Herodiados libri tres. Machine-readable text Bidermann, Jakob Rem, Ulrich XML version, markup prototype, January 2003 Knebuschmarkup Camena
http://www.uni-mannheim.de/mateo/camena/ bider2 bidermannherodias.html bider001.jpg bidermannherodias.xml bider001/jpg html Ed. Ulrich Rem. Herodiados libri tres. Dillingen 1622.

Regeln fuer die Texterfassung 03/2001

not necessary

 8 Feb 2003 Martin Tavakolian markup typed text - structural tagging complete - no semantic tagging - Morpheus spell check B. STANISLAO CASTISSIMO. ADOLESCENTI QUEM EX. ILLUSTRI. DOMO COSCARUM IN. SOCIETATEM. IESU ADLECTUM INNOCENTIA CAElITIBUS. LAUDANDA NOBIS IMITANDA. CERTE. ADMIRANDA. DD. INNOCENTIBUS MERITO SOCIAVIT. HOC DE. IISDEM TERTIUM. VOLUMEN DICAT. DEDICAT AUCTOR. HERODIADOS LIBER TERTIUS. INterea tectis dum LUCTUS in omnibus errat, Inque orbas Lamenta domos iterata recurrunt, Occisi rapuere viam per inania manes Umbrarum nemora, et vacuis ambagibus acti Elysios venere sinus: ubi fessa piorum Agmina, perstabant certantibus irrita votis Sidereos optare Lares. Huc quippe migrarant Post alios alii proceres; ut quemque Senecta Extulit, aut praeceps potuit mortalibus oris Exturbare lues. Hos inter honestior unus, Ibat Abelus, iis qui longior hospes in arvis Egerat, ex umbris insons magis omnibus umbra. Faedere namrupto immeritum cognataperemit Dextera, cum tonsas pascua prima bidentes Infelix ageret. Nondum illi flava capilli Caesaries, necdum vegetae durata iuventae Robora desierant, cum tabo lividus atro Tempora pereussum nodoso stipite frater Sustulit. Hunc iuxta gradstur, quem Poma nocenti Carpta manu fecere reum, et felicibus inde Extorrem iussere procul discedere campis. Nondum illi ereptae iactura miserrima sortis Excidit: haeret adhuc vetitae sapor Arboris; haerent Vipereae male suada (eheu!) mendacia linguae, Exul ad amissos dum frustra respicit Hortos. 2. Proximus errabat Senior, qui vasta phaselo Aequora, et immensas sine remige vicerat undas Omnia diffuso cum mersa cacumina Ponto, Montesque scopulique urbesque arcesque natarent Navifragae, et pecudum genus omne hominumque refusis Praecipites, ultore Deo, raperentur ab undis. Ipse frequens memorabat adhuc quos aequora fluctus Excierint; quantos glomerarit Aquarius imbres, Vi fremitu Boreas, Eurusque Notusque pavendo Impulerint nubes; quibus altum merserit umbris Nox effusa diem. Memorantem talia, Patres Attoniti, et nati natorum, et tota nepotum Agmina circumstant, tempestatisque procellam Praeteritae, tamquam praesentibus ingruat, horrent. 3. Ille igitur post quam properata tot undique sensit Millia lactentum, sociis accedere turmis: Non aliter, quamsi gravidis e nubibus imber, Aut densata nivis glomerentur vellera, currit Obvius, et, magnae fuerit quae cladis origo, Anxius explorat. Nec enim numerosius, inquit, Una eademque via descendere vidimus agmen. An viiis iterum cogentibus, omnia pactam Ruperunt elementa fidem? caelumque solumque Omne superfusis complerunt aequora lymphis? Dicite progenies mea, dicite, naufraga certe Signa videmus ait Simul hos conplexus et illos Interius nemoris vocat in penetrale: frequentes Ceteri ubi manes, et avorum turba colebant. 4. Incipit una omnis Puerorum Contu: nullis O genitor, nullis undarum huc fluctibus acti Naufragae turbasumus: sed sanguinis inmbre mademus Quisque sui. Haec omnes. Reliquum pertexuit Haemus Hos viden, et viden hos? Caput omnibus abstulit ensis; Omnibus his mucro iugulos his omnibus haust Pectora in hos omnes aut est incussa bipennis, Aut illis a pedum vestigia. Tegula testam Verticis essregit; penetravit in ilia ferrum. Hos pressere sudes; hos fixa peremit arundo, His impacta cavos pulmones ungula rupit Quadrupedum, arctatoque animas e carcere trusit Denique quid querimur? non hic pater ulla Syrorum Persarumue vides collatis edita signis Funera; sed nostri nos ira domestica regis Perdidit insontes. Odii causa omnibus una, Omnibus una necis: Quam nunc agnoscere fundi Coepimus, et vestras dudum quoque venit ad aure: Nuntius) in vivis nec causa, nec ira liquebat. Quippe timet ne regna puer, (puer, o bone! magni Progenies aequaeva patris,) quem virgine natum Nuper, et heredem Iesseia in sede locandum Audierat, pulso peregrino rege capessat. Inde furor. Delusa tamen sunt arma furentis. Effugitque puer. Fugiatque o sospes, et hostem Terreat, oro, puer. Nos succidanea facti Victima pro Puero gladios excepimus illo. Atque utinam plures gladios hebetare pusillae Cervice, et plures puero illi impendere vitas Fas foret, hac una placuissent funera caussa. 5. Nondum ea finierat, cum patrum excita subinde Adstantum series venientibus ingruit umbris obvia, et essuso tacitarum murmure vocum Felices animas ab honoro funere laudat: Atque eadem mox quisque cupit (si rursus ad auras Vitales reseretur iter) sibi fata pacisci: Nec nulli ex ipsis manes exempla decorae Aemula mortis habent. Puerum sepropter eumdem (Exspectandus adhuc quan quam puerile latebat) Pars memorant avidis itidem iacuisse leonum Rictibus expostos; liquidis pars amnibus haustos, Pars gladio caesos; lento pars igne crematos, Fatidici plerique senes. Quos inter, aduncis Gaudet Amosiades alte praetendere Serram Dentibus informem, ac tabo stillante madentem; Qua laeceros immane genus sulcaverit artus Insomi, letoque trementia membra biformi Huc raptarit et huc: seri quod praescius aevi Monstrasset, gravida venturam a virgine prole Iura Palaestinis quae numquam abolenda Tyrannis Diceret, ac populos haeres aeterna teneret. 6. Gestiit hic etiam venienti occurrere turba Helciades, foeta quem nondum a matre cadentem Iam vatem ad populos, et grandia nomina Regum Miserat omnipotens, ut iussa perennia certis Panderet indiciis. verene ego praescius, inquit. Hanc proavis caedem potui monstare futuram Et viduas memorare domos? Ah talia noram Funera, et orbarum audieram lamenta parentum, Ante diu, vestris quam nota parentibus essent. Non impune meis tamen haec oracula fudi Civibus. Immeritum plebes incredula vatem (Ebria ceu quondam Lapitharum pugna furentum Ferueret) infesta saxorum grandine mersit. 7. Forte pares Iuvenum mediis in vallibis umbrae, Exigui numero, sedamico foedere manes, Errabant: quorum vestigia mater honesto Pone secutagradu, nusquam intermissa legebat Hos procul Helciades ut contemplatus, eorum Et genus, et septem, generis miracula, fratres Rettulit: heis, quantis iactati casibus, inquit, Hunc isti venere locum! dum regia quondam Antiochi renuunt mandata facessere, sanctis Mandere cum vetit as iussisset legibus escas! Cernit is illum aliis qui pluribus eminet? Ignes Ipse prior, morsusque ferox contemsit ahenae Forcipis, abscissae caderent cum fragmina palmae Avulsique pedum digiti, et truncata cruentum Ubertim terris pluerent Metacarpia rorem. Rursus ut exsertam iussit protendere linguam Tortor, ab ingenuo non territa Lingua palato Sponte suam in cladem prolibertate tuenda Prosiluit, vocemque libens in vulnere liquit. Et quamquam vulso sensit de vertice totam Defluxisse Cutim, et lacera tridentibus Ollis Membra coqui, et vivum posita Sartagine volui Corpus, et ardentes infra excandescere prunas: Degener ex ocislis numquam tamen excidit humor. 8. Haec eadem passi fratrum alter et alter, Oppetiere neces. Quemque omnibus ire minorem honestas Cernitis, heroae generosum mentis ephebum, Omnibus is graviora tulit: Iurata tyranni Munera, et obiectas, mentem si electere vellet. Aspernatus opes, ultroque lacessere diros Carnisices ausus. Formidatumque giganti Supplicium ridere puer. Puer indole magna Perge per Elysios felix decurrere flores. Qua violas Calthasque teres, pubescere Calthe Continuo Violaeque volet: et, quod Rosa nondum est, Id, eum calce premes, tenero Rosa sub pede fiet. 9. Hic Haemus, quaenam illa, inquit, quae proxima fratres Septenos comitatur anus? Reverentur eundem Unanimes, oculisque observant saepe retortis. An genitrix his illa fuit? Sed fronte severum Nescio quid, sexumque supra monstrare videtur. Ipsa, ait, ipsa fuit. Superi quo faemina caeli Digna loco? Stabat natorum in funere mater Spectatrix, ferrumque videns ignemque supinis Artubus admotum, nihil aversata refugit. Nec fletu lenire feri praecordia regis Faemineo, aut precibus veniam conat a molestis Poscere, sed constans fumantibus ubera natis Olim impensa diu, primisque data oscula eunis Commemorare parens, caelumque ostendere longe, Et, per ego haec, nati, per ego precor omnia, ferte, Ferte brevi mala dura mora, facibusque caducum Indulgete latus; date forcipe membra tenaci Impavidi carpenda; dute, o mea turba securi Gaedendos in frusta pedes: impendite caelo Felices animas. Lucrum est, quod perditis. Ipsa Sic partu faecunda meo, sic denique matris Esse mihi titulis et imagine digna videbor, Cuitales peperisse datum est. Neque fortia solum Dicere, sed paribus facta institit addere dictis Femina. In ardentes piceat is ignibus ollas Iussa subire, ollas nihil indignata subivit. Tendere iussa manum, manum utramque repente tetendit, Iussa pedes ferro feriendos subdere ferro Subdidit: et quidquid morientibus ante ferendum Suaserat, id moriens, fermi posse, ipsa probavit. 10. Talia dum vates puerili multa coronae Alterni menorant, iterumque iterumque recentes Bethlemia de clade vident accedere turmas Attoniti: ex rema puerorum e strage Polites Parvulus Ferodis, natuque novissimus infans. Agmina claudit. Adhuc pendere monilia collo Credita: adouc chlamydis simulatae purpura tabo Sparsa, novi caeles in patre redarguit iras. Illum igitur manes simul agnovere, paterna Occubuisse nanu. multis e millebus unum Circumstant ilacres, et amico murmure mulcent. 11. Forte solo propter viridi Iesseius horos. Arrectas retinens intentis mentibus umbras, Flebile ludebat solita testudine carmen; Quanta Iacobaden olim iactarit ephebum Per varios fortuna metus: ut livida fratrum Contio plorantem, et nequicquam multa precantem Iam siccomersare lacu, iam prodiga parvo Barbaricis venum dare mercatoribus auro Sumserit, ah misert, quis agit furor? usque adeone Dulce malum est, odio frater num haurire cruorem? Isacides hic sanguis, hic est quem venditis. Idem Vester hic, aut vestri patrr is est (miserescite) sanguis. Nullae illos movere preces, lacrimaeque decorae Immites acuere ansmos: quam barbara vendit Vile catasta caput, tam vile est vendere fratrem Ne suspecta tamen cano foret ira parenti, Rem texere dolo. Pictae praetexta lacernae Vellera, mactati faedata recentibus hoedi Amaculis, misere patri. Silvestribus illa Esse reperta iugis: Syrios ubi multa leones Silva alat, et praeda sint plena cubilia rapta. Iam, ne forte puer luco male cautus eodem Haeserit, esse metum. Laceros exploret amictus Ipse pater: noritne suos? an fallat imago Aemula, praetextam mentita simillima vestem? Non tulit adspectum genitor longaevus, et haec est Me miserum, haec nati chlamys est, date notaparenti Symbola; reliquias date chari sanguine tinctas Pignoris, agnosco: fera bellua saeviit; ungues Nosco leaena tuos, aut vincere siqua leaenas Saevior ursa potes. Crudelibus utere Parca Fascibus, atque orbum meritas demitte sub umbras, Exorata parrem. Gravis orbae est vita senectae. 12. Hactenus Isacidae lugubria fata nepotis Regius heroo memorarat carmine vates, Ulterius ducturus adhus, nisi visa Politae Umbra, repentino mutasset barbita motiu. Quippe novus mentem calor impulit, omne Tyranni Supplicium, et generis poenas evolvere diri, Quas pater, et nati natorum, omnisque daturae Progenies Herodis erat. Iubet ergo peremtos Una omnes adstare greges. Nec longa morati Convenere pares, vatemque immensa coronat Contio. Vox illic lactentibus omnibus una, Numinis ultrices an sumere dextera poenas Negliget: et solus sublato vindice sanguis Noster inultus erit? vates clamantibus obstat Mitior; et, dabitur quondam, mea turba, quod optas, O, dabitur! nunc disce breves, ait, usque furenti Indulgere moras. Magno luet impia crimen Aula suum. Videri ut vaevo discedat hiatu Subter humus? (simul omnis humo dirupta recessis Materies, imaeque Erebi patuere cavernae) Ut piceas agat atra palus Acheruntia flammas, Et fumum per inane rotet? Timuere profundum Attoniti spectare chaeos, saevamque barathri Colluviem, vulgusque modis miserabile miris, Informes animarum umbras, torrente citati Mersas igne vadi, supraque ardere perenne Sulfur et in famem procul exhalare Mephitim. Intus Hydras vivosque genus deforme, cerastas Sibila senserunt candentibus edere linguis, Perque omnes errare sinus: semperque recenti Pectora clamantum vexare nocentia morsu. 13. Quod genus hoc hominum! o vates, quaeve huius origo Deploranda mali? nostrone haec poena Tyranno Debita? an usquam alio dignus cruciabitur igne? Regius his contra respondens talia vates, Ista palus, inquit, sedesque profunda nocentem Exagitat turbam, quae quondam infame pudendi Criminis (excisa naturae lege) theatrum Pentapolin fecere sibi: quos sulfure misso Altitonans, piceoque iratus subruit imbre, Evertitque lares, et humo fumantia late Stagna superfudit, veterem testantia noxam. 14. Hic alii, (quos flamma rogis ardetibus ambit, Amphoraque infuso semper rigat ignea plumbo;) Immodicae consueta gulae conuivia damnat Sero nimis: gelidamque labris sitieniibus undam Irrita vota petiunt: cum solo detur anhelum Sulfuris igniti moder ariplasmate guitur. 15. Hic scopulos alii supra voluuntur acutos. Praecipitesque ruunt: iterumque e valle retracti Alternas ineunt ab eadem rupe ruinas Instabiles semper: Quos olim magna iuvabat Quaerere fortunae ludentis inania; quorumque Aucupio captatus honor, peregreque petita Gloria contemtu populum pressere minorem. 16. Proxima castratenent, odiis quos acribus egit Invidia stimulante furor. Nunc, ecce, colubris Undique perplexi roduntur edacibus omnes, Perpetuumque omnes iter anda in vulnera durant. Rursum alii, quos dira fames exercuit auri, Atque alii, quos ira nocens, aut improba mentis Vexavit rabies aut desperatio versas In iugulum torquere manus pertaesa coegit. Singula quid mostrem nox arum ergastula culpam Quisque suam sibi carcer habet, distinctaeque poenis Crimina sunt; multisque unus furit artibus ignis, Ingenuosus in hoc, ut facta doloribus aequet. 17. Illa autem quae turba? quis est candentibus undis Innumera cum plebe globus? nant ecce iugales Flammiferi, revomuntque meros e faucibus igne Eversaeque ardente rotantur in amne quadrigae. Continuo vates: Phariis ea turba sub armis Dum sequitur populi profugas infesta phalangas, Vidit Erythreas inopina recedere lymphas, Et geminos utrimque undarum assisrgere muros, Et medio siccata pedum vestigia ponto. Ergo subire audax, et equos bigasque per alti Gurgitis arentes agere improba coepit arenas Ipsa, nihil metuens. Iamque aequoris intima sicci Attigerat, cum versa suis occurrere bigis Aequora, conuulsisque labantia fundamentis Undarum hinc atque hinc decrescere moenia cernit Opplerique vadum, et nusquam fugientibus ulla Littora, sed longo venientem a littore mortem. Tunc trepidare cohors, magnisque ululatib. undas Frustra arcere: Ruunt ex omni parte procellae Desuper, et currus inopino turbine vertunt, Excutiuntque viros, refluoque inimica profundo Arma rotant. Manes illo de gurgite pulsi Hac in sede luunt scelus, aeternumque iubentur Infernos innare lacus: flammaque perusti Haec agitant rediviva sui simulacra furoris. 18. Non procul ecce alter piceo natat amne Tyrannus Niliacis itidem qui fascibus usus, iniqua Isacias matres cogebat lege, recentes Fluctibus undarum in mediis exponere partus, Aegypti crudele nefas. Nunc ipse rotatur Sulfureis immersus aquis: semperque requirit Littora, quaerentem frustrantur littora semper, Reiiciuntque suas emersum semper in undas. 19. Hic etiam rebus gravis infestusque secundis Saepe meis, commissa luit, cui creber eburno Pectine (vesanos agerent cum corda dolores) Consueram placidam revocare sub ossa quietem. Uritur hic etiam longaevis ignibus hostis Ille, Palaestinas qui princeps ante phalangas Ense ferox hastaque minax , squamaque trilici Tutus, in Hebraeas iaciebat probra cohortes, Monstrum horrendum, immane, gigas. Sed funda gigantem Exigui tactu silicis librata petivit. Ipse, velut vento procera furente cupressus Aeriis evulsa iugis, procumbit, et ingens Arma super clypeumque cadit. Ego protinus ensem Eripio, victaque caput cervice revello. 20. Iuxta aliis aliisque suas Acheruntia flammas Stagna, superfuso liquidae picis imbre, ministrant. Clamor sibique, et ubique labor stridorque dolorque Et lacrimae, et gemitus, et perpetui ululatus; Nec facies, nec forma loco, sed terror et horror Undique, et innumerus daninato in carcere torter Sontibus aeternos substernit manibus ignes. Nec numerus turbae est, sed restant mille reorum Agmina; mille latent horrendo nomine poenae, Nomine mille carent: labor est evolvere partem. 21. Verum illi quid molis agunt, quis axa praeustis Ignea subuectant humeris, atque irrita fessi Fundamenta locant? an et ha Phlegethontia curae Pestora sollicitant? Urbesque attollere regno Persephones tentant? age fare novissima vates; Protinus ille: pares coeptis audacibus, inquit, Persoluunt poenas; et iam bis dena laborant Saecula frustrati, bisque altera dena negatum Conabuntur opus. Nam post quam naufraga gentem Sacrilegam tellus fatalibus obruit undis, Hi veriti, seros eadem ne fata nepotes Excidio premerent, atque eluvione secunda Subruerent urbes; immani culmine turrim Aedificant, rupesque intro montesque receptant Circuitu, quantum Babylonia maenia possens Olim optare sibi: mox usque in nubila saxis Impositis fecere viam: caeloque minati Vicinas afferre nsanus, sublime cacumen Imbribus intactum, et nullis superabile vontis Esse rati, risere minas irasque trisulci Fulminis, et fastu stolido sprevere Tonantem. 22. Vidit vana pium fastigia crescere numen, Iamque adeo montes, tanique ipsas tangere nubes, Transabitura etiam, nisi coepta superba potenti Disturbata manu consurgere porro vetaret Altius. Ergo haeret feriatne tricuspide telo Aeriam molem. et fastigia dissipet igne: An Boreae quatiat vehementi turbine? an ima Euocet iratus valedum e tellure tremorem, Saxeaque ambiguo luxare cacumina motu Occupet, an solo molimina grandia nutu Ludat, et insaenas vertat sine fulmine turres? Postremum placuit. Lingua consueverat una Omnis adhuc tellus, et verba Hebraea rotabat Non discorde sono, patriae commercia linguae. Omnibus hinc facilis, fieri quodcunque iuberont Diversi, consensus erat; paruoque iisuabat Tempore sublimem Concordia surgere molem. 23. Hac operas vism est ubi fundere parte Tonanti, Vocum omnis tollatur, ait, Concordia. Dixit, Verbaque dicentis res est comitata. Repente Alter Arabs, alterque Cilix in dissona vocum Murmura, labrorum informes pandebat hiatus. Iam stridere Getae, iam frangere verba Geloni Numquam audita prius: iam Memnones aspera Barbarico torquere labra, et vocalia laxo (rictu Gussure caeptabant protrudere sibila Quad. Hit Indus, Getulus ibi discordibus usi Vocibus, alternos nequiere agnosoere nutus. Et Persae Medos stupuere, et Bactra Britannos. Et Numidae Celtas, et vox Germana Sicabros. Inde sibi cunas Graiae sapientia linguae Repperit, et voces excepit terra Latinas. Tum dubiae coepere manus languere, suasque Obstupuere moras opera interrupta: nec ullam Alter in alterius consensu repperit artem. Iussus enim praebere manu famulante ligonem, Saxa dedit; dare iussus aquam faber, attulit ansam. Atque iterum oratae sectum dare marmor, arenam Portarunt operae: Calcem petiere, bitumen Mittitur; et cuneus fertur, cum lima rogatur. Saepe suam a socio socius repetivit amussim, Cum socius terebram, aut unca pro forcipe serram Ladibrio variante dedit. Descendere iussi Adscendere omnes. Iterum quos forte magister Iussit sublimes adscendere, descenderunt: Venerunt vetiti, atque iterum fugere vocati: Currere quem voluit, stetit, et quem stare, cucurrit Inversis animi studiis. Discordia tandem Concordes operas abrupta lege diremit, Infectaque manus operosae a mole quierunt. 24. Olli inter sese quantum distare loquelis. Continuo tantum coepere recedere terris: Qua sua Iordanes, qua littora lambit Araxes, Qua Ganges, qua Rhenus abit, qua saxa Niphatae Nubiferaeque Alpes, Rhodopeiaque frigora pendent, Qua Nili Catadupa sonant Tibrisque Padusque Alluit Ausonias felici gurgite ripas. Nunc opere ex tanto cum res sit nulla superstes, Turris adhuc servat vacuum Babylonia nomen. 25. Ecce autem hic, piceos ubi agunt incendia fumos, Sulfureamque rotant vacua e sartagine nubem, Et st ridente rotae voluuntur turbine curuis Falcibus armatae, et ferro candente revinctae, Hic sedes Herodis erit. Nusquam horridus alter In toto Phlegethonte locus, nusquam altera poenis Flamma infesta magis. Quicquid diversa malorum Eximium servant Letheae ergastula vallis, Omne redundat in hanc extremi carceris oram. Iam vacua exspectat venturum flamma colonum Impatiens: dudumque suos stomachatur inani Ludibrio saevire rogos; ac debita flammis Pabula, nequicquam toties sperata, negari. Parua mora est, dabitur. Prius intestina pedester Bella parat miles, scelerique domesticus ultor Imminet; e vivo generandi corpore vermes Defigent avidos humana in pabula dentes. Quos ea desicient ubi pascua; mersus Auerno Ipse novos vermes, impastaque monstra, cerastas Cernet, et aeternis iterum rodenda colubris Altera membra dabit. Poenis subigetur in istis Alternas mutare vices, sensuque perenni Explorare Stygem. Iamque ignea debitus hospes Sulfureae sudata pyrae, piceataque Lethes Balnea: iam gelidae, glacialia frigora brumae Insperata pati: iamque ad deserta reverti Continuo, atque aliis iterum mistare repertis. Hic vestram liset illo necem: quaeque ante Tyrannus Plura dedit: quaeque ausurus dare plura superstes Funera adhuc (nam perget adhuc dare niulta cruentus Funera) supplicio luet hoc. Longamque nepotum Iuxta se seriem, exempli scelerumque sequacem Vicino infelix ardere videbit in igne. 26. Hei mihi! quae video sobolis documenta futurae Illa Deum quondam (metus est meminisse) nivali Succingent chlamyde, et fatuo traducet amictu, Utque greges ausint postica illudere sanna, Auctor erit. Superi facinus probibete scelestum. Igneaque irati pro Numine mittite capto Fulmina. Rrogenies eadem, (simul ebria circum Sigmata coeptabit choreas agitare pisella, Alternos factura pedes;) orbare iubebit Eximia cervice virum, cui secula vatem Nulla tulere parem. Sed vindice numinis ira, Indigus in terris poenas dabit exul Iberis. 27. Nec senior meliora nepos Agrippa capesset Consilia, ille pari quondam altera et altera ferro Tentabit capitum magnorum incidere colla; (Altera sed missus subducet carcere rupto Ales, et in tuto plebe admirante locabit: Altera libratae subdentur victa securi.) Non impune tamen: solio cum vanus ab also Per strepet, ac populi plausis deceptus inani Humanae superata sibi miracula linguae Credet: ibi, caelo fastum indignante, rigescet Diffuso per membra gelu; dictoque caducos Iure suis aeger praebebit vermibus artus. 28. Hunc Agrippa minor, sceleris postrema paterui Effigies; hunc ipsa soror male nupta sequetur Agnoscenda procul Berenice. Quantus ab una Stirpe furer? Manet hos inferni caroeris horror Et generi servata palus: Quam sola replere Saltutrix posset vitiis Herodias omnem. At non illa tamen sicco Phlegethonta subibis Funere: supplicii partem prius exiget unda, Vinda gravi glaciata gelu. Cerno, improba, cerno Lubrica constricti transire coagisla rivi Quam properet! Liquidae glaciei vitra dehiscunt Iam medio dirupta lacis iam iamque puellae Pars submersa natat: Iugulo tenus altera supra Gurgitis adstrictas etiamnum subsilit undas. Omeritam, ne testa pedes glaciata procaces Ferret, habet iustas, culpae memor, alveus iras. Talia dum pueris Iesseius explicat heros Terrai coeunt iterata lege cavornae, Taenarium que piae prohibentur comminus umbrae Inspectare chaos. Iuvat has meliora Picrum Agmina mirari, et rebus gaudere secundis. 29. Viribus interea, posito languore, receptis (Bissenas luces postquam interiunxer at exul,) Deserit hospitium veteris Iosippns Olivae, Et profuga maturus iter cum prole relictum Denique securas Aegypti instaurat ad urbes. Iungitur exilii comes, et vestigia servat Tityrus ut puero samulas accommodet ulnas. Abnuit obsequium nunquam positura beatum Mater onus; nec se dilecta posse gravari Prole putat, fessos absque illa habitura lacertos. Illis aligera ducotor locatuta cohortis Praevis accurat, (nihilo diversas abillo Quem liquido similem spectarat in aere nupor Tityrus,) insignis radiata fronte minister, Puniceo cui picta chlamys Sidonia limbo. Ex humeris imos velabat pendula talos, Auro texta gravi, varioque opulenta lapillo: Summa leves volucrum pennis fulgontibus ala Terga levant. Alii iuxtaque supraque minores Extorrem puerum comitantur, et omne volatu Praetentant fugientis iter, ne bellua turbet Occursu funesta suo, neu devia ducant Ad subitum incautos nemorum vestigia praeceps. Illi etiam rupes et saxa morantia, promta Moliti pepulere manu; vepriumque molesta, Asperaque clivorum agiles, et iniqua viarum Complanare citi, et dura emollire laborant. 30. Ipsa rosas pedibus gradientum, et lilia sollers Sparsa ministrat humus: praetexit amaracus omnem Qua fuga facta, viam: et pubentia gramina plantis Suggerit. et casiam, et violas, et quicquid amaeni Purpura veris habet, calcandum semita praebet. Quin etiam derio volucrum gens musica plausu Longinquum solatur iter, gratisque canorum Accinit hospitibus vocali gutture carmen. Laurigerumque nemus statioque uberrima palmae, Aeprocera cedrus, turrique simillimae pinus, Aduentum sensere Dei, lenique comantes Caudia testata tremuerunt murmure silvae. 31. Ficus orat viridi praetexta crepidine; fessis Opportuna quies, et grata sedentibus umbra. Nusquam alibi ramos effusius explicat arbor Ulla suo stimas ferit ardua vertice nubes: Frondibus hinc atque hinc porrectis subter opacat Omne solum: et fructu domini spem vincit avari. Hanc Pharii (vt perhibent) sevit manus inclita regis Exiguam, nomenque suum parvae indidit: illo Gaudet adhuc uno, quamvis procera, vocari. Nulli illam agricolae, nullae laesere bipennes Sed stetit aerios iam dudum immota fragores Inter, et a telo vim numquam est passa trisulco. Huc ubi sera senex tetulit vestigia, prolesque Aetheria extremas primum arboris attigit umbras Intremuit procerus apex, puduitque videri Erectum caelo caput ostentare: cacumen Institit accurvis igitur submittere ramis, Inque sinum, inque manum felices indere faetus. Obstupuit visu genitrix, pronumque ministrae Arboris obsequium, non aspernata, recepit. Mox placidam contacta manum Melimela sequuntur, Illecebrae dulces, ac dulcia nectare poma: Et quaedam matura minus, cum virgine primum Tacta fuere manu, mitescere docta fuerunt. 32. Utque epulis exempta fames hortensibus: ultro Accuruaeta levem surrexit in aera Ficus, Officio perfuncta suo. Sed inhospit a circum Maenia, gratuitos dum surda morantur egenis Exulibus praestare lares: Humanior arbos Officiis certare novis iterata laborat. Et solido caepit diffissa fatiscere trunco: Inque duas hiscente sinu discedere partes, Porientifacies miranda! Cubilia fisso Opportuna sibi genitrix in stipite vidit, Daedalea fabricata manu. Nusquam altera mallet Tecta, suae penetrale fugae: quo sedula noctis Vitaret subitos tuta cum prole timores. Felices latebras, quas non a Rege Canopi Exiguo ventura volent, sed ab Hospite magno Aeternum terris extendere secula nomen. 33. Ut primum e croceo visa est aurora cubili Vicinum monstrare diem, tepuitque propinqua Iam Phaethonteae face lampadis aurae, relinquunt Arboris hospitiism, Nilique fluenta secuti, Celsa Paretoniam procul inter moenia turrem, Pyramidumque alias, immensa cacumina, moles, Et laterum mirantur opus, quod Hebrea Tyranni Imperio est molita maniss: servile prius quam Excuteret gens pressa iugum, populoque sequaci Per refugas ductor sieco pede corniger undas, Melle mero plenas et nectare traderet oras. 34. Qua se eumque ferunt, uncto via plurima Saxo Visitur, et statuis insessa crepido pudendis Infernae sobolis. Spectantur mille Deorum Horribiles laruae: Pharie lunata luvencae Cornua, deformis cerata fronte Serapis, Liventesque iubae, et squamis maculosa paisendis, Tergora Serpentum, et Crocodili turpis ima- Inter adoratas sedem sibi destinat aras: (go, Seque colirident faetentia numina Caepae, Alliaque et stantis capitata cucurbita Porri. Non potuit sufferre phalanx monstrosa Tonantis (Quam quam infantis) iter: sed iussa facessere, passens Porruit, et fracto prostrata repente colosso, Plausit humum pedibus plebes calcanda beatis: 35. Stabat in annosae sublimi stipite palmae, Aereus infami Stygis e fornace Canopus Indecori cum ventre Deus: cui stulta recentes Turba rosas, plexasque rosis sacrare corollas Saepius insuerat, turisque frequenter odores Supplice Niliaca mystes adolebat acerra. Hunc initae fecer Deum (miserabile) fraudes. Atque, aras monstro templismque polumque dedere. Nam iurata diu varias discordia gentes Traxerat, ex omni quis demum plebe Deorum Ius in caelicolas reliquos supremus baberet! Consensu placuit tandem componere litem, In medium pars quaque suos ut prompta iuberes Accelerare Deos: qui viribus antistaret, Ille sibi fasces, primusque perennia rector Caelituum in magno retineret sceptra senatu. 36. Continuo simulacra suis elata sacellis Comportantur, iners circumstat turba Deorum Fictilium, querno pars nati e stipite, partem Arte Pomethea siguli finxere, inquenti Pars animam e cera, vario pars ora metallo, Aut aliquo informem duxere e marmore formam. Huc Phrygiae turrita Deae simulacra sacerdos Semivir, Idaeos supra deposta! eones, Attulit: huc Cererem gemint inter colla draconis Trinacriae misere nurus: utramque vetusto Arboris e trunco: veteri misere Minervam Attides argento caelatam, et fulmine torto, Aegideque infesta metuendam, et casside toruam: Vulnisicum tellus submisit Thracia Martem, Creta Iovem, nuptamque Iovi Samos: insula claudum Mulciberum Lemnos, Latonae pignora Delos, Facta luto, minioque genas infecta rubenti. Atque alios alii, deformia numina, truncos Certatim accumulant: pastam serpentibus Ibim Niligenae extremi; Crocodilum diruta Thebe, Arsinoeque Canem: sistrata Diospolis Apim Ore alio: atque alia sub imagine Memphis Osirim, Syrmateque infamem postico Cercopithecon Coptos: et huic geminum portentum extrema Syene. Ultima monftra Pharus tulit, aerea signa, Canopum Vasta mole Deum. Huic uteri tumuere recessus Occulta faeti intus aqua: ceu plurimus unda Inflatum distendat hydrops intercute ventrem. Obdita fallaces texere foramina cerae; Intempestivus ne qua prorumperet humor Ante diem, furtique dolos aperiret operti. 37. His adeo Chaldaea suum gens omnibus Ignem Denique composuit: testata potentius illi Numen inesse Deo: cui cetera turba Deorum Cederet, aut vanas opponeret irrita vires. Nec mora: Chaldoeo primus pugnavit in igne Iuppiter, at post quam vicino tactus ab astu Intepuit, sese ipse sao cum fulmine vicum Confessus crepuit. Nec martem adamantinus umbo Eximinum texit nec cassis abena Minervam. Ambusto cecidit rursum pede Lemnius, Isis Lignea flagravit, cineres hausere Serapin, Arsit et igne Ceres, et flammis cessit Apollo; Cetera quid memorem signorum monstra? Superstes Ex omni numero, iam solus inigne Canopus Arte laborabat Pharia: clamoribus instant Hinc Chaldaea manus, manus hinc Nilotica: victo Neutra manses parsura Deo. spes angit utrinque. Sed quae cera cavi praestructa foramina ventris Munierat, flammis resolata voracibus, undas Ecce repentinas Chaldaeum emisit in Ignem, Qua data porta. velut gravidas cum forte coortus Auster agit nubes, alisque tepentibus afflat, Effundunt subitum Terris sitientibus imbrem Pleiades, et valles calidis torrentibus implent. Non secus effusis per aperta foramina limphis Venter iners, monstrumque uteri deforme Canopus, Obruit admotos Chaldaei numinis Ignes. Exflinxitque Deum, tepidae iacuere favillae Continuo, gelidusque cinis. Flevere subactum Gens Chaldaea Deum, nullo iam numine tuti. 38. Tollitur inde ingens Nili per litora clamor, Quantus ad inventum tolli consuevit Osirin, Fortius in solo sibi numen inesse Canopo, Quam caelum in toto possit reperire Senatu. Hinc cita victori concordes munera trunco, Ferre iubent, et plena Deo dare tura potenti. Illum omnes prastare Deos. His artibus emtum Truncus iners rapuit vota inter inania nomen. Donec in amplexae Iesseae virginis Infans Inscia nimhborum quaesito regna petivit Exilio tunc mota loco cecidere paventis Certatim portenta Stygis: claroque fragore Dissiliit, (tonitru ut cum scissis nubibus olim Impatiens erumpit) humique effusus et ipse Ante alios praeceps: et, quamvis aerea fregit Colla tamen, traxitque ingenti mole ruinam, Materies factus populis ridenda Canop. s. 39. Silva iugis aderat sublimibus horrian, longeque Invia servabat confuso tramite Tesqua, Faunorum statio, Lemurumq, cubile vagorum. Illic crebra suas legio Cocytia noctes Exigere, et facto late complere tumultu Omnia consuerat. Miseris manare colonis Inde metus, trepidoque excitae pignora matres Abdere parva sinu. Timuit loca tetra viam, quamvis Et vigitum tremuere canes: et pascua Impasti) fugere boves, sugexe volucres. At simul aeterus soboles aeqaena parenti Horrificum visu nemus est ingressa, repente Effugere Striges, Lamieque, Etebique cateruae, Silvanique minae, et pecoris ludibria Panes, Capri pedes Fauni, et cornigeri Satyrici. Inque vicem, subiere, Deo mittente, ministri Aligeri: lateque metus pepulere priores. 40. Tunc hilares demum caepere virescere silvae, Ac posito squallore, novis pubescere Terra Floribus, et pulsis Tempe succedere Tesquis. Substitit hic, Comitumque senex obversus ad unum (Quippe repentino mutatus numine, vatem Induit) et, quae se facies, ait, altera rerum Tityre, in his silvis aperit? Video omnia miris Versa modis: video nemorum haec in culta, seraci Surrectura solo: quanto Phaeacia nunquam Aut Paestana queant violaria crescere cultu. En habit anda locis circum undique pluribus antra! 41. Hic Pelusiacae paullus quondam incola gentis Primus erit Profaegus patriis huc ibit ab oris, Insidias metuens, hac deinde senescet in aula Usque decem Nullas tamen afferet illi Ulla culina dapes: primas sed amygdalus escas Interea, et primas tenuis dabit alueus undas Post longe documenta famu, tum denique iussus Gratuitas discet sub sera crepuscula Cotuns Apportare dapes, Cereris fragmenta subactat Dimidiata quidem, cum solus, et hospite nullo Accumbet: peregre similis cum venerit hospes, Integra convivis apponere liba duobus. 42. Aemulus hic alter paribus vigilabit in antris Noctes atque Antonius. Hei mihi! quantas Ille per insidias olim eluctabitus Orci, Ad solidae virtutis opes! Video undique septam Monstris mille casam deformibus. Inde leones Erectare iubas, hinc rictum oppandere tigres: Hinc latrare canes, hinc cornu instare bisontes: Ille tamen cinctus toto Phlegethonte, triumphat Victor, et imbelles tot in hostibus exprobrat iras: Miratur Styx victa virum, querituret nec uni Ascetae potuisse suas obstare cohortes. 43. Hunc alii ex aliis desertaper antra secuti, Implevere nemus. Sonat (audio) car mine pernox Silva pio; noctemque odis caelestibus aequat Iussa dies; iterumque diem nox amula tentat, Dum studet alternas divorum dicere laudes. Ecce madent calidis essusa liquoribus ora, Quacumque adspicio; liventque perennia fletu Lumina; semanimesque arenti in corpore vultus Accitaque fame, et quaesita torrida longa Labra siti! Validis en ut praecordia pugnis Tundat nudalapis? resonant cava pectora planctu Adstantesque gemunt vicino a verbere rupes. Quid? quod et armatos alii saevire lacertos In sua terga iubent? fusoque piare cruore Exiguas labes nullo sub gente laborant? Hos vigilata iuvat solidae per tempora noctis Figere genua solo, sed lumina condere caelo; Hos iuvat aut setis aut aspro includere villo Corpus: at hos nudos praebere Aquilonibus artus Atque hiemes ultro, brumasque lacessere pugna. Hos fixo spectare gradu venientia Solis Tempora delectat; rursusque cadentia fixo Astra videre gradu: et stabiles mirantibus astris Flurima in excelsa traducere lustra Columna. Tanta tenent animos periturae taedia vitae, Dum fervet melior is amor: solisque probentur Ut Superis, odium fieri mortalibus optant. Vos vero, o caelo dignissima pectora, numquam, Numquam odio terris eritis: sed (si qua futuri Mens praesaga mihi est,) nascens venerabitus orbis Semper, et e vestris eductor terra cavernis Olim perpetua supplex dignabitur ara. Vos portenta Erebi (toties infesta minentur Iam licet) ante pedes vestros abiecta, timebunt. Vos placidae tigres, vos exarmata leonum Agmina, cen dominum mansuetior agna, sequentur: Submittentque iubas, et blando syrmate notos Mulcebunt prostrata pedes: famulosque recondent, Docta statim vobis parere iubentibus, ungues, Et vacuos impune sinent percurrere rictus. Ceu quondam, pecoris cum parvus ovile paterni Observaret adhuc puer, et Bethlemia circum Pascua carnivoris tentata videret ab ursis, Inque pecus ruere Assytios imbelle leones: Lusit eos, inter teneros quasi luderet Agnos. Nepe feras etiam trabet ad spectacula virtus, Et silvam pietas mutari in templa iubebit. 45. Finierat vates, cum denique paruit ingens, Moenibus antiquis, et turribus alta superbis Hermopolis: nam forte seni monstraverat Ales Hanc fore longa fugae post diverticula sedem. ARNIS ibi facia de stirpe colonus agebat, Lurgos opum in miseros: species cui nocte sopora Visa verenda senis, lassa cum coniuge notam Implorare fidem, et socios optare penates. Exauditur somno: et festibus ad ostia, si quis Hospes oberret, abit. verum hospes ad ostia nullus: Compita daduchis lustrat comitantibus hospes Obvius est urbis tota inter compita nullus, Irritus ergo suas somni redit Arnus ad umbras: Nec mora: cana simul redeunt simulacra, prioris Ora senis: quem fasce rudi collecta supellex. Malleus ex humeris, et aduncae lamina Serrae, Asciaque et Forceps et ahena Dolabra gravaret. Ille manus iterum fessa pro coniuge supplex Tendere visus erat, profugaque reposcere fidos. Hospitii pro prole lares. Ea protinus Arnum Forma movet: necdum exper rectus, limina pandi, Exulibus properata tubet. Succedite tectis Hospita turba meis: famuli date lautia: Mensas Ite cits. non dum manihus data limpha? Quid haerent? Aut ubi sunt? dixit, mediaque in voce resoluit Illusos formis oculos mendacibus. Et iam Conspicit optatae vicina crepuscula lucis, Nec nisi vana ratus Morphei ludibria, surgit Immemorat medio dum caeli Phoebus in axe Flexit anhelantes ad metae summae iugales, Forte suburbanos Arnus procul ibat in hortos, pluribus ardebant ubi prata rubentiae gemmis, Arboreique gravi mutabant pondere foetus. 46. Sustulit hic oculos, et recto tramise cernit Aduent are senem, quem visa gravare Bipeanis Malleus, et Forceps, et fabri, Seria, supellex. Visa sequi coniux, et coniugis inditus ulnis Esse toner, qualem sopor ille ostenderat, infans. Ergo memor, properat venienti occurrere pompae comminus. Hic oculis res insperata, repente Ipse suum agnoscit veterem Iosippus amicum Attonitus: pariterque ipsum vix viderat Anus, Et prior, o superi? mihi tu suavissime fratrum, Tu Iosippe mihi? simul osculae sigit; et ardens Alter in alterius complexu totus inhaeret. Te mihi noctis, ait, venturum ostenderat umbra, Tunc vans confusa metu; nunc verior ipso Umbra die. Vidi venientem teque tuamque Et simul adspectam compellat virginem, et ipsum Virginae infantem cupidis amplectitur ulnis. Cuius ab ambrosio radios effulgere vultu Ominis ignarus stupet, et miranda modestae Indelos ora videns, plenusque horrore verendo Arcanum sensit puerili in corpore numen. 47. Hic aliud monstrum mir anti grandius Arno, Objicitur. Vertumnus erat, quem postibus horsi Impositum, plebes donis placare studebat Rustica, cum verna se tempestate renascons Verteret, inque suum sese ipse revolveret orbem. Illo ibi, (quamquam ingens clavis affixuas abenit Nullum e sublimi casum statione timebat,) Intremuit visu pueri, totusque pependie Censura cum mole Deus: dum denique cervix Excussit ridenda caput; ceciditque trophaeo Testa suo: et truncas infami vulnere nares, Et mutilas inhonora manus amisit imaego. Arnus, adest Iosippe Deus; Deus, inquit, aperto Proditur indieio, non hanc mihi vana ministrant Argumenta sidem, metuunt simulacra, trahitque Praecipites for mido Deos. Negat ipse roganti Iam Phoebi respoaesa timor surdisque cruentus Se negat in templis tam posse litare sacerdos, Et memini: vates de clade oracula tali Fudit Amosiades: Excrema in regna Canopi Venturum tenui quondam sub nube Tonantem, Et subito in praeceps acturum Aegyptia late Incusso simulacra metu. Vident omnia certis Iam patefacta notis? Et habet plus ominis infans, Cuius ab ambrosio radios effulgere vultu Vidi equidem; et sensi tacitos in pectore motus Nescio quos, Iosippe: Deus Deus indidit illos. Teper ego, succede, precor, neque pauperis hospes Tecta fuge: et rerum quae sint ostenta tuarum, (Sunt etenim, sunt magna, reor, Iosippe) volenti Pande libens Arno. Simul in sua praedia ductos Accipit; et causas veniendi ex ordine discit. Utque metum Herodis, bimaeque cruenta iuventae Funera cognovit, lacrimis confusus obortis Dulcia servati pueri vestigia pressit. Incubuitque diu: et nimis hoc feliciae, dixit. Hospite tecta! placet totos impendere census Exilio. Quidquid profugis Iudaea negavit, Barbara villa dabit. tenuem, ne spernite villam, 48. Porticus, ecce, locum circumsecus amplae coronat, Quae praestare larem, noctisque arcere timorem Tuta queat. Videri haec (simul in pomaria ducit, Interiora senem:) veterum monimenta parentum, Omnia parietibus depicta! Aliquando diurnae Ut minuam curas, iuvat his inhiare tabellis, Et veterum mores e pariete discere picto Hic primum aerio suspe isos turbine Currus, Et biiuges ostendit Equos; bigaque locatum Ignifera vatem, qui caeli primus inausum Per nubes tentarat iter. Flagrat ignibus Axis, Et rota flammatis circumdatur orbibus: Ardet Igne iugum, temoque iugu vivumque iugales Ore vomunt, oculisque et anhelis naribus ignem, Ipse sedet mediis non ustus in ignibus, orbique (Ultima fatales metuet cum terra ruinas) Caesure rediturus abit. Sed Labitur alto Defluus e curru, vatemque relinquit amictus. Calvus idem spolium domini fugient is Alumnus Excipit, et refugas illo velut obice cogit Hinc Iordanis et hinc subito divortere limphas. Mox alsas aliasque oculo lustrante figuras Circumeunt. Hic castra inter Babylonia captis Insultare vident Holofernem moenibus: illio Educto qualis gladio Iuditha cubantem, Esriaque Assyrio voluentem somnia lecto, Ausa neci dederit: iuguloque repente resecto Una virago viros. sine milite, fuderit omnes. 49. Hic Mosaea cboro soror applaudente Pharonem Ridet Erythraei demersum gurgitis undis. Hic omnes Regina metus Hestera, minasque In caput Hebraei generis quascumque pararat Hostis, in auctorem sceleris convertit Amanum. Agnoscit triplicis se virgo in imagine Nymphae; Erubuitque suas alieno in schemate laudes; Et cito monstratum peragi desiderat omen. 50. Parte alia, proris Rostrara tridentibus aequor Sulcat, et hibernas inter Ratis acta procellas Aerias nubes Puppi ferit ardua, Proram Aequore as eadem demersa recondit in undas. Tendunt pallentes in caelum brachia nautae, Oraque clamorem cupientia tollere pandunt Nequie quam. Media stat pars densata carina, Et Ionam (iusso fugientem a littore Ionam) Praecipitem sratas e nani exturbat in undas. Ecce autem! immanes Balaena Britannica rictus (Pone natans motaque everrens aequora cauda) Pandit, et eiectum laxo vasti oris hiatu Sorbet onus. Sensim inde putes mitescere fluctus, Et posita feritate omnem subsidere Pontum. At procul adversum, tenui in caligine, littus Pingitur: hic udam reiectat Bellua praedam, Brachia tendentem, et prensantem littora vatem. 51. Iosippum species tenuit non vana, Sed haesit Titytus interea diversa in imagine fixus: Lanigeras ducebat ones qua picta Iacobus Arva per, et valles: et aprica per ardua colles. Hic gregis amissi memor, usque videre bidentes Perstat; et enumerat pictum pecus omne, suoque Comparat. Ipsa suas, dominum comitata, repertas (Ut tabulam suspexit) ones putat esse Lycisca. Inde alia ex aliis Arnus demonstrat; et omnem, Si sedet, hane horti, Iosippe, ait, incole villam. 52. Iam dudum hospitio Iosippus et hospitis Arni, Colloquio ganisus: Opem, quam largus egenis Haud dubiam promittis, ait, non poscimus omnem: Tecta dedisse sat est, modicoque cubile mapali. Cetera (cum vegetae durent in corpore vires) Nos dabimus. Nec enim gravis est, tolerata bipenni, Vita fabro, et solit is quaerenda laboribus esca. Nec novum erit, curare nemus, textisque patentes Arcendo pecors circumdare moenibus hortos. Aut flavii ripas secta praetexere pinu. Aut validas magnis aptare biremibus alvos: Ipsa soror vel pensa trahet, vel sedulae lanam Interea faciet, Phrygia vol candida sollers Stamina pinget acu: (didicat, cum paruula templo Clausae vacaret adhuc.) Nec rebus provida deerunt Sidera: numen alet, cui sunt opera omnia curae. 53. Sic fatus, sedem in tectis hor tensibus optat Extorri cum prole faber, quos Tityrus ambit Exul et hospitii postrema in parte relinqui, Aetheriae sobolis studio, comes additus ardet. Hic mihi, quid genitrix caelo procul acta paterno, Quid peregrebis terna senex per frigora brumae, Perque alias totidem quid messes egerit infans, Et tulerit: memoresne mihi narrare Camaenas Posse putem? An potius rerum miracula nullae, Quidquid agant, se posse vident aequare canendo? Summa tamen timido iuxta fastigia passu Vatibus ire licet. Vatem tu maxima duce Virgo tuum, puerique breves narra exulis annos. 54. Extrema memori fons est pelliscidus sua, Dives aquae, et tacito dum Sirius urit biantes Igne serenus agros, vitreo de gurgite bullit Unda, nives, gelidaeque lacessens frigora brumae. Inde cavis omnes excepta canalibus horti Irrigat areolas: floresque rosasque perenni Frigore foecundat: nec restagnante moratur Pigra lacu; liquido sed derivata ministrat Amne per aestivas large sua munera valles. Imminet arbor aquis, frondesque iubente propagat Autumno foecunda graves, quas plurima subter Spargitur umbra solo: viridis qua caespes ab aestu Incolumes horti defendere gaudeat herbas. Optavere locum (si quondam credimus) ipse Thespiades Musae; nec eas Libethra tenebus Iam sua, cumpoto semel hoc de fonte rigassent Ora, vetus nequiit Pirene tollere notam Fastidita sitim: celebrem iam denique crebrae Contemptis odere liquoribus Hippocrenen. At superi sacros culim vetuere profano Turbari fontes, domino meliore bibendos. 55. Huc igitur virgo Iesseia saepe cavata Fontanos urna latices haustura cucurris, Seu tolerata seni, seu (postquam a lacte removit) Exigeret tenerae potum sitis arida proli, Saepe sacro pueri sudore imbuta lavabat Lintea; cum sensit se limpidus ipse lavari Sinilonis attactu liquor; et, purissima quamvis Unda, tamen semper sese ipsa purior ibat. Iamque sinu prodire puer coeptubat, humumque Felici calcare gradie; sed semper inhaerens Materno lateri comes: et quacumque trahebat Picta per attigui nemoris violaria castum Virgo pedem, Soboles gressum sociasa ferebat: Unaque aut flores tenero decerpserat ungue, Aut calathos onerare rosis: aeist candida sollers Lilia felices disponere iuvit in usus. Et quocumque pedes converterat, ocius illis Tota teri pedibus cupiit caelestibus Hybla: Atque iterum quocumque manus adverteret, illae Tota iterum manibus cupiere rosaeriae carpi. Fortunata nimis pratorum germina tali Comingenda manu, Hesperiis numquam invida pratis: Noc Corcyreos inter malitis odores Vivere, digna oculis irritamenta profanis, Quam talem decerpta mori potuisse per ungue. 56. At Puer ut mediis aliquando vagatus in hortis Urticas nudo pressit pede, iussa pepercit Nudo urtica pedi: subitoque oblita maligna Indolis, in plantae melior is nobile germen Versa, Palaestini sudare opobalsama succi Coepit, odorataeque afflare tepentibus aurae Deliciis vicina Phari iuga, et omnia Nili Littora. Miratur Thymus, et redolentis Amomi, Et florum superatus odos, Quisnam ille beatas Exhalet Zephyrus pratis caelestibus auras? Nec brevis illa stetit mutatae Gloria plantae: Sed servata sua in sobole est; quae divite succo Europamque Asiamque omnem, Libyamque peragrans Suavia fert Templis et Regibus unguina magnis 57. Forte rosas alia violasque in parte legebat Absent, genitrice puer; iam tamque rubentes Undique Narcissos, et candidulos Hyacinthos Carpserat: hic visu novus, admirabile monstrum, Ecce frutex! Humili surgens e stipite pandum Desinit in florem: folio qui tenditus uno Continuus, Radiisque oras ambitur acutis. In medio lucent quinis illustria gemmis Tubera: purpurea stillantia Tubera limpha. At matura sinum calycis qua nympha recludit, Erigitur (miranda fides!) procera patenti Fiva Columna sinu tereti de marmore qualem Daedala conari Lysippi dextera vellet. Summa coronantur flexo Diademate; credae Consertosque haerere vepres, hirtisque minari Armatum stimulis erecti tergus echini. Eminet implexis e sentibus ordine triplex Clavorum facies, atra ferrugine quorum Fixus in erecta stabilitur mucro columna. Prominet e folio breviore Sarissa, Flagellum Capreoli efformant; species sed stipitis alti Quadrifidam procera Crucem simulare videtur. Non Arabum fragrare ulli memorantur odores Suavius, et vinci seprata Sabaea fatentur. Hunc avide talem reliquis e floribus unum Chara Dei soboles, manibus complexa futurique Haud ignara, piis saepe est dignata labellis, Inclusitque sinu; propereque ostendere gestit Dona reperta suae, plena inter gaudia, matri. 58. Illa nonum ut vidit fruticem procul, inscia rerum Palluit, et rosei color oris ab ore recessit. At propiore manu germon tactura, fluentes Ex oculis sensit cadere ignorantibus undas. Utque manu florem semel aegrescente removit, Siccatae rediere genae. Simul illae resumpsit Germen, ad amissos oculi rediere liquores. Ecquod, ait, visis miserae est in floribus omen? Ter contacta mihi, ter oborto planta rigavit Imbre genas. Aliquid mihi triste Corona minaris, Vosque aliquid Clavi, vosque o distincta cruentis Stigmata quina notis; et vos suspecta Columnae Marmora, vos aliquod miserae portenditis omen. Quidquid id est, fiat soli mihi triste, meoque Obveniat capiti, precor, et mea pignora servet. Dixit, et acceptam gremio fidissima prolem Abscondit genitrix: iterumque uberrima flevit. Dum demum assiduum matris lenire dolorem Caelituum sumsere duces: qui tristia floris Omnia Niliacis e finibus, usque remotos Oceani fines, alioque in sole vagantes Indorum populos celeri rapuere volatu, Radicesque agere, et generis semente perenni, Memnoniis sobolem iussere virescere pratis. 59. Iosippum interea studium non deses habebat Diversis, ut quisque manum poscebat, ansicis Nil senio tardante suos deferre labores. Seu tignis aptanda trabes, pronaemque ruinae Iligno fuerat portandum Atlante lacunar: Seu tecto columen deerat, seu sublica ponti; Hac modicas faber aute dapes, ac caetera rerum Quaesiit, ut pueram puerique utcunque parato Rebus in extremis defenderet aere parentem: Atque ubi iam primos infantia desint annos, Saepe puer (veniam genitriae cum sorte dedisset) Sueverat ire comes seniori, quando diurnum Incepturus opus, vicinos ibat in hortos. Contextumque libens e lento vimine corbem Ex humeris dudum optarat gestare, paternum Aemulus ut tentaret enus. Mox, si qua bipenni Caedua de magno desecta est assula trunco, Ipse manu spolium legere, et collecta minutum In faescem, quoties Iosippum sera iubebat Umbra redire, suae portabat segmina matri. 60. At genitrix tunc ipsa (foci cum nulla paerandi Cura super) lino tenui subtemina serum Idea miscebat acu: Non illa profanis Rerum illusa notis; quibus irridendae Gigantum Bella, Semisamio Babylonia texere fuco Suovit aniss. Magno sed erant plena omniae vero. Nam sua nascenti placuit primordia mundi Pingere. Cumque vagos primum lucentibus orbet Iam stellis animasset acus, mediique parasset Fundamenta soli; reliquis properabat omissis Illa voluptatis Nemora, et pomaria ducte Stamine conari, quaeprimi accepta parentes Atque amissa statim, aeternis flevere querelis. Hic labor omnis erat. Mediis ebulliit hortis Uberis humor Aquae: ripisque argenteus altis Quattuor aduersos diffusus abibat in Amnes. Vernabant viridi discrimine Littora, veraque Alueus incano simulabat Flumina filo. Multae per areolas violis est purpurae: multae Formandis impensa Rosis: flavescere miro Iussa simul Crocus, et candescere Lilia textu, Atque aiii pallere, alii livescere flores. 61. Surgebat diversa viis hortensibus arbos Quaeque colore suo procerior una virentes Tendebat, visu pulcherrima brachia, ramos. Es gravidos passim decumano pondere foetus, Qualibus ad sese deceptas aemula vers Ars traexisset aves, contempta Zeusidis vua. Propter Adamus erat, facili genus omne leones Imperio tigridesque regens: necdum ille senectae Ullius aut mortis metuens:sed Laetae suarum Inter opum stabat viridaria tutus: et uliro Accipienda feras faciles ad iura vocabat. Eua etiam (ab generis male cauta noverca futuri!) Pingitur, ut vetito steterit iam proxima ramo, Numinis ut spreta paulatim lege nocentem Admorit superata manum: pomique potitae Ille caebris eadem haec irritamenta marito Suaserit incauto! Non abnuit ille probatas Infelix epulas, pomoque momordit in uno Et natos natorum, et qui nascentur ab illis. 62. Callidus haec inter squamoso tergore serpens Funereo victor damno gavisus ovabat, Seque suas tam iam voti reus, abdere furtim In latebras, oculis sanie liventibus atra, Inflatusque iubas, caudaeque volumina torquens. Coeperat: Hic versis subiit mutatio rebus Altera. Pelluntur profugi extorresque beatis Sedibius: a tergo propior fugientibus instat Parca metu comitata, Fameque Sitique: sequuntur Et Labor, et Lacrimae, et miseris in rebus Egestas Numquam visa prius. Comitum miratur Adamus Degenerem pompam. Neque se foecunda marito Eua recordatur tantum effudisse nepotum Una nocte regem. Renuunt agnoscere prolem Auersi, et prohibens venientibus oscula natis, Occluduntque sinus. Sed eo maiore lacessunt Ambitione patrem, matrique tenacius haerent Infestae Soboles. Clauduntur montibus Horti Denique, et obiecto munitur semita vallo. Totus Arachnaei texta sub imagine veli Conspectus patuit, tela variante colores Nunc hos, nunc illos, quo ducere quemque decebat; 63. Donec in hortorum Custode venustior une, Haesit acus, seque ipsa sibi miranda fefellit, Nam vigelens (Geniis quem de caelestibus horto Apposuit Genitor, forroque armavit et igni, Ne profugos sineret sporata in prata reverti) Usque laborato fulgentem Vestiit Ostro Inservit geminos oculis Adamantas apertis, Et rutila passos distinxit Iaspide crines: Puniceo chlamydem de Murice pinaeit: et Auro Insignes humeris sublimibus addidit alas. Sic media caeli volucrem suspendit in aura, Fulmineum dextra telum laevaque rotantem. Cingentemque metu nemus insuperabile. Credas (Lentibus afflentur zephyris ubi lintea) totum Vivere sublimem, motaque per aera pluma Alternare humeros, et aves aquare volatu, Vibratoque gravem profugis mucrone minari. Illi autem aduersa miserandi in valle negatas Lamentantur opes, lacrimisque cadentibus optant Perdita felicis nequicquam gaudia campi. 64. Haec Phrygia complexa parens erat omnia tela, Ut donum meritae mox discessura Melussae Linqueret, hospitii memor. At pleramque Melussa Materiem dederat locuples, conchylia large Argentumque aurumque operi gemmamque futuro: Addidit illa manus artemque, ut iudice Nilo Materiam superarit opus: memorabile textum. 65. Sexta Paretoniis iam ducta in finibus aestas; Cesserat, et glacies horrebat septima brumae, Fabrili cum forte redux a mole reversus Membra soporifero Senior dedit aegra grabato: Vitque facem tacitae pallentem Cynthia nocti Luxerat, ecce iubar subit in penetrale, locumque Angustat radiis: volucer succedit Ephebus Insignis facie, et niveis pulcherrimus alis, Non qualis (memini) cum quondam nocte sopora Tristior, et vultu tacitum prodente timorem, Maturare fugam, et mutare Sionia regna Iusserat exilio: sed fronte serenus amoena, Et placido, (quali laetantur sidera) vultu: 66. Quid Pelusiaca Iosippe senescis in ora Hospes? ait, terraeque iaces oblitus avitae Tamdiu? an ignota sepeliri quaeris arena? Nec dulces patriae est tibi cura revisere fines? Ille sibi in somnis adstantem agnoscere visus, Excipit: o segnes, Iuvenum pulcherrime, cessa Exprobrare moras: dudum non sponte moramur: Sed sumus impertis huc immortalibus acti: Ante redire nefas, quam nos iterata reverti Iussa velint. Durant Herode superstite curae. Hac gemitu comitante senex. Haec illicet alier: Parce metu, Iosippe, dedit, dedit improba poenus Crudeli cum rege manus. Consumpta furentis Saevitios Herodis, et implacabile ferrum Exstincto didicit cladem nescire tyranno: Surge age, rumpe moras, patriosque revise penates, Omnia tuta vides. Ita fatus ad alta recessit Stellati convexa poli Iosippus euntem Iam vigil, et pennis ventorum adversa secantem Obtutu insequitur: quali Gortynia, quando Arcubus exeusso sonuerunt spicula nervo, Evolat, et visus festina relinquit arundo. Aut quoties sera vigilans de nocte, cadentes Praecipiti stellas ferri videt impete pastor, Effugiunt oculos properatis motibus ignes. 67. Ergo sub Aurorae matura crepuscula, fido, Pandore consilium (nec enim bene facta sinebant Ignaro tentare fugam) faber occupat Arno; Et lacrimans, quas Arne, tibi me dicere grates Par erit? Extorres, ait, et rerum omnium egentes Accipis hospitio, meritisque ingentibus ornas; Et victu rebusque ivuas, et plura profuso Non cessas offerre sinu: numquam ulla (fatebor.) Teque tuumque mihi tollent oblivia nomen, Donec erunt Nili Phariis in finibus undae, Et Solymae stabunt immoto vertice turres. At geminos caeli genitor qui temperat axes. Is larga tibi dona manu, (si quid mea possunt Vota precesque) dabit. Sic fatus in oscula gestit Ire senex: lacrimans cuptenti restitit Arnus, Et per siqua tibi, mea numquam inuisa pistasti Hospita, oro: breves (adeo si patria cordi est, Et iubet Hermopoli manifestum abscedere numen.) Adde moras, unamque diem (non magna rogamus) Indulge, et nostris hanc mollior adjice votis. Supremum ut liceat meliora per otia Salue Et puero IESU, et fugiturae dicere matris: Quid properas? sunt multae mihi, sunt multa Melussae Ante paranda meae. Pariterque obnixus inhaeret Multa recusanti nequicquam, et fortior obstat. 68. Ipsa etiam studio interea non impare coniux In puero, et pueri retinenda matre laborat. Obtinuere pares. Solidas mox dulcibus horas Officiis utrinque trahunt! Hic virgo Melussae Arte labor atum properat depromere velum Discessura suae monimenta perennia telae. Attoniti mirantur opus, mentemque tuendo Expleri nequeunt. Neque se velamina rentur Cernere texta manu, sed foloribus undique vivis. Et violis nemus et vero pubescere vere. Evaque picta, oculis poterat viva Eva videri, Obstitit exiguum hoc Evae discrimen utrique, Vius loqui poterat, poterat sed picta tacere. Ac nisi vibrantis requiessent sibila linguae, Viva putarentur picti portenta colubri. 69. Ergo Melussa datis dum gaudet plurima donis, Et mensas infert epulasque, novissima magnis Lautia coniugis: ultroque citroque supremis. Obsequiis certare iuvat: vulgata per omnes Fama volat, Solymis excita e sedibus, urbes, Funus Idumaei memorans infame Tyranni, Et procerum stragem, rabies quos ultima tractos Ire Acheronteas comites sibi iussit in undas. Si mihi Pieridum dabis haec ad crimina fontes Expedienda novos, cum dudum sicca querantur, Undique Castalios arescere labra liquores, Persequar, Hero disque extrema in clade quiescam. 70. Iam cruor insontum, caedesque informis, ad aulae Sidereae regem penetraverat, et cunctantem Numinis excierat validis clamoribus iram, Cum pater omnipotens, pallentes evocat orco, Ingenti morborum acie comitante, sorores: Emeritamque iubet subitis urgere senectam Febribus, et lento Herodem turbare veneno. Vixea mandarat, iamque intestina Tyranni Obsedere Febres. et noxia viscora vastat Arcano novus igne calor, suffocat anhelum Pectus Hydrops, et peste pedes insedit aquosa. Contracti torpent ignavo frigore Nerui, Et diffusa cutim maculis Lentigo pudendis Induit: erumpunt generati ex ulcere vermes. Infamatque torum manans e corpore foedo Nautea, et adstantes efflata Machaonas arcot. Ipse dapum aeterna, numquam satur, ardet Orexi, Atque epulis inhians epulas vanescere credit, Iam sibi (cum fuerit quondam mera fabula) verus Tantalus, in refugis magis ac magix irritus escis. 71. Talia dum meritus venis incendia nutrit Omnibus, et poenitis grassatur flamma medullis, Respirant vacui longa formidine cives, Et moriente audent iuga detrectare Tyranno. Ergo alii primo moliri limine templi Aurea maturant AQUILAE simulacra profanae, Et raptare solo: Quae rupta lege paterni Numinis Herodes contemtor in Aede locarat. Id facinus tentare cohors diserimine certo Ausa; quater deni Iuvenes, natalibus omnes Conspicui magnis, vindexque Tyrannidis agmen. 72. Mox alii festo gratati regia plausu Funera (nam mendax vulgarat funera rumor) Immatura ruunt in gaudia. Denique natu Maximus Antipater (qui carcere conditus arcto Irrita miscuerat sensuro toxica patri) Iam regni fasces, laxato carcere, vanus Somniat et vivo praeceps de patre triumphat. Sentit vana Pater studia; et (quamquam aegra moratur Membra lues; animamque inuito in corpore solis Artibus haerentem retinet calor) igneus irae Reliquias in morte vocat; viresque nocendi Omnibus explorat membrorum in partibus omnes Sed pedibus vis nulla super, vis nulla lacertis, Et cecidere manus, effaeto robore: sola Lingua suas tenuit nondum omnis mortua, vires. Hac ulciscar, ait. Qualis cum forte reperti Caerula Serpentis calcavit terga viator, Elisitque iubas, et colla tumentia pressit: servat adhuc iras coluber, iamque omnia victus, Ore minatur adhuc, et linguae cuspide pugnat. Aut ubi Cecropio cum fucis innuba prato Depugnavit Apis, quam plaga infesta reliquit Seminecem, iacet illa quidem, sed saeva nocere Postica molitur acu, necdum abstinet hamo. 73. Haud secus Herodes. Lingua moriente, cremari Raptores Aquilae vivis iubet ignibus. Illi Lecta manus iuvenum, simul omnes, fortia bello Pectora, confestim palmas post terga rovincti Constrictique pedes, generosaque corpora nudi, Stridentes (visu horrendum) sparguntur in ignes. Constantesque aliis soli opplorantibus ardent. Gratior Herodi nulla unquam e turis acerra Nidor iit: placuit cum tali victima flamma. 74. Nec tamen hic animi stetit implacabilis Sed congata manu scrutari viscera dudum (ira: Suetus, in Antipatri postremam sanguine palmam Quaesivit; ut reliquis natorum hunc adderet umbris. I, ferum rape miles, ait; stolidasque cruenta Spes incide manu. Patri succedere functo Gestiit infelix: vivum praecedere discat Ante patrem, et Stygiis venturum nuntiet umbris Carceris extemplo decurrit ad antra satelles, Lictorum comitante globo. Hic vixisse parentem Iam ratus Antipater, procul ingredientibus, ultro Tandem o sceptra mihi, et capiti diudematae tandem. Fertis, ait, segnes! dudum mihi debita cani Iurapatris, nemo rapiet de fratribus heres. Tollite vincula citi, voto ut concessa capessam Regna meo. Dixit: mediaque in voce loquelam (Ferrea sensit enim vibrari tela) reliquit Pallidus; et lacrimis nequicquam fata moratus Luctanti ferrum iugulo ferale recepit. Mox ubi purpurea caput a cervice revulsum, Oraque luminaque tristi pallentia morte Monstravere seni: cubito languente renidens Erigitur, gaudetque ferox, inhiatque cupitos Aeger in aspectus, et vindice pascitur ira. 75. Iam satur, et cubito cedente relapsus in alti Plumea fartatori, proceres iubet omnibus omnes Usque accire plagis, vacuoque includere Circo Ignaros: Haec deinde dedit mandata sorori Ultima. Consiliis soror a fidissima nostris, Tuque meae semper mihi conscie mentis Alexa, Sibens me quicquam fecisse putatis utrique, Estque aliqua et domini, et morituri gratia fratris, Extremis date rebus opem, pactaque rogati Herodem servate fide Mirantibus, ecquam Ille sibi optet opem; Lacrimis labentibus infit. 76. Cernitis immemores animos, et nescia flecti Pectora, nullorum meritis obnoxia regum; Ut vivo insultent etiamnum, et funera votis Antevolent: longa est avidis, quam vivimus hora. Quos animos gentipost funera nostra futuros Creditis? in plausus certatim et festa soluti Gaudia, complebunt hilarem clamoribus urbem. Nos humilis sine luce rogus, lessoque carentes Inferiae, et luctus expers Libitina manebunt. At vos et lacrimas et singultantia certe Lamenta e scopulis mihi suppedit abitis illis, Inuitamque meo lugere iubebitis urbem Interitu: ut quantis nullum gens altera regem Extulit exsequiis, me me meus efferat hostis. 77. Ter centum proceres Hebraea stirpe creatos Amphitheatra tenens: (vetuti cum indagine) cinctos Cornibus insignes obuallant retia ceruos,) Hos, ubi supremus me liquerit halitus, omnes Confestim iaculis et acuti grandine ferri Obruite audaces; et pectora figite contis, Inferiasque mihi morienti mittite. Siquis Sensus apud manes erit, et Phlegethonte sub imo Iste meas feriet non falso nuntius aures, Lethaeis captare merum mihi nectar in undis Ambrosiasque dapes, caelo indignante videbor. 78. Haec mihi summa precum et ratio suprema mearum est, Vos vestra firmate fide, si pectora nondum Vestra reliquit amor, si nondum denique vobis Excidit Herodes. Quamquam horruit impia Regis Pacta probare manus, tamen (heu fera pectora!) demum Expugnata precum studio constantia cessit, Et iurata fidem pepigit manus. Illicet armis Obsessas munire fores, et cingere ferro Amphiteatralem properavit miles Arenam, Designans pavidos contentis arcubus hostes, In quoscumque dato missurus spicula signo. 79. At pater omnipotens, certis moderatus habenis Omnia, dum Solymi vigilans meditata Tyranni Respicit, alipedem iubet accelerare ministrum, Qui laxare vetet neruis stridentibus arcus, Intentatque manus, et saeva moretur Alexae Pacta, nec iratam sinat insanire sororem. Ipse pater rapidum candenti e sulfure telum Molitur dextra, claramque e nube trisisculum In ferale caput, valido movet impete fulmen; Non tamen ullum aer, non audiit unda fragorem Fulminis, et motu tremuerunt culmina nullo, Sed tacitae cecidere faces, flammaeque cadentis Conscius Herodes, nullo hausit teste vaporem. Viscera confestim venasque iacentis et artus Ossaque, et infusas durata per ossa medullas Flamma voravit edax, et noxia pectora rupit. 80. Ipse diu obluctans oculisque immane retortis, Multae gemens Stygias e corpore fugit in undas. Ad Dei, Deiparaeque virginis Gloriam Maiorem.