Dramata sacra: comoediae atque tragoediae aliquot e Veteri Testamento desumptae. Tomus 2. Machine-readable text Ziegler, Hieronymus et alii. Oporinus, Johannes XML version, markup prototype, April 2004 Knebuschmarkup Camena
http://www.uni-mannheim.de/mateo/camena/ drama oporinusdramata2.html s0001.html oporinusdramata2.xml drama/jpg html Basel: Johannes Oporinus, 1547.

Regeln fuer die Texterfassung 03/2001

not necessary

 17 August 2005 Katharina Meiszus (corrections), Ruediger Niehl (tagging) markup typed text - structural tagging complete - no semantic tagging - Morpheus spell check HAMANUS TRAGOEDIA, EX LIbro Hester, Thoma Naogeorgo auctore. PROLOGUS. SAt nota est haec quam sumus acturi fabulam, Si quidem iam olim sacris est conscripta literis. Hamanus hostis Iudaeorum pessimus, Ob denegatum a Mardochaeo uno sibi Honorem, omnes proscribit Iudaeos simul, Certoque praecipit die disperdere, Hinc Mardochei et Iudaeorum maximus Oritur in Susis luctus et alibi gentium. Reginae Mardochaeus quaerenti indicat Luctus causam, atque edicto transmisso rogat Ingressa ut ad Regem aliquid impetret boni, Prose, proque populo. Ingreditur regina, et ad Convivium Regem exorat venire cum Hamano.Veniunt, convivantur. Tum quoque Postridie Esthera ad se promittant petit. Promittunt. Interea Hamanus mire sibi E reginae favore simulato placens, Parare Mardochaeo altam iussit crucem, Quum ignoraret quidem Reginae esse patruum, Ut eo crucifixo laetus ad convivium Cum Rege pergeret. At venienti in regiam Primo mane, ut eum a rege deposcat sibi, Rex ibi demandat Mardochaeum purpura Diademateque percultum honoris gratia Per urbem regio in equo circum ducere. Facto hoc, pergere iubetur ad convivium. Ibi a Regina accusatus, suam in crucem Quam Mardochaeo compararat, actus est Hanc nos pro arbitrio fabulam tractabimus, Ut ridiculi et tumultus plus etiam siet, Non curantes quid malevoli dissentiant, Ronchosque ciant, carpant, rodantque verbulis, Hoc nusquam est, hoc aliter est, isthuc non placet Abeant hi cum iudiciis quo lubet suis, Aut melius faciant, et sui periculum Una nobiscum in ipso aedant proscenio. Adeste, cognoscite quid sibi Hamanus velit. PERSONAE. Hamanus. Philarches. Artaxerxes Rex. Polytlas. Esthera Regina. Carcharophon. Atachus eunuchus Reginae. Mardochaeus. Harbonas eunuchus. Cyrinus servus. Charsenas consiliarius. Zares uxor Hamae. Carphologus. ni. Physotas. Syrus servus. ACTUS PRIMI, SCENA I. Mardochaeus. Cyrinus. SI quis miratus unquam est consilium Dei In insperatis rerum versionibus, Eundem iure nunc mirari convenit, Tot paradoxa videntem atque mirabilia, quae Numquam quisquam in somnis sperare possiet. Potentes de suis turbantur sedibus, Abiecti contra gloriae obtinent thronum. Ingenui liberique contemnuntur, et Servilis ad res magnas erigitur status. Namque hoc tempore regina Vastis, omnium Facile quae sunt mulierum forma et genere caput, Amisit dignitatis honorem regiae, Et Artaxerxis excidit connubio, Parere superba quod vocanti noluit. At illius in locum tot inter virgines Et nobiles et liberas nulla placuit Ut succederet, et regis digna esset toro, Praeter quam una Esthera mei fratris filia, In servitutem quae ducta est cum ceteris, Qui cum Iechonia rege transtati sumus, Quis versatilem fortunae haud miretur rotam? Nisi forte illius ignorant et patriam et genus, Quae praecepi hominum ut indicaret nemini. Utcumque sit, nobis certe monstrat Deus, Quod quamvis genus afflixerit nostrum male, Non omnino tamen abiecerit, et funditus Nulla velit dignatum misericordia. Si quidem ut Dioscuri feruntur prosperum Nautis signum, sic Iudaeis erit omnibus Sub Persarum imperio quicumque vivimus, Hadassa refugium et portus tutissimus. Recte ego, qui filiam illam adoptarim mihi, Quam sic in altum divinus extulit favor. Quippe ex ea si quid cui quam orietur boni, Acceptum referent mihi, eroque omnis particeps Beneficii, mihique ab ea prae ceteris Commoda iure obtingent perpetuo duplicia. Nihil ambio petove amplius pro me et meis, Satis erga me et meam adoptatam erga filiam, Dei se insperate effudit benignitas, Pro qua immortales decet ut agamus gratias. Duntaxat precor, ut haec esse velit propria Mihi filiaeque, et Iudaeis adeo omnibus, Stabiliaque conservet, genius ne aliquis malus Perturbet, infortunioque dissipet. Quam male Satanam habeat bene agere probos, Et improborum quantum valeat malitia, Quum diloqui instabilis omnis sit felicitas scio, Suo pte pondere, et nota ferentium Iam plus satis imbecillitate virium. Et quamquam adversos semper casus convenit Sublimes metuere, et felices, mihi tamen Reflantem fortunam magis ut metuam, duplex Obiecta est causa. c. Frustra hercule (quantum reor) Quidquam metuis, adeo iam res omnis tuae Constabilitae sunt, simul et gentis totius Nostrae, ut neque ecnephias, neque turbo nec typhon Deicere de gradu queat aut convellere. MAR. Videtur ita quidem, sed ego metuo tamen Et primum propter Hamanum illum, qui plurimi Apud Regem potest, quem etiam patris loco Rex colit et observat, praecepitque omnibus Eum ut adorent, veluti caeleste quod piam Numen. CY. Scio. MAR. Et quum omnes honorem hunc ceteri Praefecti, principes, duces et aulici Ei exhibeant, et prope Dei colant loco, Solus ego, paternis plus legibus oboediens, Regis quam aut hominum constitutionibus, Nec adoro, nec salva queo consciencia Dei honorem nostri alicui mortalium dare. Quod cum animaduorterit ipsus, aut resciverit, Forte ab aliis hominem habebit scio pessime, Inque meum aliquod exitium machinabitur. Adde, quod etiam alioqui infensus est mihi, Ob delatos affixosque eunuchos cruci, Regem insidiis voluissent occidere. Hinc timeo. Potens inimicus ingens est malum: Neque enim qui places, aut resistas, in manu est. CY. Vera profecto narras. MAR. Deinde somnium Quod nuper vidi, etiam hunc timorem auget magis. Dracones duo capitibus erectis, gravi Inter si conflictu decertabant, uti Res componi nisi morte non posset. Hominum Utrique favebant multae myriades, quasi Victuri aut interituri cum draconibus. Aspexi, et ecce vicerat alter, atque mox Partibus ab eius stans populus, violenter et Nemine prohibente in hostes irruit suos, Et gloriosam adeptus est victoriam. Incertus sum, quid hoc portendat somnium. Metuoque omnia, tametsi Estherae gratia Vulgaris haudquaquam mihi lux affulgeat. Viden, ut nos Dei cultores unius Idololatras inter, gentesque impias Agamus tam tuto, quam oves inter lupos? Viden occasionem ut ad quamvis levem Amarulenter servitutis iam vetus Ubique iugum Iudaeis exprobrent, et ut Haereticos impiosque quosdam iudicent Quos ipsorum irati dii huc detruserint Miseriarum? Ita non solum nos, qui meruimus, Sed una quoque noster contemnitur Deus, Quasi qui servare nequaquam nos potuerit. CY. Spero aliquando hanc suam nostramque iniuriam Deum ulturum. . MAR. Haud dubie. Nisi nil audiat Videatque. quicquid ipsi peccant, admodum Leve est, et inter se ignoscunt facile sibi. Lupus lupinam haud est, neque caninam canis, Porro si forte quicquam nos delinquimus, Capitale est, nec delinquentis, sed omnium Nostrum clamatur expiandum sanguine. CY. Haec mera sunt captivitatis commoda, Et fert Iudaici haec odium avitum nominis. At ego neque te, neque me, nulli hic mortalium Iudaeos esse dixi. Hinc fiet arbitror Ut nobis aequiores sini, quasi ethnicis. MAR. Et ego hactenus celavi, herique primitus Physotae interroganti, cur prae ceteris Hamanum solus non adorarem, virum Excellenti tam digitate praeditum: Iudaeis, respondi, isthuc non licere, qui Honorem hunc iussi sint praestare uni Deo. CY. Hinc hercle aliqua tempestas orietur tibi. MAR. Quid faciam? Etiam si verbis isthuc nemini Dixerimus, ex cultu nostro ac ceremoniis, Nos Iudaeos esse ipsi animadvertent tamen. At cuncta duntaxat feramus fortiter, Quaecumque propter legem nobis accidunt. CY. Quid si hoc forte Physotas Hamano nuntiet? MAR. Inde ego metuo. CY. Deus bene vortet. MAR. Itidem ego Quoque spero, precorque. Sed qui sunt illi, viden? Qui primo huc regiae appropinquant limini. CY. Unde ego scirem? Babylonios esse hospites Et vestitu conicio. MAR. Idem mihi quoque Apparet. Sed videamus, ut accipiat eos Carcharophon. CY. Non dubito quin pessime, ut solet Servorum ad limina, bipedumque pessimus. M. St. CY. Quid? quando huc nuper veni advorsum tibi, Casuque apertum ostiolum eram transgressus, ex Tugurio si se suo proripiens, horridumque Inclamans, cursu est me secutus concito, Et apprehenso colaphos infregit decem. Et resupinans me illa eiecit qua veneram, Subinde humeros cruraque nodosa verberans Scutica, nihilque non me nuncupans mali. MAR. Huiusmodi homines ad portas statuuntur, ut Quicumque huc ob negotium pervenerint, Perdiscant se ante quiduis malle perpeti, Ullam quam ob causam aulas adire regias. Ita levantur multis Reges molestiis CY. Ego tamen rebar Regum esse atque Principum, In admittendo et audiendo facilimos Se ut exhibeant, atque ita sint oppressis patres, Iniuriam refugiumque patientibus, Et praecipua spes miseris et fiducia. MAR. Tace, et concede huc ut sedeamus. Rex, scio, Ignorat hoc, aliaque multa similia, Hamani peperit institutio quae nova. Cui Rex non solum aulam, sed se quoque credidit: Nempe aliter longe Hamanum, atque est, existimat. Si mihi mens non laeva est, illos etiam antea Vidisse videor hospites. Sed iam lubens Carcharophonta audiam, an esse velit similis sui. SCENA. II. Philarches. Polytlas. Carcharophon. Utinam nostra amborum ocius negotia Expediantur, ne rerum cum dispendio Hic haereamus. PO. Nil mallem, quum perparum Mihi sit viatici. CA. Heus vos, quo tandem (malum) Tam confidenter itis? aut quem quaeritis? Esse ante portam vobis nescitis locum? Egredimini, aio, cito. PH. Custos portae obsecro Ne saevi tantopere. CA. Ita sum custos quidem. Si Rex essem, et melius haberent res quam habent, Fortunaque multo consuluisset rectius. PH. Fortasse. CA. Sed exite. PH. Licet ne brevibus loqui? CA. Neque brevibus, neque longis. exite ocius: Foris licet, si quid me vultis alloqui. PO. Etiam ne? manus saltem precamur abstine. Eximus. PHI. Quaeso te, non me nosti? CA. Neque Novi, neque nosse adeo volo PH. Abhinc tamen dies Vix sunt novem, quum ingredientibus huc obstitit Nemo. CA. Quid isthuc mea? Alius hic tum praefuit. Me praesidente, nemo huc inferet pedem. Ita enim ab Hamano est mihi mandatum principe. Quam pridem advenistis? PH. Venimus, ut vides, Modo. C. vah insulsi homines. vix ingressi oppidum, Currunt in regiam, quasi nil negotii Nobis sit praeterea, quam ut e vestigio Quorumuis vacet examinare iurgia, et Petitiones varias ac querimonias Auscultare. PH. Hem, Nobis ais, quasi tu quoque Numero in aliquo sies. CA. Ego? etiam regiam Si latrinam lavarem, longe essem tamen Te, similibusque tui, et melior et dignior. PH. Hoc est vere (quod aiunt) sandalium Iovis, Non mihi profecto videris esse sobrius. CA. Hic operire, donec fiam sobrius, Qui plus sapiam ebrius quam tu unquam sobrius. PHI. Fortasse. Sed rogo, nobis atrium ingredi Permitte, ut circumspiciamus sicubi ferat Occasio, ut aut Regi, aut Hamano literas Hasce in manus tradamus, aut sermonibus Exponamus quamprimum ea quae uterque volumus. Dilatio omnis, praeter quam irae solius, Damnosa est. CA. Vobis sit, mea refert nihil. Non intrabitis huc mendici et profugi homines. PO. Iussitne Rex haec dicere advenientibus? CA. Quid mihi vobiscum est? ite in cauponam, quoad Refrigeremini, et post tertium diem Redite. PHI. Nimis iracunde. dic mihi rogo, Hamanus estne intus? CA. Sciens hoc nescio. PH. Quid hoc aenigmatis est? CA. Nondum mihi placet, Ut index vobis gratuitus sim. PO. Nempe vis Aliquid tibi dari in manum? CA. Videlicet. PO. Ademerint nisi dii sanam mentem mihi, Hodie a me ne teruncium quidem auferes. PH. Neque hercle a me. CA. Quin igitur hinc facessitis Mendici in rem malam? PH. Hic etiam nolente te Praestolabimur, Hamanus donec exeat. Sed commode illum per scalarum iam gradus Illic a longe perspicio descendere. Abiit. proh deum et hominum fidem, quod hoc genus Hominum est? superbum, petulans, munerum capax? Hem qui dat, ut magni fit ubique gentium? Dantibus amici sunt, dantibus et ferreae Patent aedes, cuncta obsequuntur dantibus. Opes qui amant, haudquaquam omnino insaniunt: Per eas enim licet nancisci quidlibet. PO. Re ipsa experior, quam incommodum sit nil dare, Quamque nihil habere res valde sit inefficax. Emersissem ex iniuriis iam olim omnibus, Si numerassem, Iam quia non est quod dem, haereo. PH. Ego vero Hamano centum daricos dedi, Animi tamen pendeo, quid de re quam volo, Quaeque mihi a rege est promissa, futurum siet. SCENA III. Hamanus. Carphologus. Physotas. SAtisne habes, si praesto quae dixi tibi? CA. Prorsus. Recordare, ut fuerim tibi intimus A multis iam annis, quomodote prae ceteris Coluerim ceu parentem, aut verius deum: Quoties iucunditati et commodo tibi, Dede cori contra propter te fuerim mihi: Eunti et redeunti ut semper fuerim comes, Et facta tua laudesque in maius vexerim Semper. Et haec feci omnia, quum dignitatis huc Potentiaeque ingentis hauddum veneras, Nunc quoque precor ut memor aliquando sis mei. HA. Potesne quiescere? Praefecturam aliquam tibi Opimam et succulentam, quae vacaverit Prima, ab Rege impetrabo. Quin quandam scio, Quam hercule non omnino poteris contemnere. Ea, rogabo Regem, ut commendetur tibi. CA. Quid ais, rogabo Regem, quum ipse Rex sies? A'que tuo nutu regnum totum pendeat? Possisque bene maleque facere quibus libet? HA. Itares est, quare spem bonam habe. CA. Profecto Dii Sapientiam eximiasque virtutes tuas Sine fructu noluerunt delitescere. Iam Regi, totque sub ditis provinciis, Nobisque in maiorem prodesse potes modum. HA. Non erras hercle. Quippe dedi salubre iam Consilium Regi, unde quoque provinciae Immortales (scio) habebunt gratias mihi. Quid aulam quod novis redegi legibus In ordinem? Suave Rex iam agit otium, Neque supplicibus toto ut ante libellis, nec novis Subinde moleste iurgiis obtunditur, Translatis regni omnibus ad me negotiis. Hoc est quod dixi, et ubique cunctis praedico, Regem scire satis ne propriam quidem domum Regere absque te. Tu regni et cor es et caput, Fossa et vallum, infractusque rebus scipio. Te praesidente instaurabuntur diruta, Deserta habitabuntur, florebunt omnia. Fortunatum Regem, consiliis qui tuis Fruitur, regiturque. nam tantum sapientia et Virtute satrapas reliquos omnes anteis, Quantum stellas omnis praecellit lucifer. HA. CA. Vah, quantum sol dicere Volui. HA. Nescis tu, quo Regem ex periculo Exemerim in bello nuper? CA. Ego nesciam, Qui toties cunctis iam depraedicaverim? Si quis tuarum quid rerum scire cupit, ad Me extemplo concurrunt, ad cantum provocant (Ut aiunt) lusciniam, narro, extollo virum Te maximum, Virtutem dico ipsam quoque Partes facile primas tibi concedere. Mirantur omnes, seque beatos praedicant, Tuo quod saeculo se nasci contigit. HA. Iugiter in his si perseveras moribus, A me, ab aliis quoque magnam inibis gratiam, Et obtinebis quae voles. Quid tu tibi Physota postulas ut benefaciam? PHY. Nihil Equidem princeps, nisi ut tua liceat frui Amicitia. Video te magnificum virum, Secundum a Rege: immo hercle magis Regis patrem. Inde meam omnem felicitatem metior. Potentiam, honorem, commodaque tua omnia Mea esse reor. HA. Recte facis. P. Quapropter et Aucta esse, et desensa velim. H. Quod vis, iam tenes. P. Magna equidem exparte. Ceterum me hoc habet male, Quod interdum in malevolos incido viros, Sermonibus tuo qui honori detrahant, Nec eam quam debent exhibeant reverentiam. Iniuriam hanc meam quoque esse censeo, Et vindicarem, si sat mi esse virium. HA. Negent honorem, verbulisque detrahant, Dummodo caveant, ne quo pacto resciscam ego. Quod si neglexerint, disperiam funditus, Nisi eiusmodi in illos edidero exempla, quae Cunctos a similibus homines absterreant. CA. Quasi vero aliquis sit, qui loqui de te male Tibique honorem ausit negare debitum, et Edicto a rege praeceptum. HA. Dic quempiam Si nosti, ut illi ostendam qualis vir siem. Et vindicem pro me et te. PH. Omissis ceteris Compluribus et obscuris, numquid eum, ad fores Palatii qui residet, nosti? HA. At plurimi Regis servi illic resident. PH. Peregrinum aio quem Eo tempore, quo virgines, huc dictitant Advenisse. eius iam sum oblitus nominis. HA. Hem, Mardochaeum dicis? P. IS est. H. Qui prodidit Eunuchos Regi? P. IS ipse est. HA. Audet iste me Contemnere? PH. Numquam, quantum intellexi ego, Ingredienti exeuntive assurgit tibi, Nec adorat, ut omnes Persarum satrapae solent. HA. Non? PH. Dicit se Iudaeum esse, nec eiusmodi Ritibus aliquem mortalium posse colere. HA. Iudaeus est, et facere dedignatur id Servus, qui Medi et Persae faciunt liberi? CA. Lucrum putet, quod ego numquam isthuc viderim. Oculos homini profecto eripuissem statim: Indigna res est, Princeps, ne patere obsecro. HA. Egone patiar, ut semissis homo me sibi Contemptui habeat? Misere mavelim mori. CA. Rex te colit, magnique facit. Statuas decet In hoc exemplum, ut animum inducant ceteri, De te sentire idem quod Rex, et prosequi Eodem honore. HA. Ni fecero, nolim amplius Nec Hamanus, nec tanti Regis dici pater. Sed sequimini, experimentum eius et ipse capiam. SCENA IIII: Philarches. Hamanus. Polytlas. Carphologus. VEnit Hamanus, vultu irato tragicum tuens. Aggrediar. Salve Princeps. HA. Quid tu vis tibi? PH. Scis princeps quid velim. dies sunt plus minus Octo, quum quoque rei eius gratia hic fui, Hodieque redire sum iussus. Quare obsecro, Has literas des Regi, et rem quantum potes Verbis iuves tuis, huius beneficii Numquam immemorem dices. HA. Regem nihil opus est Literis obtundere, mihi iam negotia Regni commissa sunt. quare mihi scribite, et Ad me reserte, si quis quicquam habet rei. Quid tu velis, scire videor iam mihi. Mane, Heus Carphologe. Praefecturam hic petit sibi In Babylone, satis opulentam. quam, si placet, Tibi dabo. CA. Obsecro Hamane, mei ut sis memor. HA. Tace. Ita est Philarches. rem tuam pro viribus Apud regem egi et verbis persuasus meis Magnopere tibi favet. PH. Gratiam habeo. HA. Et cupit Praefecturam illam tibi potius committere, Quam alii alicui. sed tu nimium sero venis: Quippe alius iam antevertit, a quo non decet Concessam repeti. Quare aliam exspectes, licet, PH. Qui sero? aut alius potuit qui antevertere, Quum ego eam vacare huc primus nuntiaverim? HA. Est ut dixi: ad aliam mea non deerit opera, Nec ad hanc defuit. At facta insecta reddere, Regisque placita non licet rescindere. PH. Promisit eam mihi Rex ante biennium, Id scriptis quoque possum probare literis. HA. Oportebat vigilare. nam vigilantibus Et iura, et omnis res aliae subserviunt. PH. Hercle equidem vix tantundem per decennium Vigilavi, quantum pro hac re. Sed opinor, alius Me vigilantem nimis antevertit dormiens. HA. Hic ego cuae non possum consulere rei. PH. Si promissi admoneretur Rex, haud puto Hasce suas unquam literas rescinderet. HA. Duobus munus idem concedi non potest: Nec posteriorem ferre decet, quod iam prior Iure obtinuit. PH. Qui iure quum promissa sit Mihi? HA. Quaecumque facit Rex, iure fiunt optimo, Nec argui possunt. PH. Quid autem pro meis Centum adipiscor daricis? HA. Mihi negotia Iam alia sunt. PO. Quaeso Princeps, has cape literas Regi inscriptas. H. Quid Regi? quasi non sit palam. Audire regem velle ne muscam quidem Praesente me. Quin potius dic quid sit rei? PO. Res ni fallor. tibi nota est, utpote iam diu Acta, neque peracta. nam quaestor Babylonius Sine causa me omnibus fortunis exuit, Mensesque in carcerem compegit quatuor. Has iam diu miser conqueror iniurias, Nec ius meum obtinere queo, nec mea mihi Restituuntur. Quapropter nunc iterum rogo, Ut e tantis tandem eripiar iniuriis. HA. Videris mihi homo contentiosius esse, qui Emas litigium, nec possis quiescere. PO. O Dii, contentiosus ego, qui ad hunc modum Malis urgeor, exagitor, trudorque improbe? Emunt litigium, nec possunt quiescere, Non qui queruntur, sed faciunt iniuriam, Si iusto modo res dici debent nomine. Quiescerem ego vel usque ad extremum halitum, Audax si vicinorum improbitas, et odium, et Manifesta malitia me sinerent quiescere. Nunc adigor in Susa venire, et Regis fores Maiori rerum adire cum dispendio. Utinam viaticum liceret liberis, Uxorique, et aliis reservare usibus. HA. Tu forsitan arbitraris nos aliud nihil Agere, vestras quam exspectare querimonias. Cur rem vos inter non ipsi componitis? PO. Per me haud stetit quo fieret minus, immo magis Desideravi nihil. At non est unius, Causas componere, parte nolente altera. Quaestor ad iniurias me etiam derisui Habet, et caute omnem congressum fugit meum. Quid aliud faciam, quam vobis ut conquerar, Quibus et in quaestorem potestas est data? HA. Dicam tibi homo meam breviter sententiam: Operam da ita res ut decidatur, ne amplius Huc questum venias. Quaestor ille homo magnus est. PO. Sentio. Cornix cornici haud elidit oculos. HA. Quid? num vis et Susorum habitare carcerem Aliquantisper? Sequimini hac. PO. Hei misero mihi, Quid nunc agam? quo me vertam? quod refugium aut Auxilium quaeram? quem homines omnes deserunt? PH. Ego quoque amice circumducor nequiter, Simul et promissis frustror, et pecuniis, Certum est tamen peraurare hic aliquot dies. Forsitan aliqua spirabit aura mitior. Manebo una, etiam si me Hamanus devoret. SCENA V. Hamanus. Carphologus. Physotas. Mardochaeus. UBi est ille? PH. Viden illic inter ceteros? HA. Recte, praeter eamus agentes aliud quasi. PH. Alii quidem assurgunt omnes, is vero ceu Lapis truncusue, ne movetur quidem. CA. Etiam Vultum avertit scelestus. HA. Ut istum Iuppiter Diique omnes selecti perdant, nihili hominem. CA. Ego ira maceror. Num vis eam, et caput Isti comminuam? HA. Age rursus transeamus, ut Qualis sit, ceu vulnus specio, explorem magis, PH. Nihil est. Honoris plus statua haberet tibi. CA. Irruone in hominem, et frustillatim differo? HA. Facere non possum quin adeam, atque scisciter, Quid causae sit, quod non faciat quae ceteri. PH. Tu cognosces magis. HA. Heus tu, quae superbia Aut contumacia te agitat, ut contemnere Regis praecepta ausis solus sedentium Palatii ad fores? MA. Quamobrem isthuc ais? CA. Vah quasi nesciat. HA. Ignoras edictum meis De honoribus? MAR. Novi. HA. Nempe ut adorarer ab Omnibus, et genua mihi reverenter flecterent Tam cives quam advenae? MAR.. Novi. PH. Ne nunc quidem Assurgit, aut genua flectit homo perditus, Tantum alloquens virum. HA. Quid ergo? Non tibi Videtur dignus Rex, cuius sis audiens Dicto? neque ego, quem honore honores debito? MAR. Et Rex et tu mortalium dignissimi. Ego patriis tamen prohibeor legibus, Hominum ne adorem quemquam, sed solum Deum, HA. Quas tu mihi leges, aut quem narras deum? MAR. Leges, quas nobis per Mosen dedit Deus: Deus ille, qui rerum est creator omnium. HA. Noli servus deum tuum, aut leges tuas Iactare, quando de honoribus agitur meis. Medi, Persaeque, homines me adorant liberi, Nullo deorum, nullisque usquam legibus Obstantibus. Numquid melior est Deus tuus, Diis Medorum atque Persarum? An leges tuas, Nostris et Artaxerxis praefers legibus? MAR. Ut simpliciter quod verum est confitear tibi. Deus noster terrarum omnes superat deos, Nostraque lex legum est omnium sanctissima. HA. Audite rogo hominis impudentem audaciam. Non solum me et Regem, sed et nostros deos, Legesque vilipendit. Ego hercule arbitror Esse haereticum, et a genio agitari pessimo. PH. Ostende duntaxat Regi, qui viderit Procul dubio, ne a servis Iudaeisque, Dii Legesque Persarum habeantur tam nullius Momenti. HA. Hoc aedepol certum est facere, ut simul Et honos a Iudaeis defendatur meus. Quid enim Regis cetera mihi prosunt omnia, Iste unus fugitivus si me deriserit? Responde tu, vis Regi parere et mihi? MAR. In iis, ad rem quae pertinebunt publicam, Neque Dei labefecerine cultum, lubens Parebo. si quid autem praeceptum secus Fuerit, nec possum obtemperare, nec licet. HA. Non vis igitur me adorare, aut genua mihi Curvare? MAR. Non licet. HA. Iam surge, si sapis, Et adora me. M. Nolo. HA. Non vis? Terram velim Mihi dehiscere, nisi isthaec, Nolo, Non licet, Excussero tibi. CAR. Vix me princeps cohibeo, Ne in barbam, inque capillos Iudaeo hinc involem. Itane contemnat solus te, ac irridat? HA. Sine. aliud maius, hacque contumelia Dignius isti parabo (ne vivam) malum. Ego ad Regem eo vos me sequimini. si placet. SCENA VI. Mardochaeus. Cyrinus. Actum est Cyrine, novit Hamanus iam omnia, Mentem, religionem, simulque animum meum. Habet iam, ob quod vires in me exserat suas, Eunuchosque crucifixos vindicatum eat. Nec dubito, quin magnum aliquod sit mihi malum Conflaturus. adeo totus iracundia Ardet: sermo, vultus, oculi satis indicant Haec nostra ante veritus sum, ne rescisceret. Verum hoc Physatas expedivit nuntium, Malis ex nostris aliquid ambiens boni. CY. Quid ergo nos sedemus hic totos dies, Eo toties praetereunte? Ad tempus quidem Celari nostra posse semper sum ratus, Non perpetuo, ac multo hic in conspectu minus. MAR. Nondum religionis me nostrae paenitet, Pudetque adeo, ut perpetuo celatam velim, Recte Cyrine faciundum est tam in hostium Quam in amicorum conspectu. Quisquis angulos Occultaque quaerit, lucem fugiens, is male Aut egit, agitue, aut certe omnino acturus est. Semper mala latere cupit conscientia. CY. Pulchre quidem dicis. Sed in periculum Interea nosmet conicimus, quasi sorices. Quid si iam conveniens Regem, nos impios Regisque decretis rebelles deferat? Causaque statim Rex indicta pronuntiet? MAR. Ferendum erit, quidquid tulerit necessitas. Vivit Dominus, qui numquam deserit suos. Et nos vel adversum Hamanos tres potest Suis, quae nescimus, mediis defendere. Hadassam non in hoc frustra fastigium Euexit. Quare ego illi committo omnia. Suo haud deerit honori, suisque legibus. Tu iam Cyrine vade curriculo ad forum, Et contribuli Iosepho verbis meis Ad me ut veniat dicito. nam est illum quod velim. SCENA VII. Hamanus. Physotas. Carphologus. EXemplum ab hoc Iudaei sument ceteri, In cunctis regni quotquot agunt provinciis, Ut me contemnant, meque habeant pro fabula. PHY. Nil certius. Principiis obsta, si sapis. HA. Hunc perdere tam certum est mihi, quam me vivere, Sed nauci homo tanto meo non est satis Furori, insigne quiddam gestit facere. Quid Vos auctores estis mihi? PH. Arripi iube Hominem, et suffigi in maximam malam crucem. HA. Consuetum puerile est. Hoc non satur abitur, Usque adeo in me quae fervet iracundia. CA. Quin tu totum simul Iudaeorum genus Ab radicibus evellis imis funditus? Hoc volo. HA. Recte censes. CA. Eadem opera hercule Qua Mardochaeum solum, omnes extinxeris Iudaeos. Quales sint, in hoc specimen habes. Superbus, contumaxque populus, impiae Novaeque leges, religio intoler abilis, Nempe Deum contemptrix atque hominum. HA. Propter haec Populus quidem perditione est dignissimus. Sed mihi aliud quoque iam tandem in mentem venit, Vah, ob quod crucior, quod non ante perierit. PO. Quis ais? H. Amalechitarum (unde oriundus sum ego, Iudaei olim exstinxerunt propemodum genus. CAR. Oh Iudaei tuum genus? Iustissimas Iam irae, simulque vindictae causas habes. Si non hunc perdis populum, nolo vivere. HA. Vives, confide. Ingredior ad Regem. haud reor Me frustratum iri in re tantilla. sed scies. Vos opperimini hic me, donec exeo. SCENA VIII. Artaxerxes. Charsenas. Hamanus. HInc nonne videor Charsena regnum meum confirmasse, et rebus consuluisse omnibus, Hamanum qui mecum habeam, et dignitatis huc Constituerim? CH. Mihi quoque videtur Rex, idem. Hoc duntaxat moneo, ne quid credas nimis, Neve illius arbitrio permittas omnia, Et res ad omnes obsecundes ilico. Homo est, humanis agitur passionibus, Quibus vix reperias, qui non peccet, hominem. Quapropter arbitror esse, Rex, consultius, Credere quibusuis hactenus atque fidere, Quatenus homines eos meminerimus esse, qui Hodie hoc cras vero aliud diversum sentiant. AR. Recte hoc quidem. Mihi vero Hamanus iam satis Perspectus est, vir cui quiduis recte queat Credi, committique, patris merito quem loco Observo, ut faciam quae velit modo omnia. CH. Utinam Dii fortunent, quae tu, quaeque is facit. Sed nimio amore ne pecces quaeso, vide. AR. Nihil opus est. sed ingreditur. HA. Te perpetim Rex, regnumque tuum, sospitet et servet salus. AR. Dii dent tibi quae velis. Quid noster vult sibi Hamanus? H. Parum equidem. Est qui in regni ac tuum, O Rex, consulere commodum volo, si licet. AR. Dic optime Hamane. nam te deditum scio Nostris semper, adeoque regni commodis. HA. Dabo operam Rex, hoc magis etiam ut appareat. Est autem populus omnes per provincias Regni tui dispersus, et a se mutuo Disiunctus. is legibus atque ceremoniis Aliis prae cunctis populis, utitur novis, Dissidia ex quibus oriuntur et turbatio Populos inter vicinos, nec non oppida. Insuper et Regis scita contemnit, neque Satrapae ullius praefectique est dicto audiens. Nec tamen hominum imperia sprevisse habet satis, Sed cultum quoque nostrorum contemnit deum, Unum (nescio quem) solum confingens sibi. Rebus ut in divinis humanisque pariter Sint noxii, impiique et refractarii. Hominum hoc genus tua novit prudentia, Satis superque. regno nequaquam tuo Prodesset, ut invalescat per licentiam. Si lubet igitur cunctis praestare subditis Non vulgare ali quod beneficium, si omnibus Pacem et tranquillitatem vis provinciis Statuere perpetuam, si cordi est denique Te decretaque tua, satrapas simul et deos Aliquando vindicare a contemptu, et tuae Facere ut leges serventur ubique et ab omnibus Decerne, populus ut ilico radicitus Cumque ramento simul dispereat, et semel. Nec tanti fac tributa quae ab illis accipis, Propterea ut malis omnes seditionibus Fervere, lateque misceri provincias. Aut omnino tributa si te commovent, Ipse meis cuncta dependam pecuniis, Talentum nempe magnorum milia decem. Neque ea mihi pensio videbitur gravis, Modo leges decretaque conserventur tua, Et pax provinciarum constet omnium. AR. Probe facis, optime Hamane, qui semper id agas, Quo pacto mihi regnoque prosis maxime, Ac vel tuis pacem emere velis pecuniis. Sed argentum quod polliceris, sit tuum, Maneatque tibi. de populo autem age, quod collibet. Ecce meum habes literis signandis annulum, Sub nomine uti meo annuloque omnes tibi Ad id satrapae provinciarum pareant. HA. Gratiam habeo o Rex. Studiose omnia exsequar, Ut laeteris tu, regnumque tuum floreat. Numquid aliud vis? AR. Ut maneas similis tui. HA. Nihil hoc quidem certius est. AR. Etiam ad prandium Volo venias. HA. Libenter. AR. Hinc quoque, Charsena, Qualis vir, quantusque sit Hamanus, perspici, Ut regni emolumenta semper cogitet, Et dormiamus ut nos altum, ipse vigilet. SH. Intelligo, Ceterum (venia loquor tua) Credulitatem facilitatemque tuam oppido Miror, qui non quaesieris primum ex aliquibus Aliis, quis populus sit, quantarum virium, Quibus legibus et quibus agat ceremoniis, Et an peccarit ea quae Hamanus indicat. Denique an aliis prorsus nullis queat viis Ad debitam perduci oboedientiam, Aut corrigi. Praeterea nequaquam absonum Fuisset aequitati, partem etiam alteram Audire, ne fors, causa et sanguis innocens Inimicitiis cuiusquam vel libidini Temere donaretur. AR. Ego Hamanum, Charsena, Eum esse virum iudico, qui ad me falsi nihil, Iniustive ferat, quique errare non queat. CH. Exitus hoc Rex probabit. Hoc mihi firmiter Persuasum exploratumque est, nil mendacius Esse homine, et inconstantius. Sed cuncta Dii Secundent precor. SCENA IX. Carphologus. Hamanus. Physotas. EXit Hamanus. HA. Nunc tu quidem Vives Carphologe. Car. Verum? HA. Immo verissimum. Exterminandi sunt Iudaei funditus, Ut ut mihi placuerit. Hunc annulum vides? CAR. Video hercle. ita Dii faxint. discent tum ceteri Quale sit, Hamanum irritare et contemnere. PH. Gaudeo plane tibi vindicandi copiam Esse datam. HA. Recte facis. Sed agite ocius In sinum coram me iam sortes mittite, Quo mense anni quove die gens interfici Debeat. CA. Ego recte mecum chartas attuli. PH. Signa notis. CA. Huius ego sum rei artifex. Age nunc, permisce. Sine me quoque. Tu verte te. Iam clausis oculis chartularum unam excipe. HA. Quid est? CA. Hem mensis exiit duodecimus. HA. Nimis longum est. Sed quid faciam? diem quoque Sortibus investiga. PH. In triginta chartulas Partes scinde, suisque notis singulas nota. CAR. Scio, mox fecero. Iam nunc lege qua prius, Unam accipe. HA. Quid nunc? CA. Quartus et decimus dies Obtigit. HA. Obtempero, quamvis longum sit nimis. Vos summas ex Iudaeorum, iubeo, nece Sperare opes. Occisorum siquidem bona Decernam diripi. CA. Euge. Me regem fore Video. HA. Sed cesso adire scribas regios, Ut omnes quamprimum expediantur literae, Inque universas mittantur provincias, Et hinc praesertim iamiam edictum pendeat, Ut Iudaeorum mox ubique gentium Scelesta recte turbentur myrmecia. Sedeo: vos prima me operimini domi. CHORUS. ESt homo pernicies homini, vicinaque pestis, Scorpius et serpens, est lupus atque leo. Est homini quoque rursus homo lux, vita, salusque: Id quod et ipsae res dictaque multa probant. Verum haec utrinque augentur, quum forte potestas Rexerit aut irae, sive favoris equos. Perdidit immerito permultos ira potentum, Ceu ignis silvam, aut saevus ovile lupus. Et favor e regione ad res promovit opimas, Profuit et multis saepe potentis amor. Recte hoc: namque ideo est omnis collata potestas, Prosit ut, humanum promoveatque bonum. At satanas homicida ex Orco protulit illud, Ut sit pene potens natus in exitium. Bella movent, caedes faciunt, utcumque libido est, Aque illis fuso sanguine squalet humus. Omniaque insano gaudent miscere furore, Causam ob nullam: aut, si suppetit ulla, levem. Ut iam homini exitium non sit praesentius ullum, Atque homo, praesertim dives et ampla potens. Aspides inter ages longe securius aevum, Dipsades in tantum nec nocuisse volent, Atque homo, quum rabies illum praeceperit irae, Et morem genio gesserit indomito. ACTUS SECUNDI, SCENA I. Philarches. Polytlas. LUbetne Polytla, postquam iam pransi sumus, Revisere ad aulam? PO. Maxime. Periculum Faciundum est, importunitate utrum queat Aliquid adipisci potius, quam iure omnibus Communi. PH. Immo favore puto ac pecuniis Plus expugnaretur. Sed tamen tentanda sunt Omnia. post horam Hamanus aliud forsitan Sentiet, et mitius. Id spero. haud in tempore PO, Convenimus eum opportuno, siquidem mihi Videbatur non leviter commotus. PH. Itidem Mihi quoque visum est, idque apparuit magis, Relictis quod nobis in quendam fortiter Palatii ante fores sedentem invectus est. Paulo post animo defecato, aequior erit. PO. Opinor. Sed quid pando cheus noster tibi Placet? ceteraque in Susis diversoria? PH. Sic sunt. Ferendum est. PO. Itane repellant hospites Peregrinos, qui praeter tectum, cetera quidem Utcumque circumferre possunt? An timent Ne non simus solvendo? PH. In nobis haud puto. Sed delectum duntaxat suscipiunt genus, Neque praeter id alios. PO. Atqui putaveram Publica cunctis patere diversoria Debere, ut apud nos in Babylone moris est. Totum fere oppidum, hospitium lustravimus Quaerentes, alius porro excusavit aliud. Si ita semper commentis eludunt hospites, Oportet eos nequam esse homines, et nullius Civilitatis. Denique pandocheus, is ad Quem postremo divortimus, praedo potius Censendus est, quam hospes. Ita pretium quadruplex Pro prandio exegit, praestolabar diu Ut iniquis contradiceres rationibus. Dedisti quod poposcit, et ne gry quidem. Te dante primum, me quoque dare oportuit. PH. Dandum est Polytla quidquid tandem postulant. Magnae quoque sunt insuper agendae gratiae, Si modo cupias homo videri sobrius. Reclamando efficis ac recusando nihil, Nec plus quam si in catasta sis vinctus pedes. Aut truculenti sub tortoris dominio agas. Si quid mutis, vultum cauponis aspicis, Quasi interfecturi te, aut certe in carcerem Ducturi. Quare si homo vis esse commodus, Si aliquod tibi vis patere diversorium, Da quod posceris. Ut non omnia pateant vides (Quantumvis etiam publica sint) quibus libet, In aliud soli aurigae admittuntur, aliud Soli equites possident. Rarus caupo pedites Amat, nisi vel mercatores sint, vel fimum Oleant equinum, vel bene numatam ferant Turgentemque crumenam. Siquidem cauponibus Praeter lucrum praedamque est carum nihil. Ex vultu, ex vestitu, ex incessu iudicant, An aliquid tibi praeter iustum abradi queat. Si displicueris, mercatores dictitant, Aut equites venturos, ut nil tibi loci: Aut aliud comminiscuntur aliquid, ut foras Trudare, per omnes quamvis obsecres deos. PO. Id dicis, quod revera hodie experti sumus. Sed illos Dii perdant homines famelicos, Erga peregrinos quotquot sunt eiusmodi, et Praeter satrapas tecto dignantur neminem. PH. Hem mira solitudo circa regiam est. Age accedamus illum qui sedet ad fores, Et sciscitemur an Hamanum viderit. SCENA II. Mardochaeus. Philarches. Polytlas. Miror quid sit, Cyrinus quod nondum a foro, Quo miseram, redit. Iosephus forsitan Nequit inveniri, aut involutus arduo est Negotio, ut maneat Cyrinus, donec id Absolvatur. PH. Salve hospes. MAR. Salve tu quoque. PH. Quaeso hospes, habesne nobis dicere ubi siet Hamanus? MAR. Intus opinor, nec enim egressus est Meridie. PH. Huc ad te nisi grave est, sedebimus. Quousque egrediatur. MAR. Sedete, haud est grave. Unde estis amici? PH. E Babylone. MAR. Quid illic agunt Iudaei? PH. Suaviter, quod ego quidem sciam. M. Estne illis pax cum civibus indigenis? PH. Bonae Quamquam sunt quidam, qui illis male loquantur et Velint. facerentque fortassis, si copia Fieret faciundi. MAR. Perfacile id credo quidem. Nemo vel unus cunctis satis facere potest, Nec sine amicis, neque sine inimicis vivere Possumus: aliis videmur probi, aliis secus. Ut libera, ita varia sunt iudicia hominum. PO. Verum dicis. MAR. Quid attulistis huc boni? PH. Nihil. Est utrique parvulum negotium. MAR. Convenistis Hamanum? PH. Convenimus quidem, Sed nostrarum impetravimus rerum nihil. Aliud agit, quam ut nobis consultum velit. MAR. Hoc sane, amici, iam queruntur plurimi. PH. Sunt mihi literae super re quadam Regiae, Nec eam tamen licet adipisci. Hoc antea In hac aula non sum expertus. MAR. nec mirum. Novam Hamanus institutionem ab integro Condidit. In cunctis illi rex obtemperat. Leges figit, refigitque, ut libido fert. Decreta regis literasque servat, aut Non servat, sibi prout vi detur commodum. Negotium aliquod habentes cogit in suam Verbis invitos asperis sententiam. Contemnit inferiores atque subditos, Oneribus et multis gravans iniuriis, Oppressis ius dicit nullum, atque neminem A'vi libidineque superiorum eripit. PO. Haec tu hercle mihi experta refers ac verissima. Truci aspectu, rufa barba, horrorem incutit Atque timorem cunctis, rei qui quidpiam Quae illi non placeat, habent. Insuper et carceres, Vincula, turres, confestim crepat, ubi forte quis Quod ad eius non faciat stomachum locutus est. PH. Nae tu non regnum nobis, sed tyrannidem Pingis. MAR. Sic est. Habet et alias in hunc modum Virtutes multas, quas dicere longum foret. PH. Scitne haec Rex, et patitur. MAR. An sciat, ego nescio: In Susis est profecto nemo, quin sciat. Sciunt et illi, quotquot ob negotium Huc venerunt. PO. Experti nos scimus quoque. PH. Quid homines? numquid faciunt ut Rex omnia Resciscat? MA. Ille vero omnes obstruxit et Seps it aditus ad regem, mirumque in modum Cavet, ne qua actiones permanent suae Illo. Ad regem alio qui nemo audet ingredi, Nisi vocatus: nullae redduntur literae, Quantumvis ad manus inscriptae regias: Resignat Hamanus omnes, perlegit, ad suam Dein commoditatem decernit omnia. Querentem contra illum, exitium certissimum Susciperet. Est timori igitur et aulicis, Et aliis, haud secus ac frendens agnis lupus. Ad regem soli semper ingredi licet, Vocato et invocato, solus omnia Apud Regem potest, dicens et innuens. PH. Magnum virum, et magnum nebulonem praedicas. Et, ut audio, nos quoque vix quidquam obtinebimus. MAR. Non ausim polliceri, facite periculum. SCENA III. Cyrinus. Mardochaeus. Philarches. Polytlas. O Rem miseram et inauditam. o nos perditos. MAR. Vix tandem curriculo Cyrinus advenit. Cur tam sero? ubi relinquis Iosephum? CY. Sine Respirem. MA. Vah, quid tu tam palles et tremis? CY. Ut here breviter dicam tibi: exstincti sumus. MAR. Deus meliora Cyrine. cur isthuc ais? CY. Proscripti sumus, et destinati ad inferos. M. A quo cedo? C. Haud dubium quin ab Hamano hoste, sub Regis signo et nomine. M. Proscripti vero qui? CY. Ego, tuque, et omnes Iudaei cum liberis, Uxoribusque. MAR. Heu heu Cyrine, rem malam et Lacrimis doloribusque plenam nuntias. Sed unde scis? CY. Post quam hinc adiens veni ad forum, Iosephum domi conveni, cui tua Exposui mandata, rogans ut mecum simul Ad te iret. is facturum dixit statim Ut, quas scribebat, absolvisset literas. Sto paululum exspectans, mox clamor in foro, Concursus, eiulatus. nos conterriti, Stuporeque pleni ad homines exilivimus, Rogantes quid sit. nemo verbum, sed cito Ad tabulam currere, nos sequi. Crudele ibi Edictum pendebat, prae multitudine Quod vix legere licuit. O quantus pectora Nostra dolor perculit, invasitque. Concidit Exanimis ante tabulam Iosephus. quem ego Vix tandem recreatum rogo, det qui queam Edictum describere, id ut adferrem tibi. Dedit, descripsi. Inter scribendum vero (quid Ego tibi dicam?) Iudaei clamoribus, Fletu, ploratu, ululatuque insolito forum Replere: irridere inimici, atque plaudere. Ea fere mihi perfregit cor acerbitas. Tremulis scripsi manibus, ut te vix arbitrer Legere posse. En habes. MAR. Heu totus horreo. Nil video, caecutiuntque oculi prae angustia. Lege tu. CY. Faciam. Rex Artaxerxes maximus, Et cetera. Quum imperarem multis gentibus, Et universum orbem misissem sub iugum, Volui abuti tanta haudquaquam potentia, Sed lenitate cunctos ac clementia Regere, ut vitam absque timore ullo silentio Agentes, optata omnibus mortalibus Pace fruerentur. MAR. Non mala sunt prooemia. CY. Me autem quaerente meis a consiliariis, Quo pacto hoc posset impleri, unus qui fide Sapientiaque praecellebat ceteros, Eratque post Regem secundus, nomine Hamanus. MAR. Ecce autem huius choragus fabulae, Hamanus. CY. Indicavit per provincias Regni omnes Iudaicum dispersum esse populum, Qui nostris non pareret unquam legibus, Sed contra aliarum gentium suetudinem Faciens, regum decreta vilipenderet, Et subiecti nobis populi concordiam et Pacem dissensione violaret sua. Quod quum referente Hamano (qui provinciis Praepositus cunctis, atque alter meus et pater) Didicissemus, iussimus ut populus ille cum Coniugibus, liberisque exstirpetur, et Nulla ad vitam fruatur misericordia, Eiusque ab inimicis diripiantur bona Quarta decima die mensis duodecimi. Die ut una descendentes ad inferos Nefarii homines, reddant nostro concordiam Pacemque imperio, quam turbarunt hactenus. Ah here quid hoc? Suppetias cito ferte obsecro, Exanimatur homo, Mardochaee animum rogo Resume. Spes aliqua restat adhuc in Deo. Cedo manum. PH. Surge, nec animum despondeas. MAR. O interiturm, o calamitates semper sibi Succedentes nostras. Heu ut semper malum Aliud ex alio in nostrum voluitur caput. Invita etiam nos terra (videtur) sustinet. Quid agimus? quo fugimus? quare periculum Euadimus? Quod refugium aut auxilium mali Quaerimus, et invenimus? Actum est, viximus. CY. Heu Mardochaee quid agis? Vos altrinsecus Tenete. PO. Ah ne desperes pater, animo face Sis forti. aliquis deorum aut hominum opem tibi Feret. Multa fieri possunt duodecimum Anni huius ante mensem. MAR. Heu interivimus. Hamanus haec nobis paravit, hospites. Hinc conicito qualis vir siet. Utinam forem Numquam natus, ne calamitates has mei Aspicerem populi. Haec sunt quae timui, et meum Fodicabant agitabantque animum. PO. Multa hercle Amice rerum est varietas, aequanimiter Quae hominibus est ferenda, numquam tam bonae Res sunt, quin aliquid obrepere queat mali: Nec tam desperatae, quin lux affulgeat Alicunde. Est quoque miseros qui respiciat Deus. Et ego gravia sum passus, patiorque hactenus. Post tempestatem hanc vehementem spero tamen Oriturum aliquando et fulsurum solem mihi. Te quoque decet in bona esse spe, nec abicere Animum. MAR. Consoletur te quoque Deus meus, Afflictiones tuas misericordia Dignetur. Sed nostrum eheu maius est malum Et certius, quam consolatione quod Levari queat. O dolor, o gemitus. has age Cyrine abiciamus vestes, et lugubres Atrasque sumamus: sic fert rerum status. Pulvere meum tuumque conspergito caput, Ut miserias has defleamus maximas, Luctuque nos inefficaci quidpiam Solemur ante, quam casus rapiat gravis. SCENA IIII. Carphologus PRaeteriit prima, Hamanus tamen ut dixerat Nullus venit. Reviso in aulam, uti quid agat sciam. Referamque bonum ei ex Iudaeorum luctibus Nuntium. At ohe etiam Mardochaeus contumax Hamam contemptor nostri, ab animo excidit Priori, ut video. Iam puto adoraret lubens, Genuque flecteret, si fieret copia Literas retractandi. Euge nefarii homines, Ubi nunc leges, illeque vester magnus Deus? Parere Hamano diisque nostris discite. Iacete in sordibus, donec veniat dies Quo doleamini. Euge: sed ad Hamanum eo. SCENA V. Mardochaeus. Cyrinus. Atachus. O Deus acerbam rem, illudi etiam ab hostibus, Aliosque nostris gaudere calamitatibus. Itane semper nostris addis maeroribus, O hostis Hamane, itane tibi visum est parum Furoreque indignum tuo me perdere Solum, nisi et Iudaici generis quidquid est, Exstinctum velles. O me infaustum hominem nimis, Perire solum cui non licet. Odium mei Populum omnem nostrum conficit miserrime. CY. O nos miseros, huc unquam qui intulimus pedem. Escam secuti ceu in tectam foveam lupus. MAR. Quibus pereundum est, universae iis eo Proficiunt res, nec se ratione queunt sua Tueri: quaerunt bona, sed inveniunt malae. CY. Mirum, suae homines quod fidant prudentiae, Quum humana etiam, sicut volumus, nolint regi. MAR. O Deus Israel, ita ne populum illum tuum Quem elegisti, et nominis in gloriam tui Creasti, iam tandem in finem usque proicis? Itane tibi placet ut conculcent impii Se iustiores? ut adoretur scilicet Hamanus, tot hominum perire milia Iustum est? O mi Cyrine, quam sum ego nocens. O mater mea, quid genuisti? Non filium, Sed exitium, dolorum, et pestem totius Gentis. CY. Non est gens ulla credo tot malis Et calamitatibus usquam, quot nos subdita. AT. Heus Mardochaee. MAR. Ah, quie ego solem tot reus Animarum, aspicio? At. Mardochaee audin? MAR. Quid est? AT. Rescivit Regina dolorem et planctum tuum, Misit me quaerere, quid sibi mutatio Vestis velit, et prorsus quid acciderit mali. Iussit quoque animo te bono esse, induereque Has vestes cultiores. MAR. Inimici induant Atache nostri, quibus ex vindicta gaudium Nascitur, anthracina fortunam nostram decent. AT. Mihi quidem haec aenigmata loqueris. non sum Oedipus. Dic, Reginae ut possim referre, quicquid est. MAR. Habere magnas me Reginae gratias Dic primum, quod luctum non contempsit meum. Deinde, tam ipsam quam nos omnes traditos In mortem Iudaeos, Hamani pessimi Iniusto odio atque machinationibus. Esseque delendos cum uxoribus et liberis, In mense duodecimo, quarta et decima die. Quare merito luctu lugemus maximo, Pro tam immani tamque immerita nostra nece. In cuius testimonium hoc edictum habes, Quod illi defer. Dic me orare velut patrem, Ut ingrediens ad Regem, vitam liberet Et omnium nostrum, et suam ipsius quoque Ipsam pro cunctis aliquid posse, ne bonam hanc Bene promerendi occasionem negligat. Me hoc dignitatis a Deo arbitrarier Ideo obtigisse, ut sit Iudaeis omnibus Una adversus Hamanum salutis anchora. AT. Exponam haec Mardochaee diligenter. MAR. Ah, Nec contemnat miserias has miserrimas. Tametsi speret fore se ab hisce liberam. AT. Dicam sedulo. MAR. Utinam Cyrine negotium Regina suscipiat. Si nolet, o Deus, Interitus nobis imminet certissimus. CY. Miror, quid animi habeat Hamanus, adeo qui Nostrorum multorum nihili pendit sanguinem. MAR. Rogas? Id quod potentes omnes impii, Qui quoniam contemnunt Deum, et mortalium Interitum nauci faciunt. Mundus corruat, Caedibus et bellis misceantur omnia, Sanguine sudet humus, dummodo ipsi floreant, Proque libidine votisque faciant omnia, Rem nullius omnino arbitrantur ponderis. C. Ita fit profecto. MAR. Heu quam peccata nos gravant. Quam faciem a nobis avertit Deus suam, Datque in direptionem praedamque omnibus. Nos in captivitatem abductos esse, non Satis est me aspexisse, nisi extremae necis Non solum testis, sed causa quoque auctorque sim? Vae mihi. CY. Me hoc peius ista habet proscriptio, Quod innocentes et falso sub nomine Damnamur. Ubi enim nos populi concordiam Pacemque turbavimus? Ubi regis sprevimus Edicta, nisi quod ad religionem attinet? In qua Rex edictis magis peccat suis, Quam nos inobedientia. Non possumus Religionis nostrae leges non omnibus Regum anteferre edictis. Iure Deo homines Cedunt. Sed magna ubique hominum est insania. Et montes et maria et terras, ipsum quoque Deum cedere sibi volunt, et legibus Constringere. MAR. Verum dicis. Sic insania Furoreque Hamani, non merito proscribimur Nostro. Numquam probi bono sub nomine Perierunt: nec quaerit mundus quo nomine Damnet, sed ut damnet. Ad hos facilius nihil, Quam nomen falsum quodlibet confingere. Sed redit Atachus. Utinam aliquid spei adferat. AT. Exposui Mardochaee sermones tuos, Edictumque dedi Reginae, quae plurimum Sane, ut res fert, est inde conturbata, nec SE scire (inquit) quo pacto consulat rei, Tametsi maxime et cupiat, et opus siet: Neque enim audet non accersita ad Regem ingredi, Nisi velit iuxta legem continuo mori. Et hoc minus, quod per triginta ima dies Non est vocata. Decrevit mortis tamen Potius periculum subire, quam tuum Mandatum, populique salutem negligere. Vos Interea iussit summum suppliciter Deum Precari, ingressa ut contra legem, regis et Clementem animum et mitem experiatur, et queat Virgae contactu vitae habere copiam. MAR. O Atache, vix queo prae lacrimis dicere, Fortis quam iste animus Reginae placeat mihi: Nec fortis solum, sed etiam populo bene Volens. Confortet in hoc illam Deus meus. Dic ita pergat, nec auxilium metuat Dei Defore, quem nos quoque supplices precabimur, Suam a nobis avertat iracundiam, Magnamque det illi coram Rege gratiam. AT. Ita facite, et valete. MAR. Utinam Atache liceat. Reuocavit animum Regina meum paululum Cyrine. CY. Aderit Deus populo, et verbo suo. MAR. Age vade, et expone haec Iudaeis omnibus, Deumque ut orent dic quam possunt maxime. CY. Faciam. MAR. O Deus noster, multum peccavimus, Quare iusta in nos est tua iracundia. Sed nostri Domine miserere, et placabilis Servis esto tuis, propter nomen tuum: Ne nos in Hamani et inimicorum des manus, Consilia illorum adversum nos frange o Deus. Ne dicant, nostra manus excelsa prout lubet, Vertit potenter, et revertit omnia: Nec ullus est Deus, qui servet aut tegat, Quos nos insontes destinamus perdere: Praevaleat gloria et nomen sanctum tuum, Credentibus in te crescat ut fiducia, Quandoquidem propter te et verbum et cultum tuum Nobis irati sunt, et anent disperdere, Quos tu in nominis elegisti laudem tui Hadassam sublimasti, omnem Domine Deus Supra nostram spem, da nunc illi gratiam Ingredienti ad Regem quaeso, ne turpiter Et illa e sublimi cadat, et in sibilum et Derisum spes nostra in te veniat, et salus. SCENA VI. Polytlas. Philarches. Hamanus. Carphologus. HVius profecto me miseret miseri senis, Iudaicique populi, in tantas repente qui Calamitates incidit. PH. Et me. sed ita status Rerum est humanarum. Nullum tantum est malum, Quod homini non sit exspectandum. Plus mali In vita quam boni experimur: aut bona Certe multa, insigni aliquo complentur malo. Demiror quando tandem Hamanus egredi Velit. Sed ecce illinc ebrius incaespitat. PO. Profecto ebrius est. O egregium columen et Anchora regni. Hodie iam nihil impetrabimus. PH. Quid ab ebrio impetres, nisi in te ut corruat? HA. Ain tu vestem mutasse Iudaeos, male et Afflictos et tlistes sedele in pulvele? Tene ne cadam. CA. Aio, et Mardochaeum illum quoque Tuum contemptorem. HA. Lecte pel pessicum Ignem. Sic Mardochaeus haeleticus sciet Quid sit adolale Hamanum. PH. Adsumus, adhuc bonum Princeps sperantes responsum. HA. Aliud non licet A me impetlale lesponsum, quam quod dedi Baba, ite domum consulo. PH. Proh deum et hominum fidem, Quales nonnumquam homines magnis negotiis Praeficiuntur. mane furiosi, vesperi Vino probe madidi: ut quandocumque venias, Nihil agas. PO. Ego fere rumpor prae ira miser. Ita ne non obtinere posse ius meum? O Quam diis ille fruitur facilioribus, Iniuriam qui facit, et conturbat homines, Quam qui patitur, et rectis ingreditur viis. Eamus ad praedonem nostrum, ut is quoque Si quid adhuc reliquum est ambobus, auferat. SCENA VII. Mardochaeus. HEi nobis o Deus, nos lamentamur et In summa spiritus agimus angustia. An contra hostes nostri, et Hamanus pessimus, Salse derident nos, vino et conviviis Indulgent. Respice nos tandem Deus meus. CHORUS. Mundi iustitiam laudibus efferunt Qui nunc imnodicis, an quoque nescio Digni laudibus ullis, Possint iure viderier. Quid laudant etenim tantopere? an placent Confictae species, vanaque somnia Rerum? Nomina forsan Mirari sine re solent. Quo tandem in populo, vel quibus in locis Rectis corde bene est, atque malis male? Rectores ubi curant, Iusta ac aequa dare omnibus? Regnant improbitas atque doli mali, Vulgo certa hominum regnat iniquitas. Fures omnia complent, Regum aulas, fora, compita. Praedonum insidiis non via publica Solum audit male, sed tecta habet urbium Cauponarius hospes, Praedones superans viae. Conturbans homines, aut male verberans, Affligensue malis artibus improbe, Iusti nec faciens, nec Quidquam perpetuo volens, Is vir cum reliquis dicitur optimus Mundi iudicio, per forum honoribus Ornatus spatiatur, Contemnens digitis probos. Divexantur oves, pax bona viperis, Et nemo temere laeserit aspides, A serpentibus unus Longe quisque tenet manus. Sic pax nulla probis. sed nebulonibus, Impostoribus et prava gerentibus, Ad votum (malum) ubique Succedunt facile omnia. Sub regno Satanae non aliter licet Sperare, hoc Salomon atque Prophetici Vates saepe queruntur, Ipsae res quoque concinunt. Quare quisque probus quaerere desinat Mundi iustitiam, dignaque praemia A regno Satanae. sed Speret iustitiam Dei. ACTUS TERTII, SCENA I. Esthera DOmine Deus noster, quem solum novimus, Assiste nunc ingredienti ad Regem mihi, Adiutor Israelis in omni tempore. Sine te in mundo magnum mihi est periculum, Morsque ipsa iam oculos ante obversatur meos. Sed ah Deus noster me miseram protege, Daque mihi immiti coram Rege gratiam. Iustus tu quidem es, in inimicorum quod manus Nos tradideris, nam multum tibi peccavimus: At Domine misericors et clemens, sit satis Aliquando afflictionum nostrarum o Deus. Noli penitus hereditatem omnem tuam Delere, oraque claudere te confitentium, Ne gentes Idolorum fortitudinem Et impietates contra te laudent suas. Memento quid patribus nostris promiseris, Memento quid deceat nomen sanctum tuum, Nunc et in afflictione nobis subveni, et Loquendi magnam da mihi fiduciam, Ab interitu uti liberemur, et tua Etiam inter gentes innotescat gloria. SCENA II. Philarches. Polytlas. NOn est desperandum Polytla. forsitan Nostra importunitate motus, denique Faciet quae volumus. PO. Aut irritatus magis, Et dicet nobis omnino aut faciet male. PH. Non arbitror. PO. A tam truculento aspectu boni Vix quidquam obtineas. PH. Vade rogo tu ad regiam, et Ubi sit inquire, ego cauponem absolvam interim PO. Ita facito, omne meum tibi reddidero domi. SCENA III. Esthera. Atachus. IN magnum o Atache memet iam periculum Conicio, magnum et horrendum molior opus, Quod vel virile cor formidet aggredi. AT. Confide Regina, aderit tibi Deus tuus, Remque bene vortet. ES. Et nisi ille quidem ferat Suppetias, et numine dextro iam adsit mihi, Actum est. Hominum is solus consilia dissipat, Inque sua regum corda continet manu, Potestque cito quocumque vult convertere. Adversus quem callida nil consilia valent, Omnisque frustra intenditur prudentia. AT. Is quoque te liberabit, et populum tuum, Quod ego quidem et certa concepi spe, et precor. ES. Pro hac spe et votis is quoque benefaciat tibi. Certum est illius me fidei committere, In hunc immeritam quoque qui me posuit statum. Grave erit Regi suam iugulare coniugem. AT. Gravissimum. nec committet. multum quoque Regalis hic ornatus addet gratiae, Ut iunctis ceteris Regi placeas magis. Et quamvis monitore haud egeas, moneo tamen, Tristitiam ut omnem in imo condas pectore. Oculi sint hilares, ac renidentes: status Et qui maiestatem deceat, et gratiam: Vultus iucundum quid totus prae se ferat. Homines tristes tetricosque nec reges amant, Neque dii, nec quisquis recta sapit mortalium. ES. Scio Atache, et consilio in his parebo tuo. Quamquam sane perdifficile est, tantum premi Corde dolorem posse, et coniunctum maxime Mortis timori praesentis: faciam tamen. Tu age interea convivium instrue, ut decet, Mensamque adorna. nanque Deus si faverit, Regem huc me ducturam spero ad convivium, Ut inter pocula illi exponam, quid velim. AT Recte feceris. ego mea curabo probe. ES. Sequimini hac me puellae. adesto mihi o Deus. SCENA IIII. Artaxerxes. Charsenas. Esthera. HAmano nostro tu profecto plurimum Advorsaris, nec animum inducis idem de eo Sentire quod ego. o dii, dic causa quae siet? CH. Nil ille vero me laesit, nec quod loquor Ullo ex odio proficiscitur: sed inde, quod Plus te, regnumque tuum, quam Hamanum diligam: Tibique potius, et regno, quam illi bene velim. AR. Hoc tu quidem recte facis. sed hoc quoque Vellem, diligeres quoscumque ego diligo. CH. Facio et hoc Rex, mea quatenus dilectio In te concedit. numquid adversarios Me vis tuos diligere? AR. Nequaquam hoc quidem Sed num tu Hamanum dicis adversarium? CH. Non dicam, si non fuerit. te latet, scio. Siquidem eius actiones nemo tibi refert. Ego sane Rex (credas velim) te maximum ut Regem esse cupio, ita et clementem et beneficum, Iustumque et subiectorum amant em lubens Audirem dici. istis etenim virtutibus Regni stabilimenta acquiruntur, et favor. Es tu quidem talis per te, sed omnia Tuo sub nomine regit Hamnus, non satis Pro virtutibus et recta natura tua. Acerbe multa, multa quoque crudeliter Et inique consulit et decernit. aliquibus Adimit sua vi, suisque donat asseclis. Iudicia exercet neque iure neque legibus, Sed pro arbitrio determinat suo omnia. Ex his aliisque odium populi conflat sibi: Nec soli sibi, sed etiam tibi. quippe populus Illius omnia abs te proficisci autumat: Teque fieri quae fiunt, iussisse omnia. Neque errat omnino populus, quod regibus Tam bona praefectorum quam mala opera imputat. Etenim regum est, non solum ut ipsi sint boni, Sed etiam praefectos ut praeficiant bonos. Nihil enim regum populo integritas proderit, Si satrapis omnis permissa sit iniquitas, Qui regis nomine administrant omnia. Hamanus igitur gloriae haud servit tuae, Nec nomini, nec honori: sed magis tibi Usquam ullus quam alius adversarius nocet, Odium pupuli in te iniquitate concitans, Ut multae ubique declarant querimoniae. Sed regina foris. AR. Ubi ingredere coniunx mea. Ne timeas. carior mihi es, quam ut te quoque Lege alios propter lata constrictam velim. Accede, et tange sceptrum. quid narras mea Esthera carissima? quae est tua petitio? Etiam regni si partem dimidiam petas, Non patieris repulsam. ES. Si quam gratiam Coram te domine mi Rex inveni, et tibi Placet, venias cum Hamano ad me hodie obsecro, ad Convivium quod praeparavi. AR. Hoc tu quidem Mea Esthera facile impetras. Heus Harbona, Accerse cito Hamanum, ut Reginae oboediat Voluntati. simul ac Hamanus venerit, Regina, ad te simul ibimus e vestigio. Tu interea nos paratis exspecta omnibus. ES. Gratiam habeo domine mi Rex. nulla erit mora In apparatu. veniat Rex quando velit. SCENA V. Philarches. Polytlas. Hamanus. Harbones. Quid ais? PO. Illum venisse hodie in aulam negant. Domi esse aiunt. PH. Eamus ergo, et ad fores Illic exspectemus. PO. Placet. HAM. Regina me Ergo convivam cum Rege expetit sibi? MAR. Prorsus. HA. Et id nominatim ais? AR. Vix. verbulum Ad regem, extemplo mentionem illic tui. HAM. Quod tanto habear in pretio, gaudeo hercule, Ut me Regina convivam prae ceteris Velit. HAR. Neque vero quisquam est inter aulicos Honoratior uno te, neque potentior. HAM. Verum dicis. eamus, ne simus in mora. PO. Ecce tibi ille obviam. PH. Festinat, nescio Quo, tamen alloquar. Oro princeps verbis tribus Nos audi. HAM. Neque tribus, neque quatuor. mihi In aulam iam properandum est ad convivium. Cur non itis domum? dixi vobis semel Nihil impetraturos. PH. At nos melius adhuc Speramus. HA. Inanem spem fovetis hercule. PH. Ah princeps non ad hunc agas modum obsecro. Si saltem redderentur Darici mihi, Utcumque repulsam ferrem. HA. Iterum atque iterum aio, ne Sitis odiosi, quamprimum discedite. Maioribus occupamur iam negotiis, Quam quicquam nugas vestras audire ut vacet. PH. Dii immortales, quid futurum est denique Polytla? Et hodie iam nil praeterea agimus. Vereor enim ut Hamanum nobis convivium Iterum ebrium reddat. Ego quoque despero rem Propemodum, toties frustra compellans. PO. Mihi Stat sententia prae ira et animi aegritudine, Ut pensilem me faciam. PH. Isthuc faxis cave, Ne fiat quod tuus cupit adversarius. Tueamur nos quibus tandem quimus modis. Spe quamvis falsa, et animi magnitudine, Nondum nos soli tristamur et affligimur, Nec solis res non cedunt ex sententia. Per tecta ex alto in omnes si inspiceres domos, Paucas videres vacuas a maeroribus. Forsitan et in ipsa regia, non omnia Secunda sunt: adeo mala sunt communia Summis et infimis. PO. Utinam in convivio Quod primum biberit Hamanus, fiat toxicum. SCENA VI. Artaxerxes. Charsenas. Hamanus. EN Charsena et Regina Hamanum diligit, Magni facit, et invitat ad convivium. Tu solus adversus illum multa congeris. Nonne mihi et Reginae, qui tanti pendimus Hamanum, te quam multis contra queri? Utiliusque tibi, quam multis contra queri? CH. Fateor Rex, si mea in his solius quaererem, Et non tua potius regnique commoda. Porro quum ita se gerat Hamanus, uti sit tibi In dedecus, in suspirium provinciis, Quid faciam aliud, nisi amicus ut sim tibi magis, Et regno, quam illi? AR. Quid multa loqueris? cave Verbum posthac adversus Hamanum proferas. Aliud quam ego et Regina, noli, si sapis, Sapere. CH. Quaeso Rex ne irascare. ego fidem Apud te liberare meam in his debui. Vivat Hamanus, consiliis teque beet suis. AR. Ita dic potius. CH. Necesse est. AR. En lupum tibi In fabula. HA. Salve Rex perpetuum. AR. Venis Hamane. te regina convivam cupit. Age eamus, iam diu nos exspectat scio. CHORUS. VOs quicumque mali iustitiae vias Et praecepta Dei spernitis impie, Viventes hominum in perniciem omnium, Fiat nefario ut vestro animo satis. Vos inquam moneo, ne nimium bonis Fortunis temere decipiamini: et Quod votis melius singula prospere Vobis eveniant, et nihil omnium Adversae incutiat sollicitudinem Fortunae, quasi ob id vestra Deus probet, Et poenas scelerum reddere deneget, Nec curare velit quisque quo agat modo. Is vero vigilans annotat in librum Quicquid nefarie, quicquid et impie, Quicquid vel scelerate atque tyrannice A vobis agitur, quo meritas quo Poenas tempore det tardigrado licet. Certe dum bibitur, luditur, estur et Cantatur, bene dum vivitur, et mali Dum fervet studium, perpetuae interim Pravos certum et atrox iudicium manet Mortis, quae ante chori saepius exitum, Securos rapit, et trudit ad inferos, Irae exempla Dei constituens malis. ACTUS QUARTI, SCENA I. Carphologus. Physotas. A edepol equos per quam elegantes. sat placent Physota. Sed mancipia tibi cuiusmodi Videntur? PH. Eximia. hoc sane pecuniae In equos mancipiaque collocasti perbene. Sed quid tibi vis his emptis? CA. Ridicule rogas. Babyloniensis praefectura postulat. Mutatur ordo vitae, mutanda est quoque Vitae ratio: eundum in equis, servi plusculi Ducendi, persona alia gerenda, sumptibus Minus parcendum: ut quandoquidem illic nomine Sum Regis praefuturus, in me regiae Etiam maiestatis nonnihil appareat. PHY. Haec tu quidem belle. sed Regis litteras Numquid habes? C. Nondum: nec magnopere illas moror. PHY. Quamobrem? CA. Hamani solae sunt satis mihi. PHY. Illius ergo habes? CA. Nec illius quidem. PHY. Tuam profecto demiror fiduciam, Qui rem quasi ad certam mancipia et equos emas. CAR. Quasi ad certam ais? Ego vero reor certissimam. PHY. Tametsi nullus dicas; emptio indicat. CAR. Phy. Promisit Hamanus. num mendacem putas? PHY. Non. ceterum multa inter offam et os ferunt Intervenire posse, non semper homines Stant promissis, tametsi maxime velint. Namque duo ad veritatem facti pertinent, Primum voluntas prompta, dein potentia: Alterutrum si defuerit, efficis nihil. CAR. Times forsitan Hamanus ut possit nihil. PHY. Nonnihil o bone, sed non omnia. C. Non omnia? Tantundem omnino quantum vel Rex maximus. PHY. Fortasse. CA. Apage sis. Me (video) dubium animi Libenter velles facere. sed frustra hoc agis. Mihi est Sibyllae folium quicquid dixerit Hamanus, hominum qui vivunt longe optimus. Pro literis tamen illum conveniam modo, Ne oblivioni tradat, et ego risui Sim. Quo tu nunc is? habeo gratiam tibi, Quod in emptione fideliter me iuveris. PHY. Benigne factum CA. Quin tu mecum una venis, Visisque quid agat? PH. Neque sane est quod agam prius. Recte mones. SCENA II. Hamanus. Zares. CUr non advorsum omnes mihi Venistis. Furciferi, vacerrae, stipites. An officium quodnam vostrum, vos fugit? Age commonefaciam pulchre, loreos Cum reddidero. non unam rem dici semel Satis est, nisi eandem millies obganniam. Rapite hos inquam lorarii, adque sanguinis Loris operite usque profluvium. ZA. Ah rogo Mi vir. ne adeo impotenter his succenseas, Ego detinui ne irent datis negotiis. HA. Audio. quid tu autem servos detines meos, Quo minus eant quo volo? ZA. Nunc quidem ita res tulit. Noli temulentiam vel iracundiam Si quam foris concepisti, in servos domi Effundere. HA. Et tibi os pugnis tundam probe, Nisi taces, et abis, et res componis tuas. ZA. Au mi vir, abiero potius. HA. Sapies magis. Abducite, quid statis? ZA. Magna hercle miseria est, Non satis esse viris bene foris agere, bibere, Convivari, ludere, nisi et ebrii domum Cum venerint, in sobrios insaniant: Omnemque, si qua est obiecta, aegritudinem In servos, ancillas, et uxorem evomant. HA. Prope iam hercle murmur istud comprimam tibi. SCENA III. Carphologus. Hamanus. Physotas. Zares. HEm clamat Hamanus intus, iracundia Quasi commotus. HA. Docebo servos, te quoque Nisi compescis linguam imperium quanti meum Sit faciundum. Si non foris domique pro Imperio omnes meo ut faciant, perfecero, Male dispeream. CAR. Salve princeps. HA. Ex perfidae Proscriptione gentis exemplum petat, Quicumque fuerit ausus me contemnere. C. Salve princeps. HA. Gens tota propter me perit, Et me mei haud recte curabunt servuli? Agite sultis. PH. Princeps salve. HA. Et ne adhuc quidem Homo Mardochaeus nihili flectit mihi genu. Proh pudor. Ego quid sit faciundum videro. CAR. Mitte iram, et ad amicos tuos iam respice. HA. Ehem, adestis vos. nil vidi prae iracundia, Adeo sum incensus. CAR. Quas ob causas? HA. Et graves, Et multas. CA. Credo equidem. nam non nisi maximis Soles moveri. at illis dii faciant male, Sicuti certe faciunt, irarum qui tibi Materiam suppeditant, verum scirene licet Quid sit? HA. Quidni? Cupiebam Hercle rediens domum, Aut vos aut alium aliquem cui narrarem dari. Quippe ferunt animi conceptam aegritudinem Levius ferri, si quis amicis eam, ut oneris Partem totius aliquam, communicaverit. Sedete ergo, ut vobis denarrem singula. Ades dum uxor, et ausculta quid sit rei. Vah prae ira vix narrationis initium Reperio. PH. Quid si divinem quis te usserit? HA. Divina si potes. PH. Num Mardochaeus est? Nam illum ante nominasti. HA. Recte. Teneo iam Principium. C. ILlene maledictus adhuc molestus est? MA. Scies. hodie Regina me ad convivium Cum Rege vocavit. CAR. Regina ad convivium? HA. Ita inquam. Sed porro, audi. accubuimus simul Ego, Rex et Regina soli. Splendidum Opiparumque nimis erat convivium, utpote Magnifice et apparatu instructum regio. Regina intentis me intuebatur oculis, Subridens nonnihil; ita tamen, astantium Ut nemo neque Rex illud posset cernere. At satis erga me animum declaravit suum, Quod mihi secundum Regem summe bene velit. CAR. Nec immerito hercle. es enim vir longe maximus. HA. Ita opinor. Epulavimus inde Sybaritice: Graeco more bibimus, propinante mihi Regina. PH. Non Regi primum? HA. Primum quidem Regi, sed nihil illud commemorare est opus. PHY. Scio, perge. HA. Quid iam vobis dicam ceteras Iucunditate et laetitia convivium Finivimus. Regina post magnas mihi, Quod esse sibi conviva dignatus forem, Agebat gratias. PH. Haud dubium, quin diu Vultum desideraverit aspicere tuum. HA. Videtur. Sed mane, nondum audisti omnia. Subiecit Rex, post quam vino incaluit satis, Pete iam Regina quidquid vis. nam dabo tibi, Tametsi regni partem dimidiam petas. CAR. Satis munifice. Exspecto quid petierit. O si huiusmodi mihi daretur optio Quiduis petendi vel semel, facerem, mihi Petitione unquam ne esset opus altera. Quid illa? HA. Dicam. Vultu ad gratiam Composito atque sereno pro munificentia, Regi primum egit gratias: deinde, si Placet,inquit, o Rex venias oro cras quoque Ad me cum Hamano, ad (quod parabo) prandium. CAR. Quid ais? Mirum quin iam tandem cognoverit Qui vir sis, in rebus quod ducit maximis, Te esse sibi convivam, et tuo aspectu frui. Audit videtque te ad Regem ingredi et egredi Solum, tuoque solius nutu omnia Gubernari, inque tua vitam et mortem manu Consistere. quid faceret aliud? Et ipsa te Propius nosse et amicitiam percupit tuam. HA. Eadem et ego auguror, et inde magis ac magis Mihi placeo. PH. Neque isthuc iniuria hercule. Quid postea? HA. Tantum addidit, cras, inquiens, Porro voluntatem aperiam, Regi meam. CAR. Scio, petitura etiam quid sit perendie. HA. Quidnam? CAR. Ut postridie quoque venias ad prandium. HA. Vereor ut possim. CAR. Cur? Morem consulo geras. HA. Eo sane die in Babylonem ire statui. CAR. Ohe in Babylonem? Propter me fortassis, ut Illic me satrapam facias? HA. Non ob id quidem, Quamvis eadem fieri tum possit opera. CAR. Ego equos modo, et. HA. Sine perorem, post dicito. A Regina igitur bene poti ita discessimus. Multa ibi ego mecum animo versans, Regis animum Et reginae erga me benevolentissimum Non potui non magni aestimare: tum quoque, Quod praeterea opibus possum, et potentia. Mei in magnam perduxit me fiduciam, Fortunae quoque porrectas video et identidem Porrectiores gloriam ad meam manus, Ut me hominem censeam iure beatissimum. At si quid forte de me sentio nimis, Si quid me gero magnificentius ac addecet, Docete, ut intra me meos contineam terminos. Atqui scitis quanta mea sit possessio, Quot qualiaque praedia, quot armenta et greges, Quot oppida populique serviant mihi, Quanta sit auri puri argentique copia, Quam domus hic mea parum differat a regia. Hiis adicite fecunditatem uxoris, et Felicem liberorum numerum, qui domus Vel soli sunt felicitatisque anchora. Meam nec stirpem quisquam contemnere potest, Cuius maiores gesserunt diademata, Ut nobilitate etiam antecellam ceteros, Quoscumque Rex habuit aut nunc satrapas habet. His omnibus addite, quantis Rex honoribus Me illustret, ut carum atque patris me habeat loco, Ut omne regnum commendaverit mihi, Ut faciat quae me cognoscit velle, omnia, Ut ingressum mihi liberum permiserit, Etiam invocato, quod sane alii nemini. Accessit iam huc quoque Reginae immensus favor, Quod me hodie solum cum Rege ad convivium Vocavit, et in summis habet beneficiis, Ut cras quoque veniam. Qualia vos omnia haec Putatis esse? Quid ais uxor? ZA. Sat bonae Sunt res nostrae, Dii faxint perpetuae ut siem. Placere Regi et Reginae, non ultimum Rerum esse nostrarum videtur commodum. HA. Quid tu Physota? PH. Magnifica sunt omnia Quae narrasti, nihilque est quod tuis queat Fortunis addi, nisi etiam in Regis locum Aliquando succedas: quod dii faciant precor. HA. Carphologe quid putas? CAR. Beatitudinis Omnem merito solus numerum assecutus es. Et ad deorum solus vitam proxime Accedis: quin te reor agere felicius, Quam in caelis unquam supremus agit Iuppiter. Si saperet Rex, velletque dignum quidpiam Pro meritis facere tuis, aram atque victimas Tibi dicaret, numenque tuum aeque ac Persicum Coleret ignem. quod enim sol est in aethere, In regno tu Persarum id es cumulatius. HA. Recte dicis. Rex solo etiam me nomine Praecellit: cetera in me augustiora sunt. CAR. Prorsus. Rex sine te umbra esset picta in pariete Minus etiam. Atque hoc scitur publice ab omnibus. HA. Ecce autem ego hic beatus, et diis similior Quam hominibus, Regis et Reginae amicus, et Pater hodie descendens e palatio. Non sat magnifice comitatu instructus fui. Nam duo soli sunt me secuti servuli, Alios haec bona mea uxor detinuit domi. Quod postquam animadverti, haud equidem vulgariter Comotus sum. At missum hoc faciam. Posthac mihi Si factum fuerit. nolo plura dicere. Deinde progredienti omnes quum assurgerent. Genuaque mihi satis reverenter flecterent, Solus iterum iste scelestus Iudaeus sua In pristina permansit pertinacia. Non solum non surrexit, sed neque de loco Me praetereunte se, quicquam movit: sed ex Sacco limis fronte rugata aspiciens scelus, Meam nec dignitatem maximam, neque Calamitates in quibus est, perpendit suas. Quid mihi divitiae, quid opes, quid potentia, Quid maiestas et honos, quid Reginae favor Regisque prodest? aut quid omnis denique Me satraparum nobiliumque reverentia Iuvat, Iudaeus iste si turpissimus In contumeliam atque contemptum mei Affectatum, diutius ad palatii Fores sederit? Ante mihi terram mavelim Dehiscere, quam contemptum tantum perpeti. PH. Veniat sine duntaxat mensis duodecimus, Cum ceteris et isthuc vindicabitur. HA. Ego ne in hoc mensem maneam duodecimum? Sudemue hanc tantisper feram in oculis ita Quottidie? Haud possum. Nec potus nec cibus Iucundus erit, donec Iudaeum videro Sedentem illic. Quid cras Reginae prandium Quamvis opiparum me delectare poterit, Si istum ingrediens aut egrediens offendero? Nolo illuc ad convivium ubi me mordeat Ingredientem exeuntemque in limine sedens Canis. Cramben recoctam atque cicutam domi Absynthiumque malo. Dii male faciant Illis maledictis quae obvenire sortibus, Quae vindictam usque morantur in anni terminum. Iudaeis sane prosint illae reliquis, Sed impuro isti nequaquam. Sententiam Vestram quid facto sit opus, dicite. Dic Zares. ZA. Edicto praecipe, ne ille vel alius aliquis Ante fores sedeat Iudaeus. transgressus id, Confestim se sciat occidendum. PH. Quin iubes Illum permissu Regis in turrim abripi, Aut in tenebrosum foetidumque carcerem, Ubi malam malus aetatem exigat, oculos neque Tuos, neque amicorum offendat cuiuspiam. HA. Quid dicis Carphologe. CAR. Dictum est satis quidem. Tamen si mea ageretur res, ut nunc tua, Iuberem cubitos quinquaginta altam crucem Parari, et mane cras primo Regi statim Suggererem, si me vellet convivam sibi, Praeterea si Reginae vellet obsequi Me conviva adducto, e medio ante tolleret Iudaeum, praeciperetque suffigi in crucem. Tum sane laetus pergerem ad convivium, Et exemplum edidissem contemptus probum. HA. Dispeream, si non consulis rectissime, Tuumque hoc consilium sequar, simul ac dies Crastinus illuxerit. Heus servi, curate crux Cubitos excelsa quinquaginta in crastinum Parata ut sit. Nihil faciliori est loco, Quam turpissimum hominem in crucem subigere, ne Cor dolium ad Regem eunti sit quottidie. CAR. Recte proque iracundia isthuc feceris. Sed quaeso, cras ad Regem si perveneris, Eadem opera negotium meum expedi. HA. Quodnam? CAR. De praefectura (scis) Babyloniae. HA. Scio, cras habebis literas. CAR. Ita fac rogo. HA. Faciam. Sed ubi tu hodie, quod patronum tuum Non es comitatus? CAR. Nempe equos, quod dicere Volebam, et servos comparavi hodie mihi Ad praefecturam. Quare te maiorem in modum Oro, des operam ne frustra emisse videar. HA. Ille ex Babylone adhuc exspectat ut impetret, Urgetque nimis daricos centum quos dedit. CAR. Ah daricos illi potius redde obsecro. HA. Nequaquam. Non reddere, sed accipere aulicum est. CAR. Discedat hinc fac rogo quovis modo. Sine Suis nummis mihi tuam operam redemerit. HA. Quiesce, curabitur CAR. In te mea spes sita est. HA. Iuste. Me eunte in Babylone, ibis tu quoque. Sublimis nempe in equis. Placet. Nunc ergo nos (Noctescit enim) domus nostras imus, nisi Quid vis? HA. Nihil iam. Cras ad me revisite. CAR. Faciemus. Bene valeas Princeps in crastinum. SCENA IIII. Carphologus. Physotas. Syrus. HAc nocte Physota iam securus dormiam. PH. Licet. CAR. Num tu quoque nobis in Babylonem eris, Comes? PH. Siquidem aliud nihil fuerit in manu Potius quid agam. SY. Carphologe audi. Verbis tribus Te volo. CAR. Quid est? SY. Obsecro mi Carphologe. Crucis Nos servulos conturbat sermo, quis herus Succenset ob nullum nostrum facinus malum, Numquid scis quem nostrum velit agere in cruce! CAR. Nihil vero ad vos sermo pertinet crucis Syre. Mardochaeo, Regis qui sedet ad fores, Paranda est. SY. Gratias habemus maximas. Revocasti a morte omnes nos. ita nobis male Timuimus. CA. Nihil est, mihi credite. SY. Vale optime. CHORUS. MOrtales miseros vocant poetae Haud quaquam temere, vocabulique, Videre innumeras gravesque causas. Morbis mitte novis subinde tangi, Funesto quoque bellico tumultu Exstingui innumeros, opum lucrique Insanum studium quid angat omnes. Quid fervens amor, et cupido dira, Quid prava ambitio, fames, geluque, Quid terrae maris et viae pericla, Conturbent homines, referre noli. Sed nec commemores quid aestus irae, Vel quid triste odium, sagaxque propter Vicinum invidia adferant malorum, Nos sane miseri satis superque Ob mentis tenebras videmur omnes, Quod sortis mala nos latent futurae, Nec ventura bona in malis videmus. Ceu quis noctis inambulat tenebris, Inscite omnia palpitans tremensque, Nec lamas videt ante se profundas, Nec fossas neque plana novit agri, Nec declivia, nec trahens in imum Saxum praecipitandus ante vitat. Sic densis tenebris tenemur omnes. Et mentes valida occupat caligo, In praesentibus ad futura numquam Respectus licet obtinere certos. Quapropter male fallimur miselli Luctu, tristitiaque gaudiisque. Et spe fallimur ac timore nostro. Ira fallimur ac amore capti. Fallit venditio, emptioque fallit. Fallit ditio, fallit et potestas, Fallit propositum et simul voluntas. Stulti utrinque sumus, futura semper Si certo adfore vel secus putamus, Aut praesentia si tenent utrinque Constrictas odio aut amore mentes. Nil cautus, nimis expetit, nec odit, Nec sperat nimium, nec extimescit, Sed se ad rem medium coaptat omnem. ACTUS QUINTI, SCENA I. Polytlas. Philarches. DIi immortales, quam afflictis hominibus et Noctes diesque, quamvis contracti et breves, Longi videntur, apud alienos maxime, Et in harpyias huiusmodi si quis incidit. Annum me hic perpetuum fuisse puto. adeo Somnus abit, meque meum excruciat negotium, Sollicitumque habet. Ad haec caupo, ad quem nos mala Aliqua tulit fortuna, suis rationibus, Nobis cum nummis demum et vestes detrahet. Ita ut lubet nos inter ungues macerat, Ut pulchre deplumatos dimittat domum, Ego sufficiens non sum pecuniariam Eius satiare ingluviem. Quare tu, ut placet. Ego domum cogito vel solus, nec volo Spem magno cum damno infinitam persequi. Die scit, et ad iter invitat serenitas. PH. Hunc duntaxat diem apud me quaeso permane. Si nihil ostensum fuerit melioris spei, Nullum alium neque ego post hic haerebo diem. PO. Nihil est profecto quod speremus, aut diu Hic haereamus. Hamani ego sententia Omnem abieci animum. PH. Efficere vult isthuc quidem: Sed mihi consultum non est, id pecuniae Quod incaute dedi, desperare. Hunc diem Solum mane. unus non multum dispendii Dare poterit dies. PO. Tua hercle gratia. Propter me Hamanum possum ne aspicere quidem: Adeo mihi cuncta eius videntur fellea. PH. Age eamus, ut quamprimum illius copia Nobis conveniundi fiat. PO. Nondum arbitror Hesternam illum edormisse crapulam, ut tibi Necesse sit tam mane properare. PH. Neque ego. Negotium quis tamen est, mane et vesperi Curare oportet, et vigilare. Nil sine Magno fere labore datur mortalibus, Non raro quoque vel magnus frustratur labos. PO. Ita est. PH. Eamus ergo expertum omnia. SCENA II. Syrus. Hamanus. Philarches. Polytlas. Animo hercle defecato vos esse iubeo. Increduli estis homines. Sed quid sit scio. Quibus res sunt malae, semper aliquid etiam Porro mali suspicantur. Sed mihi credite, Qui diligenter sum expiscatus omnia. Nihil crux ad quemquam nostrum pertinet: Satis alioqui heri vos furor exercuit. HA. Lucescit. Heus servi. SY. Quid est? HA. Parata ne est Crux qualem iussi? SY. Est. HA. Monstrate ut videam. SY. Vide. HA. Bene est. Hem exemplum statuam contemptoribus Quid exspectent, quamque adeo eos sim molliter Curaturus. SY. Ubi autem nos te contempsimus! HA. Non de vobis agitur. Sequimini in regiam. PH. Hamanus ecce autem illic graditur, quem tu adhuc Dormire putabas. PO. Actus est insomniis, Opinor. PH. Magnis hercle graditur passibus. Age properemus et nos, ante in regiam Quam perveniat, ut assequamur. PO. Hoc quidem Fieri nequit, quum iam appropinquet foribus. Et Ego festinando illius causa ramices Non sum rupturus. HA. Vah, tam mane iam ad fores Piaculum sedet. Miror quid quaeritet Hic sibi. SY. Quis? HA. Faxo equidem magnum inveniat malum Pro sessione hac, proque contemptu mei. SY. Quis? HA. Sordidatus iste, flagitium hominis. Lucrum putet has aliquot horas. Curavero Postremum hodie ut ingredientem videat. SY. Probe. HA. Videte ut rigeat frende atque dentibus, Sed sequimini. Crucem cumulate commeret. PO. Quid nunc agimus? Ingressus est. PH. Nil iam quidem, Nisi hic ut praestolemur donec exeat. SCENA III. Hamanus. Harbonas. QUid esse dicam, quod adhuc has fores sera Cohibet? An Rex nondum surrexit Harbona? HAR. Immo vero noctem hanc perpetuam pervigil Traduxit. HA. Quid causae? Aegrotat? HAR. Non arbitror. HA. Quid agit ergo obseratis foribus? HAR. Temporum Iussit proferri annales historiasque, quas Auscultaret, ne frustra (opinor) somnii Abiret tempus, cuius est parcissimus. Mane est, post paulum credo aperire iusserit. HA. Exspectabo paulisper. Aliud forsitan Aliquid habet negotii cui neminem Intervenire velit. HAR. Nescio aliud. Hoc scio. SCENA IIII. Artaxerxes. Charsenas, Hamanus. NOn frustra etiam noctem hanc traduxi Charsena. Libenter audivi, quae legisti omnia, Ita multorum refricata memoria est mihi. Utilius est profecto nec iucundius Historiis nihil, ad hanc quantum vitam attinet. Instituitur his animus, simulque pascitur. Magnarum plurimarumque sine periculo Rerum et sub tecto quaeritur prudentia. Diluculavit iam, et alia ad negotia Tempus vocat. Age vero eam in qua es, paginam Legendo totam absolve. CH. Regni tertio Deinde anno, Mithridates in Persepoli Seditionem et defectionem maximam, Rebus studens novis, conflavit. quam cito Araspes Medus indicavit, et operam In comprendendo Mithridate bonam dedit. Quo seditio quievit, et defectio Soluta est. Mithridates ille quidem cute Vivo detracta, obiectus est leonibus, At Araspi pro fide ducenta iugera Data sunt. AR. Perfidus homo Mithridates, et nimis Ingratus, digna perfidiae habet praemia. CH. Anno sequenti, quum in venatione Rex In grandi esset periculo cum equo cadens, Silvarum distractis aliis indagine, Ante omnes primus subvenit Regi Orphias, Regemque leuavit casu turbatum oppido. Pro qua fide et opera illi Rex iussit dari Talentum auri magnum. AR. Memini hercle, et horreo Casum illum adhuc. CH. Nec mirum. quippe gravis erat. CH. Anno deinceps octavo. Eunuchi duo Bagathas, et Thares, coniurarunt in necem Regis, certoque die statuto surgere Volebant in Regem. Quod facinus comperit, Ad Regem detulitque Mardochaeus, ad Palatii fores hoc tempore qui sedet. Illique examinati, et confessi, in crucem Acti sunt. AR. Magna audacia et periculum Insigne Charsena. Ex multis iam illud mihi In mentem venit, insidias et pericula, Casusque magnos. multosque esse principum Regumque a: deo ut nisi eos divinum texerit Servaveritque numen, impossibile sit Humanis consiliis diu subsistere. Tum certe Mardochaeus nos certissima ex Nec praesenti, aliquo eripuit consilio Dei. Ecquid ei scis a noc is pro fide datum? CH. Nihil est hic annotatum, nec quidquam arbitror. AR. Aliquid omnino a nobis condecet dari, Ut magis etiam ad fidem invitemus ceteros, Et is fructum fidei in nos dignum ferat. HA. Nimis longum erit ut aperias, et res quam fero Nullam patitur moram. Pulsabo ianuam. AR. Sat iam lectum est. Reclude, et quis foris siet Vide. CH. Hamanus est. AR. Ingrediatur. HA. Te plurima Exortus hic dies salute o Rex beet. AR. Te Iuppiter amet. Nil iam te opportunius Veniret: quippe est quod te consultum volo. HA. Mihi hercle etiam est, quod Regi suggestum volo. AR. Me primum audi, post rem quoque tuam dicito. Est ur, quem Rex honorare cupit ampliter, Dic quem in modum tandem is honorari debeat? Te hoc pro tua scire arbitror prudentia. HA. Et quis vir ille sit, et honoris scio modum Vir, quem Rex ampliter honorare percupit, Vestibus et purpura induatur regia, Et torque Regis pariterque diademate Ornatus, in equum quem Rex equitare assolet, Imponatur, eumque satrapes primarius Pedester praecedat, equum loro continens, Atque per omnem urbem circumducens clamitet: Honori pari honorabitur omnis, qui fide Recteque factis Regi se probaverit. AR. Pulchre dixti. Vestes ergo hic et torquem habes Cum diademate, equumque meum assume celeriter, Et Mardochaeo qui palatii ad fores Sedet, fac omnia ad hunc tuam sententiam. Aliquid omittas de his quae dixisti, cave. HA. Obsecro vero Rex, alii hoc committe potius. AR. Tibi mando, nec alius est satrapes mihi te prior. Age, vade, ut tempori redeas ad prandium. HA. O mihi iam terra dehiscat. Quid negotii Hoc est futurum? Quid facto hoc Rex vult sibi? In latomias hinc recta abire mavelim. Sed faciundum est. Agite servi, ornamenta vos Haec capite, vos duo Regis equum producite, Meque sequimini. SCENA V. Polytlas. Philarches. Mardochaeus. Hamanus. OPtime senex, quid tu in sordibus Ita iaces? Me quidem hercule miseret tui. Quamvis ego sum ipse miser plusquam credat aliquis, Resque mea plane restim mihi quaesitum eat. Ecquam salutis spem tibi habes promittere? MAR. Actum est amice. Nulla est spes nisi in Deo. Ab hominibus tantum sperare non licet Ut aut misereantur nostri, aut pericula Suscipiant et labores pro nobis. Fugit Etiam imminente ruina ab amicis quisque, nec Facile invenitur qui fortunae destinet Ita etiam adversae esse ut secundae particeps. PO. Verum profecto dicis. PH. Hoc vellem tamen Amice facere, tametsi nil esset spei, (Quandoquidem nil luctu diuturno, neque Istis vel perpetuis acquiras sordibus) Affligendo me ut non augerem gaudium Inimicis. Iam facis quod te facere volunt. MAR. Recte quidem mones. Sed est solatium Atque levamen quoddam afflictis luctus. Et est Spes una Deum adfore immerito lugentibus. Quid vos autem? Quid consecuti estis? PH. Nihil Adhuc, iussit domum ire negatis omnibus. PO. Ut illum dii perdant caelestes et inferi. MAR. Sic est ut dixi vobis. Hoc specimen viri. Suos ut honores stabiliat, et suam augeat Rem familiarem, gentis nostrae sanguinem Opesque nostras expetivit. quid aliis Sit exspectandum, hinc facile conici potest. Sed ecce egreditur nostri thesaurus mali. PH. Is hercle vero ad nos (video) affectat viam. Alloquere iam: paratam eius habes copiam. PH. Sine audiam prius quid dicturus siet. HA. Age Mardochaee, istas cito vestes exue, Ut induam te his quas fero, atque impositum equo Per civitatem circumducam. Quid teris Pedem? Quid ita torvum aspicis, et mordes labrum? Ita praecepit Rex qui te honorare statuit. Quin surgis? MAR. Omnium pessime, non satis habes Nos certo morti destinatos tempore, Nisi etiam derisum advenias? HA. Non hercule Derisus venio gratia, sed ita mihi Praecepit Rex. MAR. Nempe ut nobis illuderes? HA. Non, sed te ut honoraret. MAR. Honoraret pessime, Quem te calumniante proscriptum scio? HA. Est ut dico. Tu obtemperabis, si sapis. Nec aliquam Regis iussui inferes moram. Exue te inquam. MAR. Quamobrem Rex honoris hoc Habere vult mihi? HA. Haud scio. Ita vult, ita iubet. MAR. Nunc intelligo, tua est haec machinatio, Qui nobis sub praetextu etiam honoris, malum Struis. Quin abis in rem malam teterrime. HA. Quin tu (malum) tandem istas sordes exuis, Meque ocius imperium Regis sinis exsequi? PO. Obtempera amice. Aliquid orietur hinc tibi Fortasse boni. Honorem haud convenit exculdere, Sat lento alioqui ad integros pergit gradu. MAR. Si ita est necessum, obtemperabo, et exuam haec. Accipe iam has vestes, et diadema regium. MAR. Mirum: quin aliquid moliatur his Deus Novi in salutem. Non reluctabor, vocet Ad ignominiam: aut mage si placet, ad gloriam. PH. Quo haec sunt Polytla evasura videbo hercule Lubens. Mirifica rerum haec est conversio. SCENA VI. Carphologus. Physotas. Hamanus. Mardochaeus. QUin demiror si somnum hac nocte cepit, ut Mihi quidem incensus contra Mardochaeum heri Est visus. Ante lucem (opinor) regiam Petivit, iamque Mardochaeum habet in manu, Ut quamprimum in paratam suffigat crucem. PHY. Verisimile aedepol. Sed sequere, ut exitum Rei videamus. CAR. Ego vero volens ac lubens. PHY. Nondum vidisset tantum contemptum sui, Neque tu, qui in ceteris esse attentus soles, Nisi indicassem ego. Quid praemii putas Me habiturum? CAR. Quid? Scelesti hominis et totius Ex interitu gentis ditesces affatim: Quin ego quoque mihi inde auguror immensas opes. Perpulchrum aedepol intrivisti negotium, Magnam a diis hominibusque quo inibis gratiam. PHY. Sic soleo Carphologe, et praeripui istuc tibi. CAR. Facile fero, dum fructuum sum particeps. HA. Iam nunc equum inscende, sta pedes (puto) sat tibi Sunt demissi. Teneo, inscende, et pone sequere. PHY. Quid illic agitur Carphologe ante regiam? Quo Rex solus? CAR. Miror quid sit? Vestes quidem Et diadema et equum regis agnosco satis, Sed esse Regem solitudo denegat. Quid si est Hamanus? PH. Est ne is Hamanus, qui tenet Et praecedit equum? CAR. Is est profecto. Quid rei? Propius age accedamus. Quisquis est eques, Egregium esse virum oportet, quem comitatur et Ducit Hamanus pedes. PH. Sciemus iam, papae. HA. Silete, meisque dictis animum advortite: Hunc ad modum eos honorabit Rex, qui fide Recteque factis Regi se probaverint. PHY. Audin quid loquitur? Bene aliquid promeritus est De Rege. Quis sit curo. CAR. Non potest tamen Diu celari quisquis est. Iam regius Personam cognosci ille ornatus haud sinit. HA. Silete, meisque dictis animum advortite: Hunc ad modum eos honorabit Rex, qui fide Recteque factis Regi se probaverint. PHY. Reducet opinor ad aulam, rursumque exuet, Tum noscemus hominem. CAR. Scilicet. Huc ergo iam Adeamus ad fores, si quidem et Hamanus huc Gressum dirigit. PH. Hem Iudaeus nusquam hic adest, Iam dudum suspensum arbitror. CAR. Nil certius. Prae rebus omnibus eum e medio sustulit Hodie, mirorque servum cur reliquerit, Quem adhuc alios inter sedere conspicor. HA. Silete, meisque dictis animum advortite: Hunc ad modum eos honorabit Rex, qui fide Recteque factis Regi se probaverint. CAR. Facies ignota hominis, et mire lurida. PHY. Gestio scire hercle quis sit, quidque fecerit, Ob quod eum hoc REx honore dignum censuit. HA. Peractum est, quod de te Rex mandavit mihi. Descende nunc, vestesque rursus regias Exue. Tuas resumas per Regem licet. MAR. Auspicium non malum salutis hoc mihi Interpretor, Deusque confirmet precor. CAR. Proh, dii immortales, hic vero (quid loquar) Iudaeus est. PH. Stupeo, et quid dicam nescio. HA. Heus uso referte vestes cum diademate Ad Regem intro, tu vero equum reducito, Deinde domum omnes. Vos me sequimini ceteri. CAR. Hui quid agis Hamane? Quid est? Quis te vertit Deus Ita repente in tristem hanc rema consilio bono? HA. Heu genius aliquis pestifer occurrit mihi. Sed sequimini cito. Reliquum vobis domi. SCENA VII. Polytlas. Philarches. Hamanus. Is vero domum properat. Cur non alloqueris, et Occasionem oblatam mordicus tenes? PHY. Quin tu recte mones, sequere. Sed quid sibi Capite vult involuto? PO. Forsitan timet Ne tegulae e tectis sibi comminuant caput, Ita mala est plena timoris conscientia. PHY. Tace et sequere. Salve princeps. HA Quid vis tibi? PHA. Nos tandem quaesumus princeps absolvito. Scis iam quid uterque nostrum consequi velit. HA. Ita absolvam vos, si mihi posthac vel semel Fueritis odiosi, ambos (ne vivam) in crucem Agam. PH. Ego sane istuc non emam pecuniis. HA. Audisti iam. Cute salva abite dum licet. PO. Habes responsum pro daricis optimum. Fruere. Vah ardebant oculi, iracundia Ex vultu erumpebat. Age nunc, si quid lubet, Vel paulum huius nasum ursi tentes amplius. PH. Non desinam tamen. PO. Ne me comite modo. PH. Vel Mardochaeum illum allegabo, quem puto Iam aliquid apud eum posse. PO. Nil hercle egeris. PH. Omnem movebo lapidem, etiamsi scorpius Sub unoquoque dormiat. Redeamus huc. SCENA VIII. Hamanus. Carphologus. Physotas. Zares. QUid ego vobis dicam? Praeter spem adeo nihil. Dissilio prae ira, et ad usque mortem maceror. Ex hoc quid sit futurum, non etiam scio. CAR. Ego maluissem urbanas purgare foricas. HA. Iussit Rex ante quam dere verbum mea Locutus sum. PH. Quapropter? HA. Prorsus nescio. Inauspicato hodie domo extuli pedem, Ut ludeo isti impio anteambulo forem. ZA. Certe mi vir, Iudaeus me sollicitam habet, Ne his factis aliquod pariat tibi magnum malum, Neu tu illi nequeas, verum ille resistat tibi. HA. Non arbitror, quamquam mala sunt praesagia. CAR. Quid Regi tantum profuit? Miraculum est Ignobili homini tantum honoris haberier. HA. Quiescam hodie, cras autem nisi eum iusserit Rex in crucem tolli, ante coruos pascere Velim, de cetero esse quam Regis pater. PH. Vereor ut difficulter istud impetes, Quum eum Rex tanti faciat. CAR. At tu desipis. Ego non dubito, quin certo si Rex viderit Alterutro esse carendum, istum malit perdere, Quam hunc amittere qui gubernat omnia. HA. Rem tangis. CAR. Sed quid actum est de litteris? HA. Nihil Meam rem non licuit dicere, nedum tuam. A prandio de te cum Rege colloquar. SCENA IX. Harbonas. Syrus. Carphologus. Hamanus. HEm Syre, quid agitur? SY. Statur. HAR. Video. sed ubi herus? SY. In consilio intus. HAR. Oh cui vestrum tam alta crux Hic stat parata? SY. Nostrum nemini Harbona, Sed mardochaeo, cui tantum hodie contigit Honoris. HAR. Mardochaeo? SY. Ita inqui. HAR. eum ne vos Crucifigetis, qui Regi tantopere placet? sY. Ita audivi. HAR. Videte etiam. Sed intro eo. C. Obsecro. Equos scis. Sed Harbonas. HAR. Rex ocius Hamane, Reginae ad convivium iubet Venire te. Quare iam mecum consulo. CAR. I, exporrige frontem vino et hilaritudine. HA. Exporrigerem melius, si Iudaeus manus Hodie exporrexisset. HAR. Hem quae haec est fabula? HA. Nihil est. Tecum eo. Vos me secunda ad regiam Egredientem opperimini. Est, quod vos velim. SCENA X. Philarches. Polytlas. Mardochaeus. HAmanus extrema nos iam sententia Reiecit Mardochaee, minatur crucem Si nostra de re posthac verbum fuerimus Locuti. MAR. Nempe iam est affectus pessime, Quod tantum mihi honoris habere debuit. PH. Credo profecto. Certus mihi visus est. MAR. Urit hominem mihi inimicissimum honor meus, Cuius eum haud spectatorem solum oportuit, Sed etiam actorem esse. PO. Ego profecto gaudeo Amice, propter honorem habitum tibi, et precor Ut hinc iam contingant prosperiora indies. MAR. Gratiam habeo. Tibi quoque benefaciat Deus. Quid porro facturi estis? PH. Hic ad vesperum Usque sedebimus hodie, cras mane statim domum Ituri. Nihil enim amplius superest spei, Nisi tu patronus nobis fueris. MAR. Si quidem Voluntati meae facultas adforet: Sed sub Hamano quis sit rerum status, vides. PO. Hamanus redit, et opinor, ad convivium. Nos ringimur interim bona eius gratia. SCENA XI. Artaxerxes. Hamanus. Esthera. TArdus ades. Non mihi esurire videris, aut Domi gustasse aliquid. HA. Non equidem. Sed mihi Exulceravit stomachum circumductio. AR. Quapropter? HA. Cras exponam Regi. AR. ut vis, age Eamus. Charsena, Harbonaque sequimini. Salve Regina. ES. Te perpetuum sospitet Salus, domine Rex. AR. Veniunt convivae, ut vides. IS. Gratum est, habeoque gratiam. Discumbite AR. Ascende Hamane, dextrum tibi claudam latus, Ita sedebit Regina ex advorsum mihi. ES. Adfer iam escas Atache, vinumque ceteri Apponite. AR. Non Regina Esthera erat satis Heri nos convivas fuisse tuos, nisi Hodie sumptum faceres quoque nostri gratia? ES. Libenter o Rex aspectu et praesentia Fruor tua. Sed his iam apponat Rex manus. AR. Faciam, Esthera. Sequere Hamane. HA. In me non erit mora. AR. Haec tuus Esthera bene hercle condivit coquus. ES. Utinam palatum domine Rex, iuvent tuum. Propino hoc tibi Rex dimidiatum, si placet. AR. Accipio abs te libenter. Prosit plurimum. Hamane tibi hoc totum. Respondeas volo. HA. Haud illibenter. Haec mihi responsio Perfacilis est. AR. Ambrosia nos et nectare Regina accipis. Et quamquam hodie somnus mihi Fuit iratus, nec tempora nec oculos meos Fovere voluit, et inde non nihil caput Grauavit, ut cibi potusque nulla mi Ad hoc usque diei fuerit cupiditas: Convivium hoc tamen memet mihi reddidit, Et hilaritate iam perfudit affatim. Et quia scio ac intelligo convivium hoc Petitionis ergo alicuius habere te, Dic demum Esthera mea, quid tibi velis dari. Confirmo enim, sancteque promitto, omne me Usque ad regni daturum dimidiam tibi Partem. Quid est? Ne lacrima, nec catastrophen Convivio adde inconvenientem. Quin ego Hoc totum iam ut hilarescas praebibo tibi. ES. Non possum o Rex, nec licet in tantis quos gero Maeroribus. AR. Dii meliora. Non intelligo Quid isthuc ist mea Esthera. Fac me quidquid est, Uti sciam. ES. Pro benignitate domine Rex Qua te mihi daturum promisti omnia, Immortales et ago habeoque gratias. Ego vero non regnum nec opes ullas peto, Ob quae spectantur homines suntque incliti: Sed donet mihi quaeso Rex misericorditer Meam populique vitam atque salutem mei. Quare petis quod ante cumulate obtines, Nec petere necessum est. ES. necessum (Proh dolor) O' Rex. AR. Ah ne fleas. Exspecto quid siet. ES. Nam venditi sumus, et in mortem dediti, Tam ego quam populus meae radix propaginis, Ob nullum nostrum facinus impium et malum. Exemplo nullo, nullo iure omnes sumus Simul delendi, ut hostem nostrum sanguine Placemus nostro. Utinam autem venderemur in Servos et ancillas, si quid peccavimus, Et maiestatem offendimus si quid tuam: Ferremus id mali, gravemque infamiam, Aequo animo: et ego ipsa servitutis sufferens Incommoda tacerem, nec auribus tuis Opplorarem. Iam vero nulla calamitas, Nec rerum aut capitis diminutio potest Hostem placare nostrum, sed simul et semel In universum nos cogitat eradere, Quem tamen unquam nec re nec verbo lessimus, Nec contra te o Rex inventi sumus mali. Supplico igitur pro me, proque populo meo, Ne dedas nos inimico nostro, tu quoque Tot innocentum animarum ne fias reus, Nosterque sanguis nostri hostis libidini, Odio, malitiae, avaritiaeque serviat. AR. Quis iste autem? et quantae est auctoritatis et Potentiae, ut haec facere ausit? ES. Hostis noster est, Pessimus Hamanas iste, qui nostrum cupit Vastissima ingluvie exorbere sanguinem. AR. Quid? Tune is es, qui in consortem nostram manu Mittere velis? Hoc a te sperem pessime? Hui scelera, o insidias. Vos mecum. SCENA XII. Artaxerxes. Charsenas. O Maximam Repertam in aulicis ingratitudinem. O' temerariam meam facilitatem. Ut mihi Nullis fideles queo parare honoribus? Mihi inter scorpiones habitare videor, Quandoquidem meus insidiatur mihi intimus, Hem tot honoribus impertitis nihil effici? Iam tibi de Hamano quae dixisti Charsena, Credo. Iam me deceptum ab eo esse conspicor. Vah quam fidelem, quam iustum, quam denique Amantem se mei simulavit perfidus? Quam diligentem in regni atque meis commodis Tuendis atque promovendis se mihi Finxit? Nunc intelligo, permagno examine, et Multo difficilique inspiciendos tempore, Quis te credas, quos fidos semper censeas. Humano corde pariter est et peius nihil, Nec abstrusius. Haud dubito quidem iam Charsena, Quin et alia multa clam contra me et subditos Sit machinatus. CH. Ut dixi Rex. Si scias, Mirabere, teque ipse reprehendes, qui patrem Aliquando tam malevolum appellaris virum. AR. Non feret inultum, si quidem hoc vivet caput. Redeamus intro. SCENA XIII. Hamanus. Esthera. Artaxerxes. Harbonas. Mardochaeus. OBsecro vero Regina, ne Ob hanc rem irascare mihi. Dii (qui omnia) sciunt, Tuum mihi hactenus esse ignoratum genus, Nec Iudaeos ad te attinere sum ratus. IS. Nescieris sane. Quid tu autem hominum pessime Populum innocentem, quite nulla laeserit Iniuria, falsis defers calumniis, Et crudeli facis ut damnes sententia? HA. Ah da veniam obsecro. ES. Quin abis a me. Haud feram Ut sanguinolentis manibus me attingas tuis. AR. O' scelus et furiae, quidnam aspicio. Me in domo Etiam praesente vult Reginam perdere. Comprendite, vincite, adque mortem ducite. O' Charsena mi, recte rediti in tempore, O' audax facinus. Heus lorarii, hunc virum Abducite actutum. Sed annulum prius Meum ei diripite de manu. iam nunc meo e Cospectu abducite, et asservate cautius, (in domum Donec praeterea quid iussero. HAR. Quum hodie Hamani (domine Rex) venissem, forte ibi Cubitos altam ad quinquaginta vidi crucem, Quam Mardochaeo illi, qui pro Rege optima Semper sensit, parasse servi dictitant. AR. Quid? Mardochaeo, cui honos est habitus, crucem? O' scelera, ut mihi caros omnes disperderet. Faxo, pararit insciens illam sibi. ES. Hei mihi. Patruum etiam voluit suspendere, Ut expeditam inde ad me sibi strueret viam. AR. Num est Mardochaeus Esthera patruus tuus? ES. Est, o Rex, meque sibi adpotavit filiam. AR. Cur tu non istuc olim dixisti mihi? I, mardochaeum mox huc accerse Harbona Tonsum cultumque purpura. Quid audio? Tam prope consanguineos Regina Esthera habes, Nec indicasti? omnem illi gratia tui Honorem contulissem, mihique proximus Fuisset. ES. Ne palam facerem, interdixerat. AR. Male hercle interdictum. MAR. Rogare mittite, Loquar pro vobis, si qua fuerit copia. AR. Sed advenit. MAR. Salve Rex perpetuum, et meum Huc adventum clementer quaeso suscipe. AR. At surge, ne timeas. Venit hodie mihi In mentem beneficii tui in nos Mardochaee, Eunuchorum insidias quod propalaveris, Vitamque nobis opera servaris tua, Et ea propter honoris id hodie habitum est tibi. Et quamquam ex hoc magis etiam benefacere Propensus fuerim, hodie tamen percommode Cecidit, quod Hamani infanda scelera, ac perfida In nos molimina compererim, simulque quod Praecelsam tibi (cuius adhuc opera vivimus, Quemque hodie primum nobis affinem audio, Reginaeque patruum nostrae) paraverit Crucem. unde statui in Hamani perfidi locum Te fidum nobis sufficere. Hic ergo annulum Accipe meum, sisque meorum primus principum. Operamque da, tantis meis beneficiis Et dignitati collatae ut respondeas. Et talem erga nos in cunctis animum geras, Qualem iam nostrum in te manifesto perspicis. MAR. Immortales tibi ago habeoque gratias, O Rex, meisque summis nitar viribus, Ne in stupidum vel in ingratum dignitatis hoc Videaris collocasse. ES. Ego quoque Rex tibi Magnas ago gratias, non solum plurimi Quod me abs te fieri, et charam haberi sentiam, Sed patruum etiam meum quod tanta gloria, Tantoque dignitatis ornaris gradu. AR. Merito factum mea Esthera, quid ultra petis? Si certo Rex coram te inveni gratiam, Hamani hostis nostri literas, quas in tui Omnes regni misit provincias mei Ad perditionem populi, fac quaeso irritas Fieri, utque aliis novis revocentur epistolis. Quomodo enim aspiciam populi exterminium mei, Qui nil peccavit, sed odio proscriptus est? MAR. Itidem ego quoque precor. Sis innocentiae Rex nostrae tutor. AR. Bono animo este. Scribite Pro Iudaeis ut lubet, meum habetis annulum. Quid praeterea vultis? ES Dic Mardochaee, scis Quid fieri conveniat. MAR. Hoc Rex quoque si placet, Permitte Iudaeis, ut vice versa suos Ulciscantur inimicos, ut salutis et duos Simul ultionis gaudium obtineant duplex. AR. Fiat. MAR. Habuit ad facinora sua Hamanus Instigatores, nebulones deterrimos, Physotan et Carphologum, quos negotii Adversum nos esse auctores certo scio, Nec dubium et in aliis eos similes sui Fuisse. Carcharophonta quoque qui ad regiae Portam est, famae tuae o Rex consulere parum In admittendis pro suare hominibus, et Literis accipiendis, est manifestum omnibus. Idque se Hamani institutione facere ait. Hos igitur puniri, et mali exempla studii Edere, ad existimationem pertinet Regis. Sunt praeterea ex Babylone duo hospites, Iam triduum hic exspectantes pro rebus suis Ab Hamano responsum. Ille vero repulit Eos duriter, et comminatus est crucem, Sires suas ad ipsum ferrent amplius. Omnia ego haec ad fores dum sedi, comperi. Non autem iustum et aequum, in rebus homines Iustis audire nolle, sed repellere. Quum afflicti omnes, et qui quid habent negotii, Tamquam oraculum et asylum adeant Regis fores, Ut maxime secundum qui Deum hominibus Prodesse queat, et ab iniquis defendere. Non hos autem solos Hamanus reppulit, Sed et alios complures, ut querimoniis Omnium ubique aures caleant, et Regi imputent Quidquid Hamanus vel eius consectanei Inique agunt. Quare precor, huic rei quoque Rex consulat. AR. Credo iam hercle tibi Charsena, Qui mihi de Hamano similia prope dixeris. O dii qualem fovi in sinu pestem meo? Sumus ne nos infortunati homines, quibus Falsa intimorum imponitur fiducia? Vade Harbona, Carphologum atque Physotam cito, Carcharophonta quoque comprehendi praecipe, Ad meque perduci. tum illos Babylonios Etiam accerse huc. MAR. Omnes ante fores Harbona Invenies. HA. Recte. AR. Ex hisce Mardochaee iam Mihi disce subesse, ac praeesse ceteris. Sis honus ipse, mihi fidus, aequus omnibus, Ab omni iniquitate quamvis abdita Abstine. Deus est enim qui terram iudicat, Nec operum pravitatem impunitam sinit. Non possumus per nos Reges facere omnia, Nec famulorum nobis corda licet fingere. Quapropter nisi famuli nostri metuant Deum, Et nobis consulunt sibique pessime, Ut e quamvis alto deiciantur gradu. Haec Mardochaee memento. Nemo carior, Nemo mihi visus magis ex sententia Vir esse, nemo denique apud me honoribus Auctior Hamano fuit: insidiis quia tamen Vos et me adortus est, voluitque perdere: Et quia (quod est malorum radix omnium) Suis in actionibus haud metuit Deum, In cruce tibi parata erit exemplum omnibus. Sed advenit Hamani sodalitium. MAR. Dabo Operam o Rex summam, ut me invenias qualem velis. AR. Fac Mardochaee. Nihil certe est longaevius Utiliusque integritate: quamvis improbi Aliter existiment. SCENA XIIII. Physotas. Carphologus. Artaxerxes. Mardochaeus. Carcharophon. DIi superi et inferi, Quid hoc ese potest, quod captivi ducimur, Nil nobis conscii? CAR. Demiror ubi siet Hamanus. Certe scit quod iter restet mihi. AR. Quid est? Hamam vos socios esse audio? PHY. Sumus. AR. Satis tu hercle ad crucem confessus es. Malefactoris socius non est sine crimine. Quid tu? Male accepisse diceris hospites, Si qui ob negotia ad nos venerunt sua. CARC. Feci nempe id quod Hamanus praecepit mihi. AR. Intelligo. Qualis praeceptor, talis etiam Discipulus. Hamanum heus rursus huc adducite, Ut curtem et socios postremum videat suos. PHY. Hei mihi quid video? Hamanum vinctum. O tempora. AR. Abducite nunc omnes, atque crucifigite. Hamanus curate in eam figatur, sibi Non Mardochaeo, quam paravit insciens. Et filios Hamani una crucifigite, Progenies haec ut deleatur funditus, Ut Iudaeos dececrevit ipse perdere. Curate ut ante occasum solis pendeant. AR. O mancipia et equi quos frustra emi mihi. AR. Faxo, purgetur aula a Carcharophontibus, Carphologis et Physotis, atque horum patre Hamano. Mardochaee duc Babylonios Ad te, rebusque examinatis quas volunt, Decerne, iustum quod et aequum videbitur. MAR. Faciam, AR. Sequimini hac. MAR. Vos mecum Babylonii. Nolite spectatores exspectare ut huc Redeamus. Nemo redibit. Vos valete nunc. Iustitiam colite, Deumque timere discite. CHORUS. CUr mali pacem requiemque vobis Pollicetis? Quid studiis malignis Quaeritis, mortem nisi sempiternam et Dedecus omne? Impiis nullam literae profanae, Et minus multo sacra scripta verbi Praedicant pacem, sed acerba semper Multa minantur. Iam docent casus hominum stupendi, Fabulae tradunt veteres hebrae Quod Deus factis probet ipsa semper Verba minarum. Vos licet falsam veniatis in spem, Non fidem verbo fore praedicato, Viderit Iudex tamen ille digna Reddat ut olim. Quin et incertum nimis ante mortem Quid vehat vesper, stabilisque numquam Temporum cursus. Duplices malorum Sunt quoque poenae. Non opes possunt, neque vis, genusue, Sed solet vitae probitas, fidesque Sola praesentem simul et futuram Reddere pacem. FINIS.