Amphitheatrum Sapientiae, Quae Ex Libris Hauriri Potest: Cuius Decem Libri Puris Choliambis Scripti nunc primum prodeunt. Machine-readable text Caspar von Barth Barth, Caspar von XML version, markup prototype, December 1999 Susanne Mussmannmarkup Camena
http://www.uni-mannheim.de/mateo/camena/ barth4 barthsapientiae.html s001.html barthsapientiae.xml barth4/jpg html Hanau: Biermann, 1613.

Regeln fuer die Texterfassung 03/2001

not necessary

 February 2005 Jonas Goehler markup worked in corrections supplied by G. Burkard. Editorial description: typed - structural tagging complete - no semantic tagging - spell-check complete TARRAEI HEBI AMPHITHEATRI DE SAPIENTIA LIB. VIII. CARMEN I. In quo initia Doctrinae Christianae, seu Catechesis. DEum timeto, amato, totus observa, Et imitus cole, unicumque adorato. Honore fictilem atque fusilem divum Cave imbuas eopte, quem Deo debes. DEUS vocatur IPSE nominis Sancti Honorem habere condito dabit nulli. Proinde nulla saxa nec lutum excoctum, Nec aere caela Numinis cavent formam, Imaginemve ductitare contendant. Deum videre nemo quivit et vixit. Abusione, nomen eius usurpes Cave uspiam profanus; aut levis, dira. Vel imprecere, vel male alteri dicas, Luela magna, vindicis Dei Poena est. Sacrata festa, Sabbatum sacrosanctum Negotiis cave impiis profanare. Tuo labori et impotentiae senos Dies reliquit, IPSE, septimum poscit. Eo quievit ante conditor mundi Sui laboris aptus ordinem servat. Parentibus perenniservus accede, Eos cole atque honore filius macta: Uti beatus hacce floreas vita, Diu superstes et bono adfluens omni. Cave inquinare sanguinis manus fusu, Cave necare quempiam. Necas cunctos Quibus minaris, atque quos male odisti. Ama ut tuam ipse proximi tui vitam. Adulterare coniugem alteri noli, Deo sacrate castus esto sub casto, Nec ore quippiam tuo exstet incestum, Nec intus excoquatur atque tornetur, Forasve casus efferat rudi vento. Dein caveto sublegasve ducasve, Rapaceve ungue clanculum aut palam, attrectes Tuum quod esse diffitere furando. Calumniari, et improbis bonos sannis Vetaris exhibere iudici, testis Ubi ipse falsus actites dolis sutis. Habere si quid alterum videbis, quod Tuo putetur aptius, cave obvertas Dolositatis omnis, et malas artes, Eo ut potirier queas, hero eluso. Domus siet, vel aptus usibus verna, Vel uxor, elegantior vel ancilla, Vel et pecus, vel altero omne de censu. Eo esto mactus atque rite contentus Tibi obvenire quod potest Dei dono: Parare ne quid artibus malis tendas. Decem ista dicta fixerat Dei dextra Cavam in tabellam, eam attulit polo Mosches. Deinde sanctionis huius in robur, Ita ipse dixit: Ipse sum Deus vester, Deus pius, sed impios aevi mores Nepotis usque tertium in gradum damno. At ille mente qui ista dicta servabit Pia, innocente, posteri huius in mille Bonis fruentur omnibus gradus, macti Beatitate perpete atque constanti. Ea esse summa Legis entheae dicit. Modo ipse quid Deo meo unice credam Palam eloquar. Creator est mihi, e nilo Cui creata Machina alta caelorum, Iacensque terra et aequor ambiens terram. Is est Triunus, unitrinus, inmensus, Bonus, Pudicus, Auctor et Pater noster. Eo iubente factus e luto est Adam, Et aptus endo corpus entheum flatum Dei esse imago posset ut sui auctoris, Is ipse ceu coagula eruta e lacte, Mea ista membra condidit modis miris, Pater supremus. Huius unicus Natus Iesus, ante Saecula, atque cum Patre Deus Potente compotens, Deus Natus, Ei redemptus a cruore defuso Crucis per arma, flagra, morte crudeli Dei redemptus, antea male amissi, Recepi honoris et Salutis aeternae Redux piacla: Nunc Deo placet: quicquid Fide adiubente factitare non possum Ut esse factum habere, Gratiae dono, Deo docente Flamine, atque ducente, Med esse Christiani oviculam census. Homo est Iesus, inque flore Naturae Deus simul beatus, atque homo divus. Enim ante claritudinis decus sacrae, Homo repertus, alter ut homo, vixit, Modo pericla tolle abinde peccati. At ut resuscitatus, atque surrexit, Dei receptus atque sedit ad dextram, Homoque Claritudinis Decus nostrae Suo indicavit, ut futurum, in exemplo. Ubique nunc piis laboribus praesens, Abinde, quo relatus, atque conscendit, Tuba sonante cuncta iudicaturus Venire volt: diemque saeculi summum Bonis fidelibusque, in Iridis circo Bonum expedire, sed malis malum et tetrum. Boni ferentur Abrahamicum in regnum, Quod iis paravit ante Cardines mundi, Beatitate ubi innocentiae Sanctae Perenne praemium in Deo suo carpent. Et astra ceu nitore flammicant grato Per aequor istud omnivertilis caeli, Pari decore Regna Patris aeterni Pia obtinebit absque fine. Sed prava Perire Natio omnibus volet punctis, Perire sed nequibit unico puncto, Perenniserva tradita inferum poenis. Perinde credo Flamen, in Deum, Sanctum Ab ore qui patrisque filialique, Perennis ipse, Vita Sancta, procedit. Et hic Triunitatis entheae compos, Deus perennis ante condita ista aeternus. Huic fovetur, et fide Sacra constat Cohors pudica, cuius in grege est Templum Dei Parentis, hocque Flamen adservat Adusque puncta saeculum supremorum. In hoc receptus ipse me scio Flamen Deo sacrasse, cuius in fide exstabam, Originem ante principem mei et mundi. Ei vocatus anteaque selectus, Viae hoc inanis aequor ad necem curro, Ut inde surgere enovatus impetrem. Cute hac receptus, atque carnea pupa Dei Tribunal ante flammeum stabo Ovis, refota, lota, sanguine Christi, Deo probata, dexteri agna secessus. Beatus inde cum canentibus divis Deo unico atque trino in entheo cantu Melos sacrabo amabile atque divinum. Fidem hanc revellere e meo nequit corde Satan, luesve, vel Tyrannis infesta. Ita ipsa dixit ore Veritas claro. Meo e sinu revellere integrum nulli est Oviculas, quibus necem ipsus impendi. Et altero in loco: quod a Patre accepi Herilis ipse Pastor, omne servavi. Venite quae medentis atque pastoris Egetis, huc parata vos salus tractat, Oviculae, stat ipse prodigus vitae, Suoque sanguine eluit graves noxas Iesus auctor, inde sistit ad patrem. Ferum Tribunal, atque traduces divos Adoret ille, Gratiae cui ignota est Fides serena: Christus est mihi frater In hoc homoque factus atque perpessus, Mala omnia ut pati ipse non possem, Brevis nisi iste quod iubet pati mundus, Ea ipse fronte suffero satis laeta, Lucrumque censeo, elegantis ornatus Polita signa, quo vigebo cum Christo. O Agne pure, cui lavamur emendes, Fidem hanc adauge et omnibus fove punctis, Ut integram tibi obvius feram vates. Deinde forma mi precationis quam Iesus ipse dictitavit, accedat. Pater supreme, cardines habens caeli, Tuum sacrum sacretur omnibus nomen. Tua advenire, sancte, regna festinent. Ut expeditur in tuo tibi caelo, Ita hic quoque expedi tuam voluntatem. Cottidianus affluat tuis victus, Remitte, nos remittimus velut, culpas, Suoque quaeque debitori ut ignoscit, Ita, o Pater beate, noxiae ignosce. Satan protervus impetit latus nostrum, Ubique tentat, impedito tentatus. Et assere a malo, tuosque custodi: Tua est enim tua imperI potens dextra, Tua est potentia atque gloria aeternum. Subit mihi inde lotione Baptisma, Cui esse Christus illius dedit signum, Aqua fluente, voce condita dia, Quod ipse me cruore rite purgavit. Fides, aquaeque consecrata maiestas Deo iubente, vitam habent perennantem. Mihi dat ista lotio sacrum signum, Ut esse certus impetrem meae vitae. Eodem honore conditum est Sacramentum Cruore quo atque Corpore entheo Christi Fides remissa pasciturque surgitque. In hoc, ut omnibus, Deo unico fido Procul supina, sensisolva doctrina, Fides probanda non scientia est Christo, Scientia illla dico quae sibi credit, Et ad potentiam alligat Deum privam. Quid ille qui remotus a meo est sensu, Meosne curet ille futiles sensus? An hoc mihi ille fine tradidit quinque Ut alligetur ipse: dispudet fari. Ad omnia, omnia, undiquaque concita, Leporibusque Gratiisque dicendi, Necessitate vincta syllogismorum, Ego istud unicum meum unice inculco, Volatili repono disputatori, Eoque firmam habere sentio mentem, Eamque habebo donec hanc meam vitam, Et in tribunal oggeram MEO FRATRI. Fides PROBANDA NON SCIENTIA EST CHRISTO. Id ante dixi, et id trecenties dicam. CARMEN II. Invocatio Sanctorum. CUi impetranda noxiae suae Christo est Medela amante, nil suis logis fidat. Quid es supine, cum bonis tuis factis Nisi latronis horridus cibus diri, Tibi ille facta, quae bona esse persuadet, Tibi omnia auget, atque, mente delira, Iubet timere iudicis boni vultum, Modo ut te honore turbet unius Christi, Iis habentem, habere qui Deo debent. Is error hercle nunc modo imperat late, Piis dicata Manibus cadunt vota Deo dicanda; talis Angelus dicit: Quid o miselle me paras adorare Deum ipse adoro, parce, ne Deo exaeques. Ita ipse Paulus, ille Gentium Doctor, Fidele Gentium organon vocandarum. In Ethnica urbe victimis, sacerdote, Et omnibus colendus, ut Deus, sacris, Palam exsecratur omen, atque defendit. Quid? ille vivus hoc honoris abiecit Patrum receptus in locum, Deo notum, Quiete mactus, Abrami sinum indeptus, Deique totus, absque labe terrena, Solutionis ille compos optatae, Ad ista vota credula aure declinet, Quibus scit esse nil Deo mage hostile? Enim ille dicit, ipse Me Deum dico Meique honoris alterum pati heredem, Abominabor. Huncce qui dabit quoiquam Eum mea ira prorsus eruet vivis. Quid altero in loco? Abraham preces vestras Et Isaac nec audiunt quidem exstincti. Deinde: Soli habebis hunc mihi, nulli Honorem eundem: in Omnibus tuis duris Dcum invocato me tuum, ipse defendam. Quid ergo, cum tuis miserrimis votis, Putrem invocare Sanctulum venis, surde? An ista dicta non liquere tu credis Liquentiora Sole quae cluunt sudo? Tibine singulare quippiam ignoscet Deus Sabaoth? aut tuos putas Divos Quibus profundis ipse proditam vitam, Honorem eum cupiscere, hocque laetari? Apostolusne quispiam, fides verbis, Ita invocavit ipse Foederis prisci Propheticosve Regiosve fautores? Vel ut proinde se colamus, adiussit? Eorum ut esse quisque se putat Sanctum Ita ad Deum profectus, absque connisu Piorum, adivit, atque vota perfecit. Quid impiate criminum modis multis Tibi ille factitabit, ipse qui pura Beatitate Gratia sua mactus, Ea ire poscit, ipse qua via venit, Suasu clientem, ah imparis clientelae Creator ipse mortuus vicem est nostram Vicem is suam vicissim habere per sese, Pios, Beatitatis anchoram, iussit. Eam apprehende quisquis orbis enare Mare hoc, volentis AEoli cupis ductu. CARMEN III. Superbiae. SUperbiae hostis est Deus: leve spira Eosque vana gloriatio nubes Sine elevet, feratque praecipe in circlo, Quibus sua orbis iste vota consummat. Nihil tenere fine te putes illo Ut alteri placere habendo coneris: PretI minoris omne quod placet multis. Id unicum puto esse praemium facti Bonis probare factum: inanipalporum Moratur ille Carmen, atra laudantum, Cui perenne nil sapit, breve arridet. Miserrimum est reapse multa conari, Ut omnia inde ad arbitrum geras vulgum. Enim paratur hoc modo arrogans Fama, Cui illa adepta, postea est merus servus, Agenda quisque nauci homo prius cernit, Et acta carpit, omniumque pendendum est Ad arbitratum ab impotentibus linguis. Crucem insilire laminamve candentem Velis, subire quam parabilem hanc poenam. Semel tibi ipse Censor esto facturo, Deum intuere, sacra dicta consulta, Ita actitato: Lingulaca quid dicat Crepace Fama voce contionatrix Ei remitte. Cum remiseris, noli Tumente bilis asper esse lurore, Ubi illa more dira dicet antiquo: Sed unilingue carmen ipse custodi, Modis vagata centies malis sperne Per ora vulgi, inepta carmina, insani. Quid imputare si voles odorem hirco: Vel invidere te quieti, ubi taurus Pede impetivit, aut rotatili cornu? Tace et recede, Conscientiae servus, Herusque vulgi et imperator adfectuum, Nec invideto quoipiam suos mores. Luela prima in alterius examen Profecta, priva non videt, videt vulgi Mala, et videndo caeca, publice priva est. CARMEN. IV. Modestia. RUdis Poeta claudisyllabi versus, Placere posse pauculis bonis optat, Sed istud esse si putent nimis magnum, Favore pro, audientiam cupit solam. Quod olli inepta denegat mora aetatis GenI rependet, arbitror, favor quondam. Sat est pium esse. Si eruditio nomen Referre quibit inter inclutos vates, Mihi, deinde qui imminent, favent anni. Virile quando nomen ore vestito Merebor, apparatus esto rumori Per ora dignus ire casta, nam incesta Nihil morabor. Ut modo caper fetens Meam insilire nititur iuventutem. Sed est ei usui reposta mi furca Triceps, obusta, cum manubrio laevi, Eam deinde sentiet caper fetens, Caproque iunctus ille congregis morbus. Modo ora nostra sint modestiae arcanae Subacta lege, deinde robur accedet Virilitatis, ut, canore maturo, Gravem refutet ipsa bestiam annorum Quies, docere prompta: nunc magis disco. Tibi sed istud, impudice subsultor, Palam indicare debui, cave exinde Puer pudicus abs odoribus tetris Tibi inquiner. Vel hactenus puer porro Virum videbis, ipse cum Chalybs pronum Trahet per alta Regna nobilis stirpis. Ibi ipse tu furore hiante pendebis. V. Effigies mali. MAlum videre cognitum cupis belle? Eumque, qui perire traditus terrae est Vidensque caecus, oppetensque vivendo? Cape ista signa, quis Dei utitur Scriptor, Notatione cum mala acta vocesque Secutus unica, omnia egit in vulgum. Ego ipsa verba, sensuumque momenta, Papyrino hoc in aequore adveho vobis. Cavete quisque pro se et omnibus caris, Cohorte in hacce ne invenirier possit. Remota quippe pravitate vindicta Videtur alma, laneos habet gressus, Prope est prius quam eam videre contingit. Malum suum ambit ipsa Natio insana, Genusque in Orbe quod viam institit laevam Heri Orci in atra verba, verba coniurat Quibus ligantur invicem sibi cari. Iisque facta comparat malis verbis. Nec illus absque iure, quippe censeri Meretur Orci in horrida potestate. Enim ore cruda gens, rapace vivendi Viam tenore perdit, atque causatur: Breve est laboris ista vita ceu Regnum, Et exeunte quopiam, is perit totus, Nec exstat ulla fabula, Orcus acceptum Ubi remiserit deinde lurconem. Homo exstitisse non Deo gubernante, Sed impotente deputatur in casu. Abit, venitque, fortuita sunt cuncta. Ea ipsa flamma quae, vocabulo vitae, Vagaeque mentis exstat, et movet corpus, Nihil videtur esse ni merus fumus, Ab ille naso et ore fluctuatus nostris. Sonusque vocis, atque gloria haec linguae, Ab igne mica surgit, abdito in corde. Quod ignis illa si necata scintilla Calore pectus exeunte dissolvet, Cinisculi instar aridi, vagum corpus Residit in se, et effluit rudi vento. Calor deinde mentis, aeris proles Resolvitur parente, et aerem reddit. Nec ipsa Fama nominisve factive Manebit huius, aevitate perduntur Bene acta cuncta, Laudius interit summa. Supina vita, nubis in vicem transit, Calore Solis exsolutae, et abiectae, Ut olim inane terra procreat nomen, Ab humido vapore quod Sophi dicunt, Et id tenente nocte Solis obtutus, Ubi reversa mane primulo adfulsit Dies, calore sucta, disperit nubes. Ei ista vita comparabilis monstro est. Ut umbra tempus effugit, semel functus Nequit redire, sic sigilla ab aeterno Rata annulo premuntur atque conservant, Nefas redire quempiam, semel functum. Age ergo, quisquis auro et aurea aetate Viges, venite, vita dum manet, laeti Iocemur et bibamus, et voluptate Brevem irrigemus et volatilem aetatem. Rosa nitere, vernulam iocis frontem Iuvat polire, serta malobrathatos Coma fluente gestitare, marcentem. Rosam subinde mutitare florenti. Nihil relinquere, omnia apta lurcari, Opimiana vina doliis plenis Et orca inante ponere et propinare. Nihil deinde restat, ista vivendi Lucrosa summa: quicquid orca non haurit, Id Orcus haurit. Haec locuta vis pravum, Abit peritque, sed Deus dedit vitam hanc In hoc, ut inde quae futura, sectemur. VI. Iuventus. QUid inquiete tundis ora clamore, Mihique inertiae oggeris notam infestam? An hoc sapis, cui omnia assident doctis, Supinitate de feroculae plebis, Ut aestimare non queas quid intersit Stupere, consenescere, atque comburi Ab otio, situsque putidi regno, Et inter arma delitere librorum, Sophique prisca quattuor modis dicta Sibi suaeque solitudini haurire? Is est reapse carcer, usibus privis Reductus atque publicis, ubi adfectus Opinione regnat in maritata, Eo labore si quis aeger occumbit Agat feratque cuncta, nil facit, ferro Pedem impeditus, atque dexteram vinctus. Sed in quiete qui reconditus casta, Palam arbitratur omne quod gerit vita, Is Imperator usibus scit humanis Quid aptitetur et beate omittatur. Quid innocentis ora querquero pulsu Tenellulaeque frontis aream quassas, Scholasticae quietis acer arrosor? Perire tu potes bonos fatigando: At ut nocere te putes, palam insanis. Ah in quiete sit mihi mea fungi, Et innocente carmine ad Deum patrem Redire posse, dum piae iuventutis Tenere frena sustinet pius Tutor. Acuta ne me inertia et ferox lentor Trahant deorsum, o innocentiae custos Pudica Musa quam potes iuventutis Ab altero regenda munia extende. Homo hic sibi ipse, Tarrius sibi vivit. Dein futura si quid aevitas malit Sinistrum, in hancce, respice o iuventutem, Vir esto sic ut esse sic senex possis. VII. Constantia in virtute. VOcare Solis an vocabulo Auroram Potes puellus, et probas magistrali Docentium agmini? ista Memnonis mater Nigri canatur, ille Phoebus immensi Nitela mundi, et arbiter sacri currus. Rubente saepe flore comit Aurora Futurum, inante se diem oggerens mundo, Tamen, pluente turbidus iove, hibernum Meridies stupebit, orbus a luce. Ita eminere cum videris, insigni Rubore, dum puellus es, preme obtutum, Nec imputato te senilibus curis, Reductus a labore, nisus in famam. Loquaculo liquore mobilis torrens Abibit illa, cumque fregit Auroram Dies secuta, nudus ipse prostabis. Sed hoc teneto: Nulla non dies paullo Nitore lucet, unicoque momento, Tuum ipse laudis ambitum domi aequato Rotatili nitore Apollinis bigae, Nisi secuta carcere extimo virtus Ad incitam comes volabit extremam, Diem vocare non potes diem sudum. Parum est inisse, constitisse si in primo Placet vigore, quisque cursor hirpinum Gradu tenere principi potest: longam Obire metam, id est opus, labor dignus Corona hiante; pensilique conatu Ad alta surrigendus est pedis fervor. Quid Argonauta, si supinus in Lemno Manere vellet, inde deferet lucri Quod ante primus impium fretum effregit? Iacere posset in quiete delira, Et obsequi nitoribus voluptatum, Cutemque sole perpolire fulgenti, Famem sitimque nec videre, nec scire. Sed inter illa quid furens ApollonI, Terentiique Pompa docta Varronis, Valerii quid alta Musa cantabit? Venit iuventus ex Iolcho avens Colchos, Iter sed institit, deinde demisit. Nisi institisset Aesonis sacri germen Boni Parentis in tapetibus somno Rudi vacaret, haud gravi obsitus Fama. At in ratem coacta cum unicam virtus Iter subibit, absque vellere aurato Nequit redire, turpitudinem migrans. Ut in nitore Solis obvio nemo Potest latere, qui semel Deo obsistit, Ita orsus esse claritudinis compos Eam necesse, qua licet, comes divam Sequare perpes, aut quater sub obscura Voles latere nocte, quam pati talem Perinde Cantilenam ut occinit vulgus. VIII. Fama. PEtulcilingua, crudicarnimanduca, Inanipellis, armiperda Medusa, Bisulcilabra, mellifellitraduca, Ferocibauba, Menticaptaveratrix, Triparricida, foedivocivenditrix, Draconiclanga, Laevisortiturpatrix, Chamaeleolacerta, Cerberovertix, Chimaericolla, cunctipulchrifuratrix, Medullisorba, sensisolvipraedatrix, Teruncidebitrix, Teruncilucratrix, Colorifuca, menstruata, larvata, Sepulchrifranga, furcipendidetrastrix, Honestipasca, dissolutipromotrix. Stupriprofusa, lentibilifundatrix, Venenidocta, Colcho Thessalicantrix, Cometicrinis atque Lunitractatrix, Ibirostris atque: sed cadunt verba, Tuo uberante semper a malis ventre, Cruenta Fama, tene, tene sectemur, Tibi imputetur ista dia castorum Vacatio, ut libidine e tua possis Salute lusitare prodiga in nostra? Abi impudica: Sulpuris manet torrens, Ibi caleto, perde, si potes, Manes, Et impiata Tartari feri saecla.