Poemata selectiora. Machine-readable text Buchner, August Buchner XML version, markup prototype, December 1999 Sandra Ehmmarkup Camena
http://www.uni-mannheim.de/mateo/camena/ buchner1 buchner.html buch001.jpg buchner.xml buchner1/jpg html Dresden:M. G. Hübner

Regeln fuer die Texterfassung 03/2001

not necessary

 26 June 2001 Susanne Mussmann markup line tags AUGUSTI BUCHNERI VI. PANEGYRICI. I. Ann. 1617. Nov. 5. CARMEN SAECULARE, dictum Wittebergae in Templo Omnium Sanctorum Academico. Continuent Superi plenis Christiana triumphis Iubila, successusque novos successibus addant! Iam post Pontificum fasces, Romaeque nefandae Impurae imperia, auspiciis divine LUTHERE Victa tuis, centum decursis solibus anni Lapsi abiere, ratis per signa ingentia gyris. Iamque haec ipsa dies, celerata Novembribus horis, Felices nivei sustollit luminis ignes, Qua primum caput a caeli regionibus altis, Candidulo super aspectu mortalibus instans RELIGIO ostendit roseum, et post saecula longa Institit humanos iterum celebrare penates. Namque ubi adhuc dii mortales, regula veri, Et Pietas antiqua patrum cognata teneret Corda, nec innocuos desuerant saecula mores, Illa quidem populos inter, mundanaque tecta Conversata lubens, nullisque obnoxia stupris, Erudiens animos, casto res more tenebat. Nondum picta suis evanida somnia fucis Incautos animos, vitae sub imagine sanctae, Ludebant, blando corda excantante veneno. Arcanis quodcumque libris docuere Prophetae, Fatorum consulta cohors, quod famine aperto Salvificum ambrosio defudit pectore Christus, Diaque quadruplici servant animalia charta: Quicquid paenituit PETRUS, didicitque sub astris, Cui patriam dederant Persaeae moenia Tarsi, Formabat cultus hominum, et mortalia saecla Simplicis ingenuo madidabat nectare veri. Foeda Sophistarum sed postquam obrepserat aetas, Et curva egelidis ductabat pectora nugis Vana superstitio, et falsae pietatis imago: Unus et omnia erat, septem cui culmina parent, Et Tiberis ripae Latii, terra illa relicta Altum tendit iter, pennato et concita gressu, Mortales pertaesa oculos, sese intulit astris. Ver avibus voces aperit, lux ista Camenae Ver fuerit nostrae: nam quamvis sidere caelum Hiberno rigeat, gelidisque Aquilonibus annus Frigidus, Arctoo saevum bacchetur ab Aemo: Ista luce tamen laetum pia gaudia nobis Ver faciunt, qua olim depulso a pectore morbo, Error hiems animae, et caeci mala nubila cordis Cesserunt, clari spiclis exacta diei. Si, cum Niliacas terras, latrataque Anubi Littora, et aerisonis plangentia luctibus arva, Aspera tot fata, et duros perpessa labores, Liquerat, Hebraeo plebes demissa Jacobo, Felices visura plagas, terraeque beatae Lacte mero, ambrosiis et rura madentia succis, Iamque fluentisoni siccis terga humida Ponti Insultans pedibus, per concava marmoris iret, Undosis vallata iugis pendentis aquai, Hymnisonum cecinit Phario de rege triumphum: Quid pigri festo cessemus gaudia cantu Plaudere, per numerosque fides animare canoras, Augustumque sonare novis Paeana choreis, Romani postquam fasces et sceptra Canopi Exuimus, sacrum dirae meretricis amorem Exosi, Latiaque procul Babylone relicta, Quam certo percussa Deo et stimulata furore Veridico cecinit fati Marpessia dives, Atque relegati mysteria Pathmia ephebi Divinis pinxere notis) gens libera caelum Scandimus, et magni flammantia moenia mundi? Assyriae quondam digressus Belidos oris, Vitiferae veniens, Berrosus, litora Ceae, Aetheris ingenium, tacitis pendentia ab astris Fata, iter altivagum Phoebi, declivia Lunae Sidera, et alterno reparantia damna renatu, Graiugenos primum docuit, gentemque Pelasgam, Idque etiam auratos statuae rutilantis honores Promeruit, doctas posuit qua Pallas Athenas: Quas, rogo, quas grates, quae praemia digna LUTHERI Promeruit virtus, foedis qui obsistere contra Imperiis ausus, docuit sua saecula primus, In CHRISTO quod sola fides, nil iuta ope nostra, Aeternae superis adscribat civibus aulae? Non illum tunc Roma ferox, non bruta minatus Fulminaque et flammas Tiberis, non Caesaris ira Compressit dubii; sed eo peniti magis omnem Excivit virtutem animi, confringere serva Vincla Papae, et diri ferrata repagula claustri Destrictis victor posset ridere catenis. Ut seriem possem tantarum evolvere rerum, Magnaque cum parvis parili dediucere cura, Et merito totam devincere carmine Romam? Non me Maeonides superaret, et alta Maronis Gloria, qui primus Musarum ascendere in arcem, Et Latiae meruit censeri palma Camenae. Nunc male-fecundo tenues in pectore vires, Vix humiles audent vulgi aspirare coronas. Atque ut ego tantis fuerim par conditor actis, Stentque humeri iusto valide sub pondere firmi; Non potero puncti hoc decurrere temporis usu Singula, quaeque sua et per momina certa referre. Unde Viro tantos mens exarmata per ausus, Ignarum doceas, oro, sacra Musa Poetam, Summaque quid dederit toti primordia causae. Hunc unum nobis indulge Diva laborem: Cetera condignis pergant intexere chartis, Magna sonaturum quis os, divinior et mens Erumpit varios fandi per carmina fontes. Venerat ad summum iam res Romana cacumen, Vixque uspiam populus, vix gens degebat in orbe, Cui non scortandi meretrix Babylonia poclum Praebiberat, tetram instillans in pectora pestem. Infelix aetas! caeli omnipotentis honore Romulum adoratur monstrum, iurata Jehovae Maiestas teritur pedibus, submittit utrumque Aequor, et Hesperia, et porta quod fundit Eoa Nereus, et domitis fertur subiectior undis. Sicca Aquilo, uda Notus, Zephyrique tepentia ponunt Ante eius sua labra pedes, terra advolat omnis Ad solium supplex, et quaeque provincia munus Exponit venerata suum: pecuaria defert Gallia, dis BachumCapua, at Germania fruges, Arma, viros; ferrum, chalybes, Hispania naves, Sardinia argentum; dant pondera divitis auri Dalmatae, et Oenotrii maculantia poma coloni. Ergo ubi opes populis tantas fotuna subactis Intulerat, faciles luxum suasere rapinae, Et nimia antiquos evertit copia mores. Nascentis quae texta neunt gens conscia Phoebi Seres, et Eois illudunt fila Smaragdis: Quicquid longinquis mittit niger Indus ab oris Ignoti per claustra freti, per naufraga saxa, Gens insana petit; sordet plebeia voluptas Et vulgo detrita rudi: dant fercla remoti Terrarum tractus, peregrinae et Phasidos undae In caenas spoliata avibus sua litora plorant. Squalent tecta auro, et Poenis digesta columnis Saxea silva riget, trans aequor vectus Iberum Sub pedibus calcatur Onyx, et concolor alto Vena mari, rupesque nitens, cui saepius ostri Purpura, et Herculei livet tinctura veneni. Iamque oblita sui, et multo gens ebria luxu Detrectat frenos legum, exutoque pudore Per vitium ruit in vitium: respectus honesti Nullus ibi superat, iusti reverentia nulla Atque pii, crimen populoque et patribus haeret. Quod vix Arsacidae, vix urbs Lacedaemonis ausa, Mendes I vix sacra hirci, commista parenti Nata coit, nataeque pater, fraterque sorori, Inque uno triplices iunguntur crimine noxae. Non tot connubi commenta Lacaena nefandos Astyanassa modos, non foedae charta Cyrenae, Roma libidinibus quot marcida conflagrabat. Regnat avarities, et corrumpentia sensus Dona valent, venalis honos, venalia sacra. At caedes varias, et tot nova nomina furti Quid referat? Quis dura et saeva edicta tyranni? Non mihi ferratis si vocibus ora resultent, Et centum Phoebus stimulos sub pectore verset, Romanae narrare queam facta impia gentis. Est specus exeso penitus demersa barathro, Inter Parthenopes celebrisque Dicarchidos urbem, Horrenda a nemorum tenebris, Acherunte refuso Fumat anhela palus nebulam, et tetro aera odore Contemerat, iuxta Cumaeae immania vatis Templa iacent, dubiis celebrataque sortibus antra. Passim exaudiri gemitus, ululataque verba, Et simulacra errare modus pallentia miris, Funigeri dictant patres, et fabula vulgi. Hinc vafros Dea docta dolos, artesque nocendi, Alecto, exiliit: Bauli Brutiique recedunt, Iamque tenens Latias Etrusci fluminus oras Substitit: arrecti strident per colla Colubri, Ferrea lux oculos versat, per nubila qualis Sanguinat Atraciis Phoebe cantata susurris. Squalet in ore cinis, lacero velamine palla Horrida depastos aegre super integit artus. Mox iter ad notam Romani Praesulis aulam Arripit, et ficti scandit pallatia Petri. Illa tempestate Leo Romana tenebat Culmina, et Aeneadum gentis flectebat habenas. Non illum Siculo vasti Cyclopis in antro Aequatura fames, non ieiunae ira Celaenus Vinceret, (hinc perhibent nomen coepisse Leonis.) Divorum atque hominum contemptor, ducere noctes Inter adulteria, atque unctos deperdere census Doctus, ut adverso calefacta est alea ludo. Hunc adit, et tandem tali DEA voce lacessit: Rerum humanarum divinarumque potestas, Cui populis sua sacra dare, et praescribere leges, Cui soli licet esse Deo, Divosque creare, Qtia quid te lenta iuvant? Inglorius annos Quid steriles, nudosque trahis? Sic nota priorum Sunt studia, et vigiles animi, atque in lucra parati? Heu nescis quid magna Erebi tibi numina donent? Quid fortuna paret? totas modo Teutonis oras Compilare datur: praedae felicia Rhenus Litora, Danubiusque offert, flavusque Bohema Albis ab alpe ruens: age tantis utere fatis, Atque tuae fortunae insta: non subdita mundi Sceptra tibi, et frustra rerum concredita summa est. Est mihi prdigium cunctis versutius hydris, Ventis mobilius, Libycis incertius undis, TEZELIUS, quem prima meo de matre cadentem Suscepi fovique sinu, reptavit ad istos Saepe pedes, gaudens manibus captare cerastas, Quas capite elapsas sibi defluxisse vocaret. Me tradente dolos varios, periuria, fraudes Imbibit, et tecto mendacia pingere fuco. Non quisquam laqueos indoctae ponere plebi Doctior, et pinguem nummis emungere vulgum. Eriperet verbis taciti tibi sidera caeli Lucere, et niveum concreti, frigoris imbrem. Plenus saevitiae, penitusque cupidine habendi Succensus, non unda maris, non saeva vetarent Fulmina, non ignes, si praedam avertere posset. Ipsa premor, quid diffitear? fecunda magistrum Pectora praeveniunt scelerum, et quas nescia fraudes Ipsa ego sum, tent ille omnes et callet ad unguem. Hunc igitur mihi TEZELIUM, quo charior alter Nemo Stygi, expicta bullarum merce gravatum Teutonico transmitte gregei, venale docentem Caelum, astra, et totas purgari ex ordine noxas, Indulgens auro cui conciliata papyrus. Quis tum hominum concursus erit? quantosque licebit Congerere argenti cumulos et divitis auri? Non Tartessiacis illos aequaret arenis, Tempestas pretiosa Tagi, non unda nitentis Aurea Pactoli, et quicquid scrutata latentis Luce procul venas solertia pallida Bessi, Et coniurato descendens Dacus ab Istro Effodiunt: quis namque hominum celsa astra lucrari Nolit, et aeternas nummis avertere poenas? Prende tuam sortem: pietas notissima gentis, Ingenium simplex; nec te deliria Christi Frigida detineant; cessit tibi summa potestas, Nec ratio reddenda ulla est; quodcumque lubebit Hoc licuit, cunctis dudum es sublimior urnis. Dixerat, et laevum stygiis fornacibus omen Intonuit pater unbrarum, septena resultant Culmina, et incurbis mugit Tiberinus ab antris. Ducitur illecebris, et spe perceptus avara, Te sequimur quo Diva vocas, respondet, in uno TEZELIO magni, dites: nec plura locutus Assurgens, abeunte Dea, penetrale petivit. Continuo sacris texundis Curia libris Tota vacat, magnis geminata volumina bullis Scribuntur, Rhodani quae concita flumina retro Lentatis ex mole vadis, cursusque morari, Tigri, tuos poterant, quo non torrentior amnis MedorumArmeniis silvas perlabitur undis. Et iam TEZELIDES ceris mendacibus ibat, Ingentes animo praedas, quaestumque futurum Concipiens: primo BojosSuevosque lacessit, Hinc iuga Francorum superat, mox culta Thuringi Gotthigenae fecunda subit, terrasque feraces Quas Saxo, quas Mysus arat: venduntur ubique Sidera, et acceptis, caelorum gaudia, nummis. Ac veluti Nereus, quamvis hinc hauriat Istrum, Hinc tepidas Euphratis aquas, ignotaque Nili Flumina, et Hesperii fluvios epotet Iberi, Non tamen egreditur ripas: sic fluctibus auri Expleri calor ille nequit: caecoque furore, Cui parvus, cui magnus ager, qui clarus ab ostro, Et lare qui gracili vitam degebat inertem, TEZELIO populandus erat, iuvnesque senesque Autolyci gypsata manus depilat avari. Quo male-sane ruis? namque ut glacialia Ponti Litora, et Eois tibi pareat India campis; Herculeas quamvis Gades, Lybiamque perustam Solibus, et Croesi solium, Cyrique tiaras Coniungas, non dives eris: qui plura requirit, Semper inops et pauper eget: contentus IESUS Vivebat parvo, Petrusque et Paulus egebant Saepius, et tenui malebant vivere cultu. Haec mihi paupertas augustior, haec mihi vita Deliciis plus grata tuis: tibi gaza caduca Quaeritur, astriferis hic dona aeterna sub oris. Quod nimium est, oneri est; naves enormia clavi Pondera submersant potius, quam rite gubernant. Naufragium quoque mentis habent immania census Nomina, et ingentes immenso fenore sortes. Carpit iter melius, quo quis succinctior extat, Et levior contendit, agitque beatior ille, Qui se paupertate levat, non divitiarum Enormi sub fasce gemit: hinc gloria nostra est, Quod passim perhibemur egena et paupera plebes. Paupertas fecunda bonis, haec saecula primum Iustitia erudiit, legesque et condidit urbes Criminum inops, ignota dolis: nam credita semper Esse bonae mentis soror. Et tamen ecquis egenus, Quis paupaer queat esse, cui satis, et qui aliena Nil cupit, in CHRISTO dives nimium atque beatus. Interea magnus saeclorum volvitur ordo, Temporaque adveniunt veteri cantata Sibyllae, Et Cilico promissa seni, quas proderet illa Perditione potens suboles, penitusque pateret Exvelata suo ThaisBabylonia in antro. Cum mendaciloqui, vani, simulacra colentes Duratea, et bruto sectos de marmore Divos, Carnifices fidei, variis operata rapinis Turba lupina, incesta, torum eiurata iugalem, Lurcones, haeredipetae, felles puerorum, Commeritum caperent pretium, atque Acheruntis ad umbras Damnati, assiduis torrerent ignibus aevum. Desertas igitur terras, perituraque regna Visere, et immanem populis defendere noctem RELIGIO instituit: liquido illa invecta volatu Saturni egreditur frigus, lumenque relinquit Clementis festina Jovis, flammasque nocentes Martiferi permensa astri, Titania tranat Sidera, quosque regit dubios Cyllenius orbes. Hinc Veneris placidas lapsu transverberat auras Pinnigrado, et variae per candida cornua Lunae Exit, porta hiemis gelidam qua vergit in Arcton. Assiliunt Zephyri molles, sensimque levatam Flamine tranquillo vectantes, lene reclinant Candidulum in collem, placido qui stringitur Albi, Qua plangens bibulas eludit fluctus arenas. Atque uti longinquo Phoebeius ales ab Euro, Cum patris cineres geitali morte perempti Ore pio portans peregrinum pergit in orbem, Immensae sectantur aves, stipatque volantem Alituum mirata cohors, obnubitur undis Porta poli altitonans volucrum caelique cavernae: Sic quoque cum nostras pergit DEA visere terras, Multa comes liquido signavit tramite nubes. Hinc Pietas antiqua, Fides incana coronat Inde latus, Themis inde, et prisci antistita veri Iunguntur, pleno sequitur bona copia cornu, Prosperitas, niveis et Pax invecta quadrigis. Iam quocumque agmen tendit, vestigia obumbrat Ver subitum, violae albentes et molle Cypaeron Emicat, et croceis argentea lilia calthis. Sudat sylva favis, et lento balsama succo Flent querceta; seges, casiae, Panchaeaque passim Cinnama prorumpunt, laetos stagnata per agros VIna scatent, oleique lacus, sine semine campus Parturit, hibernis amicitur pampinus uvis. Illa per occultum tectis se Leucoris infert, Et tacite castos LUTTHERI ingressa penates, Invenit aethereos rimantem pectore sensus, Quos condunt diis Tarsensia scripta libellis. Qui fidei mores, quae vis, quae regula Legis, Quae placent hominem atque DEUM, quid sidera donet. Ut procul aspexit fulgentia virginis ora, Occurrit veneratus heram; tunc illa: quid haeres? Tota tibi res tanta patet, te ECCLESIA CHRISTI, Te pia sollicitis Sion exspectat alumnis. Iam tibi iam dubiis nutant Babylonia muris Moenia, rumpe moras: facito periurus Agyrta Palleat, et celebris ducatur Roma triumphus. Nil auctore DEO dubites: accingere mecum, Et CHRISTUM defende tuum. Subit ille loquentem, Talibus exorsus dictis: mortalia quaerunt Consilium, cautasque moras; ego certus obibo, Nil cunctans mandata DEI: quid posse negabo, Posse quod ille putat? quare te Diva sequemur, Quo nos cumque trahes: nam te qui sensibus imis Hauserit, intrepidus flammas patietur et enses, Hibernos feret ille Notos, Rhodopemque nivalem Ut premat usque illum vernus comitabitur aer. Sic ait, et subito mentem percussus ab oestro Sensit corde DEUM, moxque armipotentibus ausis TEZELIUM aggreditur: vix nati, in saecula libri Plausu ivêre alacri, longinquas diditi in oras, Et factum in terris quicquid Dea candida dixit. Quisquis homo, elatis parcat confidere rebus, Ultoremque DEUM, iustas et numinis iras Discat, et impune scelerum res neminem habere. Qui tantas domuit gentes, populosque subegit, Imbelli calamo ecce iacet devictus, ab uno Diruta Roma viro est, quam non exscindere Gallus, Non flavi poterant contorto crine Sigambri. Qui metus orbis erat, pueris iam feneae habetur Larva pilae, triviisque palam ludibria debet. O mira et cunctis maior victoria lauris! Nemo Draconigenam contendat, et arma Philippi Scipiadas taceant, animosque ingentis Iuli. Hi producendi ruerant pro limite regni; Hic stabat Christiana salus: ibi tela manusque Omnia erant; saeva sed velle hic vincere dextra Vinci certo fuit. Salve dilecte Tonanti, Exarmate polo, cunctis invicte periclis! Non equidem tibi laurigeri monimenta triumphi Ponimus, auratas statuas, et signa polita, Quae vel Ephyraeo duxit Lysippus ab aere Fabrifice, aut vivum spiranti ex marmore finxit Phidiacae sculpura manus: subducet honorem Illis, vel flammae rabies vel fulminis ira, Aut Notus imricitor, vel agentes nubila Cauri, Annorum senio illa ruent, et tempore victa. Nam Mausolei dives fortuna sepulchri, Templa ubi nunc ElaeaJovis? miracula Memphis Pyramides ubi sunt, sumptusque ad sidera ducti? Tu nostris animis, tu mentibus usque dicatus, Usque superstes eris, hinc te numquam ulla tyrannis, Fulmina numquam ulla, aut irae Phlegethontis amarae, Nulla dies umquam rapiet, nulla eximet aetas. Salve iterumque iterumque tua LUTTHERE sub urna, Et tibi quos primi decurso tempore saecli Libatum numeros, devotaque carmina pergo Ad tumulum sacrare tuum, bonus accipe, et illa Tura Arabum stactenque puta: sic aurem olympo Stes sidus, magisque mices comes additus astris. At tu, cui totis convexum militat astris, Cui sidit tellus, fluit unda et tenditur aer, Magne DEUS, triplex nomen, simplexque potestas, Huc ades, atque tuos felix invise, age, honores. Unius res tota tui est, tibi magna LUTHERI Pectora debemus, redeuntis et enthea veri Semina. Tu, tu ille es, caeci qui ex carceris antro Eduxti, in nitida et nos tandem luce locasti, Luce tui Verbi; tu libertate serena Saecla beas, magnoque tibi nos asseris ausu. Euge DEUS, Deus euge aeterna et propria genti, Aeterna et propria ista tuae fac munera genti! Sit sedes tibi nostra Sion quoque postera saecla, Hic habites, hic sacra colas, tentoria figas Hic tua, turba ausus tumidorum et bella volentum, Frange arcus, clypeosque et dextris eripe tela, Eripe, inerme agmen fugiat, Martemque perosi Detumeant animi, languescat fortis equi vis Ceu somno domita, aut pigro contacta veterno: Adveniat supplex Babylon, tibi brachia tendant Aethiopes, flexura genu te Memphis adoret. Terribilem laudate DEUM, laudate potentem, Ipsius et totum facta incluta didite in orbem. Cui plectro pulsanda Chelys, cui tibia flatu, Claraque suavisonis cui vox frangenda querellis, Et qui conclusas in carmina concitat auras Multifidos sonitus segetis moderatus ahenae, Quique volante manu citharae vocalia fila Personat, omnia ubique animis instructa canoris, Tot meritis plenum et munem laudate Jehovam, Laudate, aeternis et iubila plaudite saeclis. II. Ann. 1622. Cal. Jan. PANEGYRICUS SERENISSIMO POTENTISSIMOQUE PRINCIPI DN. JOHANNI GEORGIO, SAXONIAE, JULIAE, CLIVIAE AC MONTIUM DUCI, S.ROMANI IMPERII ELECTORI SEPTEMVIRO ETC. dictus. QUI trepidi nos cumque metus, quicumque timores Sollicitos habuere, ex quo defendere iura CAESARIS instituit, perque arma reducere pacem Ruptam armis patriae iuratus Principis ardor, Nunc abeant cedantque procul: toga cuncta peregit Atque pii fortuna Ducis, trabeaeque labores Victrices vicêre aquilas: se corrigit error Dum licet, et penitus turgentis femina belli, Dum surgunt, exstincta iacent. Nunc cornua ponit Carpathio nutrita gelu, placidusque Budorgin Praevehitur Viadrus, gemmarum dives et auro Bobera mite sonat, nec, ut ante, accensus in iras Holsa celer Nissusque tumet. Quae sumpserat olim Lusatus non sponte ferox, nunc proiicit arma, Et veniam pacemque rogat, gaudetque subire Victoris placidi leges et mollia iura. In melius versa omnia eunt. Sancivit amorem Quae feriit laesitque manus: quem nuper agebat Iam Mysus tutatur eques; nil Saxo nocere Porro cupit; socii coeunt ex hoste manipli, Et geminara uno sudat prpo cardine virtus. Non caedem metuunt proceres, non crimina vulgus, Divitiasve habuisse, nocet; turbatur avito Nemo lare, et dulches exul migrare penates Cogitur: antiquos ritus venerataque longe Numina templa colunt, nullumque altare iubetur, Quem nescit, dare vota Deo: sua cuique tueri Sacra recepta licet. Votis maiora videmus, Et quaerunt dubiae praesentia gaudia mentes. Quis meritum tam grande Ducis, quis tradere fastis Et donare aevo? qui ferre minoribus olim Annales poterunt, vatumque sacrare labores? Da veniam, da, summe Ducum, non pectora nostra Non te hominum laudes capiunt; superamur, et omni Nos tua parte premit numeroso examine virtus. Iustitiam celebrem? tardet Clementia cantum: Quam pius et charus superis? telluris amores Et populi non empta fides mea dicta moretur. Armati referam laudes, dextraeque potentis Orsa canam, et quanto praecellas fulmine belli? Me pacata premat virtus, et purpura Martem. O felix! o magna dies! o numine plena! Digna o Hydaspeis signari in saecula gemmis, Quae tibi nascenti tam faustos annuit ortus, Omnibus ut te unum possis impendere rebus, Et pariter belli laurum, trabeasque mereri Pacificas! Quod si te saecula prisca tulissent, Regia cum supero virtus adscripta decori est, Te sibi contempto Rhodopeia regna Gradivo, Mallet CretaJovem. Soli longinqua videntur Atque aliis submota tibi, Chaldaeus in astris Non citius ventura notet: tua pondera mentis, Aethereos sensus, et verba aequalia nimbis Quis non miratur procerum, aut Legatus adorat? Antevenis discenda animo, naturaque donat Nobilitasque sibi, quaecumque labore parantur Annorumque aliis usu. Te semper honesti Atque aequi pia cura regit: nec vota precantum Fastidis sortemque hominum: tibi pauper amatur, Par inopi pariter ius dividis atque potenti. Antiqui mores, nostroque incognitus aevo Te sequitur candor, munit constantia pectus Firma animi, ac nullo patitur terrore moveri. Stat menti iurata fides, non prospera sortis Te attollunt, adversa premunt, semperque paratus Casibus occurrens fortunam utramque triumphas. Nil praeceps, citus omnia agis, consulta tuorum Consilii rectrix mens, fati gnara, facessit. Talis Alexander bellorum fulmine Eoas Attonuit gentes, et vincula ferre coegit Nequicquam auratis pugnacem cornibus Indum. Talis Caesar erat, victricia signa per orbem Cum ferret legesque suas. Fortuna nec usquam Conatus frustrata tuos: tibi militat aether, Et coniuratae veniunt ad classica laurus. Non tibi deliciae segnes, non marcida cordi Otia, non epulae diverso e Sole petitae, Persarumque onerat qualis convivia luxus: Uteris inventis dapibus, vix prisca Laconum Sobrira caena magis, rigidi non mensa Lycurgi Sanctior: interea heroas, quos addidit astris Bellipotens virtus, Witekindaque nomina, et ingens Alberti decus, unde tibi descendit origo, Commemorare iuvat, magnamque his pascere mentem: Aut dare, qui casus homines, qui sceptra fatigent, Et cautos monstrare metus, et spargere dicta Aurea, Socraticis non inficianda palaetris. Iam si forte tuas dimittunt publica curas, Fessaque tot rebus sibi se mens ignea laxat, Aeripedem conscendis equum, simulacraque ludis Martia: non iuvenem senior miratus Achillem Thessalus. Utque tuis sonipes calcaribus arsit, Diffusis stant colla iubis, vivusque per armos Impetus exsultat, generosis ignibus ora Fumant, vix tactas levis ungula transit arenas. Saepius in virides saltus et lustra ferarum Te tuus ardor agit, atque arma Dianea tractas: Iamque procul cervam volucrem, iam cominus aprum Sternis humo pugnas, ipsisque cubilibus ursos Audaci virtute moves. Tirynthius ultro Latousque tibi cedant: Tirynthius ultro Latous iaculo. Non alter ferre calorem, Hibernasve nives matutinamque pruinam Promptior, adversum durare nec imbribus Austrum. Regna Primislai, quasque olim condidit urbes, Caucaseam post terga nivem, Riphaeaque linquens Sidera, Sarmaticis, Zechus, progressus ab oris, Miscuerat turmale fremens, vultuque doloso Occultata nefas, se RELIGIONIS in ora Transmutans niveae, crudum insinuarat amorem Belli animis, praeses Poenarum tristis Enyo. Iam quoque finitimas gentes gliscente tumultu Sollicitat: socii rapiuntur in arma Silesi, Marcomanus prisca stimulatus pectora laude, Non sua bella movet: solus premit Austrius iram, Parcendoque nocet. Numeroso cinctus ab hoste Quid faceret Caesar? cum iam quoque dira minatus Ister atrox, fictaque fuga lethalior Hunnus? Saxonicam deposcit opem, pacandaque defert * MisniacasUtraque enim Lusatia olim sub Marchionibus Misniae fuit. quondam on dedignata secures Arva Lusatorum, quantumque interiacet Albis Atque Oderae fontes, tantis te destinat actis Imperii qui sceptra pater Jove sustinet aequo, Credit et esse parem. Nam quae tam fida magisque Augustis devota manus? haec proxima cervix Ponderis immensi, partae qua ludis honores, Et tantae imperii fata inclinata recumbant. Vota haesere viro, sacroque in pectore cogens Totum animi ingenium ventura pericula versat, Arma manu, an longum populi servaret amorem: Omnia volventi, vincunt pro Caesare causae Imperii et reparandus honos. Sibi tutus, in hoste Praetimiuit damnum: verbis prius omnia tentat, Et suadet, non cogit atrox. Fera fata resistunt, Dum frustra oblatae clacantur foedera pacis. Non tamen exarsit; sed nobilitate serena Aeternum imperii bello proponit honorem, Dein verso ad superos sic pectore rite profatur: Omnipotens mundi genitor, violabile nulli Numen amans hominum, tuque o, quae sanguine avorum Religio firmata mihi, Pietasque Fidesque: Nec non patria chara, et denique si qua vereri Aut iuvat, aut par est, me invitum arcessere Martem Testor ad has acies, invitum signa movere, Non has sponte manus in certas ducere caedes, Vulnere sed laesa cum maiestate coactum Imperii. Quamquam et vestras defendere partes Fatum urget celeresque doli. Gladio ergo paranda est Pax frustrata togam: cumque auxiliantia verba Nequicquam serimus, ferrum tentare necesse est. Fortunam sibi quisque facit. Nunc sumite bellum Et pacem mandate manus: mea causa peracta est, Nil super est, spreta pro PalladeIuppiter hac stat. Dixit, et insignem croceae sinuamine silvae Induitur galeam, lateri sacer additur ensis, Quali vix superos et sidera terret Orion. Classica tum lituos iussit: subito undique miles Erigitur, laetae properant ad signa cohortes. It totum campis agmen, geminata refulget Armorum splendore dies, ductorque diei Auctus luce nova radiisque potentior exit. Ipse etiam egreditur, nitidis conspectus in armis Cornipedis fera terga premens, speqeu arduus exstat MAURITII in speciem magni, cum belliger iret Danuvium et Getici rabiem frenare tyranni. Hinc procerum speciosa cohors, delectaque pubis Robora, quasque ipsae metuant aequare bimembres, Incedunt equitum turmae: simulacra moveri Ferrea, et aeratam credas prorumpere gentem, Sic operit formatque chalybs. Ruit undique portis Visendi studio plebes, tota ipsa videnda Quantam DRESDA capit: puerorum imbellior aetas Summa tenent, matresque piae timidaeque puellae, Complent ima viri. Quanto tum lumina fletu Imbre pio et maduêre genae? quae mista timore Gaudia defixos animos in principe charo Versarunt? quantis salierunt pectora votis? Tertia lux roseo caelum patefecerat ortu, Budissae Nisicenus ager cum praebuit urbis Moenia, et abruptis surgentem e rupibus arcem. Salve, miles ait, tellus! salvere per ipsam Si modo te licitum est: si sponte admiseris, hospes Advenio, sin, hostis ero. Nunc elige, bellum, An pacem me ferre velis. Si bella placebunt, Virtuti patet ampla seges: non tela, vel enses, Non celsae obstiterint turres: quaqua ira virum fert Perrumpam. Saevi proh quanta licentia ferri Tunc erit! immensa meriti quam in caede natabunt! Sic ait, et properat vallum, et munimina ponit Tuta sibi. Quid te duros stimulavit in ausus Urbs misera, et male-gnara tui? quid fata movere Te iuvat, et tristes casus urgere vocando? Prima noces, pacemque negas, hostemque professa Hostes ipsa facis. Quis tantum ferre furorem Aequa mente queat? sed tu Dux magne tulisti Nil referens hostile hosti. Credentne minores? Obsessor vice civis erat, timidusque nocere. Quid te nunc non posse putes, sociata fuêre Cum Pietas Nemesisque tibi, Natura videtur Quae quondam opposuisse parens, cum conderet orbem, Atque hominum mortale genus, sua semina didens Mentibus, et certos generans in pectora motus? Perstat in incepto demens furor, et sibi saevus Indulget, citius possis mollire precando Caucaseas rupes, et duri robora ferri, Quam populo suadere fero iustae otia pacis. Augescit pietate nefas, et spernere coepit Quem parsisse videt: nec tantum vulnere teli, Sed saeva quoque voce ferit, convicia linguae Missilibus geminata volant. Arcessere fata Sic iuvat, et miserae praeceps urgere ruinae. Tum demum magnos sese sibi cessit in aestus Nobilis ira Ducis, nec iam parcendo mederi Sustinet ingratis, ferrum meditatur et ignes, Et resecare parat, si quae nocitura videntur. Sic leo desuetus silvis, rituque ferino Deposito, placidos cum adscivit tempore mores, Et didicit pectique iubas, hominemque vereri, Si contra hostilis micuit lux obvia ferri, Erigitur, quaeritque diu, quas exuit, iras. Ast, ubi perstiterit damnatus et improbus hostis, Addideritque minas, stimulantis verbere caudae Se monet, et vastos frendens attollit in artus: Irruit, atque uno consumit momine pugnam. Continuo stridor lituum clangorque tubarum Audiri per castra Ducis: premit undique bellum, Atque urbem sua fata manent: iam contus et ensis Militat, et totis incursat viribus agmen. Flammae etiam mandatur opus: subito omnis in igne Urbs sedet, et trepidas vincunt incendia curas. Vix tali Vesuvinus apex exaestuat ira Hesperiae cum triste tonat, iamque ignea montem Solvit hiems: vix sic ruptis furit Aetna cavernis Flammarum molem glomerans ac sidera lambens. Ergo ubi nulla super patriam servare cadentem, Et restare hosti ratio, clementia magni Sollicitata Ducis: veniunt et poplite flexo Vitam humiles pacemqeu orant. O mite benigni Principis ingenium! dociles o sumere bellum Et finire manus, letoque inferre salutem! Annuit, et paucis sancit sollemnia dictis. Quis populi tum vultus erat? quos poena manebat, Libertas nec opina beat: nil damna recensent Ac tristem accusant cladem, venisse videntur Ex merito, inque Ducis bonitate sua omnia ponunt. Interea socias it praepes fama per urbes, Invaditque animos populi, clademque recentem Disserit, ac velox venturi nuntia belli Centenas solvit dira in praeconia linguas. Omnibus incubuere metus, placuitque teneri Signa, nec in dubiae discrimina mittere pugnae. Quin etiam errorum piguit, sanaeque redivit Ille pudor mentis; nec iam praetendere facta Compositis tendunt dictis, commissa fatentur Ingenue, veniamque rogant, parere parati, Et certam iurare fidem, nec parcere vitae, Si velit, et totos pro Caesare fundere census. Non hoc absque Deo meliore et numine gestum est: Vix completa suum bis Luna peregerat orbem, Nocturni regina poli, blandaeque quietis Arbitra, per veteris sedes ubicumque Lusizi Sudetum creta nivibus Sprea labitur unda, Aut tacitis Alestra vadis it nubilus amnis, Cum nostri steterunt fasces et Saxona iura. Exitium iamque ipsa timens, pertaesaque belli, Bojemaeque memor cladis, transgressa nivosi Culmina Sabothi, Mysorum venerat oras SLESIA, Saxonici subiens in Principis aulam. Non galea crinis premitur, lorica lacertos Nulla tegit, qualem nuper se in bella ferebat. Sed miti succincta toga, similisque precanti Visitur, et placidae frondem praetendere olivae. Deinde manu venerata Ducem, sic orsa loquendo est: Saxonici Rector populi, quem regibus ortum Fama probata canit, (quamquam virtute potentem Plus noster miratur honos, et regibus aequat, Quin Reges super extulerit) sint hactenus arma, Nunc veniam pacemque rogo: si foedera rupi Caesareas temnens aquilas, iam paenitet: ipsam Erroris damnare libet. Sed vincula gentis Cognatae iunxere malo: sic fratre iuvatur Saepe nefas fratris, sic patrem natus adhaeret Peccantem, et suadet sanguis, cui pugnat honestas. Imposuit male-cautus amor. Iam numen et aras, Et patrios cultus, quis non defenderet armis? Credebam haec mihi cuncta peti: sed ubi exiit error, Et veri iam causa patet, disco, ecce, fidelis Exemplo esse tuo, damnatae et credere parti Me populosque meos. Nec, si punire placebit, Obsisto: fateor noxam, meque offero poenae, Non ut serva tamen: cunctos iugulare necesse est, Qui ferro punire velit; peccavimus omnes, Et parilis nos culpa premit: vacuata colonis Quem tunc arva iuvent? viduae quem civibus urbes? Non hoc extulerit reges, et numina ponens Sidera donabit, saevire in vulnera et enses, Et mactare reos, poenaque et sanguine pasci. Parcere subiectis, nec qua iubet alta potestas Ire, sed armatas multum sibi demere vires, Et ferrum mulcere toga, caelestibus addit, Largiturque decus. Quamquam nil Caesaris almi Moribus indubito: mitem natura creavit, Nec facilem in poenas, promptumque ignoscere culpae, Ingentesque animos cautis supponere frenis. Non simulata loquor, dubiaeque accommoda sorti, Sidera vos testor, quique omnia numine comples Rerum aeterne Pater, pro Caesare cuncta parata En adsum facere atque pati: non arctius ipse Styrus amet, quantisque Carinthia montibus exit. Assere me, o invicta manus, turbataque tandem Iura mihi, et verum Dominum, sed redde faventem. Non aliena peto, per connubialia iura * SaxonibusHENRICUS enim GEORGIIBohemorum Regis filius, DUx Munsterbergensis, coniugem duxit ANNAMWILHELMI III. Marchionis Misniae filiam. Sed et Illustriss. Princeps CAROLUS FRIDERICUS, qui haereditario iure hodie eundem ducatum obtinet, ingens Silesiae suae columen et decus, uxorem habet NN. Serenissimi Principis FRIDERICI WILHELMI Ducis Saxoniae filiam etc. sum mista tuis: tecum una coluntur Sacra mihi, ritus uni: quid certius umquam Religione liget populos et iungat amore? Quam niveae luces, et festi tempora fati Elysiis fluxere meis, cum Sagana rura HENRICI, **MAURICII, Electoris et Ducis Saxon. Fuit enim Ducatus Saganensis sub inclutorum Saxoniae Ducum imperio ab ann.Christi 1427. usque ad an. 1549. Natique pias venerata secures? Tum didici primum caelestis semina verbi Imbibere, et vanos Romae contemnere ritus. Iam maiora dabis, si per te porro tueri Sacra accepta licet, si propugnata tot annos Integra libertas, et iura antiqua manebunt. Non te subtrahimus Patriae: defendet utramque Consiliumque eademque manus: tibi mille Pyracmon Fulmina, mille enses, atque insuperabile ferrum Mulciber ipse dedit. Iam cui tot lecta virorum Pectora belligerique Duces? quid divitis auri Immensos memorem cumulos? superabitur illis Tempestas opulenta Tagi, quantumque coruscant Pactoli pretiosae undae: ne sperne precantem: Stent geminae atque uno vigeant sub numine gentes. Finierat: laeta tum maiestate serenus Insequitur Princeps: o chara et semper amanda, Nil insulto tibi, miseror magis; additus error Omnibus; et cautae possunt impingere mentes. At culpam mox nosse suam, crimenque fateri Ingenui res plena animi est: desiste timorem, Caesar amicus erit: tu tantum mente fideli (Nec dubito) te subde iugo: si pectore recto Ipse colo timeoque Deum, salva omnia iura, Religioque tibi, me vindice, tuta manebit. Continuo capitis turres excrescere visae In maius, subitique in tempora serpere flores, Afflarique oculi nymphae meliore iuventa. Ipsa videbatur laeto Dea candida vultu, Quae ferri cohibet rabiem, blandaeque quietis Otia largitur populis, et divite cornu Munera didit ovans cunctorum feta bonorum, Delabi caelo, Lygiamque invisere gentem. At contra infesto fugiens procul agmine ´Mavors, Quem Furor, et Rabies, praecepsque Audacia, et Irae, Et Metus, et malesuada Fames, et turpis Egestas, Horrendae visu formae, comitantur euntem, Edonas hiemes repetebat, et horrida diri Regna Getae, ac lactis si quae potator equini Tartarus arva colit Scythico praetentus Imavo. iam virides iterum saltus, et vallis opacae Frigora, et arguto blanditos murmure rivos Pastor habet, pecorique suo solacia monstrat. Ipsi etiam laeti spe divite rura coloni Desolata adeunt, festis discursibus urbes Atque hilari fervent plausu: nil buccina terret Bella movens, miti prolectat gaudia cantu, Committitque choros, pacique adsuescere gaudet. Iam pietas, iam cana Fides, iam laeta revertit Iustitia, et terras iterum dignata tueri Suppressas leges expulsaque iura reducit. O summos transgresse Duces, quid patria reddet? Quid tibi pro tanto persolvet munere Caesar? Ingentes titulos, et rari nomen honoris? An fasces populosque novos? debere putabunt, Solverunt quaecumque tibi: regnum omne superstat Qui regnare iubet. * Latiae Stilichona Camenae Tam bello quam pace bonum, Dominisque fidelem, Commemorant: Geticum sed cum pacaverat Istrum, Cum populos, Aurora, tuos, Libyamque rebellem, Reddideratque orbi pacem, Romanaque iura, Quis defensor erat sceptris. Tu fidus in omne Defecit (pro! turpe) senex, invadereque ivit Quis defensor erat sceptris. Tu fidus in omne Tempus eris, nec te regnandi sacra cupido Umquam adiget vetitas velle aspirare coronas. Nunc age Cecropios proceres, nunc Thesea fortem, Miltiademque augustum, et liberratis amantes Harmodios, gens Graia tace: tuque ardua Roma FabriciosCuriosque et nomina magna Camilli, Scipiadasque Duces nunc desine, versa potentis Regna quibus Poeni, Romanoque aemula honori Moenia, laurigero sub sidera ferre triumpho. Deme animos in bella truces, deme ossibus albas Fusorum segetes, et tinctos caedibus amnes. Noster maior erit, qui sic sine sanguine vincit, Et ferro scit habere modum: non vera potestas, Quae per damna venit, multo et sancita cruore est: Hic mihi maior erit, populis qui gaudet adesse, Et fatum donare novum, qui foederis auctor, Et servare palam cupidus subrepit in alta Pectora, et in mentes hominum scit ponere fasces. Non sic exuviae, detractaque ab hostibus arma, Auratique axes, spoliisque onerata superbis Fercula, palmataeque togae: non laurea victrix, Non auri radiatus honor per tempora florens, Tam decorant, quam quae servatis civibus olim Querna corona data est. Gaudete o saecula nostra, Vos etiam dabitis venturo exempla nepoti, Magnaque perpetuis referetis nomina fastis. At tu post varios belli pacisque labores In tua regna redi, duplicique insignis honore, Inde triumphales laurus, hinc civica monstrans Praemia, votivae succede penatibus aulae, Spes populi votumque tui. Praedivite cultu Florida, et arcanum vultu testata calorem, Tendit in occursum Coniux, aequanda Deabus, Quas Samos, Idaliumque, aut quondam incerta vagansque; Delos habet, nec non doctae celebratis Athenae. Iam roseas expansa manus in sancta verendi Oscula prorumpit Domini, colloque refusa Haeret inexpletum castosque accendit amores. At mater grandaeva procul damnata potentis Stat voti, et largo conturbans gaudia fletu Se sibi concedit: talis turrita Cybelle, (Seu post Phlegraeas acies, et PelionOssae Impositum trepido pacem donaret Olympo; Seu Phaethonteos tardaret fulmine currus, Grassantesque aliis compesceret ignibus ignes) Aspexit metuitqeu Iovem. Plauditque vovetque Jam tua Dresda tibi, totoque exsultat honore Magnum iterum complexa Ducem: sic IsmaraBacchum Caspia cum tigris vehit, et Pangaea resultant Culmina: sic Clarios Phoebo penetrante recessus Parnassi sonat omnis apex, laetumque remugit Castalia, et docti despumant largius amnes. Rex hominum atque aeterne Pater, sub numine cuius Mundus it, et certa torquentur sidera lege: Et tu par patri, totoque antiquior aevo Mundi, Nate, salus: tuque o qui iungis utrumque Spiritus, immittens caelestem in pectora amorem, Tam rarum servate Ducem, meliore metallo Saecula qui instaurare parat, fessique senectam Innovat imperii, priscumque reducit honorem. Cuius vindiciis Ecclesia tuta triumphat, Et virtus antiqua redit, caeloque relicto Dia redux hominum caetus Astraea revisit. Sera sit illa dies et nostris tardior annis, Quae tantum eripiat terris decus. Omnis in illo Spes nobis posita est: nondum undique bella quierunt, Turbat adhuc Dacus, nondum Thrax supplicat acer, Eoae restant laurus. Hunc Phasidos amnis, Et quanta Euxinum constringunt litora Pontum, Submissaque tremens veneretur Bosphorus unda. III. EPICEDION IN SERENISS. AC PRAEGLORIOSISS. DOMINAM, DN. SOPHIAM, D.G. DIVI JOH. GEORGII, MARCHIONIS BRANDENB. ET ELECT.etc. FILIAM, DIVI CHRISTIANI I. DUCIS SAX. et ELECT.etc. CONIUGEM, DIVI CHRISTIANI II. et JOHAN. GEORGII, DUCUM SAX. et ELECTORUM etc. MATREM, PRINCIPEM inter ceteras ingentes Virtutes omnium longe piissimam ac religiosissimam. Dictum Witteberga in Templo Arcis, ipso Funerationis die, qui fuit XXIIX. FEBR. ANNI (I) I)( XXIII. ANnueret fortuna meis si candida votis, Nec, parca largita manu, pietate minores Indulsisset opes, SOPHIE, veneranda potentum Et genitrix et nata Ducem, tibi marmore secto In species varias, et ditis mole metalli Par templis conarer opus, quod vinceret arces Piramidum, (namque egregia probitate mereris) Et quicquid Pharii iactavit fama sepulchri. Hic nigris erepta rogis, nil dura potentum Foedera fatorum, nil saevi temporis iram, Aut pluvias hiemes metuens, sacrata micanti Stares alta tholo, tibi turea dona quotannis Libarem, et festis adolerem altaria flammis. Nunc quoniam sors dura negat, quoniam omnia caeca Sic miscet vexatque manu, vix paupere versu Imbellisque sono citharae, ibi reddere iusta, Diva, licet: laetae non iam velut ante Camenae Circumstant vatem, choreasque et carmina plaudunt; Sed moestae et larimis humectae ingentibus ora, Attrepidant: fugere meos Parnassia crines Vellera, nec niveis laurum fas nectere vittis. Quicquid Pierio dictavit Apollo sub antro, Nisaeis quicquid docuit sub collibus Evan, Dedidici: tulit omne nefas et ferrea saecli Durities: iamque icta alio et confusa dolore Prorsus hebet, toto se mens in pectore quaerens. O saevas tristesque vices! qui ingentia nuper Plectra, Maroneasque tubas implere parabam, Saxonas ensigeros, atque armipotentis IANI Orsa canens, veterum non inferiora triumphis, Deficio, vix debile hians: tamen, o bona, nostros Ne aversare modos: quamquam te regia caeli Ceperit, et Genios inter gradiare beatos Celsior, et puram spargas de corpore lucem Humanae nil sordis habens: licet accidat aures Undique concentus divinior, et tibi dia Carmina caelestes pergant donare Camenae, Quae volucres gyrant orbes, cursumque gubernant Aetheris, et certo labentia sidera motu. Absolvunt alios proavi, gentisque vetustae Stemma potens: alii, quos nubilus obruit ortus, Dotibus ingenii et multa virtute celebres Obscurum accendêre genus: tibi utrimque parata Laus venit, et sacro residens sub pectore virtus Certamen cum stirpe gerit: quem clarior ortus Illustrare queat? diffusi gloria regni Aequali quem sorte beet? te no Brenni Vindicat, et celsis demissum nomen ab Ursis. Te patrius Sprea, te Viadri piscosior amnis, Atque electriferi venerantur litora ponti. Quid taedas memorem, et thalami praelustris honores? Vix tantum est nupsisse Iovi: quis Saxonas altos Et Witikindeos nescit, sacra nomina, reges? Hinc tibi Sponsus erat: nil est vulgare, parentes, Et socer, et coniux: omnes pia cura fatigat Imperii, et solis fas est legisse regentem, Romanae cui iura aquilae, Germanaque cedant Sceptra, Pipinigenis olim gestata tyrannis. Culmina natorum, felicisque aurea ventris Pignora, iam quantos poscunt sibi laudis honores? Antiqui memorant vates (seu fabula vulgi est) Turritam Cybelen, Phrygiae de montibus Idae In terras sparsisse Deos, et lege carentem Numinibus firmasse polum: tu nostra Cybelle Fecundi felix uteri, quae tanta merenti Sidera partiris patriae, quae Saxona rura, Et placido Mysas tutentur numine gentes? En IANUM tibi Diva tuum, quem celsior ornat Purpura, cui magni permissi Caesaris enses. Quis pacis melior studiis, aut fulmine belli? Quis sic in commune bonus? Scit Schlesis et omnis Terra Lusatorum: iam quis reverentior aequi? Quis tanta pietate micat? i, cana vetustas, Theodosios mirare tuos: hunc saecula nostra Esse suum Davida canant, qui dira minantum Allophylum furias Jebuseiaque agmina frangat, Et Domini tutum Christi bene reddat ovile. Sed neque florentes te tantum cernere natos Fata pia indulsere tibi: vidisse nepotes Contigit, augustae solacia rara senectae. O quoties sacros turbarunt gaudia vultus Mista piis lacrimis, celsi cum pignora Gnati In patrios enses, et magna exempla potentum Primaevis atavorum annis adolere videres! Hos tibi delicias et fessae gaudia vitae Dicebas, requiemque malis, queis publica saecli Impietas premit incumbens, et sancta fatigat Pectora, vesanos miscens impune tumultus. Quamquam autem pleno superum fruerere favore Tot rebus ditata bonis: tamen inde serenae Nil mentis mutavit honor: probitasve secundis Intumuit: sanctum generosa modestia pectus Custodit, tumidos ostendens ponere fastus Atque hominem meminisse sui: tu sola fateri Illa bona, adversae quae contra ausa improba sortis Insurgunt, cunctasque docent ridere procellas. Hinc, quamvis poteras spoliis ornata nitere Sidonii rubrique maris; subtegmina Seres Ut nerent pretiosa tibi, varioque metallo Florida Palladiae sudarent tegmina telae: Non tamen his animum donas: virtutis honestae Urit maior amor, cultusque assumere morum. Nam quo vecta mari coccos? quo purpura dives, Et rutili gemmarum ignes? quo splendor ab auro, Si vitiis mens pressa gemit? si sordibus horret, Atque in se positam nescit sibi reddere lucem? O utinam intactis haustam de fontibus undam Porrigeret Pimplaea mihi mersa altius urna, Ac placidus toto rideret Cynthius astro, Quo laudes, veneranda, tuas aequare canendo Sufficerem, magnis nec Musa exclusa cothurnis Caelestes animi dotes, divinaque mentis Dona prophanato tereret male provida cantu! Credibile est primae tentantem exordia vitae Te cunctas lustrasse Deas, quae crimina pellunt, Et vitiis vinctam monstrant exsolvere mentem, Sic omni virtute nites: tu vincere digna Quas Latii monimenta canunt, quas Graia vetustas, Et quotquot nostrum celebrarunt moribus aevum. Te non Penelopea fide, non sensibus exstet Aspasia, aut si quae longinquo venit ab Euro Tentatura tuum docti Salamonis acumen. Quanta quies animo? quanta est clementia? in omnes Quam proclivis amor! Dominae cum iura teneres, Mitis mater eras: tu prona levare iacentes, Et miseras audire preces: tu munis egenis Mansuras profundis opes: te supplice nemo Frustra adiit voto, cunctos miserata beabas. Quid dicam pietatis opus, cultumque verendi Numinis immensum? nam quamquam lumine morum Obrueris, quascumque nurus pia fama celebrat; Hic tamen ipsa tibi longe superata fuisti. Delicias quaerant alii, mensaeque beatae Gaudia, nocturnosque choros, mimosque dicaces, Et personatae spectacula ludicra pompae, Quuos luxus, populator opum, saeclique libido Ingeniosa trahit: tempus tibi perditur omne, Quod vacuum pietate fluit: labor omnis in illo, Ut precibus votisque vaces: o vita beata! O puri innocuique lares! quis dixerit aulam? Templi instar, templi instar habent: circum undique regnat Sancta quies, intus psalmiquehymnique resultant, Et passim resonis fremit alleluja diaetis. Nempe tibi penitis insederat alma medullis Religio, sine labe nitens, nihil illita fucis, Proxima queis illam nugax temeraverat aetas. Religio, pacis quondam mitissima custos, At nunc bellandi seges et paene unica causa. Haec niti meritis Christi, haec sustollere in altum Terrenis aversam animam monstrabat, olympo Fidere, sed mundo diffidere, et usque Magistrum Magna mente sequi, prompteque occurrere fato, Quod nos cumque vocat, nec solo nomine CHRISTI Discipulum iactare, sed ipsis prodere factis, Atque hunc aeternae fruiturum gaudia vitae. Vix tanta pietate animi votoque calebat Augustis dignata toris, et laeta marito Caesare, succensas quae incestis ignibus aras Deruit obscenosque Deos, lignique beati Robora salvifico Domini respersa cruore Consecravit ovans animis: tibi cesserit ultro Quae super igniti candentia corpora ferri Magnanimos molita gradus, crimenque refellit Iudicio laudata Dei. Salve inclita mater! Salve ingens decus o saecli! quod tradere fastis Aeternis mansurum annis, et mittere in aevum Omnis Apollineus studeat Bacchique sacerdos! Unde exempla sibi capiant, quos celsior ortus Eripuit vulgo, dominos cum sanguine fasces Et regimen cum luce ferens, quos sumere mores Pectoris expediat, quas alte exscindere pestes. Haec pariter praecepta viris pariterque puellis Ediscenda dabit. Nunc maesti erumpite rores, Et salsis large faciem perspergite rivis. Ite piae lacrimae! vitae sint hactenus acta, Nunc obitus pangendus erit: quis tanta licere Indulsit fera Parca tibi? vulgare ferire Non poteras mors saeva caput? quis stringere iussit In magnos tua te arma Deos? haec vincere digna Pulveris Euboici seriem, transcendere fila Nestoris, et serae Tithonia fata senectae. Quisnam odii causas aeternaque semina rixae Fortunae Invidiaeque Deus dispensat, ut usque Dissideant pugnentque sibi? nullamne subintret Illa domum, infaustis quin haec furtiva sequatur Gressibus, et saeva conturbet gaudia dextra? Florebant hilares, tranquilla pace beatae Hactenus, et nullis concussae hostiliter armis Atque omnis Mysiae tellus, et Saxonis ora. Vidit et invidit livor, subitoque nocendi Invenit per fata viam. Tibi virus in ossa O Sophie! o matrum decus! o stirps certa Deorum Mittitur, atque acri tentantur pectora morbo. It pestis festina omnes diffusa per artus, Et properat suprema tibi: quin ipsa senectus Impugnant annique graves: ars tota medentum Deficit, et cunctas morbi vis improba curas Exsuperat: fatum instat atrox, iamque ultima vitae Parcae fila legunt: tristis subit undique luctus, Et querulis damnata ululatibus ingemit aula. Illa obversa oculos extrema luce micantes Dulcius, et laetum radiis maioribus ignem Spargentes, (qualis ruiturus in aequora Phoebus Fulgurat, et virides rubicundo lumine fluctus Pingit, et assperso flavescere cogit ab auro) Erigitur, nil fracta animi, nil maesta quiritans, Sed cupiens hilarisque mori, dein talia fatur: Vixi et quem dederant cursum pia fata peregi, Nec quicquam fortuna meis queat addere votis. Stat populis pax laeta meis, stat filius ingens, Et generis firmata domus: fastigia celsi Culminis, et partae quid dicam laudis honores? Discedo nil fata morans: dic Parca volentem, Duc Deus: at vos o patrii flos auree caeli, Magnorum spes certa DUcum, mea cura, nepotes, Extremum moriens quod nunc vos alloquor, hoc est: Non lacrimis turpare genas, non tundere planctu Pectora, non miseris caelum pulsare querellis, Aut atra squalere toga: non divite sumptu Aerias moles, et celsa educere saxa Cyclopum scopulos ultra; verissimus ille Ad manes pertingit amor, facta incluta functi Mirari, ac simili mores producere vita. Hic mansurus honos: consumit saxa vetustas, Aera aetate fluunt: nec semper credere tutum Laudibus, et famam ex meritis sperare sepulchro. At quorum virtus animis expressa nepotum Floret, et in generis seriem cum sanguine transit, Perpetuis vivunt annis, aevumque triumphant. Discite iustitiam, et summum ne spernite Numen. Vobiscum sic semper ero, sic usque superstes Durabo, et vestra pietatis laude virescam. At tu, Nate, meae decus et laus una senectae, Et tranquilla quies, quem fama loquacibus alis Disserit, et multa virtutis laude celebrat Per varias late gentes, licet avia longa Detineant, suprema mihi nec te oscula matri Figere, caeruleaque oculos in morte natantes Fas manibus signare piis, tamen ipsa fideli Pectore contueor: virtutum perge tueri Porro perge decus, meritasque augere coronas. Multa quidem circum creperi undique fama tumultus Adfremit, et patriae dulci fera bella minatur: At tu Nate tamen stes imperterritus, omnes Excepture vices: celsis cum turribus arces Defendant alios caeloque minantia saxa, Fulmineique enses, volucrique tonitrua peste Sulphurea, immensis late aut tendentia campis Agmina, quae totos siccent in pocula fontes: Te tua servabit pietas, te dextera summa Proteget, et cunctis caelum superambiet astris. Nam me non frustra fuerit tot vota precesque Pro te, Nate, Deo lacrimantem et multa paventem Fudisse: at nunc, o salve, salve inclute Nate, Meque tuam, et qui me iamnunc Deus evocat, usque Irrequietus ama. Dixit, collapsaque membris Illustrem poscenti animam transfudit olympo. Heu! quo mater abis! quo nos, tua pignora, mater Casibus expositos facilesque in fata relinquis? Nil non donarunt Superi tibi: nulla fefellit Spes voti: quicquid peteres, facile omne ferebas, Paene prior quam vel peteres: tu saepe precando Numen adegisti ruiturum ponere fulmen, Et nostri ultrices sceleris dimittere poenas. Quae porro pacare preces, quae vota Tonantem Flectere, et instantes poterunt avertere clades? Dum nigrae incumbunt hiemes, atque undique circum Tempestas truculenta fremit, tumidisque minatur Absorbere fretis, et totam mergere navem, Eriperis, nec te miseris revocare querelis Heu licitum est: talis quondam Trachinia nidos Deserit implumes, quando illam callidus auceps Induit in laqueos, aut saevus arundine fixit Letifera: trepidant fetus, matremque requirunt Nequicquam, et maestis late loca questibus implent. Nempe urgent irae superum, nostrisque minantur Criminibus: quin nunc fortasse in limine perstat Quod nequiit fatum nobis hac stante nocere. Tu tamen, o, tetro quae quondam in carcere degens Corporis occidui, nostraeque obnoxia sorti, Incurvare Deum potuisti et flectere votis: Iam quoque deposito fragilis cum carnis amictu Nil mortale tenes, sed pura, et libera caelo Sideribus permista volas, ne desine mater Usque, usque, o, nostris, precor, intercedere poenis, Et dubias patriae res commendare Jehovae. IV. Ann. 1636. PANEGYRICUS GENEROSO FORTISSIMOQUE HEROI, JOHANNI MELCHIORI a SCHWALBACH, EQUITI HASSO, LEGIONIS DUCI, ET IN MILITIA ELECTORALI SAX. REI TORMENTARIAE CASTELLORUMQUE PROVINCIALIUM PRAEFECTO SUMMO, Scriptus, Illiusque Operi de muniendis tuendisque Urbibus (qui Liber MSCtus in Technophylacio Electorali asservatur) olim praemissus. QUicquid adhuc flectique oculos, patiturque tueri, SCHWALBCHIUMque sui similem nondum eximit orbi, Ecce, vides: sic ille oculos, sic ora ferebat Armiger, et toto versans sub pectore Martem, Ast non vesano ruiturum turbine, et aestu Praecipitem; sed qui librato pondere mentis Bella paret, potiusque habeat decus arte redemptum, Quam quae sanguineo laurus stat parta triumpho. Johannes Melchior a Schwalbach nascitur GiessaeXXCI XXX Decembris. Non illi sublime genus, non patria defit Nobilis: Hassiacis dudum cantatus in oris SCHWALBACHIDUM praefulget honor, qua fertilis agri Uber LANE secas, GISSENASque aspicis arces Natalemque Larem: qui si splendoris aviti Longe expers, nullaque foret sub laude vehendus, Sufficeret natus MELIOR: hic solus in omnem Progeniem donare potens nomenque decusque Nobile, et ingenti fama clarare nepotem. Orbatus patre anno III. matre VII. aetatis, apud Cognatos Tutoresque educatur. Prima statim iratis aetas exercita fatis Insuevit nil molle animo, docuitque sub ipso Limine, virtutem duro gaudere labore, Invictisque animis venienti occurrere sorti, Sive tonet, placido seu laxet gaudia vultu. Quamquam igitur genetrice pia charoque parente Susciperet pietas cognati sanguinis orbum, Et tenerum tegeret, tamen indignata latere Indolis eximiae natamque ad maxima mentem, Anno XCIII cum duodecimum aetatis annum ageret, in aulam Comitum Solmensium assumitur. Vendicat aula sibi puerumque assuevit honori, Qui grandem mansurus erat. Quam prona voluntas Parere imperiis et herilia mente fideli Iussa sequi, magnum quoties mandatur honestum. Cuius amor dudum puero flammaverat imum Pectus, et in penitas descenderat igne medullas. Multis Aula quidem luxum persuadet inertem Delitiis blandita suis, generosaque sopit Pectora, et a magnis fallax intercipit ausis; Non potuit dare verba tibi: pectusque senile, Vix cum puber eras. Qualis cum crescere sensit Atque ungues atque arma Leo, mox rupe relicta Immitti campis ardet, lateque vagari Per Nomadum deserta ruens, sive ardua contra Taurus colla ferat, venantum sive catervae Immineant, nudoque minetur lancea ferro: Haud secus imbelles epulas dominosque penates Grataque iucundae pertaesus gaudia vitae, Arma animo pugnasque agitat, dum firmior aetas, Bellorumque haud segnis amor, laudisque cupido Usque instant magnosque movent sub pectore fluctus. Anno XCIIX in militiam Belgicam proficiscitur et sub Mauritio Nassovio prima stipendia facit. Ergo novus Batavas tendens bellator ad urbes Nil cunctatus abit: vitam certare sub armis Ordirique virum pro libertate, decorum est. Quos ibi non plausus, quae non et puncta tulisti Invicta dextraque potens et mente sagacis Ingenii, quo non aliud belli imbibit artes Ocyus, et totum concepit pectore Martem? Te iuvenem nondum miles veteranus amavit: Nec sprevit ver, IANE, tuum floremque recentem Ullus Honos, ipsi te dilexere Tribuni: Obsequio nam promptus eras, virtute probatus Atque fide. Non te blando exitiosa veneno Decepit, fregitque animos Amathusia mater: Non luxus lapidator opum tua tempora trivit Et studium deforme gulae: si forte quietem Aut hostis daret, aut concederet otia tempus, Consulere artifices claros, multoque peritos Usu cura fuit, doctisque incumbere libris; Nec piguit picta bellum edidicisse tabella, Quas partes tueatur eques, quae norma pedestris Militiae: tutis quae sint munimina castris. Quae ratio firmetque urbes, aut subruat arces, Vel capiat: saevo quo machina aenea pulsu Deturbet muros, et dira incendia volvat. Expertus quis cuncta sapit? stat terminus aevi Omnibus et parvis spatiis describitur aetas. Multa igitur complecti animo ac cognosse legendo Ante decet: quo post, cum venerit usus agendi, Nil titubes, subeatque animo, quid tempora poscant, Quam praesens res optet opem: momenta gerendi Rapta volant, et lapsa semel vix ulla revertunt. Sufficerent aliis ad rarae laudis honores; SCHWALBACHIO haec primordia erant: mediocria magni Contemnunt animi, et quicquid commune putatur, Ultra id tendere avent, ac votis vota fatigant. Ergo sedet iuveni patrios excedere fines Longius atque omnem dimittere vela per orbem, Qua via cumque patet. Anno CII ex Belgio in GalliamItaliamque transit. Quartum sol fecerat annum, Cum Rheni post terga amnem, Mosamque relinquens Celtarum ingrederis populos et sceptra salutas Borbonia, HENRICUM ingentem: mox ninguida transis Culmina, nubiferas Alpes, atque Ausona rura Laetus obis: spaciosa Padus tibi flumina pandit, Atque suas ostentat opes: te nobilis Arnus Excipit et totis gratatur Mincius undis. Nec tibi se Roma ipsa negat, rerum arbitra; nec se Pisa potens; non est formosa Neapolis, olim Parthenope cui nympha dedit memorabile nomen Carminibus cantuque potens, cum dulce per undas Exitium et miseris caneret fata ultima nautis. Iam terrae pertaesus eras, placet ire per alta Aequora et Ionio remum lassare profundo. Aura vocat, capiunt remos, et litore solvunt: Iamque altum pelagusque tenent, sensimque recedunt Hesperiae populi, donec non amplius ulla Apparet tellus, et nil nisi candidus aether Occurrit vastaeque undae, Neptunia regna. Inde vectus navi Cretam, quae Candia hodie; Cyprum item, Syriamque: itemque Aegyptum et partem Africae lustrat. Labitur uncta vadis abies, Dictaeaque tangit Litora, qua centum magnas habitaverat olim Creta urbes, centum populos, atque Ida verendis Culminibus mentita Dei cunabula servat. Hinc Cypri saxosa petis CretamPaphonque (Quam Veneri quondam, praeses quae credita amorum, Prisca superstitio sedemque et templa pudendis Ritibus instituit, foedoque sacravit honore) In dextram mox vela facis. Zephyroque profectus Alta secas, Syriamque tenes, Tripolinque salutas, Antiochique domum, Tortosaeque ardua tecta: Quas primum ingressus victor Bolionius heros Olim urbes, Solymas armis cum tenderet arces Reppetere et Scythicis spolium extorquere Tyrannis. Inde AustrumNilumque subis, septena per ora Qui sonat, et centum fluviis atque amnibus auctus Irrumpit, vastumque exterret spumeus aequor. Iam Pharos et Macedum Regis praenobile bustum, Visa, Tunetanam laevus cum adduceris urbem, Quae nomen sceptris hodie dedit, ampla potensque Et locuples, totas cui credidit Africa merces. Annuo ex peregrinatione reversus domum, Aulae Cassellanae a Mauritio Landgravio asscribitur. Bis binae exstiterant hiemes, totidemque peractae Aestates, cum te reducem gratata recepit Patria, et ingenti felix applausit alumno. Nulla mora, Hassiacam raperis festinus in aulam, Ut parta mox fruge bees et munera didas Per populos, quae tot populorum contulit usus Hactenus et rara cumulavit pectora dote. 8) Interea antiqui Brunonis ad oppida Mavors Bella ovet, turresque quatit et fulmine turbat Non uno, immensas spargens circum undique clades: Nec tibi tum cessare libet, pacemque peroso Armorum subit acer amor: tibi Belgica pubes Scribitur, et lectae veniunt ad signa cohortes. His trepidam firmas urbem: mox foedere iuncto Ut sancita quies, quamvis tibi Gallia vitem Deferret, partesque ducis Rex liliger amplas; Tu tamen haud non esse pius potes: omnis in una Cura sedet patria: nec tantum Sequana dives, Quam Moeni valet unda tui: felicius omen, Patriae adesse, putas, patriae et qui sceptra gubernat 9) LOISIUS, magni proles generosa PHILIPPI. Huic, dum Celtarum populos atque Itala regna, Et MelitenSiculasque oras; tum si quis Iberus Arragonum fines et Vasconas irrigat agros, Invisit peragrans, lateri comes additus haeres, Et sequeris iurata manus: sic fidus Achates Aeneae comitatus iter, casusque per omnes Astitit, et Domini invictus vestigia pressit. Anno CXIX cum rediisset, Francofurti in Comitiis a Ferdinando II Imperatore creatur Eques. Virtutem comitatur honor, durumque laborem Praemia celsa manent: nec te, generose, reversum Debita destituit merces: calcaria donat Aurea, et aeratum Caesar ter maximus ensem, Atque Equitem post esse iubet. Anno CXX Coniugem ducit nobiliss. virginem Catharinam Claram Schütziam ab Holtzhausen. Mox mater amorum Conciliat claro prognatam sanguine Nympham, Et sociam iungit thalamo, quae taedia duri Temporis amplexu, curarumque aspera fallat, Et pariter praestet, pariterque invitet amorem. Vix meliore umquam coierunt omine taedae: Quas vobis cum accendit Hymen, Concordia felix Astitit, et casti sancivit foedera lecti. Iam diram Bellona tubam per Teutona rura Inflarat, ferale crepans, populosque per omnes Sparserat incumbens civilis semina belli. Omnia nutabant armorum oppressa furore, Libertasque perit sensim: ceu corpora tabes Pascitur, et lenta consumit viscera peste. Ergo ubi nequicquam tentatae foedera pacis Expirant, victique animi patientia cessit, Arma armis cohibere placet, ferroque salutem Quaerere, et e tantis patriam servare periclis. Anno CXXI a Serenissimo Electore SaxoniaeJohanne Georgio Legioni additur Dux: Tormentariae rei praeficitur, simulque et committitur cura tuendorum munimentorum per Electorales provincias Anno CXXX. Ergo tibi cedit Legio, quam Saxo regendam Ensifer attribuit; tum quotquot saeva Pyragmon Fulmina molitur canna, tractura ruinas Urbibius, et vastas campis minitantia strages, Auspiciis libranda tuis: quaecumque per urbes SaxonicasMysicasque altis munimina fossis, Et valli praecincta iugis, celsisque minantur Aggeribus, nectuntque moras hostemque repellunt, Committit pariter. SCHWALBACHI industria solers Sufficere una potest, et credita munia fungi In plures distincta vices, cunctisque vacare. Si quid opus facto, quantus proh ardor agebat? Quanta fides? sin consiliis, praesentia nemo Calluit, aut docta coniecit mente futurum Rectius, invicta sub libertate loquendi. Nam veri studiosus erat, privata perosus Commoda, communi si pernitiosa saluti. Hinc pretium nomenque illi et reverentia crevit, Et Domini mansurus amor: nec gratior aulae Virtus ulla fuit. Procerum manus omnis amavit, Castraque: te cives, te suspexere cohortes: Et civilis eras: morosa superbia et omnis Fastus abest, facilesque invitant pectora mores. Non tibi marcentes epulae, non pocula cordi, Et multo nox ducta mero: quae tempora luxu Dant alii, libris et pulchris artibus aptas. Describis radio terras, munimina ponis Urbibus, armorumque artes faciesque recenses, Instituisque Ducem: numerorum arcana revolvis, Quicquid et Architas potuit docuisse Tarentum, Aut Siculus monstrare senex: cui plurima surgit Machina, Romanis solus dum restitit armis, Fataque suspendit patriae, casusque moratur. Areolas hortosque seris, pomaria plantas Impiger, et prisci relegis vestigia saecli Aurea, purpureis cum vita exacta sub arvis. Nunc rerum sequeris causas penitusque repostae Orgia naturae rimaris, et abdita lustras. Gemmarum indagas vires, et si qua virentis Vis herbae non sponte patet, certa unde petantur Praesidia, et diris arma auxiliantia morbis. Non aliter gemini quondam Chironis alumnus Thessalicos inter scopulos muscosaque fisci Antra iugi, nudare Palen et spargere cestus Haud tantum, validisque hastam fibrare lacertis; Addidicit succos etiam, et pia gramina, fessos Quae recreant, ruptasque ligent a vulnere venas. Anno XXXV. die XIIX. Augusti obit Dresdae ex calculo, ibi in D. Sophiae templo sepelitur, cum quinquagesimum tertium aetatis annum excessisset. Has inter posito curas et munia vitae Labitur, et spatiis transit fallentibus aevum, Dum venit suprema dies, quam plenus honorum Excipis, haud vitae (nec enim maturus obibit, Vivere qui dignus fuerat) laetusque capessis Imperium caeli amplexus, quod mente tenebas Dudum ante, in mediis rerum dum volveris undis, Fortunae circum vario frendente tumultu. Felix Dresda Viri meritis, nunc clara sepulchro Depositum tege grata pium: tibi nobile funus Creditur et magni concedit nominis umbra. Officium praestare stude partesque benigna Servatrix cinerum, tantae virtutis et index. Tu quoque rare liber dura, longumque superstes SCHWALBACHIUM magnis perge insinuare Dynastis. V. Ann. 1660. PANEGYRICUS AD SUMMUM ET ILLUSTRISSIMUM HEROEM, DN. CAROLUM, LIBERUM BARONEM a FRISEN, ROETHAVIAE, COTTAE ET GESCHWITZI, etc. DOMINUM, SERENISSIMO AC POTENTISSIMO ELECTORI SAXONIAE A SANCTIORIBUS CONSILIIS, etc.etc. CUM SUPREMI ECCLESIASTICI SENATUS PRAESES CONSTITUERETUR, Scriptus ab AUGUSTO BUCHNERO. MILTITIUM postquam soli sibi Principis aula Vindicat, et notas rerum committit habenas, Nec patitur dare porro caput, regimenque Senatu, Augustae cui cura arae cultusque sacrorum, Tum quod casta tenet doctum Sapientia regnum; In vacuas (sic fata volunt, sic destinat aether, Sic urgent pia iussa Ducis) succedit, et implet, FRISIUS has partes, et quod tulit hactenus alter, In se nunc transumit opus. Pro! quanta fatigant Gaudia! io quantis saliunt praecordia votis! Ite piae Musae, perque omnem Helicona vagantes Carpite Pierios flores, qui Praesidis ornent Tempora, et aeterni promittant veris honores. Ite piae, et cunctos deplete Aganippidos amnes Carminibus, vestri quae tot decora alta Patroni Commemoranda ferant longe venientibus annis, Postera ne lateant, venturaque saecula discant, Quae magnos exempla animos effingere possint, Unde fluit Patriaeque salus, et publica crescunt Commoda, queis claris sese natalibus orti Et natos factosque putant. Non classica tantos Infigunt stimulos, non sic tuba Martia fortes Excitat, ingentesque animos accendit in ausus, Quam gnavos exempla movent illustria. Multum est Censeri proavis, et magno sanguine niti; Plus, propria virtute decus sibi dulce mereri, Auctoresque aequare suos praestantibus actis, Quos etiam superare pium. Laus utraque, FRISI, Te manet, et quantum generis splendore coruscas, In tantum virtute nites. Primaeva Camenae Nimirum tibi cura fuit, doctasque per artes Circumagere, et primis animum constringere frenis, Cognatasque omni depellere mente tenebras: Ut claro perfusa die videatque quid ornet, Quae deceant, et quid contra defamet, et atras Inficiat maculas. Quod Graecos extulit olim, Romuleam quae facta togam transcendere gentes, Qua se aperit tellus, atque undique cingitur undis, Monstrarunt, totum primasque tenere per orbem, Assidue volvis memorique in mente retractas Rimatus, quae pulchra edunt, quae turpia rursus et vitanda monent. Priscae facundia Romae, Quicquid et ingentis Demosthenis aemula Peitho Disseruit, cum rostra movet, sanctumve Senatum Flexanimae undanti moderatur flumine linguae, Tullius, atque omnes Graecorum provocat artes, Usque legis, relegisque haud deteriora sonare Olim ardens, cum firma virum te fecerat aetas, Summaque consilii te accepit curia partem. Quid memorem visam Ausoniam, quid Gallica regna, Ac gentes alias? quas non ventosus adisti Spectator, cultusque novos ac tecta superba Miratus, mergensve in dulcia noxia mentem. Usque tibi advigilas: nec consopita pudoris Cessat cura tui: stant iusto pondere mores, Impositamque semel servant legem: omnia pulchra Sectaris: quodcumque potest ad publica mentem Instruere, et doctae normam promittere vitae, Arripis, ac fido sub pectore cuncta reponis Pulchrarum congestor opum. Tot dotibus auctus Delituisse nequis, claraque in luce renidens Advertis cunctorum oculos: Holsatica sed te Aula vocat primum, commendatura iuventae Principis aetates teneras moresque regendos. Aeaciden talis quondam Chironia virtus Finxit, et heroas animum formavit in artes, Instituitque Ducem, qui funderet Hectora, et arces Sterneret Iliacas totamque e culmine Troiam. Quis natale solum cunctis non praeferat oris, Aut patriis non iura Ducis potiora putabit Obsequiis aliorum, etsi retinere laborent? Dresda vocat, sequeris: maiorem accitus in aulam Consiliator ades. Sed mox tibi creditur omnis Sacrarum digestus opum, quasque ordine pendunt Divitias populi, quos maximus alluit Albis, Et quos Sala rigat, vitreus vel tingit Elyster, Nec non Mulda celer torrentibus asstrepit undis. Hinc ubi Tyrigetum gentes Francique sub unum Limitem arant, et se tellus Henebergica tollit, Mitteris, ut Legum custos atque arbiter aequi Praesideas. Quae Te, FRISI, tum fama secuta est Iustitiae? quis gentis amor? nempe itur in alta Pectora, mansuetum si quis miscere severo Nil ficta bonitate potest. Qui leniter ardet, Nec praeceps ruit in poenas, ac turbidus instat Suppliciis; seu multa suo scit demere iuri, Dignaturque manus humiles, ac verba precantum Respicit, et modicis ignoscere sustinet ausis. Poscitur assidue virtus, ubi spargere dona Egregiamque operam praestare experta videtur: Nec renuit, quando ille vocat, qui cogere possit Imperio, partesque datas, quia iussa, capessit. Ergo abitus cum fama tui crebrescere coepit, (Nam revocat Princeps, ut proximus ordine summo Consilii assistas,) quae te tum vota sequuta, Quae lacrimae? Desiderio sic icta fideli Natorum gens dulcis amat deflere parentum Discessus, charisque dolet spoliata relinqui Cultibus, optaretque sequi, si copia praesto. Sic redit, et notam repetit sibi FRISIUS aulam, Sacratumque Ducis cingit latus, hic, ubi canus Iamdudum positus Genitor, Fraterque relucent, Et geminum miscent sidus, radiosque salubres Spargunt in patriam, fecundi solis ad instar, Vel Iovis, aut quales mitis Cythereia mittit. Cum Fratris memini, penitae mihi pectore fibrae Subsiliunt, crescitque novis reverentia sueta Motibus, antiquusque calor recidivus in artus Immeat, et vacuas distendit sanguine venas. Nam Flacco quod Tuscus eques, quod Pollio Vati Mantoo, ille mihi: nostras tecum ille Camenas Non spernit, grataque tegens amplectitur umbra. Quis par ingenio? quis mente capacior omnium Quae natura capit? cunctae uno in pectore, cunctae Musae habitant: Helicon huc immigravit, et omnis Parnassi concessit apex: hic Castalis undat, Quicquid et Aoniis non vulgo stillat in antris. Quis procerum maiora tenet? meliora quis optat? Tullius eloquio, docto est Plato pectore. Tantas Asstupuit Caesar dotes, has purpura cuncta Imperii, magnique Duces, quos culmina rerum Misere, attonitique haesere ex ore loquentis. O saecli commune decus! tu vivere dignus Nestora, Tithonique dies aequare senecta! Sed diuturnus ages, sic auguror: omnibus aevis At tua perpetuos implebit gloria fastos. Haec data sint Fratri: nunc nobis, CAROLE, rursus Ad partes revocandus eris. Fastigia summa Patritio sortitus habes conspectus honore: Ecce aliud mens sancta Ducis tibi limen honorum Iuxta aperit, sumitque novos tua purpura fasces, Musarum qui castra regunt, qui templa gubernant, Et pia sacrorum iura inviolata tuentur. Commissas ordire vices, fatumque secutus Corripe delatum felix et dirige clavum. Aspirent Zephyri molles: non ulla carinam Tempestas quatiat dubiis infesta procellis; Sin incurrat hiems nimbosa, atque aestuet aequor, Eripe io trepidam saevis ex fluctibus alnum Victor, et optato servatam in littore tandem Celsior, exque ipso maior discrimine siste. Sed vacuam praestet duris Aquilonibus aequor Currere, tranquilloque frui, quam vincere, casus, Magna laude, graves, mediisque exire periclis; Et post eduras hiemes, post naufraga saxa Quassatam fido in portu consistere cymbam. Interea vigeant artes, teque auspice tutae Assumant vires animi, vincantque malignam Barbariem: spretaque Helicon iam Phocidos ora, Saxonia in media radices figat, et omnes Traducat Musas, nec iam Sophia amplius ipsa Iactet Erichtaeas aut admiretur Athenas. Stet pietas, stet Religio, penitusque trabali Fixa sedens clavo, non ulla in parte labascat, Diffundatque iubar liquidum, contraque furentem Perfidiam aeternos agat indevicta triumphos.