Poematum Nathanis Chytraei praeter sacra omnium libri septendecim.

Poematum Nathanis Chytraei praeter sacra omnium libri septendecim. Machine-readable text Chytraeus, Nathan Chytraeus, Nathan XML version, markup prototype, December 1999 ? markup Camena

http://www.uni-mannheim.de/mateo/camena/ chytr1 chytraeuspoemata.html chyt001.jpg chytraeuspoemata.xml chytr1/jpg html Rostock, 1579.

Regeln fuer die Texterfassung 12/2000

not necessary

chytr1 chytraeuspoemata 24 October 2003 Ruediger Niehl markup typed text - structural tagging complete - incomplete semantic tagging - no spell check. could not identify reference of errata-list item: "p. 114 sine". The "Varia itinera" have been double-keyed and manually checked - should be rather neat. 09 April 2004 Kim Barkowski markup Morpheus spell check performed NATHANIS CHYTRAEI SILVARUM LIBER SECUNDUS. MEMORIAE ILLUST. DOROTHEAE , Danorum Regis Friderici I. Filiae: et Coniugis D. Christophori Ducis Megap. SILVA PRIMA. Nuncia fama meas postquam pervenit ad aures, Doreotheae obitum memorans, viduique mariti Lamenta, et fratrum gemitus, lacrimasque sororis Sidereae: attonitus primo sine mente sonoque Dirigui penitus. quid enim, dum publicus omnes Excruciat plangor facerem ? numne unus acerbo Integer a luctu, nullos in corde dolores Sentirem immitis? non sunt ita ferrea nobis Pectora, qui colimus faciles ante omnia Musas : Non animi usque adeo ingrati, Charis ipsa salubri Quos alit ambrosia, quos ipse informat Apollo . Obstupui fateor, nec enim pudet: insuper idem Confiteor, solitis me aptantem carmina plectris Defecisse animo: cum nec conatibus esset Aequa meis, quam prae reliquis constanter amavi Melpomene , in nostras quondam officiosa camenas: Nec solito flueret mihi vena operosa liquore: Nescia ventosos efflare ex tempore versus: Nescia venalem invitis obtrudere palpum: Nescia prostibulis castas aequare puellas. Ergo mihi dubio haec melior sententia visa est, Nil potius, quam ieiune de funere tanto Dicere, et ingenii culpa, nomenque decusque Deterere eximiae virtutibus heroinae. Id quod grande nefas veteres quandoque putabant. Haec agitanti animo ambiguo, sacer ille Machaon Improvisus adest, mihi qui mandata benigni Principis exponit paucis pro tempore verbis: Quis ego, ceu subita afflatus, vi numinis, aura, Sensi equidem insolitum recreata in mente vigorem, Ipsaque Melpomene , facili iam blandior ore, Me vidit, praeiensque suis mihi sedula verbis, Cunctanti et trepido, sed non iniussa canenti, Talibus ora modis, pridem exspectata , resolvit. Sicne igitur regum soboles pulcherrima, sicne Doreothea iaces, longe formosior olim Flore rosae; nunc afflatis pallentior aura Brumali foliis: nec te sanctissima vita, Et pudor et probitas: sed nec querimonia fratrum, Vota viri, miseranda piae lamenta sororis Te poterant servare tuis, et pellere mortem? Fundite Varnigenae lacrimosa melismata cycni. Nympharum decus occubuit, quas Cimbrias ora, Dania quas vasto late circumflua ponto, Vandala quas tellus merito veneratur honore. Scilicet huic veterum paucis virtute secundus Rex genitor Fridericus erat, quem Balthica regna Agnovere patrem, cui paruit ultima Thule . Fundite Varnigenae lacrimosa melismata cycni. Doreothea iacet, dignam isto nomine quae se Praestitit, aeterni regis ter nobile munus; Cara ipsi, studiosa viri, studiosa suorum, Munifica in tenues, et iniquae sortis egenos, Imprimisque gregem miserum, cui maluit omni Prodesse officiosa modo; quam sponte novorum More tyrannorum laceram deglubere plebem. Fundite Varnigenae lacrimosa melismata cycni. Doreothea iacet, soror illustrissima fratrum, Cimbriacae qui sceptra gerunt sublimia gentis, Conspicui virtute duces, meritisque verendi. Quos inter quis non primo dignetur honore Heroem, a Christo memorabile nomen habentem, Heroem, cuius nullo laus desinet aevo, Inclita Maenaliam dum Dania surget ad arcton, Dum vasto excipiet Boream Norvegia tractu, Sulphurea horribili dum diffluet Hecla ululatu. His etenim rex iura dedit, pietatis amore Eximius, patriaeque pater, columenque bonorum Dictus, adhuc memori quorum sub pectore vivit. Fundite Varnigenae lacrimosa melismata cycni. Doreothea iacet, soror ornatissima cari Fratris Ioannis , veteri virtute fideque Qui celebris, populum lucrosa in pace gubernat, Canitieque sua et merito venerabilis ipsis Regibus est, viridique vigens crudaque senecta, Exigit innocuam dux strato in caelibe vitam, Unis intentus precibus, patriaeque saluti. Fundite Varnigenae lacrimosa melismata cycni. Dorothea iacet, soror inclita fratris Adolphi , Martigenae herois, nulli virtute secundi: Dorothea iacet, soror optatissima votis Elisabeta tuis, quae nunc quoque vestibus atris Obsita, sidereos lacrimis corrumpis ocellos, Atque incredibilem fers aegro in corde dolorem. Quin tecum lugere facis, cum cive colonos, Insignes urbes, villas, rura, oppida, pagos, Et populi tota cum nobilitate magistros, Insignesque aulae proceres, Roseique Lycei Doctores, iuvenesque pios, tecum ipse maritus Magnus Udalricus maesti dat signa doloris Pullatus. sed nec similis tibi filia, felix Arctoae regina plagae; sed nec gener ipse Rex Fridericus , avi referens optabile nomen, Absistent lacrimis, communis tempore luctus. Fundite Varnigenae lacrimosa melismata cycni. Omnibus illa quidem lacrimabilis occidit una, Sed nulli lacrimabilior quam compare taeda Cui coniuncta fuit, cum quo, si fata dedissent, Exigere aetatem longaeva in pace placebat. Hic ille est dux Christophorus , iuvenilibus annis Integer, at miserum celans sub pectore vulnus: Christophorus Phoebo carus, Megalepolis Arcto Quem vicina colit, votisque ardentibus optat, Mutet ut omnigenos ducis in nova gaudia luctus. Fundite Varnigenae lacrimosa melismata cycni. Christophori ducis occubuit carissima coniunx: Delectique vices fratris gemis optime princeps Ioannes Alberte , tuis circumdate natis. Heruleae nec flos gentis dux Carolus aegro Temperat a luctu, carum dum funera cernit Ducere germanum , nihil est quo carius illi, Nil optabilius, nil toto antiquius aevo. Fundite Varnigenae lacrimosa melismata cycni. Cimber et undisoni iam flebilis accola Varni Quid cessas tepidos lacrimarum fundere rivos? Dorothea iacet quondam vestra inclita princeps, Vestrarum custos domuum, tutela focorum, Supplicibus facilis, cunctis venientibus aequa, Feminei generis decus, exemplumque perenne: Ornamenta animi, atque auro magis aurea virtus, Quam priscis fecere parem, multisque priorem. Fundite Varnigenae lacrimosa melismata cycni. Dorothea iacet princeps nostro optima seclo , Iamque illi haud solito diffulgent labra rubore: Clausa superciliis, quondam radiantia, torpent Lumina: pallentes vigor omnis deserit artus. Quin illa moriente, simul moriuntur honores Silvarum, terraeque decus: scelerata pruina Omnia deformat, glaciesque et nubila passim Regna tenent, tumidis insurgit fluctibus aequor. Fundite Varnigenae lacrimosa melismata cycni. Dum philomela silet, lugentque atrata columbae Funera, et Alcyones scopulos, et littora circum Triste sonant, stagnisque imis se mergit hirundo, Nec gemere arenti desistit turtur ab orno. Dum Delphin fugit, et luctu tabescit amaro, Atque imo Oceani plorant sub gurgite phocae. Fundite Varnigenae lacrimosa melismata cycni. Flebilibusque choro nympharum haec dicite verbis, Nympharum , quae velivolae pendentia Balthes Pumice tecta tenent, lat‚que sedilia complent Vitrea, ubi rapido centum undique flumina motu, Centum amnes coeunt. hic illis dicite cycni, Ut carmen, lugubre canant, miserabile carmen Ut repetant, iterentque adeo, quod mobilis aura Differat in varias mundi quadruplicis oras. Sed satis indultum est lacrimis, vehementior aequo Non debet dolor esse viri. nec luctibus illa Indiget, usque adeo sancte, placid‚que pi‚que Quae supremam animam posuit, votisque profusis Ingemuit Christum , cui verba novissima dixit, Et cui Christus amor, Christus decor, omnia Christus . Sistite Varnigenae lacrimosa melismata cycni. Olim tempus erit, quod nec procul auguror esse, Quando illa exuviis, Christo donante, receptis, Marmorei exibit gaudens e fornice claustri, Cumque Deo aeternas, non morti obnoxia, luces Exiget, angelicae par maiestate cohorti. Sistite Varnigenae lacrimosa melismata cycni. Scilicet ut riguas quae complent lilia valles, Ut violae, aut foliis ut Paeonis herba tenellis Intereunt brumae adventu, penitusque putrescunt: Verum ubi sol novus exoritur, rediitque novum ver, Tum redeunt horti pulcherrima sidera flores, Amissumque decus telluri afflatur, ut illa Iam nitidas ornata comas arrideat aethrae: Haud aliter vacuis illata cadavera bustis Non sopor aeternus, non mors aeterna coercet; Iustitiae cum sole eadem quandoque resurgent Integra, et innatae nil prorsus habentia labis, Ut mox perpetuae ducant exordia vitae. Lux eadem raptam tibi reddet Dorotheam , Restituetque suis, qui restituentur et illi, Ut pariter regno numquam intereunte fruantur. Sistite Varnigenae lacrimosa melismata cycni. At tu Melpomene ante omnes mihi cara Camenas , Quaeso haec, en lacrimis perfusa melismata nostris, Sume tibi, laetaque manu vultuque tuere, Et nebulas tenebrasque omnes a versibus arce Diva meis, rapidi ne filia temporis aetas, Aut rubigo illos arrodat dente maligno, Obducens laceris inopina oblivia chartis. Fac potius tanti et tam clari pagina custos Nominis, ut vita sine fine superstite vivat, Atque ita Dorotheae omnem laus impleat orbem. Sistite Varnigenae lacrimosa melismata cycni. MEMORIAE ILL. ET OPT. PRINCIPIS, DN. IOANNIS ALBERTI , Ducis Megapolitani . SILVA II. ERGO ego perpetuas posthac iterabo querelas Regia fata gemens? ergo mihi carminis una Materies lacrimae? sat iam mea pectora, sat iam Exhaustas maduisse genas oculosque rubentes Credideram: cum Dorotheae maestissima nuper Funera plorassem : sed enim constantia rebus Quae sit in humanis, tenui quam pendula filo Magnatum quoque vita tremat, nutetque cadatque, Hinc quoque perspicuum est. nuper dux optimus una Dorotheae exequiis aderat, sanusque valensque: Nunc iacet exanimis, tumuloque imponitur ipse. Hic tenor, hic cursus miseri miserabilis aevi est. Ergo Megalburgae clarissima gloria gentis Ioannes Alberte iaces, morboque gravatum Nec pietas, nec te potuit pulcherrima virtus Incolumen servare tuis? nil vota piorum, Nil castae valuere preces, gemitusque profusi? Quin tecum nobis bona tot, bona tanta perirent. Quid prius hic? quid posterius? quid denique dicam? Quid taceam, attonitusve querar? crudelia dicam Sidera? crudeles Parcas ? crudelia fata? Quae tantum rapuere decus columenque suorum. Fundite Varniades lacrimarum flumina Musae . Quando ego iam vestris carmen lacrimabile ripis Accino semianimis: vestroque in margine maestum Demittit Rosa maesta caput: croceique capilli Languore arescunt: et odor dilabitur omnis. Largifluas quis enim lacrimas hoc tempore sistat? Dum princeps generosa ducem, quem ardebat amore Mirifico, gemit, et tumulis iam condit avitis: Quin fletu et lacrimis paene exanimata, dolori Succumbit, nulloque domat suspiria fine. Fundite Varniades lacrimarum flumina Musae , Dum proles animosa ducis, duo lumina gentis Heruleae , veterumque ducum de stemmate flores Magnanimi heroes, patrem fratremque profusis Deplorant lacrimis: dum maximus Udalricus , Iampridem vestri constans defensor honoris Cum consorte dolet: simul et Megalepolis omni Dat lacrimas gemebunda loco: dum Balthicus ipse Murmurat Oceanus : dum concava saxa querelas Halcyonum resonant: scopulique in vertice cano Nescio quid queruli ingeminant lacrimabile mergi. Fundite Varniades lacrimarum flumina Musae . Occubuit bonus hic princeps, dux optimus ille, Quem pietatis amor, praestans doctrina fidesque, Virtutumque decus cunctarum, et principe digni Ornarunt laudum cumuli: quem docta lycea, Templorumque sacrae, quem cum doctore cathedrae Patronum agnovere suum: quem musicus ordo Protectorem habuit: qui profuit omnibus unus, Et nulli, nisi forte sibi bonitate manuque Munifica, nocuit: tellus quem Vandala patrem, Custodem pacis placidum, populique salutis Deflet, et interitu tanti ne principis atrae Immineant clades, patriae studiosa, veretur. Fundite Varniades lacrimarum flumina Musae . Nec stirpem celebrate ducis, sat nobilis illa est, Sat celebrata aliis. aliena encomia iactent, Propria quis desunt. Non istas inclitus umbras Gloriolae, princeps, et quae non gesserat ipse, Aut iusto pluris facere, aut laudare solebat. Sed virtute sua niti, et memorabile nomen Quaerere praeclarum vera ratione putabat. Ergo patre Alberto , matre infans editus Anna , (Huic genitor Ioachimus erat, celeberrimus ille Marchio , Caesarei diadematis arbiter olim) Musarum est gremio exceptus, castaeque Minervae : Ubera ei Pietas a primo praebuit ortu: Ingessit mansum bonitas: Clementia custos Ad fuit a teneris: movit Themis aurea cunas. Indole cumque adeo rara puerilibus annis Conspicuus foret; hae pariter, velut agmine facto, Erudiere animum varia virtute, suisque Quaelibet hunc studuit certatim extollere donis. Fundite Varniades lacrimarum flumina Musae . Ille ubi floridulas prima lanugine malas Texerat, Aonium Viadri concessit ad amnem, Excolere ingenium, doctosque audire paratus. Non ignarus opes animi praestare caducis Incertisque bonis. saepe illum candida Phoebe Dum reliqui ludo indulgent, aut pocula siccant, Invigilare libris posita de nocte lucerna Vidit, et arcanos Sophiae penetrare recessus. Saepe illum sol eois paulo altior undis, Stertere dum multis melli est, perdiscere vidit Quidquid habent veterum historiae, vel Tullius ille Romani nitor eloquii: quem sedulus haustim Imbibit, huic studio nec seris defuit annis. Fundite Varniades lacrimarum flumina Musae . Dilexere omnes iuvenem hunc: tulit ille frequenter Palladii Dux sceptra chori . non inscius illud Testatur Viadrus , docti testantur ibidem, Huic ultro qui iura sui committere coetus Coniunctis volvere animis. qui dignior illo Tum foret, in reliquis est nemo repertus, honore. Interea pater, exemptus mortalibus oris, Astra petit: legitur princeps in flore iuventae Unanimi voto, patrii successor honoris, Egregius princeps, cuius modo funera fusis Prosequimur lacrimis. ergo ille umbracula linquens Musarum , in lucem prodit, populique coronam, Iampridem percepta usu praestare paratus. Sed gravia esse solent magnarum exordia rerum, Difficilesque aditus primo surgentibus obstant. Ioannes Alberte tuos sic turbida fasces Tempestas primo excepit: Sphinx impia quando INTERImens passim purae pietatis honores, Hic quoque speratas cuperet sibi figere sedes. Praeterea Laestrygoniae vis dira catervae, Iura sibi quae nata negat, quaeque arrogat armis Omnia, turbabat crebris haec arva rapinis, Rara coercebat censura aut poena rebelles. Dux igitur commissa sibi cum sceptra teneret, Acriter his studuit quamprimum occurrere monstris. Sphinx citius pulsa est, istas quam invaderet oras: Et qui iura aliis iampridem scripta putabant, Non sibi; legitimis fasces submittere habenis Compulsi sunt, et domiti. nam principis illo Tempore, praesidio leges munire forique Iudicia, et motas iuste componere lites, Unica cura fuit. sic vis eiecta verendis Legibus Astraeaeque locum concessit avitum, Fundite Varniades lacrimarum flumina Musae . Ille idem princeps gnaro cum pectore nosset , Non frustra coiisse homines: non agmina casu Finitimas habitare domos, urbesque tenere: Sed pietas ut vera suos extendere fines, Alter et alterius posset sermone doceri, Qua caeli se pandat iter sedesque beatae: Templorum cathedris fidos vigilesque ministros Imposuit passim: quin ne quandoque deessent Doctores, aut qui populo virtute praeirent, Adiunxit templis ludos, ludisque magistros Praefecit, pueros qui prima elementa docerent Linguarum, vitaeque darent documenta beatae. Crebraque distribuit docili munuscula pubi, Discendi illecebras, irritamenta laborum. Fundite Varniades lacrimarum flumina Musae . Ille ille occubuit, cui templa ornata venuste, Bibliotheca etiam variorum instructa librorum Codicibus multum sese debere fatentur: Quam nunc exanimem veluti lugere putares, Omnia cum solito videas spoliata nitore. Fundite Varniades lacrimarum flumina Musae . Ille ille occubuit, quem vestra Academia, pridem Quae exanimi similis plane deserta iacebat, Instauratorem agnoscit, fidumque patronum. Hic sumptus cum fratre graves impendit, et ultro Annua constituit Rosianis praemia Musis , Atque adeo nobis vobisque haec otia fecit. Hic doctos, cum fratre, viros hinc inde vocavit, Qui linguas artesque omnes cum laude docerent. Et Sophiae arcanas penetrarent mente latebras. Quos ipse haud raro hic praesens audire solebat, Exemploque suo docilem inflammare iuventam. Tum primum Varnus fontis sentire liquorem Castalii , fluviisque suum coniungere nomen Nobilibus coepit: tunc isto in litore Pallas Ducere cum Nymphis ad Phoebi plectra choreas Primum visa fuit: tum munera vestra propinquas Implerunt gentes, urbes, et Balthica regna . Fundite Varniades lacrimarum flumina Musae . Ille ille occubuit, qui non modo tempore pacis, Officiisque togae, iustis sed et inclitus armis, Consiliisque fuit, quae bella gerenda requirunt, Si pietas patriaeque salus ea posceret. acre Mauritius , belli fulmen, tremor unus Iberi , Non negat hoc, consobrino huic qui foedere iunctus, Communem patriam, ius relligionis, et ipsam Libertatem auro potiorem, et vincula pacis Asseruit bello, auspiciis felicibus orto. Hoc etenim summo posita in discrimine rerum Teutonia , et Papae , et Hispani militis imis Faucibus erepta est, Passavo et foedere pacto, Insperata quies rediit, cui nunc quoque nostra Otia et illaesae debemus commoda vitae. Salve magne heros, iterum dux inclite salve, Tu bello praestans, invictus pace fuisti: Principe te patriis decus admirabile terris Contigit, aeterno quod numquam abolebitur aevo. Fundite Varniades lacrimarum flumina Musae . Extollant arces alii, venasque metalli: Succineas aliis libeat laudare corollas: Admirentur opes alii, fossasque profundas Aggeribus cinctas, vicinosque arcibus hortos: Nil ea sunt collata tuo dux optime dono, Quo patriam bonus ornasti , gentesque propinquas: Pro quo posteritas sero comitata nepote Perpetuas repetet longo tibi tempore grates. Haec bona sunt aeterna tuis quae sponte dedisti; Momento tantum illa brevi mortalia durant, Corporeis socianda bonis, vitaeque caducae, Non animo aut menti, mortis quae spicula nescit. Salve iterum divine senex, tu reges imago Siderei bonitate tua meritisque fuisti. Nam tibi neglectis aliis, caelestia primo Dona propagare, et populis ostendere Christum , Conservare artes, ludosque et templa tueri Cura fuit. iactent alii, se milite cinctos, Armataque manu populos, vi regna tenere, Doctrinam curare nihil: mihi proximus ille Dilectusque Deo, et populis quoque creditur heros, Exemplis dux magne tuis si motus, et ipse Sit sapiens, Musisque libens sua limina pandat, Largiter et sacras accendat honoribus artes. Non decus est aliud non verius ornamentum, Quam patria aut regio docti si principis, una Et Sophiae et Christo placida alcedonia curet, Doctrinasque sacras aliis communicet oris. Cedite Cecropii , Spartani cedite reges, Hic alius princeps, qui non mortalia tantum Dona dedit populo, leges et iura per orbem: Sed vitae caelestis opes, et gaudia, vobis Plane ignota tulit. lat‚ quin gentibus idem Finitimus, vel quos aetas quoque postera mittet, Muneris est auctor tanti: date lilia plenis Pierides calathis, tam sancti ad principis urnam, Et querulis maestas linguis iterate querelas. Nunc columen vestrum occubuit, tutorque fidelis, Quo vivente animi tantum superesse solebat. Sed nunc, heu variae nimia inconstantia sortis, Heu nunc in tenues spes illa evanuit auras. Quando erit ut mitis caeli indulgentia talem Reddat in orbe ducem? quae sidera rursus in uno Pectore tam raras cumulabunt aurea dotes? Hoc pietas, amor in populum, prudentia, virtus, Magnus in adversis animus, mitisque secundis, Hoc animi bonitas, facundae gratia linguae Iustitia hoc, pudor et gravitas, et larga iuvando Dextera, perpetuas habuere in principe sedes. Hoc duce turbatis rediit pax aurea terris, Pax gemmis potior. crevit reverentia recti: Praedonum agricolae nullas timuere rapinas: Omnia quid repetam? nihil hoc pretiosus ipso, Nil melius vidit gens Vandala : perdidit umquam Nil melius toto lacrimans Megalepolis aevo. Scilicet hoc, hoc illud erat, quod turbine nuper Horrifico celsas rumpi et procumbere turres Vidimus: hoc hoc illud erat, quod vidimus aethram Sub noctem ardere, et tremulas dispergere flammas. Nec mirum. quin fama meas cum perculit aures, Magnanimum cecidisse ducem, simul omnia mecum Tristari et veluti lacrimas effundere sensi. Te vivente, novis ridebant gramina campis, Omnia florebant. cantus dulcedine captae Ducebant Charites per florea prata choreas, Carmina non deerant nobis, non plectra sonora. Te moriente mori pariter natura videtur: Deficiunt avido pecori sua gramina: flores Rura negant solitos: ut nihil nisi tristia fas sit Cernere, nec tanto finem sperare dolori. Fundite Varniades lacrimarum flumina Musae . Saepe ego iam vestras tacite digressus ad undas, Mane novo, tantis quaerens solacia curis, Praeter lamenta, et tristes audire querelas Nil potui. ferrugineo velatus amictu Pallidus eois Phoebus surgebat ab undis: Affixus ripis cursus frenarat aquarum Varnus iners glacie, durisque immobilis undis. Ad laevam insueto strepitabat gutture corvus: Varnigenae quin quotquot ibi pascuntur olores, Proxima flebilibus complebant saxa querelis: Mussabant fulicae: deserto in littore cornix Sola ibat, tanquam attonito confecta dolore: In stabulis armenta boum pecudesque gemebant, Graminis oblitae: argutis in vallibus Echo Saepe vocata mihi, saepe exaudita vocanti, Iam praeter solitum verborum oblita silebat. Singula quid repetam? nil non lacrimabile vidi, Nil fletu vacuum. angusto sic pectore tristis Exieram, tristes repetebam tristior aedes, Haec mecum tacitus: mutata quid omnia cerno? Anne etiam superos defuncti funera tangunt? Quid portenta volunt? an non aliquando redibit Qui vigor ante fuit campis avibusque canoris? Sed redeat certe, rediturus ut esse videtur: Saepe reviviscit iam mortua frigore malva, Annus ubi cum sole redit: sic cernis anethum, Sic violas, tenerasque rosas, apiumque renasci: Sed simul atque homines miseros pariterque potentes Mors semel abripuit, terrisque abscondidit atris; Tum reditus via nulla patet, tum ducere longos Cogimur occluso saxi sub fornice somnos. Sed pietas meliora docet. non corpora casu Nimirum consumpta mori: divina voluntas Hic regit, aeterna disponens omnia lege. Nec plane in nihilum, quod nil fuit ante, redire Credimus, aeternae sperantes gaudia vitae. Sic noster quoque dux, nostro dux optimus aevo, Sortis tentator variae, post mille laborum Multiplices curas, sceptri mortalis honores Deposuit mandante Deo: nec funere totus Interiit: superas animus delatus ad arces, Heroas sanctos inter regesque triumphat. Hic sacer Ezechias , hic Constantinus , et ipse Isaides hic psalmographus tibi Carole magne Iunctus adest: noster proavis dux proximus astat, Et patri et socero: multi illum lumine claro Circumdant caelique novos gratantur honores, Cumque ipso unanimis mundi deliria rident. Vertite Varniades lacrimas in gaudia Musae . Imprimis patrem geminis complectitur ulnis Albertus puer illustris, qui praevius arcis Regna adiit superae, multum lacrimante Borusso . Hic ille Albertus , quo se iactabat alumno Herula gens, hic ille patri matrique voluptas, Spes patriae, magni proles generosa parentis, Tum fortunati, propria haec si dona fuissent, Quae tantum Deus ostendit mox abstulit olim; Sed vere iam felicis, cui redditus ille, Post aeternum aderit miro devinctus amore; Quem non ulla dies, non fati iniuria solvet. Vertite Varniades lacrimas in gaudia Musae . Ad vos nunc rediit tanta exspectatio , tantae Laudis honos, o Heruleae nova sidera gentis, Egregii iuvenes, qui partim funera fratris Iam gemitis: partim patrem ploratis ademptum. Heredes vos virtutum fratrisque patrisque Esse decet, quin esse patet, semperque futuros Credibile est patriae, et cunctis quis patria curae. Vertite Varniades lacrimas in gaudia Musae . Imprimis tamen eximii ducis inclita virtus, Et bonitas Udalrici senioris, amicam Solatur patriam, Varnique inhibere querelas Incipit, et lacrimas sensim sedare profusas. Aspicis ut celso praeclara e corpore virtus Emicet; ut patrio summa omnia spondeat orbi. Fallor an Aonidum cultrix Academia, divae Eiusdem auxilio, sperato in flore, fruetur? Christe tuum defende ducem, coeptosque labores Dirige, ut illorum nullo laus concidat aevo. At tu magne heros (quoniam te regia caeli Iam tenet, et coram stellas fulgore coruscas Mortalesque vides secura e parte dolores) Aeternum dux clare vale, et seu sidera lustras; Seu legis aeternos invicto pollice flores; Seu celebras sine fine Deum; en maerentis alumni Carmina, fortassis nimium properata, verendos Ut manes, cineresque diu testentur amatos, Accipe supremum munus: meliora deinceps Forte et plura canam, quando tibi certa quotannis Dona feram, tumulosque tuos mea carmina flebunt: Cum gemitus Pietas, lacrimas Constantia fundet: Purpureasque rosas tumulo, spicasque cilissas Insperget Bonitas: tristes Pax maesta cupressos, Et feret evulsos ululans Clementia crines, Immemoresque tui nos nulla oblivia reddent. Has ego Rectoris iussu procerumque coronae Effudi lacrimas fidi monumenta doloris Publica; vos mecum suspiria crebra, frequentes Fudistis gemitus: quin nunc quoque funditis, orbi Praesidio tanti herois, tantique patroni. Ne tamen immodico cruciemus pectora luctu, Sit modus in gemitu, cessent suspiria, finis Sit lacrimis, studiosa cohors, finisque querelis. Non etenim decet hunc fletu lugere perenni, Cui Deus ipse omnes lacrimas abstersit, et inter Quem sanctos caeli heroas divosque locavit. DIXI. Recitatum in funere ill. princip. mortui. an. 1576. 12. Febr. PROXENIA VARNI . D. HENRICO BARONI STAREMBERgio , Caesareo in Megapolin legato. SILVA III. Austriadum decus, et lumen virtutis avitae, Magne Baro, veniane tua mihi posse licebit Pandere? fatidico nuper quae carmine nymphis Hic pater e medio memorabat flumine Varnus , Cum te, collegamque tuum, mandata ferentes Caesaris, optata vidit consistere ripa. Quin licet. heroum doctis exculta Camenis Pectora, nil feritatis habent, quae candor, et ardens Sincerae bonitatis amor sic mollit, ut illis Vivat in immenso nil plane humanius orbe. Ergo age, dilectum Musis caput, annue coeptis, Tempus erat, sol Astraeae quo lancibus instans, Pronior occiduo se demittebat Olympo , Cum subito exsultans fremitu, caput extulit undis Varnus ovans, vinctusque comas viridante corona Arduus emicuit, crescente et flumine maior, In mare caeruleum, cursu sese intulit acri, Stant circum nymphae attonitae, mirantur euntis Murmur, et assuetas superantia flumina ripas. Ipse etiam pater Oceanus, quem Balthica frenant Littora , miratus, quo te tam turbidus infers? Quid laetaris? ait, quae nam sibi cornua fumit Impetus ille tuus? quid fluctibus aequora turbas? Fare age. cui Varnus contra, quin desine posthac, Desine mirari insolitos, pater optime, cursus. Causa patet: mihi corda micant: nova gaudia pectus Vix capit: ad iustos desunt mihi brachia plausus. Quod magis est, ipsum videor iam vertice caelum Tangere, nobilibusque meum coniungere nomen Gestio fluminibus. non me Pactolus arenis Turbidus aurifluis, non Ganges vincet amoenus. Scis pater, ut regio, noster quam dividit amnis, Quamque Megalburgi heroes cum laude tuentur, Pertulerit multos belloque et peste labores. Scis pater, ut nostrae fundatum in margine ripae, Tot mala pertulerit, tot dura pericla Rosetum , Duxerit et miseros quonam discordia cives. Nunc optatus adest tandem Starnbergius heros, Caesaris auspiciis, quin ipso a numine missus, Tentet ut exortas placide componere lites. Sit felix et fausta dies, vir maximus ille, Qua novus huic hospes succedere dicitur urbi. Affulgere meae nunc spes optata saluti Incipit, et fessis finem promittere rebus. Quam laetor, venisse virum! qui lampadis instar Phoebeae exortus, regioni apparuit isti, Principibusque meis, et pressae cladibus urbi, Cum tenebris nubes abigens, vultuque sereno Omnia promittens nostris felicia terris. Qua grates tibi voce canam? pulcherrime regum Rex, Regumque pater, Maxaemiliane , tuorum Arbiter, imperiique caput. tu maximus ille es, Augustus parens, ad publica commoda natus, Qui cunctas animo virtutes, plurima regna Imperio iussisque adeo complecteris aequis. Hinc licet ingenti variorum mole laborum, Curarumque gemas: non te tamen illa, tuumque Affectum impediunt patrium: quin me quoque laeto Numine, sollicitoque iuves mea commoda vult. Ergo magne pater patriae, spes unica secli , Vive diu, fascesque tuos, et sceptra tuorum, Turca simul, Moscusque ferox, et Parthus adoret. Tu modo perge tuum claris extendere factis Nomen, et immensum comple virtutibus orbem, Sidereusque tuis caelo te laudibus infer. Sed memor unde abii. quonam laudabitur ore, Carmine quo, praestans animi Starnbergius heros? Nobilitate potens, et avito stemmate clarus. Vix alio se Danubius iactavit alumno Splendidius, cuius rapidas hic natus ad undas, Accrevit sine labe puer, virtutibus annos Praeveniens. illum propriis excepit in ulnis Pallas ovans: illum placido pulcherrima vultu Melpomene vidit nascentem: amplexibus illum Austriades , nymphae patriis fovere sub undis: Ad cunas duxere choros, et carmina blandis Accinuere modis Charitesque et dexter Apollo . Vix Iove Creta suo, vix tantum Roma Quirino , Laetata est, quantum tanto se pignore tollit Austria gens , quantumque suos hinc iactat honores, Et merito. Quid enim tanto praestantius exstet Heroe, ad veram laudem qui natus, et artes Ingenuas, teneris Musas dilexit ab annis. Danubius mihi testis erit, mihi testis et Albis , Illum qui semper magnumque et magna sequentem Viderunt, alterque illi de germine myrti, Alter odorata velavit tempora lauro. Hinc ille Aonii pulcherrima gloria fontis Eminet ante alios. non illi Palladis artes, Et quae Socraticis olim latuere libellis, Ignota aut veterum sunt clara poemata vatum. Non illi ingenium, facundae aut flumina linguae, Non fortuna deest, rebus spectata gerendis. O quoties illum, Ligeris , Mosa , Sequana , Scaldis , Et Rhodanus sunt mirati! cum carmine ripas Arguto implevit meditans. quam saepe Britannos Ipse suos Tamesis , tumido licet ore superbus, Illi postposuit: quam saepe et Thybris et Arnus , Medoacusque decus tantum invidere beatis Dilectisque Deo populis, quos alluit Ister . Ipse subinvideo, (veniam concede fatenti) Austria magna tibi, tanto quae insurgis alumno Altius, et summis caelo te laudibus aequas. Non tamen ingratus tibi sum, debere fatebor Me tibi, dum celsi moles amplissima mundi Stabit, et aeterno lucebunt sidera caelo. Munere namque tuo, certam sperare salutem Incipio, finemque malis. quin gratulor idem Austria clara tibi ex animo, congratulor orbi Terrarum, imperioque tuo, invictissime Caesar, De tali tantoque viro, qui divite praestans Eloquio, Cato consiliis, et Scipio corde, Pompiliusque fide, regno et tibi consulit, ore Magnanimo prudens, magnis in rebus agendis: In dubiis idem cautus, durisque periclis Intrepido praesens animo, patiensque laborum. Felix illa dies, quae nostris intulit oris Hoc decus et lumen. salve lux aurea, salve, Et felix ac fausta mihi, sine nube quotannis Concelebranda redi, nil te mihi gratius umquam Est ortum, visumque meae nil pulchrius urbi. Illius adventu, puri lux aetheris ultro Clarior emicuit, blandae cecinere volucres, Arboribusque comae virides, et gramina prato Finitimis rediere locis. quin compita, fontes, Et fora conspectu illius ridere putares, Tanta viri bonitas, tanta est in pectore virtus. Sed laudes recitare omnes, res dicere gestas, Splendoremque sacri generis, patrumque priorum Nomina, virtutesque brevi describere versu Cur libet? eloquii hic mecum vis victa laborat, Vellicat et teneram dudum mihi Cynthius aurem, Quin nostrae nil laudis eget Starnbergius heros, Doctrina et virtute sua, generisque vetusti Splendore insignis, toto et laudatus in orbe. At nunc ante alios ego fortunatior amnes Laetitia exulto , et certam iam spero salutem. Tu nostrum, pater omnipotens, ne respue votum, Sis satis innumeros pestis bellique labores, Sit totiens flammas, et funera saeva tulisse, Sit clades tolerasse satis, tantosque dolores. Fer pater auxilium fessis, firmamque quietem. Sic iterum ripaeque meae, regioque virebunt, Florebunt violae: gratos ego laetus odores Balthica diffundam passim per littora : nostri Dulce melos cygni repetent: schola laeta resurget: Gaudebunt Musae : languens Rosa dulce rubebit: Et passim laeto ridebunt omnia plausu. Haec bene si memini, vel non diversa, recensens Varnus , arenosis iterum se condidit undis. At pater Oceanus , promissam in pectora barbam Demulcens, laetemur ait, vultuque sereno Gaudia laetantis. quin tum quoque dicta referre Haec eadem tibi me voluit. flos inclite secli , Et patriae tutela tuae, sidusque perenne, More tuo, frontemque hilaris, mentemque serenus, Carmina non duro, quae mittimus, accipe vultu. Dent alii gemmas, et pondera divitis auri: Haec ego iam, pariterque tibi me dedico totum, Forte olim meliora, manet si vita, daturus. Sic tibi viventi feliciter omnia cedant, Sic tibi compositis afflictae litibus urbis, Ad patrios liceat laeto remeare penates, Coniugis in carae amplexus, et Caesaris aulam. Rudigerus quoque dilectus tibi frater, et alter Guntacorus , laeto incolumem te pectore, laeto Excipiant reducem vultu. quos carmine quondam, Si mihi vita manet, tecum celebrabo, simulque Ex alto repetam vestrae primordia gentis. Interea tu vive diu, sine fine modoque Austriadum decus, et lumen virtutis avitae. D. RICHARDO STREINIO BARONI, ET CAESAris Consiliario. SILVA IV. Excellens virtute Baro, qui stemmata gentis Romanae , et veterum describis gesta Quiritum , Nobilitate potens, et avitae gloria gentis, Maximus ingenio doctrina maximus heros. Ecquid ubi aspicies ignotae carmina Musae , Ignotamque manum, tacito mirabere vultu, Et quid nostra velit sibi confidentia quaeres? Quae turbet levibus tua summa negotia nugis. Parce tamen generose Baro, non inscius error, Non levis ambitio, tumidisve audacia buccis Hoc vir summe iubet: tua quin pulcherrima virtus, Ignea cui vis est, tua me sapientia victum Huc rapit, egregioque tui succendit amore. Scilicet haec vis est, hi sunt virtutis honores, Hic splendor doctrinae animi, vultusque sereni, Nesciat ut tectus tacitis latuisse tenebris: Sed, velut excelsis sub noctem in turribus ignis Emicet, ignotosque etiam fulgoribus aureis Mirantes trahat, et summos inflammet amores. Praesertim si dux aliquis nova lumina cernens Intendat digitum, multosque impellat eodem. Hic meus est David sincero pectore frater, Hic mihi virtutesque tuas et mentis acutae Praedicat ingenium, facundi praedicat oris Eloquium, merita, et faciles sine crimine mores, Munificasque manus, et veri signa favoris. Pro quibus aeternas tibi me quoque dicere grates Quis debere neget, vatum qui munera norit ? Ob quae carminibus te nos celebrare canoris Quis debere neget, vatum qui munera norit ? Ergo Venusinus quondam sua carmina vates Ut Maecenati exhibuit, quando aurea secla Conderet Augustus toti venerabilis orbi: Sic ego, dum sceptro Maxaemilianus avito Aemulus Augusti , patriis creat otia terris, Te veneror, fidum Musis Phoeboque patronum. Et tibi do sterilis non optima carmina venae, Quae meliora favor tuus et clementia reddet. Cui Musas commendo meas, tu fratris amici Quaeso patrocinium placido non abice vultu, Praesidioque tuo, et facili nos fronte tuere. Sic tibi concedat diuturnae tempora vitae Rex super-m , tandemque suis te sedibus addat, Iustitiae magnum meritis fideique patronum. CAROLO DANCAEO , GALLORUM REGIS IN DANIA LEGATO. SILVA V. En etiam caeli facies, tibi Carole ridet Insolito candore micans; dum regis amici Iussa obiens, gelidas Varni concedis ad undas, Mox Viadrum quoque visurus. salve optime, salve Carole Gallorum lumen: quem Dania summis Annumerat populosa viris; quem laudibus ornant Magnanimi reges. iterum clarissime salve Gallorum Dancaee decus. tu dignus honore Quem summo afficiant Musae : quem carmine Phoebus Ipse canat; tu pestiferas componere lites, Aversosque animos tu conciliare laboras Eloquio, et celsae mirandus acumine mentis. Nil bello magis invisum mortalibus aegris, Pace nihil melius, nihil est optatius orbi, Musaeoque gregi imprimis, quem bella fatigant, Pax recreat, viridemque iubet sperare coronam. Pacis amatores igitur quis nolit amare? Quis dignos quovis illos non credat honore? Salve iterum Dancaee meis carissime Musis . Vade bonis avibus, felici sidere causam Pacis age ex animo, laetusque revertere nobis, Praetendens oleae ramum, sperataque dudum Foedera divulgans, sero servanda nepoti. Fallor an ille dies properis pulcherrimus alis Advolat, et laeto denuntiat otia plausu? Conflaturque novus ferrata e cuspide vomer? Fallor an obductos ferrugine conspicor enses Vaginae adnasci? fumoso pulvere nigras Obduci galeas; quas turpis aranea velo Contegat, iratusque omni Mars exsulet orbe, Auxiliis Dancaee tuis. te dextera Regis Protegat aetherei, seros ut Nestoris annos Contingas, placida felix viridisque senecta, Ducat et aeternos pax dudum optata triumphos. ENCOMIUM PACIS. AD EUNDEM CAROLUM DANCAEUM . SILVA VI. URBE Sidenorum dum tu Dancaee moraris Summe vir, et meritis nostro clarissime seclo : Dum Viadrus Dancaee tui miratur acumen Ingenii, fandique artem, et sine crimine mores, Excelsumque animi robur, nil vile moventis: Dum proceres te vel primo dignantur honore, Intentum paci, et cupidum componere lites: (Quas regum turbasse animos tot Balthicus annos Ingemit Oceanus, plangunt contermina regnis Littora ) dum Dancaee istis bene consulis oris, Ceu patriae et nobis ad publica commoda natus: Hic ego, quem meritis nuper, vultuque benigno Fecisti Dancaee tuum; tibi carmina pango In reditus votiva tuos, facilesque laborum Successus; pacique novae contexo coronam Palladiam , quam tu placido bonus accipe vultu. Ecquis enim non pacis amet venerabile nomen, Qui bellum, heu minime bellum, qui praelia norit . Cladibus innumeris totam evacuantia gentem, Et mare naufragiis implentia, caedibus urbes, Et stupris furtisque domos, et sanguine campos. Aurea pax, divasque inter pulcherrima salve, Virginibus comitata tuis: pax aurea salve, Salve iterum, sperata diu, votisque petita Innumeris; tales dum fundo ad sidera voces Hactenus. O quando tandem pax alma revises Finitimos reges, et maestas cladibus urbes? Quando erit illa dies, tuus ut pax optima fulgor Depulsis orbem tenebris, et nocte serenet? Heu vereor, ne forte prius me cana senectus Corripiat, quam tu laeto placidissima vultu Huc redeas, redeatque simul temploque scholisque Tot bellis amissus honos, et gloria Musis : Concordesque animis agitent convivia cives Aucti opibus: resonent pastorum cantibus agri: Et mare sit ventis tantum non hoste timendum. O utinam pereant enses, nec nomine notum Sit Chalybum genus , armatos in proelia fratres Exacuens: pereat numquam satianda libido: Ambitioque levis vasto caput aequore condat. Pax etenim cedit toto, his dominantibus, orbe. Hac absente autem, vel culta novalia, tandem Decipiunt operosum etiam, vastata, colonum, Tempore qui pacis, saxoso deses ab agro Quod satis est cumulare solet, votoque potiri. Pax summo dilecta Deo est, carissima Musis , Grata foro, templis, urbi, populique magistris. Qui mare navigiis superant, nihil acrius optant. Hanc dives pauperque colunt: venerantur eandem Vir, mulier, senior, iuvenis, pueri atque puellae, Denique nil toto pacem non expetit orbe. Si quid enim pulchrum votisque optabile restat, Acceptum id paci ferimus. pax sacra frequentat, Officiisque Deum puris, et mente celebrat: Imbuit hic precibus teneram matercula prolem: Casta domus caret exemplis factisque nefandis, Queis bello, heu misere, mollis corrumpitur aetas: Illustrat doctrina animos, et pectora firmat. Hinc quandoque sui studiosos patria cives, Hinc quandoque bonos felix Respublica patres Exspectare potest, variosque avertere casus. Civibus hinc augentur opes: discordia cedit: Et vel in exiguo dives concordia censu Regna tenet; totas annona parabilis urbes Complet, inexhausto dominatur copia cornu. Quid tibi coniugii leges, castumque pudorem? Gaudia doctarum tibi quid memorabo sororum? Pax quibus in miseris una est nutricula terris: Illa ubi vel gentem vel certam aspexerit urbem Lumine pacato; non iam Mars improbus illic Perdurare potest; nec paucis utile bellum Contrahit ex templo scuticam Bellona : rapinae, Telaque diffugiunt: caedes et furta quiescunt: Oppida nulla suis cernas viduata colonis: Rura nec incultis late squalentia dumis: Nulla urbes metuunt incendia: nulla puellas Vis rapit: aut natos manibus post terga revinctis Matribus abripiunt hostes, nuptamve marito: Nemo illic muros aut structas diruit aedes: Nemo iuventute aut nudat, aut diripit urbes: Nemo senectuti illudit, nova vincla ferenti: Sacrilega non templa manu spoliata patescunt: Non matres alias captae abducuntur in oras, Caesorum aut vivae natorum funera cernunt. Non latus ense tegit, patriae qui limina mutat: Non mare sanguineum, non albos ossibus agros Conspicias: solio nemo exturbatur avito: Denique nec tuba, nec lituus, nec classica quemquam Ad pugnam plagasque vocant, mortemque cruentam. Tot mala, quin complura etiam, si bella moventes Spirantesque minas animis et praelia reges, Principio cautis oculis animisque viderent: Aut odiis frenum inicerent: et gloria nulla, Nulla libido illis tantos immitteret aestus, Quin illos quorumque modo restinguere vellent: Aut prolapsi odio; id numquam renovare studerent. Salve igitur pax largitrix horum una bonorum, Aurea pax, auroque ipso magis aurea salve, Salve iterum, cunctis melior potiorque triumphis: Victricique manu tandem nos laeta revise, Ipsius auspicio caeli terraeque parentis: Qui pacis Deus hostiles bonus improbat iras: Et male mortales odia immortalia vexant. Haec ego. cum subito mihi nuncia fama per auras Praemittens oleae ramum, properantibus alis Advolat, ingenuo testataque gaudia vultu, Foedera pacifico pacis denuntiat ore. Obstupui primo fateor, vix credere dictis Ausus inauditis; mox rebus victus apertis, Constantique hominum voce, et rumore secundo, Erexi geminas ad caeli sidera palmas: Aeternasque Deo grates laetissimus egi, Demissis animis et corpore, supplice lingua. Regna odiis turbare, animos committere regum, Litibus incensas evertere funditus urbes, Absque labore etiam vel terrae filius audet Seditione potens, belli temerarius autor. Sed cohibere animos, ortas componere lites, Et gravidam bellis regionem, absolvere bello, Solius uniusque Die est. hic excitat ipse Illustres virtute viros, et pacis amantes, Qui sua restituant turbatis munera terris. Huic igitur voce et sincero pectore grates, Dic iuvenis, dic cane senex, dic quisquis in orbe Arctoo degens vitali vesceris aura. Votivisque memor cumulans altaria donis, Acceptam gratis precibus testare salutem;, Providus et votis clades averte futuras. Quid tibi nunc proceres memorem, quos Caesaris aula Miserat egregios animis fandique nitore, Quid reliquos? quorum eximiae nil derogo laudi, Cuius testis erit Viadrus , dum machina mundi Stabit et aeterno lucebunt sidera caelo. Te solum celebrare meis Dancaee camenis Nunc iuvat et fas est. iam pridem carmine laeto Te proficiscentem, et facili sum voce secutus. Nunc reducem, et pacis dulcissima dona ferentem, Cur sileam, laudesque tuas, faustosque labores? Exoptatus ades nostris spes inclita terris Carole , Gallorum sidus. sed nomine quonam Te celebrare decet? Mihi laudatissimus ille Tu Thrasybulus eris, concors cui patria frondis Palladiae sertum imposuit, dum ponere lites Quemque iubet, patriaeque iras donare saluti. Ecce tuam simili frontem Dancaee corona Cingimus unanimes. illos tu primus honores Es meritus, nulloque cadet tua gloria saeclo . Turbet aquas Ate, cui res est turbida lucro: Tu Dancaee Litas comitans, mala publica dextro Numine restituis, non propria commoda quaerens: In commune bonus: sapiens, et fidus amicis: Magnus in adversis rebus, cautusque secundis. Tu generis stirpisque tuae celeberrima facta Laudibus accumulas propriis: te Gallia Regis Dextram Oculumque vocat; qui quae Borealibus oris Sint facienda, sagaci animo videasque sciasque, Expediasque simul cauto fidoque labore; Dum multi facienda sciunt, fugienda sequuntur. Imperat haud paucis, regina pecunia, regum Praefectis, placant ipsos data munera reges Interdum: tibi, sincero qui purior auro es, Servit et imperium subiecta pecunia perfert. Divitias sic dives habes, artemque fruendi, Qua sine, sub mediis sitiet male Tantalus undis. Ingenerat reliquis fucata scientia fastum, Ingenerat tumidos ventosa superbia mores: Tu proceres inter primus, tu stemmate avito Illustris, tu magnorum cura inclita regum, Comis es alloquio: non aversaris amicos Exiguos: facili cuivis affabilis ore es; Cum reliquos centum portae centum ostia claudant. Sed paucis multa ut dicam: quod Zopyrus olim Dario fuit; hoc ipsum tu regibus aevo Iam nostro es. cur id credam, nisi sit grave, paucis Accipe. Darius Xerxis pater inclitus olim Punica mala inter, quando patefecerat unum Egregie magnum, et pulchrum, in quo plurima grana Membranas ciccosque inter digesta videret: Non ego chrysolithos mihi tot, totidemque smaragdos, Aut si quid gemmis usquam pretiosius exstet Optarim; quibus ipse satis rex dives abundo. Quin potius (modo si fatis haec optio detur) Eligerem tales totidem mihi cautus amicos Et comites; qualis, quando Babylona petebam, Zopyrus ille fuit. ceu reges tempore nostro Iurarent, tot Dancaeos se poscere malle; Quam totidem rivos auri, argentique fodinas. IOANNI CYRIACO , L. BARONI POLHAEMIO ET Wartenburgio . EIDYLLION PROpempticum . SILVA VII. Hactenus in Rhodio flos instar sideris horto Emicuit, flos Austriacis primo editus arvis Polhemiaque domo: dein huc translatus ad undas Varniadum , ut roseo paullatim imbutus odore. In patriae decus et varios adolesceret usus. Quocirca pecori ignotus, nec laesus aratro Ullius agricolae, nec carptus floruit ungui. Illum prae reliquis argentea gemmula roris Imbuit ambrosio et caelum spirante vigore: Illum aurae tenues, et nubis filius imber Mulcebant placide, firmabant aurea solis Lumina. multi illum pueri, pluresque puellae Suspexere , decus mirati optabile floris Tam pulchri, tam flammeoli, tam dulce comantis. Hunc circum virides casias, violamque videres Purpuream, phlogionque decens, et Paeonis herbam, Lilia nec deerant, nec amaracus, aut amethystus, Non lychnis, Charitumque rosae, mollesque amaranti. Quos inter mire pulchros pulcherrimus ille Enituit, longe ante alios spectabilis unus, Quin decus et lumen reliquis dum fata sinebant. Nunc, eheu, flos ille sacer, flos aureus ille In patrios revocatur agros, atque aurea tempe Austriadum , posthac tolerare absentis amorem Quae se posse negant, aut huius sidera floris Tam procul a patria nostris concedere septis. Ergo hortus nunc Varniadum deformior aequo Stat lacer et facie miseranda, haud gratia florum Quae fuit ante manet, plantarum germina lugent, Omnia sunt solito veluti spoliata nitore. Varniades quoque cum lacrimis haec carmina flori Tam caro postrema canunt. Flos optime florum, Flos nostri lux et sidus geniale roseti, Quo fugis usque adeo cupido te corde sequentes? Tamque avidas famaeque tuae, laudisque sorores? Forte refers; quia sic superi sic fata iubebant. Credo equidem, nec falsa fides. sed causa doloris Summa hinc exsistit Rhodiis et noxia Musis . O quanto fuerat satius pro germine tali, Tam nitido, tamque aureolo, tantique decoris, Evelli urticas, fungos, et inutile gramen, Cum lappis, lolio, tribulis, et pestibus horti Innumeris aliis? quarum serpiginis instar Inficit et reliquos contagio morbida flores. Sed tamen interea fati mentisque tuorum Non sumus ignarae. tibi quin bona mille precamur, I felix quo fata vocant, iterumque paternis Insitus areolis, firmis radicibus haere, Et sic tolle comas, et germina sic diffunde, Ut sis et maneas toto flos aureus aevo. AD TUMULUM FIDELISSIMI CHRISTI apud Mencingenses ministri MATTHAEI CHYTRAEI PATRIS CARISSIMI. lamentatio. SILVA VIII. Ad tumulum, cineresque tuos, pater optime, tandem Advenio lacrimans. decimo iam redditus anno Sum patriae: interea procul hinc mihi vita sub axe Occiduo, mundique plagis Borealibus acta est. Dania me, Cimberque ferox, cultusque Britannus , Me Viadrus , Varnus , me Dilia Suevus et Albis , Flandriaque Phrisiaeque arces, et Gallia vidit. Illic multa quidem memori dignissima mente, Et varios hominum mores urbesque potentes, Egregiosque viros, et regum vidimus arces, Musarumque domos amplas, tumulosque vetustos. Quae mihi grata quidem, et visu iucunda fuerunt, Sed natale solum longe mihi gratius; eius Mirus amor tacito semper mihi pectora motu Impulit, ut quamvis patrio procul orbe remotus, Non male tractarer: tamen haec ante omnia menti Cura infixa foret, quo tandem tempore possem Rursus ad antiquas sedes patriamque reverti. In primis tu care parens mea cura fuisti, Nulla dies, nox nulla abiit vel parvula, qua non Ante meos oculos obversaretur imago, Colloquium, vultusque tuus. quam saepe rogavi! Rursus ut incolumis reduci mihi dicere posses, Ut video amplectorque libens tua colla manusque, Exoptatus ades, fili carissime salve. Heu quoties reditum dubio mihi pectore finxi! Verbaque iam gestusque tuos mihi cernere visus, Gaudia sollicito praecepi ingentia corde. En redeo. at tristes subitus mihi nuntius aures Vulnerat. en viduata domus, maestaeque sorores, En patre pro laeto aspicitur mihi triste sepulchrum . Heu misero, quam nulla homini sincera voluptas! Quam spes fallaces nobis, et inania vota! Immanes Parcae , tuque o mors invida, qui vos Quaeso furor, quae vos rabies sic effera movit? Ut clarum pietate virum, meritisque verendum, Tam cito crudeli fato superare liberet? Heu furor, heu rabies, non vos ego flectere votis Tot potui, gemituque pio, precibusque profusis? Quantum erat exiguo tantummodo tempore duras Abstinuisse manus, ut patria tecta revisens, Optati patris ora iterum vultusque viderem Incolumis? vel si nimium hoc, paulo ante venirem, Extremoque vale saltem, verbisque supremis Perfruerer, patrisque oculis morientis inhaerens, Signa darem iusti lacrimis gemituque doloris? Parca sed immenso nulli cum parcat in orbe, Quid mirum est, nostris flecti si perfida votis, Nolit, et abrupto servet stata tempora filo? Ergo care parens, quae nam tibi munera reddam? Vel memoris gratique animi quae signa rependam Post obitus? eheu olim quae reddere vivo Malueram. per te dilectae munera vitae Possideo: tu me primis ardenter ab annis Complexus, puerum coetus documenta beati Imbibere, et sanctae voluisti assuescere vitae. Te duce prima olim studiorum exordia feci, Cum mihi saepe dares blando munuscula vultu, Te duce Pieridum sacras perductus ad arces, Argentina gravi studiis quas inclita sumptu Aedificat, primas sub te Bitnere magistro Degustare artes, linguasque addiscere coepi, Et proprius puer Aonios accedere fontes. Post etiam Varni praeterlabentis ad urbem, Mater ubi Roseos Academia difflat odores, Misisti puerum, duo vix sexennia natum. Illa mihi postrema dies fuit, ora parentis Qua vidi, assuetis cum me deduceret arvis, Multa monens, et multa timens, incommoda durae Percensens casusque viae, terrasque remotas, Spemque metumque inter dubius, quandoque reversum An me iterum patrio complecti posset amore. Quandocumque subit dictae mihi lucis imago, Affectusque patris, quo me dimisit euntem, Supremumque vale dixit, comitatus amicis: Non gemitus retinere queo, non sistere fletus. Haec est illa dies, qua tot mihi cara reliqui, Te pater inprimis , quo nil mihi carius usquam Orbe fuit toto. totis infixa medullis, Haec mihi cura fuit, totis hoc viribus egi, Inprimis Christo ut semper mea facta probarem, Et tibi deinde parens: studiose offendere numquam Te volui: tibi me totum et mea cuncta dicavi: Respondere tibi, votumque aequare paratus. Atque utinam nondum tetricae tibi fila sorores Rupissent, vitaeque super pars longior esset, Non ingrata tibi mea mens studiumque fuissent, Laetitiamque tuis nati praesentia canis, Forsan et extinctis ferret solacia curis. Nec mihi quid toto contingere gratius orbe Conspectu verbisque tuis hoc tempore posset. Verum aliter visum caeli terraeque parenti. Care pater, dilecte pater, pater optime salve, Aeternumque vale, non tu mihi prorsus ademptus Hac tellure cubas: quondam redivivus in arce Siderea, verbisque tuis gratoque vicissim Ore fruar, tecumque canam benefacta tonantis. Interea tibi iusta feram, tristesque quotannis Exsequias. tu care cinis, non forsan amoris Immemor, officiique mei, priscique favoris, Has lacrimas, gemitusque meos, quos reddere vivo Non licuit, cape sinceri post funus amoris Indicium, effusasque tibi non sperne querelas. Tempus erit, quod nec procul est, quo pondera linquens, Terrenosque obitus, caeli aurea templa subibis. Coniunctusque animae rursum paulo ante relictae, Doctores inter veteres non ultimus ibis, Angelicae par mirando splendore cohorti: Interea placidŠ imposita sub mole quiesce, Care cinis, dilecte cinis, manesque paterni. AD TUMULUM PETRI A MENCINGEN , VIRI nobiliss. SILVA IX. ERGO etiam patriae fatis hoc defuit unum? Ut tu magne senex, praeclaraque gloria gentis Mencingae , occideres hoc ipso tempore, virtus Quo tua, quo gravitas atque experientia longo Parta usu, heu multum patriae prodesse gementi Debuit, et lapsis potuit succurrere rebus? Iam pietas moritura fere, iam pectora plangens Prisca fides, passosque trahens ecclesia crines Facta, tuamque fidem saepe implorare videntur. Verum aliter visum superis, qui crimina propter, Ingratosque animos hominum, mentesque profanas, Egregios pietate viros, mortalibus oris Eripiunt, ne supplicium poenasque sequentes Cum fletu et lacrimis, inter suspiria, cernant. Velle igitur scissos, Ecclesia, velle capillos, Patronumque tuum defle: Respublica tanti Fata viri luge, patriam qui more parentis Complexus, laudare bonos, punire nocentes Est solitus iustoque suos moderamine rexit. Vos quoque Pierides , prisci quibus omnia secli Facta patent, quia magnorum describere laudes Heroum vobis datus est labor: ordine quaeso Sanguine quo, patriaque olim Mencingius heros Sit satus, et quantas variis res gesserit oris Pandite, fidus enim vestri protector honoris Ille fuit. Phoeboque velut sacri esse putantur Blandus olor, vatesque pii: sic stirpe creati Mencinga , in clypeis arguti insignia cygni Dum monstrant, Phoebo sacros sese esse professi, Musarum decus egregia cum laude tuentur. Et mihi cum toto divisos orbe Britannos Lustrarem, Oceani spaciosa per aequora vectus, Nescio quid nuper dictu mirabile visum est. Scilicet ad Tamesis dum lentus obambulo ripas, Fatidicum cygnorum agmen, modulamine presso Me visum excepit, crebro et suspiria ducens, Saltibus et tremulis quiddam praesagiit alis. Fallor, an hoc certis voluit mihi dicere signis? Quod postquam patriae decimo sum redditus annos Sollicito cognovi animo, mihi funera Petri Cum Mencingiaci maestae retulere sorores. Cygnus et e clypeo pallenti tristior ore Prospexit, domini ut mortem lugere videres. Sed iam Calliope , tristi redimita cupresso, Et pullata venit. tu quae tibi verba loquatur, Musarum si fidus amor praecordia tangit, Attende, et faciles mecum da cantibus aures. Est regio non magna quidem, sed fertilis agro, Vinetisque potens, Graii tenuere coloni, A quibus et nomen retinet, circum data pene Harciniisque iugis, et blandi flumine Nicri , Qui rapidis illic Rheni confunditur undis: Partibus hic Zephyri proprior, Borealibus ille Eoisque plagis: Charitini principis orae Concludunt australe latus. sacer ille Melanchthon Hac patria genitus. sed et hic comes inclitus olim Wolframus , gener Henrici , qui nominis huius Arbiter imperii quartus fuit, optimus heros, Ius habuit, patiasque domos. Nunc arcibus amplis Oppidulisque potens, multis dat splendida sedes Nobilibus, sua quos pietas et dextera bello Inclita, Musarumque favor clarescere fecit: Et quibus attribuit supremi in Caesaris aula, Imperiique duces inter sapientia nomen, Et gravitas, fortisque fides, et candida virtus. Quid tibi Gemmingae referam clarissima sedis Lumina, Siccingae cui non est cognitus ante Nobilitatis honos, Sternfelsae aut gloria gentis Quid nunc Helmstadios , quid magnos laude Goleros , Quid Venningenses , Neoburgensesque vel ultra Landschadios memorem, Rossavo aut sanguine cretos: Quos tantus generis splendor, tamque inclita virtus Evehit, ut si pro meritis comprendere vellem Singula, vel saltem paucis attingere verbis, Non linguae mihi sufficerent, non mille Camenae . Nunc tantum mihi summa sequi fastigia rerum, Et Mencingiaci laudes perstringere Petri , Inter qui reliquos, ut sidus amabile, fulsit, Est labor; illius generi Mencingia nomen Attribuit, celebrata mero. mons imminet illi Vitifer, et totis seges aurea fluctuat agris. Hic habitasse tuos etiam Chytraee parentes, Fama refert, abavosque illos, atavosque vetustos, Auratosque equites bis sex, quos tempore prisco, Mencinga de stirpe satos monumenta recensent. Illi armis, fortique manu dum bella lacessunt, Inque ruunt medios districtis ensibus hostes, Pro patria et templis, pro libertate suorum, Tantum promeruere decus generique sibique Quod nec tempus edax, nec ferri iniuria laedet. Nominis antiqui memor, et virtutis avitae, Integer a patria non degeneravit Erasmus Laude, nec a veteri fama et virtute recessit, Sed vera pietate animi, gravitatis amore, Consiliisque valens, post patris fata Philippi , Prae multis aliis tibi laudatissime princeps, Dilectus, Ludovice fuit, qui tempore eodem Lege Palatinos , et fixo iure regebas. Hac fama patriis dum frater Erasmus in oris Excellit, populosque suos cum laude gubernat, Pacis amans, carusque Deo, ducibusque suisque: Accidit ut sitiens Christi patriaeque cruoris Marte minisque potens, et belli robore Turca , Turca Solymannus Byzantina urbe relicta, Innumeras acies Eoae ad clara Viennae Moenia perducens; ut tantam invaderet urbem, Omnia tentaret , saeva implacabilis ira. Hic patriae sincerus amor, germanaque virtus. Christiad-mque salus, movit tua pectora Petre Virtutum stimulis, generosamque impulit iram, Posthabita vita ut propria, propriisque periclis , Communem patriam, quae laus est summa, iuvares. Impiger adversos igitur mox primus in hostes Vectus equo trepidante ruis, Turcasque feroces, Nunc telo, nunc ense feris, atque omnia ferro Obvia tanquam falce metens prosternis arator. Quin etiam monitisque piis, et pectore forti, Exemploque iuvas timidos, animoque labantes Erigis, ut firma tolerarent mente labores. Sic Mahometigenae retro concedere Turcae Compulsi fugiunt, pro dextra calcibus usi: O utinam multos tali virtute tulissent Tempora prisca viros: aut praesens cerneret aetas Heroas tibi Petre pares: non sanguine nati Conspurcata parens totiens, ad stupra puellae Non totiens raptae, non templa exusta fuissent. Nec tibi iuratum patriis in finibus hostem Grassantem, et summi ridentem numina Christi Aspiceres, invicta olim Germanica pubes. Quin iam prisca tibi redit in praecordia virtus, Et patriae sincerus amor, praeduraque bello Dextera, et inprimis maiorum exempla tuorum Teque tuosque movent, ut tantum sedibus hostem, Deturbes patriis, niveo laetissima vultu, Rursus ut ad nostras redeat victoria partes. Romani rerum domini si vincere nondum Te bellis potuere suis, dextraque potenti; Cur adeo grave semiviros tibi vincere Turcas ? De summa statuisse rei, iam scilicet omnes, Iam fuerat melius, non demum tempore tali Cogere concilium, quo finibus imminet hostis. Quin vigila, cape tela manu, depelle tyrannum, Dedecus hoc alias nullis abolebitur annis. Sed surdis totiens haec inculcantur, at olim, Heu sero nimium, tristis Metanoea sequetur. Nec tamen exactos, iuvenis Mencingius , illo Tempore sustinuit nullo sine honore labores. Nam mox egregia iuvenum spectante corona, Princibusque viris, summi dux agminis illum, Rite, aurati equitis, laudatum, insignibus ornat, Virtutis pretium , perpessorumque laborum Ut caperet, semperque suis hac laude praeiret. Post ubi cum populi gemitu decessit Erasmus Frater Petre tuus: patriis tu redditus oris, Iure tuos regere, et iustas defendere leges Coepisti, ut patriae patrem populique decebat. Inprimis tibi cura fuit, pietatis amorem Ut fidei commissa tuae plebs tempore primo Imbiberet, iustaque Deum ratione timeret. Virtutum est mater pietas, qui negligit illam, Nullius hic umquam laudem virtutis habebit. Hoc credens primis heros Mencingius annis, Praefecit populo sanctosque gravesque ministros, Qui verbi monumenta sacri cum laude docerent, Exemplisque alios virtutum flectere possent. Hos inter tuus ille parens carissimus, olim Non postremus erat, factis Matthaeus et ore Excellens, studio quem magno ut Petrus amavit Viventem; sic et tumulo vicinior illi Conditus est, temploque uno requiescit uterque. Scis etiam qua mente tuum, quo pectore fratrem Davidem sit complexus: quem tempore longo Munifice in doctis aluit fovitque Lyceis. Hinc ille Aonii non infima gloria fontis, Grata Deo facit et dicit, docilemque iuventam Erudit, arctoum procul hinc semotus ad axem. Quam vereor, ne, finitimi dum praelia reges Committunt, pestisque locum crudelis eundem Duriter affligit, nostro quid forsan alumno Contingat gravius; sed cum sub numine Christi Vita hominum fuerit semper defensa piorum; Ille etiam in mediis poterit florere periclis , Hoc ego tuque ille votis ardentibus optas. Margaris hic etiam coniunx fidissima Petri : Laus Gemmingiacae praeclaraque gloria prolis Iure mihi celebranda foret, clarissima purae Laude pudicitiae, forma, pietate, fideque, Qua socia et monitrice utens, licet omnia per se Recte ageret, tamen egregiae quam plurima fecit, Taliaque inprimis summi quibus inclita Christi , Et sacra provehitur divini gloria verbi. Illa sed heu nimium nostris cito cessit ab oris, Filiolis lacrimas linquens, gemitusque marito. Illi Rossavae successit Odylia stirpis Gemma decens, similisque animi pietate priori. Cum qua postremos senior Mencingius annos Exegit placide, et summa quam morte reliquit. Illa velut socium deplorans turtur ademptum , Maesta sedet, fatumque viri lacrimabile plangit. Qui tanta pietate animi cum templa scholasque Foverit, et iuvenes, olim qui munera Christi Caelestesque artes late dispergere possent: Non illi pater aethereus sua dona vicissim Subtraxit, sed clementi dedit omnia vultu. Illi laetus ager multas cum foenore fruges Reddidit: illius semper granaria messis Complevitque cavas felix vindemia cellas. Quid tibi dulce merum referam, quod vitibus illis Nascitur, et variis est carum et nobile terris? Quid tibi magnificas aedes, granaria, cellas Commemorem? turresque novas, quibus optimus heros Ornavit patriam, in proprios atque hospitis usus. Quid tibi divitias? auri argentique talenta Quid recitem? quibus ille licet paene omnibus horis Afflueret, tamen assidue moderatus et aequus Exstitit, haud luxum ostentans cultumque superbum, Humanae sortis non immemor, omnia nutu Quae mutare potest, et tristi invertere casu. Non illo melior quisquam, si pectore fido Recte ageres, legumque libens praecepta timeres: Non etiam gravior quisquam asperiorve fuisset, Improba si sanctas contra petulantia leges Quid faceret, studioque alios violaret iniquo. Non impune illi talis quisquam obvius isset, Sic tamen iratus fuit, ut placabilis esset, Si sese argueret lapsus, veniamque rogaret. Cuncta sed haec pietas animi et constantia vicit, Qua Petrus , ut petra, aethereum defendere verbum Est solitus, studiisque sacer felixque patronus Exstitit, innocuasque manus ad sidera tollens, Nullius imperio est fractus, nullisque periclis. Hinc etiam Christo moriens invictus adhaesit, Constantique fide, illius meritoque sacrisque Vulneribus nitens, placide exspiravit. et inter Sidereos nunc heroas proceresque triumphans, Nulli audita prius, perceptaque gaudia nulli Sentit, et aeterni vultu et sermone parentis Perfruitur, morbis liber, curisque solutus. Et quoniam sobolem defendit amatque piorum Ipse Deus, nec Mencingo de stemmate natos Deseret, ast omni felices proteget aevo. Donec ad egregios tandem post fata parentes Ipsi etiam redeant, exspectatoque fruantur Alloquio, nullosque habeant ea gaudia fines. Haec ubi Calliope , in tenues evanuit auras. Vos Mencingiacae pulcherrima lumina gentis, Et tu maesta parens, et vos post fata paterna Incolumes nati, et natae, quae carmina mitto Accipite, et placido faciles evolvite vultu. Vos duo praecipue concordi pectore fratres, Corporis eximio praestans Friderice vigore, Tuque minor Bernarde quidem, sed maxima matri Spes viduae, magnusque tua quandoque futurus Doctrina ingenioque, meae non carmina Musae Despicite, at manes propter, cineresque paternos Perlegite. et quoniam caro succedere patri Incipietis; ei quas dixi a funere laudes, Non reor ingratas vobis quandoque futuras. Scilicet has tacito volventes pectore, et ipsi (Ut facitis) cum laude pii vestigia patris Mirantes cupidique sequi laetique voletis: Et fratrum vos turba minor, velut aemula, sponte Suspiciet, vestrosque gradus et iussa sequetur. Sic magno virtute pares, meritisque parenti, Unanimes eritis, nulloque abolebitur aevo Aut Mencingiacae , Rossavae aut gloria gentis. FINIS.