AIunt alicubi Insulam esse praedivitem auri, uberem gleba, omni rerum copia abundantem, et in ea Vrbem, quam Cosmopolin dicunt; cuius Cives Cosmopolitani contra leges aliarum Gentium, morem habent, iam inde a Maioribus acceptum, ut quotannis novum sibi Regem faciant, nullo delectu, sed quem fors obtulerit, obvium quemvis es Advenarum turba; qui ubi annum in Regno exegerit, solio dejectus, in quandam Insulam, sterilem, ac rerum omnium indigentem procul expellitur. Id cum post anni sui decursum contigisset Adoceto cuidam, annali Regulo, eodem die electus est consensu Civium homo iuvenis, Promethes nomine, ex insima plebe opificum, nihil minus quam de Regno cogitans, ut qui nullum umquam Regem viderit, nec sciverit in Mundo Reges esse. Hic licet suffragiis Civium mire consperantibus diu fuisset refragatus, tandem tamen vim inferentibus impar fuit, coactusque est demum frena Regni capessere, et vel invitus felix esse, atque imperare. Pauci menses in abundantia rerum omnium et secundissimo faventis fort unae cursu celeriter transierant, cum Promethes in Adulatorum turba, interque ficta obsequit Civium, homo candidus, sensim insuescere Regno, et statum praesentem minus iam odisse minusque quam initio, moleste ferre, credereque paulatim coepit, haud paulo suavius esse, regem opulentum in purpusa, quam opificem sordidum in vili lacerna agere. Inter haec cum aliquando, post regiae mensae dapes paulo liberalius sumptas, Rex novus, suoque judicio iam beatus, prodiret cum aulico comitatu animi causa in vicinam Vrbi sylvam, et secutus amoena solitudinis, seorsim nonnihil a suis in intimum nemus sese solus inferret, accidit, ut forte fortuna inciderit in hominem mendicum, macie paedoreque misere confectum. Ex hoc post longa colloquia cognoscit, quod antea ignorabat, qui mores sint Cosmopolitarum, et quomodo hi Reges suos tractent, ubi primum in Regno annum suum peregerint. Nemo, inquiebat mendicus, me melius nosse potest, quid sit Cosmopoli Regem esse. Nam ut scias, o Rex, ego, ego sum Adocetus ille, cui tu in tristissimum exilium relegato, non longe ante in Regnum successisti. Quod ergo tu nunc es, ego nuperrime fui; et quod nunc ego sum, nedubita, te paulo post futurum. Non mutant ingenium Cosmopolitae, nec ab avitis moribus vel latum unguem discedere norunt. Regem annare volunt, non perennare. Vbi primum anni istius brevis circulus sese evolverit, tu peractam eodem momento fortunam tuam puta; Tum tu collige sarcinulas, et exi. Quamquam ne hoc quidem concedetur tibi, ut colligere ex Regni tui reliquiis sarcinulam possis; solum id efferes, quod intulisti, nec alius exibis, quam intrasti; reddentur tibi centones tui: et velut in Comoedia, remote sipario, excedendum e Theatro, et recta migrandum ad Gyaros, ubi reliquum miserabilis vitae in exilio erit exigendum; atque illic breves delitiae, longis et inevitabilibus aerumnis expiandae, nisi tu remedium a Sapientia petas, et a me, Rege mendicorum, discas, quo pacto ultimae mendicitatis mala evadere Rex possis. Sape obsecro exemplo meo, et patere, ut mea fortuna sit Magistra tuae, certus non aliam tuam sortem fore, quam mea nunc sit, quam omnium ante nos Regum fuerit. In hos centones e purpura redibis, neque te vestiet deinceps Vermis Indicus; sed tu ipse innumeris Vermibus pabulum fies, quemadmodum me esse vides. Sed remedium, ut dixi, in sua tibi sapientia situm, quod mihi quoque in promptu erat, si mens non laeva fuisset, et fortuna blandiens bonam mentem et omnem recte agendi facultatem non ademisset, quam tibi adhuc reliquam fecit, modo tu ea uti, et sapere alieno malo in animum inducas. Age nunc ergo, et quid te facere velim, quodque ego ipsus facerem, si adhuc integrum foret, attente considera, Ecce, quicquid opulentiae et thesaurorum habet Cosmopolis, id totum nunc tuum est, quomodo et meum fuit. Nihil est in omni Regia regnoque, quod tibi non tradiderint Cives cum ipso Regno. Tua sunt omnia illa, nec tu cuiquam iniuriam facis, si rebus his tuis e re tua uteris; quod fiet, si primo quoque tempore aurum omne, gemmasque et quidquid pretiosum moveri loco potest, per fidos homines transferri cures in locum futuri exilii. Fidos autem homines cave tu quaeras Cosmopoli, quia nullos invenies; erunt proinde tibi e patria tua accersendi. Quod si ego fecissem, non tu nunc Rex brevis, non ego in miserandis his sordibus perpetuo mendicus forem. At Promethes his monitis sapientibus instructus, probeque edoctus, quid sibi post anni brevem periodum sit exspectandum, Adoceto liberaliter donato, rediit ad suos, et mox cum iis ad Palatium, alte dissimulans, quid in intimo nemore in schola mendici didicisset. Tum nulla mora interposita confestim Cognatorum fidissimum quemque e Patria evocavit, perque eos, ut erant homines industrii, nihil advertentibus Cosmopolitanis, regni totius opes gazamque omnem, ab vetustis Regibus reconditam, jumentisque plurimis impostiam deferri in illam Insulam desertam iussit. Sensum fraudis ademerat civibus benevolentia Regis, qua omnes singulosque complexus, effecit, ut in omnium esset amoribus adeo ut hunc Regem retenturi fuerint, si vel semel sapere voluissent. Caeterum Promethes ex immensis illis opibus conscribi quantum maximum potuit, exercitum iussit, non operae, non sumptui parcens, magno confluxu virorum fortium ex omni circum vicinia. Interim circumactis mensibus finitur annus, et cum anno Regnum. Nam subito coorti Cives, etiam quem amabant, invadunt inopinantem, uti putabant, et direptis Regni insignibus simulato pavore trepidantem solio deturbant. O quantillum interest Regnum inter et exilium! vna eademque dies Promethem Regem vidit et exulem, sed exulem se Rege feliciorem. Nam posteaquam in Insulam venit, Regnum paulo ante amissum, ibi demum vere invenit, Duxque invicti exercitus factus, copias ingentes, a suis interim comparatas instructasque repente Cosmopolim rapit, ubi magna Civium edita strage, potitus urbe et regno, deinceps non precarium, sed legitimum ac perpetuum se Regem tulit, perfidia Cosmopolitanorum justa servitute mulctata, regnoque universo Belli iure subacto; sed tamen insigni documento cunctis regibus, ut discant, quantum fortunae suae fidere, et quo pacto regnorum opibus uti, easque cogere debeant, ut serviant aeternitati. Alioquin sedent in auratis soliis semidei Reges, et adorata populis capita lente et cum supercilio, nec sine affectato fastidio circumagunt, neque recordantur, interim suum annum quoque paulatim circumagi, et Cosmopolitas, purpureos fortunae pullos ultra destinatum breve spatium ferre non posse quin repente miseros Reges in sua felicitate natantes, neque eius modi quidquam suspicatos adoriantur, solio quantumvis repugnantes proturbent, regno eliminent, in Insulam, sane parum fortunatam ablegent; quo nisi praemiserint ea, quibus in Regno abundabant, et quibus plerumque perperam utebantur, nihil prohibebit, quo minus fame illic, et illuvie, squaloreque extremae mendicitatis sit eis pereundum. Consulto ergo sapienterque fecerint, si Promethem imitati, de regalis fortunae copiis, quasi de mammona iniquitatis, paraverint sibi amicos, quorum facultatibus adjuti, illic, quo omnes tendimus, non iam exules, sed veri Reges esse possint. Sed nunc Promethem ipsum in Theatro spectemus. Est perbrevis Comoedia, sed si quae alia, spectatis digna.