FLORIDORUM LIBRI OCTO. Machine-readable text Pontanus, Iacobus Iacobus Pontanus XML version, markup prototype, December 1999 Susanne Mussmannmarkup Camena
http://www.uni-mannheim.de/mateo/camena/ pont1 pontanusflorida.html s001.html pontanusflorida.xml pont1/jpg html Ingolstadt: Adam Sartorius, 1602.

Regeln fuer die Texterfassung 03/2001

not necessary

 29 January 2004 Susanne Mussmann markup TEI header; typed text - structural tagging complete - no semantic tagging - Morpheus spell check FLORIDORUM LIBER PRIMVS. DE PUERO IESU. PARAPHRASES. I. Puer natus est nobis, et filius datus est nobis. O QUAE porto bona, o diem auspicatum. Caelestem fero nuntium per orbem. Magnus qui fuit, est, eritque magnus, Unus temporibus priorque cunctis, Rerum immensa, hominum, Deum potestas, Est nostri generisque sanguinisque Pusillus puer absque patre natus, Suorum in medioque servulorum. Ecquis huic similem notavit ortum? Quid par fama tenet? quid ipsa tale Unquam vidit, et audiit vetustas? Quorum tam nova litterae loquuntur? Felix progenies, parens beata: Gentes est hominum beatiores. Nunc nunc gaudia festa gaudeamus: Ad genethlia casta iubilemus. Quis partum sciat hoc salubriorem? Quis lucem velit hac secundiorem? FILIAE SION AD PUERUM. II. Quis det nobis, ut inveniamus te fratrem nostrum, et deosculemur te? ARce olympiaca Deum relicta Ad terras aditum tulisse narrant, Infantemque iacere vagientem, ac Nostrum de reliquo esse velle fratrem, Nostrum (o quae bonitas) et esse fratrem. Quo nos calle igitur sacrum huncce fetum, Quo quaeremus et innubam parentem? O si reperiamus, ut iuvabit Tuos, o puer, aureos ocellos Usque ad milia basiare centum? Nec vero saturare cor licebit, Quantumvis segetum aridis aristis Antistent numero osculationes. MATER FILIABUS SION. III. Inter ubera mea commoratur. Pudentissima virginum caterua, Voluptas superum, meae sorores: Quem dudum reperire concupistis, Et fratrem, et dominum, Deumque vestrum, Cernitote meo sinu latentem, INTER UBERA NOSTRA COMMORATUR. Ergo, si lubet, huc viam vorate. Vobis, sumite, parvulum meum do: In vestris avide quiescet ulnis. Qui cum ludite amantibus iocellis, Et coniungite suaviationes. FILIAE SION MATRI. IV. Meliora sunt ubera tua vino, fragrantia unguentis optimis. PRaecellens uterus, puella felix, Dei cuncta regentis aula, templum. Nutrices quoque ter, quater beatae, Quibus nectare caelitus repletis Inhaerens alitur Deus deorum. Ventre, et uberibus tuis dedisti Dulci munera dulciora vino, Suavi et unguine suaviora multo. Vinum ungenta valete, vestra nulla est Ad haec ubera dulcitudo, nulla est Ad istunc uterumque suavitudo. PUER MATRI. V. Ecce tu pulchra es, (mater mea) ecce tu pulchra es. UT pulchra es mea gnata, sponsa, mater, Et formosior omnibus puellis? Qualis quando cavum replevit orbem Candore, et radio nitente fulget Luna argentea, noctibus ministrans. Quale rosidulo educatur horto Natis cum benevolentibus Favoni Lilium nive purius recenti. MATER PUERO. VI. Ecce tu pulcher es, dilecte, mi et decorus. TE vero mea dulcis o propago Haud est pulchrior ipsa pulchritudo. Prae natis speciosus omnium tu Quae sunt, quaeque fuere feminarum. Nec insignia tanta flosculorum. Nec tantum decus inter astra solis. Nec tantus nitor omnium nitentium. Uni se tibi nostra forma debet: Nulli se tua, nate, forma debet. Dilectus meus est decor decoris. ANGELI AD MATREM. VII. Qualis est dilectus tuus ex dilecto? o pulcherrima mulierum. DIc nobis age dic verenda mater, Dic laus feminei, caputque sexus, Formosissima pande feminarum: Dilectus tuus iste, cui reducis Sinum turgidulum, labella cui das, Aeterno genitore procreatus, Quam nec orbis erat creata moles, At que idem tibi filius creatus, Qualis nam tibi, quantus et videtur? MATER AD ANGELOS. VIII. Dilectus meus candidus et rubicundus, electus ex milibus. VUltis caelicolae aestimationem Cognovisse meam? puellus iste, Thesaurus meus iste, corculumque, Cuius me assidui coquunt amores, Prorsum est candidulus, rubensque prorsum. Ut nix cum nimio, utque lacte puro Si spargat rosa purpurae colorem. Se miscent in eo rubore candor, Et candore rubor: quod ignis ille Charitatis ei exedit medullas. Est porro Deus ipsa puritas, est Innocentia, sanctitas et ipsa. Candidus mihi propter hoc habetur. Cui nec milia comparem trecenta: Multis milibus antepono solum, Solum hunc deligo, diligo, ardeoque FILIAE SION PUERO. IX. Muraenulas aureas faciemus tibi, vermiculatas argento. INfans bellule, pusioque sancte, Matris e gremio tuae micante Ut ridebis amabilis labello? Nam muraenula fabrefacta de auro, Argento et variata quam decenter Circum colla dabit tibi venuste. Ut ridebis ad iniugem parentem? Nec sat hocce, manus tenellulasque Quin dextraliolis revinciemus. His pellucidulos item lapillos Addemus, niveos et uniones. Ridebis puer alme dulce matri. ADORATIONES. I. Mater. PROLES altitonans, quas tibi gratias Aut dicam, aut habeam? laudibus o quibus Te laudem? quoniam tanto hominem supra Me mirabilibus tollis honoribus. Qui nusquam caperis, te mea viscera Ceperunt, genitorem genui meum. Pasco lacte meo, qui mihi dat cibum: Istis te tenerum gestito brachiis, Qui bis bina Deus corpora sustines, Rebus corporeis materiem suam. Unde hoc alme puer contigit, ut mihi Unus tu fieres cum PATRE filius? Quonam quo pretio sum genitrix Dei? II. Angeli. DAntem sceptra pari cum Patre gloria, Complentemque locum quemlibet, omnium Maiorem, seniorem, Te caelis colimus probe. Nostri dissimilem, terricolis parem, Effectum puerum non pueriliter In terris veneramur: Verum te colimus Deum. Exultent homines: quod precibus bonis Optarunt toties tempore pristino, Sed non obtinuerunt, Illorum in medio Deus. III. Iosephus. QUi victum tolero manu, Et tracto fabricam materiariam, Audio genitor tuus, Quem iuste vocitent cuncta fabrum suum, Antiquissime pusio. Tu palmis mihi das tangere sidera. Ceu stirpem te habeo meam. Balbus fio tibi, ludo, iocor tibi. Praesto me gerulum tibi. Crebro suaviolum surripio tibi. Consortem quoque me tuae Decernis genitrici. Egregium decus. IV. Tres Reges. MIllenum stadiorum iter volamus Quantumvis gelida vigente bruma, Te, mirande puer, tuamque matrem Visum istis oculis, pieque cultum, Nuper quos animus videns colebat. Nec nos hoc stabulum abstinet, nec ipsum Praesepe, et lacrimae, atque solitudo. Non haec pauperies suprema terret. Regem credimus esse te, Deumque, Aetates genitum ante saeculorum. Quem commissa subire nostra corpus Fecerunt. Arabum capesse odores, Queis fumare tuas oportet aras. Post, auri cape regii talenta; Et caducus homo capesse myrrham. V. Pastores. GAudium novum iubemus Te puer cum gaudio. Praepes ille nuntiavit Te salutis principem Nocte natum hac Bethleemi Oppido ignotissimo. Pastor unus, rector unus, Unus idem conditor Universitatis huius Lectulo durissimo, Bestias inter reponis Molle qui corpusculum? O quis istuc consequatur Cogitationibus? Dona sume, ne repelle Dona agrestum quae sumus: Et vicissim numerare Nos beatioribus. VI. Simon senex. ULnis fero, qui me, immo qui omnia sustinet, Parvus puer, magnus Deus. Tu vera lux illuminandis gentibus, Effusa caeli sedibus. Salue Israelis una laus, et dignitas, Solidaque gloriatio. Te cerno, tango, gesto teque exosculor, Tu liberator es meus. Dissolue nexus, aufer arctas compedes, Ad te sine, Pater, evolem. Promissa comple, filium aspexi tuum; Nil intueri iam lubet. Felicium o quantum est ubique, quid potest Felicius me decier? VII. Anna Prophetissa. DEus Deus, persentio Signis apertioribus, Non excidisse me tibi Lustris gravem septendecim. Te vita caelebs recreat; Tibi placent ieiunia: Vigilare noctes te capit: Amicus es precantium. Ipsum mihi te ternere, Ipsum manu contingere Iam fas: sub hoc velamine Caeleste numen delitet. Quanquam pusillum conspicor, Inter puellae brachia: Tamen fatebor omnibus Annosiorem saeculis. VIII. Filii hominum. AETheris celsi veniens ab oris, Virginis matris veneranda proles, Rebus humanis operam datura Eia age salue. Ad tuas accurimus ecce cunas, Tendimus palmas, petimusque terram, Teque concordes prece blandiore Multa rogamus. Angeli laudes tibi concinentes Te simul caelo, simul hic adorant: Nos quoque illorum studia aemulamur Pectore puro. IX. Sol, et Luna. NOn sol ego, non luna ego, tu parvule Germanus es Sol, Luna germanissima, Lux ipsa lucis, lumen atque cordium. Exorta semel hunc ante mundum conditum, Non amplius orieris, et nunquam occides, Ferrugo nec vultus tibi obfuscaverit. Aeternitate ab omni in omnem splendidas Vibras faces, nulla vicissitudine Luces per atra noctis ambulantibus, Nec mutuaris ab alio radios tuos, Subiecta nemini, dominaque siderum. Formositatem quis tuam laudet satis? Non sol ego, non luna ego, tu parvule Germanus es Sol, Luna germanissima. X. Stellarum agmina. DEcora Virgo, qualis, Qualis, stupenda Mater, Medio uberum tuorum Vis sideris coruscat? Iam ductor ille noster Polum valere iussit, Sinum tuum professus Sibi polum futurum. O lucifer, quid istuc? Tu regna nostra spernis? Iam coetus ergo noster Tam candidus nitensque Tot millibusque densus, Huius sinu puellae Tibi vilior videtur? XI. Caelum et terra, et omnia quae in cis sunt. TU qui cuncta creas, crearis ipse? Tu qui semper eras, modo inchoaris? Sic est: verus homo, Deusque verus Rebus annumerare procreatis. Haec tua est pietasque, largitasque. Te verbis, tacitique praedicamus: Te sancte reveremur, atque iussis Tuis obsequimur nihil morando. Tu, quamuis puer ipse nutriendus, Nos nutris, regis, et foves benignus. Quis mysteria tanta credidisset? COMPLEXUS, ET OSCULATIONES. I. Poeta. DAT vincla en roseo cupita collo Caelestis puer, integramque matrem Stringit brachiolis, vide, implicatam. En mater puero suo vicissim Ulnas iniiciens inhaeret usque. Non errans edera huc tenax et illuc Ilicem patulam arctius ligarit; Nec citis magis assitamque stirpem. Eia mutua nectitote vincla, O dulcis puer, o puella dulcis. Quid vinclis queat hisce comparari? Amplexus poterunt amantiores, Divini poterunt mage inveniri? II. FILIAE SION, IOSEPH. IOseph, en agedum probate tutor Diae Virginis, et Dei educator, Duc nos ocyus intus, ad parentem Signatam, ad puerumque praepotentem. I.Qua caussa properatis hucce nymphae? Quid intus facietis? editote. F. Matri dicere venimus salutem; Adorareque parvulum studemus; Amplexu teneroque confovere; Labra iungere et illius labellis. Tu bona haec potes invidere nobis? I. Patescunt aditus, adite, amorem, Si potest, satiate sauciatae. Istoc cum puero esse, ferre circum; Hunc complexibus impedire, et illi Mellitum imprimere osculum subinde, (Mihi quod licuit, quod et licebit) Fan do non queant exprimi voluptas. III. Poeta. IGnes o puer, o puer tui ignes Internas mihi macerant medullas, Tecum ludere, teque gestitare Immensum ardeo: verum honore tanto Haud dignum reputo. Tibi secus si Videtur, quia nempe multum amas nos, Nulla praemia postulans amoris, Me constringe lacertulis, et una Fer mi infantule suavium invidendum. IV. Mater. SI des basiolum mihi Parenti toties tuae, Quot fluctus Aquilo ciet, Quot frondes nemorum cadunt, Quot sunt aequore guttae, Non tu me invenies pigram; Quot dabis, totidem feres, Reddam milia milibus, O lux, o anima, o Deus, O mi chare puelle. Iuvat purpureis genis, labellisque decentibus, Gemmeis et ocellulis Ferre suavia suaviter, O mi chare puelle. V. Angeli ad apiculas. HEus innubae volucres, Quae floridos per hortos, Per rura odora, montes, Per frondeasque silvas Depascitisque rores, Idoneosque succos, Ad factitanda mella: Ne ne volate deinceps Diversa per locorum. Huc ad labella Iesu, Germina rosis labella Volate, et insidete. Thima hic, et hic anethum: Hic tymbra rosmarinus, Cytisusque, liliumque. Hinc ducitote succos, Hinc sugitote mella. Hic namque mella vestro Mellitiora melle. VI. Iidem ad matrem. NOn sunt oscula, quae tuo tam amanter Soles pangere pignori frequenter. Est mulsumque crocusque, saccarumque, Stacte cum casiaque, bdellioque, Et nardum, et violae, et seges rosarum. Non sunt oscula, quae tibi tam amanter Rependit puer hic tuus frequenter. Est mera ambrosia, est merumque nectar. Huius basiolis inesse certum est, Quidquid esse potest piorum amorum, Quidquid esse potest lubentiarum, Quidquid esse potest amoenitatum. VII. Poeta. Emanuel Emanuel, Infantium sanctissime, Qualis siet iucunditas, Libare tibi coram oscula, Cum sic imaginem tuam Saepe ac libenter osculer? Mater sedens stantem tenet, Tu pomulum aureum tenes. Ridet serenula facies, Spectantibusque cor ferit, Imitamini ergo isti tuo Pudenter et caste insero, Amantis animi symbolum, Quotquot diebus osculum. VAGITUS, ET LACHRYMALAE. I. Poeta. QUID vagis puer, et tibi subinde Guttis uvidula obtuemur ora? Non vagis tibi, non tibi calentes Vultu lacrimulas madente fundis. Sunt delicta hominum nefanda certe, Quae tantum tibi concitant dolorem. Istis imbribus irrigantque malas. Haec tu sancte puer doles, et unda Nunc ista luis abluisque sordes Cunctorum populorum: at ipse quondam Totos sanguinea lavabis unda. II. Idem. CRatias tibi maximas habemus Pro vagitibus omnibus tuis, et Istis fletibus, et dei, o puellae, Utriusque eadem, unica et propago. Quantum nos propriis dolere oportet, Quando sic aliena tu dolebas? III. Idem. O Rem prodigiosam, et o novam rem, Ut imis modo summa colligantur? In audita, nec ante visa mundo, Miscentur solitisque, et usitatis. Matrem coepit habere qui creavit Matrem ipsam: ubera ducit, omnibus qui Opportune animantibus dat escas. Totus in gremioque virginali est, Qui terras quoque pertinet per omnes. Stringunt fasciolae imperantem olympo. Vagitu ah modicos ferit penates, Ploratus iteratque tristiores Consolatio tristium perennis. Sed qui hoc tempore charitate nostri Salsis manat aquis puer pedalis, Post certas hyemes, iuventa in ipsa Manans sanguine fata sponte adibit. IV. Ad angelos. PEnnata quo iuventus Quo vos abisse dicam, Tranctare quid negoti? Pedem referte cursim, Circumdatote cunas, Herumque vagientem Symphonia lavate: Turmisque distributi Pars iungitote voces: Pars increpate chordas; Pars fistula insonate. Sic ille conticebit; Proflabit atque toto Pectusculo soporem. V. Ad Matrem. DIuina Mater, ecquid Hunc accipis sonorem? Ecquid benigna mater Mittis tui per aures Vagitulos alumni? Potesne sustinere? Quid postulare credis, Quid velle lacrimantem, Nisi mammulam tuam, suam, Aut dexteram, aut sinistram? Grabatulo ergo tolle, Udasque terge malas. Da suavium atque fontes Caelo scaturientes Ne denega querenti. A se sibi paratos Sine trahat, oro, succos. VI. Ad Filias Sion. OMnes cun lacrimis in hancce lucem Natura instituente procreamur, Atque a fletibus auspicamur aevum. Sed infantia nulla lacrimata est Una hac dulcis. Unus iste dignus, Cui tergatis amabiles ocellos: Cui solaciolumque, ludulumque Detis, o pia virginum corona, IESU gaudia Filiae Sionis. Vos istas bene lacrimationes Blandis vertere risibus potestis, Quando isti puero est is in medullis. CACHINNULI. I. Poeta. VAGITUS tenues modo audiebam Infantis pueri, genasque guttis Stare lucidulis simul videbam, Meis cum se oculis profudit imber. Iam nunc sed sine nube pura frons est: Gaudentem aspicio, audioque blandos Usurpare cachinnulos. Et ecce Rursum humor mea salsus ora tingit. Quid hoc esse rei putemus ergo? Flens, ridens, hilarisue, maestulusve Pusio iaculatur hic amores. Habent et lacrima suas amores. II. Idem. RIde infantule noster, et cachinnum Sustollens tremulum, audientibus da Optatas epulas: nihil moramur Humanos pueros: agreste rident, Iidem nimis indecora plorant. Ride parvule, parvulumque pectus Parui concutiant tibi cachinni. III. Idem. HEm fontium susurri, Loquaculaeque lymphae Currendo dum lavatis Pede trepido lapillos: Hem sibili comarum Per opaca sylvularum, Levissimique bombi Dulces favos creantum, Ut ambulando fessis Blandimini, brevemque Hortamini iacentes Suavemque inire somnum? Infantuli sed huius Mellituli cachinni Lasso mihi laborum, Exercitoque curis Suadent, peragere dudum Mellitulum soporem. IV. Idem. HA ha sonat puellus Resolutus in cachinnum. Cum fratre lusitantem Felem intuens minutam, Ha ha suo puello Resonat pudica mater. Utrumque diligentes, Utrique seruientes Ha ha angelique reddunt. Quis audiens queat se Quis continere tandem, Ut non amanter ipse Suum quoque hisce iungat Tam blandulis, et omni Plenissimis lepore Cachinnulis cachinnum? V. Idem. SUa auribus voluptas, Sua et oculis voluptas. Nil lumine hoc diei Iucundius videtur. Oratione dulci, Cum suavitate multa Hominum fruuntur aures. Puellulum sed istum Quisquis semel videbit, Ne caecus esse pugnet: Nil pulchrius videbit. Puelluli sed huius Amabiles cachinni Tetigere cuius aures, Ne surdus esse nolit: Quia dulce nil perinde, Senior sit et Sibylla Descenderit per aures. BLANDITIAE. I. Materna invitatio. CHaros tibi puer mi Sinus renudo mater. Sinceriore lacte, Tibimet quod indidisti, Altriculae tumentes Suum ut vocant alumnum? Tuam venito ad escam, Tibi vacabo tota, In te measque totas Exhauriam mamillas. II. MATER, ANGELI, IOSEPH. IOsephe mi Iosephe, Custos mei pudoris, Fac Iesulo me, quae Te candide rogabo. Lecticulam pusillam, Antica de cupresso, Postica de cupresso; Sint cedrina atque fulcra; Sint buxeaeque spondae; Oleaginae tabellae. Dein mensulam brevemque Cum humillimo scamillo, De rariore ligno. A. Buxum, cedrum, cupressum, Oleamque, et omne ligni Genus elegantioris Nos afferemus ad te. Tu postulata matris, Tam iusta postulata Sollerter exequare. I. Pueri ego Virginisque Me glorior ministrum; Mihi est uterque cordi. Huic seruiamque et illi; Amansque nec teporem, Nec sentiam laborem. Ars nostra quod valebit Utrique militabit. III. Filiae Sion. O Fons puer leporum, Amor, salus, venustas, O bellitudo nostra, Festivitas, honorque, O turturille noster: Te quando contuemur, Mentis silent tumultus, Quiesque, gaudiumque Intus repente constat. Identidem videre, Audire identidem te Iam risibus fluentem, Iam quippiam lalantem, Pro qualis est voluptas? IV. Mater ad lusciniolam. PHilomena dulcis ales, Variare docta cantus, Quin aduolas, meamque Vicem canis puello, Donec sopore victi Se clauserint ocelli? Quid te per arboreta, Nemorumque per recessus Truncisque, cantibusque, Et auribus ferarum Lepidum sonare carmen Delectat, o aedon? Si garrias apud nos, Ad astra te vehemus. Nam quae tuas sorores Pridem canendo vincis, Iam te canendo vinces. Ades sonora cantrix, Ades avium magistra. V. Ad Angelos Poeta. ALata turba curre, Laetissimosque florum, Suavissimosque florum Lege hortulis apricis. Lege violas, rosasque, Lege lilium, ligustrum, Vaciniumque molle, Quibusque nomen olim Pueri de dere bini. Hos spectet, hosce tractet Puerulus iste noster. Spectabit hos libenter: Tractabit hos libenter: Diffundet ora risu. Eduxit ipse flores; Depinxit ipse flores; Et ipse flosculorum Est iure flos habendus. VI. Angeli ad puerum. NE sic puelle, ne sic Corrumpe lacrimando Nitidissimos ocellos. Iam turgidi rubescunt, Minus minusque fulgent. O parce parce fletu. Ductamus en choream, Hymnosque personamus. Ne fletibus misellis, Vagitibusque maestis Convulnera parentem. Ne sic puelle, ne sic Corrumpe lacrimando Nitidissimos ocellos. VII. MATER, FILIAE SION. SOrorculae pudicae, Sanctissimae puellae, Tam saepe qui potestis Trivisse limen istuc? Quid vos iuvat frequenter Visisse me, meoque Cum pusione ludus? F. Regina nostra noli Quid hoc siet rogare. Augustiore forma es, Quam sermo consequatur. Tua verba gaudiorum. Et plena gratiarum. Tibi aureique mores, Castissimique mores. Tuum genus sed ipsum Pupillulis, capillis, Labellulis, genisque, Corpusculosque toto, Tot nos petit sagittis Tenerrimorum amorum, Quot noctibus proteruis Sparsos videmus ignes Sublimiore mundo. VIII. Ad catellum Poeta. CAtelle quid catelle, Quid te latrare cogit Totiesque, tamque acute? Domini tui quietem Turbare nil vereris? Male o catelle, quidnam Mutabilem te in horas Facit? modo assilis, et Agitando caudam, et aures, Blandire pusioni. Dein cunulas petissis, Iuxtaque delicatos Pedusculos recumbis: Repente devolansque Herum excitas latrando. Catelle dictum habeto: Infantulo vidente, Quantum voles latrato, Cave territes soporum. Si iussa nostra franges, Non sic abibit, ipse Dabo malum profecto; Plorabis o catelle. IX. De balneolo pueri. MATER, ANGELI. VOlatiles ministri, Germanuli potentes, Nunquid meo puello Regale balneumque, Lavatiunculamque, Idoneam parastis? A. Regale balneum nos, Lavatiunculamque Lectissimarum aquarum, Lectissimorum odorum Tuo, colenda mater, Paravimus puello. Aquamque cinnamomo, Simul et aquam cupresso, Et balsamo liquatam, Rosis et eliquatam. M. Iam vasculum expedite, In quo sacrum lavemus Infantulum. Subinde Infunditote, quantum Fundatis ut iubebo. A. Smaragdinum ecce labrum, In hoc lavare talem Tantumque ius puellum: Quo pulchrior nec alter, Quo sanctior nec alter, Augustior nec alter. COMMISERATIONES. I. Ob egestatem, et incommoda nascentis. PRO quaenam similis sit huic egestas? Per se rerum opifex, et imperator In suam venit ecce civitatem, Suo nutu, hominesque propter ipsos, Ast non hospitium invenitur illi. Immundo stabulo editur, iacetque In faeno, laceris et involutus Heu heu panniculis meus Redemptor. Pro quaenam similis sit huic egestas? Urunt frigora delicatiorem Dum desaevit hyems, nives Iovemque Deducunt, ratibus priusque secti, Iam plaustris gravibus teruntur amnes. Cuius sunt opulentiae, hic inops est. Pro quaenam similis sit huic egestas? II. Ob circumcisionem. POst quam luciferum rubente curru Octavum Oceano reduxit alma Aurora, advenit, ut solet, sacerdos; Testa pelliculam secat recentem Tibi parvule cum dolore saevo, Abrami veteris notamque inurit. Expers criminibus quibusque, nostra Sic ad crimina funditas cruorem Diluenda tenerrimo sub aevo. Quibus questibus, o puer miselle, Quibus lacrimulis acerbitatem Test abare tui doloris? ipsa Matris viscera flendo dividebas. Tende brachia, tende, acerba flentem. Cruentum recipe, o puella mater, Dolore immodico levare tenta. Amplexare, suaviare, ride, Demulce, apprime pectori, sinuque Exertam insere protinus papillam. Nectar nam solitum sibi trahentem, Mox oblivia vulneris sequentur. III. Ob fugam in Aegyptum. IUdaea puerum exigit Tyrannus, Dum dolos meditatur immerenti, Vitam extinguere machinans novellam, Iniustum et stabilire principatum. Arua dulcia, patriaeque fines Linquens pellitur exteras in oras, Qui cunctis dominatur unus oris: Portaturque viam asperam atque longam, Ignotam penitus, rigente caelo, Gentem ad sacrilegamque, barbaramque, Ad septem geminique rura Nili. Ah sub arbore, bestias et inter Terni saepius exules cubabant, Quando tecta subire non dabatur, Caput sidereum efferente nocte. Quid, putas, iuveni, quid o futurum est, Si tantum tolerare debet infans? IV. Ob varios in via labores perferendos. AUguste o puer, o colende partus, Ut tui miseratione tangor? Ah non ad requiem, sed ad labores; Non ad delicias, sed ad dolores, Ad multos, variosque, maximosque Natus diceris: ad sitim, famemque, Aestum, frigora, plurimamque rerum Quas usus petit, heu, necessitatem. Lassatus quoties domum redibis? Si tamen domus est tibi futura. In multam vigilabis usque noctem, Perpaucos et amiculos habebis, Hostes innumerabiles habebis: Qui tibi insidiasque molientur, Fictis criminibusque qui lacessent. Auguste o puer, o colende partus, Ut tui miseratione tangor? V. Ob indignitatem futurae necis. ARmatas video, puer, cohortes, Quae te olim capientque vincientque. Lora, sputa, alapas, arundinemque, Clavos cum cruce, spongiamque, felque, Albam, purpureamque cum corona E spinis (scelus o scelus) refecta, Tui tot monumenta despicatus, Instrumenta tuae nefanda mortis. Tum probra audio, quae proteruiores Et sacri iacietis, et profani. Pedes candiduli, manus pusillae, Pusillumque latusculum ergo quondam Vos ferro penetrarier necesse est? Artus o rosei, flagrisne diris Vos sic dilaniarier necesse est? Ipsis o caput angelis honorum, Te'ne sentibus esse vestiendum? Te'ne fustibus esse conterendum? CANTIUNCULAE AD SOMNUM INFANTULO conciliandum. I. AEgrarum bone mentium, Fessorum bone corporum Curator, venias age, Veni blandule somne. Ad cunabula Principis Ne contendere differas. Festinum moveas pedem, Veni blandule somne. Ipse en languidulis tibi Ocellis puer innuit. Pelle pelle moras, veni, Veni blandule somne. Veni o somnicule, o veni, Tot preces cave despuas, Quid cunctaris? abit dies, Veni blandule somne. Venisti bone somnule, Alis virgineum tuis Es complexus alumnulum, Somne blandule somne. II. DOrmi sancte puellule, Lassulum sopor alliget, Absint tussiculae procul, Nil rumpat tibi somnos. Nil rumpat tibi somnulos, Neu latrando catellula, Neu columbula murmure, Neu pulsus strepitusue. Dormi sancte puellule, Quies lumina vinciat. Iam domi, et foris omnia Te propter quiescunt. Aurae frigidulae simul Aspirant tibi leniter: Altior veniet quies, Et sudore carebis. III. CUr non optime somnule Praestas officium tuum? Cur te crebrius, obsecro, Cogimur rogitare? Tu gratissimus omnibus, Tuo munere neminem Fraudas: sed puerilibus Es propensior annis. Ergo huc accelera gradum: Et si sunt pueri tibi Tam chari, eximius puer Sit charissimus iste. O somne, o bone somnule, Qui ponis lacrimis modum, Ades tergere parvulo Rores eia tepentes. IV. DUm nos dulcia promimus Ad cunabula carmina. Et clara ut citus aduolet Somnum voce precamur: Somnus impiger affuit, Functus partibus et suis Pupulas domino suo Tenello bene clausit. Iam per membra pusillulae Quietem liquidam sopor Irrigat; viden accipit Suavem lumine noctem. En ut spiritulum trahit, En formosulus ut iacet. Qui semper vigilas Deus, Dormi sancte puelle. MUNUSCULA. I. Indusiolum byssinum. COrpusculo IESU tuo tam cereo, Et mollicello, atque tenero, quantum potest Esse aliquod, haud fas induisse tuniculam Nunc intimam communiore stamine. Membra siquidem pondere suo oneraret nimis, Nimis fricaret, usque dum rubescerent. Qua propter e lectissima, tenuissima Bysso dicamus hanc tibi subuculam. Mater cape, et dono puerum operi meo. II. Togula purpurea. FUlgere Tyria in veste Regum est proprium, Gemmis nitere, auroque, Regum est proprium. Qui Regum es igitur ceterorum maximus, Cui regna terrarum universa serviunt, Parue o puer, mundo vetustior o Deus, Istanc habeto a me tibi cum gemmulis, Virgis laboratam aureisque purpuram. Placetne munus? fatur id risus quidem. Haud munus est ignobile: at quid non tua Cum dignitate comparatum sordeat? III. Aurea sandaliola. NUdo pede ambulare non fero, non sino Divum puerulum, plantulas offenderit, Quacumque cera molliores plantulas. Nec calceolus ex officina convenit. Qua gratia istaec largior sandaliola Puero Deo, non serica, ast aurea magis. Volo gestet aurum, totus aurum, et aureus. IV. Acanthis avicula. CUra solutus omni Dum sylvulam pererro. Et te tuamque cantu Depraedico parentem, Auicula ista supra Humerum meum resedit. Quid parvula o volucris. Quid, aio, vis apud me? Orditur illa. Tu me Prehendito volentem; Me munera puellum, Quem nunc pie canebas. Huic blandiar canendo; Huic ad manus volabo Paruissimasque micas, Potumque et inde sumam. Huic servulamque soli Me propriam dicabo. Dimittat ille quamuis Me liberam, manebo. Cape ergo mi puelle Ancillulam canoram. Flavo nigroque cernis Per plumulas nitentem Acanthidem pusillam. V. Lilium convallium. TU flosculusque campi, Tu liliumque nobis Convallium vocaris. Quare quod esse tute Vis, atque nominari, Reverenter hoc tibi nos Munusculum sacramus. VI. Torques gemmatus. ORnatibus carere Argenteis, et aureis, Et gemmeis puelli Eburneumque collum, Pectusculumque candens Nefas mihi videtur. Genitrix habe huncce torquem Auro, lapillulisque Impensius coruscum. Laetus libensque munus Puero hocce dono, tu mox Suspende gestienti. Ut pulcher ut decorus, Ut ter quaterque bellus Torquatus renidet? VII. Corolla rosea. DE floribus rosarum Ego nexui corollam, Venustulam corollam Infantulo venusto. Hac verticem minutum Ornabo: copiarum Qui possident aceruos, Auro gravem coronam Sapphireamque donent. VIII. Crepundia. TRactatione gaudent Pueri crepundiorum. Tuum ergo lude ludum Bellissime o puelle; Risum tuumque ride, Bellissime o puelle. Te muneramur hisce Crepundiis, quibus tu Potiora non habebis, Bellissime o puelle. REDUCTIO PUERI IESU EX AEGYPTO, EIUSQUE HIErosolymis amissio et inventio. I. Angelus Iosephum in somnis. VITA expulsus erat dolore acerbo, Morbi saevitia nimis stupenda, Herodes sceleratior tyrannus Non horum modo, sed quot aut fuerunt, Aut posthac aliis erunt in annis. Iosippo Phariis moranti in oris Cum Iesu puero, illiusque matre, Alatus iuvenis quiete in ipsa, Lapsus aethere nuntiumque portat, Et terram in patriam redire mandat. Surgit continuo senex, et isthaec Virginis bona visa fert ad aures. Ambos gaudia nuntiata mulcent, Gestit laetitia ipse parvulusque, Praedulcem patriae indicans amorem. II. Valedictio discedentium. Parant sese ad iter laboriosum, Supremam hospitibus, simulque amicis Secuti officium, probosque mores, Dicunt vocibus ultimis salutem, Grates pro meritis habent, aguntque. Discessum Isiaci ferunt dolenter, Nec possunt lacrimasque continere, Testes (credibile est) fidelioris In dulces nimium hospites amoris, Hospites placidos, pios, modestos, Ipsis caelicolisque comparandos: A queis dissociarier putabant Instar mortis, amabilemque Iesum Complexi, oscula et oscula oggerebant. III. Itineris molestiae. IAm deformis hyems coma nivali, Et passu tremulo gradum inferebat, Montes, arua gelu pigro rigebant, Et stridens Aquilo asperabat undas; Cum se tres numero, puer tenellus, Iosippus senior, puella mollis In viam dare non verentur, uno Asello comite, huic puer sedebat: Portari siquidem amplius nequibat Septennis, salebrosa nec meare, Nec calcare solumque calculosum, Per primos stabilis valebat annos. Mater pone sequens pede ambulabat, Pulchro corpore, delicata mater. Iosippus praeiens ferum trahebat. Oh incommoda frigorum, famisque, Errorumque, sitisque, flaminumque, Nimborumque iter usque per molestum, Perlongum simul, et periculosum, Quanta, nec meritique pertulistis? IV. Mariae lamentatio ob amissum duodennem filium. QUantum est per orbem feminarum tristium, Lugentium, dolentium, lacrimantium, Quacumque quantumcumque fortuna gravi, Acerba, et intoleranda sustinentium, Quid vidit hic sol uspiam me tristius, Quid luctuosius, quid afflictum magis, Et lacrimis coopertius, quas nunc mihi Hic casus affert omnium dirissimus, Nullisque matrum conferendus casibus? Qui talis est seiunctus a me filius, Qualem creavit nulla mater filium? Ah misera, cur secura sic eram tui? Cur te meae non implicabas dexterae? Cura latere sivi meo discedere? Nec perditum agnovi prius, quam ad vesperam Divertimus fessi via. Hic (factum o male) Iam congregatis natus unus omnibus Heu defuit, fefellit et matrem, et patrem. Quaero ex comitibus, ecquid illum viderint, Nescire dicunt sit ubinam puer meus. Verbis quibus memet ibi non obiurgito? Quibus modis non arguo culpam meam? Nam quid aliquando pertuli crudelius? Aut substitit forte, aut resedit lassulus, Aut ab itinere aberravit, aut Solymam redit. Cum coniuge accingor, retro vestigia Legens sequor, circumfero undique lumina. Voces per iter iactare quin ausi sumus, Clamore montes, nemora, agros implevimus, Maestique Iesum iterum iterum vocavimus Necquicquam. In urbem stat reverti, et filium Solymam per omnem, per plateas, et fora, Sursumque deorsumque ambulando per omnia, Per publicas, nec publicas quaerere domos. Et sole tertio anxii iam quaerimus, Nec invenire possumus. Ubi es nate mi, Dulcis puer? quo te loco, regione qua Tandem requiram? ostende te rursum mihi, Neu me velis sic lacrimis liquescere. De mente tota gaudium omne isthaec mihi Amissio fugavit, reducet gaudium Omne mihi tua, si tu voles, inventio. V. Laetitia de invento Iesu filio. IEsum parentes diligenter quaeritant, Quem non reperiunt uspiam. Crescit dolor Ambobus, et crebrius eunt suspiria, Ducitque fletum Virgo mater uberem. Templum petunt, si forsitan puer pius Precibus ibidem, rebus et sacris vacet. Sed ecce mira, quaeque fando neutiquam Auribus adhuc percepta sunt mortalibus. Inter Sophos medius sedet, docetur, et Docet, omnibus sapientiam stupentibus, Annos supra, barbam ante quam maturrimam. Uterque miratur parens mirum in modum. Quos dum puerulus se intuentes aspicit Vultu renidenti, et oculis micantibus, Cadit tristitia, colliguntur gaudia, Omnis labor praeteritus animis excidit, Et longa pro nihilo est redambulatio. Sese capere nimia voluptate nequeunt. Accedit ad eos puer, ut abducant sinit In patriam; subest eorum arbitrio. Circumdat alma brachiis collum parens, Capitique sancto sancta figit oscula. VI. Maiestas et humilitas pueri IESU, pro colophone. Infans homo, puer Deus, quam suppetit De te canendi magna materiae seges, Rerumque multitudo discrepantium? Fecunditatem in matre virginitas, sed in Te humanitatem illuminat divinitas. Et illae, et istae foederantur mutuis Nexibus, et alternis velut complexibus. Haud talis olim mater in terris fuit: Nec talis olim filius repertus est. Tu, quod novum, stuporeque refertissimum, Verus creator es creatricis tuae. Te nutrierunt uberas acrae virginis: Sacram sed ipse nutriebas virginem. Egressus es, mansere claustra imperuia. Tibi caula sordens, praebuit palatium: Stipula fuit pro lectulo mollissimo; Proque famulis unus senex, bos, et asinus. Mutus iacebas, tectus atque lineis, Brevibusque pannis, quem decebat purpura, Ut imperatorem potentem, involuere. Namque id per auras agmina volitantium Cantu lepidulo prodidere caelitum: Idemque prodidit novum aetheris iubar Cum luce multa, solis ipsius aemulum. Quo concitati se dederunt in viam Reges Eoi, supplicesque infantulum Coluere, dona destinantes mystica. Laetitia sis ipsa licet, attamen doles. Sis saturitas ipsa licet, attamen esuris. Fons ipse sis largifluus attamen sitis. Sis ipsamet copia licet, tamen indiges, Res mira, plorat ipsamet iucunditas. Res mira, nobilitas fit ipsa ignobilis. Qui semper est, semper fuit, modo extitit. Celsissimus fit infimus, quis penetret hoc? Gremium puellae continet, quem non queat Immensitas ambire quam immensissima. Salue puer, Deo patri aequaeva soboles, Nescius initii, finis idem nescius, Patris potestas, et nihil minor patre, Terras, polumque maria et alta alta temperans.