---

page 1b, image: s001

POEMATUM NATHANIS CHYTRAEI PRAETER SACRA OMNIUM. LIBRI SEPTENDECIM. [Illustration: CANDORIS AMABILE SIGNUM. ] ROSTOCHII Imprimebat Stephanus Myliander. Anno M.D.LXXIX.

SYN THEO. FRIDERICO SECUNDO DANIAE, NORVEGIAE , GENTIUMQUE SEPTEMTRIONIS REMOTISSIMARUM AMPLISSIMARUMQUE REGI SERENISSIMO ET POTENTISSIMO, POEMATA HAEC SUA, tamquam [Orig: tanquam] primario eorum Patrono, submissa compellatione dedicat et consecrat. NATHAN CHYTRAEUS .

SUnt homines non pauci equidem convicia Musis
Qui faciant, sacroque ortas e carmine laudes
Despiciant, vatumque illas deliria dicant,
Quique adeo Musasque ipsas, castosque poetas

Regibus indignos clament, aliisque patronis.
Insani: qui cum numquam [Orig: nunquam] laudabile quidquam
Sint facere aggressi, Bacchi , Venerisve gulaeve
Mancipia, aut Pluti technas et lucra secuti:
Laudari quoque vile putant. sua crimina quidam,
Barbariemque animi, et vastum sine pectore corpus
Caelari sic posse ferunt, si carmine salso
Nemo ea depingat sero exagitanda nepoti.
Propterea pulsas toto obmutescere mundo
Optarent, turpique fame tabescere Musas .
Nequidquam. nam nunc etiam Phalarisque Midaeque ,
Et Licinii sunt infames: non facta Perilli
Dira latent: rabies non est ignota Neronis .
At quanto melius sapiens rex ille Canopi ,
Magnus Alexander , Maecenas , Scipio , Cyrus
Consuluere [Reg: Consuluerunt] sibi, atque etiam post funera famae
Illustri, cuius vivi quoque carpere fructus,
Iam tum iucundos, oculis animisque solebant,
Cum facerent laudanda ipsi, summosque poetas,
Historicosque suae testes virtutis haberent,
Eloquio insignes, nullaque aetate premendos.

Omnibus in reliquis ( Dircaeo credere cygno [Orig: cycno]
Si volumus) primum decus est, feliciter uti
Fortuna, et gestis laudandum evadere rebus:
Alterum ab hoc notae certos virtutis habere
Praecones, Musis et phoebo [(transcriber); sic: Phoebo] digna sonantes.
At si, quod rarum est, uni contingat utrumque;
Is vero ante alios summam fert iure coronam.
Inclite rex, tibi, si cuiquam, laus utraque cedit
Haud equidem immerito. quis enim tua fortia magni
Facta animi, quis nescit opes? quis regna? quis arces?
Quis classem? quis vitricis palmaria dextrae?
Accedunt his historici, doctique poetae,
Cuncta haec qui serae cupiant transcribere famae
Carminibus scriptisque suis. quos inter et ipse,
Sim minimus licet, et tanto vix nomine dignus;
Prolubium, mentemque meam, studiumque placendi
En declaro tuae rex optime maiestati,
In fastis meliora etiam quandoque daturus,
Numina si faveant, et mitis dextra patroni.

Tu, quos iam dixi, regum laudata secutus
Exempla, invalidas non aspernare camenas:
Non laudes, contemne tuas, laudesque tuorum,
Quas Friderice tuis a laudibus haud alienas
Dixeris. hic Sophia est Danaum [Reg: Danaorum] regina, tuique
Rex consors thalami: sunt divi encomia patris,
Sunt soceri, socrusque tuae, subolisque [Orig: sobolisque] serenae,
Heroumque adeo, tua qui celeberrima regna
Virtutum efficiunt merito: praeconia quorum
Iam dextra victrice tenes: evolvere et illa
O utinam libeat, roseisque attendere Musis .
Quod facies, nisi me bonitas tua regia fallit,
Et solidae praeter laudis nullius avarus
Excelsusque animus, factaeque ad maximae vires.
Sic semper laudanda geras, laudanda sequaris,
Et regno factisque tuis super aethera notus,
Aeterno a Musis felix celebreris honore.

[Gap desc: toc]

IOHAN. [Abbr.: IOHANNES] POSTHIUS> , Medicus et Poeta clariss. [Abbr.: clarissimus] NATHANI CHYTRAEO Mencingio populari suo S. D. [Abbr.: Salutem Dicit]

Patria communis, quod glorior, est mihi tecum,
Culta Palatinus qua regit arva Leo.
Arva illa auriferis undis interflua Rheni ,
Et Bacchi et Cereris ditia muneribus.
Hic ego, Lotichio sacros monstrante recessus,
Aoniae didici fila movere lyrae.
Hic etiam cultis mihi primus Erastus in hortis
Poeonias [Orig: Paeonias] docta voce reclusit opes.
At tu Varniades puer olim ductus ad undas
Ornasti [Reg: Ornavisti] eximiis artibus ingenium.
Castalidum imprimis [Orig: inprimis] pulchro succensus amore
Virginei hausisti largiter amnis aquam.
Hinc tibi proveniunt Musis et Apolline dextro
Carmina vel priscis aequiparanda choris.
Sive tui sequeris vestigia magna Maronis ,
Sive libet teneris verba ligare modis:
Seu Calabro certas docta testudine Flacco ,
Dat palmam ingenio Cynthius ipse tuo.

Adde, quod externas iuveni perquirere gentes
Tempore longinquo, ceu mihi, cura fuit.
Diversisque locis diversas discere linguas,
Artis, et ingenii dexterioris opus.
Scit pater Eridanus , cum Tibride novit et Arnus ,
Novit honoratae Sequana rector aquae.
Novit et uberibus formosa Britannia campis,
Mercibus et dives Belgica novit humus.
Paene et utrique tulit similes sors aspera casus,
Sive aliqua adversi stella sinistra poli.
Ut sumus aeratas ausi conscendere naves,
Et pelagi insanis credere corpus aquis.
Utque per insidias latronibus undique septi
Fecimus obscurae tempore noctis iter.
Inque ipsis adeo hospitiis per rura, per urbes,
Saepius occultos sensit uterque dolos.
Parva loquor: vitae discrimen adivimus ambo:
Nomine quique fuit hospes, is hostis erat.
Sensimus aestiferis quoque febribus ima peruri
Viscera, Paeonia vix reparata manu.
Postque tot exhaustos terraque marique labores
Ad patrios salvi venimus inde lares:
Doctaque nobilibus velati tempora sertis,
Solvimus aeterno vota precesque Deo.

Ille, Chytraee , velit longam nos vivere vitam,
Dotibus ut longum prosit uterque suis.
Perpetuos sacro tu condas carmine fastos,
Ut celebrent nomen saecula cana tuum.
Ipse ego sim medica non ultimus arte, meamque
Servatus laudet plurimus aeger opem.

EIDEM N. [Abbr.: NATHANI] CHYTRAEO IOHANNES SCHOSSErus Aemilianus .

Suavissima tua poemata, quibus a te non tam donatus quam locupletatus sum, legi magna cum voluptate; laetatusque sum, te ad eam in hoc genere scribendi, quam ego iam pridem excellens ingenium et naturam tuam intuens, animo cogitationeque praeceperam, maturitatem perfectionemque pervenisse. Quo sane nomine reipub. [Abbr.: reipublicae] quoque gratulor; qua extinctis [Orig: exstinctis] praecipuis nostri ordinis luminibus, eiusmodi viros quorum opera, divina illa poesis adversus tetram barbariem conservaretur, desiderare magnopere videbatur. Sed qualia quantaque in posterum

a te nobis expectanda [Orig: exspectanda] erunt, mi clarissime iucundissimeque Chytraee , qui iuvenis propemodum, tam praeclara ingenii tui monumenta edideris. In quo ne morientibus fere literis, et tuae gloriae desis, amabo te, quantum potes, potes autem plurimum, enitere. Verum de hoc fatis; ne vel auribus tuis blandiri, vel amori erga te meo nimis indulgere videar. Caselio nostro, si ad academiam vestram reversus est, utere, ut soles, amantissime, et ex doctissimis eius colloquiis, id quod mihi negatum esse vehementer doleo, veros et uberes sapientiae fructus percipe. Exaravi ad ipsum quoque epistolam, quam huic adiunxi. Eam si vobiscum est Caselius , per te ipsi tradi; sin adhuc alibi commoratur, vel per certos homines ad eum perferendam curari, vel mihi remitti cupio. Est enim scripta de rebus quibusdam nostris privatis, quas in cuiuslibet manus pervenire prorsus nolim. Bene vale. Francofordiae ad Viadrum , Kal. Ian. anno 1567.

GEORGIUS FABRICIUS DAVIDI CHYTRAEO S. D. [Abbr.: Salutem Dicit]

Clarissime vir, amice observande. Cornu Amaltheae est, non quod Poetae fingunt: sed illud ex quo nascuntur, Filoi, Boethoi, martyres : ut Graecus Poeta, ni fallor, dixit. Tuus igitur frater Nathan tale ad me attulit, cuius amicitia iucunda, familiaritas grata, convictus optatus fuit: quem propter eruditionem, verecundiam, pietatem, et rerum cognitionem plurimarum, amo et amabo dum vivam. Quod, si quod speravit, hic non invenit, ferat id pro sua humanitate, aequo animo: et si tractatus in mea familia non est, ut par fuit: illud quoque ignoscat meis. De meo vitae genere, et de meis occupationibus, et de animis ingratis invidorum, et de perfidia notorum hominum, ipse narrare tibi poterit, qui de

tuis quoque calamitatibus dixit. Sed quid nos facere aliud decet, quam esse firmos et patientes, et divinum expectare [Orig: exspectare] auxilium? Quod te quidem virum exercitatiss. [Abbr.: exercitatissimum] facere, non dubito: ego studere paulatim incipio. Gratulor tibi talem accidisse fratrem, qui potest esse tibi et solacio et ornamento: et ipsi gratulor, tot peracta itinera, beneficio Die, quibus non minus instructus est sapientia et virtute, quam si interim aliquam bibliothecam devorasset [Reg: devoravisset] , bene magnam. Erit inter nos iam amicitia firmior, sermo literarum frequentior, oratio et communicatio de studiis liberior: eaque ut uti possimus suavitate diutissime, faciat DEUS. Non debui esse prolixior: cum habeas vivam epistolam, fratrem optimum, et hominem disertum. Vale Misena . Idib. Augusti anno 1567.

LECTORI BENEVOlo et candido Typographus S. [Abbr.: Salutem]

Eiusdem Nathanis Chytraei libri tres Imaginum et Meditationum sacrarum iampridem seorsum editi, in sequentibus quoque, si quae futurae sunt, editionibus, ab istis poematis seiungentur. Sicuti etiam libri XII Fastorum Ecclesiae Christianae , ubi aliquando confecti erunt, in peculiare volumen referentur.

EIDEM Auctor S.P.D. [Abbr.: Salutem Plurimam Dicit]

Diversis haec temporibus cum scripta videbis,
Sunt bona mixta malis, et mala mixta bonis
Clamabis forsan. fateor: cogorque fateri
Extremam haec semper non habuisse manum,
Nec potuisse etiam, sic tum properata tulerunt
Tempora quae modulis causa fuere [Reg: fuerunt] meis.
Tu si plura bonis mala sint, quod non puto, totum hoc
Abice [Orig: Abiice] : si vero sint bona plura malis,
Quod credo et spero: quaeso ne turpis arachne:
Sed potius castae morem imiteris apis.

P. [Abbr.: Paulus] MELISSUS NATHANI CHYTRAEO qui carmina sua non scripta de rebus divinis profana vocaverat.

Edita Pieridum sacris ex carmina fanis
Tune profana vocas?
Ne vanus dicare cave, tua quando profanas:
Teque sacrasque deas.
Patrasti [Reg: Patravisti] laesae pol crimina maiestatis
Terque quaterque reus.
Damnas proinde esto Chytraee , aut pendere multam
Aut revocare nefas:
Nam capitis vatem parcunt anquirere et ipse
Phoebus et ipse chorus.
Unius ob vocis, crudele, piacula totum
Plectere velle caput.

NATHANIS CHYTRAEI SILVARUM LIBER PRIMUS.

FRIDERICO II. DANIAE , NORVEGIAE , SCLAVORUM GOTHORUMQUE REGI SERENISS. [Abbr.: SERENISSIMO] ET SOPHIAE , ILLUSTRISS. [Abbr.: ILUSTRISSIMI] Principis et Domini, D. [Abbr.: Domini] UDALRICI , Ducis Megapolitani , Filiae illustriss. [Abbr.: illustrissimae] et Reginae Danorum designatae. EPITHALAMIUM . SILVA PRIMA.

IAM tandem sperata diu lux aurea caelo
Extulerat radios, qua se pulcherrima Nymphe ,
Nymphe animo formaque potens, et stirpis avitae
Laudibus, e patria Danorum inferret in oras,
Ingressura sui suprema palatia regis:
Acceptura etiam regalem a rege coronam:
Et regis subitura toros regina iugales.

Ergo, Iovis monitu, supera Cyllenius arce
Labitur, et purum, sine nube, per aera vectus,
Musis et Phoebo loca consecrata petivit:
Adscensu [Orig: Ascensu] loca difficili, et mortalibus aegris
Invia, ni paucos Musaeque et Phoebus amarent,
Quis [Reg: Quibus] datur invicto tandem huc penetrare labore.
Sed pronum hoc superis iter est: caducifer ergo,
Vel dicto citius, Phoebo iuga sacra, piasque
Musarum sedes et amoena vireta tenebat.
Adstanti [Orig: Astanti] arrisere Deae: mox omnia circum
Resplendent miro florentia prata colore:
Et passim volucrum resonant aviaria cantu:
Cunctaque Palladio late complentur odore.
Ast illum in sacros nemorum abduxere recessus
Aonides : ubi non ullam perpessa senectam,
Non aestum solis, non durae frigora brumae
Laurus erat, folii pulcra [Orig: pulchra] immortalis honore:
Quam subter nitido lucebant flore amaranti.
Hic igitur div-m [Reg: divorum] interpres, cingente corona
Pieridum , cari exponit mandata parentis,
Atque ait. O Iovis aetherei verissima Musae
Pignora, virtutum sacra in praeconia natae:
Atque ideo a teneris aulae caelestis alumnae:
Doctricesque hominum: et vitae morumque magistrae:
Quaeque adeo laudesque Die praeclaraque facta
Heroum aeterno memores committitis aevo.

Numne etiam vestras rumor pervenit ad aures?
Ut regum sacra progenies, rex inclitus ille,
Inter magnanimos rex inclitus Europaeos ,
Scania cui, Danaique omnes, atque ultima
Thule ,
Cui mare fluctivagum, cui Balthicus Hellespontus ,
Cimbrorumque simul regio ditissima paret,
Rex FRIDERIcus , amet regali e stirpe puellam,
Patris UDALRICI natam, Megalepolis alta
Quem colit, atque Heruli veteres, et Vandala tellus ,
Hic ubi lativagos fortis Germania fines
Aspicit: et segetum plenos disterminat agros
Varnus alens multos argutae vocis olores.
Haec SOPHIA , aequales inter pulcherrima: sexum
Ingenio, et teneros variis virtutibus annos
Exuperans [Orig: Exsuperans] : generi cui rara modestia summo,
Et formae pudor admixtus, gravitasque lepori,
Et Charis arcano nectens haec omnia vinclo [Reg: vinculo] ,
Eximias inter peperit decus heroinas.
Namque ubi cum genetrice sua caroque parente,
Bis septem vix nata annos, in regna veniret
Danica : (mater enim de Christo nomen adepti
Eximii regis soror est) illamque videres
Rex FRIDERICE , trahens imo suspiria corde,
Atque animo stimulos, fibrisque incendia volvens;
Dixisti: o faustum iuvenem, virguncula talis
Cui data nupta, sui similem mox edere prolem
Incipiet: claris pater unde nepotibus auctus,

Progeniem stirpemque suam florere videbit.
Nec plura. at dum se nequit illam, explere, tuendo,
Atque simul vivas audit redditque loquelas:
Blandus amor se virgineis abscondit ocellis:
Unde novos regi laqueos et tela pararet.
Quis [Reg: Quibus] etiam dulci mentem rex saucius ictu,
Cum SOPHIA thalamo sese vincire iugali
Percupidum ostendit. placuit matri: sic foedere certo
Iunxerunt fidas haec in connubia dextras.
Sic rex, quod rarum est, non fretus imagine picta:
Nec sua committens mutis suspiria chartis:
Ipse fuit formae inspector, morumque probator,
Atque animi testis, fallaci teste remoto.
Et nunc illa dies, longe optatissima votis
Multorum, sollemnis [Orig: solemnis] adest, pater optimus ille
Qua celeri rate, tot Ducibus comitantibus, oras
Arctoas petet, (uberibus qua Dania campis,
Dania clara opibus regnoque insignis avito
Panditur) auspicio felici atque omine dextro,
Regnanti in Danais iuveni ut coniungat amatam
Reginam, thalamoque ambos devinciat uno.
Quando igitur regi, placido rex Iuppiter [Orig: Iupiter] ore;
Reginae quando Iuno regina beatum
Coniugium annuerunt: vos o clarissima Musae
Numina regalem mecum contendite in urbem.

Iuppiter [Orig: Iupiter] ipse iubet: faciles ire ergo sorores:
Ite deae: velutique olim connubia Cadmi
Hermionesque novo celebrastis [Reg: celebravisti] laetae hymenaeo:
Sic FRIDErici etiam, SOPhiae sic dicite taedis
Carmina, maiori qui vos dignantur honore,
Quam potuit Cadmus . quis enim dignatus alumnos
Est vestros tanto quanto FRIDEricus amore?
Ille etenim vobis quae struxerat atria quondam,
Quae dederat pater, illius rex optimus aevi:
Usque adeo nunc ornavit, sic annua adauxit
Munera, ut Hafniadum schola quam ditissima, primas
Felsineo vix iam Rheno concedat et Arno ,
Medoacoque ipsi. quid commemorare necesse est?
Quantus UDALricus vestri sit tutor honoris;
Quanto Varniadum studio excolat ille rosetum:
Balthica palladio quod litora replet odore.
Sic Maia genitus. sed eum [(reading uncertain: ?)] pia turba sororum
Sic contra est affata. patris mandata lubentes
Accipimus: quin et placide comitamur euntem.
Tu modo praecede, et noto te tramite siste.
Haec ubi dicta, comis serta imposuere [Reg: imposuerunt] camenae
Laurea, purpureis intertextis amarantis:
Dulcisonaque chely arrepta, citharisque canoris:
Cum duce festinum rapuere [Reg: rapuerunt] per aera gressum.
Urbs est tranquillo longe celeberrima portu,
Urbs animis opibusque potens, regnoque vetusto,

Danorumque caput: populos ubi mercibus auget
Balthicus Oceanus : quamque aequo lumine Phoebus
Aspicit, et doctis sedem hic concedit alumnis.
Ad latus illius pariis suffulta columnis
Stat domus innumeris: consistunt limine postes
Aureolo, et nitidis fulgent laquearia gemmis.
Centum intus thalami, centumque cubilia puro
Murice tecta patent, auroque ornata corusco.
Inque illis aula est, regum delecta recessu,
In quadrum spaciosa [Orig: spatiosa] fluens, ubi plurima mensas
Regali dape magnifice, et crateribus aureis,
Constructas, circum mantilia picta tegebant.
Has rex et reges regumque propagine nati
Cingebant proceres: exque omnibus heroinae
Delectae: inter quas ceu sidus amabile nostra
Fulgebat SOPHIA , illustri bellissima vultu.
Huc igitur duce Mercurio , Phoeboque sorores
Ingressae, ante sacram FRIderici regis, et almam
Reginae faciem, astiterunt. miratus carum
Incessumque gravem, faciemque habitumque serenum:
Esse deas vidit rex inclitus. ergo paterni
Indicio sceptri praestare silentia cunctos
Ipse iubet, placidoque illas ultro aspicit ore.
Illae autem flexere [Reg: flexerunt] genu, vultuque modesto
(Circumstant proceres, admiranturque canentes)
Talia fuderunt, alterna carmina voce.

Salve o progenies divi FRIDErice parentis,
O decus et columen Danorum , et gloria gentis
Cimbrigenae : cui praestantem virtute puellam
Iungit avis, atavisque potens, et sceptriger heros
Fortis UDALRICUS , carum Megalepolis ora
Quem colit, observatque ducem, carumque parentem.
Salve iterum FRIderice , tibi nova serta paramus.
Vix etenim quisquam nemoris decerpere fructus
Dignior Aonii , tua quam pulcherrima coniunx;
Et tu magnorum flos optatissime regum.
Annue clementi taedis Deus optime vultu.
Tu quoque reginae soboles [Orig: suboles] clarissima matris,
Quae commune genus proav-m [Reg: proavorum] cum rege recenses,
Nympha potens, et gemmiferis ornata coronis.
Sis felix, regique tuo diuturna voluptas,
Quam turbent nullis venientia saecula saeclis [Reg: saeculis] .
Annue clementi taedis Deus optime vultu.
Iuppiter [Orig: Iupiter] ipse tibi radio FRIDERICE sereno
Nascenti arrisit: sceptrum, aureolamque coronam
Pollicitus iuveni: arrisit quoque sidere Mavors [Reg: Mars]
Sanguineo, armavitque manus in praelia [Orig: proelia] , tradens
Mox tibi Marsigenas felici clade domandos.
Quin Cytherea potens thalamos firmare iugales,
Ipsa tibi Nymphae cor fausto accendit amore:
Ipsa tui Nympham totam inflammavit amore.
Felicem FRIDERICE , tui quoque sidera curam

Suscipiunt, regisque favent constanter honori.
Annue clementi taedis Deus optime vultu.
At SOPHiam gremio Pietas excepit: adultam
Erudiit sacra Relligio: mox aurea Iuno
Et Pallas , Charitumque chorus placidissimus, illam
Certatim excoluere [Reg: excoluerunt] suis, fausto omine, donis.
Quin et adhuc charam faciles comitantur alumnam,
Muneribusque beant variis, semperque beabunt.
Aspice quantus honos generoso effulgeat ore:
Gratia quae vultus: quam mitis flammula blandis
Fulguret ex oculis: gravitas matura iuventam
Ut superet: maiestati coniuncta venustas
Cunctorum ut mentes in se convertat et ora !
Annue clementi taedis Deus optime vultu.
Maiores FRIderice tuos, priscosque parentes,
Quid celebrare opus est ? quorum celeberrima virtus,
Et bonitas numquam [Orig: nunquam] venturo abolebitur aevo.
Inprimis [Orig: Imprimis] pater ille suum de nomine Christi
Nomen habens, summos inter laus maxima reges,
Mente manuque fuit. patriae pater optimus orae,
Virtuti finem egregiae metamque labori
Qui statuit nullam, totisque hoc viribus egit,
Ut genus humanum meritis cumularet: opemque
Turbatis ferret magno molimine rebus.
Annue clementi taedis Deus optime vultu.
Quid patrem Sophiae laudabimus UDALricum ,

Egregium virtute ducem; qui regis imago
Siderei, bonitate sua est, vultuque sereno.
Quacumque incedit, Bonitas comitatur euntem,
Castaque Sophrosyne , gladioque Astraea nitenti
Armata, et regum firmans Clementia sceptrum.
Astat cana Fides , fraudisque ignara dolosae,
Atque adeo in cunctis verax Constantia rebus.
Sit felix, vivatque diu clarissimus heros,
Connubium et natae felix, regesque nepotes,
Canitie [Orig: Canicie] venerandus avus, viridique senecta,
Cernat, et astriferum sero conscendat olympum .
Annue clementi taedis Deus optime vultu.
Nec matrem FRIderice tuam, rex optime, fas est
Neglegere: illa Die fuit ut clarissima donis;
Manus et ipsa Die, fulvo pretiosius [Orig: preciosius] auro:
Sic quoque DOROtheae divinum nomen adepta est;
Nomen et omen habens. nam te FRIderice secundo
Extulit in lucem partu, fratresque potentes:
Quin etiam natas patriae bonitatis alumnas,
Et summis nuptas ducibus. salve optima mater,
Et soror, et coniux, socrusque et filia regum:
Et nati thalamis e caeli desuper arce
Laeta fave, regesque etiam sperare nepotes
Incipe, nam nullo stirps regia desinet aevo.
Annue clementi taedis Deus optime vultu.
Nec SOPhiae mater clara ELIsabeta relinqui

Plane indicta potest: decus ELISAbeta mariti
Eximium. pietatis amans, cultusque verendi
Numinis: ingenio prior omnibus heroinis,
Quas vel nostra tulit, vel postera proferet aetas.
Nam quae sit morum gravitas, prudentia quanta,
Atque adeo in cunctis sollers [Orig: solers] industria rebus:
Haec alio memoranda loco. salve inclita, salve
ELISAbeta tui speciosa corona mariti:
Et gentis tutela tuae: virtutis amatrix:
Qua viva iniectos scelerata licentia frenos
Sentiet impatiens et disciplina feroces
Compescet: reddetque bono sua praemia civi.
Salve iterum, tua te sequitur pulcherrima proles,
Virtute, ingenio, bonitate, et moribus aureis.
Annue clementi taedis Deus optime vultu.
Felix illa dies, et nox felicior illa,
DOROthea in thalamos regis qua ingressa iugales
Te nobis FRIDErice dedit, gentique tuorum,
Et SOPhiae inprimis [Orig: imprimis] nostrae, cui foedere iunctus
Perpetuo, donec tandem caput induat albam
Canitiem [Orig: Caniciem] , vive ad seram sine lite senectam.
Annue clementi taedis Deus optime vultu.
Fortunata dies, nox fortunatior illa,
ELISAbeta suo qua felix iuncta marito,
Tam pulchram, illustrem, fortunatamque puellam
Edidit in lucem, tibi quae FRIDErice placeret,

Et thalami comes una tui, viateque beatae,
Viveret innumeros tecum feliciter annos.
Annue clementi taedis Deus optime vultu.
Pace nihil melius, nihil exoptatius usquam,
Marte nihil peius, nihil exitiosius orbi est,
Marte malo. nam sunt gemini, quorum alter ubique
Est [(printer); sic: Et] hominum pestis: patriae populator: agrorum
Pernicies: saepe innocuo quoque sanguine gaudens.
Alter praesidium patriae templisque focisque,
Confugiumque bonis, infandi criminis ultor.
Hunc igitur FRIdericus amet, cum forte necesse est:
Illum aversetur: quin pacis ad otia pronus,
Exigat innocuam sine caede, et sanguine vitam.
Nomine sic rebusque ipsis, FRIDERICE , deinceps
Dives eris pacis, supremo dives honore.
Annue clementi taedis Deus optime vultu.
Regum illustre decus Sapientia dia Latinis ,
Quae Graecis Sophia, rectae rationis alumna:
Quae sint, quae fuerint, quae mox ventura trahantur
Cuncta videns: verique vias penetrare laborans:
Unaque concedens felicis gaudia vitae,
Si praesit populo monitis parere volenti.
Hanc SOPhiae indicio semper FRIdericus amabit,
Et colet. a recti numquam [Orig: nunquam] deflectere norma
Sic poterit: sceptrumque suum sine labe tenebit,
Sic poterit rex esse sui, rex esse suorum.

Annue clementi taedis Deus optime vultu.
Felices ambo, et felici sidere nati,
Coniunctique toris genialibus omine dextro.
Ipsa etenim caeli facies, et tempora vestris
Arrident thalamis: quin vestro mitis honori
Indulget natura parens. magnum aspice solem,
Solem oculum mundi. numquid [Orig: nunquid] non serius illo
Nunc oritur, citiusque suis sese occulit undis ?
Ut diuturna feras felicis gaudia noctis.
Annue clementi taedis Deus optime vultu.
Iam passim revirescit humus beneolentibus herbis:
In varios convertuntur circum omnia flores:
Spicea serta gerens, atque omnigeno proventu,
Optima messis adest: quam pleno copia cornu
Insequitur: pulsata terit magna area fruges:
Atque adeo in vestros conspirant omnia honores:
Divitiisque novis veteres cumulare laborant.
Annue clementi taedis Deus optime vultu.
Ergo tuam toto, flagrans, complectere corde
Rex SOPhiam , et signis gaude, ominibusque beatis,
Naturae quae lege soror tibi paene fuisset,
Hanc tibi reginam tua rex FRIDErice voluntas,
Consortemque tori divinae copula legis,
Et commune genus iunxit, formaeque venustas,
Atque amor iniciens [Orig: iniiciens] nexas adamante catenas [Orig: cathenas] .
Annue clementi taedis Deus optime vultu.

Tu quoque laeta tuo, SOPHIA optatissima, rege,
Pone modum lacrimis [Orig: lacrimis] , nec te iactura paternae
Sollicitet gentis: non matris cura relictae.
Haec etiam regio patriam tibi praebet amicam:
Hic stirpis pars ampla tuae est, a matre vetustum
Unde genus trahis: hic series longissima regum:
Maiores quos esse tuos rex ipse fatetur,
Paene tibi frater communis origine stirpis:
Quin etiam plus quam frater mox deinde futurus,
Cum dare complexus, et blanda iterare licebit
Basia, vel vero quod basia vincat amore.
Annue clementi taedis Deus optime vultu.
Lenta velut vitis ramosas implicat ulmos:
Pampineaque coma, pictisque gravata racemis
Emicat, et cunctos istac oblectat euntes:
Sic tu nixa tuo, sed suavis sarcina, regi,
Progeniem casti, ceu pignus amabile, lecti;
Quaeque pudicitiam [Orig: pudiciciam] matris simili indicet ore;
Quaeque sit et vinclum [Reg: vinculum] , et testis communis amoris;
Discutiatque suo curarum nubila risu;
Produces: regique tuo, patrique voluptas,
Amborum ad seros extendes tempora canos.
Annue clementi taedis Deus optime vultu.
Sic Musae. et cum se perfunctas munere iusso,
Officiique sui partes implesse [Reg: implevisse] putarent:
Submisso graviter vultuque, et poplite flexo

Egressae, liquere [Reg: liquerunt] domos, et regia tecta,
Quas desiderium procerum haud vulgare secutum est.
Nec mora tranquillo e pelago Nereides almae,
Phocarum latis humeris dorsoque sedentes,
Laetisonis cecinere [Reg: cecinerunt] modis: Tritones aduncis
Quin etiam conchis hymenaeum ad lucida caeli
Sidera tollebant, missosque ad sidera plausus.
Annue clementi taedis Deus optime vultu,
Et veluti thalamo rex et regina beato
Iunguntur: sic cum Danis Germania vinclo [Reg: vinculo]
Unita aeterno, stabili coalescat amore.
Et quamvis mare fluctivomis interstrepat undis:
Gentem utramque tamen concordia foedere nectat
Unanimi: quod nec saevo Mars turbidus ense;
Nec fera seditio; nec opum vaesana libido;
Non ulla annorum series aut tempora solvant.

VOTUM PROEMPTIKON PRO FELICI NAVIGATIONE ET REDITU. ILL.MI [Abbr.: ILLUSTRISSIMI] UDALRICI DUCIS MEGAPOLITAni , Domini S. clementiss. [Abbr.: Suo Clementissimo] SILVA II.

Effluit exactus plenis iam mensibus annus,
Cum, Sophia comitante, sui rex optimus aevi,
Rex Fridericus , herus [Orig: erus] Boreae septemque trionum,
Rex Danaum , turma circum comitatus equestri
Nobilium iuvenum et procerum, Megalepolis arces
Invisit, soceri fido compulsus amore.
Nunc quoque Varniadum dulces ubi flatibus undae
Crispantur, salsique incunt vada caeca [Orig: coeca] profundi,
Magnus Udalricus , stipatus flore suorum,
Ut generum socer invisat, teneroque nepoti,
Aureolo in lucem partu quem regia mater,
In spem regnorum caelo quibus imminet arctos,
Iam peperit, coram aspiciat, coram oscula figat.

Christe potens tempestatum, ventique marisque,
Una qui fragiles conservas voce carinas,
Saevaque ventosi mulces discrimina ponti,
Da faciles navi cursus: Aquilonis iniqui
Vim cohibe, sileant Cauri, se comprimat Eurus.
Unicus hic Auster satis est, si leniter afflet,
Et placide expansas velorum dirigat alas.
Ille igitur reliquis spiret cessantibus unus.
Tum locus est Boreae , salva cum classe redibit
Heruleus princeps, hoc florentissimus aevo.
Tu quoque celsa ratis, nostri cui pignus amoris,
Depositumque uno tantum concredimus ore,
Depositum, quo per tumidas pretiosius [Orig: preciosus] undas,
Nil vexisti umquam [Orig: unquam] , serva quod sumis, et omnes
Incolumes Danaum felici in littore [Orig: litore] siste:
Omnes incolumes turgentis ad ostia Varni
Salva refer. sic te certatim ambire natatu
Nereides properent: mediis tibi praenatet undis
Remigii dux et classis pia cura Palaemon .
Sed quid ego haec frustra vatum ludibria Christo
Addictus repeto? potius te turba sacrorum
Spirituum, aligerumque chorus circumdet, et arcto [(reading uncertain: ?)]
Per mare stipatam speratis applicet oris.
Quas princeps ubi contigerit pulcherrimus heros:
Non novus hospes erit, non plane incognita turba
Nobilium iuvenum. socerum gener obvius ulnis

Excipiet; regina patrem; rex parvulus ille
Flos Danaum arridebit avo, dextramque pusillam,
Sed magnam, sed sceptriferam quandoque futuram,
Porriget, et tacito mulcebit pectus amore.
Ipsa quoque Elisabetha Ducis pulcherrima coniunx,
Et soror et socrus regum, regisque tenelli
Nunc avia, advecto duplicabit vera marito
Gaudia. Germani proceres Danaique coibunt,
Atque una veteris renovabunt foedus amoris,
Certabuntque una officiis, studiisque benignis.
Cognatasque olim terras, gentesque propinquas
Sic unam facient animis curaque fideli,
Ut seros eadem maneat quoque cura nepotes.
O regum caput et rector, rex unice regum,
Accipe vota, quibus classem procerumque Ducisque,
Quo sine nil dulce est patriae, nec amabile Musis ,
Insequor, et regem tenerum, regisque parentes
Commendo superis. sic omnia Christe guberna,
Sic animos, sic corda virum [Reg: virorum] moderare ducumque,
Cernat ut optatum tam laeta profectio finem.

NATALIS FRIDERICI II. populorum Septemtrionalium Regis potentiss. [Abbr.: potentissimi] SILVA III.

Natali FRIDERice tuo, Rex optime mundi
Arctoi, septemque adeo rex summe trionum,
Regibus et genite, et reges geniture nepotes,
Iuliades sese tollunt celebrantque calendae.
His etenim in Cimbris olim te regia mater
DOROthea in lucem aureolo dedit aurea partu.
Te pater a Christo memorabile nomen adeptus,
A teneris artes belli pacisque tenere
Edocuit, purae cum relligionis amore,
Nunc etiam quibus haud cedis maioribus ullis,
Exaequas alios, haud paucos denique reges
Exsuperas etiam. nam quantum bellica virtus
Extulerit nomenque tuum laudesque tuorum,
Turmae equitum, peditumque manus, classesque loquuntur,
Et mare, tormenta, et scopuli mutaeque natantes,
Et tibi quae palmae ramum victoria tendit,
Imponitque sacris oleagina serta capillis.
Accedunt artes pacis, pia regula legum,
Cui rex ipse subest: aequissima iudiciorum

Integritas: neque enim dubias extendere rixas
Ut nobis, licitum est Danais : actore reoque
Auditis quantum satis est, exanime iusto
Terminat exortas subito sententia lites.
Quando alibi rabies venalis turgida linguae
Partibus emunctis liti connectere litem
Callida, pro scelere hoc opibus cumulatur et auro.
Pro matrona etenim lupa iam, pro matre noverca
Facta est in multis Themis illa loquacula regnis.
Hic videas nullos de relligione tumultus,
Hospitium sacris pandit laeta Hafnia Musis ,
Hafnia doctorum sedes et alumna virorum,
Tuta patrociniis et florentissima tanti
Praesidio regis: largissima praemia doctis
Qui impendit cathedris, templis, docilique iuventae,
Maenalium meritis implens ingentibus orbem.
Sis felix, nostrumque etiam FRIDErice laborem,
De quo sex superant, sex praeteriere libelli,
Auspiciis defende tuis: sic nominis illa
Gloria vera tui, per se notissima mundo,
Fastorum quoque veriloquis inscripta libellis
Crescet apud seros etiam celebranda nepotes.

ILL.MIS PRINCIPIB. [Abbr.: ILLUSTRISSMIS PRINCIPIBUS] ET DOMINIS, D. [Abbr.: Domino] IO. [Abbr.: Ioanni] ALBERTO , ET D. [Abbr.: DOMINO] UDALRICO , Ducib. [Abbr.: Ducibus] Megapolitanis . Princib. [Abbr.: Princibus] Vandalorum , Comitib. [Abbr.: Comitibus] Suerini , DD. [Abbr.: ?] Rostochii et Stargardiae etc. Dominis suis clementissimis. EPIBATERION . SILVA IIII.

ERGO dies gemitu totiens [Orig: toties] optata fideli
Tandem aderit, qua confectam tot cladibus urbem
Magnanimi virtute duces proceresque revisent,
Sperataeque diu sanctissima foedera pacis
Auspiciis firmare novis, certamque quietem
Incipient iterum patriis inducere terris.
Nascere, quid cessas? properans age lucifer almam
Tot votis precibusque diem tam saepe petitam:
Nascere, et hibernae quamvis vix frigora brumae
Desierunt, hiemisque nives metuamus aquosae;
Attamen hanc unam iucunda luce serenam
Effulgere diem fas sit: tam murmuris aurae

Ventosi sileant, stratum cadat aequor, ut ortus
Mundi oculus purum sine nube perambulet orbem.
Haec illa est, haec illa dies, quae candida pacis
Gaudia confirmans stabilit, bellique labores
Et lites placide nostris exterminat agris,
Mutat et Aoniis lituorum classica plectris.
Haec illa est, haec illa dies, optata reducens
Tempora. iam fausti incipient procedere menses,
Iam mare navigiis rursum tentare [Orig: temptare] , priores
Iam merces mutare licet, iam tollere muri
Rudera, iam tutos telluri infindere sulcos.
Accepti iam si qua mali scintilla supersit,
Obruta sollicita patriam formidine solvet,
Unanimique dabit laetentur ut omnia plausu.
Haec illa est, haec illa dies, qua gratior urbi
Huic nondum Oceani genialibus exiit undis,
Natali proprio quae carior omnibus, una
Inter erythraeo festas signanda lapillo est.
Scilicet ut quondam ventis turbantibus aequor,
Cum simul horrifico fremeret caelum omne tumultu,
Nauta animi trepidabat inops dubiusque futuri:
Sed simul aspiceret nitidas dextro omine flammas
Tyndaridum lucere mari; iam laetior atras
Pellebat curas animo: non inscius undas
Iam sterni, ventosque minis desistere, nubes
Diffugere, et stellas caelo prodire sereno:

Sic hodie nobis peracerbo turbine dudum
Iactatis, fratrum nascetur amabile sidus,
Tergeminum sidus, cuius fulgore tenebrae
Maestitiae luctusque cadent, Bellona flagellum
Contrahet, exitiosa Hecate gestamina condet,
Laetaque sublatis aderit Concordia palmis.
Varne quid antiquos stellarum suspicis ortus?
En hodie nova Tyndaridum tibi sidera surgent,
Sidera fausta magis, quam vel nimbosus Orion :
Vel piger Arctophylax , vel Cassiopea cometae
Infamis radio. non haec tibi sidera clades,
Non imbres tibi portendunt, non aequoris aestu
Luctantes ventos tempestatesque sonoras:
Sed caelum nebulis purum, sed lumina solis
Aurea, et optatam Borea cessante quietem.
His tibi placatis, roseos spirabis odores,
Nascenturque tuae flores in margine ripae,
Hinc Musae plenis texent tibi serta quasillis.
Quosque alis herboso niveos in flumine cycnos
Dulce canent, Varnique ferent, ad sidera nomen.
Ite coronati stipatoque agmine cives,
Ite magistratus, plaudentes ite Camenae [Orig: Camena] .
En vobis, lapidem ad primum lapidemve secundum,
Obvia procedent tam candida sidera, lucis
Quin etiam fulgore novo cum moenibus [Orig: munibus] urbem
Mox illustrabunt totis radiantia vicis.

Sit bonus et felix urbi, temploque focisque,
Tyndaridum novus hic optari temporis ortus:
Quos circum Iuno ipsa micat, micat aurea Pallas ,
Pluraque conspicuis iuvenilia sidera flammis.
Illorum aspectu vis et furor impius urbe
Excedant, dent bella locum, discordia demens
Exsulet [Orig: Exulet] et miseros seducens factio cives.
Incipiat rerum ordo novus, nova tempora surgant.
Hic sedem Eunomie figat, comitata sorore
Astraea , priscaque Fide ; pax optima rerum,
Et bene latarum prompta observantia legum,
Quin etiam pudor, atque auro magis aurea virtus
Hic habitent, cumulentque suis nova saecula donis.
Hae sunt aureolae Themidis natae: urbibus illae
Si praesint, vel prima locent fundamina rerum;
Non his consilium deerit, non rebus egenis
Auxilium, sed largifluo bona copia caelo
Appluet, et laetos hilarabunt gaudia vultus.
Has ipsas, o Arctoa Rhodos , tibi sidera mittunt
Iam tua, tu modo pande manus, vultuque sereno
Excipe tam faustas hac ipsa luce sorores.
Exceptasque fove cupidis amplexibus, illae
Ut posthac numquam [Orig: nunquam] offensae tua tecta relinquant.
Voce etiam gemituque pio sine fine precare,
Ut diuturna micent isto tibi sidera caelo.

POMPA SPLENDIDISSIMI, IN URBEM SUAM ROSTOchium , post felicem controversiarum transactionem, ingressus, Illustriss. [Abbr.: Illustrissimi] IOAN. [Abbr.: IOANNIS] ALBERTI et UDALRICI FRM. Princip. [Abbr.: ?] Megap. [Abbr.: Megapolitanorum] SILVA V.

CUM subit illius pulcherrima lucis imago.
Discidiis qua compositis, et pace reducta,
Herulei subiere [Reg: subierunt] duces proceresque Roseti
Moenia [Orig: Munia] clara sui, longa comitante caterva:
Tum positis animo curis, cor emicat intus
Laetitia, saliuntque imis mihi pectora fibris.
Haec est illa dies tam laetae conscia pompae,
Quae tam fausta dedit doctis praeconia Musis ,
Quae tam grata bono retulit spectacula civi,
Quae patriae insolito superavit vota nitore.
Hanc ego dum festis conor celebrare camenis,
O celebres bonitate Duces, par nobile fratrum,
Aspirate meo geniali fronte labori.
Omina fausta cano, quae mox annalibus addet
Forte aliquis, patriae cui gesta negotia curae.
Iam prope lux aderat februis octava Latinis ,

Tanto operi iam dicta olim, cum pacta coirent
Foedera: tunc igitur patriae duo lumina fratres,
Ductor Ioannes Albertus , et alter ab illo
Ulricus , quique his comitem se iunxerat imae
Franciscus Dux Saxoniae , concordibus ultro
Convenere [Reg: Convenerunt] animis, ubi quondam Vandala pubes
A bonitate loci Doberanum nomine dixit.
Hic coiere [Reg: coierunt] etiam tota regione vocati
Heruleae gentis proceres, equitesque virique
Illustres vel consilio, vel fortibus armis,
Laetitiae ceu consortes tantique triumphi.
Primo equidem adversis ventis hiberna tumebant
Aequora, murmur erat: non illa sidera nocte
Conspiceres, non mane orti pulcherrima solis
Lumina, cuncta nives, tenebrae, glaciesque replebant.
Sed simul ac campis exercitus ivit apertis,
Instructa de more acie, ventumque sub urbis
Conspectum; en subito discordes praelia [Orig: proelia] venti
Sedarunt: rapidum placidis mare constitit undis:
Cum nebulis abiere [Reg: abierunt] nives: sol aureus ultro
Candidior, puro nitidum caput extulit axe,
Clarior et solito circum resplenduit aer.
Felices, quorum adventu nebulaeque nivesque,
Flabraque ventorum fugiunt: quos Cynthius ipse,
Suaviter arridens, de caeli respicit arce!
Fallor? an et nubes, simili ratione modoque,

Tristitiae luctusque cadent; discordia vestro
Aspectu aufugiet [Orig: auffugiet] ; pax dudum optata redibit;
Exseret [Orig: Exeret] et caelo placidos concordia vultus.
Iamque propinquabant conspectae moenib. [Orig: munibus] [Abbr.: moenibus] urbis,
Cum subito ardescens imitata tonitrua caeli
Machina, terribilique aethram caligine replens,
Ter bona signa dedit. consistunt ordine longo
Hinc atque hinc iuvenes, sclopos ferrumque tenentes.
Inque foro innumeri cives, quo quemque vocabat
Signifer, armata laeti coiere [Reg: coierunt] phalange.
Haud equidem secus instructi, quam si aspera Martis
Pugna vocet, laeti interea, iam foedere bellum
Componi optato, et ducibus praeeuntibus almam
Ceu postliminio pacem Charitesque reduci.
Loricis humeri, galeis capita ardua fulgent,
Hastarum exsurgit [Orig: exurgit] toto seges horrida campo.
Nec minus Aonidum cultrix Academia cessat
Grata suos animo laeto expectare [Orig: exspectare] patronos.
Ergo foro studiosa cohors collecta Latino ,
Rectores comitata suos, comitata magistros,
Consistit placide, toto longo agmine vico,
Exceptura Duces vultu gestuque decoro.
Interea turma Herulidum , ternique caballis
Procedunt gestati equites, ternique sequuntur,
Paulatim augescit series, numerosaque plenis
Agmina se fundum portis, tuba ductilis edit

Barbaricos inflata sonos, lituusque remugit.
Pone sequebantur canis meritisque verendi
Magnatum lecti proceres, summusque senatus,
Cui patriam vel consiliis, vel voce diserta,
Aut opibus strictove labor defendere ferro,
Sublimes in equis omnes, auroque corusci,
Nobilitate omnes illustri, et stirpis avitae
Nominibus celebres. Hanios hic cernere posses,
Hic Ribios , hic Belovios , hic denique Plessos ,
Hic Halberstadios , hic Crusos , et Beronestos .
Bassvicios tibi quid memorem, fortesque Lyaeos ?
Quid Prenios , quid Bulovios , quid denique Linstas ?
Quidve Wagerbardos , Crammonos , Luzoviosque ?
Quid reliquos memorem? quorum vix versib. [Abbr.: versibus] apta
Paene tremenda sono sunt nomina: conice [Orig: coniice] forti
Quid dextra in bellis animoso et robore possint.
Hic quoque tergeminos efflabat buccina bombos:
Tundentes alii, strepero cum murmure, aheno
Praetensas tauri exuvias, caelum omne replebant
Ictibus in numerum resonis, mixtoque boatu.
Haud secus Aeneae sociis Misene solebas
Aere ciere animos, pugnamque accendere cantu.
Mox veluti delecta cohors praetoria, pubes
Nobilium incessit iuvenum, comitata magistros
Ductoresque suos, animosae robora gentis.
Ecquis enim sternacis equi per devia saxa

Terga premat melius? melius calcaribus armos
Quis fodiat? celeremve arcto compescere freno,
Ad cursum aut laxis sciat invitare lupatis?
Hic tandem subiere [Reg: subierunt] , velut tria sidera caeli,
Illustres splendore Duces, capita alta ferentes.
Dexter erat, long‚que [Reg: longeque] alios supereminet omnes
Ulricus , tantum egregio decus enitet ore.
Ad laevam Franciscus erat, ceu pulcher Iulus .
Hos inter medius validis moderator habenis,
Ceu senior, cuique hi merito debentur honores,
Ibat Iohannes Albertus , amabilis heros,
Cum fratre Herulidum nostro duc inclitus aevo.
Incessere una vultuque et fronte serena
Heruleae flos et robur commune iuventae.
Mox adsunt clarae virtutibus heroinae,
Quadriiugus sonipes quos curru invexit aperto,
Prima est Anna decens Sophiae cognomine nota,
Alberto patre Prussiacis olim edita terris,
Nunc coniunx materque ducum quos Balthica Thetys
Suspicit, et roseis Varnus veneratur ab undis.
Assidet Elisabeta illi, soror inclita regis
Danorum , a Christo qui nominis omine gaudet,
Heruleique ducis consors, materque venusta
Reginae Sophiae , uxorem quam tempore nostro
Rex habet, et regum placidam quam postmodo matrem
Laeta salutabit festivo Dania plausu.

Hinc quadriga alia praestanti corpore nymphas
Omnes egregia natas de stirpe videres,
Insignes vultu roseo gestaque decoras.
Atque ita cum longe comitum processerat ordo,
Servorumque equitumque phalanx postrema secuta est.
Et numerosam aciem condensato agmine clausit.
Talis erat rerum facies, hoc ordine, longa
Incessere [Reg: Incesserunt] via, mediam quae dividit urbem,
Hinc equidem a dextra, Musarum et pacis alumnis,
A laeva cincti speciosa ferentibus arma.
Haud secus armipotens caelum ingressurus Orion ,
Primum insigne caput, nitidosque ex aequore vultus
Exserit, hinc humeri subeunt, et pectus honestum.
Balteus [Orig: Baltheus] inde tribus radians uno ordine gemmis
Procedit, qua parte sui pulcherrimus, ignes
Offuscat reliquos: gladiusque pedesque sequuntur,
Paulatim donec magno porrectus Olympo
Ingreditur rutilans, et toto corpore supra est.
Astra minora latent, dubiis aut ignibus ardent.
Non aliter quacumque Duces prodire videres,
Nubila diffugiunt, subito lux clarior orta
Emicat, hinc atque hinc Charites glomerantur, et irae
Inscia sublatis plaudit Concordia palmis.
Quin ipsae Aonides tranquillae pacis alumnae
Exsultant, fugiunt rixae, vis improba languet,
Mussat Eris , Bellona latet, Mars impius ultro

Exulat, antiquis cedit discordia regnis.
Haec videt, obtutuque haeret defixus in uno
Hinc illinc populus. quin sese explere tuendo
Iam nequit, ardenti declarans gaudia vultu,
Progressosque duces oculis animisque secutus,
Prosequitur tacite missis ad sidera votis.
Iamque iter emensi gressus in tecta ferebant
Illustres bonitate duces: iam diffluit agmen,
Limina dum sua quisque petit. longo ordine cives
Inde etiam armati coeunt, tormentaque primo
Displodunt momento uno simul omnia, magnus
Exoritur fragor, et strepitu quassa intonat aethra.
Hinc directa acie volitantia signa secuti,
Circumeunt, complentque forum fulgentibus armis,
Inque globum sese agglomerant, repetuntque penates
Quisque suos, sonituque viae plausuque fremebant.
Iamque duces tecta ingressos comitante senatu
Exspectans [Orig: Expectans] orator adest, cui copia fandi
Cum facta est, breviter communi totius urbis
Nomine laetitiam exposuit, quod sidere dextro
Iam spectare duces patriae patresque liceret
Clementes rursum: nihil illis triste receptis.
Optavitque adeo, caelesti ut munere pacta
Foedera perpetuos numquam [Orig: nunquam] rumpantur in annos,
Seque omni obsequio et summa pietate deinceps
Facturos ea promisit, quae iuris et aequi

Postulet Imperium. sed nec diffidere, quin iam
Clementes animos, urbisque in commoda pronos
Induerint ipsi, et patriae prodesse paratos.
Laetitiae quoque signa suae tunc edidit ipse
Gymnasii rector lectis comitatus amicis,
Palladiique sacri Phoebo Musisque salutem
Commendans fideique ducum curaeque paternae,
Imposuit finem brevibus pro tempore dictis.
Hos, pro sese eadem, vel non diversa, petentes,
Diversis tamen alloquiis, nec tempore eodem,
Laeta iubent victo, fratres, sperare timore
Erectis animis. etenim succurrere fessis
Se cupere, auxiliisque suis opibusque iuvare
Templa, urbem, Musasque ipsas; pro virib. [Abbr.: viribus] omni
Tempore quo vigeant, et laeto flore fruantur.
His dictis redeunt illi. mox coena [Orig: cena] paratur
Splendida, qua functi, nocturno membra cubili
Componunt, fessos placidus sopor occupat artus.
Postera lux aderat, radiisque retexerat orbem
Cynthius , et flexu hiberno iam celsior ibat.
Ergo duces progressuros ad limina primi
Herulidum expectant [Orig: exspectant] proceres, iuvenumque corona,
Stat sonipes manditque labro spumante lupatos.
Septenis domus exurgens ad sidera pinnis
Ad commune fori latus est, plenissima curis
Curia, primorum quam tum praeeunte senatu

Conscendere duces, celsisque hinc inde fenestris
Conspicui astiterunt; effusis undique turbis
Omnia complentur, longa cum veste Senatus
Conspiciendus adest. cupidas quisque arrigit aures.
Hic vice mandatoque Ducum cultissimus auctor
Dicendi Husanus placide sic ora resolvit.
Quandoquidem non ignorat pars maxima vestrum,
O cives, populique adeo qui nota tenetis
Frena senatores, qua conditione modoque
Vos inter, vestrosque duces, dominosque perennes,
Litibus incisis, pax sit decreta salubris,
Perpetuo nexu, quam vis percellere nulla
Audeat, ad seros iam nunc firmanda nepotes:
Propterea unanimes lapsis exposcite rebus
Submisse veniam, quo propugnacula valli,
Praesidiique minas, ruptae quae moenibus [Orig: munibus] urbis
Incubuere [Reg: Incubuerunt] diu, iam concedentibus ultro
Principibus vestris, felici sidere, fas sit
Deicere [Orig: Deiicere] , et veteres alio transferre colonos.
Dixerat. hic contra legum iurisque peritus
Suaviloquus Borcholtus ait. Vos culmina gentis
Heruleae , patriaeque patres, dominosque perennes,
Urbs, populus, totaque adeo cum plebe senatus
Submisse, precibusque rogat de pectore fusis,
Ut vastam hanc molem, vobis mandantib. [Abbr.: mandantibus] urbi
Impositam, demoliri, post condita pacis

Foedera, iam liceat, lapsosque extollere muros.
Praeterea si quo errato lapsuve, vel urbis
Ipse magistratus, vel cives offenderunt
Vos dominos patresque suos, ut scilicet illam
Offensam ex animo placide eiciatis [Orig: eiiciatis] amico.
Sic cives, totaque simul cum plebe senatus
Per genium, dextramque suam, promittere sancte
Non dubitant, se perpetua pietate deinceps
Perpetuaque fide, ratione et iuris et aequi,
Principibus parere suis, cunctasque cavere
Offensas cupere, et similes avertere casus.
Hos contra Husanus , non aspernanda precante
Mandato monituque Ducum, vultuque sereno,
Prosequitur venia, verbisque haec insuper addit.
O cives, cum placatae tam fausta procellae
Fortuna aspiret, curisque haec gaudia vestris
Miscuerint superi: memores hoc nomine grates
Dicite, et unanimes in publica commoda proni
Pacis amatores estote, et foederis icti,
Vestrorumque ducum, qui vos patriamque tuentur,
Cultores fidi. quo res discordia ducat
Civilis non ignari, veterumque malorum.
Sic qui pacis amor Deus est, iam numine dextro
Aspiciet propius vestros hoc tempore casus.
Cura erit et ducibus, ne vos certasse [Reg: certavisse] priores
Paeniteat [Orig: Poeniteat] studiis fida de mente profectis.

Quin tutos vos auxiliis opibusque iuvabunt,
Et quid vestra salus, quid publica commoda poscant
Prospicient, sceptrisque tegent felicibus urbem,
Ut sic perpetuo vigeat concordia flore.
Sic ait. exoritur laetus toto agmine plausus,
Nec mora cycneus [Orig: cycnaeus] maiori flumine lymphas
Varnus agit, laetamque celer circumfluus urbem,
Arctoos ubi fortis habet Germania fines,
Exsultat [Orig: Exultat] , se nobilibus conferre deinceps
Fluminibus meditans. salsis Tritones in undis
Inter inauditos arguto gutture olores
Dulce canunt, pacisque ferunt super aethera nomen.
Laetantur, mediisque agitant convivia tectis
Cum ducibus proceres patriaeque urbisque Lycaeique ,
Unanimes, verbis faciles, vultuque sereni.
Atque ita protractis tam longo tempore turbis,
Auxilio nutuque Die, felicibus urbis
Et patriae auspiciis, optatus denique finis
Impositus, laeto mutavit tristia plausu,
Soli sit laus summa Deo, sit Gloria soli.

SOTERIA AD UDALRICUM DUCEM MEGAPOLItanum , Principem Illustriss. [Abbr.: Illustrissimum] cum salvus et incolumis ex longinqua peregrinatione ad suos rediret. SILVA VI.

Phoebus ut immensum diffuso lumine mundum
Vivificat, radiisque fovet; quo rursus adempto
Omnia muta silent, solito privata vigore:
Sic patriae pater, et princeps, ubi numine praesens;
Dexter adest populis quos dextra et iure tuetur;
Omnia laeta vigent, et lumen amabile cunctis
Effulget splendetque locis: si deserat idem;
Omnia nox operit, mortique simillimus aulam
Torpor habet, squalent pigro late omnia luctu.
In patrias igitur felici sidere terras
Dum populi optatus votis, dux magne revertis:
Laetior ardenti respublica gaudia corde
Concipit, inque novos animo exsultante [Orig: exultante] triumphos
Solvitur, ut patriae patrem dominumque reversum
Aspicit, et pulsis hilari de pectore curis,

Laetitiam sentit veram, victoque dolore,
Hos animo reditus laeto testatur et ore.
Ecquis ab Eoo tam candidus orbe lapillus,
Aut tanto candore micans sese obtulit umquam [Orig: unquam]
Margaris? ut merita queat huius munera lucis
Insignire nota? stupidum cui frigore pectus
Usque adeo riget, ut toto non corde triumphos
Nunc agitet? cui quaeso manus torpedine tanta
Deprimitur, laetos ut non ad sidera plausus
Tollat, et hos patriae tantos gratetur honores?
Sit procul a nostris levis assentatio linguis:
Futilitas sit vana procul: non auribus ultro
Illa tuis dux magne damus: tua maxima virtus.
Humanae non vocis eget, nec clarior esse
Alterius sermone potest, fulgoribus ipsa
Sic alios superans, ut Phoebi lumina noctem.
Hos pietas nobis plausus, has publica voces
Laetitia, officiumque movent: haec pectore vota
Exprimet alma Fides, et inexpugnabilis ardor,
Quo patriae gens tota tuae tibi dedita flagrat.
Illa ubi te solitas iam velle relinquere sedes
Rumor erat: licet ante gravi te pondere rerum
Provida compelli sciret; venerandaque Musae
Numina, nota quibus variis quae gesta sub oris,
Non ignorarent tibi quanta negotia soli
Iam subeunda forent: lacrimis [Orig: lacrima] tamen illa profusis;

Hae scissis plangore comis, nova signa dederunt
Tristitiae luctusque sui; tantusque doloris
Ardor erat, vix ut coeptis conatibus aegre
Assensae, heu nimio complerent omnia questu.
Tunc etiam pulchros [Orig: pulcros] inter pulcherrimus [Orig: pulcerrimus] ipse,
Cum pede magnanimi vectus trepidante caballi,
Agmine nobilium pulchre [Orig: pulcre] comitatus abires:
Patria, singultu coeptas rumpente querelas,
Talibus est tacitos animi testata dolores:
Quae mea culpa tuam vertit dux optime mentem?
Quod scelus? an patria securus abesse relicta
Care potes? quae cura mei prior esse solebat,
An plane in tenues fugiens evanuit auras?
Cur via tanta placet? cur me sic inclite princeps
Deseris? hibernae [Orig: hybernae] non te crudelia brumae
Frigora, bellorum nec saeva pericula terrent?
O utinam comes esse tibi consorsque laborum
Magne queam princeps! non me vel murmura ponti,
Ventorumve minae, non nubibus auster aquosis
Terrerent, ego prima viae discrimina fortis
Aggrederer: tu me tutus sequerere, tibique
Nulla profecturo vis aut fortuna noceret.
Sed quid inutilibus tempus consumo querelis?
Quod superi volvere volens, dimittere cursus
Non potes incoeptos [Orig: inceptus] ; in partem adhibere pericli [Reg: periculi] ,
Nec me credo voles. ergo quod de omnibus unum

Iam superest, tibi fausta precor, cursusque secundos.
Teque reversurum (quaevis mora laedit amantes)
Festino celerique gradu, mens anxia luctu
Credit, et ardentes sperando nutrit amores.
Non ego tuta satis, cum te desidero princeps,
Non ego laeta satis: tu tu mihi gaudia solus
Vera moves, tu vita mihi, tu certa quietis
Ancora, tu nobis, quod mens in corpore, praestas.
Te vivo praesente libens, te absente relinquor
Exanimis, caelique piget convexa tueri.
Sic fata ingemuit, lacrimasque effudit inanes.
Nec minus ipse animo princeps divine moveris,
Te populi sincerus amor, mitisque voluntas,
Mutuaque ardenti stimulant incendia corde.
Sed neque susceptos sinit intermittere cursus
Officii te cura tui: nec rebus agendis
Nata manus, virtusque animi subterfugit umquam [Orig: unquam]
Grandia pro patria sufferre pericula gente.
Attamen absentem populus, doctaeque sorores
Sic gemitu flevere [Reg: fleverunt] pio: sic tura [Orig: thura] subinde
Imposuere [Reg: Imposuerunt] aris: superis sic vota dederunt
Pro reditu Dux alme tuo: maioribus olim
Ut studiis non Roma duos ad bella profectos
Scipiadas , aut Aemilium cui Persea captum
Debuit, expectare [Orig: exspectare] suo consueverit aevo.
Ah lauro quoties posita divinus Apollo ,

Incusans abitusque tuos, lentosque recursus,
Fundere Varniadum lacrimabile carmen ad undas
Audiit, et maestas sic ora resolvere Musas .
O nimium secure tui gregis, optime princeps?
Cur adeo cur lentus abes, cessasque reverti?
Cur oculos peregrina tuos sine fine morantur
Oppida? nec sentis hoc quam mihi tempore segnes
Prorepant tardique dies: quam deside curru
Invitis et Phoebus equis sese aequore condat:
Ut geminae noctes, solitoque ignavius horae,
Ipse et cum stellis lente volvatur Olympus .
Ah quoties nimio forsan compulsa dolore,
Devoveo longasque vias, causasque morandi,
Accuso et vario tam multa negotia questu!
Ah quoties numero tardi momenta diei!
Invideoque aliis, qui te pulcherrime [Orig: pulcerrime] princeps
Aspiciunt, vultusque tui splendore fruuntur,
Et menses segni labentes increpo cursu!
Quando erit? incolumis nostro quo redditus orbi
Gaudiaque, et plausus tecum ventura reducas?
Nil ego nil prorsus laetum nec amabile quidquam,
Dum tu lentus abes, cecini: versuque coacto
Saepe reluctantes ad tristia carmina nervos
Intendi, et quaecumque agerem lacrimosa fuerunt.
Mollia quamprimum nobis te fata reducent,
En ego laeta canam, pectusque virile resumens,

Carmina tum facili modulabor ad aethera cantu.
Ergo redi, Dux alme redi, tu portus et aura,
Tu mihi certa quies, nihil est te triste recepto.
Talibus atque aliis, mites Heliconis alumnae,
Impatiensque morae Pietas, te maxime princeps
Allicere, et solitis voluerunt reddere terris.
Et magis, ut fatear, de te redituque tuorum,
Patria sincero lacrimans fuit anxia luctu;
Quam tu de te ipso; tantus te pectoris ardor
Magnanimi, fortisque manus compellit, ut omnia
Inferiora putes, altoque pericula cordis
Robore despiciens, fortunae incommoda vincas.
Ecce sed optatus reficit mihi nuntius [Orig: nuncius] aures,
Qui tandem rediisse tuis te praedicat. o Dux
Exspectate [Orig: Expectate] diu, qua te iam voce, quibusque
Laudibus excipiam? tacitum quo cordis amorem
Eloquio tester? neque enim sua gaudia pectus
Iam capit, ad iustos desunt mihi brachia plausus.
Salve festa dies, salve o clarissime princeps,
Qui tot laeta simul cumulo mihi congeris uno;
Omnia praeteritae renovas qui gaudia vitae:
Cum procul hinc aberas, lacrimis perfusa madebant
Omnia, et obscuro Musae squalore silebant.
Mox ut salvus ades, mirum, ridere videntur
Omnia, laetificos et ad aethera tollere cantus.
Non aliter peregre patriis abiturus ab oris

Dilectus genitor, prolem parvosque nepotes
Sollicitos, multa ipse timens, maestusque relinquit,
Visit et a nostro seiunctos orbe Britannos ,
Fluctibus et rapidis credens sua corpora ventis.
Interea nati tristes, desertaque coniunx
Computat in reditum patris noctesque diesque,
Votaque fert superis mixto cumulata timore.
Ast ubi confectis rebus, victoque periclo [Reg: periculo]
Se genitor patrias recipit speratus in oras,
Et parvam sobolem [Orig: subolem] post tempora tanta revisit:
Illico cor facili saliens ad iubila motu,
Laetitiae dat signa novae, vultu, ore, manuque,
Tergemino resonat domus et vicinia plausu.
O lux exoptata diu, lux aurea salve.
Salve iterum. tu quod pulsis e fronte tenebris,
Corde quod exactis nova sentio gaudia curis,
Munus id omne tuum: tu me reficisque fovesque,
Tu facis ut saliant imis mihi pectora fibris.
Nunc sacra marmoreas, nunc tura [Orig: thura] ferantur ad aras,
Victima nunc votiva Deo cadat, omine salvo
Is mihi te, domuique tuae, patriaeque gementi
Reddidit. o quis tam faustae quis gaudia lucis
Enumerare satis, rerum pro pondere possit!
Ipse quidem dux alme vides splendescere caelum
Clarius, et Phoebum insolita sua gaudia luce
Testari: exsultare [Orig: exultare] senes, accurrere cives:

Matronas, pueros, iuvenes, laetasque puellas:
Cunctaque te reducem vultu expectare [Orig: exspectare] sereno.
At tibi si tales oculi, dux optime, dentur,
Corda quibus penetrare queas, imoque recessus
Pectore: dii quales risus, quae et quanta videres
Iubila, quos plausus imis gestire medullis!
Lingua deest animo, nec si mihi guttura centum,
Sescentaeve [Orig: Sexcentaeve] manus, blandi aut vox Nestoris esset,
Te celebrare satis, satis aut tibi plaudere possem.
Quam me destituunt non apto tempore Musae !
Quam Maia genitus laudum splendore tuarum
Territus, hei subito nimium mea coepta relinquit!
Non tanta magnes, regio quem Misnica passim
Et tellus Boiema fodit, vi fissile ferrum
Attrahit; ut populi mentem tua maxima virtus,
Mirus frontis honos, et amabilis allicit oris
Maiestas. tu deliciae, tu lumen, et ardens
Orbis armor patrii, tu spes certissima Phoebi ,
Qui reliquis spretas hac tempestate camenas,
Romulidas veteres imitans regesque potentes,
Evehis ad solidos, felix patronus, honores.
Illae iterum tua facta canunt, tua nomina serae
Commendant famae. tali quoque foedere Musas
Amphitryoniades [Orig: Amphytrioniades] olim sibi iunxit, easque
Imbelles fortique manu, clavaque trinodi
Et voluit sumptis defendere belliger armis.

Aonidas contra sua facta celebria libris
Reddere et aeternis iussit committere seclis [Reg: saeculis] .
Ergo patrocinium doctarum mite sororum
Cum bene susceptum, numquam [Orig: nunquam] clarissime princeps
Abicias [Orig: Abiicias] , digno at semper tuearis honore:
Si vacat hos etiam clementi fronte libellos
Accipe, clementique manu sceptroque tuere.
Imperfecta quidem sunt omnia, principe tanto
Nec sat digna reor. mediis mea puppis in undis
Errat adhuc, vix ausa vias sperare secundas,
Aut sibi felices certo promittere cursus.
Sed tua si bonitas vultu mihi prona sereno
Faverit, ut tuto pacata per aequora ferri
Nostra carina queat, laetosque attingere portus:
Forsan et aura meos olim quoque libera fastos
Cernet, et ex illis etiam tua facta domusque
Nomen, et accipient aeternae munera famae.
Ergo novenarum spes et tutela sororum
Ut vivat, valeatque diu pulcherrimus heros,
Perge precor Lachesis niveo de stamine longa
Ducere fila manu, vitam ne principis umquam [Orig: unquam]
Nigra tenebroso contristent licia rhombo.

NATHANIS CHYTRAEI SILVARUM LIBER SECUNDUS.

MEMORIAE ILLUST. [Abbr.: ILLUSTRISSIMAE] DOROTHEAE , Danorum Regis Friderici I. Filiae: et Coniugis D. [Abbr.: Domini] Christophori Ducis Megap. [Abbr.: Megapolitani] SILVA PRIMA.

Nuncia [Orig: Nuntia] fama meas postquam pervenit ad aures,
Doreotheae [Reg: Dorotheae] obitum memorans, viduique mariti
Lamenta, et fratrum gemitus, lacrimasque sororis
Sidereae: attonitus primo sine mente sonoque
Dirigui penitus. quid enim, dum publicus omnes
Excruciat plangor facerem ? numne unus acerbo
Integer a luctu, nullos in corde dolores
Sentirem immitis? non sunt ita ferrea nobis
Pectora, qui colimus faciles ante omnia Musas :
Non animi usque adeo ingrati, Charis ipsa salubri
Quos alit ambrosia, quos ipse informat Apollo .
Obstupui fateor, nec enim pudet: insuper idem

Confiteor, solitis me aptantem carmina plectris
Defecisse animo: cum nec conatibus esset
Aequa meis, quam prae reliquis constanter amavi
Melpomene , in nostras quondam officiosa camenas:
Nec solito flueret mihi vena operosa liquore:
Nescia ventosos efflare ex tempore versus:
Nescia venalem invitis obtrudere palpum:
Nescia prostibulis castas aequare puellas.
Ergo mihi dubio haec melior sententia visa est,
Nil potius, quam ieiune de funere tanto
Dicere, et ingenii culpa, nomenque decusque
Deterere eximiae virtutibus heroinae.
Id quod grande nefas veteres quandoque putabant.
Haec agitanti animo ambiguo, sacer ille Machaon
Improvisus adest, mihi qui mandata benigni
Principis exponit paucis pro tempore verbis:
Quis [Reg: Quibus] ego, ceu subita afflatus, vi numinis, aura,
Sensi equidem insolitum recreata in mente vigorem,
Ipsaque Melpomene , facili iam blandior ore,
Me vidit, praeiensque suis mihi sedula verbis,
Cunctanti et trepido, sed non iniussa canenti,
Talibus ora modis, pridem exspectata [Orig: expectata] , resolvit.
Sicne igitur regum soboles [Orig: suboles] pulcherrima, sicne
Doreothea [Reg: Dorothea] iaces, longe formosior olim
Flore rosae; nunc afflatis pallentior aura
Brumali foliis: nec te sanctissima vita,

Et pudor et probitas: sed nec querimonia fratrum,
Vota viri, miseranda piae lamenta sororis
Te poterant servare tuis, et pellere mortem?
Fundite Varnigenae lacrimosa melismata cycni.
Nympharum decus occubuit, quas Cimbrias ora,
Dania quas vasto late circumflua ponto,
Vandala quas tellus merito veneratur honore.
Scilicet huic veterum paucis virtute secundus
Rex genitor Fridericus erat, quem Balthica regna
Agnovere [Reg: Agnoverunt] patrem, cui paruit ultima Thule .
Fundite Varnigenae lacrimosa melismata cycni.
Doreothea iacet, dignam isto nomine quae se
Praestitit, aeterni regis ter nobile munus;
Cara ipsi, studiosa viri, studiosa suorum,
Munifica in tenues, et iniquae sortis egenos,
Imprimisque gregem miserum, cui maluit omni
Prodesse officiosa modo; quam sponte novorum
More tyrannorum laceram deglubere plebem.
Fundite Varnigenae lacrimosa melismata cycni.
Doreothea iacet, soror illustrissima fratrum,
Cimbriacae qui sceptra gerunt sublimia gentis,
Conspicui virtute duces, meritisque verendi.
Quos inter quis non primo dignetur honore
Heroem, a Christo memorabile nomen habentem,
Heroem, cuius nullo laus desinet aevo,
Inclita Maenaliam dum Dania surget ad arcton,

Dum vasto excipiet Boream Norvegia tractu,
Sulphurea [Orig: Sulpurea] horribili dum diffluet Hecla ululatu.
His etenim rex iura dedit, pietatis amore
Eximius, patriaeque pater, columenque bonorum
Dictus, adhuc memori quorum sub pectore vivit.
Fundite Varnigenae lacrimosa melismata cycni.
Doreothea [Reg: Dorothea] iacet, soror ornatissima cari
Fratris Ioannis , veteri virtute fideque
Qui celebris, populum lucrosa in pace gubernat,
Canitieque [Orig: Canicieque] sua et merito venerabilis ipsis
Regibus est, viridique vigens crudaque senecta,
Exigit innocuam dux strato in caelibe [Orig: celibe] vitam,
Unis intentus precibus, patriaeque saluti.
Fundite Varnigenae lacrimosa melismata cycni.
Dorothea [Reg: Doreothea] iacet, soror inclita fratris Adolphi ,
Martigenae herois, nulli virtute secundi:
Dorothea [Reg: Doreothea] iacet, soror optatissima votis
Elisabeta tuis, quae nunc quoque vestibus atris
Obsita, sidereos lacrimis corrumpis ocellos,
Atque incredibilem fers aegro in corde dolorem.
Quin tecum lugere facis, cum cive colonos,
Insignes urbes, villas, rura, oppida, pagos,
Et populi tota cum nobilitate magistros,
Insignesque aulae proceres, Roseique Lycei
Doctores, iuvenesque pios, tecum ipse maritus
Magnus Udalricus maesti dat signa doloris

Pullatus. sed nec similis tibi filia, felix
Arctoae regina plagae; sed nec gener ipse
Rex Fridericus , avi referens optabile nomen,
Absistent lacrimis, communis tempore luctus.
Fundite Varnigenae lacrimosa melismata cycni.
Omnibus illa quidem lacrimabilis occidit una,
Sed nulli lacrimabilior quam compare taeda
Cui coniuncta fuit, cum quo, si fata dedissent,
Exigere aetatem longaeva in pace placebat.
Hic ille est dux Christophorus , iuvenilibus annis
Integer, at miserum celans sub pectore vulnus:
Christophorus Phoebo carus, Megalepolis Arcto
Quem vicina colit, votisque ardentibus optat,
Mutet ut omnigenos ducis in nova gaudia luctus.
Fundite Varnigenae lacrimosa melismata cycni.
Christophori ducis occubuit carissima coniunx:
Delectique vices fratris gemis optime princeps
Ioannes Alberte , tuis circumdate natis.
Heruleae nec flos gentis dux Carolus aegro
Temperat a luctu, carum dum funera cernit
Ducere germanum , nihil est quo carius illi,
Nil optabilius, nil toto antiquius aevo.
Fundite Varnigenae lacrimosa melismata cycni.
Cimber et undisoni iam flebilis accola Varni
Quid cessas tepidos lacrimarum fundere rivos?
Dorothea [Reg: Doreothea] iacet quondam vestra inclita princeps,

Vestrarum custos domuum, tutela focorum,
Supplicibus facilis, cunctis venientibus aequa,
Feminei generis decus, exemplumque perenne:
Ornamenta animi, atque auro magis aurea virtus,
Quam priscis fecere parem, multisque priorem.
Fundite Varnigenae lacrimosa melismata cycni.
Dorothea [Reg: Doreothea] iacet princeps nostro optima
seclo [Reg: saeculo] ,
Iamque illi haud solito diffulgent labra rubore:
Clausa superciliis, quondam radiantia, torpent
Lumina: pallentes vigor omnis deserit artus.
Quin illa moriente, simul moriuntur honores
Silvarum, terraeque decus: scelerata pruina
Omnia deformat, glaciesque et nubila passim
Regna tenent, tumidis insurgit fluctibus aequor.
Fundite Varnigenae lacrimosa melismata cycni.
Dum philomela silet, lugentque atrata columbae
Funera, et Alcyones scopulos, et littora [Orig: litora] circum
Triste sonant, stagnisque imis se mergit hirundo,
Nec gemere arenti desistit turtur ab orno.
Dum Delphin fugit, et luctu tabescit amaro,
Atque imo Oceani plorant sub gurgite phocae.
Fundite Varnigenae lacrimosa melismata cycni.
Flebilibusque choro nympharum haec dicite verbis,
Nympharum , quae velivolae pendentia Balthes
Pumice tecta tenent, lat‚que [Reg: lateque] sedilia complent
Vitrea, ubi rapido centum undique flumina motu,

Centum amnes coeunt. hic illis dicite cycni,
Ut carmen, lugubre canant, miserabile carmen
Ut repetant, iterentque adeo, quod mobilis aura
Differat in varias mundi quadruplicis oras.
Sed satis indultum est lacrimis, vehementior aequo
Non debet dolor esse viri. nec luctibus illa
Indiget, usque adeo sancte, placid‚que [Reg: placideque]
pi‚que [Reg: pieque]
Quae supremam animam posuit, votisque profusis
Ingemuit Christum , cui verba novissima dixit,
Et cui Christus amor, Christus decor, omnia Christus .
Sistite Varnigenae lacrimosa melismata cycni.
Olim tempus erit, quod nec procul auguror esse,
Quando illa exuviis, Christo donante, receptis,
Marmorei exibit gaudens e fornice claustri,
Cumque Deo aeternas, non morti obnoxia, luces
Exiget, angelicae par maiestate cohorti.
Sistite Varnigenae lacrimosa melismata cycni.
Scilicet ut riguas quae complent lilia valles,
Ut violae, aut foliis ut Paeonis herba tenellis
Intereunt brumae adventu, penitusque putrescunt:
Verum ubi sol novus exoritur, rediitque novum ver,
Tum redeunt horti pulcherrima sidera flores,
Amissumque decus telluri afflatur, ut illa
Iam nitidas ornata comas arrideat aethrae:
Haud aliter vacuis illata cadavera bustis
Non sopor aeternus, non mors aeterna coercet;

Iustitiae cum sole eadem quandoque resurgent
Integra, et innatae nil prorsus habentia labis,
Ut mox perpetuae ducant exordia vitae.
Lux eadem raptam tibi reddet Dorotheam [Reg: Doreotheam] ,
Restituetque suis, qui restituentur et illi,
Ut pariter regno numquam [Orig: nunquam] intereunte fruantur.
Sistite Varnigenae lacrimosa melismata cycni.
At tu Melpomene ante omnes mihi cara Camenas ,
Quaeso haec, en lacrimis perfusa melismata nostris,
Sume tibi, laetaque manu vultuque tuere,
Et nebulas tenebrasque omnes a versibus arce
Diva meis, rapidi ne filia temporis aetas,
Aut rubigo illos arrodat dente maligno,
Obducens laceris inopina oblivia chartis.
Fac potius tanti et tam clari pagina custos
Nominis, ut vita sine fine superstite vivat,
Atque ita Dorotheae [Reg: Doreotheae] omnem laus impleat orbem.
Sistite Varnigenae lacrimosa melismata cycni.

MEMORIAE ILL. ET OPT. [Abbr.: ILLUSTRISSIMI ET OPTIMI] PRINCIPIS, DN. [Abbr.: ?] IOANNIS ALBERTI , Ducis Megapolitani . SILVA II.

ERGO ego perpetuas posthac iterabo querelas
Regia fata gemens? ergo mihi carminis una
Materies lacrimae? sat iam mea pectora, sat iam

Exhaustas maduisse genas oculosque rubentes
Credideram: cum Dorotheae maestissima nuper
Funera plorassem [Reg: ploravissem] : sed enim constantia rebus
Quae sit in humanis, tenui quam pendula filo
Magnatum quoque vita tremat, nutetque cadatque,
Hinc quoque perspicuum est. nuper dux optimus una
Dorotheae exequiis aderat, sanusque valensque:
Nunc iacet exanimis, tumuloque imponitur ipse.
Hic tenor, hic cursus miseri miserabilis aevi est.
Ergo Megalburgae clarissima gloria gentis
Ioannes Alberte iaces, morboque gravatum
Nec pietas, nec te potuit pulcherrima virtus
Incolumen servare tuis? nil vota piorum,
Nil castae valuere [Reg: valuerunt] preces, gemitusque profusi?
Quin tecum nobis bona tot, bona tanta perirent.
Quid prius hic? quid posterius? quid denique dicam?
Quid taceam, attonitusve querar? crudelia dicam
Sidera? crudeles Parcas ? crudelia fata?
Quae tantum rapuere [Reg: rapuerunt] decus columenque suorum.
Fundite Varniades lacrimarum flumina Musae .
Quando ego iam vestris carmen lacrimabile ripis
Accino semianimis: vestroque in margine maestum
Demittit Rosa maesta caput: croceique capilli
Languore arescunt: et odor dilabitur omnis.
Largifluas quis enim lacrimas hoc tempore sistat?
Dum princeps generosa ducem, quem ardebat amore

Mirifico, gemit, et tumulis iam condit avitis:
Quin fletu et lacrimis paene exanimata, dolori
Succumbit, nulloque domat suspiria fine.
Fundite Varniades lacrimarum flumina Musae ,
Dum proles animosa ducis, duo lumina gentis
Heruleae , veterumque ducum de stemmate flores
Magnanimi heroes, patrem fratremque profusis
Deplorant lacrimis: dum maximus Udalricus ,
Iampridem vestri constans defensor honoris
Cum consorte dolet: simul et Megalepolis omni
Dat lacrimas gemebunda loco: dum Balthicus ipse
Murmurat Oceanus : dum concava saxa querelas
Halcyonum [Orig: Alcyonum] resonant: scopulique in vertice cano
Nescio quid queruli ingeminant lacrimabile mergi.
Fundite Varniades lacrimarum flumina Musae .
Occubuit bonus hic princeps, dux optimus ille,
Quem pietatis amor, praestans doctrina fidesque,
Virtutumque decus cunctarum, et principe digni
Ornarunt laudum cumuli: quem docta lycea,
Templorumque sacrae, quem cum doctore cathedrae
Patronum agnovere [Reg: agnoverunt] suum: quem musicus ordo
Protectorem habuit: qui profuit omnibus unus,
Et nulli, nisi forte sibi bonitate manuque
Munifica, nocuit: tellus quem Vandala patrem,
Custodem pacis placidum, populique salutis
Deflet, et interitu tanti ne principis atrae

Immineant clades, patriae studiosa, veretur.
Fundite Varniades lacrimarum flumina Musae .
Nec stirpem celebrate ducis, sat nobilis illa est,
Sat celebrata aliis. aliena encomia iactent,
Propria quis desunt. Non istas inclitus umbras
Gloriolae, princeps, et quae non gesserat ipse,
Aut iusto pluris facere, aut laudare solebat.
Sed virtute sua niti, et memorabile nomen
Quaerere praeclarum vera ratione putabat.
Ergo patre Alberto , matre infans editus Anna ,
(Huic genitor Ioachimus erat, celeberrimus ille
Marchio , Caesarei diadematis arbiter olim)
Musarum est gremio exceptus, castaeque Minervae :
Ubera ei Pietas a primo praebuit ortu:
Ingessit mansum bonitas: Clementia custos
Ad fuit a teneris: movit Themis aurea cunas.
Indole cumque adeo rara puerilibus annis
Conspicuus foret; hae pariter, velut agmine facto,
Erudiere [Reg: Erudierunt] animum varia virtute, suisque
Quaelibet hunc studuit certatim extollere donis.
Fundite Varniades lacrimarum flumina Musae .
Ille ubi floridulas prima lanugine malas
Texerat, Aonium Viadri concessit ad amnem,
Excolere ingenium, doctosque audire paratus.
Non ignarus opes animi praestare caducis
Incertisque bonis. saepe illum candida Phoebe

Dum reliqui ludo indulgent, aut pocula siccant,
Invigilare libris posita de nocte lucerna
Vidit, et arcanos Sophiae penetrare recessus.
Saepe illum sol eois paulo altior undis,
Stertere dum multis melli est, perdiscere vidit
Quidquid habent veterum historiae, vel Tullius ille
Romani nitor eloquii: quem sedulus haustim
Imbibit, huic studio nec seris defuit annis.
Fundite Varniades lacrimarum flumina Musae .
Dilexere [Reg: Dilexerunt] omnes iuvenem hunc: tulit ille frequenter
Palladii Dux sceptra chori . non inscius illud
Testatur Viadrus , docti testantur ibidem,
Huic ultro qui iura sui committere coetus
Coniunctis volvere animis. qui dignior illo
Tum foret, in reliquis est nemo repertus, honore.
Interea pater, exemptus mortalibus oris,
Astra petit: legitur princeps in flore iuventae
Unanimi voto, patrii successor honoris,
Egregius princeps, cuius modo funera fusis
Prosequimur lacrimis. ergo ille umbracula linquens
Musarum , in lucem prodit, populique coronam,
Iampridem percepta usu praestare paratus.
Sed gravia esse solent magnarum exordia rerum,
Difficilesque aditus primo surgentibus obstant.
Ioannes Alberte tuos sic turbida fasces
Tempestas primo excepit: Sphinx [Orig: Sphynx] impia quando

INTERImens passim purae pietatis honores,
Hic quoque speratas cuperet sibi figere sedes.
Praeterea Laestrygoniae [Orig: Laestrigoniae] vis dira catervae,
Iura sibi quae nata negat, quaeque arrogat armis
Omnia, turbabat crebris haec arva rapinis,
Rara coercebat censura aut poena rebelles.
Dux igitur commissa sibi cum sceptra teneret,
Acriter his studuit quamprimum occurrere monstris.
Sphinx [Orig: Sphynx] citius pulsa est, istas quam invaderet oras:
Et qui iura aliis iampridem scripta putabant,
Non sibi; legitimis fasces submittere habenis
Compulsi sunt, et domiti. nam principis illo
Tempore, praesidio leges munire forique
Iudicia, et motas iuste componere lites,
Unica cura fuit. sic vis eiecta verendis
Legibus Astraeaeque locum concessit avitum,
Fundite Varniades lacrimarum flumina Musae .
Ille idem princeps gnaro cum pectore nosset [Reg: novisset] ,
Non frustra coiisse homines: non agmina casu
Finitimas habitare domos, urbesque tenere:
Sed pietas ut vera suos extendere fines,
Alter et alterius posset sermone doceri,
Qua caeli se pandat iter sedesque beatae:
Templorum cathedris fidos vigilesque ministros
Imposuit passim: quin ne quandoque deessent
Doctores, aut qui populo virtute praeirent,

Adiunxit templis ludos, ludisque magistros
Praefecit, pueros qui prima elementa docerent
Linguarum, vitaeque darent documenta beatae.
Crebraque distribuit docili munuscula pubi,
Discendi illecebras, irritamenta laborum.
Fundite Varniades lacrimarum flumina Musae .
Ille ille occubuit, cui templa ornata venuste,
Bibliotheca etiam variorum instructa librorum
Codicibus multum sese debere fatentur:
Quam nunc exanimem veluti lugere putares,
Omnia cum solito videas spoliata nitore.
Fundite Varniades lacrimarum flumina Musae .
Ille ille occubuit, quem vestra Academia, pridem
Quae exanimi similis plane deserta iacebat,
Instauratorem agnoscit, fidumque patronum.
Hic sumptus cum fratre graves impendit, et ultro
Annua constituit Rosianis praemia Musis ,
Atque adeo nobis vobisque haec otia fecit.
Hic doctos, cum fratre, viros hinc inde vocavit,
Qui linguas artesque omnes cum laude docerent.
Et Sophiae arcanas penetrarent mente latebras.
Quos ipse haud raro hic praesens audire solebat,
Exemploque suo docilem inflammare iuventam.
Tum primum Varnus fontis sentire liquorem
Castalii , fluviisque suum coniungere nomen
Nobilibus coepit: tunc isto in litore Pallas

Ducere cum Nymphis ad Phoebi plectra choreas
Primum visa fuit: tum munera vestra propinquas
Implerunt [Reg: Impleverunt] gentes, urbes, et Balthica regna .
Fundite Varniades lacrimarum flumina Musae .
Ille ille occubuit, qui non modo tempore pacis,
Officiisque togae, iustis sed et inclitus armis,
Consiliisque fuit, quae bella gerenda requirunt,
Si pietas patriaeque salus ea posceret. acre
Mauritius [Orig: Mauricius] , belli fulmen, tremor unus Iberi [Orig: Hiberi] ,
Non negat hoc, consobrino huic qui foedere iunctus,
Communem patriam, ius relligionis, et ipsam
Libertatem auro potiorem, et vincula pacis
Asseruit bello, auspiciis felicibus orto.
Hoc etenim summo posita in discrimine rerum
Teutonia , et Papae , et Hispani militis imis
Faucibus erepta est, Passavo et foedere pacto,
Insperata quies rediit, cui nunc quoque nostra
Otia et illaesae debemus commoda vitae.
Salve magne heros, iterum dux inclite salve,
Tu bello praestans, invictus pace fuisti:
Principe te patriis decus admirabile terris
Contigit, aeterno quod numquam [Orig: nunquam] abolebitur aevo.
Fundite Varniades lacrimarum flumina Musae .
Extollant arces alii, venasque metalli:
Succineas aliis libeat laudare corollas:
Admirentur opes alii, fossasque profundas

Aggeribus cinctas, vicinosque arcibus hortos:
Nil ea sunt collata tuo dux optime dono,
Quo patriam bonus ornasti [Reg: ornavisti] , gentesque propinquas:
Pro quo posteritas sero comitata nepote
Perpetuas repetet longo tibi tempore grates.
Haec bona sunt aeterna tuis quae sponte dedisti;
Momento tantum illa brevi mortalia durant,
Corporeis socianda bonis, vitaeque caducae,
Non animo aut menti, mortis quae spicula nescit.
Salve iterum divine senex, tu reges imago
Siderei bonitate tua meritisque fuisti.
Nam tibi neglectis aliis, caelestia primo
Dona propagare, et populis ostendere Christum ,
Conservare artes, ludosque et templa tueri
Cura fuit. iactent alii, se milite cinctos,
Armataque manu populos, vi regna tenere,
Doctrinam curare nihil: mihi proximus ille
Dilectusque Deo, et populis quoque creditur heros,
Exemplis dux magne tuis si motus, et ipse
Sit sapiens, Musisque libens sua limina pandat,
Largiter et sacras accendat honoribus artes.
Non decus est aliud non verius [(printer); sic: veritus] ornamentum,
Quam patria aut regio docti si principis, una
Et Sophiae et Christo placida alcedonia curet,
Doctrinasque sacras aliis communicet oris.
Cedite Cecropii , Spartani cedite reges,

Hic alius princeps, qui non mortalia tantum
Dona dedit populo, leges et iura per orbem:
Sed vitae caelestis opes, et gaudia, vobis
Plane ignota tulit. lat‚ [Reg: late] quin gentibus idem
Finitimus, vel quos aetas quoque postera mittet,
Muneris est auctor tanti: date lilia plenis
Pierides calathis, tam sancti ad principis urnam,
Et querulis maestas linguis iterate querelas.
Nunc columen vestrum occubuit, tutorque fidelis,
Quo vivente animi tantum superesse solebat.
Sed nunc, heu variae nimia inconstantia sortis,
Heu nunc in tenues spes illa evanuit auras.
Quando erit ut mitis caeli indulgentia talem
Reddat in orbe ducem? quae sidera rursus in uno
Pectore tam raras cumulabunt aurea dotes?
Hoc pietas, amor in populum, prudentia, virtus,
Magnus in adversis animus, mitisque secundis,
Hoc animi bonitas, facundae gratia linguae
Iustitia hoc, pudor et gravitas, et larga iuvando
Dextera, perpetuas habuere [Reg: habuerunt] in principe sedes.
Hoc duce turbatis rediit pax aurea terris,
Pax gemmis potior. crevit reverentia recti:
Praedonum agricolae nullas timuere [Reg: timuerunt] rapinas:
Omnia quid repetam? nihil hoc pretiosus [Orig: preciosus] ipso,
Nil melius vidit gens Vandala : perdidit umquam [Orig: unquam]
Nil melius toto lacrimans Megalepolis aevo.

Scilicet hoc, hoc illud erat, quod turbine nuper
Horrifico celsas rumpi et procumbere turres
Vidimus: hoc hoc illud erat, quod vidimus aethram
Sub noctem ardere, et tremulas dispergere flammas.
Nec mirum. quin fama meas cum perculit aures,
Magnanimum cecidisse ducem, simul omnia mecum
Tristari et veluti lacrimas effundere sensi.
Te vivente, novis ridebant gramina campis,
Omnia florebant. cantus dulcedine captae
Ducebant Charites per florea prata choreas,
Carmina non deerant nobis, non plectra sonora.
Te moriente mori pariter natura videtur:
Deficiunt avido pecori sua gramina: flores
Rura negant solitos: ut nihil nisi tristia fas sit
Cernere, nec tanto finem sperare dolori.
Fundite Varniades lacrimarum flumina Musae .
Saepe ego iam vestras tacite digressus ad undas,
Mane novo, tantis quaerens solacia curis,
Praeter lamenta, et tristes audire querelas
Nil potui. ferrugineo velatus amictu
Pallidus eois Phoebus surgebat ab undis:
Affixus ripis cursus frenarat aquarum
Varnus iners glacie, durisque immobilis undis.
Ad laevam insueto strepitabat gutture corvus:
Varnigenae quin quotquot ibi pascuntur olores,
Proxima flebilibus complebant saxa querelis:

Mussabant fulicae: deserto in littore [Orig: litore] cornix
Sola ibat, tanquam [Orig: tamquam] attonito confecta dolore:
In stabulis armenta boum pecudesque gemebant,
Graminis oblitae: argutis in vallibus Echo
Saepe vocata mihi, saepe exaudita vocanti,
Iam praeter solitum verborum oblita silebat.
Singula quid repetam? nil non lacrimabile vidi,
Nil fletu vacuum. angusto sic pectore tristis
Exieram, tristes repetebam tristior aedes,
Haec mecum tacitus: mutata quid omnia cerno?
Anne etiam superos defuncti funera tangunt?
Quid portenta volunt? an non aliquando redibit
Qui vigor ante fuit campis avibusque canoris?
Sed redeat certe, rediturus ut esse videtur:
Saepe reviviscit iam mortua frigore malva,
Annus ubi cum sole redit: sic cernis anethum,
Sic violas, tenerasque rosas, apiumque renasci:
Sed simul atque homines miseros pariterque potentes
Mors semel abripuit, terrisque abscondidit atris;
Tum reditus via nulla patet, tum ducere longos
Cogimur occluso [(printer); sic: oclcuso] saxi sub fornice somnos.
Sed pietas meliora docet. non corpora casu
Nimirum consumpta mori: divina voluntas
Hic regit, aeterna disponens omnia lege.
Nec plane in nihilum, quod nil fuit ante, redire
Credimus, aeternae sperantes gaudia vitae.

Sic noster quoque dux, nostro dux optimus aevo,
Sortis tentator [Orig: temptator] variae, post mille laborum
Multiplices curas, sceptri mortalis honores
Deposuit mandante Deo: nec funere totus
Interiit: superas animus delatus ad arces,
Heroas sanctos inter regesque triumphat.
Hic sacer Ezechias , hic Constantinus , et ipse
Isaides hic psalmographus tibi Carole magne
Iunctus adest: noster proavis dux proximus astat,
Et patri et socero: multi illum lumine claro
Circumdant caelique novos gratantur honores,
Cumque ipso unanimis mundi deliria rident.
Vertite Varniades lacrimas in gaudia Musae .
Imprimis patrem geminis complectitur ulnis
Albertus puer illustris, qui praevius arcis
Regna adiit superae, multum lacrimante Borusso .
Hic ille Albertus , quo se iactabat alumno
Herula gens, hic ille patri matrique voluptas,
Spes patriae, magni proles generosa parentis,
Tum fortunati, propria haec si dona fuissent,
Quae tantum Deus ostendit mox abstulit olim;
Sed vere iam felicis, cui redditus ille,
Post aeternum aderit miro devinctus amore;
Quem non ulla dies, non fati iniuria solvet.
Vertite Varniades lacrimas in gaudia Musae .
Ad vos nunc rediit tanta exspectatio [Orig: expectatio] , tantae

Laudis honos, o Heruleae nova sidera gentis,
Egregii iuvenes, qui partim funera fratris
Iam gemitis: partim patrem ploratis ademptum.
Heredes [Orig: Haeredes] vos virtutum fratrisque patrisque
Esse decet, quin esse patet, semperque futuros
Credibile est patriae, et cunctis quis [Reg: quibus] patria curae.
Vertite Varniades lacrimas in gaudia Musae .
Imprimis tamen eximii ducis inclita virtus,
Et bonitas Udalrici senioris, amicam
Solatur patriam, Varnique inhibere querelas
Incipit, et lacrimas sensim sedare profusas.
Aspicis ut celso praeclara e corpore virtus
Emicet; ut patrio summa omnia spondeat orbi.
Fallor an Aonidum cultrix Academia, divae
Eiusdem auxilio, sperato in flore, fruetur?
Christe tuum defende ducem, coeptosque labores
Dirige, ut illorum nullo laus concidat aevo.
At tu magne heros (quoniam te regia caeli
Iam tenet, et coram stellas fulgore coruscas
Mortalesque vides secura e parte dolores)
Aeternum dux clare vale, et seu sidera lustras;
Seu legis aeternos invicto pollice flores;
Seu celebras sine fine Deum; en maerentis alumni
Carmina, fortassis nimium properata, verendos

Ut manes, cineresque diu testentur amatos,
Accipe supremum munus: meliora deinceps
Forte et plura canam, quando tibi certa quotannis
Dona feram, tumulosque tuos mea carmina flebunt:
Cum gemitus Pietas, lacrimas Constantia fundet:
Purpureasque rosas tumulo, spicasque cilissas
Insperget Bonitas: tristes Pax maesta cupressos,
Et feret evulsos ululans Clementia crines,
Immemoresque tui nos nulla oblivia reddent.
Has ego Rectoris iussu procerumque coronae
Effudi lacrimas fidi monumenta [Orig: monimenta] doloris
Publica; vos mecum suspiria crebra, frequentes
Fudistis gemitus: quin nunc quoque funditis, orbi
Praesidio tanti herois, tantique patroni.
Ne tamen immodico cruciemus pectora luctu,
Sit modus in gemitu, cessent suspiria, finis
Sit lacrimis, studiosa cohors, finisque querelis.
Non etenim decet hunc fletu lugere perenni,
Cui Deus ipse omnes lacrimas abstersit, et inter
Quem sanctos caeli heroas divosque locavit.

PROXENIA VARNI . D. [Abbr.: Domino] HENRICO BARONI STAREMBERgio , Caesareo in Megapolin legato. SILVA III.

Austriadum decus, et lumen virtutis avitae,
Magne Baro, veniane tua mihi posse licebit
Pandere? fatidico nuper quae carmine nymphis
Hic pater e medio memorabat flumine Varnus ,
Cum te, collegamque tuum, mandata ferentes
Caesaris, optata vidit consistere ripa.
Quin licet. heroum doctis exculta Camenis
Pectora, nil feritatis habent, quae candor, et ardens
Sincerae bonitatis amor sic mollit, ut illis
Vivat in immenso nil plane humanius orbe.
Ergo age, dilectum Musis caput, annue coeptis,
Tempus erat, sol Astraeae quo lancibus instans,
Pronior occiduo se demittebat Olympo ,
Cum subito exsultans [Orig: exultans] fremitu, caput extulit undis
Varnus ovans, vinctusque comas viridante corona

Arduus emicuit, crescente et flumine maior,
In mare caeruleum, cursu sese intulit acri,
Stant circum nymphae attonitae, mirantur euntis
Murmur, et assuetas superantia flumina ripas.
Ipse etiam pater Oceanus, quem Balthica frenant
Littora [Orig: Litora] , miratus, quo te tam turbidus infers?
Quid laetaris? ait, quae nam sibi cornua fumit
Impetus ille tuus? quid fluctibus aequora turbas?
Fare age. cui Varnus contra, quin desine posthac,
Desine mirari insolitos, pater optime, cursus.
Causa patet: mihi corda micant: nova gaudia pectus
Vix capit: ad iustos desunt mihi brachia plausus.
Quod magis est, ipsum videor iam vertice caelum
Tangere, nobilibusque meum coniungere nomen
Gestio fluminibus. non me Pactolus arenis
Turbidus aurifluis, non Ganges vincet amoenus.
Scis pater, ut regio, noster quam dividit amnis,
Quamque Megalburgi heroes cum laude tuentur,
Pertulerit multos belloque et peste labores.
Scis pater, ut nostrae fundatum in margine ripae,
Tot mala pertulerit, tot dura pericla [Reg: pericula] Rosetum ,
Duxerit et miseros quonam discordia cives.
Nunc optatus adest tandem Starnbergius heros,
Caesaris auspiciis, quin ipso a numine missus,
Tentet [Orig: Temptet] ut exortas placide componere lites.
Sit felix et fausta dies, vir maximus ille,

Qua novus huic hospes succedere dicitur urbi.
Affulgere meae nunc spes optata saluti
Incipit, et fessis finem promittere rebus.
Quam laetor, venisse virum! qui lampadis instar
Phoebeae exortus, regioni apparuit isti,
Principibusque meis, et pressae cladibus urbi,
Cum tenebris nubes abigens, vultuque sereno
Omnia promittens nostris felicia terris.
Qua grates tibi voce canam? pulcherrime regum
Rex, Regumque pater, Maxaemiliane , tuorum
Arbiter, imperiique caput. tu maximus ille es,
Augustus parens, ad publica commoda natus,
Qui cunctas animo virtutes, plurima regna
Imperio iussisque adeo complecteris aequis.
Hinc licet ingenti variorum mole laborum,
Curarumque gemas: non te tamen illa, tuumque
Affectum impediunt patrium: quin me quoque laeto
Numine, sollicitoque iuves mea commoda vult.
Ergo magne pater patriae, spes unica secli [Reg: saeculi] ,
Vive diu, fascesque tuos, et sceptra tuorum,
Turca simul, Moscusque ferox, et Parthus adoret.
Tu modo perge tuum claris extendere factis
Nomen, et immensum comple virtutibus orbem,
Sidereusque tuis caelo te laudibus infer.
Sed memor unde abii. quonam laudabitur ore,
Carmine quo, praestans animi Starnbergius heros?

Nobilitate potens, et avito stemmate clarus.
Vix alio se Danubius iactavit alumno
Splendidius, cuius rapidas hic natus ad undas,
Accrevit sine labe puer, virtutibus annos
Praeveniens. illum propriis excepit in ulnis
Pallas ovans: illum placido pulcherrima vultu
Melpomene vidit nascentem: amplexibus illum
Austriades , nymphae patriis fovere sub undis:
Ad cunas duxere [Reg: duxerunt] choros, et carmina blandis
Accinuere [Reg: Accinuerunt] modis Charitesque et dexter
Apollo .
Vix Iove Creta suo, vix tantum Roma Quirino ,
Laetata est, quantum tanto se pignore tollit
Austria gens , quantumque suos hinc iactat honores,
Et merito. Quid enim tanto praestantius exstet [Orig: extet]
Heroe, ad veram laudem qui natus, et artes
Ingenuas, teneris Musas dilexit ab annis.
Danubius mihi testis erit, mihi testis et Albis ,
Illum qui semper magnumque et magna sequentem
Viderunt, alterque illi de germine myrti,
Alter odorata velavit tempora lauro.
Hinc ille Aonii pulcherrima gloria fontis
Eminet ante alios. non illi Palladis artes,
Et quae Socraticis olim latuere [Reg: latuerunt] libellis,
Ignota aut veterum sunt clara poemata vatum.
Non illi ingenium, facundae aut flumina linguae,
Non fortuna deest, rebus spectata gerendis.

O quoties illum, Ligeris , Mosa , Sequana , Scaldis ,
Et Rhodanus sunt mirati! cum carmine ripas
Arguto implevit meditans. quam saepe Britannos
Ipse suos Tamesis , tumido licet ore superbus,
Illi postposuit: quam saepe et Thybris [Orig: Tibris] et Arnus ,
Medoacusque decus tantum invidere beatis
Dilectisque Deo populis, quos alluit Ister [Orig: Hister] .
Ipse subinvideo, (veniam concede fatenti)
Austria magna tibi, tanto quae insurgis alumno
Altius, et summis caelo te laudibus aequas.
Non tamen ingratus tibi sum, debere fatebor
Me tibi, dum celsi moles amplissima mundi
Stabit, et aeterno lucebunt sidera caelo.
Munere namque tuo, certam sperare salutem
Incipio, finemque malis. quin gratulor idem
Austria clara tibi ex animo, congratulor orbi
Terrarum, imperioque tuo, invictissime Caesar,
De tali tantoque viro, qui divite praestans
Eloquio, Cato consiliis, et Scipio corde,
Pompiliusque fide, regno et tibi consulit, ore
Magnanimo prudens, magnis in rebus agendis:
In dubiis idem cautus, durisque periclis [Reg: periculis]
Intrepido praesens animo, patiensque laborum.
Felix illa dies, quae nostris intulit oris
Hoc decus et lumen. salve lux aurea, salve,
Et felix ac fausta mihi, sine nube quotannis

Concelebranda redi, nil te mihi gratius umquam [Orig: unquam]
Est ortum, visumque meae nil pulchrius urbi.
Illius adventu, puri lux aetheris ultro
Clarior emicuit, blandae cecinere [Reg: cecinerunt] volucres,
Arboribusque comae virides, et gramina prato
Finitimis rediere [Reg: redierunt] locis. quin compita, fontes,
Et fora conspectu illius ridere putares,
Tanta viri bonitas, tanta est in pectore virtus.
Sed laudes recitare omnes, res dicere gestas,
Splendoremque sacri generis, patrumque priorum
Nomina, virtutesque brevi describere versu
Cur libet? eloquii hic mecum vis victa laborat,
Vellicat et teneram dudum mihi Cynthius aurem,
Quin nostrae nil laudis eget Starnbergius heros,
Doctrina et virtute sua, generisque vetusti
Splendore insignis, toto et laudatus in orbe.
At nunc ante alios ego fortunatior amnes
Laetitia exulto [Orig: exsulto] , et certam iam spero salutem.
Tu nostrum, pater omnipotens, ne respue votum,
Sis satis innumeros pestis bellique labores,
Sit totiens [Orig: toties] flammas, et funera saeva tulisse,
Sit clades tolerasse [Reg: toleravisse] satis, tantosque dolores.
Fer pater auxilium fessis, firmamque quietem.
Sic iterum ripaeque meae, regioque virebunt,
Florebunt violae: gratos ego laetus odores

Balthica diffundam passim per littora [Orig: litora] : nostri
Dulce melos cygni [Orig: cycni] repetent: schola laeta resurget:
Gaudebunt Musae : languens Rosa dulce rubebit:
Et passim laeto ridebunt omnia plausu.
Haec bene si memini, vel non diversa, recensens
Varnus , arenosis iterum se condidit undis.
At pater Oceanus , promissam in pectora barbam
Demulcens, laetemur ait, vultuque sereno
Gaudia laetantis. quin tum quoque dicta referre
Haec eadem tibi me voluit. flos inclite secli [Reg: saeculi] ,
Et patriae tutela tuae, sidusque perenne,
More tuo, frontemque hilaris, mentemque serenus,
Carmina non duro, quae mittimus, accipe vultu.
Dent alii gemmas, et pondera divitis auri:
Haec ego iam, pariterque tibi me dedico totum,
Forte olim meliora, manet si vita, daturus.
Sic tibi viventi feliciter omnia cedant,
Sic tibi compositis afflictae litibus urbis,
Ad patrios liceat laeto remeare penates,
Coniugis in carae amplexus, et Caesaris aulam.
Rudigerus quoque dilectus tibi frater, et alter
Guntacorus , laeto incolumem te pectore, laeto
Excipiant reducem vultu. quos carmine quondam,
Si mihi vita manet, tecum celebrabo, simulque

Ex alto repetam vestrae primordia gentis.
Interea tu vive diu, sine fine modoque
Austriadum decus, et lumen virtutis avitae.

D. [Abbr.: Domino] RICHARDO STREINIO BARONI, ET CAESAris Consiliario. SILVA IV.

Excellens virtute Baro, qui stemmata gentis
Romanae , et veterum describis gesta Quiritum ,
Nobilitate potens, et avitae gloria gentis,
Maximus ingenio doctrina maximus heros.
Ecquid ubi aspicies ignotae carmina Musae ,
Ignotamque manum, tacito mirabere vultu,
Et quid nostra velit sibi confidentia quaeres?
Quae turbet levibus tua summa negotia nugis.
Parce tamen generose Baro, non inscius error,
Non levis ambitio, tumidisve audacia buccis
Hoc vir summe iubet: tua quin pulcherrima virtus,
Ignea cui vis est, tua me sapientia victum
Huc rapit, egregioque tui succendit amore.
Scilicet haec vis est, hi sunt virtutis honores,
Hic splendor doctrinae animi, vultusque sereni,

Nesciat ut tectus tacitis latuisse tenebris:
Sed, velut excelsis sub noctem in turribus ignis
Emicet, ignotosque etiam fulgoribus aureis
Mirantes trahat, et summos inflammet amores.
Praesertim si dux aliquis nova lumina cernens
Intendat digitum, multosque impellat eodem.
Hic meus est David sincero pectore frater,
Hic mihi virtutesque tuas et mentis acutae
Praedicat ingenium, facundi praedicat oris
Eloquium, merita, et faciles sine crimine mores,
Munificasque manus, et veri signa favoris.
Pro quibus aeternas tibi me quoque dicere grates
Quis debere neget, vatum qui munera norit [Reg: noverit] ?
Ob quae carminibus te nos celebrare canoris
Quis debere neget, vatum qui munera norit [Reg: noverit] ?
Ergo Venusinus quondam sua carmina vates
Ut Maecenati exhibuit, quando aurea secla [Reg: saecula]
Conderet Augustus toti venerabilis orbi:
Sic ego, dum sceptro Maxaemilianus avito
Aemulus Augusti , patriis creat otia terris,
Te veneror, fidum Musis Phoeboque patronum.
Et tibi do sterilis non optima carmina venae,
Quae meliora favor tuus et clementia reddet.
Cui Musas commendo meas, tu fratris amici
Quaeso patrocinium placido non abice [Orig: abiice] vultu,
Praesidioque tuo, et facili nos fronte tuere.

Sic tibi concedat diuturnae tempora vitae
Rex super-m [Reg: superorum] , tandemque suis te sedibus addat,
Iustitiae magnum meritis fideique patronum.

CAROLO DANCAEO , GALLORUM REGIS IN DANIA LEGATO. SILVA V.

En etiam caeli facies, tibi Carole ridet
Insolito candore micans; dum regis amici
Iussa obiens, gelidas Varni concedis ad undas,
Mox Viadrum quoque visurus. salve optime, salve
Carole Gallorum lumen: quem Dania summis
Annumerat populosa viris; quem laudibus ornant
Magnanimi reges. iterum clarissime salve
Gallorum Dancaee decus. tu dignus honore
Quem summo afficiant Musae : quem carmine Phoebus
Ipse canat; tu pestiferas componere lites,
Aversosque animos tu conciliare laboras
Eloquio, et celsae mirandus acumine mentis.
Nil bello magis invisum mortalibus aegris,
Pace nihil melius, nihil est optatius orbi,
Musaeoque gregi imprimis, quem bella fatigant,
Pax recreat, viridemque iubet sperare coronam.
Pacis amatores igitur quis nolit amare?

Quis dignos quovis illos non credat honore?
Salve iterum Dancaee meis carissime Musis .
Vade bonis avibus, felici sidere causam
Pacis age ex animo, laetusque revertere nobis,
Praetendens oleae ramum, sperataque dudum
Foedera divulgans, sero servanda nepoti.
Fallor an ille dies properis pulcherrimus alis
Advolat, et laeto denuntiat [Orig: denunciat] otia plausu?
Conflaturque novus ferrata e cuspide vomer?
Fallor an obductos ferrugine conspicor enses
Vaginae adnasci? fumoso pulvere nigras
Obduci galeas; quas turpis aranea velo
Contegat, iratusque omni Mars exsulet [Orig: exulet] orbe,
Auxiliis Dancaee tuis. te dextera Regis
Protegat aetherei, seros ut Nestoris annos
Contingas, placida felix viridisque senecta,
Ducat et aeternos pax dudum optata triumphos.

ENCOMIUM PACIS. AD EUNDEM CAROLUM DANCAEUM . SILVA VI.

URBE Sidenorum dum tu Dancaee moraris
Summe vir, et meritis nostro clarissime seclo [Reg: saeculo] :

Dum Viadrus Dancaee tui miratur acumen
Ingenii, fandique artem, et sine crimine mores,
Excelsumque animi robur, nil vile moventis:
Dum proceres te vel primo dignantur honore,
Intentum paci, et cupidum componere lites:
(Quas regum turbasse [Reg: turbavisse] animos tot Balthicus annos
Ingemit Oceanus, plangunt contermina regnis
Littora [Orig: Litora] ) dum Dancaee istis bene consulis oris,
Ceu patriae et nobis ad publica commoda natus:
Hic ego, quem meritis nuper, vultuque benigno
Fecisti Dancaee tuum; tibi carmina pango
In reditus votiva tuos, facilesque laborum
Successus; pacique novae contexo coronam
Palladiam , quam tu placido bonus accipe vultu.
Ecquis enim non pacis amet venerabile nomen,
Qui bellum, heu minime bellum, qui praelia [Orig: proelia] norit [Reg: noverit] .
Cladibus innumeris totam evacuantia gentem,
Et mare naufragiis implentia, caedibus urbes,
Et stupris furtisque domos, et sanguine campos.
Aurea pax, divasque inter pulcherrima salve,
Virginibus comitata tuis: pax aurea salve,
Salve iterum, sperata diu, votisque petita
Innumeris; tales dum fundo ad sidera voces
Hactenus. O quando tandem pax alma revises
Finitimos reges, et maestas cladibus urbes?
Quando erit illa dies, tuus ut pax optima fulgor

Depulsis orbem tenebris, et nocte serenet?
Heu vereor, ne forte prius me cana senectus
Corripiat, quam tu laeto placidissima vultu
Huc redeas, redeatque simul temploque scholisque
Tot bellis amissus honos, et gloria Musis :
Concordesque animis agitent convivia cives
Aucti opibus: resonent pastorum cantibus agri:
Et mare sit ventis tantum non hoste timendum.
O utinam pereant enses, nec nomine notum
Sit Chalybum genus , armatos in proelia [Orig: praelia] fratres
Exacuens: pereat numquam satianda libido:
Ambitioque levis vasto caput aequore condat.
Pax etenim cedit toto, his dominantibus, orbe.
Hac absente autem, vel culta novalia, tandem
Decipiunt operosum etiam, vastata, colonum,
Tempore qui pacis, saxoso deses ab agro
Quod satis est cumulare solet, votoque potiri.
Pax summo dilecta Deo est, carissima Musis ,
Grata foro, templis, urbi, populique magistris.
Qui mare navigiis superant, nihil acrius optant.
Hanc dives pauperque colunt: venerantur eandem
Vir, mulier, senior, iuvenis, pueri atque puellae,
Denique nil toto pacem non expetit orbe.
Si quid enim pulchrum [Orig: pulcrum] votisque optabile restat,
Acceptum id paci ferimus. pax sacra frequentat,
Officiisque Deum puris, et mente celebrat:

Imbuit hic precibus teneram matercula prolem:
Casta domus caret exemplis factisque nefandis,
Queis [Reg: Quibus] bello, heu misere, mollis corrumpitur aetas:
Illustrat doctrina [(transcriber); sic: doctina] animos, et pectora firmat.
Hinc quandoque sui studiosos patria cives,
Hinc quandoque bonos felix Respublica patres
Exspectare potest, variosque avertere casus.
Civibus hinc augentur opes: discordia cedit:
Et vel in exiguo dives concordia censu
Regna tenet; totas annona parabilis urbes
Complet, inexhausto dominatur copia cornu.
Quid tibi coniugii leges, castumque pudorem?
Gaudia doctarum tibi quid memorabo sororum?
Pax quibus in miseris una est nutricula terris:
Illa ubi vel gentem vel certam aspexerit urbem
Lumine pacato; non iam Mars improbus illic
Perdurare potest; nec paucis utile bellum
Contrahit ex templo scuticam Bellona : rapinae,
Telaque diffugiunt: caedes et furta quiescunt:
Oppida nulla suis cernas viduata colonis:
Rura nec incultis late squalentia dumis:
Nulla urbes metuunt incendia: nulla puellas
Vis rapit: aut natos manibus post terga revinctis
Matribus abripiunt hostes, nuptamve marito:
Nemo illic muros aut structas diruit aedes:
Nemo iuventute aut nudat, aut diripit urbes:

Nemo senectuti illudit, nova vincla [Reg: vincula] ferenti:
Sacrilega non templa manu spoliata patescunt:
Non matres alias captae abducuntur in oras,
Caesorum aut vivae natorum funera cernunt.
Non latus ense tegit, patriae qui limina mutat:
Non mare sanguineum, non albos ossibus agros
Conspicias: solio nemo exturbatur avito:
Denique nec tuba, nec lituus, nec classica quemquam
Ad pugnam plagasque vocant, mortemque cruentam.
Tot mala, quin complura etiam, si bella moventes
Spirantesque minas animis et praelia [Orig: proelia] reges,
Principio cautis oculis animisque viderent:
Aut odiis frenum inicerent [Orig: iniicerent] : et gloria nulla,
Nulla libido illis tantos immitteret aestus,
Quin illos quorumque [Orig: quorunque] modo restinguere vellent:
Aut prolapsi odio; id numquam [Orig: nunquam] renovare studerent.
Salve igitur pax largitrix horum una bonorum,
Aurea pax, auroque ipso magis aurea salve,
Salve iterum, cunctis melior potiorque triumphis:
Victricique manu tandem nos laeta revise,
Ipsius auspicio caeli terraeque parentis:
Qui pacis Deus hostiles bonus improbat iras:
Et male mortales odia immortalia vexant.
Haec ego. cum subito mihi nuncia [Orig: nuntia] fama per auras
Praemittens oleae ramum, properantibus alis
Advolat, ingenuo testataque gaudia vultu,

Foedera pacifico pacis denuntiat [Orig: denunciat] ore.
Obstupui primo fateor, vix credere dictis
Ausus inauditis; mox rebus victus apertis,
Constantique hominum voce, et rumore secundo,
Erexi geminas ad caeli sidera palmas:
Aeternasque Deo grates laetissimus egi,
Demissis animis et corpore, supplice lingua.
Regna odiis turbare, animos committere regum,
Litibus incensas evertere funditus urbes,
Absque labore etiam vel terrae filius audet
Seditione potens, belli temerarius autor.
Sed cohibere animos, ortas componere lites,
Et gravidam bellis regionem, absolvere bello,
Solius uniusque Die est. hic excitat ipse
Illustres virtute viros, et pacis amantes,
Qui sua restituant turbatis munera terris.
Huic igitur voce et sincero pectore grates,
Dic iuvenis, dic cane senex, dic quisquis in orbe
Arctoo degens vitali vesceris aura.
Votivisque memor cumulans altaria donis,
Acceptam gratis precibus testare salutem;,
Providus et votis clades averte futuras.
Quid tibi nunc proceres memorem, quos Caesaris aula
Miserat egregios animis fandique nitore,
Quid reliquos? quorum eximiae nil derogo laudi,
Cuius testis erit Viadrus , dum machina mundi

Stabit et aeterno lucebunt sidera caelo.
Te solum celebrare meis Dancaee camenis
Nunc iuvat et fas est. iam pridem carmine laeto
Te proficiscentem, et facili sum voce secutus.
Nunc reducem, et pacis dulcissima dona ferentem,
Cur sileam, laudesque tuas, faustosque labores?
Exoptatus ades nostris spes inclita terris
Carole , Gallorum sidus. sed nomine quonam
Te celebrare decet? Mihi laudatissimus ille
Tu Thrasybulus eris, concors cui patria frondis
Palladiae sertum imposuit, dum ponere lites
Quemque iubet, patriaeque iras donare saluti.
Ecce tuam simili frontem Dancaee corona
Cingimus unanimes. illos tu primus honores
Es meritus, nulloque cadet tua gloria saeclo [Reg: saeculo] .
Turbet aquas Ate, cui res est turbida lucro:
Tu Dancaee Litas comitans, mala publica dextro
Numine restituis, non propria commoda quaerens:
In commune bonus: sapiens, et fidus amicis:
Magnus in adversis rebus, cautusque secundis.
Tu generis stirpisque tuae celeberrima facta
Laudibus accumulas propriis: te Gallia Regis
Dextram Oculumque vocat; qui quae Borealibus oris
Sint facienda, sagaci animo videasque sciasque,
Expediasque simul cauto fidoque labore;
Dum multi facienda sciunt, fugienda sequuntur.

Imperat haud paucis, regina pecunia, regum
Praefectis, placant ipsos data munera reges
Interdum: tibi, sincero qui purior auro es,
Servit et imperium subiecta pecunia perfert.
Divitias sic dives habes, artemque fruendi,
Qua sine, sub mediis sitiet male Tantalus undis.
Ingenerat reliquis fucata scientia fastum,
Ingenerat tumidos ventosa superbia mores:
Tu proceres inter primus, tu stemmate avito
Illustris, tu magnorum cura inclita regum,
Comis es alloquio: non aversaris amicos
Exiguos: facili cuivis affabilis ore es;
Cum reliquos centum portae centum ostia claudant.
Sed paucis multa ut dicam: quod Zopyrus olim
Dario fuit; hoc ipsum tu regibus aevo
Iam nostro es. cur id credam, nisi sit grave, paucis
Accipe. Darius Xerxis pater inclitus olim
Punica mala inter, quando patefecerat unum
Egregie magnum, et pulchrum [Orig: pulcrum] , in quo plurima grana
Membranas ciccosque inter digesta videret:
Non ego chrysolithos mihi tot, totidemque smaragdos,
Aut si quid gemmis usquam pretiosius [Orig: preciosius] exstet [Orig: extet]
Optarim; quibus ipse satis rex dives abundo.
Quin potius (modo si fatis haec optio detur)
Eligerem tales totidem mihi cautus amicos
Et comites; qualis, quando Babylona petebam,

Zopyrus ille fuit. ceu reges tempore nostro
Iurarent, tot Dancaeos se poscere malle;
Quam totidem rivos auri, argentique fodinas.

IOANNI CYRIACO , L. [Abbr.: Libero] BARONI POLHAEMIO ET Wartenburgio . EIDYLLION PROpempticum . SILVA VII.

Hactenus in Rhodio flos instar sideris horto
Emicuit, flos Austriacis primo editus arvis
Polhemiaque domo: dein huc translatus ad undas
Varniadum , ut roseo paullatim imbutus odore.
In patriae decus et varios adolesceret usus.
Quocirca pecori ignotus, nec laesus aratro
Ullius agricolae, nec carptus floruit ungui.
Illum prae reliquis argentea gemmula roris
Imbuit ambrosio et caelum spirante vigore:
Illum aurae tenues, et nubis filius imber
Mulcebant placide, firmabant aurea solis
Lumina. multi illum pueri, pluresque puellae
Suspexere [Reg: Suspexerunt] , decus mirati optabile floris

Tam pulchri [Orig: pulcri] , tam flammeoli, tam dulce comantis.
Hunc circum virides casias, violamque videres
Purpuream, phlogionque decens, et Paeonis [Orig: Paeanis] herbam,
Lilia nec deerant, nec amaracus, aut amethystus,
Non lychnis, Charitumque rosae, mollesque amaranti.
Quos inter mire pulchros [Orig: pulcros] pulcherrimus ille
Enituit, longe ante alios spectabilis unus,
Quin decus et lumen reliquis dum fata sinebant.
Nunc, eheu, flos ille sacer, flos aureus ille
In patrios revocatur agros, atque aurea tempe
Austriadum , posthac tolerare absentis amorem
Quae se posse negant, aut huius sidera floris
Tam procul a patria nostris concedere septis.
Ergo hortus nunc Varniadum deformior aequo
Stat lacer et facie miseranda, haud gratia florum
Quae fuit ante manet, plantarum germina lugent,
Omnia sunt solito veluti spoliata nitore.
Varniades quoque cum lacrimis haec carmina flori
Tam caro postrema canunt. Flos optime florum,
Flos nostri lux et sidus geniale roseti,
Quo fugis usque adeo cupido te corde sequentes?
Tamque avidas famaeque tuae, laudisque sorores?
Forte refers; quia sic superi sic fata iubebant.
Credo equidem, nec falsa fides. sed causa doloris
Summa hinc exsistit [Orig: existit] Rhodiis et noxia Musis .
O quanto fuerat satius pro germine tali,

Tam nitido, tamque aureolo, tantique decoris,
Evelli urticas, fungos, et inutile gramen,
Cum lappis, lolio, tribulis, et pestibus horti
Innumeris aliis? quarum serpiginis instar
Inficit et reliquos contagio morbida flores.
Sed tamen interea fati mentisque tuorum
Non sumus ignarae. tibi quin bona mille precamur,
I felix quo fata vocant, iterumque paternis
Insitus areolis, firmis radicibus haere,
Et sic tolle comas, et germina sic diffunde,
Ut sis et maneas toto flos aureus aevo.

AD TUMULUM FIDELISSIMI CHRISTI apud Mencingenses ministri MATTHAEI CHYTRAEI PATRIS CARISSIMI. lamentatio. SILVA VIII.

Ad tumulum, cineresque tuos, pater optime, tandem
Advenio lacrimans. decimo iam redditus anno
Sum patriae: interea procul hinc mihi vita sub axe
Occiduo, mundique plagis Borealibus acta est.

Dania me, Cimberque ferox, cultusque Britannus ,
Me Viadrus , Varnus , me Dilia Suevus et Albis ,
Flandriaque Phrisiaeque arces, et Gallia vidit.
Illic multa quidem memori dignissima mente,
Et varios hominum mores urbesque potentes,
Egregiosque viros, et regum vidimus arces,
Musarumque domos amplas, tumulosque vetustos.
Quae mihi grata quidem, et visu iucunda fuerunt,
Sed natale solum longe mihi gratius; eius
Mirus amor tacito semper mihi pectora motu
Impulit, ut quamvis patrio procul orbe remotus,
Non male tractarer: tamen haec ante omnia menti
Cura infixa foret, quo tandem tempore possem
Rursus ad antiquas sedes patriamque reverti.
In primis tu care parens mea cura fuisti,
Nulla dies, nox nulla abiit vel parvula, qua non
Ante meos oculos obversaretur imago,
Colloquium, vultusque tuus. quam saepe rogavi!
Rursus ut incolumis reduci mihi dicere posses,
Ut video amplectorque libens tua colla manusque,
Exoptatus ades, fili carissime salve.
Heu quoties reditum dubio mihi pectore finxi!
Verbaque iam gestusque tuos mihi cernere visus,
Gaudia sollicito praecepi ingentia corde.
En redeo. at tristes subitus mihi nuntius [Orig: nuncius] aures
Vulnerat. en viduata domus, maestaeque sorores,

En patre pro laeto aspicitur mihi triste sepulchrum [Orig: sepulcrum] .
Heu misero, quam nulla homini sincera voluptas!
Quam spes fallaces nobis, et inania vota!
Immanes Parcae , tuque o mors invida, qui vos
Quaeso furor, quae vos rabies sic effera movit?
Ut clarum pietate virum, meritisque verendum,
Tam cito crudeli fato superare liberet?
Heu furor, heu rabies, non vos ego flectere votis
Tot potui, gemituque pio, precibusque profusis?
Quantum erat exiguo tantummodo tempore duras
Abstinuisse manus, ut patria tecta revisens,
Optati patris ora iterum vultusque viderem
Incolumis? vel si nimium hoc, paulo ante venirem,
Extremoque vale saltem, verbisque supremis
Perfruerer, patrisque oculis morientis inhaerens,
Signa darem iusti lacrimis gemituque doloris?
Parca sed immenso nulli cum parcat in orbe,
Quid mirum est, nostris flecti si perfida votis,
Nolit, et abrupto servet stata tempora filo?
Ergo care parens, quae nam tibi munera reddam?
Vel memoris gratique animi quae signa rependam
Post obitus? eheu olim quae reddere vivo
Malueram. per te dilectae munera vitae
Possideo: tu me primis ardenter ab annis
Complexus, puerum coetus documenta beati
Imbibere, et sanctae voluisti assuescere vitae.

Te duce prima olim studiorum exordia feci,
Cum mihi saepe dares blando munuscula vultu,
Te duce Pieridum sacras perductus ad arces,
Argentina gravi studiis quas inclita sumptu
Aedificat, primas sub te Bitnere magistro
Degustare artes, linguasque addiscere coepi,
Et proprius puer Aonios accedere fontes.
Post etiam Varni praeterlabentis ad urbem,
Mater ubi Roseos Academia difflat odores,
Misisti puerum, duo vix sexennia natum.
Illa mihi postrema dies fuit, ora parentis
Qua vidi, assuetis cum me deduceret arvis,
Multa monens, et multa timens, incommoda durae
Percensens casusque viae, terrasque remotas,
Spemque metumque inter dubius, quandoque reversum
An me iterum patrio complecti posset amore.
Quandocumque subit dictae mihi lucis imago,
Affectusque patris, quo me dimisit euntem,
Supremumque vale dixit, comitatus amicis:
Non gemitus retinere queo, non sistere fletus.
Haec est illa dies, qua tot mihi cara reliqui,
Te pater inprimis [Orig: imprimis] , quo nil mihi carius usquam
Orbe fuit toto. totis infixa medullis,
Haec mihi cura fuit, totis hoc viribus egi,
Inprimis [Orig: Imprimis] Christo ut semper mea facta probarem,
Et tibi deinde parens: studiose offendere numquam [Orig: nunquam]

Te volui: tibi me totum et mea cuncta dicavi:
Respondere tibi, votumque aequare paratus.
Atque utinam nondum tetricae tibi fila sorores
Rupissent, vitaeque super pars longior esset,
Non ingrata tibi mea mens studiumque fuissent,
Laetitiamque tuis nati praesentia canis,
Forsan et extinctis [Orig: exstinctis] ferret solacia curis.
Nec mihi quid toto contingere gratius orbe
Conspectu verbisque tuis hoc tempore posset.
Verum aliter visum caeli terraeque parenti.
Care pater, dilecte pater, pater optime salve,
Aeternumque vale, non tu mihi prorsus ademptus
Hac tellure cubas: quondam redivivus in arce
Siderea, verbisque tuis gratoque vicissim
Ore fruar, tecumque canam benefacta tonantis.
Interea tibi iusta feram, tristesque quotannis
Exsequias. tu care cinis, non forsan amoris
Immemor, officiique mei, priscique favoris,
Has lacrimas, gemitusque meos, quos reddere vivo
Non licuit, cape sinceri post funus amoris
Indicium, effusasque tibi non sperne querelas.
Tempus erit, quod nec procul est, quo pondera linquens,
Terrenosque obitus, caeli aurea templa subibis.
Coniunctusque animae rursum paulo ante relictae,
Doctores inter veteres non ultimus ibis,
Angelicae par mirando splendore cohorti:

Interea placidŠ [Orig: placide] imposita sub mole quiesce,
Care cinis, dilecte cinis, manesque paterni.

AD TUMULUM PETRI A MENCINGEN , VIRI nobiliss. [Abbr.: nobilissimi] SILVA IX.

ERGO etiam patriae fatis hoc defuit unum?
Ut tu magne senex, praeclaraque gloria gentis
Mencingae , occideres hoc ipso tempore, virtus
Quo tua, quo gravitas atque experientia longo
Parta usu, heu multum patriae prodesse gementi
Debuit, et lapsis potuit succurrere rebus?
Iam pietas moritura fere, iam pectora plangens
Prisca fides, passosque trahens ecclesia crines
Facta, tuamque fidem saepe implorare videntur.
Verum aliter visum superis, qui crimina propter,
Ingratosque animos hominum, mentesque profanas,
Egregios pietate viros, mortalibus oris
Eripiunt, ne supplicium poenasque sequentes
Cum fletu et lacrimis, inter suspiria, cernant.
Velle igitur scissos, Ecclesia, velle capillos,
Patronumque tuum defle: Respublica tanti

Fata viri luge, patriam qui more parentis
Complexus, laudare bonos, punire nocentes
Est solitus iustoque suos moderamine rexit.
Vos quoque Pierides , prisci quibus omnia secli [Reg: saeculi]
Facta patent, quia magnorum describere laudes
Heroum vobis datus est labor: ordine quaeso
Sanguine quo, patriaque olim Mencingius heros
Sit satus, et quantas variis res gesserit oris
Pandite, fidus enim vestri protector honoris
Ille fuit. Phoeboque velut sacri esse putantur
Blandus olor, vatesque pii: sic stirpe creati
Mencinga , in clypeis [Orig: clipeis] arguti insignia cygni [Orig: cycni]
Dum monstrant, Phoebo sacros sese esse professi,
Musarum decus egregia cum laude tuentur.
Et mihi cum toto divisos orbe Britannos
Lustrarem, Oceani spaciosa [Orig: spatiosa] per aequora vectus,
Nescio quid nuper dictu mirabile visum est.
Scilicet ad Tamesis dum lentus obambulo ripas,
Fatidicum cygnorum [Orig: cycnorum] agmen, modulamine presso
Me visum excepit, crebro et suspiria ducens,
Saltibus et tremulis quiddam praesagiit alis.
Fallor, an hoc certis voluit mihi dicere signis?
Quod postquam patriae decimo sum redditus annos
Sollicito cognovi animo, mihi funera Petri
Cum Mencingiaci maestae retulere sorores.
Cygnus [Orig: Cycnus] et e clypeo [Orig: clipeo] pallenti tristior ore

Prospexit, domini ut mortem lugere videres.
Sed iam Calliope , tristi redimita cupresso,
Et pullata venit. tu quae tibi verba loquatur,
Musarum si fidus amor praecordia tangit,
Attende, et faciles mecum da cantibus aures.
Est regio non magna quidem, sed fertilis agro,
Vinetisque potens, Graii tenuere [Reg: tenuerunt] coloni,
A quibus et nomen retinet, circum data pene
Harciniisque iugis, et blandi flumine Nicri ,
Qui rapidis illic Rheni confunditur undis:
Partibus hic Zephyri proprior, Borealibus ille
Eoisque plagis: Charitini principis orae
Concludunt australe latus. sacer ille Melanchthon [Orig: Melanthon]
Hac patria genitus. sed et hic comes inclitus olim
Wolframus , gener Henrici , qui nominis huius
Arbiter imperii quartus fuit, optimus heros,
Ius habuit, patiasque domos. Nunc arcibus amplis
Oppidulisque potens, multis dat splendida sedes
Nobilibus, sua quos pietas et dextera bello
Inclita, Musarumque favor clarescere fecit:
Et quibus attribuit supremi in Caesaris aula,
Imperiique duces inter sapientia nomen,
Et gravitas, fortisque fides, et candida virtus.
Quid tibi Gemmingae referam clarissima sedis
Lumina, Siccingae cui non est cognitus ante
Nobilitatis honos, Sternfelsae aut gloria gentis

Quid nunc Helmstadios , quid magnos laude Goleros ,
Quid Venningenses , Neoburgensesque vel ultra
Landschadios memorem, Rossavo aut sanguine cretos:
Quos tantus generis splendor, tamque inclita virtus
Evehit, ut si pro meritis comprendere vellem
Singula, vel saltem paucis attingere verbis,
Non linguae mihi sufficerent, non mille Camenae .
Nunc tantum mihi summa sequi fastigia rerum,
Et Mencingiaci laudes perstringere Petri ,
Inter qui reliquos, ut sidus amabile, fulsit,
Est labor; illius generi Mencingia nomen
Attribuit, celebrata mero. mons imminet illi
Vitifer, et totis seges aurea fluctuat agris.
Hic habitasse [Reg: habitavisse] tuos etiam Chytraee parentes,
Fama refert, abavosque illos, atavosque vetustos,
Auratosque equites bis sex, quos tempore prisco,
Mencinga de stirpe satos monumenta [Orig: monimenta] recensent.
Illi armis, fortique manu dum bella lacessunt,
Inque ruunt medios districtis ensibus hostes,
Pro patria et templis, pro libertate suorum,
Tantum promeruere [Reg: promeruerunt] decus generique sibique
Quod nec tempus edax, nec ferri iniuria laedet.
Nominis antiqui memor, et virtutis avitae,
Integer a patria non degeneravit Erasmus
Laude, nec a veteri fama et virtute recessit,
Sed vera pietate animi, gravitatis amore,

Consiliisque valens, post patris fata Philippi ,
Prae multis aliis tibi laudatissime princeps,
Dilectus, Ludovice fuit, qui tempore eodem
Lege Palatinos , et fixo iure regebas.
Hac fama patriis dum frater Erasmus in oris
Excellit, populosque suos cum laude gubernat,
Pacis amans, carusque Deo, ducibusque suisque:
Accidit ut sitiens Christi patriaeque cruoris
Marte minisque potens, et belli robore Turca ,
Turca Solymannus Byzantina urbe relicta,
Innumeras acies Eoae ad clara Viennae
Moenia [Orig: Munia] perducens; ut tantam invaderet urbem,
Omnia tentaret [Orig: temptaret] , saeva implacabilis ira.
Hic patriae sincerus amor, germanaque virtus.
Christiad-mque [Reg: Christiadumque] salus, movit tua pectora Petre
Virtutum stimulis, generosamque impulit iram,
Posthabita vita ut propria, propriisque periclis [Reg: periculis] ,
Communem patriam, quae laus est summa, iuvares.
Impiger adversos igitur mox primus in hostes
Vectus equo trepidante ruis, Turcasque feroces,
Nunc telo, nunc ense feris, atque omnia ferro
Obvia tanquam [Orig: tamquam] falce metens prosternis arator.
Quin etiam monitisque piis, et pectore forti,
Exemploque iuvas timidos, animoque labantes
Erigis, ut firma tolerarent mente labores.
Sic Mahometigenae retro concedere Turcae

Compulsi fugiunt, pro dextra calcibus usi:
O utinam multos tali virtute tulissent
Tempora prisca viros: aut praesens cerneret aetas
Heroas tibi Petre pares: non sanguine nati
Conspurcata parens totiens [Orig: toties] , ad stupra puellae
Non totiens [Orig: toties] raptae, non templa exusta fuissent.
Nec tibi iuratum patriis in finibus hostem
Grassantem, et summi ridentem numina Christi
Aspiceres, invicta olim Germanica pubes.
Quin iam prisca tibi redit in praecordia virtus,
Et patriae sincerus amor, praeduraque bello
Dextera, et inprimis [Orig: imprimis] maiorum exempla tuorum
Teque tuosque movent, ut tantum sedibus hostem,
Deturbes patriis, niveo laetissima vultu,
Rursus ut ad nostras redeat victoria partes.
Romani rerum domini si vincere nondum
Te bellis potuere [Reg: potuerunt] suis, dextraque potenti;
Cur adeo grave semiviros tibi vincere Turcas ?
De summa statuisse rei, iam scilicet omnes,
Iam fuerat melius, non demum tempore tali
Cogere concilium, quo finibus imminet hostis.
Quin vigila, cape tela manu, depelle tyrannum,
Dedecus hoc alias nullis abolebitur annis.
Sed surdis totiens [Orig: toties] haec inculcantur, at olim,
Heu sero nimium, tristis Metanoea sequetur.
Nec tamen exactos, iuvenis Mencingius , illo

Tempore sustinuit nullo sine honore labores.
Nam mox egregia iuvenum spectante corona,
Princibusque viris, summi dux agminis illum,
Rite, aurati equitis, laudatum, insignibus ornat,
Virtutis pretium [Orig: precium] , perpessorumque laborum
Ut caperet, semperque suis hac laude praeiret.
Post ubi cum populi gemitu decessit Erasmus
Frater Petre tuus: patriis tu redditus oris,
Iure tuos regere, et iustas defendere leges
Coepisti, ut patriae patrem populique decebat.
Inprimis [Orig: Imprimis] tibi cura fuit, pietatis amorem
Ut fidei commissa tuae plebs tempore primo
Imbiberet, iustaque Deum ratione timeret.
Virtutum est mater pietas, qui negligit illam,
Nullius hic umquam [Orig: unquam] laudem virtutis habebit.
Hoc credens primis heros Mencingius annis,
Praefecit populo sanctosque gravesque ministros,
Qui verbi monumenta [Orig: monimenta] sacri cum laude docerent,
Exemplisque alios virtutum flectere possent.
Hos inter tuus ille parens carissimus, olim
Non postremus erat, factis Matthaeus et ore
Excellens, studio quem magno ut Petrus amavit
Viventem; sic et tumulo vicinior illi
Conditus est, temploque uno requiescit uterque.
Scis etiam qua mente tuum, quo pectore fratrem
Davidem sit complexus: quem tempore longo

Munifice in doctis aluit fovitque Lyceis.
Hinc ille Aonii non infima gloria fontis,
Grata Deo facit et dicit, docilemque iuventam
Erudit, arctoum procul hinc semotus ad axem.
Quam vereor, ne, finitimi dum praelia [Orig: proelia] reges
Committunt, pestisque locum crudelis eundem
Duriter affligit, nostro quid forsan alumno
Contingat gravius; sed cum sub numine Christi
Vita hominum fuerit semper defensa piorum;
Ille etiam in mediis poterit florere periclis [Reg: periculis] ,
Hoc ego tuque ille votis ardentibus optas.
Margaris hic etiam coniunx fidissima Petri :
Laus Gemmingiacae praeclaraque gloria prolis
Iure mihi celebranda foret, clarissima purae
Laude pudicitiae, forma, pietate, fideque,
Qua socia et monitrice utens, licet omnia per se
Recte ageret, tamen egregiae quam plurima fecit,
Taliaque inprimis [Orig: imprimis] summi quibus inclita Christi ,
Et sacra provehitur divini gloria verbi.
Illa sed heu nimium nostris cito cessit ab oris,
Filiolis lacrimas linquens, gemitusque marito.
Illi Rossavae successit Odylia stirpis
Gemma decens, similisque animi pietate priori.
Cum qua postremos senior Mencingius annos
Exegit placide, et summa quam morte reliquit.
Illa velut socium deplorans turtur ademptum [Orig: ademtum] ,

Maesta sedet, fatumque viri lacrimabile plangit.
Qui tanta pietate animi cum templa scholasque
Foverit, et iuvenes, olim qui munera Christi
Caelestesque artes late dispergere possent:
Non illi pater aethereus sua dona vicissim
Subtraxit, sed clementi dedit omnia vultu.
Illi laetus ager multas cum foenore [Orig: fenore] fruges
Reddidit: illius semper granaria messis
Complevitque cavas felix vindemia cellas.
Quid tibi dulce merum referam, quod vitibus illis
Nascitur, et variis est carum et nobile terris?
Quid tibi magnificas aedes, granaria, cellas
Commemorem? turresque novas, quibus optimus heros
Ornavit patriam, in proprios atque hospitis usus.
Quid tibi divitias? auri argentique talenta
Quid recitem? quibus ille licet paene omnibus horis
Afflueret, tamen assidue moderatus et aequus
Exstitit, haud luxum ostentans cultumque superbum,
Humanae sortis non immemor, omnia nutu
Quae mutare potest, et tristi invertere casu.
Non illo melior quisquam, si pectore fido
Recte ageres, legumque libens praecepta timeres:
Non etiam gravior quisquam asperiorve fuisset,
Improba si sanctas contra petulantia leges
Quid faceret, studioque alios violaret iniquo.
Non impune illi talis quisquam obvius isset,

Sic tamen iratus fuit, ut placabilis esset,
Si sese argueret lapsus, veniamque rogaret.
Cuncta sed haec pietas animi et constantia vicit,
Qua Petrus , ut petra, aethereum defendere verbum
Est solitus, studiisque sacer felixque patronus
Exstitit, innocuasque manus ad sidera tollens,
Nullius imperio est fractus, nullisque periclis. [Reg: periculis]
Hinc etiam Christo moriens invictus adhaesit,
Constantique fide, illius meritoque sacrisque
Vulneribus nitens, placide exspiravit [Orig: expiravit] . et inter
Sidereos nunc heroas proceresque triumphans,
Nulli audita prius, perceptaque gaudia nulli
Sentit, et aeterni vultu et sermone parentis
Perfruitur, morbis liber, curisque solutus.
Et quoniam sobolem [Orig: subolem] defendit amatque piorum
Ipse Deus, nec Mencingo de stemmate natos
Deseret, ast omni felices proteget aevo.
Donec ad egregios tandem post fata parentes
Ipsi etiam redeant, exspectatoque [Orig: expectatoque] fruantur
Alloquio, nullosque habeant ea gaudia fines.
Haec ubi Calliope , in tenues evanuit auras.
Vos Mencingiacae pulcherrima lumina gentis,
Et tu maesta parens, et vos post fata paterna
Incolumes nati, et natae, quae carmina mitto
Accipite, et placido faciles evolvite vultu.
Vos duo praecipue concordi pectore fratres,

Corporis eximio praestans Friderice vigore,
Tuque minor Bernarde quidem, sed maxima matri
Spes viduae, magnusque tua quandoque futurus
Doctrina ingenioque, meae non carmina Musae
Despicite, at manes propter, cineresque paternos
Perlegite. et quoniam caro succedere patri
Incipietis; ei quas dixi a funere laudes,
Non reor ingratas vobis quandoque futuras.
Scilicet has tacito volventes pectore, et ipsi
(Ut facitis) cum laude pii vestigia patris
Mirantes cupidique sequi laetique voletis:
Et fratrum vos turba minor, velut aemula, sponte
Suspiciet, vestrosque gradus et iussa sequetur.
Sic magno virtute pares, meritisque parenti,
Unanimes eritis, nulloque abolebitur aevo
Aut Mencingiacae , Rossavae aut gloria gentis.

NATHANIS CHYTRAEI SILVARUM LIBER TERTIUS.

TRIUMPHUS TEMPORIS AD NICOLAUM CISnerum v. cl. [Abbr.: virum clarissimum] SILVA PRIMA.

Nox erat, et puro fulgebant aurea caelo
Sidera, caeruleis postquam se merserat undis
Phoebus , et umbroso tenebras induxerat orbi.
Quando ego stellarum miro compulsus amore,
Deserui tectumque meum, gratosque penates,
Observaturus tota vaga sidera nocte.
Ad Boream, geminasque arctos, sua brachia Perseus
Tendebat, vitreisque pedes immerserat undis.
Pegasus eoas partes, coniunctus Olori
Servabat, rigidae metuendus acumine caudae
Scorpius, Australi stabat declivis in orbe.

Ad latus hesperium Nemeaei cauda Leonis
Ardebat, medium caeli piger ille Bootes ,
Et ferus Alcides Bacchique corona tenebat.
Haec ego dum video, versumque ad sidera vultum
Circumago, rapida pariter vertigine caelum
Torqueri, atque alias lucescere sentio stellas,
Obscurari alias, vastisque immergier undis.
Donec mox solis, quem vix cecidisse putabam,
Praevia fulgeret roseis aurora capillis,
Et pariter tenebras ipsas, et signa fugaret,
Grataque lux orbi nondum exspectata [Orig: expectata] rediret.
Cesso igitur lustrare polum, celeresque recursus
Solis, et ex illis nostrae fugientia vitae
Tempora demiror, qui sic volitamus, ut ipse
Sol rapitur, subitusque cito se turbine vertit,
Interitum nobis properans, mundoque ruinam.
Nec mora, progredior vicini ad culta roseti
Compita, cum blando coeuntia frigora morsu,
Inque pruinosis canescens gutta frutetis,
Non procul esse diem signo constante notaret.
Aspicio: rosa nulla sui patefecerat orbem
Floris adhuc, arcto foliorum haec clausa galero,
Haec summo mucrone comas diducta notabat.
Momentum intererat, subito turgere videres
Omnia. iam densos illa evolvebat amictus:
Haec foliis numerare suis, croceoque capillo

Se meditans, nitidum calatho pandebat honorem.
Mox ubi iam gratum foliis spirarat odorem;
Pallida, collapsisque comis, pedibusque terenda,
Tam brevis, et subit• [Reg: subito] mutata sorte iacebat.
Hei mihi, dicebam, quam flos aetasque rosarum
Exigua est! vix orta dies hanc protulit, ecce
Nascendo moriens, cadit ipso in flore iuventae,
Pro foliis spinam ostendens, papposque volantes.
Quam similis mea vita rosae est! iuvenilibus annis
Illa viget, laude ingenii, vi corporis, ore
Purpureo, rectis studiis et idonea bello.
Sed subito vigor ille perit, nec redditur umquam [Orig: unquam]
Perditus. en pueros, iuvenes, tenerasque puellas,
Cursibus a tergo premit insidiosa senectus,
Quin inopina manus iuveni, procul esse putata,
Inicit [Orig: Iniicit] , arroditque animi cum corpore vires,
Paulatim dira donec mors omnia falce
Demetat, et finem rebus mortalibus addat.
Haec ego. tum positis radiis lauroque decorus
Phoebus adest, doctoque comes lux aurea Phoebo ,
Qua duce, non tenebras superi, non nubila mundus
Novit, et aethereo collucent cuncta nitore.
Obstupui fateor, sed sustulit ille timorem
Alloquio verbisque suis, cum talibus infit:
Quid iuvenis dilecte mihi doctisque camenis,
Usque ade• [Reg: adeo] pendes animi, vitaeque caducae

Tempora, praecipiti confers cum flore roseti?
Cum meliora fere vestrae sint omnia sortis
Conditione mea: nostros o quaeso labores
Aspice, circuitusque, quibus sine fine fatigor,
Aspice quo flectam ignitum moderamine currum,
Ut rapiar, celerique rotas ut turbine vertam,
Ut trepident properentque dies: ut fulminis instar
Tempus eat, subitique ruant cum mensibus anni.
Nec tamen humani possum compescere famam
Ingenii, ruit illa prior vi temporis, illa
Post obitum crescens, volat immortalibus alis,
Candidior stellis solidoque perennior aere.
Ecce aliquis fama celebris, meritisque per orbem
Cognitus, exactae post huius tempora vitae,
Clarior est multo, famaque superstite vivit
Perpetuo, vitam velut ipso in funere nactus.
Crescit enim moriendo decus, nova gloria crescit.
Cui certe invideo, quin et pudet esse deorum
In numero, cum mortalis mihi vincere famam
Non liceat. quae nobilior si funere tandem
Redditur, o miseram mortis sine viribus iram.
Si superis labor atque homini laus posthuma crescit;
O miseros hac lege deos, mortalibus ipsis
Si non esse pares divino in numine possunt.
Quatuor en sine fine domo pascoque caballos
Flammivomos, celeres, rapidosque volantibus alis

Proripio in gyrum glomerans, et tempora mecum
Aequali spatio [Orig: spacio] , numquam [Orig: nunquam] reditura feruntur:
Non hominis tamen egregium post funera nomen
Obscurare queo. piget, hei, piget esse deorum
Concilii primos inter, si nomina famae
Non ego mortalis post terga relinquere possum.
Et pudet, et doleo. quin hic pudor excitet iram,
Ira mihi rabiem triplicatis cursibus addat.
Ardeo nunc animi, et non clam mortalibus istis
Indignor, quos si centum vel mille supersint
Post mortem aetates, fama immortalibus ornat
Elogiis, clarosque magis post funera reddit
Quam fuerant vivi. quis non tua Regule facta,
Scipiadumque manus, vel magni nomen Achillis
Audiit, haud tergo sed fronte et pectore noti
Dardaniis ? cui non Cicero , Maro , Flaccus , Homerus ,
Notus ob eloquium est et doctae flumina linguae?
Mille licet lustris nostros praecesserit annos.
Hoc ne ego sic patiar? qui nocte dieque laborans
Nequidquam abripior, celeres vincentibus Euros
Curribus, apparetque viae non meta rotundae.
An sic perpetu• [Reg: perpetuo] mea per vestigia volvar?
Non hominis validus tantam contundere famam?
Quin licet experiar. solitos nunc ira labores
Tergemina et cursus vincat vertigo priores,
Gloria ne paribus semper me cursibus aequet.

Dixit, et igniferum volitans sublatus in axem,
Alipedes instigat equos, demittit habenas,
Fervidus et calcar iam sponte volantibus addit.
Quadrupedum incaluere [Reg: incaluerunt] animi, quaque impetus egit
Hac sine fine ruunt, caeli ruit igneus orbis,
Ante satis celer, insueto se turbine vertens.
Lux magis atque magis properat, fugit annus, et ortum
Quae rapit hora diem, fugit irreparabilis aetas.
Sic modo pacatis conspectus in aethere ventis
Milvius [Orig: Mulvius] , intentus praedae, placidissimus ibat.
Ast ubi vel turdum vidit, tenerumve palumbem,
Tum celer insequitur, trepide fugit ille sequentem,
Nec mora nec requies geminatis cursibus instat,
Donec avem superare queat votoque potiri.
Sed quid ego volucres Phoebi cum cursibus aequo?
Quos neque mens hominis, nec lingua volubilis umquam [Orig: unquam]
Nec stylus [Orig: stilus] assequitur, nihil est velocius illis,
Non Rhodanus , non ira maris, non fulmina caeli.
Nunc ego, quae suspexi olim mortalia sperno
Omnia, dum rapidos solis mundique rotatus
Attonitus video. o spatium [Orig: spacium] revolubilis orbis
Longum, immane, ingens! o lux tempusque diurnum
Exiguum, breve, contractum! quo tanta perenni
Sol cursu spatia absolvit, tantosque labores.
O brevitas vitae humanae! o vicinia mortis,
Aequali cum sole gradu si tempora vitae

Aufugiunt, tantumque mihi decedit in horas,
In rapido quantum exegit sol aureus orbe.
Hei mihi quam vanum est, nimium confidere rebus
Terrenis, quas tempus edax evertere possit:
Quas simul adquirens perdas: retinere laborans;
Amissas subita videas periisse ruina.
Si qua igitur tibi cura tui est, si vivere recta
Cum ratione velis, sana tibi prospice mente,
Dum licet, et rebus nimium ne crede caducis,
Sursum oculos, animosque tuos ad sidera verte,
Hic tibi praesidium stabile est, hoc nitere solo,
Contemptis aliis. quid enim tibi proderit amplas
Volvere spes animo, partis confidere rebus?
Cum videas duce sole horas mensesque diesque
Effluere, et finem mortalibus addere curis
Momenti unius spatio, vel dicere si quid
Momento brevius liceat. circumspice quaeso,
Ver, aestas, autumnus, hiems, quam saepe recurrant,
Quam subitis vicibus. nix iam glaciesque videtur;
Momentum intererit, rosa cum nascetur ibidem,
Qua simul extincta [Orig: exstincta] , autumnus cum poma reduxit,
Bruma recurret iners. et puncto temporis uno
Maxima nunc aestas mox frigora maxima laedunt.
Sic ruit annorum spatium [Orig: spacium] , sic diffugit aetas.
In speculo nobis nos et nostra omnia ponens
Ante oculos. hic aspiciat se quilibet ipsum,

Erroresque suos, et cum deprenderit [Reg: deprehenderit] ortum
Interitumque suum, miseraeque brevissima vitae
Gaudia, depositis cristis, ante omnia morti
Se paret hic, rectŠque [Reg: recteque] utens iuvenilibus annis,
Sit memor aetatis serae, quae praevia morti
Advolitans, ne sera quidem dicenda videtur.
Mane infans aliquis, venienti nocte senescit.
Namque hominis quid vita aliud? quid gaudia mundi?
Quam nebulosa brevisque dies, et noxia multis,
Temperies in qua caeli mutetur in horas,
Nunc ridens, mox saeva iterum, quae bella videri
Forte potest aliis: ego nil laudabile prorsus
Hic video. quid spes hominum, quid cornua vulgi,
Quid risus, variique ioci, quid tollere cristas,
Atque ade• [Reg: adeo] inflari et reliquos contemnere prodest
Mortali? cui nec vitae nec tempora mortis
Cognita sunt: quamvis numquam [Orig: nunquam] non proxima nobis,
Quae vitae brevitas, mors esse et funera possint.
At vos o iuvenes, nostris ne credite dictis,
Obfirmate animum solitisque insistite nugis,
Largiter et vobis diuturnae tempora vitae
Gaudiaque et lusus magnis promittite votis.
Quod multi faciunt, rectum parere monenti
Qui sibi turpe putant, pro libris pocula Bacchi
Tractantes, animis stolidi, fastuque superbi,
Prodentes vultu ingenium, mentemque ferinam

Vertice cristato, levitatisque indice pluma,
Barbarico incessu, cubito fulcimine nixo,
Guttur onocrotali bovis aut palearia laxis
Dependent manicis illorum, et carbasa bracae [Orig: brachae] ,
Velorumque sinus caligarum syrmata pingunt.
Hos ego letifero [Orig: lethifero] sopitos esse veterno
Non dubito, mittoque libens. quis stultus et amens
Invitum servare velit? prodesse nocenti?
Ingenuos ego compello, fucisque molestis
Dissimiles. vos aetatis non spernite florem,
Vos animum studiis intendite, vivite recteŠ
Ut decet, et memores urgentis terga senectae,
Quaerite praesidium serisque viatica canis.
Hora volat, fugit ipse dies, cito defluit annus,
Punctum erit, et mortis fiemus praeda, novamque
Visemus patriam; summi vel gaudia caeli;
Vel stygiae tormenta domus; si vita peracta est
Turpiter. hic animis opus est, hic robore firmo,
Dum licet, et miseri vitales carpimus auras,
Et ratio tempusque sinunt. non sera moremur
Funera, cum vitam in melius mutare peractam
Non liceat. iam tempus adest, iam certa facultas
Informare animos et sanctam degere vitam:
Haec parient tibi perpetuum post funera nomen,
Haec caelum ratione petes delubraque divum.
Committant alii doctis sua facta Poetis,

Historicisque libris, et serae nomina famae
Se nactos hinc inde putent, et tempora flocci
Praecipitisque dies, annos et saecula, pendant,
Et fore se meritis, fama, virtute, librisque
Perpetuo credant vivos, et laude celebres.
Ast ego praeferrem vitae immortalis honores,
Sanctorum in numero, quos nulla iniuria laedit,
Non saeva annorum rabies, non spicula mortis.
Fama vale, quid enim libri, quid carmina possunt?
Corticibus conscripta, levi signata ligustro,
Quod vel fama rapax, aut invidiosa vetustas
Delet, et in nihilum parvo post tempore vertit.
Milia librorum millenaque milia dudum
Interiere [Reg: Interierunt] situ. quot in his bene gesta virorum
Nobilium deleta putas? quot perdita plane
Nomina, perpetuam sibi promittentia famam?
Praeterea sol ipse suis quia cursibus instat,
Et spatia [Orig: spacia] ingeminans, solitis pro mensibus annos,
Proque annis lustra, et pro lustris secla [Reg: saecula] videtur
Conficere, ut mundo acceleret properetque ruinam:
Perpetuo quis clarus erit? cum saecula vincant
Historias, scripta, ingenium, doctissima quaeque
Carmina. quid fama est tantorum clara virorum?
Quos spatio [Orig: spacio] inclusit medio Peneus et Hebrus ,
Quos vallis Tiberina [Orig: Tyberina] dedit, quos flumina Xanthi .
Quorum Maeonides communi ex sorte redemit

Exiguam partem; reliquorum oblivio dudum
Nomina delevit, nec parcere cogitat illis,
Quos etiam multis donarunt carmina seclis [Reg: saeculis] ,
Machina cum mundi caelo flagrante peribit.
Ergo quid hic aliud fama est; quam tempore veris
Una dies, quae parte sui iam paene serena est,
Mox dubio caelo nebulis turbatur, et atras
Vertitur in tenebras prima caligine noctis.
Sic fugiunt hominum pompae, sic regia sceptra,
Sic ruit imperium, clari sic fama triumphi,
Divitiae sic intereunt, sic splendor honorum:
Quin etiam ingenium et doctae facundia linguae
Temporis assiduas scriptis inhibere rapinas
Non possunt. fugit hic mundus, nostra omnia secum
Abripiens. requies tantorum nulla laborum est,
Ni prius in nihilum redigens mortalia perdat.
Nec curo hic quid vulgus agat, quid turba profana
Somniet, immensi spatii cui vita videtur.
Altius intendo hic animum, cogorque fateri,
Vita hominis tantum paulo si longior esset,
Visuros nos interitum mundique ruinam.
Iam quia vita brevis multorum fata recenset:
Sustinet et varios miseranda in sorte labores:
Aetates simul et quam plurima facta priorum
Enumerans: quae tam brevis est, sibi longa videtur,
Stultior interea, et propriorum ignara malorum:

Dum longas rogat aetates seramque senectam,
Ut queat aeternam factis extendere famam.
Quin multos quoque felices infantia tollit,
Et miseros itidem multos extrema senectus.
Nec desunt qui non genito tribuere beati
Nomina, et exstingui [Orig: extingui] cito, rectius esse putarunt [Reg: putaverunt] ,
Quam superesse diu, et cumulos perferre dolorum.
Nam quid fama tibi quid gloria proderit olim,
Quam tanti facis, et paene immortalibus aequas?
Vis dicam? geminam mortem tibi stulte creare
Niteris. hic unam sublato corpore perfers:
Altera mors famae est, quam si post funera linquas;
Momento moriere iterum, cum fama peribit.
Et quia consumit secum omnia tempus avarum;
Nec primum poteris sed nec vitare secundum
Interitum, poenamque tibi, pro laude parabis.
Sic tempus de nominibus, famaque triumphos
Hic agitat, clarosque procul supereminet omnes.
Omnia consumens velociter, omnia vertens.
Ergo tibi o iuvenis si res est publica curae,
Si quidquam lacero plorans Ecclesia vultu
Te movet, aut Sophiae si quid suspiria possunt;
Invigila studiis, et florescentibus annis
Dum vacat, ingeniique valent cum corpore vires,
Utere, et adstantem semper meditare senectam.
Si volat adsidue, ut volat, Virgil Georgics 3,284

irreparabile tempus

Non vigor hic diuturnus erit, longumque manebit.
Pallida ut in silvis autumni frigore primo
Lapsa cadunt folia, et frondes cernuntur inanes:
Sic subito flos ingenii iuvenilis, et omnis
Decidit arescitque vigor. quin ista senectae
Nos hora adiunxit proprius, mortique ruenti.
Ergo laborando venientes vincite sordes,
Fortiaque adversis opponite pectora telis
Barbariae, dum turpis abest et decolor aetas.
Nec tamen humanis nimium confidite rebus
Ambiguis, vanis, miseris, misereque caducis:
Non nimium in terris mortalem quaerite famam.
Quin potius patrio mentem convertite caelo,
Aeternis intenti opibus, famaeque perenni,
Quam non tempus edax, non flammae iniuria laedat.
Tu pie Christe fave, dubium tu dirige vitae
Curriculum, coeptosque iuva perferre labores,
Et tandem aethereae dona nos munere lucis:
Sic tibi dulcisonis repetemus carmina linguis,
Sic te dante tui fidus celebrator honoris
Semper ero, dum lingua mihi dum vita manebit.
Sit tibi laus, tibi summus honos, tibi gloria soli.
Haec Cisnere tibi o nostris carissime Musis
Magnis pro meritis do parvula, pignus amoris,
Atque animi indicium grati, quo nomine, nosti [Reg: novisti] ,
Tu placido atque hilari, ut mos est, illa accipe vultu.

MEMORIAE IUSTINAE RUDELIAE SPECULUM UXORIUM. SILVA II.

Iustitiae defensoris Iustina Rudeli
Filia, iustitiae sat noto nupta patrono,
Aeternae nunc iustitiae velamine tecta,
Iustitiae ad solem properat, iustamque coronam
Iustorum caeli procerum, sed sanguine Christi
Iustorum: Iustina etiam quo iusta, dolorum
Immemor immortali aevo cum pace fruetur.
Huic, dum vita fuit, placuit super omnia mater
Virtutum pietas, et casti cura pudoris.
Contigit ingenium, et sexu prudentia maior.
Pauca sed apta loqui: nullum contemnere; luxum
Odisse, et pictas auro gemmisque lacernas.
Dum tabes passa est, templi studiosa, domique
Sedula, rara foris, placide officiosa marito,
Munifica in tenues, in cunctos comis egenos.
Non suspirando, flendove molesta, sed ultro
Imperii patiens, et sobrietatis amore,
Munditieque [Orig: Mundicieque] placens: dotemque genusque paternum
Inculcans numquam [Orig: nunquam] : formatrix commoda prolis

Ingenuae: modiceque hilaris, modiceque severa:
In morbis patiens, et votis dedita Christo :
Nec placitura sibi, nisi sit placitura marito.
Denique virtutum specimen, quo saepe minores
Alliceret, verbisque etiam monitisque benignis
Et gravibus, virtutis iter cum laude doceret,
Nec sine fructu adeo. formosi gratia vultus
Tanta erat, et placidis fandi vis insita verbis.
Tu quaecumque tui et vere studiosa mariti es,
Hanc imitare libens, istis te laudibus effer,
In quibus et tua philtra simul mundumque decentem
Deprendes positum. non nobilis Epponnina,
Non Lysidissa illi virtutum nomine certet,
Non Postaea etiam, non regi nupta Phereo
Alcestis , non quas alii sine pondere iactant.
Haud etenim immerito partes Iustina priores
Hic tenet. In reliquis quae singula namque fuere [Reg: fuerunt] ,
Hic coniuncta vides. apicemque his omnibus addit
Virtutum regina Fides, qua pectore toto,
Toto animo, totis imo de corde medullis
Ad Christi amplexus caelique ad limen anhelans,
Evasit victrix, immortalemque coronam
Obtinuit, veraeque adeo primordia vitae.

MEMORIAE NOBILISS. [Abbr.: NOBILISSIMI] DANIELIS RANZOVII , DUCTORIS FORTISS. [Abbr.: FORTISSIMI] SILVA III.

Tene etiam lux Rantsoviae pulcherrima gentis
Ante diem mors atra rapit? nec vivida dextrae
Invictique animi virtus, nec stirpis avitae
Gloria te rigidis potuit subducere Parcis ,
Heu nimium parcis, tibi quae florente iuventa
Invidiae stimulis actae, vitalia rumpunt
Stamina, nec gemitus patriae, fratrumque duorum
Respiciunt curas, et virgineos ululatus
Heu sponsae miserae, cari pro funere sponsi
Sperantis liciti taedas et gaudia lecti.
Dicite Thespiades (vestri nam muneris, ipsum
Carminibus celebrare Deum, regesque potentes,
Et magnos virtute viros) qua stirpe creatus,
Qua patria, et variis quas res bene gesserit oris
Rantsovius , vestri decus et defensor honoris.
Et tantum lugete virum. quis namque profusis
Temperet a lacrimis? quis acerbo frena dolori
Iniciat [Orig: Iniiciat] ? cum Rantsovii quoque funera fletum
Ignotis simul incutiant atque hostibus ipsis:
Tanta viri bonitas et erat sub pectore virtus.

Hanc vobis labor est versu celebrare canoro
In quocumque viro, quacumque in gente repertam:
Et livore caret, celebris post funera virtus.
Summo igitur iure invidia labor iste carebit,
Prudentes si forte viri, et virtutis amantes
Ista legant, nam plebeias vos spernitis iras.
Ergo agite Aonides , tuque o fortissima Pallas ,
Si vestro puerum gremio tenuistis, et ulnis
Amplexae, tenero fovistis ab ubere matris:
Si vos ille pio semper redamavit amore:
Incipite et mecum maestas iterate querelas.
Adiacet Arctois dives paeninsula [Orig: peninsula] regnis,
Quam pater Oceanus , laeva, dextraque Codani
Litora circumdant, olim gratissima sedes
Cimbrorum , imperio gens formidata Latino
Quae fuit, et rigidas superavit saepius Alpes :
Horrendaque manu Tiberinas [Orig: Tyberinas] terruit arces.
Caepio testis erit, testis Sullanus [Orig: Syllanus] , et acer
Manlius , armatos qui non depellere Cimbros
Ausoniis potuere [Reg: potuerunt] iugis, et moenibus [Orig: munibus] urbis.
Nunc regio Holsatis ducibus cultissima paret,
Quos inter virtute fuit rebusque gerendis
Maximus, a Christo verum cognomen adeptus,
Rex maris Arctoi, Dani custodia regni,
Rex magnus pietate, armis, bonitate, paterque
Florentis patriae, ut paucis quam plurima dicam.

Illi, Rantsoviae stirpis decus, optimus ille
Et pietate potens, et servantissimus aequi
Gosgius , antiqua fuerat virtute fideque
Cognitus, et primos carissimus inter amicos,
Par illis pietatis amor, vitaeque probatae:
Par illis studium sacros evolvere libros,
Et castas recitare preces: quae copula verae
Dulcis amicitiae [Orig: amiciciae] seros duravit in annos.
Eximius quoque divina pietate Lutherus
Hunc coluit, studiumque pium mentemque probavit.
Litterulae testes calamo dextraque Lutheri
Perscriptae, vivens thesauri Gosgius instar
Quas ostentabat, summoque adamabat honore.
Gosgius iste suos cum laude educere natos,
(Quae res tota fere nostro contemnitur aevo)
Cum primis voluit, praeclaro sanguine natum,
Non dubius stolidi mores corrumpere vulgi,
Ni doctrina rudes animos et pectora firmet.
Te Daniele igitur primis virtutibus annis
Imbuit, exemplis vitae et rationibus utens
Egregiis, generosa quibus formanda iuventus.
Mox etiam studiis et honestis artibus aptum,
E patria te Leucoreum transmisit ad Albim ,
Ingenii cultum ut caperes, castaeque Minervae
Deditus, eximii spectare Melanchthonis [Orig: Melanthonis] ora,
Eloquiisque viri permulta addiscere posses

Nobilibus discenda viris. cumque ipse Lutheri
Convictor medio fueris, puer inclite, lustro,
Multa videns, discensque adeo: non temporis illic
Iacturam es passus, veluti pars magna iuventae:
Sed rediens animo sollers, et moribus aureis
Visus es illustri decus et spes magna parenti.
Doctrinarum igitur sedem et virtutis avitae
Italiam penetrare iubet te providus heros.
Non studio quo Cimbri olim, sed discere mores
Diversorum hominum voluit, quae tempore nostro
Utilis humanis multum est prudentia rebus.
Ergo tibi medio quidquid Germania tractu,
Quidquid et Alpinae gentes memorabile monstrant
Est visum. quin et Venetae miracula sedis,
Medoacumque Pado vicinum, et flumina Rheni
Felsinei, vallesque Arni , Lambrumque rigentem,
Et septem dominos Romae tibi visere colles
Incluta cura fuit, nec te coniuncta Vescuo
Ora iugo ignorat, Baiani aut limen Averni :
Quem velut Aenean te multi adiisse putabant,
Cum procul a patriis tam longo tempore terris
Dissitus, expectare [Orig: exspectare] tuos noctesque diesque
In patriam reditus sineres, nihilominus absens.
Nam tibi Gallorum populos, urbesque videre
Sequanicas placuit: quin bella gerentibus illo
Tempore, consilio praesens armisque fuisti,

Ut magnos virtute decet Martisque nepotes.
Haec mora longa tuis felici deinde recursu
Compensata fuit, simul ac pulcherrimus heros
Optatae optatus rediisti ad limina terrae,
Salvus et incolumis, patrio carissimus orbi.
Nec caelare diu tua se clarissima virtus
(Ignea nam vis est) potuit: post funera patris
Egregii, te Rex fidum sibi legit Achatem ,
Et regni proceres uno velut ore vocabant
Auxilium Daniele tuum fidosque labores.
Quid faceres? patriae querulas contemnere voces
Non decet, aut regum placidis se opponere dictis.
Aula igitur tibi clara patet, tu carus in aula
Omnibus, aulae inter proceres pulcherrimus ibas,
Dotibus ingenii, nativo et robore clarus.
Perpetuas Astraea tuo sub pectore sedes
Confugiumque habuit. simul advenere [Reg: advenerunt] sorores,
Cum Pietate Fides, animi Constantia, Candor,
Fortunaeque hostis Prudentia, vultus et idem
Rebus in adversis animus rebusque secundis.
Quid referam? ut Musas veteri complexus amore,
Non raro vates etiam quid pingue sonantes
Auxeris, et studium pleno laudaveris ore.
Omnia quae Regi multum placuisse potenti
Quid mirum est? cui non placeat tam splendida virtus?
Te Rex praecipuos inter sibi legit amicos,

Consortemque habuit rebus cui fideret arctis.
Hic ille est magnus Phoebique et Martis alumnus
Rantsovius , cui Rex equitum peditumque catervas
Tradidit, ingenium cernens, generosaque bello
Pectora, et immensum patriae regionis amorem.
Hic ille est hic Rantsovius , qui dulcia sponsae
Oscula, devotasque preces, lacrimasque cadentes,
Et iam promissi genialia gaudia lecti
Post posuit patriae, multum mirandus, amori.
Romula gens Decios , extollat Graecia Codrum
Laudibus, atque alios patriae qui impendere vitam
Sustinuere [Reg: Sustinuerunt] olim. longe praestantior illis
Noster hic est heros, patriae qui plenus amore,
Sponsus in arma ruit (sed sponsi ardentius igne
Quid fuit? aut quid erit?) pulchroque occumbere letho
Non dubitat, nimium florentis prodigus aevi.
Haec illi sponsa est, hi primae aetatis amores
Aut vitam et patriam bello et virtute tueri;
Aut patriae interitum praeclaro avertere letho.
O decus, o nostri pietas clarissima secli [Reg: saeculi] !
O decus, o nullo pietas delebilis aevo!
Hic ego deficio, et laudum vir summe tuarum
Obruor Oceano: hic fandi vis victa laborat:
Hic me destituit non apto tempore Phoebus .
Forsan et incautum quoque serior arguet aetas
Me studiumque meum, rupta maria alta carina

Quod tentem [Orig: temptem] , supraque meas tendentia vires
Aggrediar, tenui celebrans te maxime versu.
At miserande heros, magno carissime Regi,
Quodnam omen laevum, quae te mala fata manebant?
Linquentem sedes solitas, et regia tecta,
Debitus ut Parcis numquam [Orig: nunquam] rediturus abires?
Nullane sensisti equidem, cum te subducere turbae
Paulatim inciperes, et solus degere vitam,
Exequiis te rite parans mortique propinquae.
Disposuisti etenim, certo diplomate signans
Omnia, per fratres tua quae post funera velles
Aut fieri, aut donari aliis, aut nuntia ferri.
Nec tua larga manus turbam neglexit egenam,
Non inopes, tenuesque scholae templique ministros.
Et cum nemo sui vitet discrimina fati,
Fortiter oppugnans hostiles fervidus arces,
Pro patria nullo cecidisti comminus ense,
Nec caesim punctimve hominis te dextera laesit,
Non cadit in quemquam tantum decus. eminus ictu
Machina muralis saevo te perdidit, ictu
Quo tener Astyanax magnum quoque laedat Achillem .
Ergo iaces, turmaeque tuae, carisque querela
Fratribus: et pullo circumvelatus amictu
Plangit Hymen , quassatque atras sine lumine taedas,
Dammiadumque decus tibi desponsata puella

( Dammiadum Catharina decus, quae patris Othonis
Vix bene turgidulis mortem plorarat ocellis)
Scissa comam, laniata genas, et pallida vultum,
Victa dolore, animam sub anhelo pectore et ore
Vix tenet, et vocem singultibus interrumpens
Has repetit miseras, miserando e corde, querelas.
Sicne ego te talem adspicio? sic funere acerbo
O mea vita iaces? Quos me, o crudelia fata,
Crudeles Parcae , quos me servastis [Reg: servavistis] in usus?
Hanc ut ego tam caram animam, tam nobile corpus
Spectarem sine luce iacens, tumulumque viderem
Pro thalamo optato, pro speratis hymenaeis?
Heu cur non eadem tecum mihi machina vitam
Eripuit? vetuitque isti superesse dolori?
Muneris instar erat funus mihi tale, minusque
Infelix tumulata forem. iam vivo; quid autem
Dulce mihi nisi fata meo crudelia sponso
Orba queri, maestumque patris spectare sepulcrum.
Dixit et insano complevit tecta ululatu,
Excipiunt miseram comites, stratoque reponunt.
Susis Habradaten [Orig: Abradaten] , sic et Panthea maritum
Egregium virtute olim, sine fine modoque
Luxit, et adspiciens praecisae vulnera dextrae,
Impositumque caput sinui, et sine sanguine corpus:
Vulnera complevit lacrimis, fletuque cruorem
Diluit, et querulis adiungens oscula verbis,

Dixit Abradate , quis te carissime nobis,
O fidum optatumque caput, quis sustulit inquam,
Casus? ut hinc possis nobis abiisse relictis?
Te sequar extinctum [Orig: exstinctum] , non te superesse iacente,
Me decet. heu misera nondum a me morte revelli
Care potes. si dulce fuit mihi vivere tecum;
Sit quoque dulce mori, tumuloque abscondier uno.
Talibus atque aliis cari quoque funera sponsi
Prosequitur Catharina suo carissima sponso.
Illam indulgentem lacrimis, et fata gementem,
Stellarum vigiles mediis in noctibus ignes
Adspiciunt, sol ipse videt cum promit eoam
Lampada, et hesperiis quando se caelat in undis.
Quid vero Regis gemitus? quid tristia patrum
Lamenta, et questus? Regio quibus undique plena est,
Aut quid feralis referam sollemnia [Orig: solemnia] pompae?
Quando ipse adspectus imo de corde dolores
Eliceret. lugent proceres maestique sequuntur,
Non secus ac cari si quisque ad busta parentis
Pergeret, aut fratris ferret suprema sepulcro:
Tantus erat luctus, tam tristis clamor in urbe
Omnibus, usque adeo dum lamentabile funus
Expediunt, patrioque virum sub marmore condunt.
Sic cum forte suo puppis spoliata magistro est,
Nautica turba stupet, gemitus clamorque deinde
Exoritur, resonatque novis ululatibus aer:

Volvitur ambiguum navis deserta per aequor.
Nec tamen o nimium nimias iterate querelas.
Flebilis ille quidem patriae, regnoque potenti
Occidit. at pulchrum [Orig: pulcrum] est, et summa laude vehendum,
Pro patria regione mori. vix illa vocari
Mors poterit, parit aeternae quae nomina famae:
Illustresque animas inter, divosque peremptum
Collocat, aeternam donans post funera vitam.
Hanc quoque Rantsovius , lumen virtutis, adeptus,
Liber agit curis, et mundi gaudia ridet,
Exutus vinclis [Reg: vinculis] miseris et carcere duro.
Ergo quid illustrem vexatis fletibus umbram?
Non eget hic lacrimis, qui iam sine fine beatam
Laetus agit vitam, curas et spernit inanes.
Imperturbato, quae vult Deus, omnia vultu
Sunt tolerando piis. ne nobilis heroine,
O Catharina tuo quondam spes maxima sponso,
Fletibus ora riges nimium, quin parce querelis:
Hoc pietas rectorque iubet stellantis Olympi .
Vos autem non consilii aut rationis egeni
Rantsovii proceres, et tu par nobile fratrum,
Antoni et Petre , quem fertis superate dolorem.
Hoc fortes claroque decet de stemmate natos.
Sic vobis, fera quos fratri mors praeripit annos,
Adiiciat pater omnipotens, et postmodo longo
Tempore Rantsoviae servet duo lumina gentis.

Vivite concordes animae, praeclaraque facta
Fratris et egregium meritis aequate parentem.

NOBILI ET MAGNIFICO HENRICO RANTSOVIO R. M. [Abbr.: ?] IN HOLSATIA Vicario, etc. SILVA IV.

ILLE ego qui nuper Danielem carmine flevi
Rantsovium , fulmen belli, armatisque tremorem
Hostibus, et patriae, Regis, virtutis amicum:
Nunc etiam celebrare tuas pulcherrime laudes,
Cnoppero monitore mihi, fidoque patrono,
Percuperem: dum cycniferi [Orig: cygniferi] te moenia [Orig: munia] Varni
Exiguo magnum hospitio, turbamque sequentem
Excipiunt: sed iam brevitas mihi temporis obstat.
Obstant magnarum gravitas et pondera rerum,
Virtutesque tuae, tenui quas carmine dici
Non decet, eximiis ne quid praeconia rebus
Vilia detrahere, et famam obscurare putentur.
Da veniam generose heros, ignosce fatenti,
Quam mihi sint tenues pangendo in carmine vires.
Olim tempus erit, cum te, proceresque vetustos
Rantsoviae stirpis, repetita ab origine pandam.
Quotque ibi floruerint irati Martis alumni,

Quot Phoebo Musisque sacri, quot Regis amici:
Et patriae quot luminibus stirps ista triumphet,
Perscribam dextris tranquilla per otia Musis .
Nam tua me bonitas, tua me clarissima virtus
Excitat, et quemvis stimulat perferre laborem,
Inducitque velim ut noctes vigilare serenas,
Sollicitus, dictis quibus, et quo carmine tandem
Clara tuae possim praepandere lumina genti.
Quod si vestra meis ridebit Gratia Musis :
Vix alius me carminibus superare sonoris,
Aut poterit melius vestras conscribere laudes.
Interea divine heros, spes aurea Musis ,
Ipse diu recteque vale, moderator olympi
Incoeptum [Orig: Inceptum] bene vertat iter, nutuque gubernet
Omnia clementi, ut populos pax laeta revisat,
Aurea quam pleno comitetur copia cornu,
Copia vel sero numquam [Orig: nunquam] violabilis aevo.

MEMORIAE ADRIANI TURNEBI IN ACADEMIA PARISIensi professoris Regii. SILVA V.

Has etiam lacrimas Turnebi in funere mecum
Funde novenarum praeses tutorque sororum

Phoebe sacer, tuus ille cliens, castusque sacerdos
Musarum interiit, longo dignissimus aevo.
Fundite Sequanides lacrimarum flumina Musae [(transcriber); sic: musae] ,
Quaque bipartito circumdatur insula fluctu,
Turnebi interitum lugubri dicite vultu.
Hic ille est superis carus, magnusque magister,
Qui veterum monumenta [Orig: monimenta] patrum, sacrisque libellis
Abdita, sollerti [Orig: solerti] cognovit acumine mentis,
Et vera pietate Deum, studioque colebat.
Fundite Sequanides lacrimarum flumina Musae .
Avulsaque comis lauro sacra fronde cupressi
Tempora velate, et tristes effundite questus.
Hic ille est iuga Parnassi qui summa tenebat,
Vobiscumque deae, Phoebo spectante canoro,
Saepe choros duxit, largosque e fontibus hausit
Castaliis latices. Hinc illi vena fluebat
Ingenii, eloquiique nitor, linguaeque disertae.
Hinc quidquid veterum praeclara poemata vatum,
Quae Latium doctaeque adeo mirantur Athenae ,
Innumeris docuere [Reg: docuerunt] libris, cognorat [Reg: cognoverat] ad unguem,
Cognitaque egregiis poterat describere verbis.
Fundite Sequanides lacrimarum flumina Musae .
Turnebique obitus evulso ostendite crine,
Saepe illum iuvenes Phoebei in vertice montis
Plaudentem iam, praeterito victoque labore,
Mirati obstupuere [Reg: obstupuerunt] animis, quos ille benigno

Et blando aspiciens vultu, dextraque prehendens,
Commonstrare viam facilem, et mollire labores
Est solitus, faustoque suos procedere gressu.
Fundite Sequanides lacrimarum flumina Musae .
Aureolumque habitum in pullas mutate lacernas.
Ille ille occubuit Sophiae penetrare recessus
Qui poterat, rerumque imas cognoscere causas.
Ille quid Arcturus , nitidus quid Orionis ensis,
Quid caper aut haedi [Orig: hoedi] , quid menstrua luna notaret,
Omnia non dubiis poterat praedicere signis.
Fundite Sequanides lacrimarum flumina Musae .
Abiectaque chely et citharis, iterate querelas.
Gallorum decus et lumen sidusque perenne
Turnebus iacet, exigua iam conditus urna,
Cui quamvis pietate animi, candore, fideque
Doctrinisque prior variis hoc tempore nullus
Viveret, et doctos inter doctissimus ille
Iure foret: tamen usque adeo se pressit, ut omnes
Praeferret sibi, vel saltem non inferiores
Duceret, humano cunctis affabilis ore.
Non illum ambitio, nec opum vesana libido.
Non livor vexabat iners, securus honorum
Illustrare artes, tenebrisque educere verum,
Tranquillamque lubens vitam laudare solebat.
Fundite Sequanides lacrimarum flumina Musae .
Proque choris plectrisque novis ululatibus auras

Implete, et vestras vicina ex arce querelas
Audiat, atque eadem vobis respondeat Echo .
Ille vir interiit, cuius si dicere laudes
Virtutesque velim; laudes comprendere cunctas
Cunctorum, ius fasque foret. vos inclita Musae
Numina, tam clarum melius me nostis [Reg: novistis] alumnum,
Illius et nomen sinceraque gloria lethi
Nescia per totum iam primum augebitur orbem.
Illum Varnus , Arar , Viadrus , Nicer , Albis , et Ister ,
Populiferque Padus , Ligeris , Soma , Matrona , Rhenus
Certatim extollent, et tanti funera plangent
Maesta viri, pressisque modis encomia dicent.
Fundite Sequanides lacrimarum flumina Musae .
Non ille ulterius vestras concentibus aures
Mulcebit, non hinc vestras accedere ripas
Et Phoebo certans poterit deducere carmen.
Musica plectra silent, ad vestras gramina ripas
Nunc arent, caelum in lacrimas se triste resolvit.
Obmutescit avis, florumque cacumina languent,
Arboreaeque comae nutu dant signa doloris.
Ipsa etiam nunc tecta domus, et pulpita vobis
Sacra deae, vocisque sui non inscia maerent
Doctoris, cuius mortem nunc omnia flerent,
Si non livor edax vitae qui munere functis
Parcere praeterito consuevit mitior aevo:
Nunc tantam in rabiem et tantas insurgeret iras,

Queis [Reg: Quibus] manes Turnebe tuos, umbrasque ciere
Sustinet, et functo fatis maledicere tentat. [Orig: temptat]
Sed virtus Turnebe tua, et tua gloria maior
Vindice freta Deo crescet, semperque vigebit.
Nomen et egregium nullis abolebitur annis.
Non asinum rudentem elephas, non murmura curat
Infamis muscae aut culicis philomela canora.
Fundite Sequanides lacrimarum flumina Musae ,
Et tumulum violis, ferrugineoque hyacintho [Orig: hiacyntho]
Spargite, non illo moriens indignus honore
Turnebus fuerat, Phoebei assertor honoris.
Copia sed laudum et vestri sacra gloria vatis
Me verborum inopem, meditato in carmine reddit:
Cultoremque suum non apto tempore Phoebus
Destituit. iam coepto igitur desistere cogor.
Et nostrae nil laudis egens Turnebus obivit.
Sistite Sequanides lacrimarum flumina Musae ,
Laetificisque modis caelesti sede recepto
Plaudite Turnebo , et dignas persolvite grates.
Illius in tumulo mortalia membra quiescunt,
Nominis at totum celebratur fama per orbem.
Voto etiam precibusque piis placate parentem
Sidereum, ingrati propter qui crimina mundi
Egregios virtute viros hac evocat orbis
Colluvie, proceresque inter, patresque reponit:
Ne gravius iusto offensus tria lumina fontis

Aonii , Ramum egregium, vestrisque canentem
Carmina digna modis Auratum, et pectore docto
Lambinum , multosque alios his auferat oris,
Et similes vobis gemitus luctumque relinquat.

D. [Abbr.: Domino] Udalrico Severino , et D. [Abbr.: Domino] Christiano Cussovio , v. cl. et nobiliss. [Abbr.: viris clarissimis et nobilissimis] Illustrissimorumque Pomeraniae principum legatis. SILVA VI.

NON procul a Varni ripa est nemus, undique densum
Arboribus, laeto rident ubi gramina flore,
Leniter et vitrea decurrens rivulus unda,
Ruricolas grati recreat stridore susurri.
Huc ego mane novo solem fugientibus astris
Dum forte ingredior, dilecta silentia Musis
Ut soleo, et sedes quaerens meditantibus aptas.
Ecce decem egregias ripis assistere divas
Conspicor, et placide gratas miscere loquelas:
Seque salutantes dextris coniungere dextras.
Protinus ergo comae flexo pede detraho tegmen
Impositum, venerorque deas, tacitusque resisto.

Ipsa novenarum mihi numina docta sororum
Nota fuere [Reg: fuerunt] quidem, totiens [Orig: toties] conspecta: sed illis
Mixta erat, et facie cunctis excelsior ibat,
Augusta gravitate decens, animoque virili,
Virgo gerens gladium dextra, laevaque bilancem.
Quae cum visa prius numquam [Orig: nunquam] foret: oris honorem
Miror, et ut possim, quae nam sit, scire laboro.
Illa sed ore prior, Iuvenis, quod pectore prompto [Orig: promto]
Scire cupis, tibi scire licet: sum scilicet una
Ex reliquis non nota tibi. me regia caeli
Iustitiam Astraeamve vocat, cum saecula terris
Aurea florerent, et pax invicta manebat,
Virtutisque decus, populis optata per orbem
Iura dabam, studiisque amplis et honore colebar.
Sed veluti rutilo, pulchras [Orig: pulcras] cum lumine terras
Cynthius exoriens recreat, nec nubila silvas
Aut pluviae turbant: gratis philomela sub umbris
Dulce canit, vincitque omnes animosa volucres:
At cum tristis hiems, fususque e nubibus imber
Perfurit: illa fugit, latebrasque inquirit in antris
Frondiferis, venti volucrum pro voce loquuntur.
Sic ego cum scelerum fraudumque exorta cupido
Improba, sanguineas implevit crimine terras:
Protinus excedens, petii suprema tonantis
Atria, spectavique diu, quam foeda pararent [(transcriber); sic: patarent]
Crimina mortales: leges pretio [Orig: precio] ille refigit:

Hic matris violat thalamos: necat ille parentem:
Hic auro patriam vendit: vi vincitur aequum.
Saepe tenebrosis igitur mea nubibus ora
Contexi, supplexque deos ad iusta vocavi
Fulmina, vindicibus quae talia crimina flammis
Obruerent. sed lenta Die procedit ad iram
Dextera: quam placido clementia mitigat ore,
Inde moram iusta poenae gravitate rependens.
Cur igitur terras caelo delapsa revisam
Nunc iterum, fortasse rogas? paene omnia fatis
In peius cum lapsa ruant, meliora nec inde
Sit sperare datum, celso Pomerania caelo
Me retrahit, paucique duces, quibus inclita curae
Iustitia est, et vester honos, o candida Musae
Numina. prae reliquis tamen ut Pomerania tantis
Laudibus excellit: sic et gratissima sedes
Est mihi, qua cuperem longo sine fine morari
Tempore, nec placitis umquam [Orig: unquam] discedere terris.
Me, sincera animi praestans pietate Philippus ,
Principe quo multis nullus prudentior annis
Praefuit, usque adeo coluit: vestigia patris
Quin etiam nati, carae qui iura tuentur
Iam patriae, magna iuvenes cum laude sequuntur.
Vos illos teneris Musae fovistis ab annis,
Et docuistis opes animi praeferre caducis
Terrenisque bonis. saepe illos candida Phoebe ,

Dum reliqui ludo indulgent, dum pocula siccant,
Invigilare libris posita de nocte lucerna
Vidit, et arcanos Sophiae penetrare recessus:
Saepe illos Sol aequoreis egressus ab undis,
Dum multos dormire iuvat, perdiscere vidit,
Quidquid habent veterum praeclara poemata vatum,
Heroesque sibi tacita proponere mente.
Scilicet hinc verae se nobilitatis origo
Tollit, et aereum celsis caput ingerit astris.
Parte alia pietate potens Barnimus et annis,
Qua Viadri liquor arva rigat, quae principe digna
Iudicat esse bono, simili pietate fideque
Efficit, et patriae cives in pace tuetur,
Me reverenter amans. quin haec exempla regentum
Inflammant populos etiam virtutis amore,
Maiori ut mea iussa fide studioque sequantur.
Sed qua laude veham proceres? sapientia quorum
Principibus perspecta viris, ingentia praestat
Commoda per patrias urbes: qui pectora flectunt
Consiliis monitisque ducum, populique salutem,
Ut patriae patres, mira cum laude tuentur.
Hos inter ceu stella micat pulcherrimus [Orig: pulcerrimus] heros
Ulricus , celebri Suerina stirpe creatus,
Magnifica gravitate senex. Laurentius illi
Alter adest Otho , laude potens, linguaque diserta,
Principis orando qui nota negotia tractat.

His bene Cussovius facunda Palladis arte
Doctrinaque valens, et comi affabilis ore
Belovius Charitum decus, et lux stirpis avitae
Iungentur, multique alii, queis [Reg: quibus] patria curae.
Hos tamen ante alios iam praedico, scilicet illos
Cum fide patriis me complectantur in oris,
Iam rursum comitata sequor, vicina Rosarum
Legati dum tecta petunt, quo Caesar, et ipsi
Rex successurus, ter Maximus Aemilianus ,
Permultique duces, procerum misere coronam,
Pacis ut aequoreis reddant sacra munera regnis.
Felix, o nimium felix Pomeranica tellus ,
Siderea tu pace viges, splendore triumphos
Quae superat: tu tranquillae das munera sedis
Hospitiumque piis: tu doctis otia Musis
Egregiisque viris praebes: tu templa scholasque
Ceu nutrix studiosa foves: tu iura volenti
Das populo, qui sponte colit iustumque piumque,
Et patriae ducibus numquam [Orig: nunquam] parere recusat.
Non te livor edax, non te discordia, non te
Litis amor vexat, non execrabile bellum.
Vos quoque felices Pomeranae o lumina terrae,
Haec sua dona Deus per vos, velut organa, genti
Impertit patriae. per vos pax aurea floret,
Et celebrat Christi tranquilla Ecclesia laudes.
Per vos prospicitur ne [(printer); sic: nec] cedat viribus aequum:

Per vos cana fides, sancta et reverentia legum,
Saeculaque adveniunt Pomeranis aurea sceptris.
Hac ego sede lubens, maneo semperque manebo.
Quin Deus ipse sibi minima non parte placere
Hunc populum summosque duces, re comprobat ipsa,
Nam bene si memini, iuvenis carissime, nuper
Sunt tibi visa ducum, docto ducente Metello ,
Atria, qua celsis surgunt ad sidera pinnis
Wolgastum , Viadrique premens navale Sidenum :
Principibus, visa est etiam tibi, subdita tellus.
Gaudeat uberibus glebosa Turingia campis,
Paeonii [Orig: Paeanii] fluvios, silvasque Boemia iactet.
Haec regio, neque frugiferis et pinguibus arvis,
Nec fluviis lacubusque caret, quin rebus abundat
Omnibus humanae quas vitae postulat usus.
Retibus hic passim sapidos ad littora [Orig: litora] pisces
Aequoreis vicina vadis gens extrahit: illic
Fertile gramen oves, aut tondent prata iuvenci:
Nec procul inde comas silvarum brachia pandunt.
Hic fecundus ager curvo renovatur aratro:
Nec sua decipiunt operosum vota colonum,
Immissa cum falce seges cadit, omnia tanto
Foenore [Orig: Fenore] proveniunt. vastum quid mercibus aequor
Utile mutandis, cinctas quid moenibus [Orig: munibus] urbes
Oppidaque ampla loci: saltus et lustra ferarum
Quid spaciosa [Orig: spatiosa] canam? Salve Pomerania , salve.

Propensa te mente Deus, quem pectore fido
Sinceroque colis, tanta bonitate vicissim
Diligit, et vario rerum te munere ditat.
Huic tu funde preces, huic fido semper adhaere
Pectore, et ut patriae, pulcherrima sidera terrae,
Eximios virtute duces, tueatur ubique
Defendatque roga: sic et tua commoda crescent,
Tantaque prosperitas nullo delebitur aevo.
Ista novenarum coetu stipata sororum,
Carmina cantabat, superis Astraea relictis.
Nec mora Calliope me chartis illa notare
Protinus et vobis proceres transmittere iussit.
Si placet et patitur vestrorum cura laborum,
Haec animo et facili cognoscite carmina vultu,
Nec leve non magni contemnite munus agelli.
Hoc Astraea petit, Musisque adiunctus Apollo ,
Hoc decet Astraeae summos Phoebique patronos.

Studiosis Academiae Rostochiensis . SILVA VII.

SI quis ad Elaeas olim contendere metas
Ausus erat, multosque annos ad maxima circi
Sudasset [Reg: Sudavisset] spatia [Orig: spacia] , ut stadio cum laude peracto
Acciperet meritae tandem nova praemia palmae:

Non ille a quovis tantos poscebat honores,
Elaeos penes ista senes, quos maxima virtus
Ante alios celebres toto tum fecerat orbe.
Hi praeerant ludo, hi cunctis de more vocatis,
Victorem in populi, praeconis voce, corona
Frondibus ornabant oleae, titulisque notabant.
Pertinuit tamen ad iuvenis, honor iste, virosque
Ingenuos tantum et fortes, aptosque labori.
Non dubio patre prognatus, non mollis et excors,
Talibus audebat tum sese inferre theatris.
Non aliter, si sacra licet conferre profanis,
Si quis in Aonii scandendo culmine montis
Sudavit multum, et tandem post mille labores,
Victor ad optatam potuit se sistere metam:
Nunc quoque speratae fert clara insignia palmae.
Non tamen a quovis plebeio, offundere fucum
Cui rudis ignavusque queat. datur ista potestas
Officiumque scholis, quae iusto examine pensant
Doctrinam et mores iuvenum, vitamque peractam,
Exuviis latitans asinus ne forte leonis
Decipiat stolidos, et se ipsum denique prodat.
Sic quoque Pieridum sincerus cultor Orestes
Vir pius, et triplicis quem clara scientia linguae
Exornat, Musaeque prius cui serta pararunt
Myrtea, Varniadum roseas concessit ad undas,
Confecto insignem ut capiat certamine laurum.

Nunc quoque doctrinae specimen, linguaeque disertae
Edidit ipse scholae, vitamque ita labe carentem
Novimus, ut tanto dignus credatur honore.
Ergo quod auspicio coeptum felice geratur,
Cras ubi signa dabit sextae sol aureus horae,
In cathedra, solitoque loco, quem diximus, illi
Clara magisterii conferre insignia votis
Unanimes volumus. quare studiosa iuventus,
Doctores, proceresque scholae de more frequentes
Tunc aderunt, nobisque animo linguisque favebunt.
Hoc decet Aonidum et cultos virtutis alumnos,
Hoc decet eximios Phoebi Charitumque patronos.

THENOS ATHENOS AD P. [Abbr.: Paulum] MELISSUM Francum . SILVA VIII.

EST regio Arctois non plane incognita terris,
Nomina non pono, rigidam quam vincere Thracen
Barbariae, Scythiamque puto. cognovimus ipsi,
Dum procul a patria peregrinas visimus urbes.
Scilicet hic nocte exclusi, dum vespere primo
Vicini ad pagi cauponam tendimus, illic
Caupo senex et anus foedissima, limine primo
Nos prohibent, aliasque iubent inquirere sedes.

Nos precibus crebro instantes, mollivimus ipsum
Cauponem tandem; longe sed durior uxor
In nos inque senem convicia dura maritum
Evomit, et tantum non verbera utrisque minatur.
Hospite placato, vetulae nil saeva morati
Iurgia, tecta casae sed spe meliore subimus.
Ecce autem fumosa domus, septoque sub uno
Ipse senex, rixisque tumens morosaque coniux
Cum natis male compositis torvisque sedebat.
Hos circa vaccae, vituli, capraeque suesque
Anseribusque anates socii, gallique canesque
Atque vagabantur feles, pinguesque caballi.
Non aliam, si sacra licet conferre profanis,
Crediderim faciem rerum visam esse, Melisse ,
Undique cum paribus lectis animalibus arcam
Lamechides pius intravit, mundumque perire
Funditus, atque undas tandem decrescere vidit.
Hospitio tali exceptus, dum singula lustro,
Barbariemque loci admiror, vitamque ferinam;
Instantes socii potumque cibumque petebant.
Sed citius duro liquidas e pumice lymphas
Eliceres, quam vel verbum factumque benignum
Talibus a monstris; qui nil nisi forte coacti
Ense minisque boni facient, dum vita manebit,
Unde nec immeritas solvunt pro crimine poenas.
Ipse tamen caupo vetulae licet ante timeret

Iurgia, tam crebris victus precibusque minisque
Instaurare focum incoepit [Orig: incepit] , flammasque ciere.
Sed quia lignorum est illis defectus in oris,
Pars terram effodiunt pinguem raramque levemque,
Quae picis accensae lentique bituminis instar
Inficitur flammis, admotaque concipit ignes.
Pars, quibus in pagis et ruri degitur aevum,
Excrementa boum plerumque ad lumina Solis
Exsiccant, lignique loco dant ignibus, ipsis
Inde sibi natisque suis alimenta coquentes.
Quos inter caupo, qui talem ubi struxerat ignem,
Tandem amplam panis molem, quam tollere solus
Vix poterat, fumoque atram porrexit. ut illam
Scindimus, usque adeo dura et male cocta videtur,
Plenaque furfuribus, terram ut nigrore referret,
Atque adeo mensae tenebras induceret atras.
Caseus huic viridis pani mole aequiparandus
Additur, hunc cenae [Orig: coenae] finem fore nuntiat [Orig: nunciat] ipse.
Et potum urgentes socii, post murmura longa
Vix tandem urceolum cocti extorsere [Reg: extorserunt] liquoris.
Horum conspectu saturis, et pane remoto,
Stramen ubi vaccae, porci, capraeque cubabant,
Monstratur sane egregium, gratumque cubile.
Omnibus hic promptis [Orig: promtis] languentia tradere somno
Lumina, grunnitus, strepitus, mugitus, et acris
Mane cucurritus galli, latransque molossus

Impediere [Reg: Impedierunt] . cubans et humi sibi quisque timebat,
Ne pecudum laesus praedura calce doleret.
Quin nondum ad mediam nox venerat humida metam,
Quum [Orig: Cum] vento et pluviis etiam penetrabile tectum
Infecit madidas, madido cum stramine, vestes.
Sic misere infausta tractati nocte, dolentes
Ieiunique aegre lucem exspectavimus [Orig: expectavimus] ortam.
I nunc, et vultus placidos, aut nobile quaere
Hospitium, regione ista, qua longius absunt
Grata affabilitas, Charitesque et dexter Apollo .

In Doctrinam Sphaericam, ad studiosos Academiae Rostochiensis . SILVA IX.

Fulget in immenso divina potentia mundo
Non alibi melius quam si pulcherrima caeli
Lumina conspicias solitos servantia motus.
Atque ideo erectos ad caelum tollere vultus
Nos mundi sator ipse iubens, vult astra tueri
Ut dextrae sapientis opus, bonitasque paterna
Nota sit et toti ipsius praesentia mundo.
Ergo bonis, caeloque satis nil mentibus usquam
Gratius est, doctrina illis non suavior ulla.
Quam quae cognati aspiciens orientia caeli

Astra, cupit patriam in terris praenoscere sedem.
Haec docet et motus fixos, caelique figuram,
Stellarumque notas varias et nomina signat.
Arcturum haec, pluviasque Hyadas , geminosque triones,
Pleiadumque gregem, nitidumque Orionis ensem,
Aestiferumque canem, Chironem et Persea monstrant,
Atque alias puro fulgentes lumine stellas.
Haec docet ut solus lucens, sol omnia puris
Illustret radiis: discrimina temporis idem
Et lucis noctisque vices, diversa dierum
Ut spatia [Orig: spacia] efficiat: cur se cito tingere soles
Hiberni [Orig: Hyberni] Oceano properent: vel quae mora tardet
Aestivos: ut luna suam de lumine solis
Accipiat lucem, atque augens, minuensque vicissim
Orbem, ceu fastis menses discriminet anni:
A sole aversis eadem cur cornibus Euros
Aspiciat crescens, Zephyros minuenda sequatur:
Tardius aut citius coniuncti a lumine solis
Cur redeat: cur in terrae quando incidit umbras
Soli adversa, suos tetra ferrugine vultus
Contegat, obiectuque sui cur corporis ipsa
Phoebeis mundum radiis et lumine privet.
Quomodo bis senis totius mensibus anni
Intereat moriens, totiens [Orig: toties] redivivaque lucem
Induat, aeternae nobis praenuntia [Orig: praenuncia] vitae.
Nec tibi Nasonis sacros evolvere fastos,

Nec licet Ascraeo cantantes carmine Musas ,
Aut etiam magni tractare inventa Maronis ,
Si tibi non constent toto labentia caelo
Sidera, mox iterum fixis orientia metis.
Historiam quod si sacram aut tractare profanam
Temporis ignarus cupias, positusque locorum;
Caecus [Orig: Coecus] in ignota veluti regione vagaris [Reg: vagaveris] .
Has tibi terrarum partes descriptio mundi
Indicat, atque urbes, tractus, mare, flumina, ripas,
Regnaque et intervalla docet diversa locorum:
Quae si non liceat coram lustrando notare;
Hic animo totum poteris percurrere mundum.
Annorum vero series, quod lumina cunctis
Praeferat historiis, nullum ignorare putandum est.
Haec quicumque volet caelestia corpora mecum
Aspicere, et patrii vestigia noscere caeli,
Me duce carpat iter, seque auditoribus addat,
Quos ego de pulchra numerandi sedulus arte
Hactenus institui: caeli quibus addere motus
Iam placet, aetheriosque orbes, Phoebique laborem.
Tu studiosa cohors generosa enitere cura,
Ne, quae trado tibi studio meditata fideli,
Intellecta prius quam sint neglecta relinquas.

SILVARUM STOMACHUS. SILVA X.

Prolue te Cerere et vino, sectare lupanar,
Diductis pedibus natibusque incede, feroci
Aspectu, cubito erecto. quin morio tanquam [Orig: tamquam]
Indue scurriles, cristato vertice, vestes:
Et medium stertendo diem consume: magistros
Irride fatuosque voca: nunc ebrius urbem
Vel media percurre die, vel nocte fenestras
Elide ad cathedras Musarum et Palladis arces:
Verberibus lacera innocuos, invade modestos:
Ingemina horrisonos tota vel nocte boatus:
Nil opus est veniam petere, aut avertere poenas.
Haec prohibent multi, sed punit nemo: verentur
Omnes tam levibus iuvenes offendere nugis.
Omnes austeri fugiunt tetricique Catonis
Nomina, blandiri et famulis, dominisque ministris
Assueti, ne dum effrenes compescere tentent [Orig: temptent] .
At si quis vigili studio magnoque labore
Exponat veterum divina poemata vatum,
Eque illis iuvenum linguas et pectora formet:
Hoc mera stultitia est, pietas quam ferre fidesque
Non queat. hic opus est venia dictisque severis.
His studiis non ulla dies, non convenit hora.
At memini quondam data praemia, laudibus usque

In caelum elatos iuvenes, queis [Reg: quibus] talia curae.
Nunc aliis opus est dominis parere, vel ultro
Si recte facias. lex est sua cuique libido.
Pro vitio virtus patulo proscinditur ore.
Quid secus aut recte in studiis vitaque geratur
Aut nulli aut paucis curae est. sua commoda quisque
Interea quaerit cupide: respublica plane
Negligitur: virtus nihil est nisi nomen inane.
Quid facias igitur? si foeda ignavia laus est;
Praemia si vicium, virtus si damna meretur;
Est scelus ingenuas didicisse fideliter artes.

In Doctrinam Horatii de Temperantia. SILVA XI.

Quae bona mundities generi ferat aurea nostro,
Quae mala luxuries, et amor sceleratus edendi
Ostrea, pavones, rhombos, mullosque scarosque,
Et quae condimenta cibi sint optima: quis sit
Divitiarum usus rectissimus: optimus ille
Nos docet arguto mirandus Horatius ore.
Quam partem studiosa tibi cras mane iuventus
Evolvam puram salibus puroque lepore.
Salve o sobrietas custos virtutis, et auctrix
Ingenii, vitaeque hominum morumque magistra,

Quam febres, morbique timent, cui sera senectus
Assurgit cano multum veneranda capillo.
At te perniciem iuvenum, pestemque senectae,
O foeda ebrietas, o detestanda, madentem
Ebriolorum inter iubeo plorare catervam.
Te virtus inimica odit cane peius et angue,
Oderunt vita, ingenium, fugit ipsa senectus,
Est quibus ebrietate nihil damnosius. at te
Sectantur febres, morbi, mors denique, numquam [Orig: nunquam]
Quo tu cumque subis procul est: tibi ubique minatur.
Teque utinam piceis Orci mox obruat undis.

In Terentium Georgii Fabricii anekdozou et suppressum. SILVA XII.

SUNT sale quis nigro conditos edere libros
Rixosus sine fine labor: sunt litibus orbem
Qui complent, turbantque pias, et templa piorum
Progenies Cadmea scholas, non illa magistri
Quem totiens [Orig: toties] iactant pacis praecepta secuti.
Interea paucos studiis melioribus aptos
Immatura dies, vel funere mergit acerbo,
Vel vivos odiis et iniqua sorte fatigat.
Hinc pietas contempta gemit, lucique priori
Incipit horrendam paulatim offundere nubem

Barbaries, pauci restant, qui fortiter illi
Coniunctis animis cupiant occurrere pesti.
Non hoc te latuit quondam divine Melanchthon [Orig: Melanthon] ,
Sedulus ornares parvas cum maximus artes.
Te Phoebus cecidisse gemit. Camerarius ille
Restat adhuc: vatesque pius, rectorque iuventae
Fabricius , qui quo studio, quantoque labore
Profuerit Musis , et earum castra secutis,
Quis bonus est toto iuvenis qui nesciat orbe?
Nunc etiam purus dulcisque Terentius auctor.
Mercurii sale conditum niveoque lepore
Certatim veteres caelo quem laudibus aequant.
En novus illius studiis, operaque fideli
Integer enodatus adest mendisque solutus.
In quo seu veterum sensus, sua sive cuique
Propria personae, sive argumenta vel usum
Verborum, rerumque petas, aut pondera spectes;
Nil studiosa cohors hic quod desideret ultra est.
Dic igitur grates auctoribus, atque precare
Ut Deus alveolos et apes mel tale legentes
Protegat, et similes donet quandoque nepotes,
Barbariem procul ad fucos vespasque repellat.

De historia Aemilii Probi , seu Cornelii Nepotis , ad Arnoldum Witfeldium equitem Danum , et consiliarium regium. SILVA XIII.

Historiam humanae speculum qui nobile vitae
Dixit, is historiae veraci providus ore
Naturam vere expressit, quique illius usus
Utilitasque foret, perfectum novit ad unguem.
Non virtutum etenim tantum hic exempla videntur,
Quae cum laude sequi quivis pro tempore possit:
Crimina [(transcriber); sic: Crimima] non tantum, scelerumque exempla pudenda
Hic sunt perscripta, et comitantes crimina poenae,
Quae fugias odioque habeas cane peius et angue:
Verum etiam mores hominum, commenta, dolique
Ingenia, et technae, rerumque eventa priorum
Commemorata libris, aevi praesentis adumbrant
Omnibus effigiem, qui non sine mente sagaci
Cuncta legunt, et prisca novis componere norunt [Reg: noverunt] .
Praeterea tam praestantes virtute fideque,
Doctrinave viri, et memores quandoque merendo
Qui multos fecere [Reg: fecerunt] sui, cum luminis huius
Vitalem liquere [Reg: liquerunt] auram; post funera virtus
Illorum peritura alias, bene cognita durat,

Historicis comprensa libris: vel postuma laeto
Flore reviviscit scriptis dispersa per orbem.
Quae quicumque vident, animus nisi degener insit,
Pectore concipiunt flammam, quae vivida tandem
Crescit in immensum, faculis caelestibus ardens
Usque adeo, ut liquidis sedari nesciat undis,
Donec adaequarit [Reg: adaequaverit] priscorum propria laudes
Gloria, mox iterum sero celebranda nepoti.
Ardor hic Aemilium , et victoris fulmina Martis
Scipiadas , multosque alios virtutis in arcem
Extulit, et vera fecit clarescere fama
Iampridem, nisi vana fides. hic tempore nostro
Ingenia inflammat multorum, ut multa legentes
Sparsa per historias heroum splendida facta,
Consilia, eventus, postque ipsam encomia mortem;
Ipsi eadem cupiant quasi per vestigia verae
Laudis inire viam, paribusque assurgere coeptis,
Atque adeo serae committere nomina famae.
Quos inter non postremus profitebere nomen
O Arnolde , decus Danaum [Reg: Danaorum] Themidisque disertae.
Namque idem stimulis animum tibi concitat ardor,
Ceu nomen quoque promittit tibi dulcis honesti
Verarumque adeo laudum et virtutis amorem;
Cognomen vero candoris amabile signum est,
Quem factis quoque declarans, hoc accipe miti
Vultu animoque libens speculum, quod gesta virorum.

Inclita nobilium cupide inspicientibus offert:
In patriam meritis illosque ut strenuus aeques
Nitere, quod facis, et caelo te laudibus infer.

ANTAPOBATERION Academiae Rostochiensis . Ad Ioannem Cyriacum L. [Abbr.: ?] Baronem Polhaemium et Wartenburgium , quo ipsius valedictioni respondetur. SILVA XIV.

TRIstis ut abrepto luget pia mater alumno
Dulce onus in gremio pridem quem laeta fovebat:
Sic grege Varniadum comitata Academia luget
Squalida, maesta, gemens cum te tam dulce roseti
Praesidiumque decusque sui discedere tristi
Aspicit intuitu praestans Baro, gloria regni
Austriadum , columem matris, patriae ancora gentis.
Et cur non doleat? digressu maesta supremo
Tam cari capitis, tam grati et suavis alumni?
Unum prae reliquis tota quem mente animoque
Diligere, ornare, et sceptris armare solebat,
Sceptris Palladiis , quis tu frenare rebelles,
Protegere innocuos, laesos defendere posses.

Quae num quis Iuvenum tanta cum laude vel ante
Iam tulerit, vel laturus sit postmodo, causa est
Cur dubitem: cum tu rector sic legibus ipse
Parueris, nihil ut faceres, quod subdita turba
Carpere vel posset, vel non iusteque pieque
Sollicitis imitari animis. sic vera parantur
Legibus exempla, et sic legibus imperat ipsis
Parendo studiosa cohors, nullisque minora
Regna sibi parat obsequio. rex maximus ille est,
Qui semet regere et leges non temnere novit.
Tale tibi regnum hic partum est cum sceptra teneres
O generose Baro. nam te quod legibus esset
Adversum fecisse aliquid quis dicere possit?
Tu ceu lenta salix curvanti cedit, et omne
Flectitur in latus arbitrio tractantis amice:
Sic vel sponte tua legi doctisque magistris
Cedebas, gaudensque regi et parere monenti.
Inprimis [Orig: Imprimis] pietatis erat tibi maxima cura,
Proxima Sophrosynes , qua tu duce spernere Bacchum
Et Cererem et Venerem poteras somnumque gulamque,
Et reliquas iuvenum pestes, quis maxima turba
Inquinat affligens teneras cum corpore mentes.
Hac ipsa duce, cum Musis Phoeboque canoro,
Et Charites simul ingenuas castasque puellas,
Suaviter allicere, et tecum retinere solebas.
Nam seu forte domi studiis librisque vacares,

Seu quid forte foris gereres, sive illa iocosa
Seria sive forent; ipsis ex gestibus, ipsis
Ex dictis, facieque ipsa lucere decorum
Vidimus et Charites , cassos et felle lepores,
Indicat hoc ipsum clemens, et amabile carmen,
Singula quo Rosei placuit iam membra Lycei
Compellare tibi, et nimio quoque forsan amore
Impulso, immodicis laudes augere Camenis .
Pro quibus aeternas maerens Academia grates
Me tibi communi, nisi sit grave, nomine iussit
Dicere, et aeterni monumentum [Orig: monimentum] et pignus amoris
Hoc tibi cedenti maesto transmittere vultu.
Ergo tibi generose Baro quas pectora possunt
Concipere, et quas lingua valet depromere grates
Dicimus ex animo cuncti tibi dulce rosetum
Qui colimus, quod Varniadum lustrare Lycea
Non tibi displicuit, gelido contermina ponto
Sint licet, et rigidis aquilonum obnoxia flabris.
Quodque adeo, totum septem cum mensibus annum
Hic tibi dulce fuit positis subsistere curis,
Et splendore tuo subsellia nostra frequenter
Ornare, et faciles praebere docentibus aures:
Atque adeo placido quod clementique favore
Nos omnes es complexus, vultuque sereno,
Nulla supercilii ut nubes, fastusque videri
Indicium posset, quod valde hoc tempore rarum

Est illis, quos nobilitas ceu follibus inflat.
Singula quid memorare opus est? debere fatemur
Nos tibi plura omnes quam par ut gratia tantis
Respondere queat meritis, aut aequa referre.
Quocirca memori contentus mente tuique
Perstudiosa ut sis, una te voce rogamus.
Ante tuus Varno miscebitur Ister , et
Albis
Ibit in Euxinum converso flumine pontum:
Quam vero nos immemores quisquam arguat ore.
Interea generose Baro quo matris amandae
Iussa vocant, et fata trahunt, sequere impiger, et seu
Caesaris aula tibi celso se limine pandet;
Seu prius Italicas ibis novus hospes ad urbes;
Sis felix nostrique memor, veterisque roseti.
Sic tibi nil noceant instantis frigora brumae.
Sic diuturna tuae sint aurea fila iuventae.
Sic Hygiea [Reg: Hygia] comes nullo te deserat aevo.

Propempticon D. [Abbr.: Domino] Zachariae Welsio , ex Megap. [Abbr.: Megapoli] in Silesiam redeunti. SILVA XV.

ILIacae incoluit Pallas dum pergama Troiae ,
Troia invicta fuit: sublata Pallade et ipso
Palladio , ruere in peius fortuna potentis

Incepit Priami . nil vis, nil Hectoris arma,
Nil Anchisiadae indomiti valuere [Reg: valuerunt] lacerti.
Non etenim Mars , sed cerebro Iovis orta virago,
Florentes urbes, et regna antiqua tuetur.
Qua rapta, intereunt urbes, et regna: Minervae
Succedit fera barbaries, vi vincitur aequum,
Seditio furit, aut libertas exulat omnis.
Felices igitur populi, felicia regna,
Palladii quis [Reg: quibus] cura fuit, quod munere caeli [Orig: caelo]
Paucorum cerebro concessum est, longior aetas
Quos docuit, rerumque usus, moderatio, candor,
Ingenii vis, et pietas primaria virtus.
Haec partim natura tibi, partim illa magistra
Optima magnarum quando experientia rerum
Contulit o Welsi clarissime; iure dolemus
Te patrias revocare urbes e principis aula,
Cui tua nota fides, et virtus grata, vigorque
Ingenii perspectus erat: quin templa Minervae
Iure dolent, quae te carum fidumque patronum
Cognovere [Reg: Cognoverunt] diu. sed cum retrahantque trahantque
Fata homines, quisnam fatis obsistere tentet [Orig: temptet] ?
Vade igitur, nostri non immemor, optime Welsi
Incolumis, quo fata vocant, et patria tellus,
Et cumula Elysias meritis ingentibus urbes.

NATHANIS CHYTRAEI SILVARUM LIBER QUARTUS.

Ad Generosum omnique virtutis, et doctrinae laude clarissimum D. [Abbr.: Dominum] ANDREAM DUDItium , Senatorem et Oratorem Caesareum. SILVA PRIMA.

DUDItium quoque Musarum Phoebique patronum
Insignem, Sophiaeque decus, Suadaeque disertae
Quis celebrare vetet? cui sit bene cognita virtus
Illius, et generis decora, atque illustris avitae
Nobilitatis honos, facundae gratia linguae,
Excultaeque adeo vis et sapientia mentis.
Felicem ante alios illum! quem nomen avorum
Nobile, et altarum praeclara scientia rerum,
Virtutisque decus, rectae rationis alumnae,
Nobilitat. non ille hominum de sanguine tantum,

Aut sine mente Die terreno nascitur orbe:
Sed genus ex ipso deducens nobile caelo,
Ceu deus in terris, immenso munere div-m [Reg: divorum] ,
Iura dat, et summo dignus censetur honore.
Namque ideo mortale genus natura, Deusque
Ordine destinguit, fixa quem lege tuetur:
Nobilis ante alios ut rerum sceptra teneret,
Infirmosque manu et sumptis defenderet armis.
Attamen egregiis quicumque parentibus ortus,
Excoluit studiis animum, Musisque dicatus,
Ipse per ingenuas altum caput extulit artes;
Sic superat reliquos omnes, qui nomen avitum,
Claraque maiorum solum-modo facta recensent,
Lucifer ut toto fulgentia sidera caelo.
Ergo quis ut par est nomen laudesque decusque
Duditii celebrare queat? qui magnus honore
Sit licet, et celso maiorum sanguine cretus:
Ingenio tamen et summis virtutibus, ipse
Nobiliora facit generosae nomina stirpis.
Salve igitur, coeptisque libens allabere nostris,
Salve iterum, tu lux patriae, tu gloria certa
Pannoniae fulges, quae sicut Apolline Delos ,
Et Iove Creta suo gaudet: sic te quoque magnis
Annumerat nostri verax heroibus aevi.
Tu magna virtute potens, et Caesaris aulae,
Regibus et carus [Orig: charus] , magno celebraris [Reg: celebraveris] in orbe.

Scilicet hinc verae se nobilitatis origo,
Hinc verae se laudis honos, hinc gloria famae
Tollit, et aereum celsis caput inferit astris:
Nam veluti nequeunt nocturni in turribus ignes
Caelari, aut patriis sub lucem in montibus arces:
Ignea sic radiis, habitans sic ardua virtus
Tecta latere nequit, variis sed nota sub oris,
Omnia perfundit faculis et luce serena,
Humanasque sui mentes inflammat amore.
Sic ego cottidie [Orig: quottidie] summis dum laudibus astris
Aequari nomenque tuum laudesque perennes
Audio, cognoscoque domus et gentis honorem,
Quem tamen exsuperes vera pietate fideque;
Utpote quae Latii de faucibus Antichristi
Ereptum nuper veri te in luce locarint [Reg: locaverint] :
Ipse (fatebor enim) miro succensus amore
Virtutum laudisque tuae, non pectoris ultra
Hanc volui caelare mei sed prodere [Reg: proderunt] flammam:
Paucaque cycniferas [Orig: cygniferas] Varni quae nuper ad undas
Deduxit rudibus tibi nostra Thalia camenis,
Indicium addictae transmittere carmina mentis.
Quae tibi si vultu fuerint perlecta sereno,
Ut bonitas candorque volunt sperare timentem;
Monaviusque iubet carus tibi, carus amicis
Omnibus, et fido ante alios mihi iunctus amore:
Gaudia contingent nostris gratissima Musis ,

Iam cupidis vestras aeternum dicere laudes.
Sed memor unde abii, tu nobilitatis honores
Doctrina exornas varia: tibi splendida legum,
Et Ciceroneae superata scientia linguae,
Non ideo ut patrios turbares litibus agros,
Saevaque distractis agitares iurgia linguis:
Sed vitam prius ipse tuam, moresque venustos
Iustitiae ut norma regeres, legumque tenore
Ut punire malos, iustos defendere posses.
Hinc miratus ovat, seclusa in valle Tibiscus .
Hinc mater doctrinarum saepe Itala tellus
Ingenio et bonitate tua, verbisque disertis
Obstupuit, tantumque tuis invidit honorem.
Hoc Athesis Lycus et Rhodanus fecere [Reg: fecerunt] Padusque ,
Quando animos vultumque tuum videre [Reg: viderunt] , tibique
Laeta triumphali cecinerunt carmina plausu,
Et petiere [Reg: petierunt] suis caelesti munere multos
Concedi similes verae virtutis alumnos.
Sed linguam qua voce tuam, variasque loquelas
Pro meritis celebrabo suis? te Gallia dives,
Eridanique simul priscique Antenoris arces,
Promere nativo norunt [Reg: noverunt] sua verba lepore.
Et velut hyblaeisque favis, et nectare puro
Dulcior egregii narratur sermo fuisse
Nestoris , Atridas blanda cum voce moneret:
Sic sacer imperii praeses, caput urbis et orbis,

In te mellifluae dulcissima flumina linguae,
Quae cernit patriae gratam spectare salutem,
Diligit, atque tuae non parva negotia curae
Commendat, teque officiis et honoribus auget.
Quid tibi Pierides memorem? quas carminis arte
Perpetuo tibi iunxisti, versuque sonoro,
Saepius ut lepidas agerent ad plectra choreas
Fecisti iuvenis florentibus integer annis.
Hinc quoque perpetuo Musarum munere vives,
Nec nomen laudesque tuas annosa vetustas,
Ulla nec aetatum series, aut tempora laedent.
Haec tibi caeruleas Varni labentis ad undas
Dictabam, dum tu tractanda negotia regum
Suscipis, et Christo carum defendis ovile.
Sis felix, magnoque diu cum Caesare vive,
Virtutemque ducem felix fortuna sequatur.

D. [Abbr.: Domino] Henrico Baroni Starembergio . SILVA II.

SI vacat, et castos non aversaris amores,
Hos etiam generose Baro lususque iocosque
Accipe laeto animo, ut mos est, vultuque sereno.
O decus eximium generosae Caesaris aulae,
O columen magni generis, stirpisque vetustae,
Maecenasque meis dudum carissime Musis .

Quartus enim, bene si memini, iam labitur annus,
Caesaris augusti quando legatus in urbe
Varniadum vero nos es dignatus honore.
Cum mihi blandus hymen licitos properaret amores,
Sponderetque tori sociam, tum scilicet ultro,
Non humiles intrare casas, et tecta Chytraei
Es veritus: quin laetifico sponsalia vultu
Condecorasti [Reg: Condecoravisti] , implens tenues fulgoribus aedes.
Cetera quid memorem generosi signa favoris?
Quae mihi sunt fratrique imis infixa medullis,
Sollicitosque tenent animos, tibi solvere grates
Dum cupimus, lateque tuas diffundere laudes,
In quibus et toti sumus, et debere fatemur,
Plura tibi meritisque tuis, quam dicere versu
Exiguo fas sit: magnarum pondere rerum
Sic premor, et fandi mecum vis victa laborat.
Attamen et Charites vestrae nudique lepores
Aspicient nostras aequo si lumine Musas ,
Tum facundus ero, et si quid mea carmina possunt
Te quoque nulla dies venturis eximet annis.
Interea exigui non despice munus agelli:
Utque mihi, sponsaeque meae nova gloria praesens
Praecipuumque decus fueras; sic nominis absens
Hic fulgore tui, tenues ornare libellos
Non pigeat, certeque honor es tu maximus illis:
Pieridesque simul sibi tanto a nomine nomen

Praesidiumque petunt, contra censoris iniqui
Murmura, perpetuoque rudis convicia turbae.
Quod patiere [Reg: patierunt] libens. multos sic aurea coniunx
Guntacorus tecum seros et Rudiger annos
Unanimi implebunt concordes pectore fratres,
Olim etiam vestros donec celebremus amores,
Me parvum parva, at magnos vos magna decebunt.

Nuptiis Tilemanni Stellae et Annae Hoffmaniae . SILVA III.

Fertilis et Rheni dextrae contermina ripae
Est regio, non magna quidem, sed divite gleba
Piscinisque potens, chalybisque armata fodinis,
Quin auro, argento, et cyprio quandoque metallo
Insignis, ni prisca loci vestigia fallunt.
Hanc circum fortes fama est habitasse [Reg: habitavisse] Sugambros [Orig: Sicambros] ,
Menapios , Ubios , Chattos , priscosque colonos
Westphaliae . Urbs iacet hic aprico in colle Sigena
Nobilis, unde alta duo flumina despicit arce.
Flumina quae socias illic coniungere lymphas
Incipiunt, subitura vagi mox brachia Rheni ,
Bonna Sugambrorum [Orig: Sicambrorum] priscis ubi pervia campis
Adiacet. urbs eadem turritis undique muris,
Circuituque super cincta est, despectus ab illo

Commodus in segetes, in iugera consita silvis,
In pecora hic viridi passim ludentia prato.
Quin te convertens redituri ad lumina Phoebi ,
Nassovii comitis turres et tecta videbis
Splendida, piscososque lacus, fontesque salubres.
Purior hic aer, caeloque affinis, et aurae
Sidereae, egregios homines producit, et aptos
Moribus, ingenio, studiis, rebusque gerendis.
Comprobat hoc [(printer); sic: loc] praestans animi et laudabilis heros
Fortis Ioannes , qui nunc Comes optimus arcem
Incolit, a Dilla praeterlabente vocatam,
Uranii frater, magna cum laude volentis
Qui patriae sacra sceptra tenet. Ludovicus id ipsum
Comprobat, Uranii qui fortia castra secutus
Bella gerit, Comes egregius, nullique secundus
Ingenio, fortique manu et praestantibus ausis.
Tu quoque magne Comes, summae et virtutis Adolphe
Nuper in hoc numero clarorum laude virorum
Non postremus eras, iuvenem te Rhenus et Ellus
In gremio fovere [Reg: foverunt] suo, cum rura Tribocum
Nobiscum incoleres, ubi Prusca e flumine spirat
Castalios latices , et magnam dividit urbem.
Mox hinc Leucoreum longe translatus ad Albim ,
Musarum studio sollertis acumine mentis
Deditus, egregios vicisti laude sodales,
Illustrisque scholae sublimia sceptra tulisti,

Tantum erat ingenium, tanti virtutis amores.
Sed nunc, proh dolor, ob patriam dum strenuus ultor,
Bella moves, hostesque necas victricibus armis,
Victor obis, longi vita dignissimus aevi.
Te Phrisiae gemuere [Reg: gemuerunt] arces, Amasique querelas
Audiit Arctoo notissimus orbe Visurgis :
Abiecere [Reg: Abiecerunt] lyras Musae , laurique virentis
Germina funereo permutavere [Reg: permutaverunt] cupresso:
Mox laudes cantare tuas et facta paratae,
Post obitum ut celebris famaque superstite vivas.
Sis felix, placideque tua sub mole quiesce
Magne Comes, tibi quos annos mors abstulit, illos
Fratribus apponat, patriae qui iura tuentur,
Et tua vel sero numquam [Orig: nunquam] laus concidat aevo.
Haec ego de patriae ducibus. Nunc clara Sigena
Quos celebres virtute tulit, mihi proxima cura est,
Enumerare tibi, quos inter dignus honore
Praecipuo Donnerus erit, quem Fuggarus olim
Custodem natis dederat, morumque magistrum,
Cum procul Hispani peterent gymnasia regni.
Hinc ille eximius legum iurisque peritus
In patriam rediit, famaque innotuit aulae
Caesareae, dignusque fuit, qui Caesare natos,
Rodolphum , Ernestumque duces virtutis amore
Imbueret, primisque animos formaret ab annis,
Phillyrides [Orig: Phyllirides] alter, magnum praeceptor
Achillem

Qui docuit pacis pariter bellique labores,
Verborum orator rerumque effector ut esset.
Salve magne senex, in te spes publica magni
Est posita imperii: sacrae tu Caesaris aulae
Restitues quandoque duces, qui sceptra tenere
Utiliter, cunctosque queant frenare rebelles.
Qui decus imperii, labentibus undique rebus,
Instaurent, finemque malis hoc tempore praestent.
Nil melius sapiente animo rerumque perito
Principe, si patriae iusto moderamine praesit,
Omnia tum rident laeto pulcherrima vultu.
Dum tales Donnere tua virtute fideque
Instituis nobis: quis te non diligat unum?
Quis meritas umquam [Orig: unquam] possit tibi solvere grates?
Olim tempus erit, senior cum sceptra videbis
Tantorum iuvenum, perpessorumque laborum
Aspicies fructum, toti qui proderit orbi.
Urbs eadem tulit Arnoldum , qui consulis amplo
Fungitur officio, regina Colonia Rheni
Qua rapidas moderatur aquas, hoc nobilis aevo
Fortunaeque animique bonis: hoc Carolus olim
Hospite perpetuo, Rhenum cum viseret, utens,
Insignes illi titulos concessit, ut inter
Auratos equites magno praestaret honore.
Quin eadem Tilemanne tuo memorabilis ortu
Clara Sigena alias inter caput extulit urbes,

Tu nova Stella micas istis gratissima terris,
Hanno pater Stellae , placida sub mole quiesce,
Qui talem nobis natum post funera linquis,
Cui puero primas quando prodiret in auras,
Uranie [Orig: Urania] arrisit placido pulcherrima vultu,
Ingeniumque dedit, rebus caelestibus aptum,
Postmodo quod celebres magna cum laude fideque
Excoluere [Reg: Excoluerunt] viri. primis praeceptor ab annis
Hammerus tibi Stella fuit, quem curia Lani
Suspicit eximium iuris legumque patronum.
Non hic Aemilius [Orig: Aemylius] , non hic Sarcerius ille,
Medlerusve silendus erit, quos Stella magistros,
Eximios habuit, formatoresque iuventae.
Nec mihi de clava Germanum nomen adeptus
Praetereundus erit, quo commendante Vilelmus
Nassovius , pater Uranii , dare munera Stellae
Annua, Pierias Hassi cum viseret arces
Coepit, eumque suos inter numeravit alumnos.
Non mihi Caesarius, quem magna Colonia fovit,
Non Lutherus erit, non maximus ille Melanchthon [Orig: Melanton]
Praetereundus, opes animi quibus ille amorem
Imbibit, ut doctos inter mox doctior ipse
Floreret, fieretque aliis iam notior oris,
Doctrinae eximiis non impar laude magistris.
In primis tibi cura fuit doctissime Stella

Aethereas tentare [Orig: temptare] domos, praenoscere caelum,
Sollerti [Orig: Solerti] studio et cura, numerisque rotundum
Percensere polum, et radio distinguere stellas,
Terrarumque plagas certis depingere signis.
Hoc tabulae librique docent, quibus optimus auctor
Regna Palaestinae veteris describis, et oras
Aegypti , cunctasque plagas quas ostia Nili
Iordanesque suo spatiosus [Orig: spaciosus] flumine claudunt.
Hoc docet exiguis Germania magna tabellis
En subiecta oculis. cunctas hic aspicis urbes,
Montesque fluviosque omnes, silvasque virentes,
Et fines patriae cunctis a partibus orbis.
Cui mox adiunges, opus admirabile cunctis
Gentibus, et nullis umquam [Orig: unquam] delebile seclis [Reg: saeculis] ,
Quo quidquid patrius celebrandum continet orbis,
Factaque maiorum, nostraeque encomia gentis,
Et mores urbesque omnes, stirpesque vetustas
Complectere [Reg: Complecterunt] sagax. Musae tua coepta secundent,
Proroget annorum metam Deus ipse, tibique
Adsit, ut impositam magno cum pondere molem
Sustineas velut alter Atlas , par viribus illi,
Fortis et ad laetum perducas omnia finem.
Huic Camerariades , huic optimus ille Melanchthon [Orig: Melanthon]
Te videre [Reg: viderunt] parem, quin perfecere [Reg: perfecerunt] monendo,
Et precibus crebris, ut praestantissime Stella
Susciperes onus hoc tantum, tantosque labores,

In patriam pius, et seros quandoque nepotes.
Quin patroni operis tanti, tua coepta benigna
Adiuvere [Reg: Adiuverunt] manu: quos inter prima tenebat
Noster Ioannes Albertus , sceptra vetustae
Vandaliae , Varnique tenens, tractusque marini,
Balthica finitimos ubi tangunt aequora Danos .
Hic ille est princeps nostro doctissimus aevo,
Plurima cui Phoebus , roseae cui plurima debent
Pierides , quarum divino numine nomen
Perpetuum cum laude feret. nam profuit ille
Omnibus Aonidum cultoribus. optime princeps
Vive diu, nostrasque etiam non despice Musas ,
In gremio quae magne tuo crevere [Reg: creverunt] , tuumque
Nunc quoque praesidium reliquo sibi tempore poscunt,
Aeternasque tibi sollemni [Orig: solenni] carmine grates
Perpetuo dicent: nec te Stella optimus olim
Negliget, historiam patriae cum scribet, avito
Stemmate deducens vestrae primordia gentis,
Virtutesque tuas merito decorabit honore:
Ut te nulla dies venturis eximat annis.
Quid Comites nunc eximios, Mansfeldia fortis
Quos genuit, quid Stolbergi qui iura tuentur,
Quid Suartburgiacos celebrem? qui coepta secundis
Auspiciis tua iuverunt, quibus inclitus ille
Suendius , Uraniusque simul iungentur et Hassus ,
Atque Bipontinus princeps. quin arbiter ipse

Imperii, genitorque tuus Maximiliane [Orig: Maxaemyliane]
Propositum Stellae sacro diplomate iuvit,
Munificaque manu tantos urgere labores
Promptus erat. Sic ille Ducum Regumque favore,
Omnia quae magno Germania continet orbe
Vidit, et egregiis descripsit cuncta tabellis:
Incipiens primo partes lustrare marinas,
Hic ubi sub gelida floret Megalepolis Arcto ,
A Danis divisa mari, pelagoque Codano ,
Cuius sceptra tenent illustri sanguine creti
Praestantes virtute duces, insignia quorum
Sunt Tauri caput, ornatum fulgente corona,
Et Gryphus quadrupedes, rostroque alisque decorus,
Fasciolisque ligata manus, gemmaque relucens
Annulus erecta, indicium virtutis avitae.
Hinc ubi Cimbrorum Paeninsula [Orig: Peninsula] cingitur undis
Oceani, Holsatos vidit, ferroque tremendos
Saxonas , et quotquot populos celer ille Visurgis
Albis et includit. quin Brocci culmina montis
( Bructerus hoc illi quondam dedit accola nomen)
Obruta conscendit nivibus, silvamque Bacenim [Orig: Bacaenim]
Praelongam latamque adiit: nec Marchia quidquam
Misniaque , Phrisiaeque arces, aut rura Nemetum ,
Vangiones , aut Sala tenet, fortesque
Triboci [Orig: Triboces] ,
Quod non ille sagax solidum cognorit [Reg: cognoverit] ad unguem.
Quid tibi iam Viadri populos? Moravosque Silesosque ,

Istricolas tibi quid Dacos , celebresque
Bohemos
Austriadasque canam? simili quos ille labore
Strenuus accedens, visu quae digna notavit.
Non iam Westphaliam , Meliboci et culmina montis,
Non tibi Menapios , non fortes ense Sugambros [Orig: Sicambros] ,
Non Ubios , Batavos , Belgas , civesque Namurci ,
Iam repeto. quin et Morinos , tuaque oppida Trevir ,
Atrebatesque Athesinque [Orig: Athesimque] libens, gentesque Mosellae ,
Et Vogesi [Orig: Vosegi] taceo scopulos, et flumina Nicri .
Praetereo quoque Pleumosios , veteresque Cheruscos ,
Quae tamen hic magno studio, summoque labore
Omnia lustravit, patriae communis in usum,
Ut prodiret opus quandoque insigne, suisque
Perfectum numeris, ex quo Germania nomen
Perpetuum referens, toto legeretur in orbe.
Dum tamen a patria procul est, hic optima coniunx
Deserit hoc aevum, mortales deserit oras,
Absenti spes magna simul, magnique doloris
Causa viro, quando rediens sine compare lectum
Invenit, tristemque domum, natosque tenellos.
Sic opus inceptum laetos contingere fines
Hactenus haud potuit. pectus sine nube serenum
Uranie [Orig: Urania] poscit, studiis mens aegra negata est:
Nunc ergo Hofmannus praestans pietate fideque,
Aetherei praeco verbi, tibi foedere natam
Legitimo iungit; natam virtute, pudore,

Et forma eximiam, et vultu verbisque decoram.
Quam lepor exornat, roseisque affusa labellis
Gratia, pura fides, in sponsum mutuus ardor.
Haec tibi Stella fuget curas, et lampadis instar
Phoebeae nubes abigens, te luce serena,
Impleat, ut coeptos possis absolvere cursus.
Vivite concordes animae, nil gaudia turbet,
Labra columbatim coniungite, pectora nodus
Vinciat herculeus, nulloque solubilis aevo
Duret amor, caleantque una duo corpora mente,
Illa Sibyllinos superes tu Nestoris annos.
Non iam progeniem sponsae, matremque patremque,
Non alios celebrare licet: verbosior aequo
Cum fuerim, semperque ultro brevis esse laborem.
Officium tamen hoc alii commisimus. at tu
Consule nostra boni. multo meliora fatemur
Carmina sunt tibi scripta, meos superantia versus.
Est tibi, sitque precor, multos Husanus in annos,
Nobile doctarum decus et tutela sororum,
Ingenium cuius celeri ferventius igne,
Flumine et uberior facundae gratia linguae,
Nos terret, timidosque procul post terga relinquit.
Est Mylius tuus affinis, prudentia cuius
Nestoreis par est meritis: facundia certat
Cum Ciceroneis , multum miranda, libellis.
Est quoque quem decorat Graiae sapientia linguae

Optimus arguto suavique Caselius ore.
Cur igitur, veluti philomela attendit achantis;
Sic ego non tantis auscultem sponte magistris?

Melchiori Faliscio et Annae Flehingiae , Sponsis nobiliss. [Abbr.: nobilissimis] SILVA IV.

Est regio ad Moenii ripas quam Tubarus amne,
Piscifero, iunctusque rigat Radiantia Laso,
Atque eadem geminis circumdata saltibus; unus
Vergit ad imbriferum Suevo [Orig: Suebo] conterminus Austrum :
Finitissimus Turingo alter se extendit [(transcriber); sic: extendtt] ad Arcton :
Terra ferax Bacchi et Cereris , celebrataque claris
Magnanima virtute viris. quae natio Francos
Ignorat veteres? ista qui sede profecti
Indigenae, priscis, Mavortia corda, Latinis
Terrorem incussere [Reg: incusserunt] olim. nam fortibus armis,
Cum gentes passim opprimeret Romana securis;
Incuteretque metum toti tot cladibus orbi:
Hi magnis invicti animis et robore, soli
Opposuere [Reg: Opposuerunt] hosti, non fossas, flumina, muros,
Sed fortem intrepidamque manum, frontemque minaci
Terribilem aspectu: quo gens haec unica duro
Non subiecta iugo, sub libertate resedit.
Propria magnanimis haec namque est gloria Francis
Ferre famem, tolerare aestum, contemnere frigus,

In pactis servare fidem, sanctumque tueri
Foedus amicitiae [Orig: amiciciae] , mentiri aut fallere numquam [Orig: nunquam] ,
Posthabitaque bonam vita defendere famam.
Artibus his Franci , Romano a milite tuti,
Duravere [Reg: Duraverunt] diu; quin ista gente creati
Regia Sequanicas tenuerunt sceptra per oras,
Romanique illis magna cum laude coronam
Imposuere [Reg: Imposuerunt] olim. testis mihi Carolus ille
Magnus erit, rex Francorum qui regibus ortus,
Intulit in patrios, fasces trabeamque penates:
Imperiumque illud multos feliciter annos
Obtinuit, meritis cumulans ingentibus orbem.
Posteritas quoque non ista de laude recessit.
Nunc etiam magnis Musarum et Martis alumnis
Francica gens proavis certat; quis carmina nescit
Huttenique animos? quis scrutatoris Olympi ,
Cui monte a Regis nomen fuit, aut Camerari
Doctrinam ignorat, toto quae nobilis orbe est?
Quis Francos iam non equites, et robora laudat,
Innatamque fidem, et priscae virtutis amorem?
Quos inter iam dudum habuit memorabile nomen
Melchior (an Melior dicam? Namque optimus ille est)
Quem natum antiqua gens stirpe Faliscia laudat,
Patre Sigismundo ; dextra qui magnus et armis,
Consilioque potens, et servantissimus aequi,
Iure Palatinis ducibus clarissimus olim,

Acceptusque fuit, quis [Reg: quibus] saepe fideliter ille
Consilio et monitis rebus prospexit in arctis.
Testis Otho Henricus , testis Fridericus , uterque
Septemvir magni imperii, meritisque verendus,
Illius eximias operas animumque virilem
Experti, quando magna cum laude fideque
Praesidis officium, Boeris praefectus, obivit:
Nunc magnus iacet exigua tumulatus in urna.
Hic pater est. Si quaeris avum? fuit ille Philippus :
Si proavum? fuit Henricus , qui praemia laudis
Auratos torques meruerunt: forsitan idem
Si cupis agnatos; Fabiani nobile nomen
Accipe, compluresque alios hac stirpe creatos,
In laudem et certos patriae communis in usus,
Saxonicaeque domus, quam saepe sagacibus illi
Consiliis iuvere [Reg: iuverunt] olim, studioque fideli.
Tunc quoque Vangiones missi cum dicta Lutheri
Audirent, (illuc namque ad comitia Caesar
Venerat, ut motos de relligione tumultus
Comprimeret) tremeretque animo pars maxima victo:
Hic illi praesto tibi magne Luthere fuerunt,
Consilio, certaque fide et prudentibus ausis.
Quod tua scripta probant, probat optimus ille Melanchthon [Orig: Melanthon] ,
Cui placuisse viro non laus extrema putanda est.
Salve sponse meis observandissime Musis

Te puerum placido nascentem Iuppiter ore,
Et bona Calliope aspexit, tibi risit Apollo .
Te pater a primis virtutibus imbuit annis,
Nobilibusque viris docuit discenda, virentem
Praestanti ingenio, spectandum moribus aureis.
Scit bene Castalios qui spirat Elister odores,
Scit Ligeris , Soma , cum Rhodano , scit Sequana mentem
Doctrinamque tuam, quam tu es testatus ibidem
Egregiis virtute viris. scit nobile regnum,
Celtarum , quot tu linguas, quot noveris artes,
Admirata suos peregrina in gente lepores.
Inde Nicri cum te reducem pulcherrimus amnis
Vidit et obstupuit; tibi magna palatia pandent
Magnus Otho Henricus , magno te fovit amore,
Virtutis propter cultum, ingeniique vigorem.
Legatum quoque Gallorum te misit ad arces,
Saepe tuae mandans non parva negotia curae.
Virtutemque ducem, felix fortuna secuta est;
Nec te septemvir minimo Fridericus honore
Nunc colit, et coluit quondam. te namque magistrum
Custodemque suo Casimiro legit, ut ex te
Virtutem et dignam divino principe mentem
Imbiberet, primisque tibi pareret ab annis,
Sceptri haeres patrii. Sic olim Aeneia virtus
Et gravitas iuvenem dictis formavit amicis
Pallanta : egregio sic cretus Amyntore
Phoenix .

In verbis factisque acrem, studiosus Achillem
Erudiit: cui non, vera virtute, secundus
Excellens Casimirus erit, quem Gallia nuper,
Fortis et intrepidus sumptis dum fulminat armis,
Mirata est iuvenem, tacitoque in pectore sensit,
Quid patrius vigor, et virtus generosa magistri
Naturae et quantum excultrix doctrina valeret,
Laudavitque tuos clarissime sponse labores.
Te pater ipse novo mox insignivit honore,
Iussit et Astraeae celebrem conscendere sedem,
Hic ubi spumifero florens contermina Rheno
Spira, decus magni Imperii, non ense sed armis
Iustitiae, legum norma et virtute tuetur.
Sis felix o perpetua dignissime vita
Melchior , excellens animi, et tot dotibus aucte
Nobilis ingenii, doctrinae et stirpis avitae,
Perpetuoque meis multum celebrande camenis.
Qua ratione etenim Musis indictus abires?
Quarum tu merito comites dignaris [Reg: dignaveris] honore,
Quas reverenter amas, redamantes: hinc tibi texunt
Aeternum virides amaranti e flore coronas,
Ut te nulla dies venturis eximat annis.
Sed neque Musarum sunt clarae indebita sponsae
Munera, quam pater excellens in stirpe Flehinga
Luduicus , duplici Wolgangus nomine sevit,
Nobilitatis honos Graeci labentis ad amnem,

Hic ubi vitiferos laudat Mencingia colles.
Natus Udalrico Wolgango : hic virginis Annae
Est avus, insigni virtute et fortibus ausis
Cognitus Ambergae , senioris signa Philippi
Dum sequitur; pater ipse etiam Ludovicus , eodem
Tempore qui pressam Charitino a principe Brettam
Devictrice manu asservit: quo scilicet ille
Corpore tum puer, at paulo post inclitus arte
Nutriri hic patria posset sub sede Melanchthon [Orig: Melanthon] ,
Natus in exigua, sed nomine maximus, urbe.
Si matris genus observes, sponsaeque venustae
Maiores, anus est illi generosus Obertus ,
Arce Ravesburga , Golerorum sanguine cretus,
Qui fortes animis quondam et Mavortia bello
Fulmina, pro patria virtute et laude labores
Sustinuere [Reg: Sustinuerunt] graves: hostem vel vincere pugna
Vel patriae excidium moriendo avertere sueti.
Est Lotharingorum sedes Nancaea , sub ipsos
Germani et Galli fines, hanc Carolus ille
Burgundus quando hibernis male cingeret armis,
Illi tota domus Golerorum vindice dextra
Auxilium tulit, et rebus non liquit in arctis.
Quo ruitis generosae animae? damnosior hoste
Proditor est, a quo turpi dux perditus ausu
En cadit, armatis quem vos defendere dextris
Dum cupitis, Libycaque velut de rupe leones

Irruitis, metitisque acri quaeque obvia ferro;
(Fraude perit virtus, non vi) succumbitis omnes.
Non impune tamen, neque enim moriuntur inulti
Hostibus haud tergo, sed fronte et pectore noti
Magnanimo, iuvenes Golerorum stirpe creati,
Quos velut una dies ad pugnam emiserat omnes;
Sic etiam una dies funesto perdidit ense.
Attamen ut tantae superessent semina gentis,
Prospexit Deus ipse; unus nam liber ab armis,
Addictusque sacris, ista de gente relictus
Sospes erat, quem tum Caesar Fridericus , amico
Ipse patrocinio amplectens, a praesule tandem
Obtinuit, mutata ut conditione priori
Legitimi posset consortem ducere lecti,
Extinctamque [Orig: Exstinctamque] fere natis extollere gentem,
Mox iterum ut similis maiorum laudibus illa
Floreret, possesque olim pulcherrima nasci
Tu quoque quae fieres lectissima sponsa mariti
Tam celebris. nec spes illum generosa fefellit,
Multi etenim nati Golerorum e gente supersunt,
Egregii virtute viri, quibus illa priorem
Aequare et meritis poterit defendere famam.
Hac tu stirpe satam laetus complectere sponsam
Melchior , egregium Themidis decus, ardeat illa
Semper amore tui, quondam ut Panthea maritum
Susis Abradaten , proprio plus corde solebat

Diligere, eximiumque sibi decus esse putabat,
Observare virum, verboque offendere nullo.
Sit capitis nova sponsa tui pretiosa [Orig: preciosa] corona,
Morigeris animosque modis, et pectora dulci
Recreet alloquio. cum te tua limina fessum
Excipient, teneri concurrant blanda puelli
Oscula praeripere, et tacita dulcedine tangant
Corda tibi. quibus ut seram munire senectam,
Atque diu gaudere queas cum coniuge felix,
Me tibi iusserunt votis optare profusis
Pierides ; monuitque ultro Cisnerus , amatus
Iam collega tibi, et noster bonitate patronus
Excellens, doctosque inter doctissimus ipse,
Cui cur quaeso negem, pro te modulata petenti
Carmina? cui multo plus debeo; tantus amico
Candor inest animo, tanta est sub pectore virtus,
Sed nec plura licet. felices ergo valete
Melchior , et Cisnere , meas nec spernite Musas ,
Iustitiae, magni meritis, fideique patroni.

Cum Ordinis philosophici Decanus, ad funus Io. [Abbr.: Ioannis] Bogentini Lubecensis , studiosos adolescentes convocaret. SILVA V.

SI quis adhuc dubitas diri regnator averni
Quod superet, quod bella gerat cum gente piorum,

Aspice terribiles casus, et tristia nostri
Fata Bogentini , quo vix praestantior alter
Integritate fuit, verae et pietatis amore.
Ille Lubeca tibi non aspernandus alumnus
Ingenium studiis et honestis moribus ornans,
Ad vada spumiferi primo concessit Elistri ,
Doctrinae intentus clarorum laude virorum.
Hinc Varni rediens celebrem novus hospes in urbem,
Musarum in castris meruit, carusque magistris
Discipulisque fuit, patri sed carior, unum
Qui natum hunc in venturae spem stirpis alebat.
Spem quae magna fuit, tanta illi industria, tantus
Aetheriae pietatis amor, purissima virtus,
Et placidos ornans generosa modestia mores.
Quin etiam populos iam de pietate docere
Salvificaque fide, claris inceperat ausis.
Non tulit hoc Sathanas , qui cum sua regna videret
Imminui, fortemque illum quandoque futurum
Cerneret heroem, qui relligionis honores
Asserere, et Christo adversos convincere posset.
Non tulit hoc inquam Sathanas , sed callidus illi
Insidias iuveni struxit, qua fraude doloque
Heu nimium tibi iam notum est studiosa iuventus.
Non tamen imbutum vera pietate fideque
Debellare animum potuit, qui fortior atris
Restitit insidiis, et Christi funere nitens

Vulneribusque sacris, caeli iam regna subivit,
Purpureos inter proceres divosque locatus.
Quid furiosa olim quid tu patiere iuventus?
Ebrietate tumens, et verni prodiga floris,
Cum maneant haec fata bonos: resipiscite tandem
Dum licet, et sanctae vigiles assuescite vitae.
Horridus ille Leo rabioso circuit ore,
Intentus praedae et spoliis, nec parceret ulli,
Ni Deus iniectis illum frenaret habenis.
Hunc igitur pietas, sanctaeque modestia vitae,
Assiduaeque preces summa et vigilantia placet,
Ne similes fore in laqueos quandoque ruamus.
Supremum quoque defuncto praestemus honorem,
Primae signa dabit quando sol aureus horae,
Afflictae memores vitae, mortisque propinquae,
Quae quia vita brevis, numquam [Orig: nunquam] non proxima nobis
Esse potest, homini accelerans mundoque ruinam.

IN FUNERE IO. [Abbr.: Ioannis] Dureri Lubecensis . SILVA VI.

Ergo iterum spes Aonii pulcherrima fontis
Flebilibus lugenda modis temploque scholisque
Occubuit? Durere iaces doctissime, nec te
Vel triplicis potuit praeclara scientia linguae,

Vel pietas, virtusque animi, roburque iuventae,
Incolumem servare tuis, nobisque? Lubeca
Ingenii cultrix tanti laetissima quondam,
Interitu nunc maesta dole, tristesque querelas
Ingemina, similes illi sperare nepotes,
Vix ausura equidem, dum degenerare videmus
Omnia, barbariemque suos extendere fines.
Quid querar infelix? nihil hic suspiria prosunt,
Non habet hic medicina locum, sic omnia fatis
In peius conversa ruunt, properantque ruinas.
Quis quaeso sperare ausus sit [Reg: ausit] ? Sophiamque sacrasque
Aonidas , retinere suos hoc posse vigores
Tempore, quo iuvenes Musarum castra secuti
Ingenium aut luxu perdunt, aut deside vita
Torpescunt, stulteque putant sese omnia scire,
Inflati, doctique magis doctoribus ipsis:
Quo spretae sine honore iacent frigentque Camenae
Desertae: quo virtuti sua praemia desunt:
Auri sacra fames toto quo regnat in orbe.
Praeterea quid Palladias magis impedit artes?
Quam summos quod laude viros, prodesse iuventae
Qui multum poterant, mors ipso in flore peremptos
Evocat; aut si quos tales quandoque relinquat;
Illi subsidiis et Maecenatibus orbi,
Coguntur steriles inviti linquere Musas ,
Lucrosasque sequi studiis maioribus artes.

Sic Phoebi cultura iacet, Musaeque relictae
Exanimes paene, inculcant repetuntque querelas;
Barbaries contra, Baccho praeeunte, triumphum
Spirat, et ignavos secum trahit improba ventres,
Egregiis inimica viris. non infimus inter
Quos Durerus erat, doctrina clarus et arte,
Cuius in exiguo regnabat maxima virtus
Corpore: qui iuvenis seniores saepe docebat,
Tantum erat ingenium, tanti virtutis amores.
Nunc tamen ille iacet, diuturna tabe peremptus,
Spes tanti sublata viri est mortalibus oris,
Et superis illata plagis, sedique beatae.
Plangite Durerum , quotquot novistis ademptum
Devoti studiis iuvenes, et funeris hora,
Hic extremus honos tanto debetur amico.

STELLA AUREA. SILVA VII.

EN nova cur mundi facies? cur aurea caelo
Clarius astra micant? rara quid luce venustae
Nereides ducunt hilares ad plectra choreas?
Quid Varnus pater accumbens in margine ripae
Carmina laeta canit: Rhodia quid totus in urbe
Pieridum chorus, insolito ferit aethera cantu?
Quid rosa tam pulchre fragrantem spirat odorem?

Fallor an exspectata diu Stella aurea tandem
Progreditur, roseae succedens moenibus [Orig: munibus] urbis,
Cuius ab exortu bonitas, sapientia, candor,
Et radios doctrina suos, fulgentior astris
Exerit [Orig: Exserit] , et totam replet splendoribus urbem.
O lux ambrosiis exoptatissima Musis :
Hinc sacri se fontis honos, hinc gloria vatum
Tollit, et erectum celsis caput inserit astris.
Haec, modo si vatum praesagia vera putantur,
Ipse comes Musis vates mihi dixit Apollo .
Nam soror Aonidum tenebris aurora fugatis,
Vix hodie primos extollere coeperat ortus,
Cum Varni ad ripas viridi prostratus in herba,
Caelestis patriae miro perculsus amore,
Aetherias lustrare plagas et sidera coepi.
Aurea luciferi Venus effulgebat in ortu,
Mane capistratis caelo subvecta columbis,
Cui prope siderei radians sub corde leonis,
Regia stella aderat, venturo praevia soli:
Iuppiter [Orig: Iupiter] hinc paulum Saturno a patre recedens
Herculei prima sub parte leonis agebat.
Posthac Pleiadibus monstrans sua spicula Mavors [Reg: Mars] ,
Sub se gemmiferum spectabat Orionis ensem:
Aestivos qui torret agros hunc Sirius ardens
Suspicit: Oleniae pluvialia signa capellae
Fulgebant medio, sublimis vertice caeli.

Pone sequebantur septem vicina trioni
Sidera, caeruleos non ingredientia fluctus.
Haec ego sublato, gavisus, in aethera vultu
Aurea templa videns; magni te conditor orbis
Alloquor, effundoque preces: pulcherrime rerum
Christe decus caeli, vatum qui verus Apollo es,
Tu radiis et luce tua, quibus ardua mundi
Machina completur, nostris de mentibus atras
Pelle procul tenebras, et puri numinis ignes
Insere, terrenis quo mens mea libera curis,
Aetherias penetrare domos et sidera possit.
Hinc tua quo variis spargantur lumina terris:
Perpetuisque sacrae maneant in honoribus artes:
Reddita vicinis iterum pax aurea regnis
Exsultet [Orig: Exultet] , bellumque tuos vertatur in hostes.
Dum loquor, auratum vitreis caput extulit undis
Phoebus , et ad nostros referens sua lumina vultus,
Talibus incoepit [Orig: incepit] . Iuvenis gratissime Musis ,
Quod caelo stellisque vacas, et saepius illas
Aspicis, assiduisque gemens, petis aethera votis;
Ipse preces studiumque tuum probo, laetus et illud
Exitus, optata dudum cum pace, sequetur.
Nam quas sanguineus turbas, quae praelia [Orig: proelia] Mavors [Reg: Mars]
Excitat; auxilio Veneris , nostroque retundet
Iuppiter [Orig: Iupiter] , hinc patriis reddantur ut otia terris.
Atque ideo faculis e caelo illustribus ardens

Aurea stella oritur vicinae moenibus [Orig: munibus] urbis,
Aspectu cuius populi et fulgore sereno,
Mentis et aetheriae radiis et luce subacti,
Submittent animos, et pax optata redibit.
O igitur felix tam pulchri sideris ortus!
O multis optata dies! salve aurea stella,
Salve iterum, non tu pingues ut Sirius agros
Exures: non sanguineo, ut Mars , imbre rigabis.
Te duce grata scholis, templo, patriaeque locisque
Omnibus alma quies, patulis plaudentibus alis,
Iustitia comitante, aderit. Sic optima rerum
Libertas, gratum cunctis et amabile nomen,
Cum populis terras, caelo delapsa, reviset.
Vos quoque Pierides , regum quae facta per orbem
Spargitis, et memori transmittis omnia famae,
Otia certa manent, et meta optata laborum.
O vos felices, omnique ex parte beatos,
Aurea stella quibus coram spectanda refulget!
Christe dator pacis, fons luminis, autor amoris,
Da precor ut multos haec aurea stella per annos
Fulgeat, et patriae pacis sacra munera genti
Conservet, terramque novis splendoribus ornet.
Post et aetheria multo fulgentior arce,
Par radiis Venus alma tuis, par lumine Phoebo ,
Emicet, aeterno numquam [Orig: nunquam] delebilis aevo.

Encomium Grammatices . SILVA IIX.

ET iam tempus adest, prima quo grandis Orion
Nocte pedes caelum ingreditur, magnoque labore
Sidera conscendens, alto supereminet ore:
Phoebus et adversa caeli regione morantes
Sistit equos, noctisque umbras producit opacae;
Lucis et angustas cunctando contrahit horas.
Scilicet acris hiems [Orig: hyems] , tremulo venit aspera gressu,
Nixa pedo, canosque fere spoliata capillos,
Squalida concutitur. plena nivis undique veste
Stiria dependens, villis impexa cohaeret,
Quacumque ingreditur, gelidos nive conserit agros,
Eius et afflatu, pallantes arbore frondes
Et folia alta cadunt; canis aspersa pruinis,
Aut nive tecta latent immenso gramina campo.
Quin etiam densae currenti in flumine crustae
Iam coeunt, navesque prius quod adire solebant,
Nunc pedibus mare pandit iter: sata Caurus adurit
Frigore, et in glaciem convertit stagna rigentem.
Quam subito heu menses alisque fugacibus anni
Aufugiunt [Orig: Auffugiunt] ! ah quam pulchras [Orig: pulcras] male perdimus horas!
Quam subito subrepit iners et inutilis aetas!
Vere novo, campi, frondes, et prata virebant,
Mox etiam gravidis tellus canebat aristis,

Ipsaque lux blanda ridebat amabilis aura,
Sed brevis hic vigor est, et parvo tempore durat.
Nunc ea diffugere [Reg: diffugerunt] procul. non arbore frondes,
Non herbae campo apparent, non gramina pratis.
Quodcumque aspicias nix est, et frigus acerbum.
Non aliter miserae mortalis tempora vitae
Finit homo, puer ore viget, mentisque sagacis
Ingenio, bene corpus habet, membra omnia florent.
Ast subito flos ille perit, non floribus impar
Quos prius insignes, subiti vis effera venti
Deicit [Orig: Deiicit] arentes, nec lapso redditur umquam [Orig: unquam]
Quod periit. nonne et pueros, iuvenesque virosque
Cursibus a tergo insequitur miseranda senectus?
Atque inopina manus homini, sperataque nondum
Inicit [Orig: Iniicit] , absumitque animi cum corpore vires?
Paulatim lenta donec mors omnia falce
Demetat, et finem rebus mortalibus addat.
O laevas iuvenum mentes! quam talia paucos
Dicta movent! quam parva cohors florentibus annis
Utitur ut par est, accedentique senectae
Sternit iter prudens, serisque viatica canis
Praeparat, in studiis et prima aetate laborat.
Sunt quos Veneris vaesana voluptas
Non sinat optatos virtutis scandere colles.
Vina alios, tumido ronchosque educere naso