelestibus Aris. Non poterant tangi nobiliore manu. Praesagus fibris divinas expulit odas : Ad quarum sonitus intonuere Poli. Sacraque quam Genii velarunt grandibus alis; Sensit, et arcanis annuit ARCA modis. Ille potens totum cantu tremefecit Avernum : Ut retro versis Styx ulularet aquis. Tu quis es ad tantum, nervis instructus ovinis? Non mulcet Phoebum , Faune , Camena tua. Quod certamen erit, si sus doctura Minervam est? Scilicet ad cygnum corvus inane strepit. Plerumque impuros tantum cantatis amores: Quaeque manu geritis plectra, Cupido dedit. Illius ardentes iaculantur vestra sagittas Ora: nec auditur vox, nisi bella Venus , Bella Venus scenas omnes et comica tecta Personat: haec stultis fabula sola placet. 7. Quin etiam Aeaciden , animosaque nomina profers, Nullus Achillaeo maior habetur honos. Heu miser! ille fuit magni Chironis alumnus. Cuius tu fueris; forte referre pudet. Inter equos, interque tubas, interque leones Nutritum docuit, quae cecinisse iuvet. Et tu femineam bello committere buxum! Et tu, Semiviri quae docuere Phryges ! Frange lyram Paridis molles agitantis amores. Illa nihil prorsus fortis Achillis habet. Musicus in castris, quamvis armatus oberret, Scilicet in curru deside quinta rota est. Quem Suecum terrebit enim Philomela canendo? Cantum alio tactu fortius ille movet. Parce, precor, lituis citharas confundere, Sarga . Non bene conveniunt, nec modulantur idem. Terribilis nostra leviorem aetate repellit Fistula nec valet hîc : fistula dulce canit. Haec quoque Martis aves, aquilas, corvosque rapaces, Nedum luscinias, agmina parva fuget. Suadeo, si me audis, Dilecte, domestica castra Pace tua: pacem Protesilaus ames. 8. Quam neque securam tamen, aut sine crimine puram Audio te solitum continuare diu. Dicitur et vobis mirabilis Humor inesse. Nescio, quo monstrum nomine tale vocent. Verminat introrsum, subitosque ad Gorgonis ictus, Innato lepidum sibilat angue caput. Nunc celeres animi motus: nunc pondere mens est Tardior: et stertit non madefacta chelys. Nonnumquam subeunt primi fastidia coepti. Mox desperatum continuatur opus. Vina resumuntur, plectrumque resumitur una, Sobrius hesterna non volet ire via . Invito quondam canitis: cantare rogati Abnuitis: quamvis Caesaris ANNA roget. Haeret propositum Phalaris licet ipse minetur: Non solvet nisi bos aureus ora datus. Nec tamen hoc oestrum censura damno severa : Fertilis ingenii cum sit amoena seges. Magnorum caussa est operum: sine vermibus istis Vis animi marcet: nullaque vena micat. At simul erepunt, tractimque a fronte moventur: Titillant nervos, succutiturque caput. Gaudia subsultu crispant praecordia miro. Ostendunt certas os oculique notas, Se sapiens prodit furor; et vivacior ardet Impetus: et risum laeta Medusa ciet. Libertas timidis non displicet illa puellis. Austeros etenim non decet esse viros. Certe ego festivo malim nupsisse marito: Radicem cerebri cuius hic Humor alit; Quam tetrico vultu semper qui durat eodem, Seu Capricorne tuo, bubale sive tuo. 9. Dummodo non tandem manifesta insania rixas Inchoet: et vermis, fiat echidna nocens. Hoc quoque enim timeo. vidi considere septem Sub platano foliis luxuriante novis. Bacchus adest: (bacchantur enim) maioribus urnis Poscitur; et crescit, dum bibit, ipsa sitis. Iamque suo vehitur Senior Silenus asello: Et quae Bassarides cum sene semper eunt. Ergo simul caluere mero, caluere tumultu: Fit fragor, et sparsim pocula iacta volant. Mensa supinatur. mox instrumenta canendi, Telorum subeunt nablia fracta vicem. Frusta resumptorum tristes adhibentur ad usus. Vulnera distillant: sanguine mappa rubet. Cum Lapithis summas Pindi iaculantibus ornos, Ipsos Centauros accubuisse putes. Centauris ut ego coelestis Filia nubam! Non sum Peliacis edita Virgo iugis. 10. Sis tamen exceptus, neque turba notus in ista. Sarga meus comis: Sarga benignus homo. Sed mitem genium posito quo pignore sancis? Quis pro te Sponsor, quis volet esse vadis? Omnia nam metuunt, quibus haec sunt praelia nota. Sollicitant iusta suspicione leva. Dissimulant, simulantque: et multa precantur abusi saepe puellarum simplicitate proci. O quoties dicunt: mea lux, mea sola voluptas! Nec mea, nec sola est, et mea sola minus. Invidiosus amor fatuos transfumat in ignes: Inque truces iras suspiciosus amor. Mille sonans fidibus laetis promittitur aether: Ex his servatur saepe nec una fides. Succedunt valles lacrimarum montibus aureis: In quibus infelix moestaque nupta iacet. 11. At Phrygio cultu spectandi incedimus, inquis. Hoc est, quod lites invidiamque movet. Musicus induitur Sutoris filius auro: Cerdonem Tyrio murice lana tegit. Teutona Maiorum claris natalibus ortum, Nobilitas panno vestit avita rudi. Unica Vox, caussa est tanti discriminis huius. Atque adeo refert: vir canat, anne spado. Dives fit, Tuscis ferro castratus in Oris: Integer, et nullo vulnere castus, eget. Plus igitur fuerit, Martis cecinisse tropaea: Hostes in campo quam superasse suos? Cedunt arma togae: concedit laurea linguae: Arpinas vere vaticinatus erat. Cogitur ignavis Labor, et, quae classica proflat, Imbelli citharae succubuisse Tuba. Vertere Rhene retro: virtutem gratia vincit; Eunuchusque viros: vertere Moene retro. 12. Quo rapior demens? quales effundo querelas? Turpis an offensam me quoque livor edit? Gratari potius, quam sugillare decebat. Ex aequo partas Dii tueantur opes. Haud equidem invideo: multo flavete metallo: Gratia quos Regum, voxque canora beat. Sed paucos Fortuna levat. quos tollet in altum, Forsitan e multis unus et alter erit. O quot ieiuni rumpunt ad pulpita fauces! Insignes Codros iure vocare queas. Dum cantant, saturi tosta perdice putantur: Sed redolet lentem pulchraque vestis olus. Ore fluunt voces; quas credas Attidos esse: Latrat in exeso ventre canina fames. Funera nonnulli fiant, si funera desint. Macra sepulcralis corpora lessus alit. Ah! praeeunt funus, lugentque cadaver inane. Verius ob proprium corpus inane gemunt. Dira fames cruciat, roditque domesticus hostis. Occidet miseros: ni Libitina iuvet. Illa iuvat, nummoque dato solatur egenos. Cur tu non etiam dives avare iuvas? Fratres nempe tuos. quot mendicabula cantant Ante fores tenebras, atque Numisma petunt! Quos inter quidam lacero centone teguntur: Multorum in pedibus calceus alter hiat. Tu facie torua transis, et despicis illos. Ecce hoc est; mihi quo SARGA placere nequis. 13. Saepe etiam vestris concentibus Ecloga praestat. Tam tremulo vanos editis ore modos. Hic interrupto gemitu luctatur; et hiscit: Ac si Stultitiae tura litare velit. Ille sonum obfuscat, tractimque resorbet eundem. Miscetur corvo nescio qualis olor! Alterius credas veluti labentia vocem Flumina, confusae radere littus aquae. Praefero lucis aves: carmen meditantur ineptum Omnibus in silvis. Praefero ruris aves. Hae non emungunt proceres: nec carmina vendunt; Aut pro gratuita voce talenta petunt. Vos nimium caro sumptu suspiria vestra Venditis, et rauci gutturis exsequias. Quadringenta sono demus! sestertia sumat Musicus! an tanti stet mihi pulmo tuus! 14. Forsitan exspectas illius praemia noctis, Quae nuper, Maio mense, canora fuit. Scilicet applausi: ter motis laeta fenestris Cantanti signum visa dedisse tibi! Heu! nimium simplex! decepit opinio vana. Mentitur votis saepe cupido suis. Increpui temere rotulas, digitoque removi, Quae retinent vitreas claustra minore fores. Audivi celebrem nostris de laudibus oden : Cuius nec minimo pectine digna fui. Illa vel aversam poterat placare Dianam : Iunonemque trucem conciliare tibi. Cynthia iam pleno vultu formosa vocabar: Casu fulgebat Cynthia , et alba quidem. Floraque dicebar flores dispergere digna: Qualibus exsultim fertilis Hybla fragrat. Sunt suspecta mihi de coelo encomia lapsa. Non cupio falsae nomen habere Deae. Phyllida cantasti. quoniam fuit illa modesta: Illius exemplo rustica Phyllis ero. Rustica sim sane, dicarque ligonibus apta: Rustica dum vitae sim sine labe meae. Callosis manibus glebas fregere Sabinae. Castior his Virgo nulla Latina fuit. At non Matronas tales aequare vetabor; Moribus et factis annumeranda meis. Qui bene noverunt, nullo me crimine damnant. Nostra (velim, quaeras) fama pudica manet. Illam tu primus laeso libabis honore: Ut citharae pretium nobile dicar ego! Constarent audita nimis tua barbita magno, Quae cupio semper Virgo manere, mihi. 15. Adde: quod exsilii locus hic epicedia poscit: Non Fescenninos, cantica blanda, iocos. Tempus plangendi. gaudendi sera sequentur Tempora, post longas non properata moras. Interea Salicum suspendimus organa ramis. Non patitur cantum terra aliena tuum. Flere vacat. nondum maturi cedite risus. Pronior ex oculis tristibus unda cadit. Undique circumstant me tot mala, totque dolores; Littora quot conchas, gramina campus habet. Mole sub hac laeter! frontemque ad falsa serenem Gaudia, cum mentem nubila moesta premant! Immo ais, hoc ipso, tibi opos cantore marito, Qui pellat. fateor; pellere multa queas: 16. Quod nisi iam mecum statuissem vivere sola, Et sic bis genito vivere certa Deo: Uni forte tibi poteram promittere taedas, Et canis, et mulces, et placuisse potes. Non adeo a plectris hic noster sexus abhorret. Inter Pierides nos quoque turba sumus. Quae procul Aonios distinguunt vocibus hortos, An non sunt Musae , terque Puella triplex? An non Calliope liquidas dat gutture voces? An non divinos nostra Thalia modos? Omnia si fias, numquam Polyhymnia fies. Ter centum similes vinceret illa tui. Hanc quoque contemnam. video meliora, proboque: Sed non, ut Colchis , deteriora sequar. Ergo, quas caelo pridem sacravimus aures; Parce supervacua SARGA ferire lyra . Altera quae medio scintillat in aethere, maior Me Lyra delectat; cedat in Orbe minor. Nonne vides volucrem, quae a laude vocatur Alauda, Aeria sursum tendere in astra via . Describit pennis gyros, et circinat auras. Quo propior coelo est, suavius illa canit. Sidereis lapsus de Sedibus Aliger oscen, FRANCISCI steterat debilis ante torum. Vixque chelyn strinxit; cum plaudit et exsilit aeger: Ut prae laetitia pectora paene crepent. Iste, precor, fidicen nobis quoque ludere pergat. Angele caste veni: Pamphile noster abi. TH. ROPERTUS GAMBARA POETA LAUREATUS URANIAE . Argumentum EPISTOLAE QUINTAE.

INgenio, quanto valet, sua vota peragit; multas scilicet strophas coacervans, ut Uraniam in serica retia coniectam obtineat, inter ceteras , etiam Echo adhibetur; figmentum utique Poeticum.

Synopsis.

1. Poetarum nobile genus, vigor, spiritus, divinitas.

2. Echo Parnassia , familiaris Poetarum Dea. hanc scilicet vaticinatam fuisse: Uraniam , Gambara e fore Sponsam.

3. Dearum aliquam contemnere, non esse tutum. quod malo suo testentur Cydippe, et Anaxarete.

4. Quantum hoc? Poetas sacros vocari. ideo et statuas illorum honori antiquitatem posuisse.

5. Lesbiam , Corinnam , Cynthiam , Neaeram , aliasque Veteres Romanorum puellas, sua nomina posteris, facultatis Poeticae beneficio, transmisisse.

6. An non Lesbia Sappho , Polla Argentaria , Elpis Boethiana , feminae, et ipsae Poetriae? accenseatur et Urania , tanto dignior illis futura.

7. Quid? ipsum Deum, rerum omnium conditorem, a Graecis nec frustra, nec indecore, summi Poetae nomine honorari! specimen artis ipsammet Uraniam esse; nobile figmentum; Carmen examussim compositum, suis constans numeris ac metris.

8. Quid ergo dubitet in manus aemuli artificis convenire? carmen ad Poetam spectat. Pulchrius facturam Uranien , si facilem se praebeat. duriusculis versibus offendi aures.

TH. ROPERTUS GAMBARA POETA LAUREATUS URANIAE . Hanc tibi transmitto, coelestis Virgo, salutem: Quae numquam reddi, te nisi dante, potest. Fallor: an ora rubor subit, et miratio mentem! Meque prius damnas, quam prober esse reus! Perlege, quodcumque est, nihil haec tibi charta nocebit. Suspectâ non est illa notata manu. 1. Scribimus insontes: nisi forsitan alma Poesis Fraudi, vel probro sit mihi castus amor. Carmina dant viam: revocantur carmine Manes. Sistuntur volucres Solis euntis equi. His quoque, cum vultum tenebras invadere sentit, Luna laborantes corrigit aegra boves. Concita Pierio sternuntur fulmina cantu: Adque pedes, ala deficiente, cadunt. Vatibus ut Dii sunt; sic Vates cura Deorum. Implentur sacro Flamine, quando canunt. Ora ferox quoties pallentia Spiritus intrat: Corporis exuimus pondera, Diique sumus. Quod locus, et, quantam premimus, quoque sella fatetur. Cum trepidans patior Numen, et ipsa tremit. Ac simul hinnitum sonipes attollit, et alas: Gaudet, et ingenti terga fragore quatit. Ignescit facies: coma turbida surgit in altum. Bullit, et undanti sanguine vena fremit. Antra sonant: fumant rupes, silvaeque moventur. Exsultat vivo spumeus amne latex. Est aliquid, medio subduci pectora mundo. Aspectu Phoebi sic propiore frui. Si videas, tota perculsa movebere mente; Et dices: Superos hic habitare puto. Ne dubites, habitant, nostroque in corde morantur. Delius hic sedem fixit Apollo suam. Me quoque praefecit luco, Montique bicorni. Officium nobis utile spero fore. 2. Est locus in medio Parnassi vertice, iuxta Fontem, quem scalpens ungula fecit equi. Vallis ibi platanis et amica consita lauro, Herbida vivaces pone residit aquas. Circumstant modici colles: formamque theatri Exhibet incurvis silva reducta iugis. Pegaseo de fonte fluens, per gramen et herbas, Purior illimi rivulus exit aqua. Hîc ego, dum saltus, devexaque confraga lustro; Obviaque incertis profero verba sonis: Clara repercussae me vocis imago salutat: Cumque loquebar, ave: vox remeavit, ave. Intremui circumspiciens. nihil usque videbam. Protinus agnovi Montis adesse Deam. Echo, dulce decus, nostrarumque una sororum, Alloquor: infelix ecce Poeta tuus. Heu miser, et cura thalami non anxius una ! Unam, non multas, in mea vota peto. Sed quod mireris: quae dat mihi vivere, non vult, Quamvis sollicitem, nubere Virgo mihi. Nescio quem Sponsum nostro praeponit amori: Cuius percipiat Mentis in aure sonum. Qualem credideram tantummodo corporis esse, Deberique meis auribus: illa negat. Vaticinare soror: coniux erit illa petentis, Quae festiva procos ludere quaerit? erit. Quae modo stat nostro metuendae cura repulsae, Semper in afflicto pectore stabit? abit. Atque adeo Uraniae socianda iugalia vincla Duratura putas, et fore grata? rata. Si rata sunt, cur ergo fugit, velut avia Daphne: Tam cito, quam remis concita navis? avis. Opto: sit Halcyone ; Ceyx ego. prospera curret Tunc vita. ad nomen, Vita; remisit, ita. Sufficit. in noctem declinat vespera. dices. Commodius reduci cetera mane. mane. Cur maneam? Dic ergo: meas cupiatne fovere Spes, an ludibrio ducere malit? alit. O alat. interea resonent mea carmina silvis. Ingeminet voces laetior Hymen . Hymen . Dixerat: exsilio, mecumque audita reporto. Iam saltem, Uranie , durior esse nequis. 3. Irridere Deam, (certe est Dea Pieris Echo: Quamvis responsum det breviore sono.) Irridere Deam, vanoque eludere fastu, Consultum non est. haud ea tuta fides. Scis, quantum obfuerit despectus Acontius olim Cydippae: poenas Corporis aegra dedit. Quod contempsisset, coram praesente Diana, Verba Pharetratam testificata Deam; Febribus incaluit: nec erat spes ulla salutis. Paenituisse, simul convaluisse fuit. Tanti etiam refert, non temni Numina: solo Quando vel in pomo se quoque culta velint. Si potes exemplis veterum poenisque moveri. Cypris Anaxarete Virgo superba fuit. Atque ideo in saxum membris concrevit obortum: Diriguere manus, diriguere pedes. 4. Cur me despicias? non sunt de plebe Poetae. Cedat Laurigero turba profana choro. Prisca sacerdotes Phoebi nos Roma vocavit. Esse quid hoc tanto maius honore potest! Marmoreis quondam statuis donamur, et aris. Quid superest, nisi tus, prociduumque genu? Inque foro Vatem signata orichalca loquuntur. Proxima purpureis Regibus ora gerit. Quod vultus altis sublimes fontibus exstant: Fontis Castalii numine surgit honos. Effigies steterat Stilichonia bella canentis Aenea , Traiano conspicienda Foro . Tam Verona suo, quam Mantua debet Alumno, Altius erectum tollere visa caput. Plus dedit Andinus pastor tibi, Roma triumphans: Quam dederit niveis Scipio vectus equis. 5. Dic: ubi sciretur toties celebrata Lycoris ? Si non a Gallo sic celebrata foret. Lucet adhuc hodie facundi clara Properti Cynthia : caelestis, plus neque lucis habet. Oppetiit duram cum passere Lesbia mortem: Sed vivit versu, docte Catulle , tuo. Dilectam Lalagen transcripsit Horatius aevo. Quid plus a Fabiis Paulla recepit avis? Gracchorum fuerit grandis Cornelia mater: Non minus est Flacco Lydia nota suo. Famosam fecit Phoenissam Musa Maronis . Huius enim Dido regia claret ope. Exulis ob meritum, toto non exsulat Orbe Nominis et Formae fama, Corinna , tuae. Frustra se gemmis coluisset pulchra Neaera : Ni tuus auxisset, culte Tibulle , decor. Illa, illa ingenuae frontis notissima Laura , Petrarchae Lauro vindice, nota viret. 6. Est ubi vos ipsae clarum nomenque decusque Quaeritis: et coeptis blanda Thalia favet. Hinc decus aeternum famosa Poetria Sappho Promeruit, Musas inter habenda novem. Quid memorem Pollam ? Polla Argentaria Vates Pharsaliae Vatem iuvit et ipsa virum. Bella per Emathios plus quam civilia campos Fertur Lucano concinuisse suo. Tu quoque digna tuo (fuit ille Boethius ) Elpis Coniuge, Romulidas clarior inter eras. Elpis , io, sperata tenes encomia famae: Subque tuo Clio nomine tecta latet. Tales, URANIE , felix Heroidas aequa. Quae tibi perpetuae copia laudis erunt. 7. Utque velis, tamen ipsa nequis odisse Poetas. Forsitan ignoras, quis tuus auctor erat. Numinis, URANIE , nihil es nisi Carmen amantis: Virgo divinis emodulata modis. Qui te composuit, nitidumque exegit ad unguem; Ille Pelasgorum voce Poeta fuit. Finxit enim, figulique modo sua vasa rotantis, Corporis eduxit singula membra tui. Finxit: ut ex cerebro lepidas miscente figuras, Sacra Poetarum Carmina mille fluunt. Cum tam formosam sacro te fudit ab ore: An non tunc cedro digna locutus erat? Carmen Parthenium, scriptumque in Virgine charta es. Carmen, quod iungi versibus opto meis. O Nymphe gracili constans pulcherrima metro: O ebur, o Libycae dente polita ferae. 8. O Carmen minioque rubens, et pumice rasum! Condere quale potest ingeniosa manus. Regali folio impressum Rex edidit ille, Edere qui potuit non nisi solus Amor. Oblectat Superos tam suave Poema: suique Nobilis auctorem mulcet Imago Deum. Ah! modo ne versum cogar te dicere durum: Aut male tornatum, degeneremque sibi! Ille placet, qui lene fluit. placet illa Poetae, Cuius amica nihil vena rigoris habet. Da mihi te facilem, sicut mea carmina se dant. Illis asperior ne, precor, esse velis. Ecce, velut Sponsae dilecta ad vincula currunt. Ecce, fluunt liquido nil remorata pede. Sponte sua numeros, sine vi, glomerantur in aptos; Sponte sua veniunt; tu quoque sponte veni. Et venies. pendent cognatae ut vitibus uvae: Carmina sic haerent Vatibus usque suis. URANIA TH. ROPERTO GAMBARAE POETAE LAUREATO . Argumentum EPISTOLAE SEXTAE.

Perlectae Epistolae Laureatae Th. Roperti (etsi amatoria, quasi a Paride ad Helenam scripta videri poterat) Urania adeo non arrisit: ut potius et ipsum fabulatorem exesse iussum, et argumenta ad persuadendum ab auctore conficta, sollerter exploserit.

Synopsis.

1. Uraniam horrere nuptias Poetarum: utpote, quorum verba sint vana, fides fluxa, vita fabula.

2. Quod enim aliud genus hominum tam heteroclitum, suisque Phantasiis indulgens?

3. An, et quomodo Poetae Sacri.

4. Gigantomachia Poetarum detestabilis, contra caelum et sidera, Superosque veros euntium, imponentium falsos. illorum quippe mendaciis totum Olympum inquinari.

5. Quid fastuose iactet statuas Poetis positas? quando ipsimet plerique, hoc aevo, verius sint statuae, quam Poetae.

6. Adde: plerosque sic pretiose aestimari, ut clarissimus quisque egeat.

7. Adeoque Uraniam non cupere suum nomen,a paupere Musa , ad frigentem focum celebrari.

8. Quid autem iuris Echo habeat in alienam voluntatem! matrimonia utique libera esse. cur sibimet ipsi Narcissum suum non fuerit vaticinata?

9. Si Urania , ut Poeta vult, ipsa quoque sit Carmen Dei, Poetae omnium primi: ergo rectius in manus Auctoris sui, unde prodierit, reventuram. proinde bene valeret Gambara cum Parnasso suo. sibi coelestem in cruce Sponsum praefixum esse.

10. Certe qualecumque Carmen dicatur Uranie : daturam tamen operam, ne inter profana recenseri possit.

11. Invitatur Gambara ad Patientis Christi Tragoediam, in Monte Calvariae peractam.

URANIA TH. ROPERTO GAMBARAE POETAE LAUREATO . UT vidi, ut legi: (vidi, legique volumen) Visa mihi, et lecta est fabula: sicut erat. 1. Mente tuae fidei, men' despondere Poetae! Avertant Superi, Dii mediique iuvent. Verba Poetarum foliis leviora caducis, Qualia brumali flamine lapsa volant. Ludicra quis credat mendacia fingere doctis? Haec ars, haec vestri vomeris alta seges. Integra stipantur figmentis horrea vanis: Incumulum plaustris exonerata ruunt. Ede: quis ex vobis insedit Pegason umquam? Frena quis alipedis, quis iuga vidit equi? Non est, et numquam visus fuit iste caballus. Troia suum saltem capta fuisse probat. Fons ubi? quem potans, secreti Numinis haustu Ebrius, extemplo fata futura videt. Vultus ubi? quem si videam, lapidescere cogar! Tam rigidus colubris stantibus horror inest. Aut ubi spirantes furtiva oracula silvae? Scilicet in ramis Phocidos illa sedent. Scilicet ex illis, mota velut arbore poma, Cumque suis nidis decutiuntur aves. Gurgite limosos natat anceps gloria Vatum: Quaeque etiam summa est, saepius ima petit. 2. Ut verbo dicam: furor est sapientia vestra. Idem Thyrsigeros sonticus humor agit. Quando insanitis, sanos vos esse putatis. Ille magis, sibi qui credit inesse Deos. Quisque suos patimur manes, clamatis et ipsi. Constat vos cunctos pectore posse pati. Spes, timor, ira, dolor: (sed amor magis omnibus istis) Omnibus in libris pagina vestra canit. Sirenum quod in ore sonat, quod in Aegide terret, Quod salit in Circe , corde Poeta fovet. Invenies aliquos, emota mente, putantes, Omnia rimari, muneris esse sui. Scire, quid occulte frater Iunonis in aurem Dixerit; atque viro non bene nupta soror. 3. At sacer est Helicon; Sacer, Aetheriusque Poeta. Ignea divinae semina mentis habet. Tota Sacerdotum titulo nos, scribis, honorat Curia Achivorum, Dardaniumque Domus. Vos sacri! qui pro Templis delubra subitis; Fulgentes tenebris, impietate pii. Vos Sancti! vestris qui Diis affingitis omnes Nequitias: quaevis furta probante Iove. Vos sacri! quorum doctrina et vita profana est: Unguis equi, crater: Delphicus, Ara, tripus. Vos Sancti! quos dedecorum scelerumque magistros In vitium praeceps esse Iuventa probat. Vos Sacri! per quos discincta licentia regnat: Exuitur virtus: induiturque Venus. Auri Sacra fames: morbus Sacer esse Dianae Dicitur: et Sacer est, quem sua furca gravat. Hoc fortasse modo, si divinare licebit, Ex vobis aliquis ter sacer esse queat. Quo Gallus Corybas Cybeleia tympana pulsans: Mystica Curetes dum Iovis arma rotant. Multa per Antiphrasin veterum sunt dicta Sophorum. Visne per hanc titulis pondus inesse tuis? Sic Parcae parcunt: lucus caligine lucet. Eumenides , Furias , lingua iocosa vocat. 4. O detestandi, genus exitiale, Poetae! Per quos nec Caelum sordibus omne caret. Totus adulteriis vestris impletur Olympus . Omnibus ex stellis Unica Virgo nitet. Quid facit in Superis Ganymedes Troius oris? Sparsaque caeruleas Cassiopeia comas? Quid faciunt Hyades, et maesta Pleiade natus? Quid Nonacrinae Paelicis Arcas agit? Falsa avis; ausa sinum pulchrae incestare Lacaenae , In medio petulans Aethere Cygnus ovat. Leda sciet melius, quo tempore venerit ales: Tunc saltem in nido non fuit ille suo. Crimina plura micant: scintillantesque choreas Prô pudor! ex alto fabula turpis agit. Ante chaos vestrum fulsit castissimus Aether: Nunc nimis a facie dissidet ille sua. Non tanto in caelum pugnavit Phlegra tumultu, Horridus Aegeon, Enceladusque gigas. 5. Nempe etiam vestri vultus ducuntur in aere: Marmoreoque levat celsa columna tholo! Accipio hoc omen, vigeat modus iste loquendi, Laus Statuis non est invidiosa tuis. Multi prae vivis, fateor, verique Poetis, Tantum sunt statuae: mutaque signa voces. Tam rigido miseram constringunt frigore chartam. Tot spargunt febres, totque venena vomunt. Non omnis, quicumque canit, dicetur Apollo : Nec quivis vacuans pocula, Bacchus erit. Quantula res, aliquem metro contexere nodum: Stridulaque in numeros cogere verba suos. Saepe aliquos crines vincit Peneia Daphne , Ut ducibus credas Caesaribusque pares. Proteus urticis caput, atque palustribus ulvis, Stramineoque liget dignius orbe Ceres . 6. Quid? quod egestatis Parnassus labe notetur! Non multum argenti clivus inanis habet. Nec Mons Svvacensis , quem profert alta Tyrolis , Uncis fossorum tot fabricatus hiat; Quot Mons iste biceps. vix spes tamen ulla metalli: Quale decet Reges: unde corona micat. Res angusta domi vexat plerumque Poetas. Vilius ingenium ditior arca beat. Quo mihi sit coniux ornatus imagine macra: Squalida nil adipis si trahit inde penus? Quo foliis aliquot succinctus tempora glaucis, Qualia cum salicis flore capella metit? Quid prosunt virides, marcentia serta, corymbi, Si numquam ex hederis aurea gutta fluit? Quo calor, et fervens Thebano Statius aestu? Si tenuis friget mensa focusque domi. Paucos viderunt Lucanos secula Romae. In tota locuples unicus Urbe fuit, Quid multis opus est? ipse insimulatur Homerus Pauper in angusta consenuisse casa. Scribenti Iliadem, Phrygio que Agamemnona bello Implicitum, et summi Dorica castra Ducis: Si vellet placare famem, sine nectare, cocta Servulus in patina pisa fabasque tulit. Nupturae in dotem numeravit carmina natae. Maeonides nullas ipse reliquit opes. Vendidit Euripides lacerum Sophocles que cothurnum: Exhausti merces pulveris, hircus erat. Vilius hoc aliquid! quo sex in fercula forte Digesto, rediit tristis et atra fames. Ah miseri! totam noctem impallescere chartis! Pervigiles nullo mane rubere mero! 7. Sic saturat vos solus Honor! quo me quoque vultis Pascere. sed fumum non reor esse cibum. Scilicet ut dicar famosa Poetria! numquam In vacuas laudes ambitiosa fui. Lesbia cum Lalage, cantata Neaera, Lycoris, Nomina virginibus ne memoranda quidem: O quanto satius, quantoque decentius essent Tradita vel ventis, vel putrefacta situ. Malo pudicitiae cum laude obscura latere; Quam tua cum probro, Naso, Corinna legi. Nondum me taedet castam producere vitam. Durat adhuc primus Virginitatis amor. 8. Sed promissa fui. Quis me promittere quivit? Cuius mandato Sponsa vel uxor ero? Nimirum cultrix nemorum resonabilis Echo, Hoc tibi iam pridem vaticinata fuit. Credere mira iubes, si tam quoque vera iuberes: Deciperes aliquam non sine laude sua. Quid mihi cum spectris habitantibus antra ferarum: Aut prope convalles praetereuntis aquae? Quam Iuno punivit, erit mihi pronuba Iuno! Illa memor nostri, quae nequit esse sui? Nam memor esse sui qui possit vocis Imago? Aut qualis tandem vocis Imago Dea est? Non igitur spondens alienae foedera taedae, Ad nutus potuit flectere vota tuos. Ipse perorasti: quaesita novissima carptim Ipse recepisti. Tu tuus augur eras. Scilicet agnoscam clamantem in valle Sibyllam: Quae numquam prodit, nec tibi visa fuit. Prodierit, fueritque tibi per somnia visa: In me quid Nymphe garrula iuris habet? Improba connubiis si tam bene praesidet Echo: Favisset thalamis rectius ante suis. Non potuit supplex lacrimis gemituque remisso Narcissi celerem sistere questa fugam. Elusit cupidas Iuvenis Cephisius ulnas. Montibus ex illo spreta pudore latet. O lateat. quid enim saevo transcribit amori Invitam? sortes temperet illa meas! 9. Aut ego Virgo pias ibo intemerata sub umbras; Et spolium de me nullus habebit Hymen . Aut ego te potius; quando Deus ipse Poeta est, Quam vilis Lenae perdita verba sequar. Ecquid ais? numero, mensura, et pondere consto! Virgo divinis emodulata modis! Ergo ego sum Versus! sum Carmen amabile magni Numinis! o faveo laudibus ipsa meis. Et quid ni faveam? quantum est, ex arte placere! Si cedro, qui me, digna locutus erat! Gambara , quis possit blandos odisse Poetas? Ingenii partus, Carmina fusa sumus. An non quodque suum genitorem pignus amare Cogitur: et genitor pignus amare suum? Quod si vera canis, nimirum debeor illi; Qui meus ut Vates, sic meus auctor erat. Desine velle meum Metrum convellere. qui me Condidit, hic habeat Carmen ametque suum. Ille manus dedit atque pedes, quibus ambulo, constant, Ut nosti, pedibus carmina quaeque suis. 10. Si sum Carmen ego: caveam, ne censear inter Sapphica: nam Sappho lubrica Musa fuit. Sed neque contingat me Vates Teius, opto. Tu quoque nil casti mollis Adonis habes. Herois potius cur non Heroica tentem? Quorum Principium est: Arma virumque canam. At non Aeneam, Troiae qui pulsus ab oris Multa tulit, multa pericla mari. Arma virumque canam, caeli qui missus ab oris Mira quidem fecit, sed graviora tulit. Arma, Flagella Crucem, galeamque ex vepribus hirtam; Vertice gestantem spinea serta Virum. Arma: Catenarum nodos, et vincla columnae: Diraque portantem corpore flagra Virum. Arma: truces clavos, laterique Hastile refixum: Perfusumque sui Sanguinis imbre Virum. 11. Haec maiore sono, coelesti innixa cothurno, Non Phryga semivirum Virgiliana canam. Vergiliae pro Virgilio plorantia fundent Carmina. septenis associabor ego. Ite profanato versus Helicone profusi: Cumque Elegis lepidi mollibus ite ioci. Non ero lasciuum, praetextatumque Poema: Quale sed in charta Virgine pinget AMOR; Rubrica dorsi, ductis vibicibus alte; Prodiga de scisso corpore vena fluet. Pumice non poliar; sed adacto ad pectora saxo, Quod Stridonensis Dalmata fecit, agam. Tegmine purpureo nolim spectanda notari. Non est conveniens luctibus iste color. In vili corio flagris compacta rubebo: Quale diu versans cerdo parabit Amor. Hoc habitu si me vis Gambara noster habere: Ad sacco indutam lugubris ipse veni. Sin aliter sentis; neque nos hoc schemate curas; Parnassi repetas claustra relicta tui. Mons meus est Solymae, quem sacra attollit Oliva: Mons meus est, nomen cui sua Calva dedit. Hic tragicos meditata modos in Syrmate longo, Flens super extinctum, mortua lessus ero. Altius egressis hinc nobis carmina Regis Maesta Palaestini, Psalmus et Hymnus erunt. Nil aliud speres: instes, ut Apollo licebit: Protinus effugiens altera Laurus ero. Qua potero, fugiam: qua continuare negatur; In virides arbor versa manebo comas.