Gotiberis : Hoc est De Goticis Per Hispaniam Regibus, E Teutonica Gente Originem Trahentibus : Libri Sex ... carmine scripti. Addita est Genealogia Regum Hispanicorum. Machine-readable text Candidus, Pantaleon Candidus, Pantaleon XML version, markup prototype, December 1999 Ruediger Niehlmarkup Camena
http://www.uni-mannheim.de/mateo/camena/ candidus2 candidusgotiberis.html avan001.jpg candidusgotiberis.xml candidus2/jpg html Argentorati : Typis Antonij Bertrami, 1587.

Regeln fuer die Texterfassung 03/2001

not necessary

 13 April 2005 Ruediger Niehl markup new TEI header; typed text - structural markup complete - no semantic markup - Morpheus spell check 30 August 2005 Jutta Jaeger markup worked in manual corrections supplied by G. Burkard PANTALEONIS CANDIDI GOTIBERIDOS LIBER SECUNDUS. Almaricus anno 515. à Totilae uxoris suae fratre Childeberto Francorum rege bello fugatus est, quod Totilam ad Arianismum cogere voluerat. ACcepit patrias dein Almaricus habenas Huic consors thalamo Ludovici nata, iugali Iuncta Dotilla fuit, blandae cui munera formae, Egregiamque animam caelestia fata dederunt. At Regem hunc bello petit Hildebertus acerbo, Insequiturque fremens longe, et vim surgit in omnem, Indigna ulturus dilectae probra sororis. Huic etenim fuerat soror et Germana Dodilla, Quam suus ille volens ad dogmata falsa maritus Cogere, blasphemi et iurare in verba Magistri, Saepe modis saepe exemplis tractavit iniquis. Arripit ille fugam subito Rex, et vaga quaerit Aequora, sed campis procul interceptus apertis Heu fatum infelix gladio confossus obivit. Theuta seu Tendius alias Theodatus. anno 525. literatus rex, sed histrio. Tydius egregiam meruisset nomine famam, (Tydda Deum aut patrem lingua Germani designat Et Germana quidem gens sunt ab origine Goti.) Nobile ob ingenium, et divinae Palladis artes, Ni morum, ingenii, foedasset labe, nitorem. Nos etiam ingrato nimium indignoque benignas, Contulimus studiis dotes, et plurima sacris Munera doctrinis, nostros quia saepe sub hortos Ingressus merito veneratus honore Sorores. Illis namque locis doctrinae, semina quondam Sparsimus egregios late et plantavimus hortos, Illic saepe olim spatiatae ad dulcia tempe, Legimus aut flores, aut laetis blanda Choreis, Agmina ductantes bene odora sacravimus arva, Serta legebamus passim viridantia, iam tum Regna Thubal quando his antiquus haberet in oris. Ille, sed heu, dubito, iure et dubitare videbor, Dedecori ne magis fuerit, vel gloria nobis. Nec plus ingenium quam sancta modestia laudis Debet habere. probant castos pia numina mores. Nam quos ille habitus quae corpore saepe gerebat Tegmina, larvato incedens procul agmine, et ora Corticibus simulans per vultum horrenda cavatis, Luce palam media, faciebat ut histrio ludos. Non bene conveniunt nec in una sede morantur, Scurrilis levitas, et Maiestatis honores. Ille malas saevo persolvit pectore grates, Huic, quae, regno ipsum iuvenem provexit avito, Amalesuntha, scelus, calidis nam fluctibus illam Obruit ut madidis artus tepefecerat undis. Heu facinus crudele, manent expertia numquam Poenarum mala facta, potest imponere soli Nemo Deo, Rex hic diro quoque caesus ab hoste est, Italicae magnas cum classe invaderet oras. Tendesilaus anno 535. ob libidinem occisus Quemque vides inter manuum furibunda tot inter Occidere arma virum, et tristi succumbere leto, Seditione perit procerum Rex ipse suorum, Qui tetros hominis mores Veneremque perosi Deturbant solio indignum, letoque trucidant. Quippe necabat enim castas, sine more, puellas Matronasque recusantes se labe pudoris Polluere, et tetris una indulgere hymenaeis. Ne vos ne foeda turpate libidine, Reges Sed puros animos et corpora sancta tenete Et colite egregio placidos moderamine mores. Luxuries animos Heroum et pectora frangit, Inque feras homines et bruta in agrestia vertit, Ut socios Circe in porcos mutavit Ulyssis. Mundities homines est quae caelestibus aequat, Quae dat sidereos inter considere divos. Agila anno 537. hic ad oppugnandam Cordubam à Romanis occupatam progressus, filio trucidato, magnaque strage accepta, ad Emeritam civitatem Baeticae properans, à Gotis metu Romanorum interficitur. Corduba iam Ausonios urbs ferre coacta Quirites, Invisos patitur Dominos, et non sua iura Questaque non dignos aliena ad vota labores, Tam iuga saeva gemit veteresque requirit honores, Hesperidumque vocat Regem qui vindicet armis Tot clade affectos cives, et moenia servet Egregiam meritis urbem rebusque potentem. Agila magnanimis tum iura ferebat Iberis, Arduus imperii Rector, quem triste movebat Urbis servitium, possessi et ab hoste penates: Continuo ingenti circum se milite stipat Innumerasque trahens animosa ad bella cohortes Impetit, et latas obsedit milite portas. Nec minus Ausonidum telis assueta Iuventus Tristia ad arma coit, surgunt fera proelia, saevit Mars gravis, et fuso crudescunt sanguine pugnae. At Rex amisso belli in certamine nato, Adversa fractus pugna concessit, inertem Arripuitque fugam, et magni se ad flumina Baetis Contulit, inde suis est caesus ab ipse ministris. Tristia solvuntur pro fidis praemia factis, Regibus interdum, maiora pericula nemo Sustinet, imperii quam qui statione locantur. Athanagild. an. 543. huius filiam Brutildem Higibertus rex Franciae uxorem duxit. Post regni egregios capit Athanagildus honores Iustitia pariter pariterque potentibus armis Cognitus, et magna populum cum laude gerebat. Hunc socerum sibi Rex Franconidos inclitus orae, Mittens munera multa, scyphos, atque aspera signis Pocula, Sidonio et saturatas murice vestes Et quas legit Arabs Eoo in littore Conchas, Orabat, natamque sui pro compare lecti Accipiens, multo thalami laetatus honore est. Multi illam lecto sociam optavere puellam Europa in magna, egregiique transque aequora, celsis E regnis proceres tot abundans nobilis ibat Virgo bonis, sive ingenii praeclara modesti Munera respicias nivei, seu casta pudoris Ornamenta petas Virtutum femina in illa Plena seges vernans et apricis floribus aetas. Est et femineae sua debita gloria genti, Non illam species nitidive rubente colores, Commendat vultu, Attalicaeve in corpore vestes, Ac ostrum, et Tyrio Conchylia splendida luxu, Sed Virtus animi sollersque industria, laudem Conciliat, vincitque mares quoque femina multos Dotibus ingenii, ante aliosque insignior exit. Limba seu Lieba anno 558. fratrem suum regni successorem instituit. Lyba suo regni commendat pondera fratri Succedat, fascesque gerat, quem semper amore Complexus, non ficto habuisset pectore carum Conveniente sui cum nominis omine fato. Ergo micat sellis heros Libegoldus in aureis, Leonegildus uxorem duxit Theodosiam Severiam Ducis novae Carthaginis filiam. Cantabriam provinciam Nageriam et Sabariam civitates ob rebellionem devastavit. Leonem à se nominatam restauravit. Auro nomen habens quod erat pretiosior auro. Martius horrisonis assuetus Cantaber armis, Gens legum impatiens, animosque elata rebelles, Alta recusabat regis perferre potentis Imperia, et moto quaerebat libera bello Colla ruens ferro et pugnas molitur apertas. Nagariae ante alios cives claraeque Sabarae. Rex igitur iustam subito commotus ad iram, Obruit infidos populos, gentemque rebellem, Ipse suis iterum parere coegit habenis, Tectaque collatis contra obluctantia signis Ad terram dedit excisa, et fundo obruit imo. Ne qua suo auderent porro se opponere regi. Reliquias Suevorum ex Gallecia eiecit, rege Andeca superato. Suevi regnum in Hispania per, 177, annos tenuerant. Turba sed Hesperiis, cum Suevis, Vandala terris, Haesit adhuc, multis qua se usque tenebat ab annis, Nec cessisse loco facilis, nec vincier armis, Hos princeps populos ipso cum principe gentis Andeca, propere belli vi aggressus aperta, Non caede abstinuit, saevos neque condidit enses, Concita donec erant pulsi dare terga Suevi. Et longe Hesperiis discedere rursus ab oris, Hic iam bis centum quis pene, ruentibus annis, Regnatum fuit, haud illis regionibus ortis. Filium Hermalgundum. qui Patri in regno successurus erat, primum regno privavit, qui ab Ariana perfidia qua pater languebat ad veram conversus esset fidem: Deinde in conventu Hispali, in acie captum in carcerem retrusit. eumque manibus propriis securi percussit, anno 572. Libholdo ante alios natus, qui grandior aevo Hermeligundus erat magna indole, pectore magno Et pietate animi praestans et munere mentis. Nec patris ille fuit commenta, profana secutus, Detestatus enim scelerati dogmata Arii Noluit illius foedae subscribere sectae Aut praecepta suas infanda admittere in aures, Quod genitor, quod Vandala gens, heu numine laevo, Quodque omnes, recti immemores fecere Suevi. Hunc sceptro iuvenem haud causis pater abdicat aequis, Dumque miser gravibus se porro immiscuit armis, Ipse suum contra patrem qua flumine Baetis Hispaliae lambit muros et viribus impar Quamquam animo intrepidus victas per proelia dextras Porrigit et placidis victori vocibus infit: Hic ego me tibi iam pater ô mitissime sisto Nec pugnas animi tumor aut periuria suasit Sed pia relligio, tua ne non vera iuberer Dogmata suscipere, aut Christum abiurare supremum, Nec tu in consortem generis saevire memento Dixit opem implorans: pater ipse, videbitur, inquit, Te modo siste mihi, et postquam fera proelia finem Accipiunt, vinclis natum constringit ahenis. Lucis et intrudit, Phoebique expertibus antris Nec longum in medio tempus, cum protinus ipsum Ipse sua obtruncat dextra, et cervice revulsum Succidit caput innocuo, et se sanguine foedat, Saevior et Phalaris tauro, et Busiridis aris. Care Deo iuvenis Christi invictissime martyr Non ablata tibi iugulo, sed reddita vita est, Cum superis agis, et pleno caelestibus arvis Aspectu frueris Divum, tua tristia fata, Innocuamque necem, sanctumque in morte cruorem, Miracula circa corpus martyris. Caelica laetifico testata est omine turba, Angelicos recinens cantus, et dulcia laetis Carmina concinnans plectris et lampade crebra Ad corpus funusque tuum atque exsangue Cadaver Omnia collustrans circum et face luminis aurei. Egregii iuvenis mors haec, ea gesta parentis. Liebegoldus paenitentiam agit. Nec magna hoc meruit Lybigoldus nomina facto. Gloria non illum neque posthuma fama maneret, Ni demum sub finem aevi atque in limine vitae Tristia commissae deflesset crimina caedis, Omnem adeoque suum doluisset turpibus actum Auspiciis aevi cursum, nam rite perennem Oravit superos pacem, veniamque petivit, Auxilium poscens Christi, sic funera obivit. Nec scelerum veniam non impetrasse putandum est, Qui veniam superos oraverit. Omnia namque Sunt bona, cum bonus est quo clauditur, exitus aevum. Omnis ab extremo pensanda est cardine vita. Nam medius dubio fertur qui tramite, cursus, Imperio regitur fortunae et dispare motu, Antennis modo tranquillis, modo tristibus austris Turbidus invehitur, voto iam paret inani, Iamque metu premitur, numquam et licet esse beato Speranti, bene qui metam attigit omnia solus Victor habet, caelo et curae expers iungitur alto. Querela contra Arianam blasphemiam Heu mihi quae toto movet impius hostis in orbe, Ille Deo et rebus gravis adversator honestis, Tristia quam tetras exsuscitat undique strages? Corporibus cum non hominum mala plurima solum. Et vitae rebusque modis intentat iniquis, Sed magis, heu, miseris luctus animabus acerbos Crudelesque neces, Stygiasque impune paludes Dum male conciliat, Christoque aversa potenti Corda trahit, pro luce nova pro lampade verbi, Heu noctes miseras, infernalesque tenebras, Obiciens, huc pectora et huc vaga mentibus aegris Dum movet, auspiciis qui non sub tramite verbi, Unius et sacro ducuntur flamine Christi. Namque Erebi, longe sua concitat organa, rector. Quis mentem eripiat sanam, dirosque cruentis Litibus immittit stimulos, saevumque furorem, Ut sancta invertant divini oracula verbi, Perverso imbuti sensu, blasphemaque divis Verba sonent, fuit hic mos illi ab origine prima Sollennis; tetras princeps auctore Caino Errores genuit, mundumque avulsit Olympo In partesque secans geminas heu dedita caelo Pectora Tartarei fluvio depressit Averni, Evertens, grex hinc bene maximus exstitit orbis, Quem veri non ulla Dei cura attigit, ex se Et cultus peperere novos, divosque procaci Quoslibet arbitrio demandavere colendos. Qualis ubi fidus bona semina sparsit arator, Horrentes tribuli spinaeque oriuntur acutae. Nulla sed heu totum concussit atrocius orbem Tempestas fidei, quam trux ubi cepit Arius Supremi Maiestatem convellere Christi, Eius et aeterno oppugnans obsistere honori. Non, quae lerna malis non quod mare tristibus in se Naufragiis fetum fluitansque cruore severis Funeribus gaudet, tot inundans cladibus orbem Christiadum, tantisque malis involverat ante, Non animis tantum nocuit miserabile sanctis, Tunc cum sanguineus tot Martyras hauserat ensis, Unius ob Christi nomen cum sancta piorum Sunt hominum diris obiecta Leonibus ossa, Sceptra ubi Romulidae gessere potentia Reges, Flebilis heu decimum cum tristi examine strages Explevit numerum vix facto et fine quievit: Quantum, pace data post turbida saecula, cladis, Intulit heu saevi contagio tristis Arii. Ille novas sitiens furibundo pectore laudes Ambiit augusta potiorem in sede tiaram, Maioresque palam titulos celebresque supremi, Leander Hispalensis Episcopus filius Severiani Ducis novae Carthaginis Gotos per Recaredum eorum regem ab Ariana haeresi ad veram fidem convertit. Braulius eius frater flamma supra ipsius caput apparente in Episcopum Caesaraugustae electus est. Affectavit opes templi, passusque repulsam Bile tumens subito, ferventi incanduit ira, Atque animi impatiens, vindictae saevus acerbae Materiam expediit, simul et mysteria sanctae Corrupit fidei, ac humanae somnia mentis Impia confingens Christo detraxit honorem Divinum ac certis metatus finibus illum Temporis, ex nihilo caelesti à patre creatum Turpiter asseruit, nil pensi oracula sancta Scripturae omnipotentis habens, testesque refellit Christum ipsum et caeli testatum ex arce parentem. Arreptus furor hic, hominum quia blandior auri, Heu latum subito sparsus manavit in orbem, Radicesque hominum longe sub mentibus imis, Auspicio ducis inferni, fatoque sinistro. Fixit agens, dirisque infecit sacra venenis Dogmata, mortales celso et subduxit Olympo, Hinc adeo labor hic et tanta negotia maesti, Sectarumque genus tot acerba et vulnera saecli. Invocatio. At tu Christe pari qui Maiestate parentem Aeternum aeternus paribusque in honoribus aequas Christe Deus tantos procul, ô procul, usque furores, Finibus è nostris, nostris elimina ab oris, Ut merito semper te Dive colamus honore, Auxiliumque tuo de numine rite petamus, Et dextra per te adverso servemur ab omni. Tu quoque temporibus tantis, tu stragibus istis, Obvius ivisti propriorum assertor honorum Nec saevire modis impune incendia diris Sivisti in terris, metamque modumque dedisti Pone adstans placidus, qui te venerantur alumnis. Comparatio. Defensor ceu gramina agens in aprica fidelis Pastor oves, si quando lupi de rupibus altis Invasere gregem, magno et molimine circum Tentavere aditus, rictu stragemque dedere Non ille ardentem rabidoque furore micantem Ulterius saevire feram permittit, et ultro Tela manu arripiens, capit arma citique repente Cum clamore ruunt animosa ad bella Molossi, Et timidis saevum avertere cohortibus hostem. Praecipue his curis debent incumbere Reges, Christigenae, caecaeque errorum occurrere nocti. Richard. anno 576. Arianam haeresin eliminavit, totam Gotorum gentem ad Catholicam fidem perduxit, habito concilio Toletano tertio contra Arianos. Qualis erat, modo qui patrem in regna alta secutus, Gotorum frenos gentis Richardus habebat. Impia is extemplo blasphemi dogmata Arii, Omnibus Hispanae de finibus expulit orae, Et Christo celebranda Deo pia rite dicavit Templa, fidem ac imo veram de pectore amavit. Salve magne Dei assertor, fideique patrone Christiadum, non te serpens oblivio nostris Auferet ex animis, venturove eximet aevo. Lieba 2. anno 591. Per insidias occiditur à Victerico. Iamque suum regnis excepit Lyba parentem, Vix dum primaeva teneras lanugine malas, Signabat, studiis et honestis integer aevi, Moribus ingenio ante alios et honoribus omnes Insignis longeque animos et corda suorum Conciliat sibi, et ingenti spe protinus implet. Usque adeo à pueris magna se laude ferebat. Sed numquam Invidiae praeclara expertia facta Quo mage se Virtus superas extollit in auras, Altius ingrediens ab humo, et vulgaria vincit, Hoc magis Invidiae est saevis obnoxia telis. Nam tacitus sequitur livor comes, et struit ultro, Advigilans circum insidias, iamque occupat ante, Iam retro, iam pone locum, quoque infima summis Misceat, et dubiis mendacia sacra profanis Floruerunt tunc Fulgentius Episcopus Carthag. Laureanus Episcop. Gaditan. Florentina virgo. Confundat, nocitura bonis, nil linquit inausum, Fortunam alterius tristi petit improba morsu, Occultum inspirans virus, quam noxia partu, Edidit ambitio, et fervens ad regna Cupido Non sibi, non aliis docilis bene parcere, et omnes Servili scelerum iuxta trahit agmine formas. Wutericus anno 592. vicissim per insidias occiditur, cum quidem durius suos tractasset. Invidit iuveni tales Wyterichus habenas. Non animo, non ingenio non stirpis honore Par regni auspiciis, quamquam genere ortus avito. Nobilium, et sceptri vano pellectus amore Cum scelere imperium rapere atque emergere sursum Maluit, in laeta quam vivere sorte beatus. Ille aegro tacitis admorsus pectore curis, Ringitur, et faciem rerum se vertit in omnem Dum modo compos eat regni, stat quicquid iniquum, Quicquid inhumanum tentare, dolosque nefande Moliri, insidias versare, nec abstitit ausis Invidiae donec fomes prima ignis origo Flammarum cumulis totas erupit in auras, Et Rex infanda iacuit cum morte peremptus. Tunc novus hic regni victor se in sede locavit. Parta sed audaci nequit ambitione potestas Sese ferre diu incolumis, ruit impete parvo Iniusta cepit quodcumque ab origine primum. Ille quidem regni crudeliter usus habenis, Heu duro imperio miseraque Tyrannide cives Exercens verum Wyterichi nomen habebat Consona Germana si in gente vocabula spectes. Ergo etiam fato Rex est sublatus eodem Quo Regem egregium fato pridem obruit ipse. Gudemar anno 593. Duobus proeliis clarus habetur quorum primo Vascanes, altero Romanos devicit. Plurimas leges in favorem Ecclesiarum tulit. Quam vero ingreditur spoliis Gudemarus in amplis Nulli posterior magnorum laude Getarum Tam bello invictus quam pacis amabilis auctor. Hunc procul attoniti superatis Vascones armis, Horruerunt, victasque manus, victa arma dederunt. Huic et Romulidae cumulata strage suorum Cesserunt campo eiecti, tam cladibus illos Tristibus affecit populos, et Marte repressit. Relligio inprimis illi sanctissima curae Et pietas veneranda fuit, nam plurima structis Munera contribuit templis tutosque receptus Ad fana esse reis voluit, de more, nec inde Abripier fuso permisit sanguine quemquam, Aut violari aras caede, aut foedarier ense. O si illum terris voluissent numina, Regem Ulterius superesse, et vitae extendere fata, Quam multis patriam cumulasset laudibus oram? Sisebutus anno 595. Cultor verae religionis. Plures gentes in Africa in ditionem redegit. Vascaniam adiecit. Omnes civitates in Hispania, quae ad Romanos defecerant, acquisivit ita Romani in Hispania imperare prorsus desierunt. Quo vero, quo te memorabo carmine tandem Innumeris assuete pater Sigebunde triumphis, Qua te cumque veham caeli sub sidera laude, Digne vir imperii meritoque colende decore? Tu clara ante alios fecisti proelia Reges Pro laude egregia, pro relligionis honore Bella gerens, primus patriis egressus ab oris Ausus es immanes armis petere acribus Afros Trans mare, trans ponto geminas, arctante, columnas, Amphytriomadae celebratas nomine Regis Africa victorem tremuit te servaque misit Colla sub imperium, Tu victos dedere summo Se Christo et tractas divina ad dogmata mentes Rite coegisti veteres dediscere mores Iudaeos asperitate suppliciorum ad fidem Christi adegit. Mentitosque Deum, cultus confictaque sacra Vertere, et in melius fortunae flectere cursus. Hi demum celebres exoptatique triumphi. Ergo hunc ante alios fas laude extollere Regem. Ille feros populos etiam sua iura coegit Accipere, Hesperiis et se submittere regnis, Quos Pyrenaei iuga ad ardua Gallicus ambit, Oceanus, flavos contra, circum alta, Britannos Littora, qua medios pandit Cantabria tractus, Inque fidem cunctos sua sub iuga sponte redegit Avulsos regno cives, et moenia cepit Quae ditione diu miles Romanus habebat. Comparatio. Ut fera floriferis longe quae regnat in arvis Cornibus armatum validis caput exserit harmis Inque gregem et reliquum fervens tenet ardua vulgus Imperia, et teneras cogit sub iura iuvencas Cuncta armenta trahit secum, non secius ille Magnos et populos, magnas et subdidit urbes, Marte potens, et virtutum praestantibus ausis, Templum S. Leocodiae Toleti fundavit. Isidorus Episcop. Hispal. florent: Gregorii M. Pontificis Romani discipulus. Ioan. Episcopus Gerundensis. Eutropius Episc. Valent. florent. Altaque sacratis posuit fundamina templis, Struxit et aeternis operosa palatia Divis, Addictus superum laudi, Divumque decori. Bisque decem cum iam solio regnasset in annos Invalidi tandem consumptus viribus aevi Aethereas animam fato exhalavit in auras. Recharedus anno 622. Regna sui cessit Richardus in orba parentis Quem pietate fuit quem tota mente secutus Nec genitore minus celebratus laude fuisset, Si senium et canos illi fortuna dedisset, Non lustrum sed enim imperii laetatus honore est. Ecce autem ut properent trepidi dare terga Quirites, Utque cruentati pleno stent sanguine rivi, Suintilla anno 626. totius Hispaniae Monarcha. Acer enim furit attonitum Suintilla per hostem, Obvia quaeque metens ferro, cecidere sub armis Devicti Ausonidae, adversum gens Romula Martem Sentit, honoratos duxit Rex ille triumphos. Severus Episc. Barcino. Martyr. Unus fuit ex 70. Episcopis qui leges Goticas condiderunt. Solus et Hesperidum longe moderamina gentis Inter opes titulosque novos magnum inter honorem, Obtinet et post se reliquos virtute relinquit Egregia proceres, tam se generosus in armis, Ingenii tam se bonitate illustris agebat. Felix si tales habuisset Iberia multos, Clara duces, haud ille graves post tempore longo Tot Libyae à populis clades perpessa fuisset. Sisunandus anno 639. Iura Sigismundus terris post reddit Iberis. Hunc inter proceres templis, sacrumque ministros Cernis habere locum, et solo considere Eburneo, Non modo civiles causas nam lege regebat, Imprimis sed iura Dei, sacrataque templis Concilium Tolet. 4. Munera, constitui cum Relligione iubebat. Hoc demum officium Regum est, non corpora tantum Subiectorum hominum tutari fortibus armis, Sed cultus superum castos, divinaque iura Protegere, et vera populum in pietate tenere. Suintilla 2, an. 640. Tulga anno 644. laudatus rex. Tulga Suintillae successit in ordine Regum, Sanguine procretus claro, cui regia vere Mens fuit, et pulchrae divino in pectore dotes. Quo non Iustitiae regnabat amantior alter, Concilium Tolet. 5. Advigilabat enim ne forte imponere cuiquam Quisquam auderet, iniqua aut pondera lance gravaret. Quin sua cum largo fundebat munera cornu, Non famulus sed opum voluit dominator haberi, Nec tamen effudit res indulgentius ullas, Nec dum largus opes donaret prodigus esset. Felix ille modum rebus qui ponere novit Quid memorem submissum animum, summissaque tanti Corda viri, ac humiles generoso in pectore flatus. Ac ut rite parens teneris ex ordine natis Blando animo dictat leges, non setius ille Iura dabat regno populis, et gratus amicis, Nec nos ille suo bonus aversatus honore est. Indignamur ei fatales luminis huius Invidisse Deas lucem, et super aetheris almum Tam rapuisse cito imperium tam nobile lumen. Nos tamen has illi referemus carmine grates, Laudibus ut vivat nostris, si vivere fas est Et talem Heroem terris, nostrumque laborem. Sindasundus anno 646. Natus Heraclii Romani à sanguine Regis, Sigiswindus habens sceptrum iura aequa ministrat, Et pietate suis et relligionis amore, Concilium Tolet. 7. Praecellens magna se animi virtute ferebat. Cuncta suo veluti Poenorum animalia campis Robore magnanimus vincit Leo et altior exit, Ingentesque iubas, ingentes iactat et armos Non aliter dux ipse viros animo anteit omnes, Fortis in adversis rebus, moderatus in aequis. Hic et conventus Synodosque coegit habendas, Inque pio tenuit documenta salubria cultu Risisundus anno 666 Sceptra quater quinos postquam tenuisset in annos. Quem iuxta regni excepit Risiwindus habenis Filius, haud genitore minor pietate nec ausis Hic ter concilium ad magnum Synodumque colendam, Sacrorum proceres Toleti in tecta vocabat. Bamba anno 634. Mauros Hispaniae littora ingressos ingenti proelio fudit, igni classem succendit, Gallos vicit. Bamba dein sceptris subiit praefectus Iberis, Non ullo veterum inferior regnator avorum Seu laudem ingenii seu fortia proelia spectes Seu verum verae ante alios pietatis amorem. Gens iacet Herculeos quondam comitata labores, Eois longe à terris vaga littora circum Arctatas marium ad fauces, angustaque Porthmi Ab aratro ad principatum vocatus venenum bibit: Monasterium ingressus est.Murmura, cis rapidi curvata fluenta Maluchi, Atlantis subter praerupta cacumina montis, Mauris nomen inest, gens non imbellis in armis. Haec subitum innumeris vestibat classibus aequor, Emicuitque sali super alta, ferentibus Austris Littus in Hesperium, finesque Malacidos urbis, Hispanas late irrumpens vasto agmine terras. Mota velut rapidi verrunt ad littora venti, Similitudo. Hinc Boreas, gravis hinc incumbens flatibus Eurus Undarum ingentes cumulos atque aequora miscent Vi valida, hac illac et agentes cuncta pererrant Et passim insanis fervet rapida aestibus unda: Haud aliter subitis terroribus omnia complent Improvisi armis Mauri, et tumidum ensibus aequor Ipse perhorrebat tergo tot classica Nereus Ferre, simul longe et trepidos miseratur Iberos Iamque adeo campos passim obsedere patentes: Cum Bamba infando totis se viribus hosti Fervidus opponens, felici Marte potitur, Atque omnem lato succendit in aequore classem, Et dulci è patria infestos eliminat hostes. Eringus anno 686. Quem pater Inachiis procul inde profectus ab Argis, Materno ediderat Gotorum è sanguine gentis Hesperiae eductum terris florentibus annis Integer, imperio successit Eringus Ibero. Non modo consiliis praestans sed et utilis armis Nec regni socium Thudefridum est passus honorum, Saepe et concilium sacris de rebus habebat, Et verum studuit Christi defendere nomen. Fecit idem qui post frenos capiebat Egyta. Egyta anno 693. Vitissa anno 698. Libidinosus, quot vellent Sacerdotibus uxores permisit. Oculis et regno privatus misere obiit. Cui longe, ah Vitissa patri virtutibus impar Induit Hesperidum non dignos Principe mores Innumeris scelerum formis et crimine multo Degener, innocuoque sua impius ora cruore Perluit humanoque sitim de sanguinis haustu Restrinxit turpique furens sua corpora stupro Polluit addictis arae per templa ministris Laxabat thalamo frenos longeque sinebat Quas vellent et quot iunctas sine more tenerent Sponte lupas, turpi amplexu hoc impunius ipse Se peccare putans, sceleri Rex impia primus Signa tulit, veniamque dedit qui crimina fecit. Sed natura prius nervis sua iura solutis Foedere destituet rupto, prius Ister ad ortum Se rapiet celer ipse suum, nec sidera suetos Ostendent caelo vultus Phoebusque calentes Aethere sistet equos, et leges deseret orbis: Quam sua non rapiat sceleratos poena Tyrannos. Sic Vitissa suos passus pro crimine manes, Nam Rodericus eum Thudefridi filius ultro Fortibus invadens armis regno exuit atque Lumine privatum (namque huic ferus ante parentem Lumine privabat) vinclis circumdedit arctis Donec et extremo miserabile funere fatum Solvit et infernas moriens concessit ad umbras. Costa anno 707. Costa sequebatur solio Regnator Ibero, Vix sua ter roseus lustrans vestigia Phoebus Axe recensebat niveos candente iugales Hic etiam cum Rex fatales cessit ad umbras Haud ulli ingenio regum et virtute secundus. Sed nihil hoc praestans firmum perdurat in aevo, Invidet humanis fatum miserabile rebus, Quicquid in augustum tendens sublimius exit Ingenio supra reliquos, et laudis honore. Credibile est voluisse tamen caelestia regem Subtrahere hunc regno venturis numina fatis, Fatis quae prono instabant iam proxima casu. Roderic. frater Costae, anno 710.Nam simul imperium Rodericus habebat Iberum, Continuo horrendi procul instrepuere tumultus, Hic cum filiae vel uxori Iuliani Comitis Cantabriae stuprum intulisset, indignatus comes, exercitus Sarracenicos ex Africa, Duce Muza evocavit, qui occiso Roderico totam Hispaniam, Cantabris et Asturibus exceptis, in suam ditionem redegerunt, anno 717. In eo bello ad 700. Milia hominum utrinque biennii spatio periisse dicuntur. In Saracenis depellendis, reges Gotici seu Hispanici, deinceps magnopere occupati fuerunt. Carolus Martellus tunc Saracenos in Gallia repressit. Postea Carolus M. Alphonsum secundum contra Saracenos adiuvit, donec ad extremum Ferdinandus 5. anno 1492. penitus eos ex Hispania eiecit. Et gravis armorum sonitus, subitique fragores, Bellorum et multo heu passim vada sanguine spumant. Aspice quae nam tanta ruant procul agmina, nam quo Arma micent longe assultu, quae tanta virum vis Heu subito immineat superata per aequora lapsu. Comparatio seu similitudo. Ac velut atratus nubem cum colligit Auster, Et Sol horrificis per caelum absconditur umbris. Extollunt rapidi magno se turbine venti Crebra micat tremulis ferventior ignibus aether, Antra boant late saevisque fragoribus aura Intonat, et tactas feriunt vaga fulmina turres. Tecta solo recidunt et inundant imbribus arva Haud aliter furiosa ruens in bella Iuventus Maurorum procul à terris qua discolor Afer Sole calet rapido effervens, hac concita magno Sarracena manus fremitu sese extulit et iam Hesperiam petit, et fulgentibus irruit armis, Crudelem exercens stragem terrasque per omnes Tramitem agit gladiis passim quaque agmine lato Fundit Doris aquas quaque aequora tingit Iberus Ad Pyrenaeo praeruptos culmine montes Ille peragravit late furor, heu mihi quae nex Quae tela infandae quot milia tradita morti, Goticus effusus qui tum cruor omnia circum Hostis habet longe, et miserandis insidet oris Vix excessurus multo post tempore, cum fors Mutata in melius magnis sub regibus olim, Gotus ovans patriisque tuens se fortiter armis Illustres pulsa referet de gente triumphos, (Pene octo immensi demum post saecula mundi) Cum populos rector Fernandus habebit Iberos. Ipse gravi Rex est Rodericus clade peremptus, Illis accumulans immensa cadavera campis. Pars hominumque sinus propere confugit in illos, Quos late Oceanus undis Aquitanicus ambit Fortis equis ubi sese agitabat ovantibus Astur Quaque stat invictis animosus Cantaber armis Scruposis tutus saxis atque obice montis Contigit hoc septem nati post saecula Christi Nec non bis septem dilapsos insuper annos, Sed quae causa fuit tantorum prima laborum, Quis fomes? non hae eveniunt sine Numine caedes Vindex ira Dei cladem peccantibus affert. Dicam equidem tanto Rodericus hic ipse furori Causa fuit cladisque novissimus istius auctor, Ille etenim vetitos Iuliani saevus in usus Abripuit natam Herois Cantabribus oris Hanc ignominiam pater indignosque hymenaeos Ulturus saevo externos à littore Mauros Excivit, tanta et poenas cum strage poposcit. Libido causa mutationis et calamitatum regni. Proh scelus infandum proh detestabile facti Flagitium turpi fervens tetra igne libido Quam superum immanes mortalibus attrahit iras, Qualibus involvit poenis quae tristia totis Fata movet populis, quae toti proelia genti? Hoc scelere antiquos mutavit et ardua quondam Roma duces magnoque exacti crimine Reges Obruta quis Phrygiis ignorat moenia campis Tristia qua victi rapidas Simoentis ad undas, Rudera adhuc laesi testantur numinis iras, Non aries validi nec ahenea machina belli, Non quadrupes non vis regnis infestior ulla est, Illicitus quam mentis amor, quam caeca libido. Casta Deus mens est castis commercia iungit, Praesidiis firmans meritis laetaque laborum Fortuna cumulans miti beat undique fato, Unus homo quas res momento subruit uno Heu multo partas sudore parentibus olim, Vix illas longo magni post tempore tandem, Indultu superum, caelique favore benigni, Rursus in antiquum statuent virtute nepotes Rite locum. facile est turbare et vertere ab imo Regna solo, et magnis involvere cladibus urbem Atqui iterum in solido, in tutoque reponere easdem, Ac tristes penitus damnorum abstergere labes, Haec cura hic superum labor est et gratia Divum, Non opis humanae genitor qui regna per orbem Servas tenuia adhuc eadem quoque postmodo serves Integra Christiadum bonus et res aspice fluxas, Te Germana colat vero gens dedita cultu Divinique colant Reges, ne sancta profanus Regna trahat Mahomet, sceptra et sibi vendicet armis, Qui ferro Hungariis nunc saevior ingruit oris. Verte hostes retro, gentemque tuere fidelem. De regno Sarracenico.

ARabiam tenuerunt posteri Ismaelis qui ex Agar natus erat, à qua urbs Agra et Agraei qui lib. 1. paral. c. 5. Agareni dicuntur, quorum etiam Psalmo 82. mentio fit: denominati sunt. In ea regione in qua fuisse Agarenos certum est, cuius limites vicini Golaad etiam 1. Par. 5. monstrantur, collocat Ptolomeus Saracenos. Consentaneum est Agarenam gentem nominari maluisse Saracenam à Sara, quia gloriosius erat dici ortos à Sara quam ab ancilla Agar. Militaverant Saraceni sub Heraclio Imper. Ro. sed cum stipendia negarentur, et ipsi contumelia afficerentur (quaestores enim Heraclii dixerant se non tantum pecuniae habere ut huic canum turbae satisfacerent) defecerunt ac Ducem 1. Mahometum sibi elegerunt circa annum Christi 623. qui in vicinia Damasci regnum confirmavit annos novem. 2. Eius gener Amiras Damascum Gazam et Hierosolymam cepit. 3. Ahumar magna Syriae parte domita Aegyptum occupat. 4. Muhavias Caesaream Palaestinae septenni obsidione capit, et Persiam regno Saracenico addidit. Ita intra annos 30. Saraceni potiti Arabia Palaestina, Phoenicia, Syria, Aegypto et Persia et magnam potentiam adepti sunt. Postea Africam totam occuparunt. Alibi vero progressi in minorem Asiam obsederunt regnante Constantino Barbato Byzantium circiter annum 674. Unde repulsi redeunt cum maiore classe post annos circiter quadraginta circa annum Christi 718. sub Leonis Isaurici initium. Tunc rursus biennium Constantinopolim obsident Duce Masgada, sed rursus singulari ope divina, cum naves ignibus arte sub aqua factis incenderentur, repulsus est. Ita rursus aliquantisper Saraceni repressi sunt ne Asia minore et Byzantio potirentur.

Ex Africa in Hispaniam traiecerunt Saraceni circa annum Christi 717. rege Gotorum Roderico interfecto, quam cum decennium tenuissent, postea Rex Saracenorum Abidiramus 300000. hominum in Galliam duxit, ab Endone Westgotto Aquitaniae Domino contra Francos attractus, ac Burdegala direpta et magna multitudine Christianorum trucidata in summum periculum Galliam et Italiam coniecit. Huic Carolus Martellus Dux Brabantiae opponit robur Francici regni. Clam etiam ab Endone petit ne Christianum nomen in Europa deleri sinat eumque monet ut relicta societate Saracenorum coniungeret sese cum Francico exercitu. Proelio igitur facto, Deo iuvante, vincit Caroli Martelli exercitus et tota illa multitudo Saracenorum trucidatur. Periit in acie rex Abidiramus. Nec tamen sic quieverunt. Nam aliquanto post rursus ex Hispania duo ingentes exercitus Saracenici in Galliam effusi sunt freti societate Westgottorum in Aquitania et Narbonensi Gallia. Rex Saracenorum Athinius Anninionem capit. Hanc Car. Martellus cum magna difficultate expugnatam recipit, ac Athinium Narbone qua confugerat obsidet. Venit alter Rex Sarac. Amorraeus ex Hispania ut obsessis opem ferat. Huic obviam properat Carolus eumque in valle Carboria ad fluvium Birram vincit et trucidat. Interim Athinius relicta Narbona in Hispaniam aufugit. In his proeliis Car. Martellus auxilia habuit Regis Longobardorum Suebrandi Land. Fride. ducis Alemanorum et Odillonis Bavariae. Ex tot gentium fortissimarum auxiliis aestimari potest magnum Europae periculum à Saracenis fuisse. Repressi his cladibus Saraceni, qui se Gallia et Italia potituros esse sperabant, deinde semper inter Pyrenaeos montes sese continuerunt: Sic non solum Galliae vastatio: sed etiam propagatio Mahometicae impietatis in reliquam Europam prohibita est.

Profuit etiam haec victoria in Hispania quia reliquiae Christianae ex gente Gotica retinuerant loca horridiora vicina Pyrenaeis montibus Cantabriam et Asturiam. Inde progressae paulatim domitis Saracenis recuperarunt Hispaniam. Ex illis Goticis reliquiis orta est stirps proximorum Regum Hispanicorum, ex quibus materna origo est Rudolpho secundo Imperatori.

Verum ut redeam ad gentem Saracenicam. Etsi inter ipsam quoque seditiones et regnorum divisiones secutae sunt ut in aliis regnis: tamen Saracenorum principes sultani praecipuam potentiam in Syria, Aegypto, Africa et magna parte Asiae retinuerunt, donec rex Saracenicus qui Persiam tenuit contra Babylonicum Turcos attraxit qui paulatim accepta lege Mahometica excusserunt ex regno Persico regem Saracenicum circa annum Christi 1025. paulo ante Gotfridi expeditionem susceptam in Palaestinam. Ex eo tempore Turci late in Europam progressi sunt et nunc Christianas gentes vehementer affligunt. Ac operae pretium est considerare quomodo Saracena gens ex tenui initio tam subito crescere potuerit, cum quidem et genus doctrinae circumferret quod et impium et in filium Dei blasphemum exsistit. Nervus regni Saracenici videtur constitisse in genere Religionis et ratione disciplinae militaris. Mahometus enim ut milites et alios homines sibi conciliaret, astute doctrinam et leges suas ad cupiditatem hominum concinnavit, quae cum sint plausibiles in regno Mahometico, facile in ea populi, libertatis et gloriae cupidi consenserunt et ordinationem illam cupide arripuerunt. Hinc tam subitus est et felix ille progressus sicut dicitur: *taxei/a peiqw twm koiriw=m odiporei.