Amphitheatrum Sapientiae, Quae Ex Libris Hauriri Potest: Cuius Decem Libri Puris Choliambis Scripti nunc primum prodeunt. Machine-readable text Caspar von Barth Barth, Caspar von XML version, markup prototype, December 1999 Susanne Mussmannmarkup Camena
http://www.uni-mannheim.de/mateo/camena/ barth4 barthsapientiae.html s001.html barthsapientiae.xml barth4/jpg html Hanau: Biermann, 1613.

Regeln fuer die Texterfassung 03/2001

not necessary

 February 2005 Jonas Goehler markup worked in corrections supplied by G. Burkard. Editorial description: typed - structural tagging complete - no semantic tagging - spell-check complete TARRAEI HEBI AMPHITHEATRI DE SAPIENTIA LIBER VI. CARMEN I. Triumphus. LIBIDO fracta, victa vis Voluptatum, Opinionis, orba lumine, exuta est, Refusa sensuum per intimos, nubes. Tropaea nostra, Christus auctor erexit. Qiete Sanctus accipit sinus molli. Suavitatis omne nomen excedit Valete turbulentiae, impotens coetus, Deo recepta vota Tarrii migrant. Viden' statuta signa, signa victoris! Ibi est Colubra tortileis per anfractus Sagittilingue virus exserens morti. Iacet subacta opinio abditam nubem Nihil iuvare, me premente, iam creden. Quid est deinde, quod nocere confidat? Meae quietis in tyrannidem cedens, Dehinc Beatus esse dum volo, possum. Nec irremissa mens minus volat late, Sed intuetur acta cuncta mortalium, Timoris obses ille fluctuat ponto, Libidine impudente vincitur creber, Pependit hisce crebrior suis votis. Eum alterumque bilis effera incendit, Abit redire qua nequit, furens mucro. Stat atra pone non Megaera, non angueis Comante vertice exserens, mala Alecto, Sed ipsa Conscientiae lues Laesae. Flagella vibrat, intonatque cum parma Supinus alter incubat suae Gazae, Catena colla cui ambit undique invisa. Acuta porro crux velut, vel excisa Die ingruente cui renascitur fibra Avis, sedere Livor, atque multorum Videtur intima eruisse consulta. Ineptus unde cum furore bacchatur In alterius et sua ipsemet damna, Nocivus erro: Pestilentiae flagrum. Ea omnia arce celsus in sacra cerno, Mihi Libido victa dat Voluptatem Cui aequa nescit esse ceteri census. Malum videre, quo carere tu possis. Nec istiusce gratia hoc, quod adfligi Suave pignus aestimem mihi quemquam, Carere sed quibus malis mihi integrum est, Quia intueri, ut occidant, nimis pulchrum est. CARMEN II. Polymathia. PIgrum est obire circulum unicum in vita, Et artium e grege unicae sacramentum Dedisse quempiam: Usus in levi pompa est, Scientiae teguntur, arbor ut, libro Inanitate praelegentium absurda. Pigens Magister ipse quod scit, exponit. Relicta saepe digniora, discuntur Minus probanda, quippe qui docet, nescit, Polita quando lingua sufficit lectu. Tibi Magister ipsus esse festina. Quod addoceris, insecute, rimator, Puer minutus, ore praeditus molli, Vicarios sibi exigit fames denteis. Is eruditus esse creditur, qui nec Notata pelle quae scit, alteri credit, Nec impudentiae exit in vagum crimen. Cui Magister erubescat adstanti Licet subactus optime, soloecismum. III. Ambitus peccandi. LOgis subinde verberatus obscenis Mihi medebor: haud bene acta correctrix, Palam exigente Fama mente demonstrat. Sed ambitu placere velle peccandi Superstat omne crimen. Arrogans latro Ter est rota premente dignior simplo. Ita invenitur esse comparatum nunc, Sibi aviando quisque caecus arridet. IV. Recitatio. ERat vetustus iste mos Poetarum, Ubi notata quaepiam auribus digna Habere se putabat, artis extemplo Suae vocabat ipse gnarures, vates, Et in domestico ambulans sinu secum In ora lucis efferenda, dictabat, Bonaque voce clamitabat in versus. Ibi sedebat ordo callidus vatum Et aure cuncta devorabat arrecta. Quod impium videbat, absonum, elatum, Pigrum, calore, frigore, aridum, durum, Patri indicabat ilico rudis versus. Id ille quando displicere cernebat, Subactiore lance porro pendebat. Ea unica est reapse causa, quod prisci Pari colore cuncta pinxerint vates. At horna messis ilicet-Poetarum, Ubi extudisse tertiata metrorum Sibi videtur optime, mera ostenta, Superbit ore, vix gradum tenet priscum, Supervenire credit undique examen. Patroclianus inde pulpiti insessor Diurna, saepe nec diurna, praedatur Mali canentis, ipse pessimus, dicta. Et inter illa multa milia et densa Decem invenire magna res pios versus. Repente ceteri orta turba, caeduntur Repente prorsus, hocque vate Natura Boni adsequuntur, haud vident diu lucem. At acris aure Lucumo satis tersa, Meos subire iudicis velit versus Licet repente proditos, sacri census. Deincipe ipse cuncta lege distringam Superfluente visa turgida excessu. Supiniora si qua, lima constringent. Severiora; dens stili omnia eradet. Id indicator inde praemii captet, Pari decore posteros meo accedet. Sed istud ipsus invicem, cavillando Polita dicta ne terat, volet cautum. Tumore saepe iudicis venit docti, Locum cui esse iura publicum nolunt. Is adlatrando sentiet rudes versus. V. Diaeta. QUid aula cum te et aurei colant Reges, Poeta magne, Tarrius tuus mecum Domi morante muginer solens ala, Requiris a tuo audiente, Taubmane? Vetusta Regna serviunt mihi librum, Specusque inerte rite claudo prae fama Mei laboris, atque nobilis cantus. Tuum est obire Principum domos magnas, Et hospitem esse de Leporibus gratum. Mihi latente dulcis ambitu arridet Quies diurna; nocte dormio tota, Die imminente, solvo vota Factori. Dein studere conor, inde corpusclum Pugilve, equesve, vel levis premo saltor. Deinde prandeo, ambulo, Poetorque, Et esse me meum, meum esse amicorum Volo parumper, inde claudor in cellam, Eousque cena dum venit salutaris. Ibi Lepore condio integro fercla, Deinde ludo, deinde cedo dormitum, Nihil mihi ordo sustinere quit talis, Quod Aula poscat, ipsus aut eam exposcam. VI. Caute. PUgil putatur ille maximi census, Cavere qui potest sequentis insultus, Simul ferire doctus, et tueri se. Ita esto si quis insolentibus Sortis Minis superba pectora obicit restans. Modo hae caventur, alterae inminent hosti. Ferire semper arduum et nocivum exstat, Periculosiusque semper exitur. Cavere qui scit ille rite laedenteis Vicissim adibit impetu manus docto. Id institutor exigit Sophus sancte. Perinde ut arcus oppido ille contentus Cito fuisse dicitur, perit ruptu. Ita omne saxum in impotentia motans, Ut hostem habebit obrutum: Cadet victor. CARMEN VII. Ebrius. MAle esse ubi videtur antea acceptus. Eo redire denegat, semel laesus. Negotii quod ipsa imago contenta Eum ambit usque, nec quiescere exspectat. In omnibus sed ebrius tibi solus Eo redibit unde laesus abscessit. Ita evomentis horridos suos ructus Canis resorbet esculenta fragmenta. CARMEN. VIII. Arrogans error. BEne errat ille, qui fatetur errare, Prope est medela: pessime ille delinquit Cui monere sordidum atque servile est. Mihi negavit Arrogantiam Caelum, Quod esse me videbo, id esse me dicam. Ter ille dirus audit exsecrandusque Et ipse qui via patente delirat, Et, ut monetur, impetit viros sannis, Ciconiamque deside inplet a tergo. Palam, pudere ni tui voles, fare, Bonum celebrat, impium premit rumor. IX. Opum finis. OPum ille finis est habentibus multas, Repleta non cui arca fertili est nummo. Sed ille quem beata vita proponit. Habere multa si cupis, parum partum est, Licet flagellet arca desides nummos. X. Felicitas. SEcunda Sortis aura rebus appensa est, Mala ingruente, mens redibit ad caelum, Ibique numen invenire contendet. Quod alba semper ut tibi aura responset Deum vel esse non putabis omnino Vel esse victus, impiate, contemnes, Inutilis mere utilis tibi poena est. Iuvat nociva, poena legis emendat. Eques protervus, quando frena dilaxas, Volabit avio supinus in campo. Nec audiet deinde currus aurigam Semel quadriga cum suo data est iuri. Ferocientis impetus iuventutis Severiore flecte, frange, contentu. Nihil petulca curat aut potest pulchri Libido, iura vendit impoti menti. Quod omnibus mage impium atque vesanum est. Monentis odit angue peius obtutus. Ea ipsa prima iam cadentium signa, Gradum tenere non queunt vacillantem, Opem adiuvantis exigunt gravi naso. XI. Adflictio. QUid asperi tibi obvenire viventi, Necessitate non tuo fit exactu. Deo probatur asperis, Deo dignus. Pugil brabeia quis referre contendat Nisi ante victor? ista vita certatur. Suavitate deterente ceroma Tuum liquescit, aridus fugit pulvis Reflante sorte; nudus horridae resta, Opinio impudica quicquid armorum Ministrat, exit; ante verbera occumbit. XII. Malorum felicitas. PRobum videre cum datur laborantem, Et omne saxum, in aegritudine obscura, Retro atque sursum agentem in ardua vita. Malum at nitere, vivere in rosa extentum; Iocisque pocula impiis coronare, Diemque ductitare de die laetum Ut esse concubinus audiat Sortis. Nihil cupiscat, esse quod datum nolit, Abundet auro, et aestimabili pompa Tegat reposta sub sinum impie facta, Deoque ceu favente cuncta comburat, Levi aestimatione mentis argutae. Ita aestimato: filios Deus caros Amaritudine et laboris exercet Subactione: quisquis ut regat quondam Fit institutus, oppido bonum atque aequum est, Ut ipse noscat, et regenda perpendat. Ita iste natus, olim, herilis in servos Quod obtinere debet, exigit munus Probatque facta dum pati putant tetra. Rigore disciplina gaudet in Natum, Ut eruditus omnibus modis fiat. Iocum libidinemque vernula exercet Tenella dum lepore fervet acri aetas. At illa currit instar inciti rivi Nive a liquente, vis iocosa brutescit. Lepore adhuc probatus, exit, et ruri Opus facit supinus iste saltator. Vel in metalla Servus inditur Poenae Abusus ore vel levi sua pompa. XIX. Liberalis Iocus. FAcetiis tenere qui modum novit Probatur aure iudicis licet stricta, At ore hiante semper orbus incedens Gnatho vocatur, atque peditum Scurra. Nitela liberalitatis inserta est Bonae aestimationis, exiens clatros Profundit omne cum suo decus Famae. XIV. Patientia. PAti putato multa, multa sufferre Necesse, si quis ante magna sectatus Repente castra prae quiete contemnis. Enim ille quisquis aspicit virum emendem Supinus ipse, quod bene adspicit factum Suum esse retur opprobrantis insultum. Ter inde peior et nocentior casto, Quod erro amare semitam haud potest rectam Nec hanc prementis alterius ignoscit Pedi: institisse quam viam volunt Reges Eam necesse subdito sequi credunt. Culullus acer, atque amystis insana Eum angue peius odit, atque latranti Cui placere Temperantiam pallet. Venus proterva Castimoniam stupri Loco exsecratur in Libidineis diras. Cui ira pectus effera erigit bile, Amore sanguinarium aestimat dignum, Cruore verba cui superba non stillant, Eum vocabit, elevans palam, ignavum. XV. Iactantia. MInaciis tumere quem vides magnis Et arma quoque detonare momento, Eum aestimato maxime omnium ignavum, Cui Gradivus esse tradidit fortem Is aegra verba temnet, ingruet factis. Cui timore pectus aret exsangui, Potesse rebus haud videns suis quicquam Inania instat ire venditum verba. Notabile illud oppido puta ostentum: Lepus vagando fit Leo admodum raro. Leo in duella forte pectus asservat, Lepusculus vagator, ante commissa, Citro ultro oberrat atque proditur cursu, Canis latrator omnibus minus mordax. Strepentis unda vorticis sinum volvens. Profunda disputatur esse rarenter. XVI. Honesta Mors. SUper decora filium arma portabant, Lacaena mater hunc suum esse rescivit. Erat reapse, dixit, ille sic noster. Cui oppetente patria instruit lessum. Ita Attica ante fleverat apis Gryllum. Sacra instituta, iam minister implebat, Renuntiatur esse ab hostibus caesum, Caput corona sola festa discinxit, Gradum manebat, et sacris suis stabat. Sibi esse quippe cognitum ante, mortalem Fuisse filium: at quod occidit belle Lucrum putare, quisquis est pater bellus. XVII. Mors. ATheniensis impius magistratus Necare Socratem institit; viro dictum est Minis superba concio quibus mortem Ei pararet. Impotentiam clamat. Eone nomine Atticos ferocire, Quod expatrare vel phalangium possit, Canisve bile concitus nigra! Recte Tibi fuisse conscius, minas sperne, Via vagante clivus exit obscurus, Nec una mortis est figura venturae, At una sola, quamlibet ferox, mors est, Eam timebit ille, qui minans patrat. XVIII. Opportunum dictum. IAcchico furore miles oppletus Mala ingerebat incluto Duci, Pyrrho. Id altero die coacta pro signis, Ut imperante concio tumens laeso, Timens caterva pipulum fatebatur, Et impetrare flens gemensque tendebat Atroce pro furore missionem: Unus Ibi inter omne protulit caput, clamans Patravimus, perinde ceu datum est, crimen. Et hercle turpiora multa dixemus Nisi lagena noluisset exsorpta. Eo Lepore noxia omnis indulta est, Quia ebrium pudebat efferi facti, Nec ebrium vocare se tamen coram Frequente contione miles audebat. Ita et pudore et inscientia sartam Cutem absolutus abstulit domum latro. XIX. Iocus retortus. PAri lepore disce si quid obiectum est Sua referre lege, cumque mantissa. Suillio iocante dixerat quidam, Ita hoc ubi cluebis, exsul excede. Ego. regessit: at viden' redii iamdum. XX. Iocus retortus. SUpiniore quod modo extuli versu, Venustiore, si pote, hicce narrabo: Philippus eloquentia tumens quidam Nisi loquentia illa dicitur iure Faventiore, quae meris logis turget. Latrare dictitabat endo sermone Virum eloquentem et optimum, cui nomen Canis minutus in Lutacium addebat. Regessit ille: Rite id est tibi dictum, Et ipse factitare semper assuevi, Ubi videre, quem modo, queo furem. XXI. Conatus. SEcus cadente fine, saepe conatus Vicem merentis exstitit: Poetastrum Malis sua acta versibus retexentem Honore Sulla muneris sacri mactat. Sed hoc inante prodito, nihil Sullae Deinde cantitare vellet e factis. XXII. Usus mali. MAli usus exit in pericla naturae, Nec erui aut revellier sinit sese, Nisi profunda frangitur simul radix. Rogante quopiam, esse quis videretur, Malorum in orbe Thessalum omnium victor Is inquit, ipse Thessalus, cui bellis In educato adire Pax manum tendit. Latrocinando facta saeva natura est. Nisi omnis ordo et institutio migret, Homo peribit antequam mali mores. XXIII. Institutio potentior Natura. PUellus educatus in sinu magni Platonis, a docente facta cum pausa est Domum redibat: hic patrem suum cernit Mero vacare fervido, ioco aetatem Suam irrigare, risibusque quassari, Domi manere noluit rogatorem. Id audiisse nuspiam vel obtutu Suo in Platonis esse pulpito doctum, Palam ferebat: Institutio sancta Paterna saepe criminum mala emendat. XXIV. Boni pauci. BOnorum acerba floris ante fulgorem Perit propago; raraque exit in lucem. Mali tumescit ubere indoles messe. Bene ille dixit Aulicus, mihi Scurra: In annulo unico omnium Imperatorum Bonorum habere nomina integre exsculpta. Ducenta cetera efferae Voluptates Et ira dira sustulere servitum. Herique mundi, et incluti Iovis sanguis, Sibi fuere perduellium in censu. Ita exsecranda Fortis horridae dextra Quid ipsa posset, absque Lege, monstravit. Caput premendo pressit ordines rerum. XXV. Saeculum hoc. AVita quicquid oppido bene Scita Sacrum esse more, lege, et ore iusserunt. Modo absque fronte, more, lege mutatum Eunt iuventus effera, et ferox Scriptor. Politiae teruntur omnibus verbum, Subacta corda qui vigore virtutis Merce imbuisse certet aruit dudum, Et undique ista nunc querela tornatur, Patrum fuisse barbaram nimis vitam. Tribarbara ista, plusque, quae modo est, audit. Eo hercle more turpior patrum longe Quod hic polita verba venditant larvam, Ibi allia inter, et rudes sonos linguae, Diis probata corda rite vixerunt. Modo colore virgo Fama fucatur Et hospes eruditionis extremus Palam nitescit, impiis logis studens, Foris decora quis cutis superducta est. In angulis sepulta delitet virtus, Latusque tecta vix hiante centone Relicta iure frusta cenat hesterno, Sacraria irreclusa principum legum Terit proterva turba fumi vendorum. Quibus locuta quondam amabilis Pallas Modo ora rebus implicant adulantum, Apollinis nitela maximi, vates. Tribus redempta laurus ambulat venum Terunciis, bivertice inque Parnasso Fuisse dicit atque creditur ructu Superbus uno hiare quindecim versus. Arena calce non subacta, sic haeret Uti Poeta Laureatus ex hornis. Eos refuto sentioque, quis laurus Et eruditio omnis et Venus pollet. Virile robur interit manu Bacchi. Amystidique servit, altus, obscaenae Avorum imagine inclutus sacra sanguis, Ita esse Martis atque Pacis argutae Pari furore sustinent furorem artes. Et audiuntur haud minus tamen saepe, Vagi laboris ambitus querellarum. Ut haec futura dein videntur oracla, Ruina sola flammeum hocce restinguet Mali caloris, igne lurido, regnum. XXVI. Nunc Puella. PUella quando nunc videnda procedit Suae ipsa pompae inanis esse vespillo Putetur. Orbe crinis exit inmenso Polosque tangit albus ordo baccarum, Maris superba praeda turribus magnis Caput polire iam occipit puellare. Corona deinde floris aurei fulgit Premitque bracteata candidas baccas. Ibi ipsa margarita vincitur censu, Colore caerulo exit orbis e vitro Ex aureo nitore clausus incedit. Ab aure utraque censibus Nepotinis Tribacca pendet atque fulminat gemma. Virens Smaragdus, aut Iaspis, obscurum Genus putatur. Interim inciens lumen Patrata in igne gaudia altero ludit. Amator ut petulcus, omnia in vultu Sui doloris invenire se dicat, Relata signa ceu papyrino inscripto. Patent deinde colla, pectore expanso, Manumque poma pene visa proritant. Vago stolata circulum explicat ferro Deinde vestis, ipsa vix sui pars est, Venire dicta longule ante praecedit Et esse possit ipsa nuntia instantis. Abominanda pestis haec sacros mores Ab exteris profecta, Teutonum incendit. Pudica natio olim, et omnium victrix, Severitate, gloriaque virtutum Iugum subire servitutis exposcit. Hera esse possit, esse serva praeponit. Imaginem hisce vestibus suam monstrat Homo futurus absque sordida pompa! Eam induendo cetera exuit pulchra. Sed ista nunc notata frivola penna Peculiare mi occupant genus metri. In hoc periclitabor anne devinci Tot impudica possient bono ostenta. Nec ipse me nitore non capi dico, Superfluentis exsecror modi luxum. Cui placere sordium potest squalor Ut aestimatur ipse sub suo censu, Ita est eritque, sordibus meris dignus. Polita Liberalitatis ad normam Nihil recusat, omnia accipit pulchra, Dei timore si capi queunt salvo. CARMEN XXVII. Confessio. CUpido quicquid inficeta dictabit, Vel extra eam se cogit error ingratus, Deo fatere: prima vis subactricis Libidinis, patrata nolle confessa. Videt tamen supremus omnia exscriptor, Tegas premasve; norma nuspiam peccat Licet frequente tute more delires. An haec, miselle, non feratur expulstrix Mali doloris? ore facta constanti Modo fatere; nolle plura persuade Ratumque habeto quod semel Deo dicis, Remissa cuncta Gratia imputat Christo. O asperata pessimis modis vita Adae a labore, morsibusque deflendis! Nec hoc quidem impetrare de mea possum Mihi salute, velle ut ordiar tandem. Ei repugno cui perinde parendum est, Ut ipse si mihi esset arbiter praesens Deus Triunus: Hoc parum, ad caput summum Ratum tenere vix queo, Deum ut dicam suum Suoque nomine, idque mente complectar, Quod Ipse iussit: ipse nomen ipsius. Iuva ipse nos, io Triune, palanteis, Parum est misellus aeger iste conatus, Nisi fovebis, ipse quod facis, factum est. Tua est origo, fonsque luxque, quod nobis Bonum inter atra saepe-facta contingit. Quod incipis, Beate, fine mactato. Lucerna fumigante victa funali Tibi erigenda non terenda consponsa est. Veni, redemptor, impetus iuva sanctos, Deesse si quid aestimatur, oppleto: Ferum omne germen insitiva commutet Deo inserente, floris enthei, gemma. Veni redemptor, impios doma mores.