Dramata sacra: comoediae atque tragoediae aliquot e Veteri Testamento desumptae. Tomus 2. Machine-readable text Ziegler, Hieronymus et alii. Oporinus, Johannes XML version, markup prototype, April 2004 Knebuschmarkup Camena
http://www.uni-mannheim.de/mateo/camena/ drama oporinusdramata2.html s0001.html oporinusdramata2.xml drama/jpg html Basel: Johannes Oporinus, 1547.

Regeln fuer die Texterfassung 03/2001

not necessary

 17 August 2005 Katharina Meiszus (corrections), Ruediger Niehl (tagging) markup typed text - structural tagging complete - no semantic tagging - Morpheus spell check IOANNI ENTOMIO, quod feliciter absolverit Zorobabelem, Matthaeus Philargyrus. Sunt homines soliti rebus gaudere secundis, Ex animo nobis prospera cuncta fluant. Sed tamen inprimis variis procul errat in oris, Si quis amicorum littora rauca secet. Huic si contigerit felices tangere portus, Vel datur optatos cernere quando locos, Festa dies dicetur, io laetentur amici, Laudabunt superos, restituisse virum. Restituisse virum, puppim rexisse per undam Fluctisonam, ne mors proh patienda foret. Quare praecipuos inter venerande sodales, Laetitia exsulto, quod tibi contigerit Per mare velivolum ventis solvisse secundis, Optatosque navim quin petiisse locos. Hoc mihi nil fateor potuit contingere maius, Quo tamen audieram tempore, laetus eram. Det tibi caeli potens, omnis sic tangere portus, Navita, qui ventos, qui mare, cuncta regit. Hic nobis Helice, nobis Cynosura, per altum, Hoc, si vela dabis tu, duce tutus eris. ZOROBABEL, DRAMA SACRUM COmicum, ex Esdrae libro. In quo typus est regni feliciter constituti: unde monarchae discant, virtutibus et prudentiae praemia esse constituenda. Primum vernaculo Rhythmo olim Basileae a Xysto Betuleio scriptum, nunc per Ioannem Entomium Augustanum Latinis numeris redditum. PERSONAE. Darius rex Persarum Buccinator Aulaeus scriba. Onys, tabellarii Talthybius praeco regius Dromaeus Cophus, Satellites regii Tachystus Oenocrates Persiae Satrapes Colax Mediae Zorobabel Aethiopiae Hipparchus Signifer Cancellarius Phrurarcha Atriensis Dapifer Pincerna Nomophylax, principes Quaestor Caduciferi, sive Praefectus annonae Caduceator Diadochus Thraso Anander, milites gregarii PROLOGUS IN Zorobabelem. NIhil Domini Dei magis quod provehat, Seu quod fovere possit, almam gloriam, Quam si magistratus, piique principes, Intelligant, Deique discant dogmata. Testantur haec sacrae tibi volumina Legis, docebit ista frequens lectio. Tacemus hic locos ubivis obvios. Iam ponderabimus quid hoc velit sibi, Quod exhibet, sacrisque dictat literis Esdras: probabis, displicebit neutiquam. Ut rex Darius, a parentibus genus Ducens regalibus, pioque stemmate, Cultum Dei receperit fideliter, Spretis diis, quos odit maximus Deus, Pluris putans princeps bonus prudentiam Honoribus, venantur isti quos viri. Sanguine genus metitur haud iam nobile, Nec opes Darius ipse suspicit suas, Regni sui miratur haud potentiam. Praestantiorem ducit, et laudat magis Famulum suum praestantem intelligentia. Honore et dignitate cunctis praetulit, Solam respexit iste rex prudentiam: Dei benignitas ob hoc beniginter, Multas viro largita opes, potentiam: Prae ceteris regem probavit omnibus, Deum quod agnovit salutis arbitrum, Babylonicis populum remisit finibus Iudaicum, manumisit rex optimus. Aedem viris reparare permisit sacram, Illis potestatem colendi fecerat Deum, piis obsignat illud iussibus. Sed rem videbimus penitus amabilem. Breussime caput rei tentabimus. A calce mox ad fines usque proferam, Quantum tenera feret labensque aetatula, Quae non dies vitae suae multos habet, Nulla est habenda aetatis nunc ratio meae. Quare rogo, precorque cum silentio Audite quaeso hoc dramatis notabile Factum, patebit fructus hic amplissimus. Intelligetis inde, quam sit ut ile ad Rerum statum, si princeps in republica Prudentia divina praeditus siet, Aut iuxta praescriptum vivant prudentium, Quando his viros tales Deus concesserit. Tacete nunc, adeste cum silentio, Turbas viri cavete praestantissimi. DIXI. ARGUMENTUM. Celebrans suum Darius natalem diem, Tunc sumptuoso satrapas convivio Excepit omnes, et tractavit splendide. Certamen acre tres parant Satellites. Primus satelles vina laudat fervida: Regis secundus evehit potentiam: Zorobabel autem feminas laudat pius, Sed veritatem candidam longe magis. Victoriam quare reportat masculam: Pro praemio victoriae mox impetrat, Redire quo possit postliminio domum, Templum Deo ut suum instauretur inclitum. ACTUS PRIMI, SCENA I. Darius rex solus. MIhi fideles principes, carissimi, Hilares meam sententiam perpendite, Quae causa sit quod vos ad me vocaverim, Huc regiae iubens subire limina, Post sumptuosum quod meis convivium Feci viris: pro more plane regio, Celebranda natalis dies mihi cum foret, Pro se ministri quisque ad aulam convolat. Qui se cupit nostro approbari nutui, Spectare tum varia solent spectacula, Varios videre ludos et certamina, Iactant iocos tunc libere, ac facetias, Ludos equestres, curvum certamina, Victoribus corona praemium datur. Quidam sagittis corpus exercent suum, Pro viribus certare tentant quilibet. Tunc quisque pro se rem gerit fortissime, Quo gloriam reportet hinc laudabilem, Meam sibi ut quoquo modo clementiam Devinciat, mihi se totos approbent. Regalis hoc modo ecce liberalitas Ad liberales artes incitat viros, Tam praemiis quam honoribus propositis. Regno probe possunt nostro conducere, Pro temporis successibus, tales viri. Novum genus videte nunc certaminis, Nullo prius quod ante visum est tempore. Non aula nostra, nulla regni portio Eiusmodi vidit genus certaminis. Prudentia est huius certaminis typus. Audite, cum cibo refertus surgerem, Suaussimo corpus potu cum maduit, Mox me quieti tradidi placidissimae. Securus ut diu quievi molliter, Somnoque postquam expergefactus intimo: Me convenere tres vires validissimi, Qui corporis mei gerunt custodiam, Quod diligenter exsequuntur, et bene, Hunc offerunt mihi libellum supplicem, Qui singulis vobis coram recitabitur. Quis sensus huius sit, studiose attendite. Recitato schedam aperte Cancellarie, Ut principes petita illorum intelligant. SCENA II. Aulaeus scriba. ATende quae petamus, o rex inclite, Honos, decus regni tui laudabile: Humiles preces nostras rogo perpendito Clementer, et benigne, quod semper facis. Regem favore prosequuntur qui suum, Nomenque regis laudibus concelebrant: Nihil fuit quod comparare gloriam Possit mage, et regni decus tutarier, Quam si locus prudentiae relinquitur, Nutritur, et summis ornatur praemiis. Quare decet tuam magis clementiam, Multa benignitate prudentes viros Fovere, dignitatis his gradus dare, Honoribusque ornare. Multi en hodie Retulere dona pro virtute splendida, Victoriis, quas quisque nactus, acribus. Melior tamen nulla exstitit victoria, Prae ceteris, quae sit vehenda laudibus, Prudentia quam si quis antecellere Possit viros multis gradibus acerrimos. Quare preces nostras, rogamus supplices, Exaudias, parui nec aestimes viros, Rex magne, qui tuis decori subditis, Si nostra nil valet tuis auctoritas, Tuos ministros esse quod sciant, viris, Nos rectius ministros intellexeris. Monumenta prisca multa exempla continent, Humili gradu viros fuisse praeditos Prudentia, et praecelluisse divites. Hic nobilis valde est, qui praeditus probe est Prae ceteris vera viris prudentia. Sapientiam non bulla aut vestis arguit. Humanitatis est tuae rex maxime, Posthac viris prudentibus proponere, Praestantius multo, et brabeion dulcius, Homini ut locus privato, sitque accessio, Queat bonis honoribus fungi suis. Problema nostrum quisque habet rex maxime, Probae quod cupit pro viribus suis, Et qua valet sua gravi prudentia. Primus sibi vinum videri dictitat Donum Dei longe omnium fortissimum. Alter favorem gratiamque maximi Regis, contendit fortiorem ceteris. Sed tertius, quiddam novum iam proferet, Assignat iste feminis robur valens: Exceptione sed servata maxima, Quod veritas palmam teneat victoriae, Semper manu sua potenti fortiter. Sed te penes, Rex, sit censura, et principes, Cui vestra palmam adiudicant suffragia, Ille esto victor gloriosus, praemium Reportet, et coronam cum victoria. Hoc nomini semper tuo laudabile O rex erit, si praedicetur undique, Si fama divulgabitur apud exteras Gentes, tuae quae ditioni subiacent, Summum quod hic tenet locum prudentia. Celebris docet vulgaris haec paroemia, Artes honos alit, fovetque largiter, Virtutis nutrimentum est optimum. Quare preces hae supplices, o sceptriger, Curae velim forentque consultantibus, Nostrique voti compotes nos redderent, Posthac magis magisque quo prudentia Plantetur, et regnum tuum per saecula Laudetur, longe celebretur undique, Operamque nunc summo nostram studio tibi Trado, bonique consulito quae scripsimus. SCENA III. Darius Talthybius. VOs principes, et regni nostri satrapae, Populum gubernantes meum fideliter, Ex supplici libello quid viri petant, Satis superque vobis nunc est cognitum. Nunc ocius vocabimus ad nos viros, Qua sint viri prudentia aestimabimus: Pro dignitate dein rei sententiis Per ordinem collectis, iudicabimus. Quare viros nobis voca tu Talthybi, Mox apparere ne morentur impera. TA. Mandata rex nunc exsequar celerime. CHORUS PRIMUS. Ex Psal. XV. Domine quis habitabit in tabernaculo tuo? QUis nam cunctipotens incolet, o Deus, Templum conspicuum laudibus hic tuum? Quis dignus fuerit, quis poterit rogo Versari sedulo montis in arcibus? Vivens innocue, pectore candido, Quod iustum est operans, veraque dictitans, Qui non alterius nominis est nocens, Non damno socium turpiter afficit. Vicinum opprobrio haud afficiens suum, Famam non lacerans nomina proximi, Assuetos homines turpia prodere Contemnens, mala qui facta volunt sequi. Observans Domini dogmata qui colunt: Qui iurans, opus hoc haud facit irritum: Usura insuper haud auxerit aes suum, Insontem super haud munera sumpserit. Hoc quisquis faciet tempore quolibet, Perpurus manet hic, crimine dum caret, Hic salvabitur ut supplicio carens, Aeterno perit haud tempore, sed manet. ACTUS SECUNDI, SCENA I. Talthybius. Cophus. Darius. Oenocrates. VOs regis apparere iussu dictito, Qui literis praetenditis certamina. CO. Prompti studemus iussa regis exsequi. DA. Iam vos ministri, quos fideles arbitror, Prodite voti compotes, fit copia Vobis ministris nunc dicendi libere. Aetate qui provectiore, initium Orationis auspicetur, interim Vos auscultate summo cum silentio. OE. Quando quidem nunc copiam fandi dedit Rex maximus, pro regia clementia, Omnesque quotquot assident viri boni, Quid quisque possit pro suo arbitrio loqui, Proferre quae viro placent cuilibet: Ex plurimis propositum hoc solum placet, Prae ceteris vinum puto fortissimum. Manifesta res cunctis patet mortalibus: Probatione res puto non indiget. Nil fortius profecto in rebus omnibus Exsistit, alta mente si quis reputet: Nil latius vires, quam vina fervida, Extendit, orbe toto, ubique gentium. Tyrannidem diram hoc exercet. Non sinit Mortalium quemquam esse iure liberum, Pessum dat universos viribus suis. Non ulla vis, non ulla usquam potentia Quae possit huic vel paululum resistere Non ipse Rex Medorum, nullus satrapum Procerumue ab istius liber tyrannide est. Adusque servum futilem, dominium quidem Exercet hoc, nullis parens mortalibus. Nemo fuit tam prudens ullo tempore, Tam cautus, ut vitaverit tyrannidem, Potentiamque vini inevitabilem. Vis quaelibet, sit quanta quanta, sternitur, Cum vina virtutem atque robur exserunt. Est magna virtus mentis, ut quae caelitus Traxit suam (praeclara res) originem: Succumbit ast magnae vini potentiae. Sed nulla vis menti potest resistere, Potest suis vinum sedare viribus Sensus, caputque deicit loco suo, Ratio sagax vino captiva ducitur. Aequaliter vinum universis imperat. Vinum penes non est respectus divitum. Fert susque deque principum potentiam: Nullamque habet rationem ullius pauperis. Pastorque Rexque idem sunt, seu servus miser, Seu principis sit constitutus quis gradu. Privatus atque rector aeque serviunt, Parentque victi, vini fortitudine. Non istud est fortassis tam mirabile. Nam quolibet retro fuit id tempore, Ut si quis esset vel rex, vel dominus potens, Mitis, benignus, liberalis maxime, Huic promptius servire quilibet volet: Isto modo fit regnum multo firmius. Similis inest vino natura, et indoles, Est mite, dulce, forte, ad haec bibentibus haud parva praestat cum virtute munera, Hoc plura, quo quis haurit istud largius. Melius enim sermo fluit post pocula, Diserta multo lingua redditur magis, Omnem procul profligat maestitudinem, Fert gaudium, multam laetitiam merum. Animosiores reddit largum pectore: Parui facit putare divitias, opes, Curare nil de debitis, inopia, Omnes dolores abici atque negligi. An credas esse, terra quod ferax alat, Virtute vino conferendum quod siet? Ubi enim locum tenet vinum dignissimum, Ibi est honos, decus, remota turpia. Quid? quod solet magnam regis potentiam Domare? quid, quod principum tyrannicos Animos facit, fiant ut mansuetissimi. Imo facit quo dignitatis regiae Non sit memor, decori oblitus turpiter. Non sceptra, non coronam, non diademata, Non purpuram curat temulentus amplius. Contra suas merum virtutes exserit, In pauperis fortunas mirabiliter. Virum prius qui vixerat pauperrimus, Ut moribus superbis sit, reddit merum: Inflatque mentem, vana ut arrogantia Tumescat, oblitus sortis pauper suae, Ut iactet amplas divitias felix suas, Cui non domi suae fuit teruncium: Et verba profert surgens sesquipedalia, Qui mutus ante, conscius miser sibi. Vis quanta sit vini, observabis amplius: Coniuncta rumpit vincla amicitiae cito. Non foedus est, non hospitalis tessera Tam firma, tam suffulta iustis legibus, Quam non refringat aut rumpat virtus meri. Amor nihil, faterna nilque charitas Illi valet, vinum ista cuncta despicit. Vinosus ecce ferrum stringit, non habens Rationem amici, quemlibet virum petit. Invadit omnes non servato discrimine, Numerum nihil curat, nullam frequentiam, Discurrit et confert manus cum milibus. Sed per quietem si vinum edormierit, Statim vanescit omne quod voluit prius Vino gravatus exsequi suavissimo. Vestris viri perpenditote mentibus, Num iure vino debeatis optimo Victoriam, et num cunctis fortius siet. SCENA II. EX CAPITE QUARTO, Darius rex. Colax satelles. VIdere dic tuum Colax suavissime, Cunctis tuam declara nunc prudentiam. CO. O rex tui regni decus laudabile, O principes regi Dario qui favent, Pro dignitate ut quisque compellandus est, Dicturus hic quae sim brevi cognoscite, Ex universis vobis atque singulis Problema quoddam propositum quaesiverim. Ullo ne percepistis ante tempore Mortalis ullius viri potentiam, Terra, mari, per cuncta mundi climata, Quae conferenda sit. Non tanta creditote ullis temporibus Fuit potestas, quae sit ausa Mediae Sceptro et coronae, maiestati Regiae, Temerarie quoquo modo se opponere. Parere et obsequi paratus quilibet. Ad bella si suos iubet rex subditos, Capessit arma quilibet crepantia, Montes iugis quae celsa tangunt sidera, Turres, poli ferire stellas quae solent, Nituntur isti viribus convellere. Montes suis movere sedibus volunt, Direptioni quisque civium studet Urbis, soletque in hac sudare strenue. Mandata regis tam pie colunt viri, Ut turpe ducant in duello gnaviter Rem gerere, sed certatim pro se quilibet Forti manu cupit cum perduellibus Vel cominus vel eminus iam congredi. Non ultimus, sed primus esse quilibet In hostium castris, in muro, in aggere Contendit, idque tantum regis nomine. Iactura vitae ducitur parui brevis. Haec omnibus semper viris sententia, Nullo modo regis mandata linquere. Luetque bello parta praeda uberrima, Quae sita et armis gloria ex victoria Debetur omnis Regi longe maxima. Quid, quod suis laboribus terram colens, Ut sospes atque salvus esse rex queat, Aulam suis laboribus regis fovet, Satis superque sit vini atque tritici, Ut commeatus toti regno suppetat, Retinere quo suam possit potentiam, Tributa fisco principis reddenda sunt. Sunt verba regis optimi lex vivida, Auferre vox regis potest vitam omnibus. Praescribit ille quo modo se quilibet, Moresque debeat suos componere. Recte facit, regis praecepta qui colit. Solus potest rex, quae placebunt, optime, Et quae videntur usui esse, perse qui. Cibum capit, indulget vino largius, Carpit levem somnum, vigil rex excubat, Nulli tamen facti rationem reddere Tenetur, arbitrio gerit suo omnia. Satellites fidi curam fideliter Vitae gerunt, et corporis custodiam, A quo recedunt ne latum digitum quidem, Huius tuentur maiestatem fortiter. Orationi nunc meae finem viri Impono: vos hanc nostram controversiam Nunc aequitatis lance recte expendite, Maior ne veritas penes virum siet Qui iam prior dixit, vel me penes modo. SCENA III. Darius. Zorobabel. MInister heus fidelis, te vices habent, Problema nunc tuum paucis edissere. ZO. Quoniam quidem mihi rex loquendi copiam Fecit, sine omni dicam contumelia, Orationis nunc meae telam ordiar. Testabor hoc vos omnes incliti viri, Verissima esse quae nos dicturi sumus. Rationibus vos edocebo liquidis, Quod nec potens rex sit, nec vina fortia, Si conferantur his quae nos probabimus. Nam si meam quis percipiet sententiam, Muliebris antecellit haec sexus sagax. Potentior censenda causa effectibus: Rex ipse natus est potens de femina, Hinc quidquid est hominum, genus traxit suum, Seu sit colonus, rex, pastor, dux, artifex, Originem de feminis trahit suam. Mortalium totum genus est ex femina. Immensa si quis possidebit pondera Auri nitentis, aut talenta argentea, Hinc si puella arriserit venustior, Opes nihil quam umbra illi levis. In hac vigil, somnoque pressus mentem habet Defixius, cogitatione sedula Placere quo possit puellae amabili. Illi magis vultus puellae lacteus Arridet, auri gaza quam ditissima. Nati parentes deserunt carissimos, Et patriam relinquunt en dulcissimam, Qua nil potest antiquius contingere, Causa elegantis atque amatae feminae. Mulierculis plerique affectant obsequi, Parere, nil recusant ne vilissimum Servitium quidem detrectant exsequi: Tam caeco amore amant mulieres plurimi, Vento ut levi vitam audeant committere. Haud ulla sunt tam dira illis pericula, Quae non amoris causa perferant viri, In universum cuncti. Namque bellicos Motus amoris causa saepe concitant, Et saxa, et ignes, et maris discrimina Subire nil recusant isti mancipes, Ut mos geratur imperiosae feminae. Uxorios videas viros quam plurimos, Qui non habent rationem honesti, turpiter Res perpetrant, modo obsequantur feminis. Negatis hoc? nemo negat, certo scio, Nec principum quisquam, nec rex ipsus negat. Rapina, furta, caedes, insidiae, doli Fiunt, modo ut mulieris imperio satis Fiat, libido ut expleatur insolens. Discrimen haud ullum fuerit tam flebile, Tam dira nulla sunt, inquam, pericula, Uxorius quae non subire pervelit, Dum coniugis servare gratiam queat, Et expleat luxuriam insatiabilem. Unius amplexus noctis pecuniae Summa gravi, turpis gynaeocratumenus Emit, sibi favorem ignavus comparans. Dignam rei siquis fidem desiderat, Exempla sunt eius rei quam plurima, Quod feminarum amoris causa plurimi Aequum bonum, atque honesta qui reliquerint, Charaque libertate et vita turpiter Miseri privati sint. Id evidentius Fiet, magisque exemplo nunc probabile. Quis quaeso vestrum est, qui negare id audeat, Quin rex siet fortis, potens prae ceteris? Huic comparandus nullus usquam gentium est: Vidi tamen meis istud oculis, viri, Quod concubina regis gnata Bartaci, Primarii viri, sedebat Apame A dextra regis monarchae maximi, Diadema regi detrahebat regium, Regis decus: suo imponentem vertici Regemque verberat haec laeva manu. Ad haec bonus rex contuetur pellicem. Et ore aperto arridens, non gry mussitat, Hanc contumeliam vorans acerrimam. Si rideat ista, ridet ille rex miser. Sed cum tuetur illo toruo lumine, Blanditur illi ceu captator gratiae, Tantisper illi conciliata haec annuit. Quare viri, nemo negabit ut puto, Mulierculis potestatem esse maximam, Quibus parere pro se quisque virum studet. Quid, o viri, in me sic vos intuemini? Quid murmuratis? quidue haec mussitatio Sibi vult? Sunt vestra isthaec suffragia? Sunt ludus atque iocus, quae iam diximus. Quid porro sim dicturus, hic attendite. Fortes quidem mulieres, nemo istud negat. Immensa terrae magnitudo, ad haec polus Opinione celsior, mundum tamen Radiis vagans sol ambit vinco die, Solus potest haec efficere verus Deus. Mortalibus stupenda haec sunt miracula: Sed maius hoc, praestantiusque est omnibus, Quae manat ex eodem veritas Deo. Nil veritate fortius mortalium In rebus. Hanc orbis sinuosus laudibus Ad astra fert, caelorum hanc concelebrant throni, Elementa rerum veritatem maximam Merito timent, tremiscunt, horrent singula. Non error ullus est in ista lubricus. Si conferas cum veritate fortia Ex vite nata vina, iniqua maxime: Iniustus ipse rex est saepiuscule, Plenae dolo fallaci sunt mulierculae. In universum, tota gens mortalium In vanitate mersa oberrat perditissime, Non veritas inest rebus mortalium Corrupta sunt sed vanitate singula. Mendacio peribit gens mortalium, At veritas aeterna durat saecula. Non hanc penes respectus est mortalium. Nam pauperem et potentem iuxta haec aestimat. Haec aequitate quae facit, statuit bona. Iniquitati non tamen locum dat veritas: Cunctis benignam se exhibet. mitissima Hinc innotescit illius potentia, In orbe terrarum, per regna et oppida. Aequum bonumque quod bene servat iudicans. Illam penes robur, maiestas regia, Et dignitas potens in multa saecula, Huic veritatis sit Deo laus maximo. CHORUS SECUNDUS, In laudem veritatis. SEmper laudibus est vehenda magnis, Quam laudat bene, veritas, satelles. Hanc palmam tribuisse veritati Dicemus, merito vehenda laude. Dixit Pythagoras, deus colendus Quod sit, post tamen ipsa veritasque: Non hac qui fruitur, beatiorem Contingit fieri, daturue cuiquam: Ullusue est animo cibus repertus, Qui sit dulcior ipsa veritate, Durat saecula veritas, manetque Conflans plurima: sed peribit ille, Mendax qui fuerit, loquensque falsa, Ceu fumus periit leves in auras. Christum vos celebrate veritatis Auctorem, bona qui rependit omni. Vocem tollite vos, movete cantus, Quorum pectore veritas resedit. ACTUS TERTII, SCENA I. Rex cum principibus suis consultat, quo quisque satellitum praemio dignus sit. Darius, Satrapas Persiae, Satrapas Mediae, et reliqui principes. Ex tribus istis, principes carissimi, Quis ceteris videtur hic prudentior? Docete, quisque proferens sententiam. Tuum videre expone praeses Persidis. PE. Quoniam fateri veritatem maximus Rex iussit, ecce veritas palmam sibi, Sententia mea, nam victrix, vendicet. DA. Quid sentias, palam dic princeps Mediae. SA. ME. Animo placent viri meo isti singuli: Longe tamen videtur hic praestantior, Qui veritati gloriam tribuit suam, Huic candido nunc suffragabor calculo. DA. Hipparche mi, cui tu palmam tribuis rogo? HI: Zorobabel esse dico vere nobilem Virtute, fortitudine, et sapientia: Quae vera, non famosa tibi est nobilitas, Distabit a bonis nihil virtutibus, Bona fide rex magne tuto hoc credito, Palmam cuiquam hac in re nolle obtrudere, Vel auribus cuiusquam hoc blanditiis dare, Zorobabel arridet quod prae ceteris. Quis non putaverit, quod omnipotens Deus In gratiam Regem receperit suam: Quin te corona regia donaverit, At tot bonis, potentia et virtutibus: Idem sed ipse te donavit hoc viro, Regni tui decus qui praestantissimum 'st Cuiusmodi dabit tibi posthac plurimos. Honore quovis dignus est ivenis bonus, Reverentia summa colendus omnibus. Quotquot, velim, sunt principes regni tui, Ad hunc modum sint praediti prudentia, Ut praeditus satelles hic novissimus. Hoc si queam votis effectum reddere, Non dubitarem id iactura substantiae. En tantum abest, ut hoc iniquo animo feram, Si principies inter posthac numerabitur. Hic evidens virtutis exemplum meis Oculis erit, semper tueri quod lubet. Gens ipsius gaudebit hoc merito viro, Cui sum futurus ego posthac faventior. Saepissime mirabar, o rex inclite, Quae causa sit quod Cyrus huic adeo favit, Regnum bonis cum retineret legibus. Sed iam videre me causam istius puto. Pietate rex erat plenus, prudentia, Quae provenit divinitus mortalibus. Haec serio, quaecumque sunt rex, dissero Ut me movet simplicitas, quod res docet Suadere nunc velim postliminio virum hunc Reduceres, Cyrus sicut fecit prius, Qui pristinam dedit potestatem suam. Nunc ceteri quid hac de re pronuntient, Quae singulis probentur, ex his quaerito, DA. Ecquid fidelis legum custos, dic tua Mihi pro fide, et legum vigore: quis tibi Videtur optime dixisse. NO. Maxime Rex, libere quidem fateor, sed imprudentior Tamen, meam. Putavi, sed stultissime, Non posse quemquam quicquam de virtutibus Prudenter aut cordate veris dicere, Ni sit prius titulo tenus Doctor: sed hic Videmus hoc, cordata quod prudentia Satelliti data est talis divinitus, Qualem sibi vero vel Rex, vel principum Quisquam suis rebus gerendis pervolet Dari. DA. Tuam sententiam doctissime, In quaestione isthac, mi Cancellarie Aperi. CAN. Lubens quidem istud o Rex fecero. Semper putavi cordatam prudentiam Cum maxima potestate esse vinculo Vinctam insolubili copulatam: sed modo Video secus, in hoc vili satellite: Non annuli, non vestis rubens murice. Satellites sapienter pro se singuli Dixere, sed prae ceteris hic Zorobabel, Sapientia divina et eloquentia Instructus haud vulgari, dignum praemio Pronuntio, victorem praestantissimum. DA. Tuque Atriensis, tu fidelis regiae Custos meae, dic quid de controversia Satellitum disertorum tu sentias. AT. Hipparchus hoc, o Rex, dixit, quod sentio. Est laude digna istorum concertatio: Palmam tamen Philalethes iste retinet: Ornandus est profecto insigni munere Et evehendus ad quoddam fastigium,, Et principes inter numerandus maximos. SI. Nolo amplius posthac, sicut consueveram Nullius aestimationis spernere Prae me viros, parui putare proximos. Fatebor, illi do locum, cedo procul. Si militaribus licet decernere Decursibus, praestare me virum queo, Sensus fugit prorsus meos prudentia. PH. De commeatu providere possumus: Si verba sunt facienda de prudentia, Satelliti palmam promptus concesserim. DA. Non credidissem tantam inesse satelliti Prudentiam, quem nullus observaverit. PI. Ego hactenus vinum, ut munus quoque postulat, Operam dedi quo nil cuiquam desit meri. Cui debeatur, qui quidem prudentiam Parum curavi: sed tamen satellitem Laudavero, qui intelligit sapientiam. QU. Isthiccine est Zorobabel, qui non dudum Tribunus exstitit? sed nescio tamen Quibus modis favore regis maximi Exciderat. estne restitutus gratiae? Hic auferet iure palmam victoriae, Aliis quibuslibet longe praestantior. Iudaeus hic quamvis sit, attamen potest Ornare dignis veritatem laudibus. Tecmiriis certis patet, Iudaicum Populum, Deum verum coluisse cum fide. PRAE. AN. Si quis fidem verbis meis incredulus Hic derogaverit, videat, documenta sunt, Non est iocus, sunt vera quae is nunc praedicat. Ex pectoris Dei sinu haec prudentia Dubio procul fluit profuse et largiter. SCENA II. Zorobabeli offert votum, defert honorem, ad dignitatem evehit. Zorobabel admonet promissi, petit postliminium. voti sit compos. Darius. Zorobabel. Spectata nobis est satis, o mi Zorobabel, Diserta iam prudensque dexteritas tua. Maioribus rebus minister natus es, Quam qui satelles noster esse debeas. Quare minister o mihi Carissime, Votis locus iam sit tuis liberrimus. Tu iure compos ecce votis, si petas, Fieri potes. Ne sis petendo segnior. Locus tibi a me consecretur proximus, Propinquus appellaberis semper meus, Quod exstitisti ceteris prudentior. ZO. Quoniam mihi data est per te Rex maxime, Pro praemio evicto petendi copia, Paucis adverte quid velim rex inclite. Meministi adhuc opinor anno proximo, Babylonici cum sceptra regni sumeres, Votum Deo vovisse, si respexerit Benignius, teque ut maiores auxerit, Te velle mox gentem postliminio piam Reducere, et suis donare finibus, Quam rex Babel Nabuchadnezer maximus Gravi prius captivitate presserat: Urbem sacram instaurare, et genti reddere Nostrae: atque vasa sacra, quae Cyrus prius Decreverat Babylonico discrimine. Tu voveras o Rex templum Deo sacrum, Summo prius vastatum a gente barbara, Incendio ab Edom nefaria manu. Huius memor voti tui rex inclite Sis, ne sequantur te nefanda incommoda. Edicta per regna et per territoria, Ne gentium quis quam impediat votum tuum, Affixa curato, ut Maiestas salva sit Dei, salusque rerum regni rex tui. Hae sunt preces, heac vota Rex sunt maxime, Quae pro mea abs te nunc peto victoria. DA. Quaecumque fide corporis custos mei Petis tibi ista spondeo per dexteram Fidemque nostram, per caput iuro meum, Et per coronam, et per sceptrum hoc eburneum, Voti tui tu victor compos factus es. Id osculo hoc amico testatum volo, Amplexibusque amicis, Nunc tu principum Fulgebis ornamentis clarus ordine. En purpuratus esto nunc, et annulo Decorus. Ecce te ducem pronuntio, Populi ducem tui, quem liberum volo. Vos principes multo mihi carissimi, Testes adestis istius negotii. Vos interim facite moras hic paululum, Negotium istud dum scribae mandavero: Heus scriba, nos sequere intro. SC. O Rex promptus sequor. CHORUS III. Ex Psalmo CXIII. Laudate pueri Dominum. LAudibus tollant pueri tenentem Regna terrarum, nitidumque caelum, Nomen aeterni celebrent Tonantis Carmine dulci. Duret haec cunctos speciosa in annos Gloria, et soli Domino ferendus Est honos, vivo simul, et potenti, Non simulacris. Solis ex ortu rutilantis, atque Qua cadit noctu regione caeli Lumen hoc clarum, celebrentur almi Nomina regis. Haec super celsi volitare caeli Cardines flexos, super astra picta Aetheris magni videas potentis Nomina regis. Ecquis est nostro similis benigno Atque praecelso Domino, polo qui Despicit terras, humilisque summum Spectat Olympum. Adiuvat cunctos miseros, egenos Pulvere ex foedo misere iacentes Sublevat clemens, domat et superbos, Terque potentes. Principes inter medium potentes, Hic locat fidum populi patronum, Ut regat dextra pietate gentem, Iustitiaque. Hic facit laeta steriles parentes Prole fecundos, generationis Inditur summi dominantis almo Robore virtus. ACTUS QUARTI, SCENA I. Dum haec intus transiguntur, principes conferunt inter se sermones varios. Nomophylax. Atriensis. Satrapes. Mediae. Hipparchus. Dapifer. Signifer. Quaestor. Praefectus annonae. Satrapes Aethiopiae. QUonam modo vobis placet contentio, Inter satellites quae commissa est modo, Ridiculi nihil hic est, principes boni. Orationes has equidem probaverim: Verum tamen res ista, ut stultus, omnino Nobis malum portendet haud dubie exitum. AT. Sic ipse, (nescio quid mens praesagiat, Animo) licet paulo ante diu indissimulaverim. Hebraeus at captivus iste homo mancipi Euectus in tantum princeps fastigium, Magnum dabit nobis (vereor) potens malum. Nobis peribit fastus et potentia. SAME. Periculi nihil fuerit nobis puto, Ad arduos honores si quis advena Pervenerit virtutibus, laudabile Nomen sibi paraverit, non artibus Malis, dolo, aut mala fraudulentia. Nihil nobis nascetur hinc incommodi. NO. Iniqua tantum est, credite, invidentia, Parvam viri quod hinc reportant gratiam, Odisse virtutes solemus exterum. Livoris istius haec causa est unica. Quin hoc magis summo labore incumbere Cunctos decet, virtutibus laudem bonis Nobis parare, gloriam, vitae decus. HI. Saepissime mirabar infortunium, Quod advenas vexat: spernuntur undique. Tantum veremur, nostra ne superbia Minuatur, et fastus premant nostros viri Sapientia praestantes. haud opinor hic Tam pertinacis nulla causa odii subest. DA. Obtestor hoc summi Dei atque maximi (Verbis meis procul invidia tamen) Babylonicas res non floruisse tempore Alio magis, nec ipsas inquam Persicas, Quam cum generosus iste Daniel Ex Israel captivus in Babylonico Praecelluit regno, clarus prudentia, In regis aula gessit rem dexterrime. SI. Miror quid hac in re tu Quaestor sentias: Quid sentiant illi, nos intelleximus. QU. Feliciter regi Dario quaelibet Tum contigere, cum vates Daniel pius, Babyloniae terris virentis advena, Zorobabel ut posthac erit semper bonus. SI. Mecum facis profecto. Nam sic sentio: Historias veteres si quis domesticas Non neglegenter lectitans excusserit. Satis superque exemplorum producere Poterit, quibus res ista fuat probabilis. Cum fertilem Iosephus Aegyptum pius Penetraret, et locum teneret proximum Regi, decus, summam et nactus potentiam, Magis viri semper, magisque gloria Accrevit, auctus non honoribus minus, Quam dignis ipse antehac fuerat virtutibus. Quae causa sit, praefectus annonae mihi Hic explicet velim, mihique suggerat. PR. AN. Si quaeris ex me causam, chare signifer, Dicam tibi verum, ut res poscit, ordine. Israelitae verum noverunt Deum, Hoc libere pronuntiabo iugiter. Designat hic in pluribus miracula, Sed maxime per hos quos iustos et pios Novit, licet statu servili serviant, Per hos tamen suam potentiam exserit. HI. Ego nil moror, quod quidem parum candide De gente Iudaeorum hinc inde sentiunt. Zorobabel hic, mihi probatus admodum Est nobilis, totus licet natalibus Obscurioribus plane provenerit. Multo tamen conducit hic regi magis Virtutibus, prudentia atque industria, Quam plurium Chaldaei vel autochthones. Et quid, parentibus bonis prosapiam, Genus meum quod duxerim virtutibus Sunt aestimandi, nobiles qui sunt viri. Virtute qui praecellit, ille est nobilis. SA. Ae. Est vera sane, quam profers, sententia: Generositas non sumitur a parentibus. Claro genere natus si quis, sed negligit Artes bonas, parentes dedecorat suos, Generi suo labem affert turpidinis. SA. ME. Res disputatione certe haud indiget. Thesaurus est longe optimus prudentia, Auferre quem nullus vel fraude vel dolo Poterit: viro qualem videmus inditam. Hunc nobilem dico, atque dignum principis Gradu, probatur indoles, Ac nescio, an possit certare maximis Qui claruerunt ullo saeculo viris. SCENA II. Miles quidam ambit succedere in locum Zorobabelis. Diadochus. Phrurarcha. PHrurarcha, quid miles petat gregarius, Auderto, quaeso amotis hinc ambagibus. Non te latet, quod cesset istud temporis Nunc militaris functio. Quare rogo, Pro me precator maiestatem regiam, Seu tempus id, sue postulet necessitas: Quod militem bonum fortemque convenit, Id sedulus curabo semper credito. PH. Miles tui rationem mi fortissime, Ut par erit, habebo sedulo, Meritis tuis debetur istud strenuis Ut tu satellitis fungaris munere, In hunc viri locum succedes arbitror. CHORUS QUARTUS. Ex Psal. XLVII. Omnes gentes plaudite manibus. PLausibus crebris populi frequentes, Voce festiva resonate laeti, Grata gaudentes Domino potenti Iubila ferte. Imperat celsus etiam potenter, Territans rerum Dominus caducae Incolas terrae, spatiosa mundi Climata rector. Subdidit verbo populos potenti Christus a cultu fidei remotos, Regna subiecit pedibus maligna Plurima nostris. Fecit heredes, statuitque regni Nos sui charam sobolem Abrahami, Quos pio sanctos adamavit almus Pectore Christus. Iubilo vectus Deus est ad astra Celsa, quem clara tuba voce tollit Aetheris summa ad rutilantis usque Climata caeli. Nunc Deum psalmis celebrate sacris, Et melo dulces canitote laudes, Cuncta regnanti cithara sonante Ludite regi. Rex enim terrae Deus universae, Iussa quae Christus iubet imperator, Factitent cuncti studio fideles Omnia prompto. Qui regit gentes, populos gubernat Extimos, sanctus Deus ille rerum Rector, in sancta sedet en honoris Sede benignus. Principes ultro et populi venere, Qui Deo subdant sua colla terrae, Quem ferunt multum coluisse semper Nam super reges proceresque terrae Altior, magnum et celebre gerentes Nomen, haud ulli gerit ipse sceptra Rite gerenda. ACTUS QUINTI, SCENA I. Zorobabel solus obambulat secum, ac Deo gratias agit. Zorobabel. BEnedictus o noster Deus celsi throne, Prudentia qui nunc me ornasti plurima, Servum tuum, beas tantis virtutibus. Vehendus es semper mihi summis laudibus, Dedisti quod servo tuo prudentiam, Per hancque dignitatem longe maximam, Nomen tuum multis iactabo laudibus. Beneficii tanti non obliviscar o Deus benigne, donec hosce rexerit Vitalis artus atque membra spiritus. Sit nomini laus et perennis gloria Semper tuo, et vitae diebus omnibus: Quoniam tuis largiris dona plurima, Nomen tuum per nostrum praedicabitur Os semper posthac, in cuncta saecula. Sed ecce Rex ipse, Darius ipse nunc venit. SCENA II. Rex dat Caduceatori publicandi decreti negotium. Darius. Caducifer. Heus tu Caducifer, legito bullam viris, Auro nitentem fulgido, verissimam Mentis meae testem recense clarius, Ut universi singulique intelligant, Zorobabelem propter hanc victoriam, Factum ducem postliminii Iudaici, Sicut prius Rex Cyrus destinaverat Abire liberos, et urbis inclitae Solymae instaurare mandans ille moenia, Fierique sacra summo ac maximo Deo. Sed morte rex et fatis interceptus est, Opus istud impeditum est fraudibus, dolo malo. Verum Dei nunc nactus ipse gratiam, ut Successerim regno ipsius tam florido, Prognatus ex obscurae gentis stemmate, Domum Israel ego manumissam volo, Zorobabel nunc eius rei volo ducem: Id esse firmum, publice pronuntia. CA. Quod me iubes curavero rex maxime, Negotium non est quod me morabitur. SCENA III. Caduceator publicat regis edictum de Israeliticae domus manumissione, datur Prius signum tuba. Caducifer. Buccinator. HEus buccinator, fac tubae clangor sonet. BV. Fungar meo probe, ut vide bis, munere. Nunc tuba datur signum. Silentium populares atque principes Praestate, dum decreta regis dixero. Favete linguis universi et singuli, Audite quae regis voluntas dictitat. Darius ipse Rex vester Babyloniae, Et Mediae, atque Persiae, atque Syriae, Phoeniciaeque, quae ad Libanum celsum sita est, Et Indiae, Aethiopumque, summi maximi Dei minister, universis singulisque Optamus et precamur vobis principes, Populique nostro passim sceptro subditi, Et gratiam et favorem Regis maximi, Qui cuncta nutu maiestatis concutit. Postquam mei regni satelles aulicus, Zorobabel, Israelis ex tribu suum Referens genus, summa virtute praeditus, Meruit suis virtutibus dexterrimis, Locum secundum post thronum istum regium, Efflagitavit ut suae gentis gravem Captivitatem, qua tenetur, solverem, Liceat domum postliminio reducier. Edicimus ergo, si quis Clementiae Nostrae favorem salvum et integrum volet, Nullo modo faciat viris negotium, Aut impedire tentet his iter suum, Solymorum ad urbem, at territorium Suum, ut colant agros suos, Deo suo Queant sacram domum instaurare, et moenia, Vastata ab Idumaeis, atque diruta, Faciantque sacra patrio ritu et modo, Vero Deo. Verum deum fatebimur, Quem cultibus piis veneratur Israel. Qui in re belli possederunt praedia, Agrosque, villas, casas, seu tuguria, Cedunto eis locum, et colant novalia In finibus patriis longo post tempore. Nunc annuo sumptu dabuntur aurei Bis sex viris sic mille, donec optime Structura templi consummatur incliti. Peragantur insuper Deo libamina Boum, satis palantum quoque ipsis de grege Dentur volumus haud gravatim regio. Et dignitatem Antistes servet pristinam Salvam sibi suam, et honores integros, Praestetur illis victus omni tempore, Ad rem sacram peragendam dentur aurei Sex mille in annos pensione singulos. Et exstruentibus pensetur praemium, Quod maximum est, libertas grata et aurea: Mercesque digna singulis laboribus, Communicatio laboris aequa sit, Et militi qui missus in praesidium, Ex aere nostro habeat suum stipendium. Thesaurus autem templi qui Babyloniae diu Servatus est illaesus retro tempore Salvusque longo, quem Nabuchadnezer is Qui duxerat captivos hos gravissime, Ad impios simulacrum cultus transtulit, Aurum micans, argentum seu solide nitens, Seu gemma candens, sive ebur sit Indicum, Sive ornamenta, vasa seu fulgentia, Reddantur istis cuncta nunc, procul mora Sit, stat meae mentis constans sententia. Non esse fas agnosco, gaza regia Quicquam sacrae rei teneri. Ob id volo, Quemadmodum prius Crus decreverat, Reddantur haec Domino suo aeterno Deo: Quod hactenus neglectum fraude perfida Septem tyrannorum dolo regnantium. Sed me Deus postquam respexit optimus, Faciam satis voto potentis, quod prius Zorobabel hic contendit a me sedulo. Edicta nostra haec servet, qui clementiae Nostrae sibi favorem affectat integrum. SCENA IIII. Datur nuntiis negotium, ut edictum per regna divulgent. Darius. Scriba. Ocys, Dramaeus, Tachistus, nuntii. NUnc archigrammateus quae sunt fidei tuae Commissa, non mireris: exsequere ocius. SCR. aut ARTI. Huc nuntii cursum volantes tendite, Audite quid regis velit clementia, Hinc aufer Ocys litteras, te proripe Babylonicas revise terras ocius. Tu, literae tradantur omnes, perfice. OK. O scriba, nunc iter paratus ingredi, Recte, optime curabitur quod praecipis. SC. Nec tu moreris o Dromaee longius, Fac commodo pergas abire tempore. De monte tu iubeto nunc Libani cedros Omnes secare, et conere bipennibus Structura templi ut consummetur incliti. Ne causa praetendatur ulla dicito. DR. Pro viribus conor meis discedere, Mandata quae sunt ocius nunc exsequar. SC. Terram Palaestinam Diactor ocius Perambula Tachiste, istud diploma da Populis, Idumaeam terram incolentibus. De pace namque publica est haec actio, Ex parte sunt mandata, quae praelecta sunt. TA. In me futura nulla discessus mora, Pervius hinc volabo more Pegasi. SCENA V. Phrurarcha intercedit apud regem pro milite, ut in locum Zorobabelis subrogetur. Phrurarcha. Darius. Scriba. Diadochus. Thraso. Anander. ESt quod petam a te Rex, pro nostro munere. Creandus est novus satelles, corporis Custos tui, qui fidus atque martius Sit: en virum fortissimum in re bellica, Cuius fides spectata nunc penitus mihi. Comperta ni sit vita militis probe, Numquam tuam rex fallerem clementiam Existimatione falsa credito. Sicut decet, se gessit hic viriliter, Et militis probe perfunctus munere. Quare mei me rex voti fac compotem, Non paenitebit hoc tuam clementiam. DA. Hic integer cum sit, fortis, cumque impiger, Edoctus ut primum, mihi nunc spondeat, Suo probe velit quod fungi munere. Heus scriba, verba huic dictita sollennia, Ut quid boni poscat munus satellitis, Sciat, suo et probe fungatur munere. SC. Adeptus est a rege si quis gratiam, Ut fecerit regni sui satellitem, Hic audiat quid munus eius postulet. Haec illius praescripta est norma et regula: Iurabit hic se velle summa iugiter Vigilantia observare regem, neutiquam A rege ne latum digitum discedere, Summa fide corpus regis tutarier, Forti manu a domesticis et exteris Arcere damnis, et malis periculis: Subeat prius vitae suae discrimina, Quam rex malum seu damna noxia sentiat. Subesse perfidam fidem si senserit, Mox incidet manus hic carnificis rudis, Rex ut prius decrevit hoc mitissimus. PH. Heus nunc manu forti bipennes arripe, Ne deseras quod ius iurandum te movet. DI. Certe meo rite perfungar munere, Putare quod velim, mihi et confidere. THR. Fortunet omne quod facis deus potens, Laetor secunda quod fortuna affulserit. AN. Fortuna saepe commodum fert alteri: Apparet illud hoc praesenti tempore. Quae laetior fortuna nuper contigit Zorobabel, haec nunc commodo tibi quoque. DI. Semper locus bonis datur virtutibus. Thesaurus ingens virtus est olympica. Virtutibus nihil exstitit praestantius. Virtus prudentiae coniuncta est optima, Satellitis nacto munus. Vos plaudite, Valete spectatores festivissimi. DRAMATIS FINIS. CHORUS V. Ex Psalmo CXXXVIII. Super flumina Babylonis, etc. Zorobabel. QUum sederemus rapidos ad amnes, Terra quos nutrit Babylonis altae, Flevimus, planctus miseri edebamus, Illachrymantes. Nam Sion mentem quoties subibat, Fudimus semper lacrimas amaras, Saepe nos tristes madido rigamus Flumine vultus. Musicas illic citharas dolore Fiximus ramis salicis amarae, Quas alit ripae gelidis aquosas Humor in uluis. Sorte qui dura tenuere captos, Festa poscebant citharae sonantis Signa, quaerebant caneremus ore Carmina tristi. Inter et nostros gemitus iubebant, More nos nostro ut patrio canamus, Exigunt cantus hilares Sionis Edere avitae. Quomodo cantus aliis in aruis Possumus laetos canere, hic alacre Quis diis quaeso melos insonabit Carmine vanis? Cum tui numquam meminisse possum. Civitas magnis opulenta donis, Amplius cum non poteris amari Patria dulcis, Tunc meet Musae taceat sonorum Carmen, ac nostrae sileant Camenae Non Deo deinceps citharae potenti Plectra sonanti. Intus haerescat stupido palato Lingua, si vivens meminisse cesso, Gaudeo si quid magis est futurum Urbe beata. Sis memor gentis genitor Idumes, Quam tuum tractent populum maligne. Saevior cunctis fuit illa nuper Hostibus urbis. Funditus mandat sacra civitatis Erui sanctae loca, iniquiores Ne qua pars possit superesse fundi Iussa iterabunt. Tu manu forti Babylon peribis. Lege qui reddat tibi cuncta eadem, Quique mensura metietur aequa, Dico beatum. Qui tuam prolem teneram secabit, Conteret saxis teneras puellas, Iste dicatur magis esse felix. Tempore quovis. EPILOGUS. AUdisse vos opinor omnes optime, Viri virtute quavis praestantissimi, Plantanda quod cunctis modis prudentia: Quam nationibus cunctis id conferat, Bonis si magistratus esset artibus Instructus, atque intelligeret cultum Dei, Non paenitenda res in urbibus foret, Quod proh dolor fit rarius. Sed quo brevis Oratio sit, multa praeteribimus. Iam quae vidistis, sunt opinor cognita. Hic, auditores, facta templi mentio. Sed forsitan sunt qui non intellexerint, Erroris hinc causam mali rapiunt sibi. Nam scripta Petri qui revoluit altius, Procul labore intelligit mysterium Venerabilis templi, domusque fulgidae. Non haec domus saxis quadriangularibus Constructa, templi signat hoc mysterium. Nunc Christianos innocentes, et pios, Per saxa tu quadrata imaginabere, Generata per baptismum sancta pectora. Sed in locatione tum fundaminis In primis observandum erit (sic arbitror) Ne sumptibus parcatur ullis, aut bonis. Nam pendet ex illo totum negotium. Fundamen illud virtus est heroica: Dico fidem, qua consummantur omnia. Numquid, domus ni fundamenta iacta sint, Non tecta, non paries ponuntur solide. Quare patres vos nunc rogamus optimi, Res sita nunc vestram penes est custodiam: Vos publicarum nunc rerum estis praesides, Existimate vestros ecce liberos, Nos, postmodum in vestros locos succedere, Sic ut Deus commiserit quibuslibet, Nos liberos putate praestantissimi Vestros viri: nos non sues, nos non canes, Nos publicae rei sed seminarium, Animosa gentis totius spes, credite- Quare pii si vultis esse praesides, Hoc aestimate lucrum praestantissimum, Ut collocetis optime fundamina, Quae sustinere possint structuram bene. Huc destinata quondam erant ecclesiae Piae facultates nostris maioribus, Alimentum ut senes primum, dein literis Iuvenes piis enutrirentur liberi. Non est satis, honos divini numinis Si duret tam diu, quam vita permanet: Doctis viris est consulendum in posterum. Rem publicam considerate rectius, Hoc diligenter vos monemus, o viri. In pace nunc abite, et hinc discedite. Multas, viri, vobis habemus gratias, Quod nos dignati estis vestra praesentia. DIXI. ERRATUM.

Pagina 528. vers. ultimo lege, probatur liberalis indoles. DRAMATUM SACRORUM TOMI SECUNDI FINIS.