Amphitheatrum Sapientiae, Quae Ex Libris Hauriri Potest: Cuius Decem Libri Puris Choliambis Scripti nunc primum prodeunt. Machine-readable text Caspar von Barth Barth, Caspar von XML version, markup prototype, December 1999 Susanne Mussmannmarkup Camena
http://www.uni-mannheim.de/mateo/camena/ barth4 barthsapientiae.html s001.html barthsapientiae.xml barth4/jpg html Hanau: Biermann, 1613.

Regeln fuer die Texterfassung 03/2001

not necessary

 February 2005 Jonas Goehler markup worked in corrections supplied by G. Burkard. Editorial description: typed - structural tagging complete - no semantic tagging - spell-check complete TARRAEI HEBI AMPHITHEATRI DE SAPIENTIA LIBER V. CARMEN I. Exercitatio. SUper negotia orbis acta terreni, Polorum amica, Trinitatis inmensae Beata nata, Mentis igneae flamma: Pudetne verba saepe perdere, eiusdem Tenoris, in te, et esse consciam caedis Tuae ipsius? Sepulta cum vagis rebus Inania ista despuis Sacramenta Quibus ligare digna caelitum coetu? An hoc tibi excidisse, saeva, demonstras? Cui est herilis ante cognita in vita, Nec expedit tamen pigens voluntatem Duplo dolore servus ille mactatur. In altero quia inscientia est velum Ut impedire pendulam queat Poenam. In hoc Scientia impiata condemnat, Nocetque pertinaciae suus lentor. Cui data esse multa novit, ab servo Herus reposcit omnia, et suum foenus. In hoc Deus sua omnibus dedit dona Ut inde singuli omnibus sibi prosint. At ille qui aptus alteris mage arguta Bene illa si locabit, atque prudenter, Negotiatus in lucrum sacri Regis. In ordines receptus ardidae lucis Ut alma Flamma perpetim in Deo floret. Abi ergo diva sensuumque Rubigo Pigrique torpor inficete secessus. Dei negotia heic gerenda, Magnatem Polo sacrare lucidam volunt Stellam. Ades perenne Numen, et iuva pigrum. Misella si quid ista servitus Mundi Inertiae obses, actitare conatur. Prius movere quam potest, gradum perdit: Nisi unde iussio, inde copia accedat. Ut impudica musca, frivolum stridens Vapore Solis emigrante, secedit, Et integra sopore vincitur brumam: Ita et scelesta natio orbis Humani Deo adiuvante frivolum quid audebit, Eo haud volente decubat mero somno. CARMEN II. Carmen. GRave istud aestimatur omnibus Carmen, Mihi est reapse ludus, et semel scribo. Mala esse si quis auctor aestimet verba, Eum abstinere mando rebus integris, Et ordinare copia ex sua metrum. Tamen quid exteri deinde ne importet, Ut ore prodiit meo, inditur cartae. Crisis proterva, Suaviludium pompa, Cui iiventus effera, atque heri nata, Revulsa rebus impia imputat verba, Ut antequam videre rem queant, censu Catoniana regula exigat stricto. Eam valere perperam volo argutam, Eoque abire, ubi suum tenet campum, In arma quippe carminum venustorum. Quibus coacta servit alma Doctrina. Placere si sibi alterius in census Poeta carmine efferat, ciet risum. In hoc placere ni mihi queam soli Patrocliana pulpita ocius lassem. Novena Conscientia hic cluet Musa, Minerva mentis ignis aemulae fulgor, Apollo Christus, omnia omnibus Christus. Quod haec levare si velim extra Aristarchi Supina Regna, Christus omne complebit Perinde carmen, ut supersit haud quicquam, Nisi istud inclutum, unicum, entheum Nomen, Cui genu omne caelitum, inferum flectit Nefanda, fanda, casta natio, incesta: Homo misellus in mero cui auditu Habet reposta signa caelicae vitae, Modis ita istud undiquaque perfectis Placere carmen impetret suo auctori. Ei novem modo ingruunt, puello acri, Biennia, atque serpere incipit vestis In ora picta candicante necquicquam Ruboris hactenus nitore. Adest aetas, Epheba temne dicta. pro viro incede. Brevis deinde restat orbita annorum. Vir in iuventa, in incluta senectute Quid esse credis? in virilibus factis Erit senecta: Quoi Deus favet, paucis Eum a labore floris huius absolvit. Vident proterva natio huncce migrantem, Et esse non bene aestimant rudi factum, Quod endo agone vivido exeat mundum. At ipsus ille qui redire festinat, Scit interire traducem esse vivendi. Ita est iuventus in mero bono aetatis Senecta facta saepe prospero excessu. Et, absit ut Dei ipsius manus testis, Id aegra dictat oppido tamen scite Cuique Cantilena pectoris docti. Quia inminere quod vides, cito subter Fugis: Timore pascier suo stultum est. Corona cui superba poscitur cursu, In illam habere fixa lumina et sensa Perinde debet, ut cui illa prendenda In omnibus sit, alma serta, momentis. Pigens stupore cursor, igneum Ladam Dabit tenere, quibat ipse quod dudum, Nisi impeditus horrido sui obstaclo. III. Deo placere. PUdica Virgo, fulmen aureum formae, Ab igneo nitore purpuram incendit, Suique flos probatur optimus cultus. Amator altus atque nobilis, formam Decusque prorsus appetit puellare, Sinum relinquit aureae rudem pallae Nitore captus ardido sacri farti. Ita istud omne, quo nitemus externo Et eruditionis et voluptatis, Deo quidem istud (ut pie sit inceptum Tamen) nequire displicere, pro voto est. Sed ille prorsus inditum cupit farctum, Hemonis, atque pectus entheum poscit. In hoc creata cetera, ut iuvent vitam. Dei in timore cuncta sancta censentur: Sed impetrabile ut siet quod obsecras. Tuo intimi ipsa corculi amatori, Videre quae quis haud potest rudi in mundo In hoc potita munero, ut Deo dentur. Gravis luela, Castimoniae vultu Perinde vendidisse noxias, atque Dei omne lumen intuens quod exsistit, Capi pote esset arrogantibus dictis. Quibus supina si quis acta componat, In altero putet sibi orbe vivendum. Dolus male acta duplicator incendit, Levis sequetur error in rudem culpam, Eum exstitisse disputant Sophi casu. At in latente falsimonia pectus Patratum in alta tollit usque eo crimen, Ut inde nec revellere audeat prorsus, Nisi subire, quod meretur, intendat. Acerba poena, cincta tota serpente Quatit flagella pone, pestilens horror Timore solvit impotente pro poenis, Cottidie sibi ipse luridas poenas, Putrisque conscientiae sinus vermes Genit, Colubra quis procul venenata Et hydra cedit et feri draco AEoetae. Eis fugata paenitentia excedit Necique pestis arma servat aeternae. Ut ille dirus anguis, aureum vellus Habere dictus, incubabat, ut tutor, Sibi ipse nullus, alteri invidus custos. Ita impiata conscientiae summa Nocet sibi ipsa crimini aggerans crimen; Nec ad Deum redire sustinet sese, Nec alterum sinit: peritque perdendo. IV. Voluptas. SAlax Libido, querquera febri torrens, Subire quod Gradivus haud potest, patrat. Manu tenace ferreum vibrans ensem Et in duella victor omnia omnino, Suavitate victus est meretricis. Ita Ilium atque Memnonis nigri turma, Amazonumque, quos virilia haud perdunt Bipennium sinenda, fulmine ingenti, Eos faceta saecla flore Seirenum Canore linguae amabilis rudi exstinguunt, Fretum pepercit, unda barbara abscessit, Charybdis atra, navium gravis pestis, Et arte et ausibus subacta magnatum, Nocere quita ne extimo quidem est clavo. Lyram proterva cum quatit vagam virgo, Subactus ipse paene cesserat ductor, Sodalis exit, audiendo contritus. Quod heic pepercit occinendo Seirenum Chorus, venena transigunt Deae Circes, Ulyssaeoque, pro sodalibus magnis, Sues ministrat inciens propinatrix. Vir abstinebit, ille qui bibet, porcus Haram obtineto: servitus Voluptatum Suilla pestis in pecus viros mutat. Cave audias quid, aut suave decantes, Furore mel latente Ponticum venit. V. Malus Benefactor. BEnignitate quae venit tibi a priva Reapse vostra deputanda laus tota est. Sed invenire perfidum est genus, quod cum Favorem ab altero expedivit, insanit Sibique regna condit, alteri exprobrat Decus Benignitatis ante mendica. Huic ted esse debitorem ut obtingat Teruncio teneris ultimo vinctus. Nisi soluta, cum libet tuo Regi, Statim soluta res nisi, interis totus. Tamen repensa rite cum tibi est summa SupercilI ferenda pompa succincti; Fuge haec piacla, sunto pro Chimaeraeis. Domi expedire si qua liber audebis Domi expedito: servus es foris, si te Locata vendit alteri viro moles Negotiorum, et esse non potes liber, Statim redito: servitutis exhaeres Manu tagace non reprendat incestae Libidinis patrator, inque nativae Serenitatis ora nubilum impingat Pedem, petulcus involator integrum Notata Iure multa dicta consultis Manuque missionis atque servorum Origines docere disputant multis. Genus Benignitatis adde suspectae, Cui cupido si qua abire servitum est, Ei obligator, inicit manum actutum, Nisi omne nutus ante-cogitat verbum, Perisse crede, victa tota libertas. Cave haec piacla, Conscientia exactrix Agenda dictet et Deus: vagas vulgi Quies severa proterat palam voces, Placeto nemini, tibi unico arride. Sed ut nihil nisi optima omnia accures, Ita omnibus placebis optimis belle. VI. Scriptura. IN nomnibus, legenda quae, reservato Tibi ipse iudicI, omnibus parem lancem. Ea ipsa quippe quae extudit homo, servant Fidem usque eo probanda, donec humano Labore rursus impetita vellantur. Liber modo iste, Biblia autumant librum; Librae omne nomen, ortus a Deo, temnit. Fide est legendus, hanc nisi attulit Lector Male eruditus, immo pessime vivet. Vago orbe pansa disciplina septena est Ibi, legendo iudicare te integrum est, At hic opus remittere omnia, ut nudus Fide potitus in tua tibi vivas. Quod esse si putabis usque eo doctus Dei ut beata dicta iudices servus, Operta quae modo integro fuit melle Merum putabis esse fel, sacram cartam, Proin caveto iudices; Deo crede Bene es, Deo linente labra, deceptus. Fidem Deo imputato: Credidi dictis: Quid? ipse dixit: ipse nescit, audacem Fide impetrante decipi: Satis dictum est. Deo suum ingere ipse purus a culpa: Ita olim in orbe saecla factitant puro, In aureo orbe: nunc Sophista periurus Bonum omne susque deque deputat simplex. Strophis abuti, et esse lubricum squamis, Trisulcilingua qualis hydra: laudatum est. Ferox iuventa, pulvere ebria hirsuto, In ora cum profecta publicae lucis, Ut ante talo, ita hicce ludit, et saltat, Iter quod eligat, Deumque quo ritu Sibi favere cogat, exputat ludens. Et inter arma Barbari pigens potus Polos stupescit, inque Dia commigrat. Sed antequam dies relapsa concedat Perit putando: dein politulis spumis Cutem tegendo tendit in Deum sedes. Is euge habebit inclutum, potest si quis Sacram ambidexter implicare doctrinam, Stophisque complicatae adesse cum ferro. Phrygis retorta lora ut olim Alexander, Cate impedita, fine perdito in nodis, Sagacis ensis expedivit impulsu. Abi, impudica musca, frivolus stridor Et inter arma poculorum et exsensos Sodalitatis impiissimae coetus, Tuis inane nomen a logis patra, Deo dicata vota rite servamus. Is, atque Mater illa prisca et antiqua Apostolisque docta, Martyrum multo Cruore fota, congregatio sancta Docebit est necesse quod mihi, scire. Eam invenire non, mehercle pro magno est, Patescit ipsa, pura quae Dei dicta Ut esse cernit explicat, sequi intendit. Catum sophisma, tortilesque concentus, Acuminisque, putidaeque doctrinae, Iis relinque quorum imagines cultus, Et in fide tenenda, transit examen. Eos refutat ille, cui placet, Mundo Inepta, consecrare caelicis scitis. VII. In Criticos. QUid, inficeta Natio, cies nomen Ab inquiete iudicl vagi motu? Eone nomine omnia obteges tetra Quod ipsa, te parente, iactitas nactam? Tibi ista dico, quae secuta sublustreis Minutias, cacuminumque semota Duella magna syllabis cies curtis. Et occupante fratre, quod tibi inventum, Ut acta Moenas impotentia Bacchi, Furis, quatisque Cerbero ora latrante. Quid insenescis extimae Vetustati, Ut eius eloquens ferare cum lingua? Sed interim duella moribus sanctis, Iniquitate pro lubentiae, impingis. Parum est polire verba, si cor exsensum est, Nitent labella, pectus horride sordet. Nec illa damno quae libris data argutis Loquentiaeque tempora et piis Musis. Ita utere hisce ne te abusus utatur. Inane velle consenescere in verbis, Nec ire rebus additum suum examen, Scelesta pompa se putare prae cunctis. Bonum catumque, si tria obsoletorum Stilo vacante verba possies plura Ibi omne vulgus aestimare pro nilo, Is eruditus atque maximi est census, Cui placere quaeque, uti cluunt, possunt, Sed ipse displicere qui sibi accredet, Citra Elegantias nihil suas, ultra Habere norit omnia omnium omnino. VIII. Eloquentia ad Deum. QUid eloquentia ad ferociam morbi? Supina pompa carmen exigit pictum, Ubi medentis est opus manu admota. Anile velle quempiam Dei scriptis Togam induisse ab Eloquentia Mundi. IX. Nobilitas. GEnus tumescis efferens? avos laudas: Avus te honore mactat atque deturbat Eum ut secutus ipse: tota delirat Cui Patrona Gentis imminet Virtus. Suapte quisque militat sibi lucro, Adoreosa, non nego, iuvat cera, Iubetque desidemque Nobilem instigat. Sed et nocebit, et Nepotibus damno Malo est futura, insequentibus, virtus. Ea ante lucet, apta rite funalem, Tenebricosa, in pari ambulat passu Nepotis arma fulgor iste traducit. X. Otium. SImul perire in universa morborum Quis undiquaque saecla fracta festinet, Eum otium cavere primitus manda. Malum libido, seu dolor tibi importet, Ubi actitabis actitanda, protritum est. Cupidinis iacebit arcus enervis Ubi Otio carebit, instar actoris. XI. Usus. IN ora lucis utile omne ducendum est. Lyrae tacentis orba Gratiis larva est, Remissus arcus haud tuebitur telo. Volans coacta delitere sub clatris, Deinde libera, exit, haud volat quoquam. Nisi Usus adsit omnia arbitror nauci. XII. Opes. PEcuniosa si cui est modo capsa Apollinem Poeta nec vocat; Musas Pede impio supinus obruit Latro. Et audiemus uspiam queri quemquam Dehinc, iacere Liberalium totas Putredine artium obsita sacra larvas. Nihil modo aestimatur abque censitu Lucri; omnia illud optima evorat: Lucrum Nisi obstitisset, ecquid esset obscenum? Meum, Tuumque proterunt honestatem. Pecuniae tyrannis arx scelestorum est. Ea tegente nemo poscit ad Poenam. Ea exigente, nemo vindicat Poena. XIII. Amicitia. AMore comparabile optimo haudquicquam est, Amor fidelis, aereus mihi est murus, In unitate nil fere unice constat, Ubi duo arma coniugant viri fortes. Utramque servat alter alteri vitam. Latus sinister ille dexteri, dexter Hic illius sinistra corda tutatur. XIV. Patientia. EGo smaragdus, ut smaragdus incedam, Suum inquinet loquace fabula stercus Ineptus ille et iste et alter arrosor. Mihi ipse testis innocentiae sanctae, Palam refuto lege criminatorem, Loquatur atra, candida ipse conabor. Sua deinde perditus latro sica Mea ultione victus occidet? Nostrae Suprema summa mox erit Voluptatis Eum iacere, quem meo statu excidi. Id invidebit ipse mortuus nobis. XV. Invidia. MAlorum imago cetera ad suum nutum Furore fervet: Unicus viris livor Ab alterius est honore suspensus. Eo ille crescit auctitante, decrescit Deorsum agente: Prorsus umbra Virtutis Gradum aemulatur, haud sui capax probri. XVI. Unoculus. CAtus sinistrum ut assolet sagittator Subinde lumen ire, dum iacit, clausum, Ita ista vita, rite si gubernanda est, Necesse claudat alterum Voluptati, Necesse servet alterum Deae lumen, Cui dicatur artiumque tutela Acuminisque, nata quae Patre est solo. XVII. Caritas. VEni vocata sancta Caritas nobis, Et imbue ista frigida enthea flamma, Rudi sepulta, pectora, in rogo vitae. Cinis dolosa contegit Voluptateis, Eas movere si manu cupis nuda, Manu redibis ustulatus inscita. Sophus sibi ipsus hactenus cluit quisque, At alma quando Caritatis exactrix Secuta pone Flamma dia vicina est, Perit sui protervus ardor: accedit Amore delibuta proximi Virtus. Ei docetur esse eatenus nostra Quibus tumemus, ipse quatenus mandat. Profusio est nimis supina, concessum Avara vota sustinere, quo frater Eget misellus, una vita nobiscum. Tibi esto parcus, et doma te egestate, Egente fratre quod profuderis, paries. Deo reponis, ille rite custodit. XVIII. Stoici. SOphis quis esse mi putetur humanis, Cui corona Laudis ambiat crimen, Quid inde poscis, unde notum habes pridem? Pedem trahens mihi optimorum Epictetus, Putatur esse plurima optimus causa. Dein Neronis arbiter: dein Marcus Mihi Imperator aestimatur. hinc pauci; Tribus sophos ut omnis obgeras saecli Tribus, profata quis modo extuli sensa, Viri esse tres; videbitur cohors densa Eos secuta, feminino in obtutu. XIX. Scaliger. DEum suprema, saeculi aurei proles, Cui, fugata de stupo te linguarum Pelasga liquit et Latina miracla Tribarbari luela dira paedoris. Avosne musca cum involat tuos stridens Nepos tibi esse degener, bonis cunctis, Tibi bonisque degener putas, SCALA? Tua illa quae putanda, quam pecus, tantum Palam invidere prodit, occulit quantum Proterva secta, maximi pretI virtus? Ineptiore nunc labore mercantur Mala ista dicta, cum furore liventi, Ab eruditione sint tua victi, Genus nocente lingua cavillantur. Tace, o beate, plura nunc ferent dictis, Sibi supina larva rite respondet. Vice ultionis aestimato contemptum, Quibus cupita Fama perperam est priva, Tuo nitere nomine incluto tendunt. Nec arbitrantur istud impie caeci Nisi fuisset hostis, hostis ipsorum, Ab agmine impotente viveret nemo. Suum esse sic tuo incluto imputent flori. At illud, esse quod videntur Augiae Lepore delibuti, et horrida peste Odoris inficeti, id imputent factis Suis, suumque: quis sit Hercules tantus Cui haustra cuncta tam grave eruant stercus Decennio integro? id tamen putant nilum Feruntur ultra, et imbuunt logis diris Olenticeta cum recentibus prisca. Cave laboris huc cicum tui impendas Novo vetusta crimina undique aggestu Struunt feruntque, in integram struem emendes Io triumphe foeda natio occentat. Proin caveto, namque digna ut aequali Amaritudine ista faucium crux sit, Tamen medentis ipse nomine indignus. Habes agenda, credo, ne otium impende Ut otieris; ipso ab otio SCALAE, Quid altius sequela posterum poscit? XX. Avarus. AVarus esse si quis audit, in solo Eo scelestus audit esse concentu Modis ab omnibus; proinde sic cense, Serena Liberalitas mera est virtus. Avarus helluo impotens sui ipsius, Sibi hostis exit ut numismati parcat. Deum nec esse credit, aut putat talem In aureo figura qualis exsculpta est. Adorat huncce, et osculis colit densis, Genuque flectit, inque murmurat votum. Diis hemonibusque massa praefertur. Emit Talenta, sensuum modos vendit, Sibi hospes audit, ut suo obses heredi. Huic Lepore vita curritur nullo, Labella rodit aegra putido dente. Cane, angue peius odit iste virtutes Canis sibi ipse bestia atque proserpens. Amictus undique horridam cutem ostendit, Famelici illa muris in modum sordet Aluta calceum alterum exit abscissa. Eam otiosus ille non videt labris, Sed esse facta damna magna dissertat. Lamiscus unguem utrumque pollicis curvat, Lupina quippe nil rapacitas prae ista. Olus deinde cenat, odit hesternum Quod unctius videtur, extrahit lucem In usque tertiam, aque prandio in cenam Quod hoc die comedit, imputat sollers Et inde crastino suum invidet pensum. Futura quando festa, crede Natalis, GenIve sacra proprii, prope instabunt. Eis pepercit integri fames anni: Macella cara, cara cuncta piscinis, Satum esse nollet, imputat Patri vitam, Cui necesse vivere arduo sumptu. Perit flagella si arca saeva dilaxat, Eam deinde pro dracone custodit. Placenta qualis exeat GenI quaeris? Cinis subacta lampadis pigrae faece, Merum ille fundit hercle, sed maris rorem Superbiora ne qua factitet forte Subactus a calore Bacchico daemon. Quod hospes ipse si venit comessatum, Vorat Barathro, nec replebilis quoquam est, Tribus diebus inde nil domi gustat, Suam salivam ab aridis bibit setis. Saporis illa dum tenet: saliti hilum. Pecus mihi esse grunniensve latransve Sit aedepol lubentius, virum ac talem. Decebat huncce mole nascier solda, Cacare qui nec absque sustinet lucro.