Meletematum piorum libri 8. Paraeneticorum 2. Parodiarum 2. Psalmi aliquot Machine-readable text Schede, Paulus Melissus Schede, Paulus Melissus XML version, markup prototype, April 2003 ?markup Camena
http://www.uni-mannheim.de/mateo/camena/ melis2 schedemeletemata.html s001.html schedemeletemata.xml melis2/jpg html Frankfurt/M.: Commelin, 1595.

Regeln fuer die Texterfassung 03/2001

not necessary

 12 September 2003 Ruediger Niehl markup Fragments joined; TEI header and structural markup added; Page 001-085 intensively tagged, 086-end only structural tagging. typed text - structural tagging complete, partial semantic tagging - no spell check July 2004 Ho Wai-Ming markup Morpheus spell check performed PAULI MELISSI SCHEDII, FRANCI GERMANI, COMITIS PALAT. ET EQU. POETAE LAUREATI, CIVIS ROMANI PARAENETICORUM LIBER PRIMUS. FRIDERICO IV. COMITI PALATINO AD RHENUM, DUCI BOIORUM. SUB TUTELA. Optimis quibusque virtutibus et doctrinis animus Principis imbuendus. MELOS I. UT cera fingi mollis, ad usibus Res destinatas se facile indui Sollerte forma gaudet, utque Flexibiles hederae sequaci Fixum apprehendunt ingenio latus, Cui proximarint: sic pueri rudis In flore primo quaerit aetas Leniter utibiles ad artes Moresque dignos insinuarier Cultu magistri. Quo tuus a domo Sublimiori manat ortus, O animi FRIDERICE magni; Hoc grandiores indolis optimae Promitte fructus. nec modo iugiter Promitte, quod commune vulgo est: Verum etiam superare vulgum Discentium aude strenuus, et procul Relinque inertes, ceu pedis integer Veloce cursu tardiores Antevolat sonipes caballos. Primus latinam noscere sit labor, Linguamque Graecam: proximus ad sonos Celtarum amandos Italumque Vertitor. Ingeniosa multa Latent in horum praecipue libris. Amor docebit singula, si lubens Admoris aures, seduloque Legeris historias priorum. Honesta Virtus a vitio et probro Tibi abstinendum dicet, et ebrios Cum sobriis non comparandum, Nec scelerosa dolisque plena Cum labe puris pectora. Sit fuga Mendaciorum; sit pudor, insolens Si lingua veri culpitetur. Spermologos odio et loquacum Palpationes semper habe. Boni Viri memento consilium sequi. Redarguendos iure cense, Qui bebere immodice suerint. Senes libenter perfer; apudque te Sine eruditos in pretio esse. nam Ab hisce pendent iura, pendet Cum duce lex, anima aequitatis. Ante omnia autem fac pietas, DEI Praesigna donum, pectore de tuo Numquam recedat; tuque nusquam Cede ab avi patruique mente: Sed orthodoxam perpetuo fidem Tuere. sic te Teutona gens colet, Sic te Palatini Leonis Egregium memorabo pullum. FRIDERICO IV. COMITI PALAT. AD RHENUM, DUCI BOIORUM. De colloquiis doctissimorum virorum in mensa Principis. MELOS II. QUALIS ad Alfonsi regis Aragonum Mensam, et Pannonii fercula Maithiae, Dapesque Francisci Vales I, Sermo per innumeros cecurrit Historiae campos; talis apud tuas Discurrens epulas ex variis libris Narratus exemplis iuventam Instruit, o FRIDERICE, doctis. Nam lateri iunctos adsidue tuo Praeterquam quod habes eximios viros, HUTTENUM equestri gente Francum, HOEVELIUMque fidele pectus; GRYNRADIUS satagit rerum adeo omnium: Cui LINGELSEMIUS subsidio est, item Doctrina PERBANDI, piique Debita sedulitas PITISCI. Est, ubi res sacrae iuraque habent locum: Sunt partes medicis, sunt sapientiae Fatique consultis. Iocosa Seriaque heic recitantur, ordo Prout tulerit. Saepe est ardua quaestio, Deque tu solidis cum rationibus, DUX alte, respondes rogatus, Vel sine praemeditatione. Nunc sua Mars, nunc et Pax sua munia Et res publica agit. Vin referat tibi Infantia oris quid disertum? Gratia destituet loquentem. Scribere opus nostrum est, ac meditarier Nullo post-genitis verba silentio Premenda. vires atque nervos Tendit in hoc meus ardor omnes. Tu bone, quae mensam condecorant tuam, Amplexare animo dicta domesticis, Factisque honestis teque dignis Exprimere usque ea perge porro. Grede mihi, non ullum est animo Ducis Condimen melius, quam monitoribus Praebere iustis aurem apertam, Et similem fieri bonorum. OTHONI GRYNRADIO VIRO NOBILI. Nemini, praeter illum, potuisse officium praefecturae Chironiae melius demandari. MELOS III. UT multa saepe GRYNRADI cadunt secus, Quam factiosi cogitent, Qui machinando vana, vanioribus Sese involucris implicant! Vicissitudo, quae Palatinis modo Rebus recentatam induit Cum laude formam, iunioris te Ducis Admovit educatui. Ringantur hostes, quippe quos miris modis Vesana mens exercuit. Censore te, qui doctus es, qui plurima Rerum scientia adfluis, Non expolitis imbuatur moribus Pectus tenellum Principis? Ad illius ceu factus es plane indolem, Sic ille nutus ad tuos. Aut nemo sane, aut si quis alius debuit, Te praeter huic provinciae Nemo hercle praefici magister debuit. Si Teuto Chiron es Duci; Quid obstat, illum quin dehinc sperem fore Germanum Achillem, aut amplius Achille quid? nam quo tu es excellentior, Hoc fiet is praestantior. TEMERITAS equitandi puero nondum satis aetate confirmato dissuadetur. Phaethontis et Bellerophontis casus. MELOS IV. NOLIS feroci credere te puer Equo, examussim ni scieris, utro Frenis inassueti lupisve Quadrupedis labra dura gyres. Vides, ut acres robore saepius Collos domator flectere nesciens, Ultore calcari protervos Ardeat exstimulare frustra Sternacis armos; quando iacens humi Excussa tergo corpora perfremit, Ludibrium ingens obstrepenti Fabulaque insipido popello? Et tu quid ausis sic temere arduas Prensare habenas sessor eques, prius Quam vim laecertosam regendi Cornipedum ora reclacitrantum Sentire discant? O Clymeneiae Memento prolis, quam temeraria Libidine Eoos iugales Curriculo patrio superbus Tentarit, audax frena capessere, Queis nec regendis, quotquot erant equi, Pares tot aurigae fuissent; Nedum aliquis puer imperitus. Victor Chimaerae frustra animos gerens Elatiores Hipponous, Iovis Templa alta conscensurus, oestro Percitus interiit cadendo. Stultos adaeque dixeris impetus Ferri ambientum tergore Pegasi Volantis, in Pindi verenda Culmina, sive Heliconis arces Musis sacratas. Haud rudibus viae Patescit huius semita; sed quibus Aurora nullos rupit unquam Prae vigilace labore somnos. Labos in artes quas libet impigre Est collocandus: denique viribus Ipsis, supra quam ferre possint Aut valeant, nihil imperandum. FRIDERICO IV. PRINCIPI PALATINO. Dies natalis hominem regenerationis admonere debet. MELOS V. CUM nascereris FRIDERICE, a virginis Partu pudicae mille quingenti Et septuaginta avolaverant Anni, inque cursu quartus annus ultra erat. Lucina quinctum Martii mensis Diem sacravit incunabulis. Festum hunc quotannis cum diem felix ages. DEI memento, dante quo vitae Lumen recepti, maximasque ei Persolve grates: cogitaque sedulo Tecum, renasci nos oportere Lucem ad perennem, quamlibet senes. Quod carne natum est, id caro est; quod spiritu, Est spiritus. Valere terrenis Iussis, sequenda sunt caelestia. AD FRIDERICUM IV. PRINCIPEM PALATIN. DUCEM BOIOR. Cum ille unanimi suffragio creatus esset RECTOR Academiae Haidelbergensis, die 20 Decembris, anno 1586. MELOS VI. ANNOS ducentos iam rota lucidi Vertens Olympi, Sole volubiles Gyrante flexus, circumegit; Cum generosus amor RUPERTI Primi, Camenas et Charitas flagrans, De construendo Gymnasio piam Sollerter adiecisse mentem Scribitur, Aonias et artes Pulchrum ad fluentum navigeri NICRI Firmasse, doctorum ingenuus virum Fautor, PALATINAE columna Stirpis, et imperii dynastes. Musis secundis floruit ex eo Clarum Lyceum, munificae manus Expertum abunde largitatem, Eximiumque Ducum favorem. Tu nunc vetusta gentis origine, Pupille quamvis, in patriis bonis Terrisque subiectis et infra Et supera, FRIDERICE Quarte, Succedis heres legitimus, scholae Constans amator, Pieridum decus, Vatumque Macenas, et alter Phoebus Apollineae catervae. En sorte dextra iam tibi nuntiant Electionem, RECTOR ut audias Hac luce bis dena Decembris Magnificus nitido in Lyceo. Te sceptra digne quae geris aurea, Fascesque ritu quos capis annuo, Honore mactant singulari, Efficiuntque parem Monarchae. Regnum in novenas unicus obtines Deas, et ipsam in Pallada, praesidem Coetus Minervae consecrati, Non sine perfugio minorum. Tu sancta CHRISTI dogmata sis memor, Iustasque leges, atque medentium Salubre conservare donum, Cum Sophiae egregiis repertis. Colas Poesin, sit modo sobriae Et casta, nullis putida sordibus: Ames Geometras, Mathesin, Sidereaeque viae scientes. Nec non avitos quos Academia Florens honores obtinuit prius Vigente LIBERTATE, sarctos Noveris ac retinere tectos. Sed quorsus istaec commemoro? Tua Te sponte virtus excitat, aemulum Praeclara maiorum tueri Facta, maresque animos virili Aequare naturae indole: sicuti Acres Leonum cum catulos iubam Frontemque et ungues pervicaces Arrigere in generositatis Signum videmus; sive Aquilae impigram Prolem irretorto lumine per Iovis Fulgetra, flammative Solis Tela, polum penitrare in altum. Macte ergo tali mentis acumine, Contende in excelsa astra per arduum, DUX magne. Numquam res ad amplas Laude caret animosus ardor. FRIDERICO IV. COMITI PALATINO AD RHENUM, DUCI BOIORUM. Instigat Principem, ut sibi aemulandas proponat Pietatem FRIDERICI III. Electoris Pal. avi sui. Sapientiam FRIDERICI II. Saxoniae ducis. Victorias FRIDERICI I. Septemviri Pal. MELOS VII. STIRPES et herbas, almaque germina, Bonasque fruges ut genere in suo Passim propagari videmus, Seminio redolente privam Naturam eorum, duxerit unde humo Primordia ortus: sic imitaberis Praeclara maiorum tuorum Facta, sequax animo manuque, Divine sanguis. Non monitis eges Meis, tuomet curriculo incitus Virtutis ad callem. Monendus Si tamen es; moneoque et hortor, Tamquam caballum qui generosius Aures micantem, et per stadiodromum Anteire praestantes aventem Aeripides rapido volatu, Clamore verborum excit alacrium, Ut pergat acri vincere poplite: Ego hortor, inquam, FRIDERICE, Praecipue tibi treis ut unus Heic FRIDERICOS ante oculos, rata Exempla, ponas; quos studeas tuis Usque aemulari vita in omni Moribus, ingenioque et arte. VICTORIOSI nomen ab hostibus Bellator heros obtinuit feris, Qui primus audit. dein secundus Emeruit SAPIENTIS, altum ob Sensus acumen: tertius at PII. Quod si pius sis, tum sapiens eris. Impertit autem haec dona caelum. Si pius et sapiens; cluebis Victoriosus postmodo. Quippe te Ambabus ulnis Relligio tenet Amplexa totum: pura dico Relligio, patribus vetustis Nec non Prophetis culta et Apostolis, Et orthodoxis in pretio omnibus Habenda. dein ceu dia tuto Te Sophia a Salomone rege Instructa quondam stipat, apudque te Domi forisque est: sic etiam tuo Favens Gradivo strenuosas Explicat auxiliaris alas Avita Nice. Macte age sis tua Virtute! Norit posteritas sequens, Te nempe iunctim FRIDERICOS Treis reduces viguisse in uno. AD FRIDERICUM IV. PRINCIPEM PAL. DUCEM BOIOR. De calendarii reformatione. Castrator anni. Principis IGNOTI mentio. Astra non contemnendum. MELOS VIII. QUI mensis est natalis et tibi et tuo O FRIDERICE patruo, Tutorem agenti; primus is quondam exstitit. Mense inchoabant Martio Patres Latini, quam prius foret Numa, Volventis anni exordium. Quinctilis hoc tenore Sextilisque, item September, inde ceteri Simul Decembri rite servant ordinem, Numerumque naturae parem. Hic ritus antehac semper ipsa in Galliae Apudque priscos Treviros Duravit, ut sit mensium Februarius Postremus; idem singulo Intercalaris accidat quadriennio. Ac proinde consentaneum est, Ut auspicemur annum ab aequinoctio, Ceu providi Astronomi solent, Ipsoque Vere, cum reviviscit solum, Mundusque nascitur novus. Quapropter annum si fuit revocarier Opus rotundum ad limitem, Non detrahendae venerant luces decem, Sed adiugandae tot super; Ut in Calendas auspicalis Martias Incideret aequidies Ovis, Ac Pascha semper in sacrum Soli diem, Qui primus Aprili ingruit, Seu Luna adulta, seu recens appareat. Nam quorsus haec confusio, Quam nuper introduxit ille Romula In urbe GREGORIUS sedens, Castrator anni? Quippe si CalendarI vetus Praescriptum ad ipsos posteros Transmittat aetas sera, totque ierint dehinc Brumae, quot a Synodo patrum Nicena ad usque nostrum iere saeculum; Aries videbit tangere Martis calendas aequinoctii gradum. Quo commodo ut citius frui Possimus, addendum vetusto tramiti Sub fine Februarii Bis quinque luces. Protinam elapso dehinc Certi recessu saeculi, Intercalandum nil erit, ne pristinum Novus error errorem attrahat. Sic consuletur debito rerum ordini, Simulque cursibus poli, Et tempori ipsi, in quo diurni vivimus, Quam nos DEUS naturaque Diu esse patitur. Verum et haec et cetera Princeps reformaturus est IGNOTUS ille, plura de quo olim mei Cecinere versuum libri. Tu FRIDERICE caelum et astra temnere Nolis: sed haec volumina, Digito IEHOVAE scripta, facias plurimi. Nam tempori illa serviunt, Tandemque nobis exhibebunt, quae sciens DEUS optimusque et maximus Promisit, ex Apostolis et Vatibus Discenda, et ipso ex Filio, Nostro patrono et advocato erga Patrem, In cuius anni exstant manu. Quod restat, operam des velim, cum scilicet Evaseris adultior; Ut annus alios (nam potentem te fore Praedico) vultus induat. FRIDERICO IV. COMITI PAL. AD RHENUM, DUCI BOIOR. Princeps aeque subiectus legibus, atque subditi. Membrorum cum capite ipso convenientia. Discrepantiae et discordiae absurditas. Ad regulam et normam quaeque dirigendum. Orbium caelestium harmonia. MELOS IX. UT Musicarum sunt teretes modi Symphoniarum, quos variis sonis Concors in unum coniugavit Melpomene artifici Minerva; Utque in politis carminibus tenor Concinnus aures adficiens, trahit Vinctam Poesin lege certa Ad numeros habilem rotundos: Sic publica in re praecipue est opus, Ut temperatis Eunomiae iugis Decenter ad praefixa sancti Vincula iuris, idoneasque Legum catenas, quam mediocrium Et infimorum, tam procerum simul Et colla summatum alligentur. Tuque adeo FRIDERICE princeps, Rhenoque Nicroque, et supera in plaga Vilso fluenti praedominans caput; Lex una, et unum ius utrosque Si pariter ligat aequitatis; Non clathra franges aequa, neque eximes Legum severis colla repagulis. Nam membra et artus cum suopte Vertice conveniant necesse est, Perinde ut arcem aut eximiam domum Si construendam sumpseris, invicem Compage firma copulari Singula, ne quid hiet, decebit. Concentus impar si vitiet male Discorde chorda aut voce notha melos, Ac discrepantem dissonumque Sentiat heu tenera auris ictum; Ut taediosum est, ut grave, et oppido Absurdum! Adaeque, si salebris scatens Corrumpat aptam dictionum Congeriem cacoethes illud Mille exarandi metra vel unico Die, molestum est. Hinc mihi conice, Quantum venustati et decori Legitimo, unanimisque regnis Discordia amens detrahat. O cave, Ne prava quisquam consilia oggerat, Dum flexus aetatis vacillans Tam valet arripuisse virus, Quam quod salubre est. Sunt etenim, vides, Venena in aulis qui nigra, et abditas Pestes iuventuti ministrent, Ingeniique aciem vigentis Praestringere ausint, nescio qua face Splendoris alti; tamquam humilis modo Plebs, faexque vulgi sordidati, Non teneatur item Dynastes, Princepsve magnus, se Themidos iugo Dare edomandum. Regula normaque Directa num paccavit unquam? Has adhibe: nihil angulosus Delinquet error. Cetera fac probes Concinnitatem liber, et ordinem, Iustamque mensuram atque pondus, Iudicio et ratione ductus. Hoc quippe praeclari officium est Ducis, Terras regentis, nam et polus, et poli Convexa et orbes, non nisi arctis Harmoniae numeris aguntur. IN RECTORATUM SECUNDUM FRIDERICI IV. COMITIS PAL. AD RHENUM, DUCIS BOIOR. Anno CHRISTI 1587. Novi aquaeductus mentio, et collegii Casimirani. MELOS X. O BONUM factum! Date mente prona Et manu plausus. FRIDERICUS ecce, Principum flos Rhenigenum, secundo Sceptra capessit, Audiens Rector nitidi Lycei, Quique se dedunt nitido Lyceo. Iunctus est illi rata norma iuris HIPPOLYTUS, de COLLIBUS qui nomen habet. Vicissim Et manu et prona date mente plausus. Centies annum totiesque Phoebi Rite iugales Terminaverunt, iterumque faustos Tertii saecli renovare cursus Inchoant. Felix stetit hanc in horam Flore Lyceum Proprio vernansque vigensque, et usque Stabit. HAIDELBERGA caput superbum Myrteos inter generosa colles Altius eia Tolle. Fontanos video canales, Qui Caballinum superent liquorem, Montibus ductos saliente lympha Spargere rores Area in laeta, patriis levamen Et decus Musis. Video labore Surgere exacto Dionysiani Culmina tecti, Daedalae sacrum penetral Minervae: Unde, repleto velut alveari Gens apum migrans, studiis et arti Dedita cultae Proruet se turba, coloniasque Ducet in longum. Tibi nam tuoque Patruo in primis FRIDERICE laus de- Bebitur ingens, Atque honos nullo periturus aevo. Euge ne cesses bene promereri De bonis. Contra tibi pollicetur Optima quaeque Fausta sors dextro veniens Olympo. Nae Deus terram beat et Tetrarchas, Quos apud constans pietas et aequum Regna tenebit. AD FABIANUM BURGRAVIUM ET BARONEM A DONA. Principum est bonas artes et disciplinas fovere: Musicae studium atque exercitium conservare. MELOS XI. ILLIBERALES si trivialiter Conservat artes vita tribulium Plebeia; quo maiore debent Ingenuas, FABIANE, cura Et disciplinas et studia aurea Fovere celso tum genere et loco Digne creati, tum perampla Divitiarum opulentitate Large adfluentes: praecipue Duces, Terris regundis a Superis dati, Diis comparandi certe et ipsi, Munia quandoquidem Deorum Rite exsequuntur. Proin meritissima In laude munis gratia ponitur, Et liberalis dextra eorum, Queis genialem Academiarum Fundare coetum prae reliquis fuit Curae Toparchis. Tecum ego maxime Intelligente et ponderante Quid deceat, quid oporteat, quid Necesse sit, quid facto opus, aut secus, Quorsum loquelam consero mutuam; Qui ligna silvis addo, guttas Oceano, et fluvio salivam Siccam Nicrino? Tu vice Principis Iam constitutus munera gnaviter Obis inadfectata, in arce, In specula, inque adyto senacli; Quo cuncta ad aequalem harmoniam fluant, Proportione in rebus idoneis Accommodata: qualem in arte Pieria ipse teres canendi Symphoniarum conglomerabilem Probas tenorem, flexanimo sono Sensus et aures mollientem. Hanc utinam FRIDERICUS artem, Dux ille noster iunior, obviis Exceptet ulnis, ac merito putet Aulae tuendam! Quippe promptum est Egregios famulare germen Scribas alendos suscipere, haud rudes Industriae artis, Melpomene sacris Quam tinxit undis. Propriassit Hanc sibi perpetuans alumnam Princeps; habebit, quae gravioribus Pressos per intervalla molestiis Edulcet annos, atque amaras Temperet officiosa curas. OTHONI GRYNRADIO ET VOLRADO PLESSENO, VIRIS NOBIL. Quam difficile sit Principum filios in bonis instituere litteris. MELOS XII. QUAENAM educandi sit via Regulos Ducumque natos; qui tenor unguibus Servandus a primis, ad usque Curriculum iuvenilis aevi; Versu pusillo difficile est loqui. Tu rerum abundans, optime GRYNRADI, Linguaque facundus diserta, Scis bene, quid fuerit necesse: Nec te, peracto quid sit opus, fugit PLESSENE, pollens ubere copia Fandi, atque re proclinis apse, Utile quid fuat aut honestum, Rite explicandi. Multum adeo arbitro Refert, utronam cerea pectora Impubis inflectantur annis A teneris. potiusne adhaesit Luxus sequantur mollitiam levem, An tot laborum duritiam gravem. En, gnava Virtus hac stat: illac Stat pigra luxurians Voluptas. Non esse cuivis si datur Herculi, In eligendo durima; num tamen Statim quis elucus resesque Mollia praeposuisse debet Rupi, et gemello Pythagorae iugo? Vitare suevit quisque quod asperum est Et permolestum. Tiro contra Sponte sua facile aucupatur, Quod duritatis non eget. At puer Magni Toparchae quid faciet, nisi Iussus, coactusque a magistro? Scilicet officium remittet Haud difficulter, sicubi ferias Adesse sensit. Sed tamen in dies Horasque pergendum monendo, Acrior ut meliorque longe Evadat alto sanguine prosatus, Ac rem capessat postmodo publicam, Instructus exemplis honestis, Non variis sine disciplinis. Agnoscit istanc rem LUDOVICIDES; Ac noscat opto deinde etiam lubens, Guberna cum rerum suarum Suscipiet, humerisque vastum Onus subibit. Quam mihi gaudeo, Vigere tales cum videam viros Illustra in aula; voce quorum Ingenua didicisse possit Successor heres, quae pariter DEO Mortalibusque ante omnia perplacent! Horumce conspectu profecto Suavius haec mihi vita ridet. FRIDERICO IV. COMITI PAL. AD RHENUM, DUCI BOIOR. Ingens bonum sanitas. Febre diuturna liberato cavendum, ne sit recidiva. Principum eadem conditio, quae aliorum hominum fragilium. In DEUM opitulatorem intuendum. MELOS XIII. PLUS satis morbo tibi corpus aegrum Dira vexavit FRIDERICE febris; Plus satis consumpta calore saevo Membra perussit. Tempus est, quassos redeat in artus Sanitas, viresque vigor ministret Pristinus; nec non alimenta vesci Commoda servent Corporis statum nitide valentem. Scis, tuo expertus male firme damno, Quam bonum in terris homini sit ingens, Vivere sanum. Martius mensis iuveni senique Semper infestus. cave, praemonemus, Cum redux annus parilem asperabit Tempore eodem Aeris morsum, tibi ne quid aegri Accidat: vitaque locum sinistrum, Tristis auctoremque facemque morbi. Nam quoque piscis, Laesus incurvo semel ora ab hamo, Non inescari temere expetiscit. Si sapis, contemne metalla flava, Candidaque aera, Insimul gemmas pretiosiores, Quidquid et gazas numeratur inter Regias: contemne libenter, inquam, Talia cuncta; Dum valetudoque salubritasque Corpori ne desit, inhaereatve Languor exosus, fragilisve nervos Atterat aegror. Sic pol est, quamquam locupletiore Haud salus prostat redimenda censu. Ac licet Princeps clueas, et ipso Principe maius Quid; tamen te vix hominum caduco Eximet fortuna superba coetu: Ut memor sis, te cinerem futurum Post nigra fata, Infimae ceu sortis homunciones. Hinc DEUM grato reverere cultu, Inque conspectu tibi rere Numen Semper adesse. Ille languenti potis est salutem Mittere ex sese Medicos peritos Interim nulla tibi negligendos Lege putato. AD FRIDERICUM IV. PRINCIPEM PAL. DUCEM BOIOR. De stultis, fatuis, et morionibus aulicis, Caesarum, regum, principum deliciis. MELOS XIV. PRIVIS latentes famur in angulis Complura, quae vix dicere publice Licebit. Haud prodesse, discas, Quaelibet in medium attulisse, Quibus silendi Pythagoras catus Sanxisset horam tutius. Expedit Frenare linguam. Ceteroqui Vel stabuli famulus Catoni In os resistens, Ab miser, inquiet, De rebus his tu, nobilis haud satus, Garrire sumas? Cum futurus Es satrapa, aut procerum unus, aut rex, Aut regulorum semideumque par; Tum, prout lubebit, consule et impera. Tantum valebit sermo, quantum Aureolae numerus monetae. Protrita vox haec auriculas ferit. Quod si tamen, quae sentio, proloqui Tutum est penes, te; sicut hercle Te penes, o FRIDERICE, tutum est: Stultos in aulis numquam adeo mihi Et moriones nec placuisse, nec Placere, nec deinceps placendos, Aio. Puer, iuvenis, senexque Una atque eadem mente parissimus, Unam atque eamdem, cui ratio aequa inest, Sententiam amplexeris opto, GRYNRADII monitu, meoque, Si vilis haud sim, cuius ames pie Consulta. Nam cui quaeso bono fuit Balatro, Maximilliani Caesaris obstrepitans in aula, Hispanus escarum ille vorax, modo os Ingente hiatu pandere rancidum Sciens, modo exsertare linguam, Faucibus ex penitis reclusam? Qualis Poetis, ad Stygias fores Horrens trifauci gutture Cerberus, Latrator umbrarum tremendus, Fingitur. Emolumenta deinde Quae Ferdinando ferre duci quiit Stentor Bohemus, vertice tortili Rotatus in gyrum, rotansque Ipse alios rapide prehensos? Prodesse porro quid fatuus, ferox Praesente quosvis fuste dolare; quo Gaudebat Henricus Polonum Rex, monachi infidiis peremptus? Quid ille demum Saxonicus, tuas Clamore bardo qui ferus ac furens Opplevit arces, omniumque Obtudit impetuosus aures? Stultorum abunde est certe alias. Opus Haud esset, illos tantopere ad ioca Conquirere et risus ineptos. Scilicet intueamur ipsi Nos, ut magistro se speculo levis Circum intuetur Simia, ad obvium Turris Palatinae theatrum Picta, Nicri vetus illa custos. Res ipsa quosvis clamitat edocens, Stultum esse valde, qui sapientiam Pertendat a stulto, bonosque Discere ab insipiente mores. FRIDERICO IV. COMITI PALATINO, DUCI BOIORUM. Princeps adolescens, ad rerum gubernacula admotus, quid potissimum cavere debeat. MELOS XV. EX ephebis cedere Qui te videbit FRIDERICE, praesens Annus optat alite Bona inchoari; dum toga virili Trita praetextae levis Mutatur ora; seque liberali Ore pubertas palam Matura prodit, plenioris auctum Scilicet prudentiae Datura menti, pectorique robur, Dexterae pollentiam. Iam te senatus patruusque rebus Arduis et patria Tandem admoveri gaudet: optimamque Quilibet spem praecipit, Fore, ut gubernes cuncta, quo decebit Temperamine et modo; Bonos tueri promptus, et nocenti Irrogare non piger Poenas, utrique praebita aure parti, Res quoad peposcerit; Sed factiosae neminis patente Clanculum calumniae, Probos ad Orcum, pessimosque in astra Provehenti. Cautio Heic singularis esto, ne qua praeceps Ira in unum et alterum Te temere raptet bile fluctuantem. Expedit coercitum Stringente freno comprimi furorem Huncce perplexabilem, Linguamque compesci, insolente cursu Fervidam praevortere Sedata mentis sensa sanioris. Expedit sibi modum Praefigere ipsi, ne citae evagentur Orbitas extra rotae, Equive rectum transeant meatum, Causa Solis filio Tristis ruinae. Grandiora porro Non tagendum viribus, Casus monebit Icari, volantis Altius, quam par erat. Tu pone metam lubricis habenis, Contrahe alas arctius. Egressus amnis alveum, videsne, Quanta saepe damna det? Proin evique prosis, neminique noxis. APPENDICULA LIBRI PRIMI. AD ILLUSTRISS, PRINCIPEM FRIDERICUM IV. COMITEM PAL. RHENI, DUCEM BOIORUM. LAUS Principi adolescentulo parta in examine et accuratissimo et exquisitissimo. Exhortatio ad similem diligentiam in ceteris quoque studiis adhibendam. CARMEN I. SUBIECTUS acri FRIDERICE examine Praesente patruo, et Bipontino duce, Aulaque tota, ipsisque consiliariis, Responsa tam prompte dedisti ad singula Quaesita gravia per tot horas; omnibus Ut fueris admirationi, et plurimis Prae gaudio udas elicueris lacrimas, Linguam disertam et memoriam stupentibus, Divina dona. Macte, macte Diis sate Princeps! Olympi ingressus es rectam viam, Callens Catechismum, atque sancta Biblia, Atque orthodoxae commodas gnomas fide. Tu laudis hoc debere meritis GRYNRADI LINGELSEMIque diligentiae pari Memento; quoque rite coepisti pede In litterarum perge progressu celer. Sic te secundent astra; sic Genius beet, Tot artium bonarum abunde gnarurem. Unum est, tuae quo porro nitantur preces, Solius ut regaris ad VERBUM DEI. Pietatis expers multa conatur, sed in Vanum: laborat, sed nec hilum proficit. Pietatis heres cuncta cuncta possidet bona. FRIDERICO IV. PRINCIPI PALATINO, AEGROTANTI. Morbi poenae peccati. Mors nullum discrimen observat inter Principem et plebeium. Votum, uti convalescat. CARMEN II. CUM morbus acer corpus aegrum invaserit, Aequum est originalis usque criminis Meminisse, quo primi parentes noxiam Meruere, FRIDERICE. Culpa poenaque In posterum omnis heu propagata est genus. Hinc febris ardentissima, et morbi lues Tam varia, tamque multiplex. Febricitans Agnoscis, ut pretiosum et aureum bonum Sit, sanitate prospera in dies frui. Recte valere rebus anteit omnibus. Tu natus alto sanguine et summo loco, Nil homine differs infimae sortis, nihil A plebe vili, cum trucem inicit manum Morbi potestas, visque inexorabilis. Quapropter obversetur ante oculos pium est Decensque, Morti semper esse obnoxios Homunciones. idque non tantum male Habentibus stet cogitare, sed bene. Ut convalescas, intimo de viscerum Cordisque anheli spiritu DEUM precor; DEUM optimum (inquam) maximumque, cui salus Humana curae est, Principumque, quos DEUS Dignatur ipsemet DEORUM nomine. Ni convalescas, FRIDERICE; numquam ego Possim esse laetus, qui mori tecum velim: In tantum amo te, et post amabo, Principem. AD FRIDERICUM IV. COMITEM PALAT. DUCEM BOIOR. Ut FRIDERICUM I. victoriosum, Electorem Pal. deinde FRIDERICUM II. sapientem, Saxonum ducem, tertio FRIDERICUM III. pium, Septem virum Pal. avum suum, omni conatu exprimere studeat. CARMEN III. TREIS FRIDERICOS aemulandos gnaviter Propono FRIDERICE virtuti tuae. VICTORIOSUM, patriae eximium decus; SAPIENTEM, in ora Saxonum clarissimum; PIUM, columnam scilicet fidei sacrae, Avum tuum illum. Quos ita aemulaberis, Ita vivum ad unguem tota in hac vita exprimes; Devictum uti se quisque eorum clamitet, Surgens ab imis Manibus: PIETATE avus, SAPIENTI Aque Saxo, tum VICTORIA FRIDERICUS, unus ille treis qui Principes Cepit triumphavitque, bellator ferox. Sed crede, crede; nulla te VICTORIA, O magne FRIDERICE, tantopere in polum Et usque in astra tollet, ac si pertinax, Athleta fortis, ipsius domitor tui, Satana, Avernum, Noxiam et Mortem efferam, Hostes et animae ceteros perrexeris Superare. Quidnam hac altius VICTORIA? AD FRIDERICUM IV. PRINCIPEM PALATINUM. Eruditorum familiaritas doctos facit. CARMEN IV. MORUM censor, et eruditionis Formator puero est opus tenello, Bonas imbibat ut decenter artes. Laudatae FRIDERICE disciplinae Custos GRYNRADIUS praeest, amicus Noster ille vetus; praeest eidem Et LINGELSEMIUS, recens amicus. HUTTENUM quoque nobilem eruditum, Cum quo Francida circumivi Eoam, Palatina requirit aula; quem mox Praesto non dubitamus adfuturum. Tecum habes paradigma dulce vitae SOLMENSEM comitem, pium probumque, Doctrinaque politiore cultum. Habes praeterea tibi coaevos Atque aetate pares, pari Minerva Discendi socios. Age o venuste, O amor Charitum, sacris corollam Musarum ex penitralibus piarum Depromptam cape, verticique docto Rite impone. Erit haec corolla laudi, Ac tanto mage erit corolla laudi, Quanto dignius hoc caput corolla. GEORGIO MICHAELI LINGELSHEMIO IC. Principes nihil aeque decere, ac si vitiis ex aula exterminatis, virtutem in primis atque doctrinam amplectantur. CARMEN V. GEORGI veteris perite iuris, Gentiumque parissimae loquelae; Cum me Gallia adhuc suis in oris Et regina Britanniae teneret, Nil mi gratius auspicatiusve, Nil acceptius accidisse noris, Idque ex LOBBETII mei papyro; Quam LINGELSEMIUM bono Minervae Doctorem vegeto datum fuisse Pupilli ingenio, Nicrina cui se Cum Rheni populo accolisque Vilsi Ripa subicit. Ad Lares reverso Pristinos mihi dictitat Camena Palatina, fore ut subinde quam spem De se iam FRIDERICUS in virenti Aetatis mihi flore pollicetur, Re ipsa comprobet haud fuisse vanam. Nam quid Principibus mage expetendum, Aut honorificentius putandum, Quam si Barbarie fugata ab aulis Taetraque ebrietate, disciplinae Impense studeant honestiori, Doctrinaque animum expleant capacem COHORTATIONES non esse amaras aut acerbas, sed omnino dulces et suaves. HONOR et VIRTUS Principem ultro ad sese invitant. CARMEN VI. HORTAMENTA meae severa Suadae Non absinthia sunt amara, nec sunt Acerbo male tincta Gentianae Succo, non aloes sapore taetrant Palatum, FRIDERICE. sed, modo illis Pronam praebueris vacivus aurem, Gustatis leviter; pol experibis Nectar ambrosiamque saccharumque Esse. Talia ni tenello ab ungui Principum documenta vera natis Instillentur, ad altiora queinam Adspirare alias queant theatra Virtutisque et Honoris? En et hic et Illa te vocat allicitque blande, et Obvias tibi dant uterque dextras. Hasne ausis, bone, vilitare dextras? FRIDERICO IV. PRINCIPI PAL. DUCI BOIOR. PIETAS ante omnia utilis. CARMEN VII. VIRTUTUM inter amabilem catervam Accepta est homini, DE oque grata In primis PIETAS. Loco priore Haec sedem tenet, involatque caelum E terris superas levata in auras, Praesentis bona semper et futurae Vitae commoda distributa praebens. Huius tu FRIDERICE magne Divae Alas prendere principes memento: Nam te Diva amat, atque se volenti Ostendit facilem admodum prehensu. O factum bene! Gaudet exsilitque Laeto Relligio serena vultu, Quod verax Pietas tuo hospitatur Nunc in pectore, propriasque donat Pennas, queis volites repens in astra; Nec tantum volites repens in astra, Sed tecum simul alta in astra ducas, Qui viam Pietatis insequuntur. Quid felicius auspicatiusve est? AD FRIDERICUM IV. PALATINUM PRINCIPEM. De tribus nobilibus viris GRYNRADIO, VOLRADO, GRARATO, a CONSILIO in lingua Teutonica nomen habentibus. CARMEN VIII. FATALE est, mihi crede, FRIDERICE; Stirpis nobilitate praenitentes, Perdoctosque piosque et elegantes Treis viros tibi contigisse, tecum Uno qui maneant simul cubiclo; Quos de CONSILIIS habere nomen Ut boni ominis est et auspicati! VIRENS CONSILIO unus est, sed alter PLENUS CONSILIO, sequensque binos CANUS CONSILIO. Minerva gaude, Et vos qui parilem Minervam amatis. Susurronibus heic malis locus non Ullus esse potest, ubi bonis tot Princeps consiliariis abundat. Nam trinum omne (DEUS secundet omen) Perfectum usque adeo est et absolutum. FRIDERICO IV. PRINCIPI PALATINO. DEUM precari, opus piissimum. CARMEN IX. QUOD mane, quodque vesperi Hunc rite servas ordinem, Ut certam ad horam votaque precesque fiant ad DEUM; Psalmique cantentur sacri, Et certa capita ex Bibliis Legantur; admodum bene Est institutum. Luce quid Aut nocte forsan incidat Laevi aut sinistri; iam tua Sese anima commisit DEO, Bonaeque conscientiae FRIDERICE laeta munere Nil expavescit. O parem Servate morem, qui pii Studetis esse. Nemo eat Cubitum, nisi immolet preces; Nemoque cubitu surgat, hoc Idem nisi usque factitet. Ut carus est superum Patri, Natoque et almo Flamini, Ipsisque sanctis Angelis; Quisquis, beate ut vivere In saeculo queat altero, Bene vivit hoc in saeculo!