Guelfus Redivivus sive Historia De Guelfo, huius nominis sexto, Baioariae, Hetruriae &c. Principe, a Conrado III. Imp. Aug. in arce Weinsperga obsesso, Coniugisque suae Idae, Godefridi Comitis Calbensis Filiae vafro sed honesto consilio, ex praesenti mortis periculo erepto : carmine heroico expressa, nuptiisque augustiss: auspicatiss: Friderici-Hulderici, Guelfii, & Annae-Sophiae, Brandenburgiae / Subiectißime, demisißime consecrata ab Henrico Meibomio. Machine-readable text Meibom, Heinrich: Guelfus Redivivus. - Helmstedt, 1614. Meibom, Heinrich Meibom, Heinrich XML version, markup prototype, December 1999 Ruediger Niehl markup Camena
http://www.uni-mannheim.de/mateo/camena/ meibom1 Meibom_guelfus.html s001.html Meibom_guelfus.xml meibom1/jpg html Helmstedt: Jacob Lucius, 1614.

Regeln fuer Texterfassung 04/2000

not necessary

 02/2008 Reinhard Gruhl markup text typed - structural tagging completed - no semantic markup - no spell check - no orthographical standardization GVELFVS REDIVIVVS siue HISTORIA DE GVELFO, huius nominis sexto, BAIOARIAE, HETRVRIAE etc. Principe, a CONRADO III. IMP. AVG. in arce VVeinspergâ obsesso, Coniugisque suae IDAE, Godefridi Comitis CALBENSIS Filiae vafro sed honesto consilio, ex praesenti mortis periculo erepto, carmine heroico expressa, nuptiisque augustiss: auspicatiss: FRIDERICI-HVLDERICI, Guelfij, et ANNAE-SOPHIAE, Brandenburgiae, subiectissime, demisissime consecrata ab HENRICO MEIBOMIO, Poeta et Historico. HELMAESTADII, Ex officina typographica Jacobi Lucij, Anno M. D. C. XIV.
IOANNES BODINVS Andegauensis Gallus prooemio in Methodum Historicam.

LAurentius Medices (is qui litterarum parens vsurpatur) sine vllis medicamentis (quanquam historia salutare est medicamentum) a morbo conualuisse dicitur, ex eius historiae narratione, quae fertur de Conrado III. Imp. qui cum Guelfum Bauariae Ducem obsidione diuturnâ fregisset, nec vllis conditionibus a propositâ susceptâque vrbis euersione deduceretur, ad extremum victus nobilium foeminarum precibus permisit, vt inuiolatae abirent, eâ lege, vt nihil ex vrbe, nisi quod humeris possent, exportarent: tum illae, confidentiâ maiore dicam, an pietate? Ducem ipsum, maritos, liberos, parentes, ab humeris suspensos gestare coeperunt: ex quo Imperator tantam voluptatem cepit, vt effusis prae gaudio lacrymis, non modo feritatem et iracundiam ex animo penitus deposuerit, verum etiam vrbi pepercerit, et amicitiam cum hoste omnium acerrimo contraxerit.

SERENISSIMO PRINCIPI AC DOMINO, FRIDERICO-HVLDERICO, DVCI BRVNSVIGIO, et Illustrissimae Heroniae, ANNAE-SOPHIAE, BRANDENBVRGIAE, sponsis, felicissimis, de auspicato matrimonio gratulans hoc domesticum Germanicae virtutis et fidei exemplum reuerenter offert humilimus minister HENRICVS MEIBOMIVS, Poeta et Historicus.

 EXemplum fidei muliebris, et horrida iussa Consilijs elusa vafris, mortisque propinquae Faucibus ereptos proceres, mirante Senatu Imperij, iuuat in medium producere, et aeuo Sistere praesenti. Toties largita Poetae Eloquium numerosque tuo, nunc IVLIA venam Diua moue, cantusque praei, quos comminus Albis, Eminus algentis discant vaga flumina Rheni, Danubiusque celer. Series pulcerrima, longae Ambages, sed summa rei fastigia carpam. Postquam res hominum instabiles et sceptra reliquit Regnator Boiûm HENRICVS, quem fama Superbum Nominat, exstincti terras inuasit ad Alpem, Danubiumque potens Guelfus, quod crederet arua Deberi fraterna sibi, nec legibus vllis Externo regnanda Duci: sed nouerat idem Caesaris implacidum pectus, sparsosque minaci Inuidiâ mores, cui Guelfos crescere durum Suspectumque nimis: vocat ergo binominis Istri, (Plurima pollicitus) Siculumque in foedera regem. His opibus fidens praeptas protinus vrbes Aggreditur dedique iubet: pars territa paret Ante tubam: pars bella pati pro Caesare, et acri Austriaden (huic Caesario data munere tellus Norica parebat) statuunt Mauorte tueri. Praeualuit Guelfus, quem pectoris arduus alti Spiritus, et robur membrorum armabat in hostem: Adiecere animos diuersis partibus orbis Subsidio missae gentes: quibus omnibus impar Quae male quaesierat LEOPOLDVS regna reliquit Contentus celerasse fugam, vitâque reuerti Incolumi. Vt sparsa est inopini fama tumultus, Infremuit Caesar: visa est iniuria toti Illata Imperio, et maiestas crimine laesa Sacra nouo. Coeunt summo cum principe regni Culmina, mitrati proceres, alijque Dynastae, Quos alit innumeros latis Germania campis. Res erat in medio, nec quemquam facta latebant Effera, manantes ciuili sanguine campi, Exustaeque domus inconsuetaeque rapinae, Omnibus ante oculos. Scelus exitiale vocabant: Vi factum, fieri potuit quod iure: proterui Exemplum fastus poenâ grauiore domandum. Oderat audacem procerum pars maxima Guelfum, Impatiens quemquam reliquis praecellere, et esse Quem metuant omnes: cum sit, quo nomine flagret Inuidiâ, liuor maiores suscitat iras Facta infecta canens. iam tum tristissima Guelfis Omina, difficileque vices, lacrymosaque fata Cudebant Parcae: docuit post exitus ingens. Ille quidem exsilio fratris, casuque sinistro Cautior, offensos regni mollire Quirites, Atque ipsum placare caput rationibus aequis Enixe studuit: sed qui praeuenerat astu AEmulus, obtinuit caussam, ferturque Senatus Iudicio auxilijs dignus. Tum sceptra iubetur Norica, Boiorumque solum, dimittere Guelfus: Ni faciat bellum exspectet. Nil territus ille, Caussa bona est, inquit, tantum aequius ante tribunal Conueniar: non iura reum legesue relinquent: An valeant dubito. tuus ô carissime nobis Ante oculos, germane, rogus. scio acerba meorum Circumstare odia, et non inferiora parari Damna mihi, at nunquam sine sanguine nostra relinquam, Nec meus impune spolio ditabitur hostis. Sunt et opes nobis, et belli gnara iuuentus: Addent se socios Siculis qui praesidet oris Vndarum terraeque potens, quique imperat Hunnis, Ambo animis magni reges: percellet vtrumque In caput hoc insons vibrati fulminis ictus. Nec solum fortuna premet. tua numina testor, Arbiter omnipotens rerum, suprema potestas, Inuitum patrijs inducere finibus hostem Externum, bellique nefas: vis improba sontem Fecit, et indigne rapti violentia iuris. Haec vbi dicta dedit, confestim mandat adesse Signiferos bellique Duces: lustrauerat ante Ingentes equitum cuneos peditumque phalanges, Roboraque et vires norat: discrimine tanto Non satis esse putat: viduantur ciuibus vrbes, Agricolis pagi, et noua cogitur vndique pubes. Tum quoque Trinacriae regnator, et armifer Hunnus, Foederis admoniti, socio dignentur adesse Consilijs, fidâque manu, quem iure rogantem Secum agier, violens iniuria perdere quaerat. Diditur extemplo Germanas fama per vrbes, Armari Guelfum, et vicinos poscere reges Ingens auxilium, quem si fortuna sequatur, Vlturum fratris mortem, regnique coronam Ereptam Sueuis alij iura omnia contra Marte tributurum. maior formido periclis Imperat arma viris, bellique inflammat amore. Ipse suas primus reficit cogitque cohortes Arbiter Imperij, miseri post fata Superbi Indignamque necem sumtis elatior armis, Plusque ferox nimio: huic comitem sese impiger addit Austriades LEOPOLDVS agens in praelia turmas Danubij a ripis Oenoque tumente profectas: Quem sequitur Mysus, Francusque valentior illo, Et grauis Heluetius, Frisijque paludibus vdi, Quique Amesin Rhenumque bibunt, genuinaque proles Cattorum Bataui. Solus seu pacis amore, Seu partes Guelfi amplexus, tranquillus ab armis Abstinuit Saxo, nec Caesaris impulit iras. Si tibimens inferre Getis lacrymabile bellum, Euxinique truces longaeque Propontidis vndas Armatâ transire manu, ne barbarus vrbi Vlterius Solymae, atque Eois imperetoris: Quid differs hoc, Caesar, iter? duc agmen in hostes, Nondum cognato respersum sanguine, nondum Expertum ciuile nefas. Pars maxima sacri Ante tubam belli patrijs occumbet in agris Per tefacta nocens, si non incendia sistas AEquus, et insonti properes ignoscere Guelfo. Parce aliquid labis surgenti aspergere famae, Inuidiâque onerare caput. Vis nulla coercet Scriptorum calamos, quo ducunt gesta sequuntur Legibus adstricti: non ignorabitur vnquam Quicquid ages hodie: seros adstare nepotes Crede tibi, cunctisque oculos intendere factis. Tempus erat, quo flauentes vindemitor vuas Intuitus vacuis disponit dolia cellis, Praelaque cum labris renouat, ne frigora Bacchum Improuisa necent, et spes intercidat anni. Iamque locum miles confluxerat omnis in vnum Imperij vexilla sequens, Guelfumque paratus Cogere ad obsequium, velregno expellere auito. At Caesar satis esse ratus, quod conferat illi, Nec quid cunctandum vlterius: nisi perdere certum est Fortunam, properemus, ait: non ensibus hostis Pugnabit tantum, fortiue nocentia dextrâ Spicula, et infestas torquebit strenuus hastas, Mille dolos addet partes se vertere in omnes Callidus, et vulpem rigido sociare leoni. Haud ignota loquor: non fulminis ocyor ignis Fertur in vmbrosos saltus, et robora quassans Obuia, terribili replet nemora alta ruinâ. Dixerat, illi vno respondent ore paratos. Quid nectis generose moras? da Pannona, Caesar, Da Siculos hostes: nec nos mare diuidet illis, Danubiusue rapax: praeeuntia signa sequemur, Vel moueas vltra Gangen, et inhospita rura Feruentis Libyae. Guelfum vicisse laborum Primitiae sunto: sperabitur acrior hostis Inuenietque viros. Non falsâ mente locutos Persuasere truces vultus, collisaque parmis Gesa cauis. nusquam et nunquam victoria vtrinque Maiori quaesita fide. furit acer in armis, Exspectatque manus hostiles Guelfus, at illum Si queat, incautum damni, et niltale timentem, Perdere nil dubitet Caesar. pro dira cupido Vindictae, regnique sitis! pro nescia corda, Quantum bella nefas! Qui leges pacis honestas Diceret, et nimias monitis compesceret iras, Cognatasque manus excusis iungeret armis Defuit heu patriae! quosmites esse iubebat Sanctius officium, crudoque resistere Marti, Degeneres pugnare volunt, stimulisque fatigant Iampridem infensos paci, ingratosque salutis. Damnum ingens vtrinque datum est, nec rustica tantum Tecta, putresue arsere casae: vagus ebstulit ignis Oppida, firmatasque altis in montibus arces. Sacrilegas sensere manus delubra, nec aris Tuta fides, miseroque satis fugisse colono, Caetera praedo tulit. Quid plusquam immania monstra Obscoenae Veneris, raptasque ad stupra puellas Ante annos viresque, loquar? quid probra senectae Illata, et laesos non vno crimine canos? Scilicet hic belli fructus, vindictaque culpae, Cui secura quies et pax innoxia sordent. Marte quater pleno pugnatum fertur, vtrinque Ancipiti palmâ: finem dedit vltima virtus Indignata moras, suspensaque praemia tanti Ponderis et curae: Quae Tigrim iunxit Ibero, Nilum, Rhene, tibi, domitrix terraeque marisque Alituum regina fugam celerare coegit Multum indignantem Guelfum, quem pectore forti Hostibus, haud tergo notum, loca quaerere tuta Tunc demum stupuere Duces, pauidumque secuti Commisere suam muris valloque salutem. Vrbs antiqua iacet vitrei prope flumina Nicri Thebanae Semeles nato sacra: plurima circum Vineta, et patulae valles riuique sonantes, VVinspergum dixere patres, quod copia vini Multa solo. Tenuis primum et sine nomine vicus, Paullatim melior coeuntis ab agmine vulgi. Donec fossa duplex, murorumque edita moles Circumducta loco faciem dedit vrbis, et orae Praesidium toti. Huc iampridem Guelfia coniunx Ancipitis belli metuens casusque sinistri, Et matronarum numerus confluxerat ingens. Clade minor geminâ profligatusque recepit Huc quoque se Guelfus stipatus parte clientum, Quorum virtuti fortuna pepercerat aequa. Degener, et magnos non aequature parentes, Quid latebris quaeris? campo te crede patenti Fortior a damnis, sparsasque recollige vires, Fortunamque iterum, bellique pericula tenta. In tefata tui generis, tristisque ruinae Principium infelix: tecum vincitque iacetque Nondum luce fruens: serus tua sentiat arma Auxiliumque nepos, quem vel donare salute, Vel priuare potes: si palmam liqueris hosti In vos surget atrox longorum tela malorum. Victus erat Guelfus, fususque exercitus omnis, Non tamen abstinuit Caesar, domitumque putauit, Cui vita incolumis, bellique cupido nouandi, Multorumque fauor. Placuit confidere sorti, Successusque vrgere suos, nec parcere ferro, Nec flammis, donec captiuo vincula collo Induat, aut animam diffundat in arma rebellis. Spargitur interea rumor per castra, fugatum Guelfiaden magnâ procerum cum parte subisse Moenia VVeinspergi, desperatoque Gradiuo Credere se muris, atque illic velle superbi Victoris spectare vias, quidque audeat vltra. Nec mora, per latos iterantur classica campos, Impauidaeque manus belli suprema sinistri Conficere, atque vrbem premere obsidione iubentur. Quos vbi Caesar ouans ardere in praelia vidit, Talibus affatur; meliori fidere caussae, Et sontem transire reum, vitamque pacisci Ausi pro patriâ, et regni nutantis honore, O vere Germana manus, victoria nobis Parta quidem, sed viuit adhuc, quem vicimus hostis. Plus metuo factis superet: non ille vacabit A scelerum motu, media inter claustra, nocendi Vindictaeque auidus, quae nobis inferat arma Quaeret, et inueniet. Si saluos esse penates, Si patriam vultis, totas effundite vires: Extremum ferri superest opus, exsulet hostis Extractus latebris nostroque fugetur ab orbe: Aut patrijs, turpi pacem quibus abstulit ausu, Immoriatur agris: et cui se credidit exspes Ante necem domini videat procumbere molem. Dixerat, et pronae facile assensere cohortes, Elatasque alte quoscunque, inuadere muros Aut celsas iubeat in planum effundere turres Promisere manus. Dum comminus ista geruntur, Victorisque truces animos, bellique nouandi Consilium praeceps, promptasque ad dira phalanges, Guelfo fama refert curis vrgetur acerbis. Spem dare non modicum poterant, quae prouida dudum Sancierat natura loco, quaeque improbus annis Pluribus addiderat munimina fortia sudor. Parua Ceres, vacuumque penu, densataque moestâ Turba fugâ, fregere animos: quod acerbior ipsâ Morte timenda fames, morborumque agmen in arctis Moenibus horrificum: matrum numerosa caterua, Impubisque manus tantis collecta periclis, Excutit, heu! lacrymas: temere et discrimine nullo Poenitet admissos. Illi quod rebus egenis Restat, adoratos satagunt inflectere Diuos Supplicibus votis, delubraque thure vaporant. Robur, opes, animos speculatus in agmine Guelfus Diffisusque sibi mittit, qui Caesaris iras Leniat exorans veniam: praestare paratum Quod leges et iura velint, modo gentis honorem Non minuat: bellum Austriaco mouisse coactum: Armatâ pulsum dextrâ, qui primus ad arma Prosiliens leges vetitis praeuenerit ausis. Haud aliam motûs caussam: satis esse cruoris Innocui fusum, desolatosque penates, Non nisi cognatae, dictu lacrymabile, gentis. Cogitet hoc victor, Diuisque similimus ipsis Dum queat, esse velit. Postquam haec legatus ad aures Caesaris et procerum, quo par erat ore, tulisset Nulli operae parcens, vt belli tolleret aestum, Fortunas seruaret hero, durissima contra Pectora, et auersos meruit cognoscere vultus. Cui demum sic Caesar ait: si foedera rupta Maiorum sancita fide seruataque longum: Si fusus sine more cruor, stratique penates Procubuere solo, respondeat efferus auctor, Non ego, qui cupidus belli praecidere caussam Ius vtrique dedi maturus, et aequa poposci, Haud placitura tamen: ferri prior vsus ad arma Nunc rapit inuitum et contemtum avertere cogit. Tu vero refer ista tuo responsa tyranno: Quid pacem tam sero petit, postquam omnis in armis Patria, et aeratae circumstant moenia turmae? Tum decuit, cum bella videns inopina parari, Ponere tela manu et iuri parere monebam. Nunc veniam sperare nefas. imo accipe porro: Nemo ex hoc numero, quos secum perfidus illic Guelfus habet scelerum socios caussasque tumultus, Impunitus erit, leto morientur eodem Quos furor infelix eadem pertraxit ad arma. Foemineo tantum sexu (nihil iste nec ausus, Nec potuit) parcam: nunquam generosior ira Saeuit in imbelles: quin hoc quoque muneris addam, Tollere quae gaudent, humerisque imponere possunt, Siue aurum gemmasque velint, auferre licebit. Vlterius tentare veto. sic fatus in arcem Oppositam strictum vibrabat fortiter ensem. Stabat in excelsâ murorum parte, supremum Responsum opperiens suspectaque nuncia Guelfus. Quem procul vt vidit rediens legatus ad vrbem, Viximus, exclamat: non te tua plurima virtus, Non ataui reges et vtroque in sanguine Caesar, Tutum, Guelfe, dabit, nec quae tibi patria debet. Mors iurata viris est omnibus: ipse furentem Testatumque truces oculis flammantibus iras Semianimis vidi regem. Compescuit heros Plura locuturum portisque admisit apertis. Tum demum exposuit visa atque audita, furorem Victoris, tristesque minas, mortemque paratam Obsessis. his addit opes et robur in armis, Quod Siculos Hunnosque premat, quod terreat orbem Mole suâ, si forte velint incessere bellis. Spes vitae nuribus solis concessa siletur Ad tempus, tantumque patet tibi Guelfia coniunx IDA, potens animo linguaeque imponere frenum. Vix ea legatus trepido vulgauerat ore Nuncia, continuo gemitus clamorque per vrbem Auditi: pars Augusto se dedere suadet: Pars negat, et letum si non auertere possit, Saltem aliqua differre cupit: non nemo furorem Guelfiadae incusat tacite, qui seque suosque Imprudens stolido regni maioris amore Perdiderit. dubium nunc esse, an viuere possit, Aut regnare domi: nil formidasse quietum Contentumquis. Non ignorare susurros Istos, Guelfe, potes, sed dissimulare necesse est. Interea lento descendens agmine campos Occupat ingentes exercitus. hîc sua Caesar Castra locat, pinnasque nigrâ Iouis alite signat. Illic Austriacus figit tentoria, cui se Haud impar iungit Sueuus vexillifer olim Imperij lectus, quo nunc quoque iure superbit. Francus idem, Mysusque facit, Boiûmque phalanges. Arctatur longinquus ager, nec sufficit hosti Ostentare minas. Non est opus, inclite Caesar, Tantorum impensis operum, non robore tali. Iam suus est hostis misero intra moenia Guelfo, Hostis atrox obscoena fames, quae praeuia secum Milie trahet morbos et ineuitabile letum. Moenia iam bifido vallauerat vndique gyro Caesar, et vndantes numeroso milite campi Horrebant late, glomerataque puluere nubes Immundo piceam tollebat ad aethera molem. Continuo bello signum dat rauca cruentum Buccina, et alterno percussum verbere ahenum. Non ita perrupto decliues aggere campos Obruit, et lato stagnans sese aequore pandit Passa moras longum frenataque molibus vnda: Vt volat hostiles ad fossas quicquid in armis Guelfiaden contra. Tellus vicina profundo Ingeritur factura viam, qua insistere vallo, Quâ liceat conferre manum: nec talia passi Longius obsessi: telorum grandine multâ Incessunt turbantque viros. par ardor vtrinque, Sed non aequa manus: vincit quae dimicat extra: Moeniaque accedit superato proxima vallo. Tum vero furiata cohors incumbere muris Certatim, et socio partiri marte laborem. Pars aditus quaerunt subter fundamina opacos, Nequicquam: solidâ tellus vetat inuia caute. AEratas alij tentant perfringere portas, Grandiaque impulsu conuellere saxa frequenti Protecti clypeis, quos telis desuper vrgent Et facibus ciues. Dum comninus ista geruntur, Eminus attollit vastos ballista molares, Inque domos turresque iacit: mox impete eodem Fulminat adductis vibrata phalarica neruis Excidio multis, quos hîc ferit horrida moles, Illic disiectaeque trabes auulsaque saxa. Vndique consurgens ferit aurea sydera clamor. Quattuor iste furor soles durauit, vtrinque Non epulis somnoue dato: vix poscitur vnda Flammatae properata siti. pro fortia corda In commune nefas, promtasque ad crimina dextras! Desierat Mauors affligere bellicus vrbem Indulgens spacium curandis vtile laesis, Sed non atra fames. absumtis omnibus escis. In pecudum vocat illa cibos, et gramine crudo Furfuribusque nigris ieiunos pascere ventres Imperat. Hoc monitus Caesar, non ampliûs armis Clamat opus, seruate vias, ne deserat vrbem Colluuies damnata neci. fugere secures Victoris, letique genus non turpe caduci: Obscoenâ iam tabe cadant, viuique tenacem Palluatim membris videant inserpere mortem. Luna quater niueos absconderat aurea vultus, Atque iterum pleno toties effulserat orbe, Ex quo VVinspergum miles vallauerat armis. Iamque infelicis vitae pertaesus, et aegram Amplius impatiens sortem spectare suorum, Guelfiades vnum hoc animo voluebat, amatae Parceret vxori, vitamque relinqueret illi, Et quicquid miseris nuribus donauerat hostis. Ergo, qui vpacuam sexus vtriusque per vrbem Restabat, populum primi sub lumine solis Mandat adire forum, atque illic audire supremum Consilium vocesque Ducis. vix ista satelles Attonitae trepidus per vicos sparserat vrbis. Nec mora, conueniunt matresque virique puellaeque Et iuuenes, canique senes, miserabile vulgus, Si tremulos spectes gressus, si pallida longâ Ora fame, exesasque genas, intectaque solâ Ossa cute, et nullo suffultas sanguine venas. Quos vbi consertos quid polliceatur egenis Exspectare videt, lacrymis ita fatur obortis: O quondam non cara minus, quam dedita nobis, Nunc aeque miseranda cohors, vbi nulla salutis Spes superat captis, et possidet omnia victor. Heu fuimus ciues! letumque aut inferet ensis Hosticus, aut violenta fames: ad vtramque paratum Inuenient me fata necem, nec degener ibo Ad patres segnisue meos. exempla secutis Nostra sit idem animus, nec cassis lumine clarum Nomen, et inuidiâ deerit cessante sepulcrum. Ista tamen nostri solatia discite casus: Caetera difficilis, et parui criminis vltor Immodicus Caesar, clemens hoc annuit vnum Foemineo sexu: viuant, et dote fruantur, Quantum humeris auferre valent. agnoscite nondum Omnino transisse DEOS, oblitaque nostri Numina. Parte iras aliquâ si mitigat ille, In nobis minuatur amor, patiamur abire Quod retinere nocet. mentem ne forte remutet, Ite nurus, spoliate domos, et ponite tergo Spem sibi quaeque suam: diro seruabitur hosti Quod reliquum, aut flammis. dicturum plura cadentes Impediunt lacrymae, et vocem dolor intercludit. Non mihi si vatum sublimes triga cothurnos Commodet, Argolicis labentia Pergama flammis Qui canit, Emathiosue ausus decurrere campos, Aut qui fraternas acies incestaque regna Intonat, expediam versu suspiria, planctus, Et lacrymas vrbis post verba nouissima Guelfi. Si male defensas penetrent victricia portas Agmina, et immanis vicos se fundat in omnes, Ore manuque auidâ minitans incendia miles, Haud alio fuerint vultu populusque patresque Semianimesque nurus. stant omnes corde gelato, Deiectique oculis nec laxant vocibus ora. Fortior vna viris et moestis matribus, isthaec, Incertum, seu sponte suâ, seu iussa, locuta est: Vidimus irati furias flammataque regis Pectora: cognatas viduauit ciuibus vrbes: Desolauit agros: inclusi moenibus altis Exspectant suprema viri: penuria rerum Emaciat cunctos. nec tantis ille mouetur Supplicijs, animi calidos vt mitiget aestus. Et libeat nobis illi committere vitam? Tradere quod carum est? non si vel Tartara iuret, Vel superos, credam sincerâ mente locutum. Quaerit opes auidus sine caede et sanguine nostras Permetuens igni ne desperata iuuentus Eripiat manibus foedis victoris iniqui. Nec dubitem oblitum superûmqui suique furenter Ad scelerum quaeuis portenta vocare puellas, Ingenuasque nurus: hosti ne credite ciues. Foemina, quis metuat? populum commouerat omnem Voce breui, grauido quae pectore plura tenebat, Intercepit iners strepitus et murmura matrum. Ire negant, hostique viris adstare relictis, Quem qualem inueniant dubium: commune sepulcrum Tam diram properare famem, quam Caesaris enses. Non tulit vlterius motos saeuire tumultus, Sola animi compos et adhuc interrita coniunx Guelfia. Sauromatas, inquit, positosque rigenti Sub Boreâ Dacos, et diri nominis Hunnos, Haud pudeat temerare fidem. Germania constans Promissique tenax per totum spargitur orbem. Parcite de mundi domino sentire sinistre, Et sanctum infamare caput. Nil illius arma Demoror, aut casus nostros: quod vita relicta est, Quod bona, contemnam? magno mercetur vtrumque Si qua sapit. Permitte tuae, permitte maritae, Quod norim, haud vnquam vel verbo laese procaci, Vt tibi me seruem, patriam te sospite donem. I dromo, et augusti placidas ad Caesaris aures Haec mea dicta refer pectus motura sacratum: Cras vbi se Titan ostendet candidus orbi Me tibi, magne parens, cum coetu supplice sistam Concessis onerata bonis. Quae dixerat ante, Nunc iterum firmat Caesar: dignissima nostrâ Et veniâ et vitâ, pollutos linque penates, Et castris te crede meis cognata virago. Fer tecum, quae ferre potes solatia luctus Exigua ingentis, dominam sua praeda sequetur. Nec plura. obsessae reddens se nuncius vrbi Pacta manere refert: properent fulcire salutem, Fortunam variare moris animosque potentum. Tum demum tacita pridem quod mente premebat Confusae factura palam sermonibus vrbi Guelfia sic orsa est: animo carissime nostro Pone metum coniunx, curas secludite ciues. Monstrauit Fortuna viam, quae liberet vrbem Milite, vos leto: quae nostrum spargat in orbem Nomen, et extremos mundi deducat ad ignes. Dat vitam miseris, quantumque auferre valemus Indulget Caesar: satis, ô, si nouimus vti. Haud ego congestae rapiam mihi pondera massae, Non maris Eoi lectas in litore gemmas, Non ebur aut Tyrio fulgentes murice vestes: Tu spolium, tu praeda mihi, te prona recuruis Tollam humeris, coniunx: soboles gestabitur vlnis. Has ego victori exuuias interrita magno Ante sacros sistam vultus, ignoscet vtrique Ne dubita: haud vnquam memini tam numinis aequi, Tam prope me superos. Vestigia nostra sequentur Intrepide matres omnes, pariterque puellae Haud alio quam nos oneratae pondere terga. Securos promitto abitus tutosque receptus. Haec effata palam cunctorum lumina soluit In lacrymas. vox vna foro: tam digna marito Principe, quam veteris praelustrisanguine Calbae, O praestans animi mulier. tibi mentem animumque Inspirat pater omnipotens, patriaeque ruenti Subsidio mittit. tu numine freta secundo Iquo fata vocant, et nos rape in omnia tecum. Postera vix primâstringebat lampade terras Orta dies, adsunt propere matresque virique, Euentumque rei dubiae cognoscere gaudent. Nec mora, Caesareis quae stabat proxima castris Ferro tota rigens et vectibus obsita centum Porta relaxatur: motis magno impete valuis, Strident aera, tremit tellus, fragor intonat alte. Edidit hinc turri signum speculator ab altâ. Quod fimul auditum, castris effusa iuuentus Obsedit numerosa viam, nec defuit ipse Caesar, et aurati proceres, spectare volentes Foemineum erumpens latebris moerentibus agmen Parua ferens secum periturae fragmina sortis. Ilicet exclamat generosâ Guelfia vocem: Quae cumulet nostram, vel dissipet hora salutem, Venit, amica cohors, tentanda est alea casus Ancipitis, dubiusque fauor. laudabimur illic, Si videant posito properari ad pacta timore. Ergo age, ceruici, coniunx, imponere nostrae, Ipsa subibo humeris, nec erit res ista pudori. Inueniet laudem pietas: vos ordine matres Ite alacres mecum praedasque ostendite vestras. Haec effata oneri succedit cernua caro, Exemploque praeit: sequitur pulcerrima turba, In quibus haec vlnis sobolem, tergo illa maritum, Confectumue annis, aut longâ tabe parentem, Sustinet. ad caros credas properare penates Haud Ducis offensi vultus, inimicaque castra. Obstupuit dulci laetatus imagine pompae Caesar, et obtutu tacito stetit: exprimit vdas Connubialis amor lacrymas, auditaque nusquam Prodigiosa fides. habitas indignius aequo Iam pudet, et vellet nihil esse seuerius actum, Succursumque fami. Nunquam vertigine tantâ, Nunc venit in terras, terris nunc eripit vndas, Oceanus; fluctuue ferit septemplice portum Aulidis, Euboicoque mari confinia rura, Mobilis Euripus, quantum variantur in horas, Inque dies, humanarum sublimia rerum. Gloria, robur, opes, atque inuidiosa potestas, Demutant dominos, nec longum in sede morantur, Quam fortuna dedit. Caesar dum talia secum Exigit, et magni exemplum memorabile Guelfi, Fataque fortunasque putat, mitescere totus Incipit, et placido moliri pectore pacem, Immotamque fidem. Sed non peruertere mentem Caesaris, abstinuit liuor: linguam ille veneno Suffusus, dolus, inquit, adest: postquam omnia frustra Tentauit, solitas properat veterator ad artes Imperij fulmen sensu elusurus inani. Et scelus hoc impune ferat, nec poena sequatur? Vtere iure tuo, Romani maxime rector Nominis, iniussoque oneratas pondere matres Argue sacrilegae fraudis, scapulisque rebelles Detrahe, et immiti damnatos plecte securi. Hac placeat mercede vafri pellacia Guelfi. Pronior at veniae, multoque remissior heros Irascens monstro tales dedit ore loquelas: Et me fata velint aliquâ clarescere laude, Quam tamen auerser? pudeat tot regibus ortum Natali regnasse solo, famaeque parandae Ignorare modum. Viuacibus insita cartis Haec eat ad multos pietas, nec desinat vnquam Guelfia laudari coniunx: vt parcere possim, Et vitam donare reis diademate saluo, Repperit illa modum: letum prohibere marito Dum studet, aeternum largitur viuere nobis. Dixit, et accelerans trepidum se vertit ad agmen, Intentosque oculos per singula corpora voluens Vertice nudato verbis ita fatur amicis: State piae matres, et amico pondere lassos Exonerate artus: pietatis amore remitto Ius, iramque meam: didici mortalia cautus Metiri, dubiasque vices. Fortissime primum Viue meo iussu, et maiorum, Guelfe, tuorum Sceptra tene: viuant etiam tua castra secuti, Quo sint cunque loco, patrimoniaque integra seruent. Regis opus ditare suos, non perdere ciues: Hac placeam famâ. si quid Mars vltor ademit, Gratia restituet. quin ne malus ingruat error Consopita nouâ renouans incendia flammâ, Sancio praeteritis aeterna obliuia rebus. Vnanimes redeant in pristina foedera dextrae: Quodque iubet pietas, nostro quod nomine dignum, Contra hostes armis; in nos pugnemus amore. Iamque adeo hac mecum in castris conuiuia luce Laeti agite, ad vestram pransum cras ibimus vrbem. Ipse ministrabo Bacchum atque obsonia mensis: Scilicet hoc omnis tollatur pignore rancor. Vltima mouerunt animos et pectora verba: Nec deerant lacrymae, nec vota: quod vtile sydus, Quae te fausta dies, mundi dignissime rector, Tam similem superis ingrato protulit orbi? Tarda sit illa dies et nostris serior annis, Quae tibi pro fragili paret immortalia regno Sceptra, fatiscentemque aeterno mutet honore. Hei quantum est victo sapiens si obuenerit hostis, Haud stupidus stolidusue! truces hîc asperat iras Semper, et humanum rabido sitit ore cruorem. Mitior ille animum frenans miserescere mauult, Quam saeuire odijs: palmam putat esse supremam, Si pudor illaesus: si non violetur honestas: Patria si metuat pinguescere sanguine tellus. Nulla dies vnquam roseo iucundior ortu Illuxit tibi, flaue Nicer, quecunque vagantur In ripis luduntque tuo sub gurgite nymphae, Non audita prius tanti spectacula facti Personvere modis, plausuque excepta secundo Ad vada ???uisi retulerunt extima Rheni. Qui rerum dominus post fractas Tybridis vndas, Et Byzantini prostrata cadauera regni, Nominis aeterni facinus, nulloque madentem Sanguine, et ingenio partum, non Marte, triumphum, Germanamque fidem, longinquas misit in oras. I nunc et Minyas Lacedaemon inclyta matres Carceris ex rigidi, mutatis vestibus, antro Damnatos morti refer emisisse maritos. Scilicet hae tenebris et opacae munere noctis Defensae vigilum potuerunt fallere vultus. Luce palam sanctum facinus matrona peregit Guelfia, et irato fidens sese obtulit hosti Qualis erat, nec fraude oculos delusit inertes. Impleat haec fastos pietas, vatesque fatiget Haud vnâ cantata chely: Germana virago Dicatur Phrygij laudes aequasse tyranni: Dum patrem rapido longaeuum hic erigit igni, Illa viro vitam redimit, ciuesque decenti Instruit exemplo, socij quam prodiga lecti Debeat esse fides. Virtuti praemia Musae Dum sua persoluent: dum Castalis vnda Poetas Imbuet, et magnos regumque ducumque, labores Eripiet bustis: viuet cum Caesare miti Fraude piâ absumtam patriae reparare salutem Ingeniosa cohors, meritaeque obliuia famae Nulla perhorrescet: nullas maiore loquetur Ore nurus totum discurrens fama per orbem. PHILIPPVS MELANTHON Oratione de Guelfo, Duce Bauariae.

SI quis ipsam PIETATEM pingere vellet, quam aliam eius imaginem apud animum concipere posset aptiorem, quam si matronam liberos et coniugem per media hostium arma, ex captâ vrbe efferentem pingeret? Ita AEneam suum Virgilius confectum senio parentem ex incensâ vrbe in humeris exportantem fingit, cum hunc haud dubie summum pietatis gradum ei tribuere vellet.

 FINIS.