Dramata sacra: comoediae atque tragoediae aliquot e Veteri Testamento desumptae. Tomus 2. Machine-readable text Ziegler, Hieronymus et alii. Oporinus, Johannes XML version, markup prototype, April 2004 Knebuschmarkup Camena
http://www.uni-mannheim.de/mateo/camena/ drama oporinusdramata2.html s0001.html oporinusdramata2.xml drama/jpg html Basel: Johannes Oporinus, 1547.

Regeln fuer die Texterfassung 03/2001

not necessary

 17 August 2005 Katharina Meiszus (corrections), Ruediger Niehl (tagging) markup typed text - structural tagging complete - no semantic tagging - Morpheus spell check PRAECLARAE INDOLIS PVERO LUDOVICO HOsero, sibi carissimo, Xystus Betuleius Augustanus S. D. A Vita virtus, Ludovice candide, Quae multo retro tempore Incivitate nostra floruit virens, In te relucet vivida. Proavus, avusque sceptra Rei publicae Gessere cum prudentia, Cum gloria, suis perchari civibus, Meriti de quovis optime. Hosera gens est nobilis virtutibus, Et aequitate dextera. Haec ornamenta sunt multo clarissimam Multisque splendent saeculis, Ad posteros transmissa magnis laudibus, Et splendida cum gloria. Istius es virtutis haeres maximae, His dignus et natalibus. Fuerit tuum videre, ut his respondeas, Neu sis iners, aut degener. Deus tibi bonus praeclara munera Mentis dedit, atque indolis. Documenta sunt virtutis in hoc dramate, Civilis et prudentiae. Hinc disce avitis ingredi vestigiis, Hoc nostra vult dicatio. Quae pignus esto amoris integerrimi, Quo te domi complectimur. PERSONAE Dramatis. Rex Solomon Sadocus sacerdos Iosaphat cancellarius Zabuthus regis socius Azarias aulicus Chirami regis Tyri Achisar praefectus aulae, legatus sive Atriensis Regina Sabea Tecnophile meretrix Eunuchus reginae Tecnophone meretrix Marcolphus Praeco Satelles. SAPIENTIA SOLOMONIS, DRAMA COMICO-tragicum, Xysto Betuleio Augustano auctore. PROLOGUS. SCripsere multi multa passim principis Regisue de iusti bonique munere: Faciunt probe quidem. nam nil salubrius Mortalium rebus, quam si princeps siet Ornatus aequitate, cum prudentia. Probe docent, qui vinclo non solubili Partes honesti inter sese revinciunt. Non iustus est quisquam, ni prudens is siet, Fortis, modestus: sic prudens nemo tibi, Sapiensue, ni iustus, fortis, modestus hic Idem sit. Atque sic in orbem complices Faciunt honestum principem in Republica. Sed ni pius sit, et sinceris cultibus, Pura fide, nec non addicto pectore Summum Deum colat, fit mera vanitas: Sterilisque virtus, quae non veri tincta sit Cultu Dei. Quapropter haec parentibus Sit prima cura, ut a primis cunabulis Natos suos magistris tradant optimis, Vereque doctis, et Christum sapientibus. Sed finis his studiorum sit Res publica. Si natus est, non natus est (credas) tibi, Sibive tam, quam singulis quibuslibet, In civitate in universum civibus. Ut si Deus volet, vel ad munus suae Ecclesiae, vel ad rem forte publicam Ipsum vocare, sit is instructus, ut queat Pro dignitate hoc officio perfungier. Hoc rectius non ex aliis perdiscitur, Quam vel sacris, vel non profanis, credito, Libris. In his est exemplorum copia, Cuiusmodi vobis acturi nunc sumus, Ex tertio Regum, Sapientiae piae Solomonis id, quod vos nunc hic spectabitis. Favete linguis. Summam paucis dicito. ARGUMENTUM. In urbe sacra Rex Davidis filius Solomon pius, sapiens, cordatus, dives est, Potensque: cui votum Deus volens dedit. Optavit is sapientiam, sceptris suis Idoneam. Voti compos fit Rex statim. Sapientiam sortitur summam, qua regit. Dicitque ius longe suis dexterrime. Mulieribus duabus lis gravissima est, De filio superstite atque mortuo: Simulatione expiscatur, quae mortui Sit mater aut viventis, isthaec ordine. Hiram Tyri rex postquam factus certior De regis unctione, misit ilico Ad civitatem sanctam oratores suos. Solomon petit cedros, Tyrius morem gerit, Surgitque opus templi. Sabaea ventitat Regina, ut audiat regis sapientiam. Intelligetis rem cunctam, quem admodum Peracta sit, sacro et pio isto dramate. CHORUS, EX CAP. proverbiorum VIII. Sub persona Sapientiae. Ode tricolos tristrophos, sicut illa Prudentiana, Per quinquennia iam decem. SIc fatur sapientia, Celsa vociferans vertice sic tonat, Et voces foribus grandiloquas dat venerabilis: Exaudite meam viri Vocem, et vos pueri, quis sapientia Non in corde suo est, non animis ullus inest vigor. Sunt quaecumque loquar bona, Non est in labiis certe aliud meis, Quam verum: impietas est procul a gutture noxia. Sermo iustitiam meus Optatam sapit, haud est dolus in meis Perversus labiis, dogmata non falsa meis logis. Doctrinam accipite hanc meam, Aurum quae rutilum, quae superat suo Argentum pretio, quae superat largifluas opes. ACTUS PRIMI, SCENA I. Duo aulici mirantur regis Solomonis sapientiam et divitias. Achisar praefectus aulae, sive atriensis. Satelles. COmpluribus videtur haec ad gloriam, Laudemque sola et vera commendatio, Quae bellicis ex rebus evenit viris, Forti manu praestantibus. quod contigit Prae ceteris Regis patri, qui gloria Superavit ipsum Saulem. sic quam plurimi ex Maioribus nostris. Sed en hoc tempore Rex noster successor sceptri patrii, Tantam sibi paravit gloriam et fidem, Quantam prioribus non quisquam saeculis, Non rebus id gestis, non fortitudine, Opinione sed quadam prudentiae, Qua pollet annis hic iuvenilibus qui dem. Accedit aequitas dextra prudentiae, Quaedam pia et morum gravis modestia. Maturitas est rara: sed serenitas Vultas amabilis invitat omnium Mentes, rapitque eas certe violentia Quadam sua, ut mirentur ipsi plurimum Virtutis ipsius tantam praestantiam. Ex arce sed Satelles en celerrime Descendit. SA. Inveniendus est avae mihi Praeses. Sed istic ambulat, ni luminum Me fallit hebetudo: sed certe ipsus est. AC. Me vult, et haud dubie me accersit nuntius A rege missus. En accedit. SA. Regiae Iussu voco te Maiestatis, splendide Vir, magna sunt apud regem negotia. AC. Quid nam? quid est? quid Rex molitur inclitus? SA. Epulum sacrum instituit quam splendidissime, Ad hoc tua utetur nimirum industria. AC. Sed tempus hinc ad aulam me nunc avocat. SCENA II. Iosaphat. Azarias. EN Azarias, en Regi carissimus, Meusque amicus singularis: quid precor, Ecquid deambulans hic tanta gaudia Et voce clara, et gestibus laetissimis Effundit? Atqui accedam, et haec intelligam. Hem frater atque amice mi carissime, Quid istud est quod gestis, oro, gaudiis Tantis? quid est, rogo dic. AZ. Nihil est promptius, Tuto mihi credas, quam cum bono viro, Qualem diu atque saepe iam te comperi, Conferre de rebus, statuque publico. IO. Nemo bonus, nisi summus atque maximus Deus. interim delector et ipse talibus Sermonibus de bono, honesto, et inclitis Sum mi Dei sacrati saepe legibus. AZ. Quid arbitraris quaeso, an fatis aemulis, An ordini rerum, vicibusue temporum, An providentiae divinae regium Tribuis statum florentem? dic precor mihi Sententiam tuam, quam semper plurimi Feci. IO. Deum testor, dum temporum vices Mecum revoluo, dumque expendo singula Exactius, Divina providentia Fieri, regique cor regis Dei manu. AZ. Dubio procul, Hebraea nunc monarchia Quidam typus futuri exsistit temporis. IO. Sic censeo. AZ. Gentes habent paroemiam, Veram quidem nimis, sed isto tempore Falsam tamen. IO. Quod nam, quale est? dic obsecro. AZ. Necesse principem nasci, sive fatuum. Sed rege nostro nil habet sapientius Hic orbis, atque praesens nostrum saeculum. IO. Ergo licet, imo decet nos gratias Semper Deo, laudemque largam dicere. AZ. Sed ecce Rex solus progressus ambulat, Meditationibus plenis sapientia. IO. Cedemus ergo spectaturi in angulum Aliquo. AZ. Probe mones. En hic spectabimus, Quod nam futurum sit pulchrum spectaculum. SCENA III: Rex Solomon solus exponit somnium in excelsis Gibeon, sive ut Iosephus habet in Chebrone sibi factum. Solomon solus. CUm nuper admodum regni fundamine Posito, atque pace firma iam celsissimo Deo patrum nostrorum in summitatibus In Gabaone rite sacra pinguia Facerem (sacri dum celsa templi culmina Surgunt) Deus mihi visus nocte, cum sopor Quiete in alta membra presserat mea, Dat optionem, quidnam vellem poscerem. Non vana visa nobis haec oracula. Votis meis petebam non fluxas opes, Sed hoc, quod esset tam dignum danti Deo, Quam commodum mihi mortali, et utile. Recordor (inquam) mi Deis quam splendide Cum patre David, cum regnaret, egeris. Patris mei, iussu tuo, teneo thronum. Parum quidem sum dignus tanto munere, Qui sum puer vix dum regendis gressibus Idoneus. Sapientiam et prudentiam Idoneam regundo tanto muneri, Divinitus peto. Datur: danturque opes Quantum satis, superque, plures, splendidae. Et insuper tantis sum constitutus in Honoribus, quantis monarcha nullus est In orbe terrarum, post orbem conditum. Promisit insuper potens mihi Deus, Si patris in vestigiis perrexero, Macte beatam vitam in multa tempora Daturum. et hinc reversus in Hierusalem Ad foederis cibotum, ad aram maximi Dei, sacra atque holocauma feci splendide, Pacis sacrum peregi, nunc epulum sacrum Celebrabo in arce, ut morsi est, sollenniter. SCENA IIII. Azarias et Iosaphat rursus conferunt sermones de flore regni. Azarias. Iosaphat. SAtis superque iam spectata Regis est Prudentia, et pietas, et sancta pectoris Iustitia. IO. Hac totus beatus Israel. Beatus est etenim Rex ille, qui Deum Timet. AZ. Beatus ergo est et populus Dei, Cui contigit rex talis. IO. Heu quanti interest, Rex an tyrannus imperet. AZ. Saulis docent Hoc regna. nam si conferas tyrannidem Saulis, pia cum regis hac clementia, Facile patebit causa. Saul quidem bonus Ab initio fuit, pius, prophetico Correptus inter ceteros divinitus Enthusiasmo: sed Davidis aemulus, Livore ductus nigro. tunc favor Dei Deseruit ipsum, post vaesanus, percitus Stimulis et oestro insanae conscientiae, David pium insectatur. IO. Ast ego arbitror Prae destinatione et providentia Fieri Dei. AZ. Verum dicis: sed sic tamen, Ut providentia ista pro mortalium Mutata moribus, mutetur. IO. Sed vide Quis ille sit, qui prodit. AZ. Praeco regis est. SCENA V. Praeco indicit regium convivium: Praeco solus. Epulum sacrum Rex comparavit splendide, Huc confluant omnes ministri regii, Rebus sacris praefecti, principes boni, Scribae, duces, aulae magistri, praesides, Et duodecem viri, tribuni clari in Israel, Comites et officiales cum quaestoribus: Adeste cuncti mox Solomoniis aulici, Epulum sacrum laeti regis nunc sumite. CHORUS, EX EODEM Proverbiorum cap. versu Choriambico. COnstanter redamo, qui me adamant, pios: Et qui me studiis quaeritat, invenit. Nec non divitiae sunt mihi maximae, Virtutis decor, et gloria splendida. Divinis opibus non pereuntibus Praesto, iustitia fulcio pectora. Et fructus meus est amplior, et magis Pollens divitiis splendidioribus. Hic fructus superat, quae pretiosa sunt, Obrizum rutilans. est pretiosior Argento nitido, vincit et omnia Quae praestant pretiis irradiantibus. ACTUS SECUNDI, SCENA I. Altera ex mulieribus conqueritur de atroci suae contubernalis iniuria. Tecnophila NOn est meus puer hic, non est meus puer, O facinus audax, o scelus nepharium. Maligna mortuum suum dolo mihi Supposuit. o facinus crudele ac barbarum. Ah quid agam? vel quid captabo consili. Non testis ullus: sola sum, deserta sum. Sed en scelesta stat domus sub ianua. SCENA II. Rixantur mulieres inter se. Tecnophone. Tecnophila. MEa tu, quid ista tanta vociferatio Sibi vult? quid est? quid accidit, mea, te precor? Dic, te rogo, quid ita tu exanimata? quid? Ecquid tuus puer exhalavit spiritum? TECNOPHI. Discede mox procul scelesta. TECNOPHO. Siccine Agis? TECNOPHI. Meum tu redde, quem dolo molo Mihi sustulisti, cum dormirem, pessuma. TECNCPHO. Num sana tu satis? mentem recollige. Mecum meus salvus probe est in aedibus. Si nunc tuus tibi mortuus, iniquior. In me tumultuaris, et stomachum tu Effundis in me? non decet. TECNOPHI. Hic mortuus. Quem pigra stertens suffocasti comprimens, Hic est tuus: sed tu scelesta meum tuis Uberibus admoves, perinde ac is tuus siet. TECNOPHO. Audaciam ingentem: mores mortalium. Vah quid magis temerarium dici potest, Quam velle mortui tui culpam mihi Impingere? ecce si non est audacia Haec summa, quae maior potest dici? Tamen Suis eam relinquam nunc furoribus, Quae sum dierum vix trium puerpera: Ne quid mihi, dulcive infantulo meo Ex lacte perturbato his turbis accidat. SCENA III. Techophila sola. O Religionem ter quater nefariam. Os impudicum, non Deum ultorem timens, Suum necavit. Haec neci temeraria Adiungit ecce nunc plagium trivenefica, Satis superque acerbum parricidium Fuerat, sed ista pignus en meum sibi Furtim rapit, dolosis prava fraudibus. Sed quidnam agam? sed quid captabo consili? Sum destituta ope, et favore iudicum. Contempta sum, quae vulgo quaestum corpore Contra Dei legem sacratam factito. Misella sum, nec est mihi quod iudici Donem. Sed ipsa eadem est forte praedita. Sed plus reus favoris in forensibus Causis habet, quam iustus actor. Iudices Reo favent, suspecta res actoris est. Causam Deo commendem, iusto iudici? Sed huic meae ratio vitae parum placet. At ista non melior, sed aeque turpis est, Atque ego. Quid ergo?`Causae vincat aequitas. Sed quidnam agam? aut inceptem? quemnam consulam? Quis deferet causam meam hanc ad iudices? Non sunt mihi ulla dona, quis iter mihi Parem ad tribunal iudicis. Sed ecce ibi, Ex arce regia ad nos huc Iosaphat Descendit, haud parum laetus, primarius Vir, atque dexter, Regia commentariis. Adibo eum, causamque exponam. Nam volet Audire me, serenitas dum mentis est. SCENA IIII. Descendit ex convivio Iosaphat cancellarius, laudans secum regem. Iosaphat solus. NIl laetius unquam, nihil festivius, Nihil serenius, quam rex in hoc fuit Convivio, videre contigit meis Oculis. iuvat sub hoc tam pulchro principe, Pulchros dies in pace multa vivere. Quicquid suis in hoc dixit convivio, Graves fuere et prudentes sententiae, Legis sacrum nomen meretur, quicquid ex Ipsius ore profluit, proverbia Sunt omnia illa, quae fluunt ex tempore. Non triste quam, non trux aut tyrannicum, Nihil superbius, nihil arrogantius: Humanitas sed ipsa cum modestia Mirabili condita: nil tamen leve, Aut infra dignitatem ipsius regiam. Festiva in ipso est vel maiestas regia. Sunt temperata pulchre in rege singula: Nihil nimis, nihil parum, sed omnia Consentiunt ceu harmonia musica. Sed quid sibi muliercula istanam volet? SCENA V. Mulier exponit Cancellario causam suam, consulit ipsum: pollicetur ipse mulierculae operam. Tecnophila. Iosaphat. Occasio nulla amittenda est. Optume Mihi obviam fit, alloquar. Benignius Opinor ipse respondebit consulens. O Domine mi, salveto, o prudentissime Vir. IO. Hem quid est mulier? quid palles? quid tibi Pectus tuum molestat, aut cruciat? TEC. Dolor Summus. IO. Tuam causam mihi dic libere. Si quid boni possum tuo negotio Consulere, non gravabor: exponas modo Mihi tuam causam verbis paucissimis. TEC. Trium dierum vix eram puerpera, Unaque mecum unis mulier in aedibus Pepererat. Ipsa dum stertit, puerum suum Ignava suffocat: meum ex ulnis meis, Dum dormio secura, furtim perfida Aufert. suum reponit illa mortuum. Factum negat, incusat parricidii, Prolis suae necatrix. Quare consule Mihi misellae. IO. Causa isthaec est ardua. Ais, negat. Status coniecturalis est. Non testis ullus, non signum probabile. Sed ecce Rex, quo nullus est sapientior: Tribunal ipsus occupabit. iudicis Munus subibit hoc credas dexterrime. Non munus, aut personae existimatio Quicquam valebit. huic tuam causam probe Expone. TEC. At o te quaeso, vir dexterrime, Ut ipse causam ad regem iustam deferas. IO. Adsis modo tua cum ista adversaria, Utroque cum puero, vivo atque mortuo. Operam meam tibi praestabo candide, CHORUS, EX EODEM Proverbiorum capite, versu Sapphico. Illa ego prudens Sapientia, ecce Iuncta sum semper rationis almae Legibus, tectis habitamus unis consociatae. Odium pravi domini potentis Est timor. valde misere superbos Exsecror sensus animi tumentes, Atque dolosos. Me penes prudens Sophiae est sagacis Astus, ac rerum vigor almus in me est: Me penes fortis, sapiens, potensque, et Vivida virtus. Regibus per me suus est regendi Dexter et iustus modus, atque sceptra Iudices recte subeunt potentes, Imperitantque. ACTUS TERTII. SCENA I. Praeco edicit, Regem si quae lites sint, sua dirempturum esse sententia. Fiat buccina signum. populus convolet. Praeco. Cives boni, iussu et mandato regio Edico vobis, si qua sit contentio Forensis, inter vos Maiestas ipsa iam Hanc dirimet dextra sua sententia. Quapropter o populares, cui concordia Curae est, huc ad tribunal regium volet: Nihil iustius dictura vel Dice pia. SCENA II. Confluit populus ad vocem tubae. Iosaphat Regi prodeunti, et pro tribunali sedenti, mulieris causam indicat, et commendat. Tecnophila. Iosaphat. Tecnophone. Solomon. Sed ecce ceu solis clari serenitas Incedit. o Iosaphat clarissime, Regi meam causam commenda, ut aequitas Docet. IO. Tace: id modo probe curavero. TECNOPHO. Non ambigo, quin Rex multo dexterrimus, Sententiam secundum me pronuntiet. REX. Intelligo viri Israel, quid regium Sceptrum deceat: ut salva sit iustitia, Ut lex Dei servet vigorem maximi. Agnosco me summi Dei vicarium. Non quod libido dictitat, sed lex Dei, Spectavero, causas vestras diiudicans. Quapropter hic si cui sit controversia Adversus alterum fratrem, dicat modo Causam suam, missis omnino affectibus, Exordiis longis. Veritatis est Simplex, caretque fuco omnino oratio. IO. Mulierculae litem duae, Rex inclite, Habent: lis est de filiis natis recens. Alter quidem vivit, sed alter mortuus Est. At suum vivum esse certat utraque. Has audias Rex, pro tua clementia. SCENA III. Mulieres dicunt causam suam apud Regem. Rex. Tecnophile. Tecnophone. Achisar atriensis. Actrix suam paucis causam dicat prior. TECNOPHI. O Rex tuae serenitatis gratia Confisa dicam, nil mentita, sed probe Ut res habet, narrabo paucis ordine. Duae sumus pariter unis in aedibus, Ego et domestica ista, eodem tempore, Evenit ut pareremus hos infantulos, Hunc ista mortuum, sed illum ego meum, Qui vivit: at die lapso iam tertio, Cum nemo adesset, praeter nos, in aedibus Testis, quiescens somno isthaec profundius Compressa, iam suo cum bentem lectulo Hunc dum premit stertentis mole corporis En suffocat, mater haec parricida fit, Surgit, meis dum dormio ex ulnis rapit Meum: reponit in locum, istum mortuum. Post excitata somno, ut lactarem meum, Sensi meum non esse ex me genitum statim. Contemplor, ecquid sit meus. sed non erat. Repeto meum, sed iurgiis haec intonat: Iurans Deum, Deique sancta numina. Sed interim, Rex, orba filio meo, Fraude et dolo malo istius nunc feminae. Dextram tuam, sceptrumque imploro Regium, Nihil peto quam quod iubebit aequitas Te Rex penes summa est rerum. Tu iudica, In te sita est iuris dextri prudentia. REX. Audivimus pro more partem nunc quidem Unam, sed audiemus etiam alteram. Dic tu mulier, aisne, an crimen hoc negas? An excipis? pro more iuris dicito. TECNOPHO. Maior tua est Rex aequitas, quam ut debeam De iure sollicita esse religiosius. Haec multa dicit, quae probare non potest. Quae dicit isthaec ficta, cuncta pernego. Non signa sunt, multo minus tec meria, Non ulla coniectura quod istud fecerim. Haec ipsa dum neci natum dedit suum, Hoc crimen in me fingit, ista trans ferens, De quo foret mulcta isthaec tam nefaria, Tantum loci potest in ipsa habere: sed Eiusmodi mores nunc sunt mortalium, Ut trans ferant in alteros, quod perpetrant. Ex me puer vivens hic natus est mihi, Hunc assero meum sed mortuum sibi Habeat suum calumniatrix pessuma. Sed quin secura causam Rex dexterrime, Sententiae tuae relinquo hanc integram. TECNOPHI. Te merariam viden o Rex audaciam? Os impudens, num tu meum scelesta vis Contra tuam tibi vendicare consciam Mentem, meum dico, scelesta, sanguinem? TECNOPHO. Nihil impudentius, Rex o, nil vanius Oculis meis vidi unquam. Quid temerarium Dici potest, hoc si non ipsa temeritas, Aut vanitas dici meretur? Haec meum Audet suum per numen sanctum dicere? REX. Est hic sacer locus, nec iurgiis: Ius, aequitas, aequum bonum, verax Dice Coluntur hic. a iurgiis facessite. Tuque Atriensis, tu qui es inter aulicos Meos amicos, crede, nunc primarius, Quae pertinent ad hanc rem, tu curaveris. AC. Curavero id quidem ut decet, Rex maxime, In me non deprehendatur ulla Rex mora. Nam nil mihi est magis in votis, credito, Quam regii sceptri flos, et florens status. Et nunc potissimum, cum floret maximis Tuis sub auspiciis nunc florentissimis Sapientia haec prudens, sapiens prudentia, promittit amplum quiddam quod potens Deus Gubernet et secundet pro magna sua Bonitate. perge, macte sic virtutibus Populi tui Israel salutem quaerere, Vestigiis patris David insistere. In rebus his terrenis nil praeclarius, Quam rem Dei, statumque salvum publicum Curare, ob id iussum capesso sedulo. SCENA IIII. Haec SCENA continet Regis sententiam. Rex. Satelles. Tecnophile. Tecnophone. Praeco. Marcolphus. Utranque partem nos pro iure audivimus. Perplexa causa est, nec facile quis dixerit, Utran penes partem maior sit aequitas. Non signa sunt, multo minus tecmeria, Non testimonium. nec id tutum arbitror, Ut deferatur iusiurandum feminis, Fidei malae. nec certum quaestionibus Est argumentum, nec usitatae in Israel. Promptum sed est mihi consilium, ut reor, bonum. Ponatur huc uterque actutum nunc puer. Audin satelles, audin huc gladium cito Acutie probata vagina extrahe. SA. En domine Rex, fatalis est gladius tibi Peracutus et politus, splendens et minax. REX. Puellum utrumque, tam vivum quam mortuum, Medium seca, atque actrici partes alteras, Et alteras rursus dato matri reae. Utrique quo pars eveniat nati sui. TECNOPHI. Non. Istud absit, o Rex clementissime, Non dividatur ille vivus, sed magis Huic alteri cedat vivus. Nam lumina Facinus abhorrent, ut crudele et barbarum. Commota sunt mihi ex hoc dicto viscera. Nati mei conspectu malo perfrui, Et matris istius putatae cernere in Gremio foveri, dum vivat meus modo. TECNOPHO. Imo probe Rex censuisti maxime. Secetur, ut dixit, medius vivus puer: Malo videre hic ante oculos natum meum Secarier, quam falsae matris filium Existimari. Quin magis Rex inclite, Haec torta confitebitur, num sit suus. Nam quaestione, certa fit probatio. REX. Quo fonte vox prolata sit haec utraque Adverto, signis profecto certissmis. Vivum suae matri verae natum dato, Haec vera mater est: id haec affectibus Docet, fluentibus materno ex pectore. SA. Prolem tuam recipe, Regis sententia. TECNOPHI. Me fortunatam, o Rex tibi gratias ago. REX. At tu scelesta, quae cupis pueri necem, Te prodis ipsa: nil materni sanguinis Habes. Id non fieri potest, ut qua siet Mater, suae videre quae necem queat Prolis. tuine tu spectatrix sanguinis, Dum funditur, temeraria esse tun potes? Ni maior, heus, nobis ratio clementiae Esset, tuo te (crede) tractarem modo, Faceremque ut esses exemplum quam plurimis. Quid amplius Praeco causarum? PRAE. Nil quidem, O Rex, scio. REX. Laus sit Deo, quod rege me Tranquillitas est tanta nunc in Israel, Ut regum tribunal istis fabulis Anilibus vacet. sed haec documenta sint In posterum. ast in regiam nunc ibimus, Deliberaturi de publico statu. MAR. Quanto anteeo regem meum sapientia? Non novit hanc mulieris rex astutiam: Quia fundit ista largas flendo stilulas, Gemitque amare, credit hic suspiriis, Et aestimat mulieres ex se, et ex suis Vah moribus. ridendus rex dignis modis. Qui nescit hoc, quod non fides sit feminis Habenda, quae secus dicunt quam sentiunt. SCENA V. Discedente rege colloquuntur Iosaphat et Azarias, mirantur Regis in ferenda sententia extemporalem prudentiam. Iosaphat. Azarias. Iosaphat amice, frater optime, Nil tale legi. num legisti talia Saeclis vetustis esse facta in Israel? IO. Prorsus nihil. AZ. Puerilis haec sententia Primum videbatur: sed post sagacitas Sapiens Monarchae nunc satis nobis puto Spectata. Cunctis nunc innotuit bene, Qualis siet, quantusue Rex in Israel. IO. Audivimus iactarier proverbium, Rex qualis est, talem cito populum fore. AZ. Sequetur ergo mox populi prudentia. IO. Pro me quidem discedo nunc prudentior, Nec arbitror quemquam istius spectaculi Fuisse spectatorem, quin cordatior Discedat hinc, quam paulo accesserit prius. SCENA VI. Actrix congratulatur sibi de vindicato puero. Tecnophile. Praeco. Affulsit hic dies mihi festiviter, Peperi prius natum doloribus meum, Peperit sed ipse magna matri gaudia. Notandus est dies hic albo calculo, Semper mihi celebrandus, atque filio, Qui vindicatus est suis natalibus, Sollenniter per sceptrum hoc regium die. PRAE. Quantum Dei donum magistratus bonus Sit, hoc docet vos (o viri) spectaculum. Valete nunc, demum laudantes plaudite. ACTUS QUARTI, SCENA I. Continet historiam de Chirami regis Tyrii oratoribus, et legatis Solomonis ad Chiramum de petendis ad aedificium templi architectis. Sadocus sacerdos. Zabuthus Regis socius. Hi duo colloquuntur de multiiuga Regis sapientia. Ecquid placet tibi isthaec consultatio, De structione templi, de Dei domo? Et de sacris rite instituendis maximo Deo? ZA. Quid autem isthaec Regis prudentia? SA. Spectata iam regalis sanctimonia est. ZA. Spectata iam satis regis sapientia. SA. Multi fuere clari ubique gentium Sapientiae titulo, praesertim Aegyptii. ZA. Longe sed hos superat: relinquit, qui modo Sapientia praestant, hebraeos, plurima, Post se. videlicet si nominarier Quosdam tibi voles, Gaethanum et A manum, Et Chalceum, et Dodanum, Haemaonis filios. SA. Ain? ZA. Ego ipse testis haud vanus tibi: Rebus gerendis, inquam, saepe interfui, Cum contulit sermones cum prudentibus Viris, ad ipsum regem qui nunc confluunt. Manibus meis evolui commentarium, Qui continet odarum multa milia. Quid? quod ego ex ipsius ore plura, quam Ter mille collegi in librum proverbia, A Rege dicta in ipsius sermonibus Prudenter et cordate, vel ex tempore. Cum disserit de rebus naturalibus, Polyhistor est, disertus et vere sophus: De stirpibus, de gemmis atque plantulis, Animantiumque formis dicit omnibus. Nihil fugit solidam Regis scientiam: Ex singulis aenigma, vel diverbium Fingit. SA. Ferunt de Rege, quod vim daemonas Habeat fugandi, quod morbis mederier Variis queat manu sollerti. ZA. Sic ferunt? Ferunt probe. his oculis hoc vidi saepius. SA. Sed ecce qui sunt isti, quos video procul Venire? me si non oculi fefellerint, Videntur oratores. ZA. Sunt Tyrii viri. Hoc indicat vestis. SA. Miror quidnam velint. ZA. Spectabimus ecquid velint, ut regiae Denuntiemus maiestati. SA. Consulis Probe. viden? equis iam desiliunt viri. SCENA II. Sacerdos et Regius consiliarius legatum excipiunt, Legatus petit ad Regem aditum. datur. Legatus Chirami. Sadocus. Zabuthus. Salvete vos viri, salvete plurimum. SA. Vos maximus salvos Deus custodiat. ZA. Vos rector ille mundi in Israel Deus, Pro maxima vos salvet hic clementia. Vestrum, viri, unde iter? quo quaeso tenditis Gressus citos? SA. Quae causa vos huc appulit? Ecquid, rogo, est vobis viri hic negotii? Si vos iuvare o hospites, nos possumus, Faciemus id libenter et promptissime: Modo indicate nobis. nulla erit mora. ZA. Videmini praeferre quid negotii Vobis apud Regem nostrum esse. Si quid est, Aditus patebit per nos huc ad regiam. LE. Nos adsumus Tyrii legati principis, Hiramus huc nos ad Solomonta missitat, Ut ipsius maiestati atque honoribus Sua vice gratulemur. ZA. Ecce rex venit E regia progressus cum satellite Raro, atque amicis omnium fidissimis. SCENA III. Legatus exponit regi causam sui adventus. Gratulatur illi vice Hirami Tyrii regis, de regio ad quod nuper fuerat enectus fastigio. Zabuthus. Rex. Legatus. Achisar oeconomus regius. Huc ventitarunt Oratores, maxime Rex, principis Tyrii, qui celsitudinem Tuam salutaturi Hirami nomine. REX. Vobis viri vestrum licet negotium Coram exsequi, quod est commissum, libere. LE. Serenitatem rex tuam nos servuli Huc venimus salutatum, regis vice Nostri, Tyrum qui divitem dextre regit, Gratusque Davidi tuo magno patri. Simulatque rumor est delatus ad Tirum, Hic unctione inauguratum regia, Solomonta amici gnatum, sceptra in Israel Patris loco administrantem dexterrime, Sapientiaque summa instructum, gaudiis Perfusus est (nobis credas) quam maximis. Congratulatus est populo, ex animo pio, Tuo, et tibi o Rex comprecatur omnia, Salutis almae dona orat divinitus Tibi dari, quae regni vera munera Dici merentur. Officium suum insuper Offert tibi, Solomon rex potentissime, Offertque amicitiam suam integerrimam, Qua semper est veneratus et coluit patrem David tuum, virum secundum cor Dei. Regni tui vigorem hic aestimat fore, Regni sui salutem constantissimam. Mittit simul tibi o Rex hasce literas. REX. Mihi vestra comprecatio est gratissima, Et liberalis ista significatio Per vos amicitiae cum patre candidae. Referte regi vestro magnas gratias, Referte nostrum et officium vicarium. Nec ambigo, quin ipsius fides siet Erga domum meam nunc constantissima, Nec haud minus quam quondam cum meo patre, Fuit per annos plures integerrima. Missurus ipse eram ad Tyri regem meos Famulos meis instructos ecce litteris, Ultro petitum amicitiam tanti viri, Qui posset instituto morem nunc meo Gerere in cedrinis lignis et cupressinis, Ad templa summo construenda, quae pater Vovit Deo quondam: sed ipse bellicis Rebus fuit semper multo implicatior, Quam qui suum coeptum ad finem perducere Potuerit, ast rebus nunc tranquillissmis, Occasionem nactus aedem construam Sacram Deo, quam vovit ille splendidam: Non sumptibus parcam magnificentissimis. Sed Achisar curato nostros hospites, Tractato eos pro dignitate splendide. Abduc eos in aulam. ACH. O Rex, curavero. SCENA IIII. Rex Cancellario scribendarum ad Tyrium Regem literarum negotium, Zabutho legationem mandat. Rex. Iosaphat. Zabuthus. Zabuthe amice longe mi carissime, Fideque summa inter proceres nunc aulicos: Et tu fidelis o Iosaphat mihi, Semperque ob id prae ceteris carissime: Vos scitis institutum quid nuper siet, De structione templi: fundamenta iam Locantur, atque orbis circum describitur, Opusque coeptum surgit iam quodam modo. Lapides tamen quadrati, et dura marmora, Cedri, cupressi, desunt duro robore Trabes. et architecti non idonei Ad hoc opus nobis sunt, qui fastigia Templi sacri caelo queant subducere. Libanus abundat hisce, abundat et Tyrus Artifice docto. Et affabre Sidonii Secare ligna, et saxa norunt scindere. Istis opus nobis erit. Quare bone Zabuthe, in hac re opus tua quam maxime Opera et fide, credas, habeo. ZA. Quicquid mea Industria o Rex efficere poterit, lubens Onus subibo in re longe sanctissima. REX. Adibis ergo regem mox Sidonium, Istis comes instructus ipse pluribus Ex aulicis nostris, equestri ex ordine Viris, salutem et officium dicas meum Tyrio tyranno, amico patris unico, Et singulari. ob idque nostro nomine, Doctos fabros pete ut nobis communicet, Hi ligna norunt affabre secare, quae Libanus abunde fert, et cedros maxime. Mons noster est, viri sed desunt, qui sciant Cedros secare, aut saxa recte fodere, Non gratis hos petimus, sed certis legibus, Et pensione certa in annos singulos, Quicquid dabit, dabit haec nostris pro sumptibus. Possunt cedri rates percommode mari Committier, ratibusque saxa imponier. Cum rege foedus antiquum patris mei Renova: novumue, si videtur, concipe. Et tu meo perchare cordi Iosaphat, Haec literis ad regem scribe nomine Nostro, atque literas nostro signavero Hoc annulo. IO. Negotium hoc cur abimus Pro fide nostra, Rex o clementissime. REX. Eamus intro nunc in aulam ad hospites, Ut exsequamur, quae rebus praesentibus Sunt usui futura ad hoc iter tuum. SCENA V. Marcolphus solus. PEriculum nuper cautus suspendii, Astu meo deceptis servis regiis, Euasimus. tentanda sed fors, num queam Me rursus insinuare in regis gratiam. Captanda sed rei cuiusque occasio et, Venabor ecquid fors benigna quid mihi Datura sit, quod esse possit usui. Pars contigit mihi de corde vulturis, Hinc conferendus regi sum prudentia. Si contigisset totum, forte regia Haec contigisset Marcolpho potentia: Fortuna sed vincenda erit mihi dolo. CHORUS. Ex Cap Proverb. 9. eo genere, quo est Horatianum illud, Solvitur acris hiems. En sapientia pendens aedificat domum politam Nitentibus septem arduam columnis, Nunc cadit ante sacras huic victima rite pinguis aras, Coronat auro, vina sacra miscens. Instruit alma suas mensas epulis decore largis, Et ornat hoc convivium celebre. Et comites famulas mittit celeres ad urbis altos Locos, ut invitet, sonante voce: Huc agite o iuvenes, qui estis fatui, venite cuncti, Venite vaecordes, opem rogate. Ad mea certatim convivia lauta commeate, Cibo salubri vos replebo cunctos. Nectar et ambrosiam miscere volo suavitatis Scientiae, daps mentis en opima. Vescimini iuvenes fructu sapientiae beatae, In hac voluptas est pia atque sancta. Stultitiae potius tetrae semitam iube valere, Agesque vitam ter quater beatam. Dirige per calles sophiae gradiens tuos meatus, Inambula recti vias decori. ACTUS QUINTI, SCENA I. Sacerdos religionem et templum Solomonis miratur Consiliarius sapientiam: qui commemorat Solomonem cum Hiramo, sive ut Iosephus nominat, Eromo proposui is aenigmatibus sponsione disputasse. quod Iosephus ex Dio historico refert. Continet historiam de Regina Sabaea. Sadocus sacerdos, Zabuthus orator. Zabuthe mi carissime, ut tibi placet Solomonis ista relligio atque sanctitas? Heu quam Deo patrum delubra ditia, Et splendido polita condit marmore? Ditavit hoc auro atque argento splendido. Quid sacra commemorabo, tam sollennia Holocausta, crebra, et omne victimae genus? De more rite mactat hic bidentium Greges, Deoque litat hic creberrime, Perlitat autem semper. Hoc nos edocet Successus iste felix, quem foris habet, Domique. Nam duella certe nulla sunt Adversa, semper victor est ex hostibus. Tributa pendent perduelles undique, Cum regibus vicinis figit foedera. Quid multa? Tute nosti, quis regni siet Status, magisque quam nunc nemo principum, Qui pars earum tute rerum maxima es, Qui functus es claris legationibus. ZA. Sunt vera, quae dicis sacerdos optime, Sunt magna, sunt (mihi crede) isthaec miracula. Maiora sed sunt illa, quae sapientia, Nulli satis mortalium percognita, Designat. Hanc admiror saepe cum meis Aequalibus: sed quo magis miror, magis Animo fatigor. cuius exemplum tibi Referam, quod ex meis legationibus Habeo, satis dignum quod multis saeculis Memoretur, et cantetur olim posteris Nostris. SA. Ain? ZA. Aio. SA. Quid est? dic obsecro. ZA. Hiramus ad Solomonta nostrum missitat Scirpos, et implicata quaedam aenigmata, Tentans eum num possit illa solvere. Sed noster ut sapientia mirabili Semper valet, facile haec resolvit, et cito, Rex noster. at mihi in mandatis hoc dedit, Cum mitteret me ad Hiramum regem Tyri, Iniunxit inquam et istud inter cetera, Proponerem ut Regi nonnulla aenigmata, Se velle secum sponsione maximae Summae pecuniae prompte contendere. Hiramus at nequibat haec sophismata Dissolvere: at Tyrius puer cui nomen est Abdemonus, mirabili scientia Problematum solvendi praeditus, probe. Hunc rex subornat, hic dissolvit omnia. Proponit is rursum puer problemata Solomonti nostro, qui paruo negotio Solvebat ista. SA. Credo. non ego ambigo Mirabili de regia prudentia. Non nostra in hoc versatur ista quaestio, Sapientiae sed fons est summae maxime Dei timor, quod inter eius apophtegmata Audivimus persaepe commemorarier. Et propter hoc, quod ipsum tale quicquid est, Fiet magis, puto, ergo tale. ZA. Non nego. SA. Ad haec Dei cultus Deo fit gratior, Quo simplici magis modo fiat. ZA. Scio Illud quidem, credoque. Sed non pugnat, ut Opinor, hoc quod simplex est, sapientiae: Prudensque simplicitas est virtus maxima, Deoque valde grata: verum astutia Versuta, vafra, callida et excessio Sapientiae verae. Sa Sed ecce regios Currus procul video venire. ZA. Quisquis est, Valde potens est. SA Hoc comitatus indicat. ZA. Age nos eis eamus obsecor obviam. SA. Eamus ergo, et excipiemus ut decet. SCENA II. Sacerdos et legatus excipiunt Reginam Sabaeam. Sadocus. zabuthus. Regina. SAtellites nigri videntur, et comis Crispantibus, uncti Sabaei sunt, sive Arabes odorati. ZA. Sed ecce Regii Iam nos ministri observarunt, iam curruum Stat pompa. SA. Sed REgina curru desilit, Mitrata, et auro picta, ea nobis obviam Venire praefert. Alloquemur, ecquid huc Veniat, et ipsius quae sint negotia. RE. Salvete plurimum, viri clarissimi. SA. Tibi salus regina praeclarissima, Divinitus contingat, et sospes sies. ZA. Vobis Dei benignitas Regina det Quod sit tibi et tuis salubre maxima. Quid hac Sionis urbe sacra, dic rogo, Negotii est apud Regem ter maximum? RE. profecto rex Solomon mihi Celebrandus est, qui ter beatus undique Celebratur. Hic sapiens, piusque, et praepotens. Haec fama fertur nunc ubique gentium. Sapientiae mirabilis fama excita, Ingressa iter, quod fecimus longissimum, Et longius quam conditio muliebris haec Ferat: tamen me vicit admiratio, Solomontis ista nobilis sapientia. Vos arbitror regni viros primarios, Regique caros, atque in aula plurimum Valere. Quare ad arcem nunc vos o viri, Pateat iter rogo, ad regis triclinium. SA. Nos et libenter, et parati Regiae Faciemus indicium maiestati, tuae Praesentiae, Regina praeclarissima. SA. Sed ecce Rex pro more nunc deambulans, Propressus huc propinquat, et fidelibus Stipatus en ministris, en gressus suos Huc dirigit. ZA. Vel rem nescivit antea, Vel conspicatus ipse ex arce Regia Progressus huc pro more vobis obviam. SCENA III. Sabaea a Solomone excipitur. Zabuthus. Sadocus. Regina. Solomon. Anchisar oeconomus regius. ADibo regem: tu sacer dos optime Maneto cum Regina, dum renuntio Regis serenitati, de praesentia Reginae, ut ipse per me fiat certior. I tu modo, manebo dum resciverit. SA. Noli gravari ex hac mora, castissima Regina, nunc pro more te Rex inclitus, Pro dignitate regia excipiet modo. RE. Nihil est mihi molestum, o vir sanctissime. ZA. Regina, Rex, terrae Sabeae huc appulit, Ut alloquatur te de rebus arduis, Sapientiae nimirum, qua te praedicat Hic orbis. SO. Hanc ex arce nunc prospeximus, Huic obviam procedo, ut excipiam meo Pro more eam. RE. Rex nunc adest. o maxime Rex, te Deus caeli atque terrae maximus, Regni et tui servet vigorem pro sua Clementia benigna. SO. Salve tu quoque Sabaea, reginarum orbis clarum decus. Quae causa ad hoc iter te quaeso compulit? Non leve sit necesse est, quod te feminam Ad hoc iter tam durum et insuperabile Coegit. RE. O Rex, sunt profecto maximae Causae mihi, veruntamen periculis Negotium meum est procul. Sed inclitus Sapientiae rumor tuae me feminam, Crede, impulit famulam tuam ad mirandum Tantum videndum, et audiendum. SO. Plus mihi Tribuis, et amplius de rebus praedicas Meis opinione quadam splendida, Quam vel fiet, vel quam mihi esse sentiam. Sellae duae curules atque regiae Huc afferantur interim, tuque Achisar Curato pro fide tua impedimenta, et hos Vastos in arce elephantos Indicos probe, Mulos, camelos, atque equos cum currubus. Et pabuli satis. Cura pararier Convivium regale nobis splendide. Nos interim hoc in porticu fabulabimur Paulisper, et sermones hic miscebimus Dulces. AC. Probe, o Rex, pro fide curavero, Regina regio modo tractabitur. SCENA IIII. Sabaea donat regi munera, miratur eius aedificia, famulatum. Et hinc colligit, sapientiam eius opinione maiorem esse. Itur postea ad convivium. Solomon. Regina. Eunuchus Reginae. Praeco. SAbaea reginarum felicissima, Sedem capesse: colloquemur paululum. RE. Non addecet, o rex, ut ulla femina Viro prior locum capessat, nedum ego Femella, maiestate tanta territa. Disuadet hoc sexus virilis dignitas, Prohibet id amplitudo certe regia. SO. Hoc si domi fiat, tibi concesserim, Si quid tibi iubeat venusta urbanitas, Parum sed hoc civile (crede) fecero. Veruntamen ne totus hoc abeat modo Dies, geram morem tibi: pulchrumque erit Fortassis, ut vincatur mas a femina. RE. Festiviter ludos agis, sed candide, O Rex serene. Verum eunuche nunc tuum Fac munus: affer haec, ego quae tradidi. EV. Auri talenta sunt hic, hic aromata. RE. Solomon tyranne longe felicissime, Scio receptum passim more gentium, Ne quis salutet regium temere caput, Quin hoc prius placet venusto munere. Quare serena fronte quicquid istud est, Capias rogo: coronarium hoc boni obsecro Pro more consulas, et mansuetudine, Sabaea tellus ista fert domestica, Haec mente prompta ancilla fert, o Rex, tua. SO. Mos est quidem, sed nescio an probabilis, Ut qui minus habent, divitioribus Addant: sed interim quiesce paululum. RE. Quia id iubes, mones, et instas sedulo, Parebo. SO. Munus istud plane regium, Gratissimum quidem est: et isthoc nomine Primum, quod est grato profectum pectore: Sed deinde, quod monumenta exsistunt regia Terrae Sabaeae, et fama et re ditissimae. RE. Pretiosa sunt foris, domi quae vilia Habentur. At miror magis sapientiam Istam tuam. nolim putes id auribus Tuis dari, Rex omnium celsissime. Contemplor ecce diligenter omnia, Has aedium structuras splendidissimas, Templique ex opposito praecelsa culmina, Et ordines virum tibi hic astantium. Ex his tuam sapientiam sic colligo, Aequalis ut nullus tibi sit uspiam Terrarum. et hoc magis magisque intelligo, Opinione maius est quod conspicor Praesens meis en clare ocellis. Te Deus, Dator bonorum te beavit plurimis Modis: dedit sapientiam tantam tibi, Quantam prius non uspiam cuiquam viro. Stupenda rumor praedicabat in Saba: Dives Arabs, Aegyptius laudes tuas Celebrat tuum nomen sonat Nilus ferax: Meroe canit Solomonta. quicquid Candaces Dictamini patet, notique climata: Et Aethiops, et Persa, et Indi flumina, Eous et Ganges, rapax Tygris, vagus Et flexuosus Euphrates. En transuolat Utranque zonam fama nominis tui, et Pertingit haec adusque machinae polos. SO. Plusquam satis, Regina, laudibus meis Diserta bucinatrix es. RE. Non assequor Verbis meis, o rex, quod de te sentio. De me vicissim quam benigne sentiam, Patientibus, te obtestor, ausculta auribus. Studiosa sum sapientiae a primordiis Aui mei, admirorque, honore prosequor. Amoque, quos sapientes esse intelligo. Meroe licet mihi sit subiecta feminae, Regitur tamen per me, puto, dexterrime. Sapientiam colo in ditione sic mea, Ut tam puellae quam puelli litteras Tractent, et artes discant non inutiles. Ut discerem, me huc compulit flagrans amor Sapientiae verae, te quaestionibus Adoriar perplexis, quas dissolvier Mihi velim per te, Rex prudentissime. SO. Quod literas et sceptra pro colo geris, Supra tuum sexum facis, virtutibus Adsueta. Si quid est in quo tu doctior Fieri cupis, fontes meos lubens foras Derivo. Dic, quae sint tibi problemata. RE. Sunt plura, quam brevi queant memorarier. SO. Servemus ergo isthaec in commodum locum. De rebus his loquemur in convivio: Et cum vacabit, his diebus plusculis. In arcis altae tecta nunc intrabimus, Ut te quieti des, defessa. RE. Perlubens Quo duxeris, sequar: lubens spectavero Miraculum mundi hoc longe celeberrimum. SO. Tu praeco nostris aulicis indixeris, Ut hospites nostros tractent humaniter. PR. Curabo Rex quae me iubes, dexterrime. SCENA V. Praeco exsequitur mandatum Regis. Marcolphus. Praeco. HAec reddit ex stultis insanos: pro fidem? PR. Tu morio, quid garris hic pro moribus? Aufer cavillum, ni tu longa littera Fieri voles. MAR. Quid hoc, rogo, est aenigmatis? PR. Da signa buccinator, ut nunc praedicem, Quod Rex iubet, mandatum propter hospites. TARATANTARA. PR. Vos aulici Solomontos regis Israel, Edicit hoc vobis maiestas regia, Ut hospites Sabaeos non iniuria Laedatis ulla, sed pro mansuetudine Tractate quisque quenque. Nam ius xenium Suo vigore salvum vult Rex maximus. Mulctabit hunc, qui legem contumaciter Neglexit, pro dignitate criminis. Valete nunc, in arce agentur cetera. CHORUS, Ex nono cap. Proverb. ut illud Horatianum Sic te diva potens Cypri. DIuinae Sapientiae Firmum principium fit Domini timor. summum scire Deum tuum, Est vere sapere, et summa scientia. Per me via tibi tua, Longaevoque dies multiplices erunt. Fili, si sapies bene, Multis utilitas eveniet tua: Sin risor fueris malus, Fructum percipies pro merito tuo. EPILOGUS. Vidistis in spectaculo hoc, viri optimi, Matronae honestae, nec non castae virgines, Regis typum sapientis, et iusti et pii. Quae causa sit sapientiae, percepimus. Pius fuit, Deoque totus deditus. Cui cum fideliter serviret, et sacrum Faceret pium, dictante sancto pectore, Gratum fuit, fragransque naribus Dei, Voto suo divinitus potitus est, Sapientiam Solomon petivit unice, Talis data est: cui sunt coniunctae ceterae Virtutis almae partes. Nam dexterrima In rege nostro floruit quondam aequitas. Non defuit clarum modestiae decus, Miscere iustum novit cum clementia. Animus fuit celsus, vereque regius. Hinc discimus, pueri, quae sint divinitus Petenda, quisque finis esse debeat Studiis piis et praefixus, nempe gloria Non nostra, sed Dei potentis et boni. Huc dirigantur actiones singulae, Dubio procul voti fiemus compotes, Continget ut felicius studiis bonis Studeamus, atque amplis progressionibus. Pergamus, ut prosimus cuique proximo. Nam non sumus nobis nati, sed patriae, Ut doctus ille Plato recte censuit. Vocationem dein nostri, Deo integram Mandabimus, securi. nam quid utile Nobis siet, pernovit ipse, qui dedit Quod nos sumus, dabit quo simus et boni. Hoc consequemur, si votis ardentibus Petamus a Deo optimo atque maximo. Cui laus, honor, cui cedat omnis gloria. CHORUS. Ex Psalmo LXXII. Quo veri Solomonis, Christi nimi- rum, sapientia et iust cia describitur: in quo absolute felicis regni status, quasi typo quodam de- pingitur versu Choriambico. Qui virtute regis magnifice tua Rex, qui sceptra tuae iustitiae quatis, Da regi imperium, da moderamina Rerum, et iustitiam non violabilem. Aequis ut populo legibus imperet, Vindex eripiat iustitia bonos, Pressos exilio, et rebus egentibus, Adflictis misere praestet opem piam. Montes celsi iugi dulcia proferant Pacis per populos foedera candidae, Colles iustitiae dona piae ferant, Dextri et arbitrii iudicium bonis. Ille aequus miseris arbiter indigis, Iudex pauperibus dexter egentibus, Censor iura piis exulibus dabit, Haud ullus locus hoc rege calumniae. Omnes te metuent, dum spatium suum Phoebus flexi vagum conficit igneus. Cuncti te recolent, cornua menstruae Lunae dum redeunt, evariantia. Adventus domini gratus erit magis, Quam si imber tenuis caelitus irriget, Ut vellus tenerum germina graminis, Tellurisue sinus, quae sitit, aridae. Huius sceptrigeri temporibus vigor, Celso iustitiae huc adveniet polo. Pacis tempora tunc florida tam diu, Quam Phoebes redeunt cornua, floreant. Iunget littoribus littora Rex pio Sceptro, et imperium proferet amplius, Quam sacri a medio flumine Iordanis, Ad vasti Oceani lati fluum mare. Hunc regem Aethiopes lativagi colent, Huic solvent celebri sacra piamine. Prostratus genibus figere pulveri Hostis munificus tunc volet oscula. Reges Tarsigenae muneribus piis Hunc regem excipient largifluis suum. Huic dites Arabum sceptrigeri, et Sabae Felicis referent debita munera. Hunc orbis domini muneribus suis, Hunc orbis populi cultibus undique Terrarum variis excipient ducem, Hunc gentes dominum rite colent suum. Causa est: Eripiet mox inopem suo Praesenti auxilio, si querulus petat, Succurret misero. Percipiet preces Clamantis patiens aure pia viri. Hic promptus redimet fraudibus et dolo Vexatorum animas, foenore liberos Reddens, innocui corpore sanguinis. Effusi pretium coram oculis erit. Vivent tunc inopes, atque Arabum sacris Thesauris capient aurea munera: Gazae participes se fore regiae Iactantes, hilari laude Deum ferent. Et tunc provenient germina fructuum, Messis dives erit montibus arduis, Ut fructus Libani copia diffluet, Cives ut viridi gramen erunt solo. Uncti nomen erit sole celebrius, Aeterni spatio nobile sae culi, Gentes omnigenae nomine sub tuo Felices, recolent Rex tua numina. Israelis erit laus et honos Deo, Et quae digna tuo gloria nomine, Qui quaecumque facis, mirificas facis Res, virtute tua tam memorabili. FINIS.