23 September 2003Jolanta WiendlochamarkupMarkup added; typed text - structural tagging complete - no semantic tagging - manual spell check
Distichon Cristophori Baronis de Svartzenbergo in prognostica I.H. praeceptoris.
Henrichmannus praedixit tibi vera futura Hic nullum fallit. tu bene crede mihi.
In laudem Germanorum, quia sint artis impressoriae inventores.
Laude condigna venerare Vatum Turba Germanos, studio sagaci Scripta qui quondam renovare norunt Arte premendi. Aere quia quisquis modico parare Optimos possit veterum libellos Hoc decit nobis merito colendus Teutonus orbis. Cuncta doctorum monumenta Vatum Gesta magnorum pariterque regum Gente nunc vastum Latia per orbem Missa leguntur. Iam Maro Solis gemino cubili Notus, Hispanis, calidis et Indis Sarmatis, Mauris, simul et caterva Cetera Vatum. Ergo laudandus venies per aevum Teutono cunctis populis in orbe Aspicit quosquo volucri quadriga Phoebus equorum. Ante cum plaustro gelido bootes Aequor undosum bibet occidendo Quam tua in fatum subeat supremum Inclita fama.
Ad Cyprianum de Serntein Cancellarium Caesarium. aequitate ius esse condiendum
dum litteras Caesaris sine pecunia obtinere cupivit in Innsbruck. 1501.
O precibus Cypriane meis adverte parumper Qui non es rigidus, sed pietate bonus. Omnibus in rebus aequo moderabere leges Sic regitur mundus, sic manet imperium. Aequum est cum nummos nequeant conferre Poetae Accipias versus, maxima dona viris. Utque Scythis aurum quod spernunt imperita res Non lex, est feritas, thura Sabaea Getis. Nec bene frugiferos montes in vallibus Eni Exigeres, Suevi balsama iure negant. Cunctorum est igitur simul inspicienda facultas, Ut leges aequo consociare queas.
Ad Blasium Hoscelium secretarium Caesaris
Suaulio quos Blasi tibi devinxisse Poetas Iure studes meritis, officiisque tuis. Qui poterunt amplas cultoribus addere laudes. Dant tibi perpetuum carmina sola decus. Mecoenas vivet, vivet Messala per orbem, Dum tenet Enus aquas, Danubiusque suas. Hi quoniam dulces semper coluere Poetas, Per quos conspicui tempus in omne manent. Attamen a nobis iam quaeris amabile carmen Frustra, sum mutus conticuitque lyra. Vilescit Phoebus, vilescit quicquid amavi, Pieridumque chorus displicuisse solet. Dicam equidem quare ieiunat doctus Homerus, Craesus habet versus, quaeque iuvare solent. Aula ducum gemmas peperit, viridesque Smaragdos, Quaeritur hic summus nobilitatis honos. Carmina sola famem, famam licet addere, praestant Hospitibus quibus, haud vel satis ipse facis. At sine me dulces inter dignabere amicos, Et quandoque tibi carmina multa canam.
Ad Matthaeum Langium Cubicularium secretarium Caesaris, praepositumque
Augustensem. etc. nunc episcopum Gurcensem. Proseuticon.
O Matthaee mihi grandi celebrande cothurno Pieridum cultor Phoebigenaeque Lyrae. Tanta licet tua sint merita in me, qua satis illis Non umquam sperem reddere posse vicem, Exuperant etenim cunctas in carmine vires, Eloquium exuperant ingeniumque meum. Attamen ut virgo primum depasta pudorem Perfricuit frontem, deposuitque metum, Sic ego, contentus dum non sum munere multo, Orandi finem, deposuique metum. Hoc fecisse tamen res me non parva coegit. Paupertatis onus plura rogare docet. Auspice nubiferas nam te penetravimus alpes, Auxilioque tuo nostra peracta via est. Ergo reduc Vatem, in patriam remeare volentem Nolueris si me ferre famem atque sitim. Omnia mercamur care, mercamur Hiacchum In pretio grandi, frugiferamque deam. Quod si curabis mihi parva viatica, laetus Discedo, grates et sine fine feram. Vive, vale, gaude, studiorum maxime cultor Meque tuos famulos inter habere velis.
Ad eundem. Eucharisticon, id est. Gratiarum actio.
At nec vana fides, postquam te vidimus ipsi Primum, pollicita est spem mihi forma decens. Tunc dixi sociis, Germanus Caesaris alter Hic mihi Mecoenas rite futurus adest. Omnia fecisti, et plusquam speravimus umquam, Aut optare ausus sum petere, ipse dabas. Illud inauditum est tu larga viatica praebes. Quaeque mihi volui, te duce nunc teneo. Pro tantis igitur meritis te semper amabo, Teque canam semper carmine Pierio.
Ex Innspruck Ex tempore Anno M. D. I.
De miseria humanae conditionis. Elegia. H. Bebelii Iustingensis. de miseria
humanae conditionis ad nobilem et eximium virum Hartmannum Eptingensem. Canonicum
Basiliensem. dum laboraret podagra.
O mihi Maecenas musarum magnus amator Hartmanne, eximios inter habende viros. Non tibi sit durum tristes tolerare dolores Orbe sub hoc gemitus valleque tristitiae. Socraticam sapiens proponas sumere frontem Sideribus placidis laetus et usque malis. Noluit hic rebus minium gestire beatis. Rebus in adversis obrutus ille nihil. Fortem habeas animum mortis terrore carentem Maestitiae et luctus, quodque dolere facit. Est lugere nefas, nequeas quod triste movere Nam quicquid patimur fata proterva volunt. Dulcia mortales fata haec et tristia cogunt Ferre, bonis toties invidiosa viris. Sint aliis Arabum messes, sit Lydius amnis Divitias habeant, possideantque Midae. Sint Calabris armenta iugis, Campania dives Sardiniae segetes, mala quoque Hesperidum, Purpureae vestes, Tyriis infecta veneis Nobile sit quicquid quaelibet ora ferat. Sidera mi faveant, fatisit et hora benigni Divitior regum nullus in orbe foret. Conditio miseros urget tam nubila mundi, Tranquillusque manet nullus in orbe status. Legimus hoc propter Thracas, saevum, et rude vulgus Funera natorum concelebrasse choris. Plausibus et saltu mixtos iuvenesque puellis Et vetulis mixtus durus arator erat. Excipiunt pueros maesta iam fronte creatos Et decus est lacrimis saepe rigasse genas. Namque opus ingressis vitam est perferre labores Multiplices, simul et tristia multa pati. Cumque fameque sitim, morborum mille figuras, Sollicitas curas, pauperiemque gravem. Aestiferum solem, Scythici quoque frigora Cauri Et pluvios austros, sub Iove ferre nives. Cunctaque (si centum linguis comitatus adessem) Quae torquent miseros enumerasse negem. Attamen ex tumulo luctus, curaeque molestae Et dolor, et morbi deperiere simul Aureus his animus supera delapsus ab aede Thracibus, et melior sensus adesse nequit. Orbe sub hoc nihil est ex omni parte beatum, Nec cuiquam semper fata superba favent. Haec miseros pressant varia ad discrimina mortis, Huic caput abscissum, frangitur ille rota. Hic moritur furca, miseris infamia pendens Cognatis, gemuit quem miseranda parens, Piscibus hic cibus est, imo sub gurgite mersus Oceani, cupiens mercibus esse potens. Hunc sitis extinxit, tostos dum pergit ad Indos, Dum placet eoo gemmula lecta mari. Sidonio hic mutans tinctas cum murice vestes Divitiis mare quem subruit atque notus. Africus hunc leo suffocat vel belua martis Griphes pertimuit gens Arimaspa truces. Alter enim immitis nocuo cadit ense latronis, Consatiansque lupos alituumque pecus. Suntque venenoso laedat quos vipera morsu, Et quibus intulerit dira Cicuta necem. Multos sustulerant aconita iniusta novercae, Herbas quas legit Colchica terra dabat. Lurida Thessalicis vel Marsis gramina campis Non nullis vetulae noxia verba nocent. Classica nunc passim sonitant et bella parantur Ante diem miseros tollere parca queat. Milia multa cadunt, regni dum vana libido. Induperatores moverit atque duces. O dolor ah gemitus miserorum sanguine torrens Defluit, ignotum perdere quando datur. Non pro iustitia, nec item pro nomine Christi, Atque Hierosolymis ut soliti estis avi. Sed pro divitiis, vano et moderamine regni Nomine vel grandi Martia tela vibrant. Sic ducis unius culpa, cum corpore et umbra Mille homines pereunt, sed numerare nequis. Et modo Teutonicus, si sint stipendia prompta, Miles adire solet Solis utrasque domos. Syrius hunc ardens numquam vel bruma retardat Stridenti Borea sarmaticoque gelu. Praemia proponas, quis sis non querere curat At pro iustitia bella cruenta geras. At funesta cohors parva stipe vendere vitam Qui potes? atque animam negligere atque deum. Qui potes immeritum duris iugularier armis? Qui similem perimis iam moriture cades. Quae fera tam saeva in socium saevire reperta, Inque genus proprium, dic mihi miles atrox? Inquinat haud usus dentes in sanguine fratris. Hircano hoc itidem litore nata Tigris. Hoc miser attentas divae rationis egenus, Ob sacras animam pessime perdis opes. Iam ruis ad manes vix sicca morte peremptus, Pars gladio aut faxo, pars cadit igne, gelu. Aut si de multis fortuna pepercerit uni, Ille cicatricum plurima signa gerit. Agmine et in toto multis sunt bracchia manca Maxillas sine vel vulnere raro vides. Non secus atque duces mors sanguinolenta misellos Ac inopes olido carcere fata manent. Atque ego non alios homines graviore perire Conditione reor, vel mage fluctivaga. At resipisce semel tandem mavortia turba, Et discas summo numen inesse polo. Proque fide pugnans Turcas contunde feroces, Sic tibi fit requies, fitque perenne salus. Praeterea turbant nos mille pericula rerum, Maestitiaeque vacat nullus in orbe locus. Alter ad ignotos ab avitis sedibus actus Pergit, et invisos increpat usque deos. Cogitur ille suis tremebundas dicere leges Civibus, et pavidos voce citare reos. Intentus propriis mallet cum ducere vitam Privatam, nam res negligit inde suas. Alter amans solus populo imperiosus haberi Cogitur, ah supplex sub iuga ferre pedem. Hos metus exanimat facies quoque dira Tyranni Et populi numquam certus amor dubii Hic queritur tristis viduatam prole toralem, Assiduo lugens sidera taetra sibi. Iste dolet nimiam misero consurgere prolem, Namque alimenta sibi defore credit inops. Coniugis et plures laesum sub corde pudorem Deplorant, falsi et nomina ficta patris. Caecus amor multis Veneris quoque dira libido Incutit insanae nubila fata necis. Pyramus est testis qui (dum Babylonia Thisbe Tarda venit) proprio laeserat ense latus. Rupit et indigno Phyllis sua colla capistro Dum manet heu frustra Demophoonta suum. Et vitam amisit Holophernes captus amore, Qui quoque Abydeam est saepe remensus aquam. Et dives Priami sceptrum, tot regna tot urbes, Funditus excidit imperiosus amor. Omnes humanos superat Venus anxia morbos Herbis qui numquam, aut pellitur Hippocrate. Saevus amor ratione caret, caret impius omni Mensura atque modo, lege, pudore, metu. Quicquid amor iussit, seuphas, seu iura reclament, Obsequitur facilis quisquis amore calet. Quisquis amat patitur lacrimas, suspira, lucuts Cum gemituque cruces anxietate madens. Ferre famem, tolerare imbrem, contemnere somnos, Sub Iove lenta pati frigora iussit amor. somniet aut vigilet, sibi denique quicquid agatur, Offertur cordi dulcis amica suo. Nulla dies umquam veniet tam sole sereno Quin gemat, et laesi corda perurat amor. Vanaque deludunt sopitum insomnia amantem Perpetui noctem ducit et in lacrimis. Et puer et caecus, nudus, Pharetratus et ipse Alatus, veneris fingitur ignis edax. Quod faciatque senes, pueros et luce carentes Quod feriat miseros, quod levis erret amans. Et quis tam dextro pede sit coniunctus amicae Maeroris demum senserit ille nihil? Vivere num potuit fallaci captus amore Quem non poenituit colla dedisse iugo? Sic Veneris sinem complent absinthia tristi Succo, cum tribulis Corsica mella simul. Nec mihi felices quisquam persuaserit illos Quos mala luxuries nocte dieque trahit. Haec praedulce malum est, hoc perniciosior hostis Quo magis incautos blandus amicus adit. Nam cui non dulce est, vino dapibusque paratis Indulgere, simul otia longa sequi. Atque puellares ludos duxisse chorosque, Et si quid reliquum luxuriosus amat. Laudabant veteres si quem vixisse modeste Constitit, et frugi vel tenuisse modum. Tunc pudor et probitas tunc nos Ascraea colebat, Sed nunc in pretio est immoderata gula. Ducitur heu pulchrum iam amplas siccare lagenas, Et calices totos evacuasse meri. Ille propino tibi et ferio te voce sonora Clamitat, epotum tradit et inde scyphum. Expectans alter nulli vult esse secundus, Atque ad mensuram convocat hinc alium. Optimus hic demum qui plus hausisse probatur, Illius laudis compita nulla silent. At quantum ebrietas noceat vel amicta dolosis Illecebris, nequeo commemorare satis. Quippe nec aut pestis tantum, nec tela, nec hostes. Quantum sola nocet dira libido gulae. Haec male mortales habetat caligine sensus, Ingenium effetat, debilitatque caput. Haec morbos male sanandos, et tristia fata, Et subitas mortes haec peperisse solet. Haec fas atque nefas parvo discrimine ducit, Quaeque suos famulos mentis egere facit. Magnus Alexander toto dominator in orbe Gentibus invictus, ebrietate cadit. Imperium Assiriis rex Sardanapalus, et ipsam Amsisit vitam luxurianter agens. Victrix Italiae periit Maurusia plebes; Dum male Campanas luscus amavit opes. Legimus et celsas luxus quas verterit urbes, Eximiosque duces fregit Hiacchus iners. Multaque praeterea sunt nostrae incommoda vitae, Undique nos agitat vasta procella maris. Creditur a multis summos conscendere honores Et florere diu, non nisi quemque malum. Qui simulare fidem, blando praetexere vultu, Noverit atque dolos, blandiciasque leves, Et tandem insigni solum qui crimine praestet Fascibus extolli diligierve satis. Fallimur ah miseri. nulli funesta quietem Crimina permittunt, nulla salus sceleri est. Excruciant animum, et semper peccata remordent. Quodlibet ad fulmen pallet inane scelus. Credite pravorum non est diuturna potestas, Nam male quaesitum perditur atque male. Et si sis Cresus, si sint tibi Persica regna, Ex animo tantum iure beatus eris. Conscia mens ut cuique sua est, ita dives inopsve, Nam vitiis nullo tempore parta quies. O insolices urit quos ardor habendi, Et sitiunt quicquid versat harena Tagi. Eripit heu dulces somnos vesana cupido, Et requiem nullo tempore avarus habet. Insomnes longo ducens examine curas, Ne sibi congestae diripiantur opes. Qui sibi non statuit locuplete in pectore finem, Atque animo posuit divitiisque modum. Ille hic (crede mihi) poterit nec iure beatus Dicier aut felix, sed magis Irus inops. Quamvis Lydorum teneat ditissima regna Dalmaticumve aurum, vel Babylonis opes. Non illum auriferis satiaret Hiberia fossis Non Hermus rutilo flumine plenus opum. Numquam dives erit, numquam satiabitur ullis Divitiis, quisquis plura petivit inops. Pestis avaritiae per mille pericula, mortes, Tormenta et casus, exitia atque trahit. Hanc Adriae fluctus nec Scylla voracibus undis Territat, aut reflua saeva Charybdis aqua. Classica quin etiam, tot tristia bella, tot enses Per populos passim divitis arca tulit. Illa vias docuit properandi ad tartara multas, Quas mare, quas tellus, quas didit ira nocens. Strangulat heu multos nummorum sacculus ingens, Census et exuperans, divitiaeque sacrae. Et fuit exitio dominis fecundus agellus Saepe timenda agri fertilitasque soli. Temporibus sicut diri, immitisque Neronis Longino nocuit ditia habere bona, Et Senecae eximio congesta pecunia mortem Intulit, et multis quos numerare piget. Adde quod (ut perhibent) locus est rarissimus ipsis Ditibus, in superis Elysioque lare. Praeter avaritiam, vitium namque omne senescit Illa die crescens tempus in omne manet. Est minus infelix modicis contentus agellis Rusticus, et quisquis simplicitate nitet. Ergo quisquis ades fastus contemne protervos, Ex his consurgit cura molesta tibi. Utere sed laetus tibi quod natura ministrat, Sic melius vives dives in orbe satis. Nec mihi livor edax ullam novisse quietem Creditur, aut dulcem summere in ore cibum. Dum dolet alterius successu, et sorte secunda Heu gemitu quali pectoris ima replet. Si tibi vel mihi sit nummorum maior acervus Aut plus possideas, supplicium illius est. Quod placido careat somno, rodentibus ipsum Assidue curis, quoque dolore gemat. Aspice quam pallor vultum subduxerit omnem Quam sit totius tristis imago viri. Et demum invidiam comitatur factio discors, Seditione potens, iurgia, bella, neces. Iustius attamen invidia est nihil haec, quia primo Auctorem rodit excruciatque animum. Vexat item multos furor ambitiosus honorum, Scandere dum cupiunt nocte dieque rotam. Ast ego fortunam regum, vel celsa ducumque Atria, nec quisquam iure beata putet. Vel quibus incumbunt tam multa pericula vitae, Et ferrum, et saxum, dira venena, neces. Hic vigilis timor est, curarum et mille figurae, Saepeque suspectus ipse satelles erat. Hoc bene cognovit Sicula regnator in aula Dum se felicem diceret esse sophos. Pendit in auratis regum laquearibus ensem Cervicem supra, iussit et esse sophum. Ostendens quam sit numquam sincera voluptas Instabili regno, plena corona metu est. Discite non nimium lautis confidere rebus Magnanimi o reges, belligerique duces. Aequa sed prompti semper cum mente bifrontis Fortunae mores tollere fluctivagos. Ludit in humanis rebus sors infima summis Admiscens, firmum sed sinit esse nihil. Praecipitat reges, servos ad sidera tollens. Ex servo regem rursus ad ima trahit. Dives erat Crassus, qui sorte peremptus iniqua est Et Caesar pariter victor in orbe cadit. Sed cadit immensus cui vix suffecerat orbis Pellaeus iuvenis, tuque Philippe parens. Craesus enim captus didicit ditissimus olim In vita felix quod nihil esse queat. Hoc Xerxes didicit. Cyrus, Rex Ponticus atque, Et cum Romuleis Argolicique duces. Sunt miseri vivunt quicumque sub orbe Diane, Nec quisquam felix tempus in omne manet. Legimus Assyrios multis regnasse Triumphis Cum Maedis Persas, nunc nisi nomen habent. Graecia vel quondam extulerat vexilla per orbem, Nunc famula est, Turcis sub pedibusque iacet. Moenia Romulidum quod regna nec ulla potestas Firma diu maneant, vel monumenta dabunt. Sic quos ex humili magna ad fastigia rerum Extulit, et pariter conspicuosque facit. Mox rapit in praeceps fortuna volubilis illos, Et quibus infesta est post modo amica redit. Et quem divitiis donavit divite cornu Irus erit subito, verterit illa rotam. Hoc ita disposuit summi moderator olympi Iudice me, diva nec ratione caret. Ut nihil hic homines possent sperare perenne, Sed simul instabili cuncta perire gradu. Quodque solum incolimus patriam non esse quietam, Sed durum exilium tristitiaeque lacum. Qua semel emensa per tot pelagique procellas, Et fluctus vitae luctificasque vices, Ingrederetur homo patriam regnumque parentis, Tunc non deficiet tempore parta quies. Sunt tamen heu plures, qui nulla incommoda ferre Iudice se ostentant, nulla pericla timent. Quod sibi divitiae, quod sint de stirpe vetusta Coniugis et castae Penelopeus amor. Incolumes, pulchri, iuvenili prole beati, Nec grave sit quod non vel bene ferre queant. Stulte quid insanis, multis fortuna beavit Muneribus, si quos praecipitare cupit. Raro casas humilis vexat Rhamnusia diva Sed regum turres, moeniaque alta petit. Omnia praetereas, speres et dives obire Et florere diu, nec miseranda pati. Expectes paulum, veniet rugosa senectus, Cum qua morborum convenit omne genus. Ecce valetudo adversa, et nodosa podagra Debilitans gressus, Chiragra et ipsa manus. Et tua forma fugax, veluti flos tactus aratro Marcescet, numquam nec reditura perit. Sis validus, sis consipicuus quocumque decore, Mox rapiet tremulo pigra senecta pede. Cunctarum sequitur tandem saevissima rerum Mors nigra, quae tollit nobile quicquid erit. Quippe rosas aequa vel spinas falce resectat, Nec locus aetati est, omnibus una quidem. Tempore quo immineat res o dignisima luctu Non homini tutum scire nec ullus habet. Nemo tam solitus divos habuisse faventes Ut bene sit certus vivere posse diem. Ergo Heracletus merito flevisse solebat Gaudia falsa hominum, spem quoque fluctivagam. Stultitiam flevit, curas et tristia vota Afficere, et quicquid pectora nostra solet. Inconstans quia res hominum est. incerta caducis Mobilior soliis, mobiliorque polo. Sola igitur virtus faciet te iure beatum Munia post vitae post obitumque, Vale.
FINIS.
Satyricum carmen.
Satyricum carmen H. Bebelii Iustingensis in nefandos nostrae
tempestatis mores, et contra detractores pessimos.
Quid faciam in mundo, sim iustus, amator honesti. Sim vita sanctus, multa virtute probatus. Despicior vulgo, contemnor, Hypocrita dicor. Et simulator iners quandoque fuisse nefandum: Ah satius credo (tanta in caligine rerum Versamur miseri) quam nunc probitate nitere, Tam penitus pulsae terris virtutis amantes Divae, sed tantum tenebrosi semina ditis Livor edax, odia, et sine fine maligna voluptas. Alterius damni terris iam summa coluntur. Surgam igitur propere medio cursurus ab orbe More patrum, silvas vagabundus devia tesqua et Stat colere, et medios inter cenare ferarum Conventus, ursi mites vos este lupique Et quaecumque famelica bestia, mitis adesto. Namque ego ceu frater Samiis satiabor in hortis Arentemque sitim pellam torrentis ab unda. Belua non usquam nostro laedetur ab orbe Sit casa qua possim aestivos contemnere soles Et pluvios Austros, Scythici quoque frigora Cauri O liceat colubros inter posuisse cubile. Gramine sub viridi quocumque loco, atque recessu Proiiciam corpus, plumarum nulla libido. Huc fugere novem Phoebo ducente Camene Cecropis. huc Pallas quis cum commercia nobis. Quis cum solabor breviuscula tempora fati, Dum mihi fatales resecabunt fila sorores. Curabunt alii, communia condier inter Busta propinquorum, sit mens infracta per omnes Terrores mortis, si occurrunt mille figurae Ultricesque deae umbrarum, atque horrenda Megaera, Quasque fovet diras animas nebulosus avernus Terribiles volitent morientis lumina circum. Saepius (ut solite, vitiis si quando iuventa Torpuit, et commissa meum sine fine fatigant Pectus,) adesto precor mitissima virgo Polorum. Quae potes aspectum ditis removere profani, Me convexa tegant caeli quocumque locorum. Aeriae seu me volucres (quod malo) vel ursi Depasti fuerint, liceat sim piscibus esca. Dummodo sidereae scandat mens moenia sedis. Ibo igitur propere casus quocumque iubebit Et pes quo ducet, populos visurus in orbe Extremo, Meroen supra cancrique sub axem Ire libet, si sunt, vel Nilum a fonte bibentes. Quandoquidem invidiae stimulis et mille sagittis, Impetor et laedor veluti malefactor iniquus. Sim bonus et liceat, multum diis testibus aequus, Tam canis infernus gentes suffudit in omnes Virus letiferum subductus ab Hercule in orbem, Ut pauci possint (veri caligine caeci) Prendere, quid deceat, quid honestum, quidve tenendum Vade igitur furias inter numerande pudendas Livor iners quondam sedes habitate sepultas Ditis, ut ostendit maciesque simillima morti Horrenda, et stygio facies pallore gravata, Liventesque oculi suffusi felle perusto. Quid tibi nobiscum, tandem male sane recedas. Desere mortales quos undique semine taetro Foedasti, tecum rixas, caedesque nefandas, Atque simultates tecum sub claustra reporta Cerberea, invitis nam te perspectat ocellis, Tota cohors hominum, quisquam nec vivere tecum, Aut velit, aut poterit, cum tam mala verba profari Irrequieta velis in quosquos omnibus horis Exoptare simul iustis mala, amare nefandos, Omnibus insultas, nunc fulmine vocis aperto Evomis in quosquos liventia verba, nocere Murmure nunc tenui properas, corrumpere famam Cunctorum, a facie quamvis laudaveris omnes. O bona falciferi Saturni saecula, tunc non Terricolis tecum fuerat communio, sed tu Maesta tenebrosae vexabas limina lethes. Nunc superis auris fecisti ferra, saecla. Quercubus ipse favum decerpsti, lacte fluentes Orbasti fluvios, limoso flumine turbans. Bella paras ducibus, armasti sanguine multo Fraternas acies, et dira aconita novercis Instruere edoctus, patrius quem fuderit ensis Sanguine laetaris, cognata et caede virorum. Quid plura et nocuum quicquid reperitur in orbe Invidiae inventum est, o rerum pessimus hostis. Tu reperis gladios quo sint ad tartara mille Horrendaeque viae, fatales nonne sorores Sat fuerant mortale genus deperdere laeto? Omnibus invisus, rebus gaudere secundis Nescius, adversis saciasti pectora laeta. Est nativus amor integros nonque nocentes Vexare invidiae, atque alta cacumina rerum, Atque ferire viros quos vexit ad ardua virtus. Hannibale Poenis dux contatissimus oris Invidia pulsus, quamvis protexerat hosce. Invidia primi maduerunt saguine fratrum Romulidum muri, Caesar tot vulnera passus. Scipiadas et quos Romana potentia dudum Florentes vidit, Pompeius tuque Camille, Atque alii multi toties qui sanguine fuso Nominis aeterni Romam fecere superbam. Ingrata ex patria nigro livore repulsi. Livos Aristidem qui nomen habebat Athenis Iustitiae pepulit, nonnullos nigra venena Sustulerant, o livor edax corrumpere quid non Moliris, summae duce te Carthaginis arces. Funditus eversae pariter Lacedaemonis aedes. Unde tot egregii venerunt belligerantes. Corruit et Thebae centum celeberrima portis Et Babylon, Cadmi quoque regia passa ruinam, Atque aliae innumerae quas non comprehendere menti est Turba prophetarum lapidata vel ense necata Invidia, fudaea tuos o pessima semper Tollere curas, quos commendat vita probata, Heu heu quo pergam nulla pietate linitum Prodigium vitare volens ultra Garamantes Per Libyae deserta ferar, vel culmina montis Caucasei, insequitur, lacerat. comitatur et instat Angulus immensi, nec quisquam est invius orbis. Mens erat exutis peccatis in quibus ipse Delitui, dudum soli servire tonanti, Effugere ut possim stygii praedonis habenas. Et scelus admissum multa virtute piare. Gaudia reieci tam lubrica tamque caduca. Atque voluptates mundi, quis nemo bonorum Immersisse volet, nostris decor omnis abibat Vestibus, at tantum villosus corpora pannus Obtegat, et dulcem capiam sub stramine somnum. Dum nox obscuris subduxerat astra tenebris. Et siluit, quicquid tellus, et pontus, et aether Tentat, ego crebro suspiria mille tonanti Fundebam, deus o sanctissime percipe divum Cantica, debentur tibi laus, honor inclitus uni Vivere qui nobis donas, fueram nihil ipse. Tu me psalmasti, me participemque polorum Fecisti regnis, haec dum et sum plura locutus. Ut possit nobis summus mitescere Christus. Haec audita procul vulgi venere sub aures, Conveniunt subito plebis malesana caterva Impungunt lacerant, santur mihi quaeque nefanda. Ecce novus venit cuncti exultate propheta, Atque sacer vitam (solus per compita pagi Fabula ego fiam) qui sub velamine honesti Fallere conatur (clamant) hominesque deosque. Cum soleat facinus semper fovisse profanum, Exclamat pariter per compita risus anilis. Siccine perverse o deludere apostata totum Mundum pertentas forsan stolidissime nequam Criminibus tegmenta tuis, quae maxima cunctis Testibus existunt, ponis probitatis in umbra. Credaris verus et simplicitate videndus, Sum latro, sum praedo multis, mille undique cinctus Opprobriis, quisquam tota nec plebe repertus Qui bene quod factum multa et virtute peractum Laudet et extollat, tam foedus tamque profanus Error in humanas mentes phlegethontis ab undis Irrepsit, toto et regnat permissus in orbe. Hoc itidem patior monachus, licet atque sacerdos. Quid non audebit vulgaris contio, quem non Opprobrio linguae mordebit, sis licet ipse Sanctior antiquis patribus sacrisque prophetis Quos deus elegit aeterna pace potiti. Eniteas quibus ipse velis virtutibus, et sis Fabricio gravior defensorique Camillo, Relligione Numam vincas, pietate Metellum, Et priscos bonitate viros superes, tamen ipse Zoilus usquam non aberit qui dicere promptus Dii tibi sint hostes nigro vestite cucullo, Qui sub pelle ovium gestas per corda leaenam, Et tumidis solitus verbis secreta tonantis Spargere per plebem, qui solus nosse deorum Praeterita et poteris praesentia, quaeque futura, Ut summis nuper sis praecipitatus ab astris. Edocet hic mundi luxum damnare malignum. Dedecuit quicquid dissuadet fronte serena. Attamen o Curios simulat sed Bacchica festa Concelebrat noctu, non scorta moventia sensum Desunt, in Venerem totis sed viribus itur. Quid plura? in tenebris patrarunt turpia quaeque. Vos quoque Lollardi quibus est silvosa caverna Ite procul vulgus clamat facie extenuati, Atque probi vultu solo, fictique Catones, In cute sed nequam, sed gens tristissima, quae nil Non tentare audet sceleris nil linquit inausum. O mores o tempora quid sanctum, aut Iove dignum Quod non denigrat, vel mox detractor iniquus. Et plerumque bonos simul, et quos multa lucerna Viderit insequitur probris, sine pectoris aestu Archadicum pecus et sine sensu plebs male sana Quod sibi non tantum novit bonitatis inesse. Quicquid ago demum et loquor, hoc pervertit iniquus Interpres livor, mala verba reponere doctus. Si veneror sicut colui sine fine Poetas. Delitiasque sacras Thymbrei Vatis et Euhan, Teutonici Dryides o magna potentia fati, Atque sacerdotes quibus est ignota Minervae Militia insurgunt musis, nec flavus Apollo Tutus ab ignaris, tanta est insania mentis. Nonne sacerdotes sumus et nos turba deorum Scimus quid deceat? quid sit superis faciundum? Nec nobis notus Phoebus, nec castra sororum, Quae nequeunt nobis sacram replere cruminam. Nos aliquid scimus panem lucramur abunde, In solo tamquam mortales vivere pane Sufficiat? sunt qui iam post monumenta perennem Et celebrem spernunt famam, sit dummodo nummus Sufficiens plena, et sit dum sibi lena culina. Non sic instituit summus bonitatis amator, Atque opifex rerum, sed transeat error iniquus Cum reliquis multis, quis toto cingimur orbe, Dummodo diis placeat alios inducere mores.
FINIS.
Saphicum de laudibus Bacchi. omnium curarum medici, laetitiaeque parentis. quod
Cracoviae adolescentulus composui.
Bacche florenti decorate Thyrso Ipse pallentem foveas Poetam. Pallados quem mox Cytherea coget Linquere castra. Ipse nocturnas studii lucernas Vertit inquestus miseros cupido. Credo quod raram teneat quietem Pallor amantum. Solus ex omni numero deorum Terricos nescis animos Catonis Tuque curarum medicus salubris Gaudia praefers. Cordis urentes pater ipse curas Pellis ex te tristitiam fugarunt Quos premunt saevae vigilesque curae, et Ardor habendi. Saepe vel sortis miserae Lyaeo Immemor pauper, quatit ecce terram Laetus ambobus pedibus, soluto Pectore gaudens. Rura vel quisquis fodit inquietus Civicas raro veniens ad aedes Lentus absedit titubante gressu Visere natos. Doctior nullus sibi tunc putatur Socrates cedat, quibus et vetustas Contulit palmam sapiente vena Ingeniorum. Nosse vult regum celebres triumphos, Et quibus terris furiosa Martis Signa tollentur, nitida atque pax sit Omnia novit. Saepe languenti positus cubili Peste vel multum calida laborans Massico tristes pepulisse fertur Mente dolores. Solus hic unus miseros amantes Rite solatur veneratus amplis Cantharis, solum sibi vult litari Haustibus amplis. Pellego interdum faciles Poetas. Saepe vel multo Sophiam labore Non iuvat quicquam Cecropis Minervae Castra sequentem. Solus o pulsans Erycis parentem Bacche fumanti calidus Phalerno Cogor absentis memor esse curae Pelle dolores. Semper absenti crucior puella Ignis accensus nimium recusat Reprimi, heu Vatum monumenta numquam Vulnera sanant. Nec iuvat quod sim gelidis in oris Sarmatis terrae procul a Suevis Temnit a nobis stipula furenti Pellier ignis. Post licet plaustri gelidos triones Post domos solis fugias utrasque Quo velis pergas, amor inquietus Usque sequetur.
Finis.
In Regulum aviculam tempore frigido et hiema licantantem, pluviaeque indicem
Regule parve ales partum genuisse sinistro Te reor Alecto sub phlegethontis aquis. Ut sileant cunctae volucres sub frigore brumae Deliteatque suo vel genus omne specu. Solus ad innumeros numeros modulamina fundis Voceque multisona gaudia multa refers. Vere canis pluvio laetissimus, atque sereno Tempore venturus, si canis, imber adest. Hinc cur rex volucrum possis vel iure vocari Ambigo, cum minimus corpus inerme geras. At reor alituum cum sis durissimus ipse Tempore quod gelido gaudia solus habes. Vel qui appellavit parcas quod parcere nulli Consueverint, nomen Regule parve dedit.
In eum qui sine scientia solo titulo et gradu dignitatis superbiebat.
Tu qui doctoris sumis tibi stemmata magni Desine, cum foveat nulla Minerva caput. Stulta est in solo titulo, atque insignibus altis Gloria, si rerum pondera deficiant. Quippe miser rex si nullo dominabere regno Quis non deridet nomen inane ducis? Sic tu cui gelidam spirant praecordia Lethen Pomposum fugias nomen habere rudis.
Epigramma ad somnum, quando laboravi dysenteria Basileae Anno M. CCCC. XCIIII.
tempore caniculari.
Somne quies rerum multis optate querelis Cur profugus lectum spernis adire meum. Proh dolor Hesperio dum mergitur aequore Phoebus Et gelidae Phoebes cornua plena micant, Dum placidum somnum capiunt animalia cuncta, Dum pavidae vulpes antra subire solent. Omne genus volucrum querna super arbore sopit Tu Philomela canis gaudia multa ferens. Solus ego crebros cogor perferre dolores Perpetuos gemitus pectora nostra trahunt. Tunc dolor et morbi subeunt. Phantasmata terrent Nocte atra insomnem, cor mihi triste gemit. Pono ventris onus decies currens abiensque Merda rudis torquet sanguine sparsa rudi. Nec requies umquam poterit mea membra subire Delphice seu splendes sive Diana soror Dulcis amice veni cunctis placidissime somne Mordaci curae tu medicina, salus.
In exilium Iosbarti pseudo prophetae.
Quam bene conveniunt te cum Iosbarte sacrorum Fata prophetarum conditioque eadem. Gens hebraea suos multum sine crimine Vates Persequitur, sic te nec favor ullus habet. Hi tamen occisi insontes. tu crimine plenus Urbe Tubingensi pelleris ecce procul.
Conquestio in avaritiam puellarum, quia nemo nisi dives ametur.
O miseros iuvenes quibus est non ampla supellex In domibus, sed quos bella puella premit. Praeteriere diu felicia saecula quando Carior argento pallor amantis erat. Iamiam prostibulae nullum (nisi sacculus ingens Sit comes) ardebunt auriferique Midae. Nec doctrina valet, Plato sis doctissimus ipse Si careas nummis, cogeris ire foras. Pelleris a foribus, si quando intrabis amicae Atria, carnificem, si det, amare solent. Nec genus, aut quemquam virtus in amore iuvabit. Queritur imprimis dives an esset inops.
In Zoilum Raucum qui cum sit indoctissimus profitetur tamen se Poetam.
Zoile doctiloquos solitus carpsisse Poetas Quos fovet et Phoebus Pieriusque chorus, Atque tuos toties solitus tempsisse magistros Omnibus insultans quos sacra Pallas amat. In numero Vatum stultissime dicier optas Et tibi iam titulos sumis inepte novos. Tu Flaccum laudas, miraris carmina Vatum Tamquam mellifluo sis Helicone satus. Scribere clericulis cum vix exponere possis, Et qui cum beta noveris alpha parum. Omnibus in triviis Rauco foedissimus ore Insontem ab latras me lacerasque virum. O te imprudentem perstes laesisse Poetas In pharetra quorum spicula mille latent. Cornua mille geras, tu sis cornutus et usque Durior et cornu sis licet ipse lapis. Experiere tamen musas effringere doctas Pectus barbaricum cornigerumque caput. Utque omnis mihi sit vindictae dempta facultas Pierides vires et sua tela dabunt.
Querimonia puellarum in Luciferum, qui graece Phosphorus dicitur.
Phosphore aeternae dator et minister Lucis, et noctis nebulas opacas, Atque funestas removens tenebras Lumine claro. Cur diem velox properas olympo Reddere, heu nostris inimice votis. Dum meos artus Agasina tangens Gaudia confert. Cogitur tete veniente plorans. Linquere amplexus gemebunda nostros Lucidos ignes remorare solis Sidere pigro. Tu puellarum invidiosa stella Separans euheu, miseros amantes Saepe te contra referunt puellae Impia verba. Desinit per te requies amantum Desinit per te requies laborum Desinit per te requies aratri et Ruricolarum. Perdidit per te requiem viator, Perdidit per te requiemque pastor Perdidit per te requiem volucris Quadrupedesque Incipit per te tolerare duras Pectoris curas hominum caterva Incipit dulcem refugare somnum Pulchra puella. Ergo lucentem remorare solem. Dum duos noris recubare amantes. Crede se iungens cupidas puellas Ense necabis.
Contra Simoniacos.
Elegia H. Bebelii Iustingensis, ad omnium laudatarum artium consultissimum virum
et patronum singularem Ioannem
Nauclerum Tubingensis ecclesiae praepositum gymnasiique cancellarium in
Simoniacos.
Eximios inter cunctis memorande diebus O Nauclere viros et probitatis honos. Quod modo suscepta est per te provincia, rerum Scribere sacrarum de ambitione librum. Et solet a nostris nunc illa simonia dici Namque Simon sceleris hic magus auctor erat, Rem facis imprimis dignam, nec laude carentem Atque sacerdoti iure cavenda mones. Nam cum dira lues vitiorum regnet in orbe Infandumque scelus agmine cuncta trahat. Nulla tamen maior pestis, vesania nulla Illius exuperat impietatis opus. Quod si non fallar, si sim non sordidus auctor Divitiae pingues hoc peperere malum. Omne malum nobis funesta pecunia primum Intulit, et sortis luxuriantis opes. Praestabat quondam castos ecclesia mores Cum Petrus in summa sede regebat inops. Cum non dum marmor crustataque tecta ferebat Ipse locus templi, gemmiferasque trabes. Cana fides mundo viguit, cum paupere cultu Stabat in exigua ferreus aede calix. Tunc viguit virtus, tunc nos Astraea colebat Inque suo pretio docta Minerva fuit. Pontificum at postquam paupertas sobria cessit Et capiat luxus quos sacer ornat honos. Nullum crimen abest, facinusque cupidinis, atque Aurum omnes pulsa iam pietate colunt. Victa fugit bonitas aurum veneramur in orbe Auro lex cessit, mox sine lege pudor. Auro pulsa fides, auro caelestia dona Mercantur, tanta est ambitiosa fames. At sunt iam plures qui iusta vocabula turpi Praetendunt sceleri et talia verba vomunt. Emptor ego non sum, sed munus munere penso Sic homines lusos credit et ipse deos. Stulte quid insanis? Christus speculatur ab alto Singula corda hominum, fallier atque nequit. Mortales circumvolitans simul omnia Pluto Defert aeterno caelicolumque deo. Et tristes queritur mores; et debita poscit Supplicia, o miseros quos scelera atra tenent. Iudicii extremi memores esto fideles Ne vos praecipites naufraga Syrtis agat.
Contra meretricem singulis detrectantem.
Quid vos o fratres meretrix foedissima turbat Opprobrio linguae denteque vipereo. Quis precor edoceat? corvos cecinisse suave Deque suo cantu noscitur omnis avis. Quid mihi si de me referant praeclara latrones Proderit, aut Verres vel Catilina nepos. Dedecus est pravis, ut nos docuere sophorum Dogmata, laudari vel placuisse malis. Tunc tua laus agitura cum displicuisse videris Perversaeque lupae Zelotypoque seni. Scitis enim cuncti quam vulgatissima cunctis Presbyteris meretrix sit, cupidisque procis, Turpis, avara, salax, lasciva, petulca, bilinguis, Et qua nil Phoebus peius in orbe videt.
Paraenesis Bebeliana ad iuventutem ne pravis mulieribus nimium credat.
Fidere non nimium iubeo cirrata iuventus Virginibus pulchris femineoque choro. Verba puellarum vento leviora feruntur Optima iam, novit fallere si qua virum, est Hoc doceo male, praeceptor delusus ab illis Dum mihi vel felix dumque beatus eram. Sed tu qui nostris gaudes de casibus oro Ne tibi contingat vel mage dura cave. Namque ego dum afflictis olim insultasse solebam Nunc trahor in poenam risus et ipse aliis.
Contra Zelotypum.
Nescio quid de me tu cornicaris inepte Presbyteros, canum verba pudica decent. Ilia rumpuntur tibi cum mea nomina cernis Surgere, vel doctum fama referre solet. Atque meam laudem ducis tibi dedecus esse Dum solus clarum nomen habere cupis. Atque apud agricolas solus vis esse propheta Quicquid et in toto discitur orbe sapis. Viribus et totis me de primis usque Poetam Saepius et forsan non bona verba refers. At mihi si credis, vis scrofa lacessere doctam Pallada, quem laudant teutonicaeque scholae. Non me gloriolae, non me rumusculus audax Ignarae plebis sollicitare solet. Tu studeas, cuius vel corruptissima libra est Vulgo, nec durans lausque caduca brevi. Me raris placuisse viris iuvat, est quibus acre Iudicium, unde mihi fama perennis erit.
Contra eundem.
Qui tibi doctiloquos suasit laesisse Poetas Zelotype, o sani non fuit ille animi Hostis enim Vatum, o quantis lacerabere plagis Tela parata quidem semper habere solent. In triviis passim cur me mordere solebas Speras me laesum posse tacere diu. Sum placidus, fidus, suavis fautoribus ipse Iura sodalitii nec violare tenax. Insuper infestus nimiumque remittere durus Hostibus offensam, qui pharetratus eo. Laedere si posthac quemquam vis sancte Sacerdos Huncque remorsurum praemeditare precor.
Saphicon endecasyllabon tetrastrophon cum adonico ad Philomelam aviculam
musicam.
Desere Hibernas Philomela rupes Sit satis nido accubuisse taetro Cuncta iam florent, viridesque summo Vertice montes. Floridos pandit modo silva ramos, Et solo flores redolent fragrantes, Fertiles promit segetes colono Frugifer annus. En aves aspris variae rubetis Concitant dulces modulando cantus, Te vocat Cornix properans inertes Aedere voces. Te nemus plaudit veniente vastum. Omnis arbusto residens in alto Conticet mox te resonante mirans Penniger ales. Te iuvat tota cecinisse luce Desinis numquam reparando vires Dum nigrae caelum tenebrae recondunt Plectra movebas. Ceterae Phoebi radiis corusci Integrant tantum modulos sonantes Summa nidorum trepidae subintrant Nocte silentes. Fulgidum aut solis iubar expaventes Delitent atris aliae cavernis Dira, sed tantum gelidis sub astris, Omnia cantant. Ergo componas numeros tonantes Leni et adsis ruricolae susurro Sola quae cunctas placido volucres Carmine vincis. Candidi guttur superas oloris Qui colens ripam Eridani rapacis Dulce plus aequo moribundus ardet Pangere murmur. Cedat ast Orpheus cithara sonora Regna qua Ditis nebulosa visit Plausibus complens stygios paludes Lucis egentes. Dat triumphum lusciniae decorae Lesbii Vatis lyra sat canora Quae feris iunxit lepores molossis Foedere pacto. Hinc velis divis celebranda musis Collibus belle sonuisse Apricis Quos premit suavis sopor, ut quiescant Gramine fusi.
Ex gymnasio Cracoviensi M. CCCC. XCV. Idem de eodem.
Sarmata me vidit prima lusisse Camena Hoc praesens carmen principiumque fuit. Cum quaterent me me febres sine fine trementem Solamen dederat tunc Philomela mihi.
Ad Poetas Germaniae, ne se invicem lacerent et inimicis ridendi materiam
praebeant.
O vos illustres divino carmine Vates Et quibus eloquii splendida vena datur. Non placeat vobis vos dilacerare vicissim Congerere inter vos nec maledicta iuvet. Quos studioque pares, eademque professio amicos Colligat, o Vates, et sociale sacrum Praesertim quia praebetis spectacula multis Ridendique ansam materiamque ioci. Qui cunctis vos in triviis explodere curant Infesti musis, carminibusque sacris. Heu manifesta loquor, genus hoc vos nostis, et inde Contra illos vobis quis feret auxilium?FINIS.