QUod Ephialtes quondam Heraclidis, ac Cimon Atticus, Miltiadis filius, fecerunt; ut, quidquid diuturno suo suorumque callo, ruris excoluissent; id in spicae denique maturitate, disruptis agrorum saepibus, publicae messis ususque facerent, ac populo donarent: Idem ego, PRAESUL Amplissime, quadam imitationis umbra nunc aemulor. AESTATEM enim meam, aliquot iam Annorum labore cultam, et nunc ad falces perductam; laxatis demum scriniis, vulgi pariter, et doctrinae Procerum manibus oculisque permitto: prodeuntque tandem in apricum Frugiferi Temporis DELICIAE. Sed hae, quod suspicor, minusdum robustae, fortassis etiam Solis adhuc parum patientes; eorum, quorum longae fuerunt latebrae, communi calamitate, caelum compressa palpebra vitabunt: et ad publicae Lucis fulgur, tamquam ad Praetoris Puteal ambiguae litis Rei, trepidabunt. Ac tribuant hunc sane timorem Verecundo pudori, benigniores interpretes: Ego tamen formidinis istius iustas in eis caussas agnosco; vehementerque vereor, ne, post Quinquennes licet curas atque limas, plus nihilominus Temporis abstulerint, quam Maturitatis ac nitoris: et partus iste Cerealis, oculatiore sui cultu destitutus, titulo Delicatior, quam versu, sit processurus.

Hoc ipsum igitur est, quod ad TE, venerabilis PRAEPOSITE, meas has Musas, de sui tutela sollicitas, ablegat: ut sub Tui potissimum Patrocinii tentorio, tolerare diem assuescant; et, quem in se ipsis nondum utique reperiunt, ab Insulae Tuae gemmis splendorem mutuentur. Cuius, ut opinor, nec Amplitudinem ulla temerabunt irreverentia; quoniam ad TE tanto post, ac pedibus diu praemeditatis, accedunt: neque Dignitatem iniuria violabunt, ad TE provocantes; quoniam invitatae tractaeque veniunt, tot impulsibus, quot titulis atque caussis.

NAM, sive quaerendum Humanis his Artibus hospitium erat, in quo semet ipsas diverticulo quam mollissimo deponerent: ad quemnam irent felicius, quam eum, cuius in pectore nativum domicilium omnis defixit Humanitas? Sive lucubrationis operosioris intelligens arbiter, ac par urnae iudex, sortiendus fuit; quis alius optandus, quam, qui per Doctrinae mansuetioris Olympia, Stadio proprio, non sine coronis, cucurrisset? Sive Libri cuiuscuius ipsa Varietas atque materies, per alta, per humilia, per humana pariter ac Divina dispalantis, Lectorem ubique domesticum, sibique concolorem deposceret; quis erat ambiendus alius, quam, qui per chordas (quod aiunt) et Buxum, per mitiores aeque severioresque Scientias et Mathemata, non absque gloria se versasset? Sive denique potiori thematis parti, Sacra modulanti, genuina Sacrorumque non insolens Auris; aut Villica, rusticasque curas cantanti, non rudis aestimator; aut tot Agrorum fructibus, suus legitimus, et Mosaicis praescriptus codicillis Decimator, indagandus fuit: ad quem potius, quam ad Religiosorum Antistitem, ad diligentissimum Domus Dei curatorem et Colonum, ad Primatem Sacerdotem, eundum erat?

QUAE quidem omnia, congruerent in multos haud dubie singillatim: sed in TE propemodum Unicum concurrunt universim; cui, propter tot eximiarum congeriem dotium, ipsa Themis et Iuris aequitas, DEBERI clamat, politiores Musas, ut Patrono; numerosos modulos, velut Orpheo; Varietatem, tamquam Eruditissimo; Sacra Carmina, ceu Divinis PRAEPOSITO; Villas et Agros, ut Oeconomo; Fruges demum, et earum Primitias, velut ARCHIDIACONO.

Proinde, sive tot Tibi caussae, Libri mei tutelam persuadent; sive priscum Tui cultorem Amicumque nondum in Honoribus fastidis; accipies, PRAESUL Dignissime, vultus hilaritate Verna, tres AESTIVOS hosce Menses; et, quod Serenum, ad sui maturitatem, à caelo genioque suo minus adhuc habent, illud eis Tu, de Fronte tua, nutibusque faventibus aperies. FORTASSIS, eos lustrasse saltem, aut AEra Titulorum contemplatum esse, paenitentiae non erit. OCCUPATIS enim Mentibus, etiam TACENS Imago, diserte loquitur: et SAPIENTIS Perspicax oculus, exiguo saepe nictu, Profundum ingens exhaurit. Quid si praeter hoc, Curas Tuas, à graviorum subinde mole sevocatas, hora remissior, ad Lectitandum quoque pellexerit? NEC enim, opinor Carminum TE multitudo deterrebit: multo minus ex merito stomachum Tibi concitabit, reputanti cum animo tuo; REM esse fertilissimam omnium, Terram et Agros: nec facile quidquam Cerere copiosius. Ac sane, quisquis è Saeculi superioris Annalibus recolet; In campis Nemetum, haud ita procul Rheni fluentis, AEstate post natum Christum quingentesima quadragesima prima, supra millesimam, Unico de Culmo spicas Quindecim refertissimas, cum granis innumerabilibus procrevisse: poteritne vel mirari, vel indignari; de Calamo Libelli forsitan unius aut alterius AEstivi, Tricenas, aut, siquid excedit, Elegias prodiisse?

LEGES itaque, nisi fallor, ex his meis nonnulla, citra magnum copiae taedium: legesque, non Tu quidem, ut Discas; multo vero minus, ut ex hac mea Pallade rusticante; (Quonam enim supercilio dictent Agrestes Cicadae nostrae, volatum aquilis, Cantumque Lusciniis?) sed potius, ut recognoscas atque recolas, in vetustis recentia, sub Alienis Temet ipsum, propriasque Dotes. Hic Tu Litteratorum studiosas, ac praefestinatas Auroras volves: et Tuos simul antelucanos Librorum amores in memoriam reduces, Hic Statorem Vigilantium, unius Aviculae cantibus, per tot aetates intentum, suspicies: ET Matutinae Tibi pietatis Psalteria refricabis. Hic structorem rectoremque Religiosae Domus, Hannonem, medias inter silvas negotiosum, reperies: et, sub hoc, Tuum quondam Berchtolsgadium, DECANI-POSTULATI nomine iureque gubernatum, tacita cogitatione relibabis, Hic famosum illum INIQUITATIS VILLICUM, etiam priusquam examines, condemnabis; ac, Paterfamilias accuratior, illius Mannasseo BAUMBURGUM Tuum, Illius annosae neglegentiae Tui regiminis sollers Octennium, eius Dilapidationi Structuras Tuas, nova Praedia fundoque, quibus Coenobii fines auges, oppones. Hic meditabundum inter agros ISAACUM, familiari, quod facis, Caelestium speculatione comitaberis: et sub hoc AUGUSTINUM simul Tuum, pone Maris Africani littora DEUM Unum Trinumque secum expendentem, qua fas, insequeris Hic inter victricia IOSUAE Ducis agmina, vexilliferos, centuriones, tribunos, recensebis: et Filii subibit animum PATER, etiamnum superstes, Vir pace militiaque bonus, Ductor ordinum nobilis, nec Saalfeldensis praefecturae moderamine, quam bellacis dexterae meritis, spectatior; cum universa ZEHENTNERORUM forti claraque prosapia. Hic in Tuo BAPTISTA, praeter Nominis consortium, etiam TENEROS ANNOS Tuos recogitabis; quibus, ad Prodromi IOANNIS exemplar, CIVIUM TURMAS FUGITANS, non ad Iordanis quidem margines, ANTRA DESERTI; sed tamen ad Alzaei fluminis nemorosas ripas, religiosissimi Pometi secessus, PETISTI. Ne longior denique sim; Hîc in MARIA, Saeculorum Regina, quam Deliciarum mearum crebra pagina celebrat, Tuos in eam dulces affectus, vetus Cliens ac Sodalis, recudes: In Claravallensium Messorum caloribus, DEIPARAE Strophio refrigeratis, Tuammet ipse Familiam, Servorum DEI, respicies; indefesso Canonicae vitae labore desudantem, ac post Sanctissimorum operum absolutos Annos, caelestia praemia demessuram: IN BERNARDO tandem, Tibi PRAESULEM propones, DEO primum, Divaeque MATRIS virgineo cordi fixum; deinde Suos etiam, sollicitis utrique curis affigentem: Id, quod facere TE, constans plurimorum mihi Fama loquitur, gaudenti multum atque gratulanti. Plurimum namque (ne quid hic dissimulem) gestio, verissimisque laetitiis efferor; cum AESTATIS hanc meae LATAM AREAM, non compellor in vanas quasdam assentatiunculas, sed in solidas verasque LAUDES TUAS patefacere: cum, ad maiorem DEI gloriam, pro TE Bonos quoque gloriari Viros sentio: cum, Numinis ad servitium (quod Omnes ei debemus) Oris ac Vitae Tuae facundia, tam eos, qui Foris sunt, intro, quo Tecum sint; quam eos, qui sunt Intus, Tecum ut maneant, trahi potenter intelligo: TEQUE, quod olim ominabar, repertum dignum, qui tot viris pietate claris praeponereris: et Illos, suapte disciplina, tuisque moribus, haud alii malle, quam Huic Capiti, cum talis Exempli Pede, subesse. Quod tunc utique fieri, mirandum non est; Cum et, qui PRAEEST, imperat, quod Praestandum est: et non minus ipse Praestat alacriter, quod Imperandum.

SED, haec ego, NE QUID Extra (quod vulgo dicunt) OLEAS ferar, delibasse contentus, Epistolae digressum effusiorem coerceo: Meque MEI potius, ut sim Brevis; qua TE TUI, quo Pede tali semper procedas, admoneo: Quippe, qui propositi metam hanc unicam mihi praefixerim, uti demonstrarem; ABS TE non penitus sine fruge, Meos hos Agros MESSESQUE lectum iri.

SUPEREST; ut, Sive Placuerint hi Libelli, TUORUM, Eruditionis numero laudeque florentium, Museis non arceas; sive Displicuerint, Illos eo mentis orisque robore devores atque concoquas, quo Malum versum Augustus; ac vetes scilicet, NE QUID deinceps Tibi scribam: utpote, qui non modo praeter Exspectationem, verum etiam, EXTRA TEMPUS Tibi cantem. nam AESTATEM profecto mitto, medio rigentis IANUARII sidere. Quod equidem Paradoxon, in aditu statim atque limine Dedicationis, diluissem; nisi supervacuum existimassem, Poetas excusare: quibus receptum est; Enthusiasmo, priscis Divino, concitari: quorumque vaticino furori, TEMPUS omne, quantumvis postea Futurum, aut olim Transactum, fit PRAESENS; quibus AESTATES Cyrenaicae, mensium (nisi Fama mentitur) Octo, quotidie nascuntur, in Parnassi sui iugis. DE ME saltem, Salva res est, et Apolline iudice decisa. Nam, qui media Carminum horum AESTATE, sub MARIANA Basilica, NIVES dederim: nunc, medias inter NIVES, aliter arridente Caelo, cur AESTATEM non possim?

Vale, PRAESUL Amplissime: DEOQUE sospitatore, cum Tuis Omnibus, perenna. Monachii, Idib. Ianuarii. Anno Christiano M.DC. XLIV.