Poemata sacra. Pars Altera. Machine-readable text Siber, Adam Siber, Adam XML version, markup prototype, December 1999 Ruediger Niehlmarkup Camena
http://www.uni-mannheim.de/mateo/camena/ siber4 siberpoemata2.html s001.html siberpoemata2.xml siber4/jpg html Basel: Oporinus, 1565.

Regeln fuer die Texterfassung 03/2001

not necessary

 October 2004 Ho Wai-Ming (corrections), Ruediger Niehl (tagging) markup The letter t is often misspelled as r, i or c (due to the poor quality of the original). Probably not all instances have been corrected. Typographical errors have frequently been corrected in the original by an unknown hand. Not all these manual corrections are represented in this transcription. New TEI header; typed text - structural tagging complete - no semantic tagging - Morpheus spell check ADAMI SIBERI CATECHESEOS, seu PIETATIS puerilis, libri II. ILLUSTR. PRINCIPIB. AC DOMINIS, D. ALEXANDRO Administratori Merseburgensi et Numburgensi, et D. CHRISTIANO, illustriss. Principis ac Domini D. AUGUSTI, Ducis Saxoniae, Imperii Archimarescalli et Electoris, Lantgravii Thuringiae, Marchionis Misniae, et Burggravii Magdeburgensis FF. ADAMUS SIBERUS. IMpubis adeat sinite turba parvuli Ad me, beata Christus ipse Numinis, Suprema cui rerum potestas omnium, Proles aitine vero eos accedere Vetate, templa caeruli quos aureae Caeli manent, custodiunt quos angeli, numquam angeli qui non mei vident Patris Vultum, ignea manus atque flabilis, sacrum Ad limen apparent et usque: maximi Non est voluntas, optimique, credite, Non est Parentis, pereat ut de puerulis Vel minimus hisce. Vox suavis, gaudii Vox plena, vox amabilis: Placet Deo, Ergo, nihil quo maius est, Deo placet Tenellula, minutulaque, vix dumque edita, Quae turba pendet, ludit et circum ubera: In cunulis dulcem capit quae somnulum, Adnutat, arridet suis, blandum tata Ingeminat, et se librat in pedes, humum Iam iamque signat primulis vestigiis, Arundinem equitat, blaesulo voces sono Reddit patris matrisque, tandem litteras Eburneas et noscit inter, aemula Aequalibus certatque diligentia? Sic est: beati, ter beati et amplius Pueri: oculis quam blandulis en aspicit Adamulumque CHRISTUS, atque Abrahamulum: Manus ut ambas porrigit Susannulae? Iam poscit Hannae filium, Iosephulum Ulnis fovet, mellita figit oscula Abelulo: matres aperto stant sinu, Nec est pudor, modo proximae sint, et bene Dulcissimis CHRISTUS precetur liberis. O'charitas aetatulam in primam Dei: O'prisca pietas, ardor et parentium, Dicare sua CHRISTO Deoque pignora. Nam nunc quidem (heu perversitatem temporum) Ad alia quis non potius omnia liberos Adhibet furenter, quam venire ad te sinat Fili Dei salutis auctor unice? Natos equum corpus docet super edere Thoon, Pholusque: furta Verris filius, Et discit Autolyci, Euclionis colligit Praesegmina unguium: dolis, calumniis Sycophanta pater hunc instruit, domestico Parasitus exemplo ille fit: Baccho litant Multi, colunt multi Paphi praeeuntibus Divam parentibus: caput per, et pedes In scelera praecipiti ruant ut impetu Dat liberis occasionem, surdior Fretoque Mundus turbido, nec filium Dei,nec audit Tarsi alumnum, qui monet Ut educemus in timore numinis, Patrisque Christi disciplina infantiam. At num suorum impune talis liberum Abstractio a Christo sutura parentibus? Futura vero, tum sed, irritus Dei Cum sermo erit, quo scandalis denuntiat Poenam: expedire et inquit, illis, pusio Per innocens offenditur quos, alveo Maris iacere saxea mole obrutos. Tremenda verba, non modo parentibus, Suis perire causa qui sunt liberis: Pendenda diligenter animi sed mihi, Tibique, sceptra quisquis est qui virgea Manu geris. Non muneri satis tuo, Non feceris, curae tuae si traditos, Et litteris et disciplinis sedulo Imbueris, ac Maronis illis aurea, Vatumque caeci carmina explica patris: Si Tullios proponis, et Demosthenas, Simul Quirina et Attica facundia Toto ferant ut orbe nomen inclitum: Cursum expedis si qui micant caelo ignium, Naturae in intima ducis et penetralia: Sunt ista pulchra, sunt praeclara, quis negat? Sed Christus est quod non in illis, sunt nuce Quae cassa cassiora multo: sine Dei Scientia doctrina gladius est sibi, Quo iugulat ipse sese, eam quisquis habet. Pietatis ergo cura sit primordia Proponere unica pueris, et maxima, Ut quid veneni saeviat praecordiis Miseri sciant, quam mentis inops, consilii Expers, sit et pietatis omnis indigens Nostrum genus: tum Patris indulgentia Sit quanta, Patris optimique charitas, Dulcissimum motus dedit qua filium Nobis suum, qui vita, veritas, via, Morti obtulit se pro salute publica. Ducentur abs te turba sic ad optimum Pusilla Christum, et testula imbibet recens Nardique odorem, balsamique hedysmata Caelestis halent aurulam actionibus Per omne vitae tempus ut suavissimam. Paeniteat ista te nec iterum ac saepius Repetere, eundem et usque et usque tundere Incudem, ut haereant: puer nec te bone Audire pigeat, voluere et revoluere: Doctrina rediit cuius opera tempore Nostro beata Euangelii, qui Thesbio (Exsanguis atram livor ut frontem trahas.) Baalis est aggressus aras robore, Rasamque turbam, et impudicos flamines, Discendo, ait, fio catechesin senex. Exposita libris quae quod exstat plurimis, Te sive Hebraeus sermo, seu Graius iuvat, Sive Ausonum loqui tibi lingua sedet: Magis movet quod et penetrat acrius Numerus: eadem dulci lepore versuum Condire placuit: addidi quibus preces, Morumque leges, ut brevi libellulo Pueri habeant, et unde discant in Deum, Christumque, iustos sola quae facit fidem: Et quo gerant sese modo, viris bonis Cunctis modestiam ut actionibus probent. Haec grata quo fiant magis discentibus Tuo puer Alexander, et puer tuo Hac Christiane inscriptione nomini Nunc consecro in vulgus data, illustrissimo, Cui paret ora Saxonis, Septemuiro Satis. Ut esse quae parentis in scholis Provincialibus docentur, ex nota Cernatis illa, tradidere quae viri Vobis boni, nunc et VOGELUS optimus. Orti pater materque regibus, genus Dant inclitum vobis, et indoles bona, Ad summa quaeque et expedita se exserit Vis ingenii: iam quod decus non vos manet, Quis non honos, forti paterna cum manu Geretis olim sceptra? litteras quibus Adiunxeritis si bonas, scientiam Deique verbi, cerno vos pios fore, Magnosque patriae principes: quod filii Ergo sui det optimusque et maximus Rerum Parens, et auctor altorque omnium. GRIMAE, CAL. MAII, M. D. LXIII. CATECHESEOS, SEU PIETATIS PVErilis, Liber primus. CAPITA CHRISTIAnae religionis. DECALOGUS, SEU SUMMA praeceptorum Dei. Exodi xx. et Deuter. v. EGo Deus: aliena numina ne colas: Cave inaniter adhibeas Dei nomen: vacans Soli Deo, Quiesce luce septima: Honorem habe, ut vivas diu, parentibus: Non auferas vitam alteri: non, serviens Lasciviae, marita frangas foedera: Afferre proximi bonis manum fuge: Ne ficta mendax loquere testis crimina: Non concupisces proximi domum tui: Non concupisces coniugem, non servulos, Asinum, bovem, nec quidquid ille possidet. EXPLANATIUNCULA. HAEC caelitus per filium Amrami Deus Manu notata duplici saxo sua Decreta legum maximus nobis dedit Et optimus, Sinaico olim vertice. Non ullum erit numen, meum praeter, tibi: Me solum amabis, servies soli mihi: Me spem tuam, tuam vocabis gloriam, In dextera mea reponens omnia. Nam Dominus et Deus tuus sum, qui parem Non ferre possum, sed parentum persequor In liberis culpam: utor at clementia In stirpem amantium mei millesimam. Uti profane nomine metuas Dei: Me laudibus fer, me celebra: nil bonum, Nil esse rectum dixeris, quam maximi Quod lingua loquitur, et facit manus Dei. Sit sabbathi dies tibi sanctissima, Totum meo te dede verbo, ab omnibus Cessa tuis rebusque et actionibus, In te suas ut explicet vires Deus. Post me loco secundo honore, quo decet, Patremque matremque, et magistros affice. Quibus potestas est et in te: sic eris Felix ab omni parte, vives et diu. Ne caede polluas manus, irae dolor Obliteretur, ferui das voces rege, Iniurias patientia obteras, tuo Promptus subire proximi periclum. Amore casto, coniugi obstrictus tuae, Cale, nec ullam mente pellicem fove: Stude pudori, temperantiam cole: Obscena vita verba, factaque improba. In rem tuam ne aliena convertas, tui Sudore cum vultus tibi victum para: Sis liberalis et benignus in bonos Iuxta malosque, patrem initatus caelitum. Testare vera, contine a mendaciis Linguam, calumniisque: honori proximi Serui: tueri cuius et famam stude, Interpretari et in optimam partem omnia. Non areae, non te cupido coniugis, Ullius aut capiat rei quae proximi est; Averte quae possint nocere, et ei omnia, Tibi ipse quod facis, precare prospera. Decreta nos cognoscere haec legis docent, Vitiositas sit quanta nostra, criminum Et foeditas, tum caelitum qua gaudia Adeunda sint via bonorum praemia. Haec praestet ipse maximi Christus Dei, Qui factus est noster sequester, filius: Iram merentur facta nostra numinis, Nil et agimus homines, agamus ut omnia, CAPUT LEGIS MATTHAEI xxii. Marci xii. Lucae x. Qui templa summa caelicum Terrae, polique conditor Tenet, Deum, regem tuum, Patremque, rebus ceteris, Toto, relictis, pectore, Animoque toto, viribus Mentisque totis dilige: Ut cogites, agas nihil, Nihil loquare, gloriae Quod illius non serviat. Hoc legis est primum caput, Et summum, huic simile alterum. Amore, quo te, proximum Ama tuum: nemo sibi Malum dat ipse infestior, Damnumue: ab his iussis Dei Lex tota pendet, et libri Quaecumque vatum continent. II. SYMBOLUM APOSTOLOrum, seu fidei Christianae compendium. CRedo in Deum patrem, creavit omnia Qui praepotens verbo suo e nihilo, tuens Et nunc regit, tellurem, aquas et aethera. Et filium credo unicum Dei patris In Christum Iesum, Dominus omnium sacri Conceptus est qui Spiritus de numine, Homo editus Mariaeque partu virginis: Pilato Iudaeam regente Pontio, Pendens latrones inter, affectus cruce, Qui mortuus, sepultus est: ad inferos Descendit, inque lucis oras tertia Rediit die: ad caelumque conscendit, sedetque Ad dexteram patris Dei, venturus est Et inde vivos iudicare et mortuos. In Spiritum credo Deum, sanctissimum, Cum patre verum, filioque: catholicam Ecclesiam credo: piis communia, Remissionemque, veniamque criminum: Et carnis excitationem a mortuis: Vitamque saeclis quae manebit omnibus. EXPLANATIUNCULA. CRedo, parens et arbiter rerum deus Aeternus, unus, optimusque et maximus, Potente quod, cum nil forem, me dextera Crearit, ut terram, mare, sidera, omnia Et quae suo natura continet sinu: Quod corpus hoc, et ista membra corporis, Animamque vimque mentis, atque sensuum, Et dederit, et conservat: et bonus, fore Patrem professus se mihi, quottidie Victum ministrat, atque amictum, et quidquid est Rerum, quibus carere vita non potest: Periculis, discriminum fidissimus Comes, quod arcet, et tuetur numine Suo malis in omnibus, praeter meum Meritum (queam nam quid mereri) maxima Motus paternae charitatis copia. Soli Deo omni emancipatum tempore, Me pro quibus gratum esse par est, unicum Et conditorem amare totis viribus, Dominumque corde timere toto, laudibus Patrisque nomen prosequi sanctissimum. Credo quod a Parente numen numine, Splendore splendor, luce lux, Deo Deus, Acuum ante, verus, omne, par potentia, Honore, maiestate genitus: flaminis Sanctissimi satu potente, virgine Homoque verus matre IESUS editus, Christus meus sit Dominus et rex: perditum Qui sempiternis destinatumque ignibus, A'morte, solus, foeditate criminum, Satanaeque laqueis, Tartarique carcere Redemit, et me liberavit, divite Non auro et argento: malis nostris caput Subdens patrique factus in cruce victima Ut agnus innocens, cruore sed suo, Cruciatibusque et morte tristi, et ad domum Itione sontem: ut ipsius peculium Sim, iustus, integer, beatus omnibus Aevisque vivam in sancta regna caelitum Translatus e sepulcro: ut ipse patria, Patefacta ab imis manibus retro via, Vivas domos colit, excitatus gloria, Regit et Deus homo potente cuncta dextera, Noster sequester, deprecator, pontifex: Appareat donec suprema gentibus Iudex die coram omnibus, poenas malis Et irroget, donetque iustis praemia, Interminatis quis fruantur saeculis. Credo meae quod ad salutis vindicem Christum queo, per arduum nec tendere Vi mentis ingenique iter, nec credere Habendo ei fidem: Deus sed Spiritus, A'patre iuncto filium per numine Qui manat ipse Euangeli potentia, Solus novatae mentis aptitudinem, Adhalat, excitat, vocat, trahit, rapit, Splendore lucis dissipans claro suae Cordis tenebras saxei: et vera fide Beat, suo redditque sanctum numine, Sanctumque servat: ut per ambitum solet Terrae (salus contingere extra quam potest Nulli) vocare, congregare Ecclesiam, Novaque collustrare luce, reddere Verboque, lotione, sacris et epulis Sanctam, Dei natique retinere in fide In qua mihique et omnibus credentibus Veniam benignus omnium quottidie Dat criminum: cum venerit mundo dies Et ultima, exciens sepulcris conditos, Fidentibus Christo aurea caeli domo Dabit omnibus mansura saeclis gaudia. Haec cuncta sunt verissima, et certissima. SYMBOLUM NICENUM. CRedimus esse, fides nec vana, Deum, unus et ortu, Et qui fine caret: Patrem, rerum sator et fons Omnipotens, seu quae contingi lumine possunt, Seu nequeunt sensu comprendi, semine nullo Terrasque tractusque maris, caelumque profundum Qui statuit verbo, nunc et regit omnia verbo, Ac varias rerum formas, et foedera servat. Credimus et natum, emicuit splendore coruscae Qui patris aeterno (dictu mirabile) mente Unigena, ante aevi primordia et ante creata, Natura ducens ortum genioque Parentis, Lux de luce, Dei verum de numine numen: Non cretus, sed natus, habens sine sine, sine ullo Interitu posse aequi Genitoris et esse: De nihilo per quem constant producta profundum Quae mare, quae tellus, quae continet arduus aether: Qui sede e patria, miserans incommoda nostra, Everso in terras venit succurrere saeclo, Immensaque sacri flatus vi conditus alvo Virginis e Mariae mortalia sanguine membra Sumpsit homo, et nostris successit sedibus hospes: Funera dein patiens, Syriae frenante superbo Pilato imperio populos, suspensus ab alto Robore, non meritas persolvit sanguine poenas: Mortuus et tumulo inclusus, praedixerat olim Ut coetus vatum, obscuras dimoverat umbras Tertia lux postquam superas remeavit ad auras, Ac tandem aethereas abiit sublimis in oras, Membra locans patria celsus fulgentia dextra, Natura geminus, forma Deus unus homoque: Unde reventurus, superum comitante caterva, Iudicium sistet, vitasque et crimina discet Quaesitor, statuens dignas et lumine cassis Poenas, sidereo vivis et praemia caelo, Sceptra tenens, cui nec metae, nec tempora, regni. Credimus et sancti caelestem numinis auram, Halitus omnipotens, vis et vigor, aurea flammae Qui caelum, terrasque fovens, camposque liquentes Spiritus intus agit, et res in fusus in omnes, Afflatu vitamque illis, virique ministrat: A patre per natum qui manat numine iuncto, Et cum patre simul colitur natoque, piisque, Caelitibusque eodem Dominus celebratur honore: Qui vatum linguis olim ventura profatus, Omnimodas rerum series et fata reclusit. Nec vero non concilium, coetumque fatemur Christiadum, Oceanum qua sol utrumque recurrens Cernit, apostolicis imbutum vocibus: unum Et primi eluitur quo patris noxa lavacrum Vivificas lymphas: supremo in funere mundi Denique speramus, quod sese in pristina fingent, Morte obita quae nunc tellus complectitur, ossa: Rursus et, antiquis sanctas sine corpore vitas Artibus indutas, semper florente iuventa Aurea perpetui victuras tempora saecli. SYMBOLUM ATHANASII. Quisquis cupit vita potiri caelitum, Quod velle nos omnes decet, Probe catholica, quae vocatur, sit fide Ante institutus omnia: Quam nisi pieque et integre servaveris, Plane peristi funditus, Est haec fides vero catholica, unum Deum In Trinitate, simplici Et Trinitatem in unitate mens pia Ut honore, quo par est, colat: Hypostases ne misceantur improbe, Neu distrahatur Usia. Nam forma patris alia, forma filii, Aliaque forma est spiritus, Divinitas una, amplitudo, gloria, Non scripta circum termino. Qualis parens est, filius talis, sacer Et talis ipse Spiritus. Non cretus est Deus pater, non filius, Non sanctus ipse Spiritus. Immensus ille, immensus iste, Spiritus Immensus et sanctissimus. Aeternus aeterno parens cum filio, Cumque hoc et illo Spiritus. Aeterna nec tamen sic terna dixeris, Aeternus est, sed unicus: Ut nec tria immensa, tria nec non creta, sed Est, et fuit, et erit unicus. Sic cuncta Genitor, cuncta filius potest, Est cuncta sanctus Spiritus. Nec praepotentes sunt tamen tres, qui potest Et unicus sed omnia. Sic est pater, sic filius, sic Spiritus, Non tres, sed unicus Deus. Cum filio sic Dominus est pater: et sacro, Non tres, sed unus, Spiritu. Nam quamque nuncupare hypostasin Deum Ut Christiana veritas, Dominumque vult: religio sic vetat deos Dominosque ternos dicere. Non factus est, non cretus, et pater satus: A patre solo est filius, Haud factus, haud cretus, sed editus: patris A filiique numine Non factus, aut cretus, satusue, spiritus Fluens agit se maximus. Non ergo tres patres, sed unus, filius Sed unus, unus spiritus. Nil est in hac et Trinitate vel prius, Posterius aut, maius nihil, Minus nihil: sed sunt pares hypostases, Aeternitate, viribus: Ut Trinitate sic colatur unitas, Et unitate Trinitas. Isto cui cordi salus ergo modo De Trinitate sentiat. Nec hoc satis: sed est necesse firmiter Te Christi Iesu credere Incorporationis et mysterium, Sincera, certa, fallere Ignara, de qua sic habet sese fides: Noster Deus et homo simul Dominus Iesus Christus exsistit: Deus E patris ante saecula Essentia natus perenni, in saeculo, Naturam habens matris suae, Homo editus, ratione vita praedita, Et corporis mole integer. Aequalis, et patri suo par numine, Humanitus minor patre. Et est homo licet Deusque, non tamen Duo, sed unus Christus est. Unus, Deum non versus in carnem, sed hanc Traductus in numen, neque Confusus hanc illamque naturam, simul Sed una persona homo Deus. Nam corpus et anima veluti iuncta sunt homo, Sic homo Deusque Christus est. Nostrae salutis passus ergo qui necem Insons, nigras ivit domos, Dieque mortuus revixit tertia, Caelumque petiit: arduus Ubi praepotentis ad patris dextram sedet, Iudex futurus omnium. Ad cuius adventum resurgere omnibus Necesse erit, quos obtegit Tellus: ut edant actionum, totius Vitaeque rationes suae: Et qui Deo fecere quae placent, domos Ibunt beatas caelitum. At impudicis turpiter foedi notis, Urentur igne perpeti. Haec est fides igitur catholica: quam nisi Servas professus integre, Celsas receptus aetheris numquam polo, Aedes beatus incoles. EVANGELII SUMMA, Ioan. iii. Sic charitas, et est amor Ter optimus, ter maximus Qui totus in malo situm Arsit Deus mundum, daret Ut illi, habet quo charius Nil, filium: qui, sidera Corusca linquens, induit Mortale corpus, et cruci, Tormenta dura pertulit, Suffixus: ut quisquis locat Omnes in ipso spes, fidem Verbis habens caelestibus, Non pereat, alto sed polo Receptus aevis omnibus Vivat. Deus neque enim suum Natum beatis sedibus, Demisit in terras, gravis Quaesitor in mundum impium Ut vindicet, felicia, E' mortis ereptis manu, Sed regna donet caelitum. Laetatur hoc quisquis, sui Oblitus, et sese vovet Constanter illi, quod sacro Se scit redemptum sanguine: Causa beatus non cadet. At vana quisquis somnia Nugas secutus, respuit Felicitatis unico Se Christo asylo credere: Iam iudicatus corruit Sese ipse, quod nati Dei, Ter optimi, ter maximi, Non acquiescit nomine. III. ORATIO DOMINICA, SEU PREces, quas Iesus Christus docuit Apostolos: Marth. vi. Luc. xi. O Summe, qui caeli incolis domum pater, Nomen locis celebretur omnibus tuum. Regnum tuum adveniat: velut caelo solet Fieri: voluntas fiat in terris tua: Praebe cibum fragili benignus corpori: Bonus remitte nostra nobis debita, Ut quisquis fratri sua remittimus: sine Nec ab hoste tentari, cruorem qui sitit Nostrum: sed a malo tuere. nam tuum Regnum pater, tua maxima est potentia, Et ab omni in omnem aeternitatem gloria. EXPLANATIUNCULA. PAter vocari maximus gaudet Deus, Et optimus: nos ergo fratres, maximi Nati patris, patris optimi: indulgentius Nil est parente, dulcius nil liberis. Quid, ipse quod rogare Christus nos iubet Patrem, praeitque verba nobis? fervida Spe, non satis putemur ut digni, tamen Rogemus: in Christi preces quas nomine Fraterna fundit vox ab imo pectore, Fieri nequit quin filiorum praepotens Deus pater suo secundet nomine. Ergo poli terraeque magne conditor, Christumque propter noster o sanctissime Parens, tuum quod nomen augustissimum est, Colatur et nos inter ut caste ac pie: A' labe nobis falsitatis adsere Verbum tuum: cuius sit antiquissima Da cura nobis: eripe errorem, quibus Obiectus est aliquis: piisque moribus Fac congruens ut nomini sancto omnium Sit vita. nam qui non docet verbum tuum, Nec Christiane vivere, offici sui Munus colens, studet, profanat impius Nomen Dei: scelus quod avertas Pater. Sceptrum tui favoris et clementiae Terrae plagas in ultimas se porrigat, Christique gentes nomen ignotae audiant: Refulgeat nobis tui lux spiritus: Splendore quae dispellat atras mentium Suo tenebras, ut fidem verbo tuo Habeamus, omni dirigamus tempore Et sensa cordis, dicta, factaque ad tuam, Tuique nati gloriam, atque Spiritus Sanctissimi: hostis reprime fraudes et dolos, Ne det tuae damnum malumue Ecclesiae. Dei regentis cuncta nullo non loco Fit sponte praepotens voluntas: numini Ecquis tuo resistat? omnibus, furor, At ut repressis, quis tuum, conatibus, Nomen pro fanum reddere, et regnum impius Exterminare nititur, fiant tibi Nos inter etiam quae probentur, ut polo Fiunt in ipso: da parens, da maxime Robur animi contra hostis et petulantiam, Illicia mundi, quae sui non est potens, Carnis licentiamque, serva et ad ultimum Verbo fideque spiritum firmos: tua Nam sic benigna fit voluntas, o pater. Panem manu Creator alme sufficis Nullo die non omnibus, etiam malis. At tu, cibum potumque, vestes, aedium Lares, et agros, mugientium greges, Domum bona in partem iuvet quae coniugent, Oboedientes liberos, servos probos, Dominos bonos, suorum amantes principes, Res publicas bene constitutas, tempora Pacis quieta, frugibus, sementibus Auctus suos, auras salubres, legibus Mores, scholas et disciplinam congruam, Nomen bonum, fidos amicos, candidam Viciniam, quae das tui esse fac pater Beneficii munus sciamus: liberi Curis, avaritiaeque spinis et tibi, Illis fruentes, toto agamus pectore Grates benignitate pro largissima. Criminibus heu contaminamur singulis Diebus, indigni tuis donis, nisi Poenam meremur et nihil: verum pater Clemens, benigne, misericors, facilis pater, Non ambules in ius tuis cum servulis, Innoxium nati tui sed sanguinem Ad nos serena fronte propter aspice: Contemptam habe nec inquinatorum precem, Acerbius nec debita exigas: tuo, Laesere nos qui, munere veniam dabit, Facietque pietas nostra sic bene omnibus. Nemo pater tentatur a te, sed tamen Relinque ne nos Domine nobis: proice Nec in hosticis aggressionibus, viam Affectat ad nos, hinc et inde insultibus Dum callidis auctor malorum, pondere Gravi caro dum vergit in lapsus, suis Astutiisque mundus in fraudem illicit: Rebus fide ne deici in malis, pedem Ne patere caecum, qua volet ferri: improbis Ab hostibus tentatio aut si qua ingruit, Ne nostra cedat turbini imbecillitas, Da forte pectus, da Deus victoriam. Periculorum plena vita, fluctibus Et hinc et inde tundimur discriminum: At statue gravibus Genitor aerumnis modum. Ab asperis et dextera nos eripe Animaeque forti, corporisque: venerit Et cum dies vitae suprema, turbida E' valle mortis, et beatas caelitum Migrabimus ad oras, solutas nexibus, Et expeditas pondero si corporis, Reconde animulas in sinu nostras tuo. Gratas supreme filium propter tuum Pater, tibi iussu preces fusas tuo Et esse, eis tribuere et aditum credimus: Quare ad tuum verbum precata, nomine Et in tuo ratum adicit fides Amen. IIII. BAPTISMUS, SEU LAVAcrum renascentiae, Matth. et Marc. ultimo. SOli data est mihi potestas a Patre, Tellure quae caeloque sunt rerum omnium; Ergo ite in omnes qua patent, mundi plagas, Euangelii perferte cunctis nuntium, In nomine Patris, Filii, atque Spiritus Sancti lavantes: ut renatae pareant Gentes, meis obtemperentque legibus. Quicumque credet, et sancti lavabitur In fontis unda, vivet omni tempore Beatus: at quicumque non credet, dabit Apud in feros in igne poenas perpeti. EXPLANATIUNCULA. IN amne stat Iordanis ipse maximi Proles Dei Christus beata, tingitur Et a Ioanne: vox patris caelo sonat: Amor meus, meumque Natus gaudium Hic est: columbae instar polo super caput Loti sacer venit sacratum Spiritus. Iubet inde Christus, undecimuiri lavent, Ex omnibus quoscumque gentibus pudet, Piget et suorum criminum, in patris sui, Suoque, sancti Spiritusque nomine. Non ergo homo, sed ipse tingit nos Deus Paterque, filiusque, sacer et Spiritus, Praesens suo verbo, suoque numine: Baptismus est nec unda sola, sed Dei Circum unda sacro scripta iussu: cui fidem Quicumque habet, iam liber a tyrannide Mortis, Erebi regis potentia, omnibus Piaculis, beatus, innocens, Deo Carusque, Christi sanguine ablutus, polo Transcriptus, alma Spiritusque gratia Perfusus, in spe vivit aeterni boni. Undam videt oculus, sed ipsa vin fides Christi cruoris cernit, et sese Deo, Quae grata vita sit, renasci perspicit. Cum Christo enim tumulamur ad mortem sacri Unda lavacri, ut Christus ipse a mortuis Ad quem modum summi patris per gloriam Surrexit, in novitate vitae sic viam Voremus hinc ad sancta caeli gaudia. V. CENA SACROSANCTA, seu corporis et sanguinis Iesu Christi testamentum: Matth. xxvi. Marc. xiiii. Luc. xxii. et 1. Corinth. xi. DOminus Iesus Christus hostibus suis Qua nocte Iudae proditus dolo fuit, Capiens manu panem sacra, Deo patri Gratesque agens, fregit: suisque porrigens, Accipite, dixit, edite, corpus hoc meum est, Quod deditur salute pro vestra: in mei Hoc facite memoriam, meique funeris Celebrate honorem. Poculum simili modo Capiens manu, gratesque agens Deo patri, Sociis dedit, dixitque, Bibite singuli: Hoc est novum foedus, meum per sanguinem, Ablutionem in criminum qui funditur: Hoc facite, quotiescumque bibitis, in mei Memores honorem, et praedicate meam necem. EXPLANATIUNCULA. QUid cena quaeris sancta sit? Christum roga. Hoc corpus est meum, iste, ait, sanguis meus. Dat pane corpus ergo (quidnam murmuras Ratio?) suum liquore vini sanguinem, Mirabili, soli Deoque cognito, Qui cuncta quae loquitur facere potest, modo: Ut illa edamus et bibamus, maximi Verbis habentes et fidem Christi, omnium Remissionem consequamur criminum, Vitamque nullis terminandam saeculis. Tanti nec ipsa causa vero est actio Boni: sed ista verba, Pro vobis datur, Effunditurque: quibus habet quisquis fidem, Promissa habet, remissionem criminum, Vitamque saeclis quae manebit omnibus. Non est opus valentibus Machaone: Et huc adeste, Christus inquit, quos gravi Pondus premit labore confectos, ego, Ego recreabo vos, levatos omnibus Malisque miseriisque: quare te excute Ipsum, dapes ad has opimas qui venis, Ne pro salute pestem in os miser ingeras. Nec tu para ventrem modo, cibo abstinens, Ad hospitis praesentiamque gestibus Ac moribus compone te decentibus: Hoc disciplinae opus quidem est, mensae facit At non sacrae dignum: sed una quae fides Haec intuetur verba, Pro vobis datur, Effunditurque: quibus fidem qui non habet, Et corporis Christi, et reus fit sanguinis. Convivie postquam sed augustissimo Acceptus es, laetante laudes concine Animo patri, qui non pepercit filio Gratissimo, dulcissimoque tradidit Morti sed illum, pro salute publica. Tum proximo, Christus velut sese tibi, Te dede promptus, capitis et membrum tui Illum iuvaque, toto amaque pectore. PVERI SURGENTES ALes dedit cantum diei nuntius, Cedunt tenebrae, cogit albis sidera Frenis, et exit lucifer novissimus Statione caeli: nos refectis viribus Quiete dulci, munere Creator tuo, Ad solita vitae nunc redimus munia. O sis bonus, et hac nocte quos tutatus es, Ista die prohibe periclis omnibus: Ne callidus praedetur hostis, ut voret Qui nos, leo ceu rugiens obambulat. Nos spiritu tuo guberna: pectoris Caliginem splendore gratiae tuae Nostri, pater, caecasque tenebras discute: Ut te Deum discamus aeternum, et tibi Cum Spiritu sancto coaevum filium: Ut studia nostra, ut tota vita serviat Laudi tuae, atque proximorum commodis. HYMNUS MATUTINUS. CHristo dicate parvuli Adeste coetus, maximo Laudes canamus numini: Qui nos amore, quo pater, Quo nulla mater liberos Caros habet, clemens suo Dilexit ante exordia, In filio, rerum omnium. O' lux perennis, aureum O' luce lumen, igneus O' splendor utroque emicans: Ut sol tenebras dimovet Polo, soloque, discute Fulgore nostri sic tuo Caliginosa pectoris Noctem: medullis intimis, Cor, condito ut cupidine Dulci, fidem seruet tibi, Te praeter et nil expetat, Quaecumque tellus, aut polus, Maris've arena continet. Sis inta, spes, sis unicum Nobis, quod es, solacium. Auctor, datorque omnis boni, Et cogitata pectoris, Et dicta factaque omnia Ad numinis sanctam tui Rege et guberna gloriam: Ut ceu relictis surgimus Cubilibus iam, filii Cruore lotos excites Olim, tua praesentia Et, cum piis des omnibus, Frui perenni gaudio. PVER AD LECTIONEN sacram accedens. ABsque Dei vera est sapientia nulla timore, Nec sine Christe tui cognitione salus. Ergo mihi sacri sint lectio prima libelli, Et quod Iessaeo carmen ab ore fluit. Est verbis aures circum mentesque sonare Divinis teneras utile Doctor ait. Pareo: namque Deus loqueris mihi voce magistri, Ad te nec redeunt irrita verba tua. Ingenii fugient aciem si multa, quid ipsis An senibus mens est semper aperta Dei? Helcana certe clemens sub nocte silente Non dedignaris voce vocare satum. Sacrifico Helidis et cum genitore remotis, Esse iubes vatem pontificemque tuum. O' igitur felix paruisque laboribus adsis, Caecaque collustra lumine corda tuo: Ut te cum natoque tuo, flatuque potente, Ex libris discam carminibusque sacris. IENS IN LUDUM LIterarum. NIl dignitate pulchrius Est artium, formosius Virtute nil: quis addidit Si numinis timor decus, Fidesque Christo credula: Tum Roscido sic Lucifer Nitore vero non micat, Nec sol colorat aureo Caelum solumque lumine. O' fons perennis omnium Deus bonorum, saxei Claro tenebras spiritus Fulgore sancti discute Cordis: magistro obtemperans, Rerum parentem per tuum Ut filium verbo tuo Te, cum sacrato flamine Timere, amare, credere Discam, imbibamque litteras, Cum moribus cultis, bonas. Sic pars quota agminis, tui Nati redempti sanguine, Ero, et meae consortibus Professionis utilis. MAGISTER ET DISCIPULI orantes. A patris et nati, quos perpete iungis amore, Numen idem manas qui numine, cuncta tenebris Obscuris et cum nox intempesta teneret, Te super aequoreas librabas igneus undas: Huc ades, aetherea clemens et consere mentes, Algida caelesti contingens pectora flamma, Luce Deus: patrem, qui res creat, auctat, alitque, Ut disiecto oculi per te mortalis amictu, Et quem non ulla produxit origine natum, Teque ab utroque Deus vere discamus, amemus, Ad summumque bonum tendentes tramite verbi, Munera quod caelo veniens tulit inclita Christus Nos dictisque Deo sanctis factisque probemus: Da nobis, artes et qui praecepta loquendi Tradimus, a vera ne qua ratione feramur, Decepti, ut teneras prava instillemus in aures, Quae, quod testa bibit quem primum, servat odorem, Infecto ex animo nulla radicitus arte, Aut cura evelli possunt meliora docentum: Discipulos patrio da complectamur amore, Vitantes odium turbae super omnia alumnae: Ne decus et musas simul aversentur, acerbis Deficiantque minis, invita aut mente laborem Ingratumque trahant, animosque ad verbera durent. At nobis, riguas qui iussi accedimus undas Pieridum, accensis pulchrae virtutis amore, Da sedeat nullum in studiis non ferre laborem: Ac, quod nostra suis niti non viribus aetas Audet, et imperiis ultro parere regentum, Et rectis promptas monitis submittere mentes. Discentum pariter studiis, pariterque docentum Ut patris, et nati, et tua ducte ab utroque perennis Maxima perpetua celebretur gloria laude. PVER ANTE LECTIOnem. AEterno soboles amata patri, Quem vox aethere missa mandat unum Audirique, colique, CHRISTE: qui nos Ad te voce iubes venire blanda, Affirmans pueros Deo placere: Da sanctum mihi spiritum, magistro Ut monstrante viam ingredi, redemptor Ad te qua liceat venire, possim: Da cum moribus artibusque honestis, Sacri dogmata puriora verbi Addiscam: sapientiaque et annis Ut crescens, tibi plurimos et ipse Olim adducere, quae facit beatos Doctrinamque alios docere possim. Haec est summa mei caputque voti: Quod ratum iubeas ut esse, per te Ipsum CHRISTE rogo, tuumque nomen, Aeterno soboles amata patri. CHORUS GREGIS Scholastici. TE pastor bone, te tui rogamus, Pro cunctis nece qui tua litasti, Eluens scabiemque pustulasque, Nunc Deusque et Homo regis potenter Cum Patre omnia, Spirituque sancto, Hanc scholamque gregemque CHRISTE serva, En verbi micat aurei, rebelles Lux tui sibi vendicatque terras, Error iam sugit, et fugit solutus, Qui longum tenuit veternus orbem: Te pastor bone, te tui rogamus, Hanc scholamque gregemque CHRISTE serva. Nunc patrum chorus, et corona matrum, Nunc senex, puer, et tenella virgo, Qua tellus patet axe sub Boraeo, Nomen carminibus tuum celebrant. Te pastor bone, te tui rogamus, Hanc scholamque gregemque CHRISTE serva. Lotum Euangelii sacros per hortos Balantes, cythisumque literarum Tondemus tua per vireta, laeti Musarum, sapientiaeque tesquis: Te pastor bone, te tui rogamus, Hanc scholamque gregemque CHRISTE servae. Nunc o nunc, Deus et patrone, Verbum, Hoc tuere et opus: canum frequentes Adsint excubiae, gravis per agros Ne sors purpureos gregem fatiget: Te pastor bone, te tui rogamus, Hanc scholamque gregemque CHRISTE serva. Auerno horribilis, ferum, tremendum Monstrum, se lupus incitat cruento In nos ore, dolosque nectit, omnes Nocendique modos viasque captat: Te pastor bone, te tui rogamus, Hanc scholamque gregemque CHRISTE serva, Tarpeias Anomus furit, minatur, Arces qui tenet, intonatque saevam, Tuisconis, veluti solebat ante, Quod nunc glubere non datur bidentes: Te pastor bone, te tui rogamus, Hanc scholamque gregemque CHRISTE serva. Accedunt scelerata turba, iactis Fraudum everriculis, tenebricosum Qui incautos per iter trahunt ad Orcum, Nec pili faciunt Dei furorem: Te pastor bone, te tui rogamus, Hanc scholamque gregemque CHRISTE serva. Tu pestes, genus improbum, coherce Tales, tu cohibe furentis astus Lupi, fortis et o repelle rasam Dindymi dominae procul cohortem: Te pastor bone, te tui rogamus, Hanc scholamque gregemque CHRISTE serva. Sed coetus ovium malis vagantes Pascuis reliquos, thymo salutis Ad caulas quoque duc tuas, ut unus Tandem pastor, ovile fiat unum: Te pastor bone, te tui rogamus, Hanc scholamque gregemque CHRISTE serva. Audis verba precantium? repellis An suspiria? non repellis, o qui Flosculus puerum, invocemus ut te Balbulis pueri iubes labellis. Te pastor bone, te tui rogamus, Hanc scholamque gregemque CHRISTE serva. Tenellos facile heu podagra fetus Infestat, maciesque turpis: at tu Da sontes liquidos beatiores De spirent zephyri salubris aurae. Te pastor bone, te tui rogamus, Hanc scholamque gregemque CHRISTE serva. Per Sionia rura quo regentum Camposque Aonios pedum sequentes Non fructu sine pascuis vagemur: Qui tibi redeat, tuaeque caulae. Te pastor bone, te tui rogamus, Hanc scholamque gregemque CHRISTE serva. Haec nobis petimus: leves magistros At nostros facilis tuo favore, Et firmes patientia, laborum Fortes in stadio, tuique amore. Te pastor bone, te tui rogamus, Hanc scholamque gregemque CHRISTE serva. Sic qui nomen erunt, tuasque laudes numquam non celebri ferant honore, Dum felix rediens gregem revisas, In scholaeque vehas perennis aulam. PVER LECTIONE finita. QUas grates tibi, quas agam redemptor? Rudem voce quod instruis magistri Amanterque fideliterque, tradis Vivendique viam, et viam loquendi. O' da, quae didici, tenere firmo Comprehensa animo queam, laboris Da constanter onus feram: nec umquam Aut cessem piger, aut peritiorem Quam cui discere sit necesse, credam. Me totum rege, me guberna, ut uni Consecrem tibi, proximoque, totam Quam vitam tribuis mihi redemptor. CHORUS PVERILIS in templo. PArvula turba sacris humiles advolvimur aris, Laudibus ora tuis nostra resolve Deus: Ut gaudes puerum genitor qui voce vocari, Concelebret nomen balbula lingua tuum. Unde tamen nostrae capient exordia Musae, Aut quae pars merite prima canenda Deis Cum nihil essemus, nobis tua matris in alvo Humanos aultus oraque dextra dedit. Munere ab aethereis deducto sedibus auxit Mentis, et effigiem iussit habere tuam. Illa quidem exprimeret magis, auctoremque referret, Peccato foede ni vitiata foret: Peccato, a Satana decepti culpa parentis Primigeni, miseros quo facit esse reos. Hoc tamen, o bonitas, damnum meliore rependit Sorte, Pater, tua quae gratia fine caret. Nam sobolis, maculas aufers de pectore nostro, Sanguine, sacrati sontis in amne, tuae. Esse iubes natos, Satanas quos fecerat hostes, Cum CHRISTO heredes instituisque tuo. Nostra moves sancto mollissima pectora flatu, Et iuvat in tenero corde habitare Deum. At quae das animis nostris alimenta, beato Quam pascis mentes cordaque nostra cibo? Sermo tuus cibus est animae: quo pastus abunde Qui fuerit, nullam sentiet ille famem. Quid vero doctas linguas memoremus, et artes Ingenuas, quarum non sinis esse rudes? Dum te nequaquam pietate, fideque magistri, Barbariem nostra mente fugare pudet. Quid? das angelicos nobis quod mille ministros, Custodes teneri praesidiumque gregis? Ne nos humani generis saevissimus hostis, Incautos laqueis implicuisse queat: Abstrahat in noctem secum miserosque profundam, Luridus obscuris qua fluit Orcus aquis? Quid? Maecenatem quod das, facilemque patronum, Et studii nobis otia tuta sequi: Quod vires tribuis, vestes victumque ministras, Et quibus haec aliis corpora rebus egent? Sed neque cuncta pater referant tua munera linguae Nostrae, uno quamvis gutture mille sonent. Nos tamen, o placeat tibi quod mitissime, grates Pro cunctis blaeso dicimus ore Deus. At quia iam nil non miscet cum daemone mundus, Relligio ut pessum praecipitanter eat: Ut pereant artesque bonae, linguaeque disertae, Et quidquid regnis impietatis obest: Tu miserere tui populi, tua verba professos Protege, proque piis in statione mane: Ne sanctis meretrix tollat tua munera templis, Immundae nomen quae Babylonis habet: Ne sacro Odrysius CHRISTI pro numine latro Abdalidae statuat numina ficta sui. Sint tua cura pii quotquot regesque ducesque Sincerae laudem relligionis habent: Sint tua doctores, sancti tua cura magistri, Qui sacra verba rudes, litterulasque docent. Sit locus, exiguum tua nidum Ecclesia turtur Quo struat, et pullis parvula tecta paret. Da pacem, liceat templi coluisse beati Tecta, sonat verbi vox ubi sancta tui: In magnaque tibi liceat benedicere turba, Et populi votis addere vota pii. Nec minus in nostris studiis tua sancta precamur. Dextera perficiat quod bene coepit opus. E' nostro ut possis aliquando sumere coetu, Qui verbi fiant turba ministra tui: Qui doceant CHRISTI de relligione minores, Imperii fines amplificentque tui. Malumus esse tuae pars contemptissima turbae, Atque Dei sacras ante sedere fores, Atria quam CHRISTO spoliata habitare columnis Marmoreis: CHRISTO nam sine nulla solu?. DOXOLOGIA ECCLESIAE. OMnipotens, ter sancte Deus, sine fine, sine ortu Qui vastas rerum solus moderaris habenas, Gloria, lausque tibi, tristi terrore solutis Pax terris, hominum generi gaudere voluntas Verbisque factisque tuis: mortalis egestas Ut complecti oras, qua par est voce, tuorum Non operum possit linguae, tua nomina caelo Tollimus, atque humiles, Dominumque, Deumque voluti Ante sacros vultus, merito celebramus honore, Quas opis et grates non est persolvere nostrae, Rex agimus caeli tibi, fine potentia scripta Cui circum nullo, rerum pater, auctor, et altor, Ingens, immensus, nullius et indigus extra, Ipse tuis opibus pollens qui semper es idem: CHRISTE patris summi IESV nate unice, nullo Principio eque Deo Deus, et de numine numen, Pro nobis, patrii qui mutans luminis oras, Factus homo, dulcem voluisti fundere vitam: Sancte vigor, qui semper eras Deus unus, et unus Semper eris, Nati in finita, patrisque voluntas, Infinitus amor, qui munere pectora caeca Collustras verbi, caelique arcana recludis, Tergemino o simplex aeternum numine numen. Agne Dei, Fili Patris, qui crimina, nullo Peccato foedi portas obnoxius orbis, Aspice nos, bonus et scelera obliviscere nostra: Sanguine qui veteris deles contagia culpae, Caelicolum decus, et vitae spes sola futurae, Vota, precesque audi, lapsas res eripe leto: Aeterno ad dextram qui patris numine comples Quae mare, quae tellus, quae continet arduus aether, Da veniam miseris, illabere mentibus aegris, Letiferisque lava sordentia pectora noxis, Sancte Deus, princeps vener ande, altissime rerum, Et patris et flatus qui maiestate coruscus Aurea perpetui moderaris saecula regni. DE IMMENSIS DEI IN humanum genus beneficiis. ADeste, turba sancta, Ephebi, virgines. Adeste matres, et viri, senes, anus: Favete linguis, laudibus sustollite Mecum regentis cuncta numen, quem pio Grati canamus carmine. Canamus illa munera illa, maximi In nos satoris et optimi rerum omnium, Immensa, mira, impendiis constantia Quae mens nequit comprendere humana, eloqui Nec lingua mortalis potest. Captus tenebar exsecrandis Zaboli Vinclis, eram praeda horridae mortis, scelus Nato iecur tondebat aeternus dolor, Nec luce pavida mente qui misero dabat, Nec noctibus consistere. Quin heu malae radicis arbor pessima, Deterrimusque fructus arboris malae, Plus sordidabar plusque per praeceps caput Ruens pedesque, noxius parentium Morbus suum quod fecerat. Quid, inquies, tentare non labor? boni Sed nil potesse, sed Deum, nihil minus Quam liber, animi odisse motus iudicem, Emortuis plane impotens qui viribus Ad cuncta quae caelo placent. Ergo miser, salutis expers, et Deo Raptus, mihique, nocte ferali diem Maculans serenam sordium, iam perpete Cremabar igne iamque sulpuris, nigri Orci resorptus haustibus. Non ferre cladem totus est clementia Qui caritas et, universi conditor Potuit meam, suos misertus, quo parens Uterque non dilexit umquam liberos, Amore flagrans perditum. Vicem dolet meam doloris inscius, Clementer intuensque me coepit sinu Operae abdito versare mentis maximi Opem pretii: nil ludicrum, nil futile Dei facit sapientia. Tura mentis instar filium affatus suae: Quo carius rerum mihi nil omnium, Mortalium, nate unice, afflictae tuam Poscunt opem res ultimo discrimine, Nec libera est nobis mora. I ergo, linque sidera, polo labere: Miserrimis affer salutem, nexibus Ac criminum expedi: e manu mortis rape, Et victor Orco liberatos aurea In parte caeli colloca. Facit parentis iussa natus, caerulas Sedesque linquens aetheris, de virgine, Non nupta quae taeda iugali, nascitur, Meusque frater maximi proles Dei Non erubescit dicier. Non ille ab aevi qua cluet potentiam Origine exseruit, sed et famem et sitim Et passus est extrema quaeque, ut falleret Humilis superbum, et impeditum fortibus Hostem ligaret vinculis. Adiunge te, vox illius, te pressius Fidenter applica ad me: ego tetum tua Me pro salute dedo, militat tibi Quam longa vita nostra, desudat labor, A dire promptus omnia. Ego tuus sum, tu meus, semperque eris: Mecum tibi, tecum mihi communia Sunt cuncta: eris, ero quo loco: non nos dolis, Ullo suis conatibus, furoribus, Hostis divellit tempore. Ingurgitare se quidem ille sanguine Ardet meo, fremit, suos satellites Et concitans in hoc caput, vitam eripit: Sed nil agit fiunt tuae ista, credito, Ergo salutis omnia. Nam vita mortem nostra deglutit tuam, Fert foeditatem criminum innocentia: Qui nuper irae filius, nunc gratiae Factus meo cruore, purus, innocens, Spe vivis aeterni boni. At absoluto muneris cursu mei, Nunc ad parentis hinc revertor regiam, Doctor futurus, et magister unicus Illic tibi, daturus inclitum mei Pignusque amoris spiritum: Per mille vitae qui tibi discrimina Dextrum tegat praesto latus, te dirigas Ad veritatem, iungat insolubili Mihique vinclo, semper ut me cogites, Totaque mente diligas. Ego docui quaecumque te, quaecumque ego Feci, doceto tu quoque et facito, Dei Ut augeatur imperii decus, locis Fiat voluntas omnibusque, luce humum Qua sol colorat, clarior. Verbum Dei tibi actionum regula Sit omnium: leges cave, cave somnia Rationis humanae. quibus partus meo Cruore thesaurus perit: tibi ultima Quae dona amoris sint mei. PVER AUDITA CONcione sacra. GRates tibi pater Deus, fili Deus, Qui Deus aeternum iungis et aura duos, Ecclesiam quod muneratus es tuam, Quo maius Verbo nil, meliusque tuo: Ex quo benignum animum datur cognoscere, Arcanum mentis consiliumque tuae. Quidquid sumus malum est, malos male perdere Et poteras, sed non mors tibi nostra placet. Ergo tuum das silium Pater, lavis Nate cruore Deus crimina nostra tuo, Sanctosque sancte reddis ipse Spiritus: Quae veniunt verbo munera cuncta tuo. O subige duri pectoris novalia, Mollis ut excipiat nobile semen ager, Per et ferat patientiam fructum, furor Humanum mundi dum regit omne genus: Ut agam tui de regula verbi omnia, Ac mea vita uni serviat usque tibi. ASTANS SACRO BAptismo. COncepti vitio, vitio prodimus in auras, Carne scelus, vitium mente animoque sumus: Nec speranda salus, iussu nisi rore beati Tingamur laticis CHRISTE benigne tuo. Tu lotus sanctum corpus Iordanis in unda, Omnia fecisti flumina sacra forent, Crimina, lustrali suffusis, cuncta, liquore Ut verbum, pelagi mergat in ima, tuum: Non aliter Pharo quam subsedit in aequore, tutum Gens tua per medium dum mare carpit iter. Me quoque, uti puerum hunc, paulo felicibus ante CHRISTE tua infantem dextera sparsit aquis: Ut, velut eluvio cum tellus tota periret, Lamechiden servat lignea capsa Noan: Ipse domus sacrae, quae Ecclesia, nave receptus, Aeternum lateam tutus in aede tua. Hoc bone CHRISTE tibi da sim pro munere gratus, Utque tuo vivam dignus amore tibi: Aetherea clemens aura me plurimus affla: Sic sacra non frustra fluxerit unda mihi. AD MENSAM DOMINI accedens. BEata Christe maximi proles Dei, Iram tua placans oboedientiae Qui patris, agnus innocens piacula Et tollis, et clausas poli pandis fores: Me pascis ecce, pro salute, corpore Tuo, pependit in crucis quod stipite Nostra: bibendum das mihi, pro criminum Qui fusus expiatione, sanguinem. Peccata quod remissa iam sint omnia, Quod certius mihi poteras pignus dare? Redit animus, iam tristis aegrimonia Metusque cessit: amplius doloribus Nil hic loci, nil hosticae insolentiae: Favet Pater deus, benignis aspicit Oculis pater: non obseratis auribus Fundo preces: Hospes suavis, optime, Ergo venis habitare non mode meo In corde spiritu tuo, verbo tuo: Sed carne (taceat ratio) te quoque inseris Carni meae? vivis homo Deus in saecula, Dubitem ne per te quin caro vivet mea? Grates ago tibi redemptor pro cibo Dulcissimo, suavissimoque poculo. O excitatam spiritus mentem regat Tuus, regatque membra corporis fides, Ut dedicans totum tibi me, proximum Amore, quo complexus es nos, diligam. SS. AMBROSII MEDIOL. et Augustini Hipp. Epp. Canticum. TE Deus alme, triplex in numine simplice numen, Te canimus, tibi nos operata resolvimus ora, Et regem mundi aeternum, Dominumque fatemur: Te patrem rerum, sine fine, ortuque, potentem Devenerata colit, qua clauditur aequore, tellus: Te varii caeli textus, radiantibus aethra Picta oculis, decus, et mundi sol gloria, luna: Te turmae ignigenae, florentis honore iuventae Ora renidentes Cherubi, vibrante coruscus Concelebrat facie Seraphumque exercitus omnis, Et Sanctus, sanctus, sanctus ter maxime, terque Optime inexhausta proclamat voce, potente Rex qui sub pede bella premis: tua gloria caelum Implet, et aequoreos tractus, terrasque iacentes: Te qui verba omnem, afflati caelestibus auris, Et tua vulgarunt immensum facta per orbem Clara cohors: vates te caelo digna locuti Sanctae animae: te pro fama, pro laudis honore Candida turba tuae, capita a cervice revulsi, Aut undis hausti, aut crudelibus ignibus usti: Te veneranda, patet qua terra, Ecclesia patrem Extollit, circum cui fine potentia nullo Est scripta: extollit genitum (mirabile) natum Mente tua: extollit te ductum ab utroque parentis Et nati grato sanctissime carmine flatus. Tu rex CHRISTE, prius quo nil fuit, est, erit umquam Nate Deo Deus ipse, tuarum evoluere verbis Non opis humanae laudum argumenta: perenne Te decus, auratis atque ambit gloria pennis. Tu satus aeterno ante aevi primordia patre, O' amor, o pietas, Dominus terraeque, polique Non dubitas gravidam intactae descendere in alvum Virginis, haud fueras quod, factus ut hostia, rursus, Quod fuerant homines faceres, meliore refingens Sorte malos, scelerum servos, caelestium manes. Tu nobis angui quondam praerepta superbo Munera restituis: tu rege in vincla petito Tartareo, nigris tecta exsecranda tropaeis Exuis, et ducto superata ex morte triumpho, Aethereas pandisque domos, tua iussa secutos, Illustres animas, et caeli sede reponis. Tu patris ad dextram, solio spectabilis aureo Aeternas rerum omnipotens moderaris habenas. Tu, flammis tandem redigentur funditus omnes Cum res ad nihilum, iudex in funere mundi Adveniens, hominum vitas, et crimina disces. Sis bonus o felixque tuis: tibi dedita serva Pectora dignatus venia, quis sanguine patrem Concilias proprio, saevisque averte periclis. Te sine nulla salus: da gaudia noscere caeli, Cum sanctisque tuis aeterna luce potiri. Nos tua sors populusque sumus: fausto omine verbi Prosequere o miseros, ut sese gloria tollens Munere nostra tuo caput inter sidera condat. Solis ab occasu memores te solis ad ortum Carmine sic grato Dominum celebrabimus, orae Nostra decusque tuum semper laudesque sonabunt. Interea, nobis quam longum vita manebit, Hac puros animos da luce, aliisque futuris. Nec sine nos inimicus atrox, neu dira cupido Auferat, aethereas subter praecordia flammas Conde, fer auxilium, mordacibus exue culpis. Sit bonitas omni, tua sit clementia nobis Tempore praesto: unum spes in te sancte recumbit: Ne patere indigno confusis ora pudore Turpari: solum spes in te nostra recumbit. PRECES ANTE CIBUM. ATtollunt ad quem, vivunt quaecumque, creator, Lumina, sperati cum venit hora cibi: Qui largus cunctis praebes animantibus escam, Atque Penu gratis divite promis opes, Mentibus ut laetis sacturae nil crastina curent, Et munus faciant, officiumque suum: Aspice nos propius, trahimus qui semina mentis Caelo, quo CHRISTI morte redire datur. Aspice, et has epulas tua quas dat gratia, membris Esse salutares alme iubeto Deus. CHORUS PVERILIS. O Qui perpetuo maximus arbiter Mundi sceptra pater numine temperas, Extra quem fuit, est, nullus erit Deus, Coetus praesidium, et dulce decus tui: Tu das largiflua munificus manu, Pascantur volucres unde, natantium Et saecla, et silvis, et quot agris latent, Persultantque ferae prata virentia. Das fruges alimenta omnibus uberes, Et quos Volga vagus, Nilus et alluit, Qui Gangemque bibunt, auriferum et Tagum: Iordanes mage quos sed sacer irrigat. Centeno Abramides foenore percipit Hinc messem Geraris: fine sub ultimo Altum se genii munere praedicans Grates Isacides gratus agit Deo. Has felix, et adi qualis in algida Mambraea veteris Thariadae, dapes, Alphaeove sati te genitus patre, Bethaniisque epulis comiter accubat. Aut cum liba suum distribuit sacra Corpus discipulis, mollia sanguinem Et vina: assideant huic gregi, Aranidae Ut quondam, genii, et Naphihalidae exuli. At nobis pudor et cura modestia: Frugi vita decet Pieridum sacris Addictos: ruit in sus pedibus cibos, Foedatos lacerant Stymphalides toros. Non panes modo, sed viscera nutriunt, Quo nil eloquii verba potentius Divini: Genitor quae bonus adice, Sic corpus dape, sic cor satiabitur. Ut membris redeat vis sua, mens polos Sublata ad superos, flamine cum sacro Et nato triplici numine simplicem Te discat, celebret, laudet et invocet. PRECES POST CIBUM. Qui das iura polo, terrae, pelagique profundo, Quaeque in eis vivunt pascis, alisque pater: Pabula iumentis qui praebes, pabula pullis Coruorum, qui te voce gemente rogant: Non te robur equi, non te iuvat ardua cervix, Non tibi membra placent, cruraque firma viri. Sunt tibi grata, tuum metuunt quae pectora numen. Spes omnis quibus est in bonitate tua. Qualia, nunc cepit quoniam tua munera corpus, Si dederis, dederis omnia summe Deus. CHORUS PVERILIS. TOllamus merita Deum Grati laude patrem, cum sobole, edita Nullo principio, illius, Et sacro vegetante omnia spiritu: Qui vitam dedit, et datam Conservat, tribuens larga epulas manu: Grandescant tenera ad suos Auctus ut puerum corpora: praepetum An virgulta sonent avia cantibus, Et balent pecudes, mugiat et Deo Taurus prata per herbida: Pisces aequoreis et saliant u?dis, Grates quoque datur modo Altori referant? nec celebret patrem Caelestem, penetralibus Cui vox lingua venit mentis ab intimis? Te vero optime, maxime, Non os, non animi vis modo, corporis Sed membra omnia, sic grege De paruo meritum, carmine concinant. Quod nostrae quia non opis: Qui das velle, potesse ipse quoque effice: Ut, quo nil tibi gratius, Sit peccare timor, sit studium boni Ardens: o ter et amplius Felices, quibus es dux pueris Deus, Ut carpant alacres viam, Qua praefert pietas lumen ad aethera. PVER CLASSEM DUcens. COmmendo tibi me, ac meos sodales, Aeterni bone CHRISTE ocelle patris: Qui quondam puer optimus fuisti, Et te nos imitemur ut, magistris Nunc tradis pietatis excolendos. Sunt plantariola hortuli, tenella Cohors quae studiis vacat, sacrati, Irrigat citrios tui cruoris Unda cuius, et aureos novales: Ah ne curculio malus, volucra, Aut rubigo satisque surculisque, Et frigus noceat, perurat aestus, Atque intercipiat, necetque fructus: Spirent egelidos leves Favoni Aurulae vegetabilis tepores: Sol clemens niteat, fluat beatus Sulcos per liquor: aufer ipse spinas, Et runca tribulos, vepresque, honori, Gloriaeque tuae eruditionis Ut crescant seges, ingenique fructus. ALIUS. QUid non prius quam nascimur Corrupta nobis indidit Natura vitii? caeca mens Hinc est tenebris consita, Nec novit auctorem Deum: Prava est voluntas, turbidis Affectuum discordia Et fluctibus magis furit Insanientis Adriae. Tremende rerum conditor, Sic tenera turba dicite Mecum: tremende conditor, Qui de tuis nos legibus Vis vivere, aut hiantibus Orcus futurum devoret Nos faucibus misellulis Quid fiet heu, nemo tuae Mandata nostrum si potest Implere? Gratia sit tibi, Nobis tuum qui Filium Donas oboedientia. Is legibus sua tuis Fecit satis, purissimo Peccata nostra sanguine Delens, sacrum dat Spiritum, Amoris inclitum sui Is pignus, ut caliginem Tenebricosi dissipet Cordis, suoque nos regat Nutu, magisque sordibus Magisque purget omnibus, In parte donec aurea Caeli beatos collocet. O'da pater, munus tuum Hoc grata mens ut cogitet Noctes diesque, seduli Da studia nostra ad Filii Tui, tuamque, Spiritus Sanctissimique nominis Ut dirigamus gloriam. ALIUS. DIscamus socii, cohors tenella, Discamus: male nec bonas locantes Horas, mecum agite o viam vorate Ad sacros Aganippidum recessus. Instar tempora eunt fluentis undae: Nec quae iam cecidit genista, surget, Nec quae lux abiit, redibit umquam. At tu (nam sine te bono profectum est Nil umquam auspicio) Pater supreme, Tui pectora Spiritus favore Aeterno rege, nostra quo voluntas Ex tuo moveatur usque verbo: Atque aevum tibi serviant per omne Hic labor, studiumque literarum. PVER CENSOR MORUM et studiorum. IAm turba tandem desinas ineptire Pusilla, non locus iste postulat nugas. Non nos quidem magister ipse iam cernit, Quis hoc negat? oculi sed ubique praesentis Vident patris, potest latere quem nemo. Ipse angelorum conspicit sacer coetus, Mandat quibus custodiam Deus nostri: Boni, modesti simus, et pii: munus Suum impigre faciamus officii quisque. At num tamen, si non det hoc Deus, fiet? Non fiet umquam. Tu benigne, tu CHRISTE Clemens adesto: virium nihil nobis. Ventis ut unda stringitur maris, fluctu Praecordia rudi sic vibrata crispantur Affectuum: virtute quae tui seda Nutus, guberna Spirituque nos sancto: Ut in tui timore vita decurrat, Dicta omnia et tibi probemus, et facta. ALIUS. NOn annis infans CHRISTUS puerilibus aede Materna, veluti fabula vana refert: Non limo finxit caerave animalcula, viva Quae caperent, simul ac plauderet ipse, fugam: Officii, patris matrisque implevit amorem, Ut fert prima aetas, sedulitate sui. Vicinis testis iussus tulit aedibus ignes, Subdidit ardenti lignaque sicca foco. Lactucas petiit, panes, carnesque macello, Instruxitque toros, apposuitque dapes. Denique quae puerum par est properavit honestum, Omnia divina sanctificando manu. Exemplo pueri o tanti quoque nostra iuventus Officii faciat munera parva sui: Ut bene succrescat pariter sapientia et annis, Digna favore hominum, digna favore Dei. PVERI ORANTES. AEterne, vive, cuncta qui potes Deus, IESV Parens CHRISTI beate, vindicis Nostri recentatoris et rerum omnium: Qui pandis ipse voce te nobis tua, Animique mentem aperis, poli de vertice Audite, dum clamas, magistrum Filium: Satorque servatorque, nutu qui tuo, Sapientia quae condidisti, temperas, Substantiae paternae imagine cum tuo Et unico et tibi coaevo filio: Qui carne nostra amictus, humanum genus Sua redemit morte: nunc, ad regiam Reversus et poli auream, tecum omnia Tenet, gubernat: cumque sancto Spiritu, In Apostolos effusus illapsu sacro Qui se inserit animis, sua potentiae Vivoque viva pectora facit numine: Fortissime, sapiens, misericors, optime: Immense, nulli effabilis, liberrime: Habet tibi mens nostra, lingua gratias Agit, tuam clementiamque praedicat, Quod ad tui homines condidisti imaginem, Credentium tibi elegisque Ecclesiam, Miserque nostra e massa, et obruta omnibus Malisque calamitatibusque Filium (Amore motus, quo parens non diligit Carissimos maiore uterque liberos) Cui das: suo qui nos cruore, victima Factus tibi, redemit e mortis manu, Et sempiternis vindicavit ignibus. O' illius vitia litatus gratia Nobis remitte cuncta, quidquid noxii Haeret revelle corde, spinas rustica Manus velut agro: Spiritus sanctissimi Afflet pusillis aura: protege publicas, Hospitia, res Ecclesiae, et Scholas, sine Nec opprimi vel Turcicis tumultibus, Vel fraudibus Anomi, artibusque sophisticis Euangelii lucem: sumus coetus tui Ut portio qui parvula, tuo munere, Ductu magistrique excolamus ingeni, Mentisque vim, tuoque verbo, litteris Bonisque, moribus piisque: serviat Ut vita nostra dedicata Ecclesiae. Infantulorum conficis tibi decus Ex ore, Vates inquit, et lactentium: Hoc fiat, o rogamus, in nobis: tuis Ut sancte Genitor, optimique Filii Et sempiterni Spiritus praeconiis, Noctes celebrandis diesque personent Haec ora: reges et guberna principes Nostros, parentes et magistros, et tui Quicumque spargunt pura verbi semina. Ah ne misellos, ceu ferus gregem lupus, Hiantibus qui circuit nos rictibus, Aut dissipet sceleratus hostis, aut voret. Concede mentem verba servandi tua: Nil cogitemus, nil agamus numini, Nihil loquamur, quod minus gratum tuo: Pigritia deses, atque contumacia, Petulantiaque procul sit, et mendacium: Ut in timore tui in dies magis et magis Succrescat aetas nostra: quo freti tuo Verbo pie vivamus hic, post ultima Et fata, caeli transuolantes sidera, Tecum beatis perfruamur gaudiis. PVERI CUBITUM euntes. PHoebus peracta luce vultum condidit, Micantque caelo sidera: Nos fessa curis, et laboribus damus Dulci quieti corpora. Sine vitiis non vivit ullus, et rudis Occasiones criminum Non vitat aetas: Ergo facta nequiter Ignosce filiis pater. Praesto iube nobis tuus sit angelus, Qui nocte nos hac protegat. Tum tu, tua, quae maxima est, potentia, Obscena pelle somnia. Nil iuris habeat hostis hic: simus tui Hac nocte, qui fuimus die. Exibit ut cum luce crastina vigil Aquis Eois Phosphorus, In litteris tibi serviamus o pater, Et mente simul et corpore. HYMNUS VESPERtinus. O CHRISTE qui lux et dies Noctis tenebras discutis, Verique lumen pectoris Caecas fugas caligines: Precamur, ut ne mentibus Nostris sinas irrepere Vim densiorum nubium, Dum membra somnus recreat. Non crassus irruat sopor, Hostisque tendat callidus Cum carne nobis irritae Te protegente retia. Obrepat oculis languidae Sensim quies, et irriget Corpus: sed unum cogitet, Unumque mens te somniet. Nos liberator aspice Servos tuos, natos tuos, Nec non tuo peculium Tuum redemptos sanguine. Gravi sumus periculis Exposta turba plurimis In corpore: affer maxime Opem gregi vindex tuo: Qui post iacebit paululo Ut nunc toro, sic pulvere, Donec, brevi quod sit, polo Resuscitatos inseras. Ter optimoque et maximo, Quem trinum et unum credimus, Nato, patrique, et flamini Sit laus sacro, sit gloria.