1 INitium tam Electivi quam etiam Successorii Principatus, certis plerumque Symbolis insignitur: quem actum Inaugurationem vocitamus: Keckerm. 1. Pol. 4. fol. 125. etc. adde Casum. Sphaer. civit. 3. cap. 9. fol. 204. et quae nihil aliud est, quam commissio et traditio Imperii sollemnis; qua in possessionem inducitur et mittitur Rex novus. Phil. Hoenon. disp. Pol. 3. thes. 36. Cum nempe novus Princeps, in publico sistitur et proclamatur; cum insignia Regia ei traduntur; cum sacris initiatur, publice in templum deductus: cum cives vel optimates ei praestant iuramentum subiectionis. Cum convivia et Pompae, pro more cuiusque gentis in stituuntur. vid. Alex. ab Alex. Genial. 1. cap. 28. Tholos. 6. d. R. cap. 20. Olaum Magnum. hist. Septentr. 14. c. 6. (Quin et non Reges solum, verum Reginae itidem coronantur. Goldast. in I olit. Imp. part. 4.) Ab hocque tempore Initiationis Regum, numerari computarique solent anni. Althus. in Polit. cap. 19. num. 95.

2 Eiusmodi modus Inaugurandi, ritusque Coronationis (qui apud varias gentes, varius fuit. Alex. ab Alex. supr. dict. cap. 28. Althus. d. cap. 19. num. 94. 96.) antiquissimus exsistit, et in populo DEI frequenter admodum usitatus fuit olim. Sic enim ex praecepto DEI, statuit Moses Iosuam Filium Nun, coram Eleazaro Sacerdote, omnique frequentia Populi; et impositis capiti eius manibus, cuncta replicavit quae mandaverat Iehova. Numer. 27. v. 22. etc. Electo Saule, toti Populo Samueldixit: Videtisne quem Dominus elegit, non esse ei similem in Populo universo. Tum clamavit totus Populus; Rexvivat. 1. Samuel. 10. v. 24. Sic Sador Scerdos, cornuolei è tentorio accepto, unxit Salomonem; et clangens buccina, dicebat totus Populus: Salomon Rex vivat. lib. 1. Regum. cap. 1. vers. 39.

3 Consuetudo Romanis, cum quibusdamgentium Germanicarum erat communis; Principem Electum, impositum scuto, militum humeris extollere in altum. Freher. ad Petr. d. Andlo 2. cap. 6. f. 171. b. et seq. De Imperatorum item Romanorum inauguratione, consule iul. Caesar. Bulengerum. 2. de Principe Roman. cap. 2.

4 Quo ritu sollemnitateque, coronati olim fuerint Reges Persarum, à Plutarcho commemoratur. in Artoxerxe. De Romano-Germanicorum Imperatorum consecratione, sollicita cura Leges tulit quam multas Carolus IV. in Aur. Bulla. adde Thuan. lib. 31. fol. 644. De more in Imperio Romano-Germanico recepto, multa habet in Politicis Imperialibus, tam Latinis quam Germanicis, Goldastus. Et Inaugurationem Regum Galliae, eleganter describit Sleidan. lib. 19. eircamed. Claude Fauchet d. orig. des dignitetz. cap. 3. Tillet, aurecueil des Rois. folio 259. et in annot. fol. 119. Auctor des antiquit. et recherch. de lagrandeur des Rois de France. lib. 2. traicte 2. Oleum ibi intervenit Sanctum; quod cum Clodoveus baptizaretur, de caelo fuisse missum, et adhuc hodie rhemis religiose custodiri dicunt. Girard. lib. 1. fol. 56. Unde Archiepiscopi Rhemenses, non alibi ungi consecrarique posse Reges contendunt. Girard. libr. 6. fol. 624. etc. Quin et Turcarum Sultani, caeremonia rituque singulari, in Regiam sedem, quam Tachtum adpellant, collocantur. Leunclav. hist. Musulm. lib. 5. fol. 218.

5 Quaeri heic licet, an necessario ad constitutionem Regis Inauguratio sive coronatio requiratur? Sed Principatum et Imperii potestatem consistere, etiam absque Inauguratione, vixaliquem dubitare posse censerem: sicut verum aclegitimum coniugium putatur, etiamsi sollemnia nuptiarum, nondum sint celebrata.

6 Addubitari non potest (verba sunt Cicarellae, in vit. Pontif. Urban. 7. fol. mihi 458. col. 2.) Quin Pontifex etiam ante coronationem, verus sit Pontifex, et omnia possit administrare. Distinctione namque 23. can. In nomine Domini. decretum invenimus, ut is qui electus est in Apostolatum, si iuxta consuetudinem nequeat intronizari; electus tamen sicut Papa verus, auctoritatem obtineat Romanam Ecclesiam regendi, et disponendi omnes facultates illius. Ac Clemens quoque V. excommunicatione notavit eos, qui dicere sunt ausi; Pontificem non posse, priusquam fuerit coronatus, ea facere, quae post coronationem. extravag. com. ultima. Alphons. Moditius, in §. Lex est, dubit. 4. num. 7.

1 SI Iure hereditario Regnum defertur, id habet Successor à defuncto: ac ita praedecessoris factum praestare debet. Rickius. tract. de Union prol. cap. 7. num. 65. usque 117. fol. mihi 225. etc. Et ideo instar heredis, omne aes alienum exsolvere tenetur. Dd. ad cap. licet. extr. d. voto et voti redempt. Modo non id ipsi Regno nimis magnum inferat detrimentum: non enim Regnum, etiam si hereditarium foret, pari iure cum Principis Patrimonio aestimatur: Cabot. 2. cap. 12. vide supra lib. 1. diss. 2. nu. 4. ut tanquam resua, eo ad lubitum abuti queat.

2 Verum si qui succedit, ab Antecessore non habeat causam, at Regnum ei tantum obveniat ex Lege; et ita heres non hereditatis, sed sanguinis exsistat (pariter fere ac is, qui in administratione, dignitate, beneficio aut feudo est Successor) haut patrimonialibus conventionibus obligatur: sed iis solummodo est obstrictus, ex natura et consuetudine officii Regii, qinitae fuerunt. Moditius in §. Lex est. dubit. 77. num. 4. et 5. Unde et abeiusmodi saltem Creditoribus conveniri potest, qui pro Regni necessitate, et utilitate, pro illius scilicet defensione et incremento, aut in usus necessarios utilesque alios, pecuniam mutuo dedere defuncto. argu. cap. 1. extr. de solution. Cabot. 1. cap. 14. Tiraquell. de primogen. quaest. 35. nu. 19. Gail. 2. observ. 154. Decian. consil. 25. vol. 1. et 35. volum. 2. Gregor. Tholos. 7. d. R. cap. 12. num. 1. Anton. Peregrin. de Iure fisc. lib. 2. fol. mihi 109. (At quatenus filius Princeps, à patre possit cogi, ne aliquid innovet in Religione; videatur consilium Cancellarii cuiusdam Palatini: quod est in tomo 1. consiliorum illustriorum, Francof. Anno 1603. editorum, consilium 25.)

3 Bona enim Primogeniturae subiecta, alienari non posse; omni probabili dubitatione carere videtur. Nam is qui constituit Primogenituram, ea omnia expresse voluisse, sancivisseque censetur, quae sunt propria et naturalia ipsius primogeniturae. Naturam autem Primogeniturae eam esse cuilibet apparat, ut bonaipsa integra, et sine aliqua diminutione, gradatim de primogenito ad primogenitum transferantur. Nic. Betsius. d. pact. famil. cap. 8. fol. 476. etc.

4 Non obstat supra ad ductum cap. licet. extr. de voto, etc. ex quo aliud quam hactenus à nobis disputatum fuit, adstrui posse videtur. Et enim ad illud sufficienter respondet Ludovicus Molina, d Maiorat. Disput. 626. fol. mihi 203. et seqq. ubi inter alia ita scribit: Quamvis heredes, quemadmodum solvere tenentur cetera debita defuncti; ita teneantur implere realia illius vota, quae ille non implevit. Attamen illa solvenda non sunt de bonis Maioratus, aut Coronae Regni; sed de aliis propriis bonis defuncti, si quae reliquit. Maioratui enim, atque etiam Coronae Regni, non potuit onus ullum imponere, ex mera sua liberalitate; etiamsi erga Deum illam exercere vellet: sed solum Coronae Regni imponere potuit onus, quod cederet in bonum eiusdem Regni. Unde Rex Ungariae, onus implendi Votum suum, non iniunxit primogenito, ratione Coronae Regni; sed filio secuno genito, quo ad alia bona, etc. Porro etiam perpendi debet, Regis Ungariae filium, onus sibi à Patre iniunctum, sponte uscepisse: quemadmodum hoc expresse in d. cap. recensetur. Sane si saepe dictum capitulum, nonita explicetur, absona et omnino iniqua, eius dispositio esset. Ungariae etenim Regnum, non Successorium, sed Electivum exsistere nemo nescit: vide supra lib. 2. diss. 1. à princ. quo in casu, Antecessoris facto, regulariter nullo modo obligatur successor. Quare autem in Feudistico iure, agnatus hereditatem omittere possit, et capere feudum; filius non item: docet Iac. Curt. coniect. tom. 1. lib. 3. c. 15.

5 Veruntamen semper in dubio praesumi debet, pecuniam in Regni usum esse conversam. Et quoque Regius, etiam ex Lege Successor, factum Principis antecedentis, principali nomine peractum, eius licet heres non exsistat; nihilominus (si non magnopere coronam laedat, aut contra Leges, vel Imperii foret Maiestatem) ratum ut habeat, conveniens esse videtur Quia id non generale solum est in omnibus curatoribus, libera qui gaudent ad ministratione: sed et alias, nemo cum Principibus contrahere, nemo illorum promissis et verbis fidem poterit habere; ac in simul Publica fides, dignitas, honosque Principalis collaberetur. Georg. Acatius Enenckelius, illustris Hoheneccius Baro. 3. de privileg. cap. 11. Princeps item, si praedecessoris sui contratus annihilaret; eligeret viam, per quam eiusdem pariter acta aliquando everterentur. Dn. Cluten, in Syllog. rerum quotid. thes. 18. ad fin. Sicut etiam in Familiae fideicommisso; Possessorem, in casu dubio, et bona fide, aliisque circumstantiis concurrentibus, ita transigere posse, ut Successorem non heredem liget; docet Peregrinus, d. Fideicommiss. artic. 52. num. 88. et M. Anton. Petra, d. Fideicommiss. quaest. 8. num. 66. etc. Et turpitudinem habet, Feudales ac Legitimos Regnorum sirccessores, creditores defraudare; cum apud Spartanos et Persas, defuncto Rege alter qui succedebat, liberabat aere alienoeos, quicumque aliquid, aut Regi, aut Reip. debebant. Herodot. Erato.

6 Ex quavis item Electionis specie, ad Regnum admissus; non secus ac d successore Legitimo iam modo dixi, ex praedecessoris obligatur contractu; officii seu dignitatis si is celebratus fuerit ratione. Ita ut aes alienum, propter onera Principatui incumbentia contractum, etiam qui electus est, vel postulatus ad Regnum, solvere; contractumve vel promissionem iustam, aut aequitatem continentem observare teneatur indistincte: nulla habita consideratione, quibus verbis, sive qua forma illud debitum fuerit contractum. quamvis item à raedecessore suo, nil penitus hereditarii acquisiverit iuris: vel etiamsi successor, antecessorem vi et armis pepulerit è Regno. Schrader. tract. Feud. part. 4. cap. 1. n. 20. Pruckman. §. soluta potestas. 2. membri 4. cap. effect. 2. fol. 389. Addatur Cothman. resp. 52. num. 231. volum. 2. Facta erenim vel contractus Principum demortuorum, hodierni Principis esse censentur: cum Res publica semper eadem exsistat. Baldus, consil. 326. Unde cum Christiernus, Daniae, Sueciae et Norvvegiae Rex, è Regnis suis exul, à Ioachimo Marchione Brandenburgensi, aliquot milla flor. Rhen. mutuo accepisset: nihilominus à Successorein Rego Friderico, dictam summam, una cum censibus rite peti, Ludolphus Schraderus respondit, et multis probat argumentis. cons. 9. 10. et 25.

7 Quemandmodum vero, onera regulariter sequuntur Regem etiam electum: ita quoque ea commoda habet idem, quae alias defuncti personam stricte sequi videntur. Et sic legatum Principi relictum, transit ad eius Successorem; etiamsi legatarius ante heredem decedat. Sicque Princeps revocare potest donationem factam ab antecessore, propter ingratitudinem in successorem commissam. Illustris Enenckel. tract. d. privileg. lib. 3. cap. 17. num. 26. etc. Dn. Bocer. in Classibus, Disput. d. Donat. thes. 41.

8 Alias quidem eum, qui Dignitatis solummodo, sceptrique est capax Successor, Antecessorum pactis conventis, citra evidentem usum Regni, eiusdemque Senatus consensionem, de Feudo Imperii initis; salva Maiestate sua, minime tencri, opinio fert multorum. Dn. Collega D. Bocerus de invest. Feud. cap. 3. num. 73. Qua de caussa Bohemiae Regem, antecessoris sui Matthiae investituram de caducitate successionis confirmare, non obligatum fuisse, respondit Collegium Lipsiense. cons. quod exstat apud Hartm. Pist. lib. 2. q. 20. nu. 44. Pariter ut is, qui Ecclesiastico Magistratui, Praesul, in dignitate offici´ve succedit; praedecessoris sui Investitionem de caducitate successionis, adserere cogi non potest. c. sciendum. §. si Dominus. tit. quib. mod. Feud. const. c. un. de Clerico qui invest. etc. cum simil. Quippe cum nihil ab eo emolumenti, sed omnem potestatem suam à Capitulo consequatur: nec aequum sit Antistitem, cui rerum praesentium duntaxat administratio est commissa, futuris negotiis successorum praeiudicare.

9 Verum enimvero, duabus cautelis prospicere sibi posse à Clericis investitos, ut eorundem quoque Successores, ad Feudi concessionem, eveniente conditione ipsis obligentur, putarem. Nimirum (1) si curaverit in vestitus, id cum Capituli consensu peragi: tum quippe, irefragabile censetur; non secus ac illa, quae Princeps cum consilio Ordinum, sive der Landt Räht, promittit. Petr. Wesembec. consil. 2. Vel (2) si in Feudi possessionem mittatur, eo qui Feudum detinet consentiente. Quarum cautionum priorem, frustra impugnat Andr. Fachin. 7. controvers. cap. 28. cum solida iuris ratione nitatur. l. 149. de Reg. Iur. l. 13. §. 1. d. acquir. velamitt. poss. arg. l. 10. ff. si quis omiss. causs test ament. Alterius vero doctrina, para/docon immerito videtur Henrico à Rosenthal. cap. 6. conclus. 16. n. 11. Siquidem ea iure Feudali diserte confirmetur. c. un. vers. nisi ille. tit. qui success. Feud. dare teneant. Et tandem Regula illa, quae successorem iure Electionis ad Imperii fastigium evectum, pactione Feudi ab antecessore facta absolvit, ita est intelligenda; ne exinde qui fidem publicam sequuti, et de re publica bene meriti sunt, iniuria adficiantur. Immensas tantum donationes, sive potius profusiones Principales, à Successoribus convenit retractari. Arn. Clapmar. 5. d. Arcan. cap. 13.

1 VEtus est haec quaestio, et de qua in utramque partem disserunt multi. Heigius. part. 1. quaest. 6. Clapmar. lib. 2. cap. 21. et lib. 3. cap. 10. Bart. Musculus de success anomala, membr. 1. conclus. 3. liter. P. fol. 47. Consulatur etiam Lancellott. Conrad. in Templo Iudic. 1 cap. 1. §. 1. fol. 49. Goldast. in Polit. Imperial. Latin. fol. 220. usque 274. et in German. part. 2. per tot. Brunning. disput. de Universitat. thes. 11. Et quidem si filius adsit Regni heres, nihil in dubio positum esse videtur. Keckerman. polit. 1. cap. 4. folio 116. Quamvis et hic cautione quadam Politica sit opus: quia fere semper filii, magis quam patres amantur. Cominae. libr. 6. cap. 3. fol. mihi. 581. adde omnino Parnassum politicotati Boccalini. 1. cap. 56.) Sicque contra morem apud Persas receptum, Artaxerxes filium Darium perindulgentiam vivus constituit heredem: nihil sibi, ut Iustinus lib. 10. scribit, existimans ablatum, quod in filium contulisset: sinceriusque gaudium ex procreatione se capturum, si insignia suae Maiestatis, vivus in Filio conspexisset. Et Ptolomaeus à quibusdam reprehensus, quod Aegypti Regnum vivus filio tradidisset: nihil dulcius esse respondit, quam Regis patrem esse. magnum Regis fulcrum est, filios non timere. Plutarch. in Demetr. Ac Barbarus est mos Turcarum, filios Principis, in certo loco aut oppido claudere, nec finibus iis egredi, nisi permissu aut iussu patris. Lips. mon. polit. lib. 2. cap. 5. exempl. violentiae 8. Econtra plenum prudentiae fuit consilium Hugonis Capeti, qui Palatii Magistorum, Regiae nimis finitimam sustulit auctoritatem; et Filium Robertum, Vicarium constituit generalem, Regemque consecrari et diademate voluit insigniri. Ich. de Serres. tom. 1. fol. 253. Girard. 1. del Estat. fol. 110.

2 Et hodie adhuc, quo certior in Franco-Gallia constitueretur Regni successor, Primogenitus, vel proximior è Regia stirpe, vivente adhuc Rege, donatur titulo heredis Regni, vel Regiae Coronae. Primogenitus etiam ibi habet Delphinatum Viennensem: et qui alias proximus est heres, kat) e)coxhn\ Monsieur indigitatur. Vinc. Lupanus. d. Magist. Franc. lib. 1. tit. Delphinus. Claude Fauchet. tract. de orig. des dignit. 1. cap. 6. du Bellay. fol. mihi 306. Girard. lib. 8. fol. 675. et lib. 15. fol. 206. Auct. de recherch. de la grandeur des Rois de Fr. 3. cap. 5. Sicque Anno 1596. Princeps Condaeus, septennis puer, in Senatu primus Francici sanguinis haeres; quamdiu Rex sine prole esset, publicatus: suique famulitii contubernalibus indultum fuit, ut elogiis, immunitatibusque feverentur, quibus Regiorum liberorum famulitium frui solet. Botereius, com. lib. 3. Ab Hispanis, qui mortuo parente Regnum sunt adepturi, Principes indigitantur. Filii Imperatorum Graecorum, Despotae appellabantur. In Anglia, primogenitus donatus olim erat Nortmanniae; nunc Walliae Principatu. vide Polydor. Verg. in histor. Angl. lib. 20. in vita Richard. 2. fol. 411. Girard. 1. del' Estat. fol. 113. In Cypro, Principatu Galileae: in Tuneto, Constantinae Regno: in Scotia, titulo principis Scotorum, et Cumbriae praefectura. Burgundiae Ducis filius natu maior, Flandriae nascitur Comes. Late Goldast. 1. Senior. cap. 16. num. 10. Quae omnia velut auguria sunt, proxime obventuri Regni: et propiores heredes, neante dies in annos Regis inquirant, satietate explere posse creduntur. Ac obiter hic noto; olim apud Germanos, solum patrem vel fratrem regentem, Dominum vel Herum; ceteros Herulos, Domicellos, Infantes, Junckern fuisse denominatos. Spiegel. in Lexic. verbo, Infans. Goldast. 2. d. Maiorat. cap. 7.

3 Communis etiam theorica est nostrorum Doctorum, Primogenituram in Filio Regis, primam esse dignitatem. Et post Regem primo natum, in tantum radiis paternae et futurae coruscare dignitatis; ut eum vel vivo Patre, nomine dignitatis paternae, Regem, Ducem, aut Comitem, nominare queamus: nec illam appellationem, pater filio primogenito invidet; quem tamen titulum, proximiori non concederet agnato. Gothofred. 6. d. Tutel. Elector al. replic. 40. fol. 287. Ac refert Molina, tract. 2. disput. 626. fol. mihi 210. Regis filios, quondam in Hispaniis, Reges nuncupatos: postea vero Infantes nominatos fuisse. Primogenitumque, qui in Regem vivente Patre iuratur, Infante iurado olim nuncupatum, hodie Principeiurado indigitari. At vero iuramentum illud subditorum, acceptionemque in Regnum, utique nullum ius Filio conferre, intuitu Patris adhuc vivi. Ius quidem hoc actualiter competere, aiunt, et proprium esse Primogenito ipsi, etiamdum patre vivente; quantum nempe ad ipsum ius in se, non quantum ad omnem eius effectum. Molinae. ad Consuet. Paris. §. 13. gloss. 3. quaest. 1. et 2. Chassan. in Catal. glor. Mundi. part. 5. consid. 41. late lohan. de terra Rubea, tract. de iure legit. success. in hered. Regni Gall. per discursum. Iac. Concenat. 2. quaest. cap. 10. num. 12. et adde Pinel. in l. 1. de bon. matern. part. 3. n. 78. Quin et tradunt ICti, proximum maioratus heredem, ex L. diffamari agere, petereque posse, ut declaretur successor futurus. Covarruv. lib. 1. var. 18. ad fin.

4 Quin in Francia, omnes ex Regio sanguine qui Principes exsistunt; pae aliis privilegia habent quam multa: quae recenset Girard. lib. 3. de l' Estat. f. 337. etc. ac Auct. des recherch. de la grandeur. etc. 3. c. 7. Ii Patricios omnes (les Pairs) natalium praerogativa praecedunt: quoniam dignitatis, atque adeo personae Regiae, quae cunctas alias exsuperat, pars ipsi quodammodo censentur. Inter se vero, iidem hunc ordinem servant (olim namque hac de re crebrae lites erant: ut videre licet apud Ioh. Tilletum, tract. du rang des grands des France, cap. de Princes du sang. fol. 316.) ut tantum succedendi in Reguum ius servetur; nulla praeterea publici muneris, aut alius tituli habita ratione. Thuan. libr. 27. fol. 547. Engelbrecht. dissert. de success. in Electorat. num. 145. Quomodo vero Turcae tractent ex illis familiis decescendentes, quae post Othomanicam Regiae dignitatis successores essent futuri, refert Sturmius, ser m. 2. de bello Turcico, fol. 118. etc.

5 Principum Filios heredesque, eorum subditos esse, Politici asseverant; et in eos patrem Regem aut Principem, Iurisdictionem suam exercere posse, ut in quemvis alium sibi subiectum. c. vener abilem. ex. qui fil sint legit. ubi DD. Veruntamen Guil. Nassovius, Auriaci Princeps, in Apologia sua, Philippum II. Hispaniarum Regem incusat; quod unicum, tot Regnorum heredem Carolum filium, paucorum inquisitorum iudicio capitali submiserit: cum ad Regni Ordines id spectaret. Immediatorum autem Imperii romani Statuum liberos, Imperio et paterna iurisdictione, propter ordinis parem dignitatem esse exemptos, Dn. Betsius censet. cap. 8. fol. 435. De quo forsan, cum parilis in actu haut dignitas adsit, dubitare quispiam posset. De Nobile, quod non sit Dominus superior liberorum, vide Modest. Pistor. part. 4. q. 169.

6 Sin vero successor ratione iuris incertus, aut Electivum si Regnum foret; dubitationem nostra quaestio principalis habet multo maiorem. Et proaffirmante sententia dici posset: licere, imo oportere eventibus prospici tristibus, successorum ob incertitudinem metuendis. Adam. Keller. 3. de offic. Iuridico-Polit. 2. fol. 638. Franc. Patricius. d. Regno lib. 9. cap. 22. Sine certo ne Regni herede, publicas ad se vires quisque trahat; Augustum, filium, Imperii Collegam, consortem Tribunitiae potestatis, Tiberium adsumpsisse, omnemque per exercitum ostentasse. Tacit. 1. annal. Sapienterfecisse Adrianum, qui non modo Antoninum adoptavit Pium; sed et simul effecit, ut Pius Philosophum, Principum decus, adrogaret. Quod et antea factum fuit ab Augusto; qui non prius Tyberium voluit adoptare, quam is Germanicum adoptasset. Sueton. Tyber. Ex tali designatione, invaluisse olim Caesarum appellationem; vivis qui Principibus designati erant Imperatores. Saepius etiam Imperii moderni Electoribus convocatis, Imperantes quempiam se praesente, pro Rege Germaniae eligi curasse. Magnum Alexandrum qui hoc neglexit, Ludos cruentos suo funeri ad parasse. Plut. in Apoph. alex. ad fin. Nuper defunctum Cliviae Ducem, civibus suis melius hac ratione consulere potuisse. Carolum Burgundiae Ducem, in aliis nimis audacem, dum Filiae maritum, et Principatui heredem in tempore nominare timeret, se suosque perdidisse. quod notat altcubi Ceninaeus. Henricum ultimum Lusitaniae Regem, saepe ab Ordinibus Regni, de Successore nominando interpellatum; in poenam Lusitanorum id distulisse. è contra debuisse Henricum, de sententia fidorum et peritorum nonnullorum Doctorum decidere Regiam illam litem, et pro ratione personae, ad quam hereditatem pertinere intellexisset; conventiones et transactiones ita instituere, ut Regni libertati quam maxume consuleretur. vide Conestag. libr. 3. fol. 120. 133. 136. et 148. Elisabetham Angliae Heroinam, quod noluit quenquam se spirante viventeque, cernere successorem, ac sibi brevi moriturae fossam aperiri; Pietr. Matthieu, lib. 6. narrat. 2. num. 2. singulari hoc fecisse de caussa: ne ut mulier contemneretur. Scivisse Insulam toto orbe divisam, non facile ab exteris turbari, et Iacobo Scotorum Regi, inibi neminem resistere posse.

7 Vicissim odiosa, imo scelerata quibusdam videtur percontatio de futuro successore: hinc sibi funus duci, atque in suos annos inquiri Principes nonnulli suspicantur. Goldast. d. Maiorat. 2. cap. 1. Traianus Optimus Princeps, sine Successore maluit mori. Spart. Adrian. Bonifacius II. Pontifex Romanus, convocata Synodo decrevit; quod liceat Pontifici vivo, successorem ordinare. Et statim Vigilium suum Diaconum elegit, qui sibi simoreretur Successor esset. Paulo post, cum cum facti paeniteret, quod alteri habenas commisisset, iterum convocata Synodo, libere est fassus; se contra dignitatem Apostolicae sedis, et contra Canones egisse. Ioh. Wolff. lect. memor. tom. 1. fol. 161. Vide Ioh. ab Elsvich. amicissimum mihi, disput. pol. 6. thes. 5. Tyberium quoque formidasse Tacitus scribit: lib. 1. annal. ne Germanicus (in cuius manu tot Legiones, immensa sociorum auxilia, mirus apud Populum favor) habere quam exspectare Imperium mallet. Cum apud Davidem Episcopum Ultraiectinum, de Coadiutore sibi dando mentio facta esset; non hoc se levamen laborum desiderare respondit: vereri enim, ne idem sibi, quod Sancto Antonio accidit, eveniret; qui auctoritatem amisit, ex quo Rochus in numerum Sanctorum fuerat receptus. Guil. Paradin. histor. de Bourgongn. fol. 837.

8 Bodinus 6. de Rep. cap. 5. disitnctione rem enodare conatur: Successor si non renuntietur, Regnanti tutius caveri, Populo non caveri, ait. Ego in casu controversae Successionis, de herede certo, cito prospiciendum: in Electivo vero Regno, tam Principi quam Ordinibus, summam hic cautionem adhibendam esse autumarem. His quidem; hac ne occasione, ius amittant suffragiorum. Hosce etenim honores, qui velut Symbolumsunt certae successionis, fraude manifesta adversus veterem Comitiorum rationem adinventos esse, scribit Buchanan. 6. rer. Scotic. et qui prope omnem vim liberorum tollerent suffragiorum. Principi providere incumbit; ne ipsum aliquando taedeat, intempestivae huius Electionis. prudentes quod rerum aestimatores, pro re nata diiudicabunt. vide l. inter. 83. §. 5. vers. sed haec dissimilia. d. verb. oblig. Scip. Amirato. 1. cap. 2. Arnisae. 2. relect. cap. 2. sect. 4. num. 90. etc. fol. 165. et num. 99. etc. fol. 172.

9 Enimvero ex sola Designatione, administratio rerum Regni, commissa non videtur. Lud. Molina d. primog. Hispan. 3. cap. 6. num. 22. vide supra hac dissert. n. 3. Rem namque et spem habere, nemo non differre videt. Apud Romanos L. Aelius Verus, ab Adriano adoptatus, primo Caesar est dictus: et Caesares erant quasi quidam Principum Filii, et designati Augustae Maiestatis heredes. Spartian. in vita Veri. De eorumque privilegus ac Imperio, ita ad Cl. Albinum, Imper. Commodus scribit. Tibi do facultatem, ut, sinecessitas fuerit, ad Milites prodeas, et tibi Caesareum nomen assumas. Habebis cumid feceris, dandi stipendii usque ad tresaureos liberam potestatem. quin et super hoc ad procuratores meos literas misi; et quum opus fuerit Rationalibus dabis, ne te non audiant, quum de Aerario volueris imperare. Saneut tibi insigne aliquod Imperialis Maiestatis accedat, habebis utendi coccinei pallii facultatem me praesente: habiturus et purpuram, sed sine auro. Capitol. Albin. Notandum autem est, aliud esse, Augustum habere consortem; quod ad Aristocraticam Imperii accedere formam alibi dixi: aliud Caesarem seufuturi Imperii designatum esse heredem. Caesares Augustis minores erant, iisque tanquam pater filio subiecti. Primus, Marcus Antoninus, L. Verum, ex Caesare secum Augustum nominavit. M. Antoninum imitatus est Imper. Severus, qui ante obitum duos filios suos, Caesares primo, mox utrumque Augustum adpellavit. Quo tempore primitus Augusti tres una fuerunt. Marci et Severi exempla, omnes deinceps fere sub sequentes Imperatores sequuti sunt: qui filios suos vel naturales veladoptivos, Caesares primo; deinde Augustos nominarunt. Panvinius de Comitiis, cap. 3. Sic et Diocletianus, quum molem Imperii animadverteret graviorem, quam ut unus, universae par esse posset; Maximianum creavit Augustum. amboque duos sibi Caesates, Galerium cognomine Armentarium, et Constantium, Constantini Magni patrens dixere. Ich. Bapt. Egnatius.

10 Principibus, qui destinati tantum sunt Principatus successioni, vivente praedecessore cum primis est cavendum, ne illis nimis sefaciant aequales; eodemque cum eogradu, loco, tempore, applausu et obsequio, publice privatimque coli et observari se patinantur: fed honore temperato, comitatu mediocri, et modesta gravitate sint contenti, Ich. Bapt. Lenccius observ. polit. 69. Necum Germanici filiis, incauta Imperri usurpatione, se se evertant. Tacit. 4. Annal.

11 Licet Feudistae, Regem nominent pro Imperatore; Rosenthal. d. Feud. cap. 5. conclus. 1. liter. c. Hotom. in Lexis. Feud. verb. Rex. hodie tamen Rex Romanorum vocatur, qui mortuo Imperatore, sine ulla Electione succedit. Aur. Bulla, c. 4. Estque is perpetuus Romani Imperii Vicarius, à Lege, hocest, electione et consensu omnium Statuum Imperii, ordinatus: qui ideo, Imperator si absit, non solum nomine Caesareae Maiestatis; sed et proprio motu, aliquid constituere potest. Barthol Musculus. de Success. anomal. fol. 49. num. 98. Thomas Michael. disput. de Iurisd. thes. 29. Non tamen proprie eum Maiestatem habere censerem. Maiestas enim perpetua est potestas; non autem vere perpervum potest dici, quod Vicarium exsistit: cessat quippe praesente eo, cuius partes geruntur. Unde Regis Romani potestatem, ad Imperatoris reservata, absque mandatospeciali, non extendi, recte dicit Felin. in c. quae Eccle siarum. sub n. 32. extr. d. Constit. Quam vis alias praeeminentia illa, ratione futurae et speratae qualitatis in isto Rege, hoc praecipuum habere putetur; ut non secus atque ipse Imperator, honore afficimereatur. Vide Matth. Stephan. d. Iurisd. 2. part. 1. cap. 2. num. 44. et multis seqq. Schönborner. 5. polit. cap. 19. De iure destinati Successioris in Imperio Romano, seu Regis (ut nunc loquimur) Romani; vide Paurmeister, 2, de Iurisd. cap. 5. Domin. Ioachim. Cluten. in Syllog. th. 23. Anton. Colerum, disput. de iure Imper. German. thes. 8. et seqq. Ac meum de Iurisd. discurs. quaest. 13. ad fin.

12 Invito Regi viventi, nullo modo successorem conftitui posse, putarem. Baxtorff. thes. 12. ad fin. Arvaeus discurs. de Iure publ. 5. Hinc posteaquam Valentinianus Imperii insignia accepit, et Milites clamarent, ut alterum sibi velut Imperii socium adiungere velit: Me, inquit, ad Imperandum deligere, ô Milites, penes vos etat; sed cum iam à vobis sim electus, consortem Imperii, quem sumere postulatis, non in vestra, sed in mea solius fitum est potestate. Quin etiam vos, qui meo iam Imperio subiecti estis, conquiescere: me autem, utpote Imperatorem, quid agendum sit considerare decet. Sozomen. histor. Eccles. lib. 6. cap. 6.

13 Sed anne in vitis Civibus, in Optivo Regno, successorem nominare potis est Princeps? Hic commode inter Regnum quod Electione, et illud quod Successione defertur, praecipua quae est differentia, explicari porest. quae in eo confistit; quod semper mortuo Rege, liberum est Populo, vel iis, fuffragii qui ius habent, quam velint Rei publ instituere formam Arnisae. 2. polit. cap. 3. fol. 457. In Imperio autem Successivo, Maiestatis contrahit crimen, manente qui Regia stirpe, de mutando Reip. cogitat statu. Cabot. 1. disput. cap. 14. ad fin. Tanta namque vis est iurisiurandi, Legisve illius fundamentalis, qua primum iugis sucessio Regni, unialicui familiae fuit delata; ut successorem agnoscere pro Rege, non voluntatis sed necessitaris exsistat. Althus. pol. cap. 19. nu. 75. Et ita Romae, Patres Romulo Rege dcfuncto (utpote Electorio in Regno) ad vocata Rep. dispicere iusserunt; sive Regibus sive Magistratibus mallent annuis, concedere eius curam: quod et defuncto Numa et Tullio Hostilio, Ancoque Martio factum. Liv. 1. Dion. Halicarn. libr. 2. Legitimi vero in Reguo successores, saepius pro iure suo tutando, iusta et felici successu, bella suscepere, vide supra, libri primi dissertationem secundam, num. 21.

14 Verum in Legitimo Regno, emortua demum stirpe Regali: aut in hereditario Regno, si sine herede decesserit Princeps, potestas ad Populum revertitur, et libera est Comitiorum Regni facultas, quem velint sibi Regem optandi: aut quoque possunt, eis si fuerit visum, Reip. formam immutare. Cabot. 1. disput. cap. 14. ad fin. et cap. 16. Conestag. lib. 3. folio 157. Haut secus ac Feudum apertum, ad Cominum libere redit, utileque cum directo dominio consolidatur: Rosenthal. cap. 7. conclus. 24. frustra disquiren tibus Feudistis, an et quando Beneficium, tempore velgeneratione finitum, proxumis concedi, seu, ut loquuntur, reinfeudari debeat Agnatis. Hacque ratione Cacheranus, Amadaeus à Ponte, et alii, in Lusitanica qui caussa pro Sabaudo consulue4runt; Ordinibus Lusitanis, facultatem Successoris nominandi adscribunt: et cur Sabaudus, prae omnibus aliis eligi debeat, multas cum ulant rationes. Quoque tum ad populum vel ordines Imperium redit, cum Feminae ex Lege repelluntur. Sicque eo Regno, in quo Feminae ab Imperii successione perpetuo excluduntur, masculis omnibus exstinctis; Feminae, aut etiam ex Feminis mares, ad Regni successionem haut ex iuris necessitate sunt admittendi. Cabot. 1. cap. 16. ad fin. Quia nempe ab initio Principi, masculisque heredibus; et ita conditionaliter, ii donec supererint, data est potestas: ac ea proinde ad Populum revertitur, conditione cessante. Quam vis alicubi masculis exstinctis, femina ad mittatur ex pacto: supra libr. 1. dissert. 11. num. 4. et 14. ac dissert. 12. num. 6. et in Moscovia nuper, novo exemplo, Regiae sorori Imperium firmare voluerit Boris. Mercure Franc. fol. 33. b.

15 Ubi autem subditi, Regnum primis Regibus haut contulerunt (puta si Imperium sit Feudale, vel subalternum) nullus potest exsistere casus, facultatem quo Regis vel nominandi vel eligendi, sibi arrogare iure queant: sed redit ad eum, à quo primum pervenit. quod contra Lusitanorum actionem, post obitum ultimi eorum Regis, fuit replicatum. Conestag. 3. fol. 15 4. 175. et 191. Sicque cum Iohanna, quae ab impudicitia Lupa cognominabatur, Ludovico Andium Duci, Caroli Galliae Regis fratri, Regnum Neapoleos adoptionis nomine relinquere vellet; factum fuit id Pontificis, tanquam Domini Feudi permissione. Angel. et Fulgos. adl. si suspecta. §. fin. de inoff. testam. In Austriacis Privilegiis, ex familia ultimo; Adoptatio, Testamentive factio expresse est largita. vide privil. Austriaca apud Goldast. et Munsterum. Inclitus Wurtembergicus Ducatus, si (quod DEUS utavertat, precamur) absque herede esset; non ab Imperatore alteri dari posset in feudum, sed perpetim libera Imperii provincia, ex singulari privilegio esset mansura: quod disertis verbis sancitur in Erectione; ut ideo probe observarit Melch. goldastus, Cadoviensem transactionem, Legibus fundamentalibus illius. Ducatus repugnare, in rational. der Reichssatzungen.

16 Hactenus dictorum, consequens esse videtur: ultimum de familia in quam Imperium est rranslatum, non posse successorem extra Comitia, sineque Populi consensu nominare. Cabot. 1. cap. 14. Ut et in Regno, suffragia populi ubi valent, infirma est Designatio à Principe facta, nisr Populi vel Electorum accesserit voluntas. Qua de caussa, Anno 1530. Saxoniae Elector, aliique confoederati status, Electionem Ferdinandi impugnarunt. Buxtorff. thes. 12. à princ. adde Arumae. discurs. de iure publ. 4. et supra lib. 2. dissert. 1. num. 5. Pontificemptamen, ut et Principem quemlibet electum, statuere posse super forma et electione (non super persona) sui Successoris, volunt Canonistae. M. Stephan. 3. d. iurisd. part. 1. cap. 2. num. 10. et seq. Electi vero Principes, commendare quidem Regni Candidatos queunt; sed illa commendatio nullam necessitatem habet: vide Anton. Coler. disp. d. Imper. Rom. Germ. thes. 8. et propterea perperam Clapmarius, 1. d. Arcan. cap. 14. eam retulit inter iura Maiestatis. Solet tamen Populus, in gratiam quandoque Principum sibi carorum, remittere quid, et iudicium atque pacta de Successoribus rata habere. Bortius, d. natur. Iur. Maiestat. cap. 2. thes. 5. Althus. pol. cap. 19. n. 75.

17 Nonnunquam enim tam magna est auctoritas Regis Electi, ut ultro approbetur, vel nemo audeat recusare, quem is Testamento, Adoptione, vel aliter designavit Successorem. vide Cabot. cap. 8. per discursum. Petr. Gregor. 7. d. Rep. cap. 12. Acita Octavium Iulius caesar, liberis orbus, nominis, fortunarum, Regnique heredem constituisse, auctorest Dion. lib. 45. histor. Rom. Sub Tyberio, et Caio, et Claudio, unius familiae quasi hereditas fuimus; ait apud Tacitum Galba. hist. 1. Ipse Pisonem, testamento semper in bona et nomen adscitum, repente media salutan tium turba apprehendit, filiumque appellavit, et pro contione adoptavit. Sueton. in Galba. Sicque Adrianus, non solum Antoninum sibi adoptavit; sed et addidit conditionem, ut ipse sibi marum et Verum Antoninos, adoptaret. Spartian. in Vero. et Capitol. in Marc. Anton. Imperium nomine dotis cum Faustina uxore, M. Antoninum habuisse, Capitolinus refert. Tacitus Imper. in Senatu, cum eligeretur, adiuratus est; ut cum mori caepisset, non Liberos suos, sed optimum aliquem faceret Principem. Vopisc. in Floriano. Constantinus Magnus, Orbem Romanum, heredibus non solum Testamento reliquit, sed et divisit. adde orat. Ulp. Criniti apud Vopisc. in Aurel. et Bodin. 1. cap. 4. nu. 29. et seq. Sed eiusinodi Adoptiones, plerumque confirmatae fuerunt à Senatu. Et ita non satis fuit, Octavium testamento Caesaris adoptari, sed robur accepit ea adoptio Lege Curiata. Cuiac. 7. obser. cap. 7. Sicque approbare non possum, quod Imperium Romanum post Augustum hereditarium fuisse, eruditissimimulti tradunt: quibus etiam adstipulari videtur Goldast. 3. de Maiorat. cap. 14. et Arnisaeus, 2. cap. 2. sect. 4. num. 50. etc. fol. 141. qua de re Onuphr. Panvinius, de Comitiis, cap. 1. et Matth. Bortius, d. cap. 2. Gevvoldus de Septemvir at. cap. 4. videri possunt.

1 Principatus Electivus Interregnum, Successorius nonnun quam Tutelam habet: in utroque absentia, furor, vel similis aliquis defectus, Regentem vel Vicarium deposcit. Interregnum, quo brevius, eo melius exsistit. Prudenter Livia egit, quod Augusto exspirante, acribus custodiis domum et vias sepsit; laetosque interdum nuntios vulgabat, donec provisis quae tempus monebat, simul excessisse Augustum, ex rerum potiri Neronem, fama eadem tulit. Tacit. 1. annal. Hac eadem de caussa festinatum est, ab Alexandro Severo Augusti nomine recepto, ut is omnia simul acciperet, quasi verus Imperator. Lamprid. Alex. Quod itidem in Regno successivo quandoque fieri solet. Et ita Solimano Turcarum Imper. in ipsa Zygeti obsidione, cum totus iam in sanguine esse videretur, sanguinis profluvio exstincto; Mahometus Bassus, quod in occultatione huiusce mortis, consistere salutem rerum omnium praesentium appareret: cum solus ocnscius mortis Medicus esse,t ingentes poenas eius scientiae dedit; docuitque secretas res Principum scire, quam sit devitandum. Nam Mahometus, veritus ne Medicus hic rem propalaret, illum è tentorio vocari, et in suo conspectu iugulari imperavit. Et quoniam tumultus fere excitabatur in castris, quia Imperator per multos dies, à nemine visus fuisset: mahometus, re cum quibusdam spectatae fidei proceribus communicata, Solimannum balsamo perunctum, induit usitato more, atque collocat in sublimi throno, in loco intra tentorium adumbrato; quem spectandum è longinquo, cum maxuma reverentia proponit. Ipse significationes non nullas reverentiae, praesentibus omnibus, et obsequia edidit, tanquam cum illo loqueretur. cumque nemo propius accedere, propter nimiam observantiam, ausus esset; sine fuco et fallaciis credita res fuit. Natal. Comes hist. libr. 17. Leunclav. in Annal. Turc. sub An. 66.

2 Interregnum etiam tum incidere potest, cum successio est incerta, vel controversa. Vide Conestag. fol. 134. et 137. Qui item, f. 148. de errorib. Henrici ultimi Portugalliae Regis, hac in parte commissis, agit. Ne autem Anarchia in Remp. irrepat (aut etiam Reip. formane mutetur) Interregnum (id est Imperii aliqua forma) dum post bonum Principem, quaeritur alius bonus (vel lis de successione suborta finiatur) adde supra lib. 1. diss. 14. num. 7. est ineundum. Cautiones quasdam hic observandas, habet Arnisaeus. 2. cap. 2. sect. 4. num. 85. fol. 162. etc. Iam primum quum Interregnum constitutum post Romulum fuit, facti sunt Interreges: totusque ille Annus, per quinos et quaternos dies, sive ternos, centum Senatoribus est deputatus: ita ut qui valerent, Interreges essent, singuli duntaxat. de Interregno Romanor. vid. Alex. ab Alex. 5. genial. c. 5. Sic et interfecto per fraudem Aureliano, sub iudicio Senatus et Milit?, Populique Romani, per sex menses, totus orbis est temperatus. Vop. Tacito.

3 Curatores autem, qui interea quoad de Imperii Maiestate decernatur, Rei publicae dantur; aut cum Magistratus per se se, sine curatore Rem publicam moderantur: haut iure Maiestatis, sed procuratorio nomine regnant. Est enim Imperii Maiestas penes Ordines, vel Populum universum. Bodin. 4. de Rep. cap. 1. n. 368. et seq. Nec quippe illa potestas, quod est de essentia Maiestatis, perpetua exsistit. Unde ad reservata Principis manum admovere nequit: cum illa haut veniant ingenerali concessione, sed specialem expressionem requirant. Et proinde ea tantumquae Iustitiae et necessitatis, non etiam ea quae merae gratiae sunt, absque speciali concessione facere possunt eiusmodi Curatores. Buxtorff. th. 72. et 73.

4 In Regno subalterno, ad superiorem Imperium redit. Unde deducunt Canonistae, quod Imperio vacante, Pontifex possit Iurisdictionem omnem exercere (non aliteratque quilibet Princeps, post decessum ilius cui demandaverat Iurisdictionem) quandoquidem Imperator (ut praetendunt) Imperium quod habet, non tam proprio iure, quam quasi à Papa delegatum, habere intelligatur. Sed indubitanter, ait Vasquius, illustr. cap. 22. apparere: veriorem esseopinionem negativam. Quia Papa nechabet, nec habuit unquam totius Mundi in temporalibus Iurisdictionem: nec Imperator aut reliqui Principes saeculares, ab eo quasi demandatam Iurisdictionem; sed iure eam propriohabent, sola ex Populi concessione: penes quem, et non penes Papam, Iurisdictio remanet, tam Imperii, quam cuiusque alterius Regni vacantis. quae verbasunt Vasquii ipsa. et vide supra lib. 2. dissertat. 2. num. 14. et seq.

5 In Romano vero Germanico Regno, vacante sede, non ad totum Collegium Electorale, sed ad Principes Electores, Comitem nempe Palatinum Rheni (ratione Palatinatus, Als dem Obristen Richter des Reichs, vnd Hauß Meyer) et Ducemitem Saxoniae spectat. Buxtorff. thes. 55. Anton. Gothofred. disput. feud. 8 thes. 4. h. et disput. 14. thes. 1. b. Et quidem hoc ius pertinet ad Palatinum, non Bavariae Ducatus respectu: quod contra Gevvold? asseruit Marq. Freher. inter quos hac de re epistolica lis fuit. vide Gev vold. d. Septem vir. cap. 10. Idque etiam apparet ex Paulo Windeck. Com. de Elector. c. 16. ubi docet; priscos Palatinos Comites, in inferiori Rheni tractu et ad Mosam resedisse: et posterioribus demum saeculis Palatinicae familiae Electorali, Bavaritam insertam fuisse. sibi cap. 17. absone contrarius.

6 Quod autem prae aliis hi duo Palatini, Rhenensis et Saxonicus (qui et ipse Palatini tituloab antiquo gaudebat) Imperii totius vicariam administrationem, divisis inter se limitibus meruerunt; id non fine ratione est factum. Cum enim Teutonicum Regnum, duplici iure regeretur, Francico et Saxonico (hinc der Sachsen vnd Schwabenspiegel exsistunt) conveniens visum fuit, ut duo illi Palatini, ceu proximi à C çfare, eo mortuo, vice sacra, Regnum Teutoniae (quod kat) e)coxh\n Imperium solet vocari) gubernarent. Marq. Freher. ad Petr. de Andl. cap. 10. lib. 2. et adi eiusd. Orig. Palatin. part. 1. c. 15. et 16. Auct. Parthenii Litigiosi, 2. cap. 5. num. 16. Et de hisse Vicariis, multa notatu omnino digna, illustri industria collegit Buxtorffius, th. 52. et seqq. Et de iure Palatini Electoris ratione Vicariatus, vide den kurtzen Bericht, von der Ehurfürstl. Pfaltz zustehendem Vicariat. Cui se opponit anonymus quidam ex Bavari Aula, im Gegenbedencken: qui tamen nu perrepulsus fuit in der Rettung des Pfältzischen Vieariats. Et necilla defensio caruit replicatione. Adde Goldasti Pol. Imperialia. part. 7. per tot. (Caroli IV. tempore, Princeps Wenceslaus, Carolifrater, pro Vicario in Germania constitutus fuit, vivente Imperatore. Franckforter Privilegia. fol. 158. Qui etiam Francofortensium Immunitates confirmavit. ibid. fol. 159.) Hi autem Vicarii temkporales, ab hereditariis et perpetuis; quales nunc sunt Sabaudiae et Pedemontii Duces, ac Italiae Principes nonnulli; multis differunt modis. vide Buxtorff. thes. 53. et Nivol. Betsium cap. 7. fol. 224. ac Gev vold. cap. 11. de Septemvirat.

7 Porro itidem Curatoribus Tutoribusque Resp. tum dicitur indigere, si annis minor sit Princeps. Si vero quicquam est in Politica administratione, quod diligentem sedulamque curam mereatur; certe Tutela et Cura, Regiorum et illustrium pupillorum, potissimum hac in parte sibi vendicat locum. Non tantum, ut ipsis adversus ambitionem et iniuriam aliorum, iura sua sarta tectaque conserventur; sed etiam ut odia et aemulationes, que inter agnatos ob huiusmodi Curatelas saepe nasci solent, cum extremo subditorum damno, pernicieque, legitimis repagulis, et Ordinum auctoritate, tanquam freno quodam coerceantur. Betsius. cap. 7. à princ. fol. 201.

8 Non sine ratione Papinianus, Tutelam rem esse dixit minus tutam, incertam, fallacem, fragilem, et periculosam. l. in fideicommiss. §. nonnunquam. in fin. de Usur. Plerumque enim Tutores, non satis suo nomini respondent. Et ideo Tutores, hodie non dici Tuitores, inquit Albericus: in l. 1. ff. de tutelis. sed Tollitores, ab effectu. vide Paul. Montan. tract. de Tutel. cap. 4. à princ. Quoque Maxaemilianus Imperator, Gerhaben (qua voce Austriaci nominant Tutores) festive Gernhaber, vocare solebat. vide Matth. Wehner. tract. de Verb. signif. verbo Gerhaber. fol. 166. Ac etiam Hispani hocagnoscunt, quibus est proverbium vulgare: No vi hazienda que medrasse, puesta en manos de tutor. de Eyçaguirre. en laioya. nu. 473. Et sane spoliationes, ac mala, imo furta Tutorum, non solum patiuntur mediocris fortunae homines; sed aliquando etiam Principes viri. Bodin. d. R. 6. cap. 4. n. 709. Arnisae. 9. polit. fol. 211. Et inter ceteros, id contigit filiis et heredibus Theodosii Magni, vix dum puberibus; Honorio videlicet atque Arcadio. Nam qui iis à patre erant dati Tutores, Rufinus Britan nus, et Stilico Vandalus; perfidiosi proditores, atque adeo praedones fuerunt. Carol. Sigon. libr. 1. de Imper. Occid. Molinae. d. Monarch. Francor. num. 14. et seq. In Anglia olim, Patruus occidit Nepotem pupillum, verum Regni heredem. du Bellay. 1. fol. 16. Eudes Patruus Hugonis Capeti, Caroli simplicis Curator, in suam familiam transtulit Regnum. Girard. lib. 5. fol. 467. Albertus Llmperator, fratris filio, suoque pupillo Iohanni, avita tradere recusans bona, ex insidiis fuit occisus. Stumpff, in der Schweitzer Chronic. lib. 7. fol. 214. b. Ludovicus Sfortia, tutorfuit fratris filiorum, tutorioque nomine cudit monetas: sed is demum Ducatu privavit pupillos, Cominae. libr. 7. cap. 2. fol. mihi 603. et seq. (De variis gentium moribus circa Tutelae constitutioinem, vide Franc. de Caldas. adl. si curatorem. verb. hunc contractum. num. 45. C. de in integr. restit. minor.)

9 Ergo Lipsius, monit. polit. 1. cap. 4. Matrem hic admoveri, et vices pueri gerere, cum prudenti aliquo Senatu, è re esse putat. Cum proceres Regni eligi, sit anceps: et unus si sumatur, ceteri offendantur ut spreti; et hic forsan proprias cogitet opes. Si plures, vix evadere contingat factiones et turbas. In Asia receptum fuisse à Semiramidis tempore, ut uxores Regum, post eorum mortem regnarent; scribit Arrian. de exped. Alex. lib. 1. Non porro ea Lege, qua Feminae excluduntur à Regni Successione, eae etiam remotae censentura Regimine, Regnique procuratione, et Filiorum adhucdum minorennium tutela. cum alia sit Regni Successionis, alia ratio procurationis: ut disputat contra Fr. Hotom. in Franco- Gall. cap. 26. Vinc. Cabotius. 1. disp. cap. 18. Pasquier. 2. des Recherch. cap. ultim. vide Thuanum lib. 23. fol. 470. Sic matri Ludovici 13. Galliarum Regis, commissae nuper fuerunt Regni habenae. Servin. tom. 4. plaidoy. 1. Scique Henrici 4. Imperatoris adhuc pueri Imperium, administravit mater. Alb. Stadens. sub Anno 1056. et 1057. Et inde adhuc magis, tutelam Filii, et administrationem habebit Pater, in Regno Filiimaterno. Verum illud est expeditum: si mater extra Regnum proficisci velit, quod tunc non habeat Tutelam Liberorum; ut nuper Viduae Mantuanae, obiecit Gonzaga Cardinalis.

10 Attamen haud raro tutela non tuta fuit, in Galliis praesertim, Feminis quae fuit data. Nota sunt in historiis Gallicanis Imperia Fredegondae, Brunhildis. Mater Ludovici Regis Franco. Gallorum, Sancti cognominati, vices Filii egit, non sine vicissit udine turbarum. Notiora sunt facinora, quamut debeant commemorari, Catharinae Mediceae. Idcirco Agnati proximiores, aliis magis arrident. Et ita Concilium Constantiense, Anno 1417. Iohanni Burgundiae Duci, gestionem Tutelae in Regno Gallicano adiucavit. Guil. Paradin. annal. de Bourgongn. lib. 3. fol. 615. Ac in Gallia, semper Regis minoris tutelam; proximo Agnato deberi, attestatur Froissart. tom. 1. cap. 22. addatur Tillet, au recueil des Rois de Fr. fol. 275. et in annot. fol. 120. Girard. tractat. de l' Estat. fol. 228. 238. 365. 447. consentit Cominae. libr. 7. cap. 1. fol. mihi 595. Hamiltonius comes, apud Angliae Reginam Elisabetham affirmavit; omnium pene gentium moribus aclegibus, et potissimum patriae instituto (Regni Scotiae) locum sibi Tutoris (tanquam proximo agnato) Regis adhuc infantis deberi. Thuan. libr. 40. ad fin. Tutor tamen esse non debet, quiipse adcoronam adspirat. Comina. lib. 8. cap. 9. fol. 775.

11 In Electorali Romano Grmanici Imperii dignitate, (quae individua est, solique primogenito competit) haud alii, quam soli proximiori agnato, tutela et administratio adscribi; inibique à Successione submotus, à tutela quoque, necessaria consequentia submoveri vulgo reputatur. Et hoc ideo ius, agnato proximiori, per Testamentum aufferri non posse, communiter dicunt. cum voluntas Testatoris, servanda sit in his, quae ex ipsius testatoris veniunt dispositione, absque iuris necessitare. Dn. D. Harpprecht. disputat. instit. 7. thes. 8. part. 1. Andr. Knichen. de Sax. non prov. iur. ad verb. Electorum. cap. 4. pertot. Phil. Hoenon. Disput. ad Inst. 3. thes. 6. Arnold. Engelbrecht, Disput. de Iurisdictione. thes. 141. lit. d. Anton. Cloer. Disput. de Iure Imper. Roman. thes. 56. Arumae. discurs. de Iurepubl. 19. 20. 21. et discurs. 31. thes. 1. Hiller. disput. Basileens. à princ. vol. 2. Et constat auß den Politischen Reichshandlungen Melch. Goldasti, folis 29. codem hoc modo Auream Bullam, iam ante multos annosintellectam fuisse. Ac sunt certe qui putant, nec Contutores dare licere: haecque omnia locum pariter habere, in Territoriis et Possessionibus, quae obveniunt Electoralis dignitatis heredi; nec tamen eidem Dignitati sunt adnexa. Vicissim Tutorum Testamentariam dationem, indifferenter admittunt nonnulli. vide Valent. Arithmaeum, amicum meum, Pericul. secund. Disput. 4. in Corollar. Hacque de controversia consuli possunt, quae in caussa Tutelae et Administrationis Palatinatus, non ita pridem à Marq. Frehero, Dion. Gothofredo, I. Zeschlino, Zachar. Fridenreich, etc. edita fuerunt contraria scripta.

12 Gerlacus Buxtorffius, Dissert. ad Aur. Bull. Thes. 86. dubium hoc competenti Iudici decidendum relinquit: sed Nicolaus Betsius (qui cap. 7. fol. 241. et seqq. in sententiam transit communiorem) ad scopum quam proxime accedere videtur, quum fol. 237. scribit: Considerandum esse praesentem Imperii Romani, et omnium eius Principum Statum, qui nunc ob Religionis diversitatem, longe differat ab eo, qui tempore conditae Aureae Bullae extabat, etc. vide Matth. Bortium, apud Arumae. de Iure publ. fol. 1024. Sane olim Principes nostrates, Tutelas electorales testamentarias, legitimas excludere, vel cum iis concurrere posse voluerunt: Iohannes Casimirus, proximus illo tempore Electoralis Pupilli agnatus, et Heidelbergenses Iureconsulti, tum id pernegarunt. Nunc hoc affirmant iidem; magis, ut nonnulli suspicantur, propter Status, quam propter iuris rationes. Et itidem hic notandum esse videtur, nuperam quae ea de quaestione acerrima disputatio fuit, magna ex parte non generalem hanc quaestionem; sed in specie concernere Palatinatum. Namque statum controversiae ita descripserunt. Heidelbergenses: Utrum Elector possit proximiori agnato, sub conditione, nihil in statu Electorali mutando, Tutelam Electoralem deferre? Deinde: Utrum Elector, proximiore agnato conditionem illam respuente, possit sub eadem conditione, eligere remotiorem?

13 Alias Principes vel Reges, si qui liberam Tutorum vel Curatorum constituendorum habent facultatem, numquam non singulatim de iis, quae post mortem suam fieri velint, disponere debent. Isai. 38. ubi Luc. Osiand. et adde alios quos Freher. tract. de Tut. Elect. ad fin laudat. Sic Antigonus, dubium prudentior, an iustior Maccdonum Rex, cum optime quamdiu vixit, de filio suo Philippo, totoque Regno Macedoniae meritus esset; utrique saluberrimo consilio, etiam iamiam moriturus providit: ut Polybius refert. quippe enim Testamentum reliquit, in quo omnibus iniunxit, quid post suana mortem quisque facere, et cuius rei curam habere, regnante Filio, deberet. Idque eo, uti omnes ambitionis, ac discordiarum causas, quae in Aulis Principum novitiorum oriri solent, è medio ferret. Cum exiis quos secum habebat, alium Filio tutorem reliquisset, Militibus alium, huncitem Scribis, alinm denique aliis officiis praefecisset. Commodo Imperatori, optimi Senatores, à patre prudentissimo, Tutores fuerunt dati. Xiphilin. Caracallae Papinianus; Alexandri Tutorfuit Ulpianus. Hodie non nulli Principes, testamento liberis suis dant Tutores, è Consiliariis fide et auctoritate primos. Sic Marchionibus Badensibus, Cancellarius nominatus fuit Testamento Tutor. Compilator Praeiudicior. Camer alium, verb. Tutor. folio 347.

14 Non operam malam dare Principes liberis suis, vicinos, et etiam inimicos quan doque qui constituunt Tutores, Pasquierius probat. lib. 5. des Recherch. 23. Auctoritas et Regiminis fasces, quod ita penes eum sint, nocere quinequit; quique viribus ad nocendum valent (Agnatinempe et proximi heredes) auctoritate destituantur. Ac sic Ludovicus 12. Galliae Rex, tutelam Caroli V. gessit optima fide. Bellay. 1. des memoir. folio 4. Franciscus I. Scotiae Regis. ibid. fol. 38. Etiam in Iapponia ante aliquot annos, Rex Tharicossam, filii tutelam commisit Ieghiasum Quanto; à quo alias Filio inaxume timebat. Pierr. Matthieu. hist. de la Paix. 1. fol. 171. et seq.

15 Sed anne ordinandi unus aut plures? Alexander Imperator Constantinopolitanus, cum Nepoti suo tutores et Imperii administratores scripto ordinasset, Patriarcham Nicolaum, et alios plures; ii suo arbitratu res gerentes, multa contra quam oportuit, egerunt: neque inter sese consenserunt; aliis id quod alii statuerant abrogantibus rursum. ut Imperium non unius, sed multorum esset. Zonaras, annal. tom. 3. folio 114. De quibus omnibus, pro re nata consultabunt rerum politicarum prudentes. et videripotest Arnisae relect. polit. lib. 2. cap. 2. §. 4. num. 161. 167. et seq.

16 In Regno subalterno, Tutores à Superiore vel dantur, aut Testamento dati confirmantur. Sicque Populus Romanus, M. Lepidum, Ptolomaei Liberis tutorem misit in Aegyptum. et Tiberio imperante, Cotyis Thraciae Regis filiis nondum adultis, Trebellienus Rufus datus fuit, qui Regnum interim tractaret. Tacit. 2. annal.

17 Verumenimvero, à Patre filiis Testamento tutorem datum, tam in Feudalium, quam Allodialium bonorum administratione, ceteris praeferri; non habita ratione, quem Filius sine liberis decedens, successorem esset habiturus; in defectu Iuris Feudistici contrariae Sanctionis, post Schraderum Rosenthalius docet. cap. 12. conclus. 10. Idque ad Feuda etiam Illustrioris notae, probe extendere eundem Schraderum, sect. 19. num. 16. experientia, praxisque testatur. Et quoque Tutelae, Matri vel Aviae, Iure Civili delatae administrationem; etiam ad bona Feudalia extendunt: exclusis Agnatis, vel ipso Domino Feudi. Rosenthal. d. conclus. 10. nu. 20. Mart. Beneckendorff. tract. de Iure mulier. fol. 930.

18 Sane, quis nam Tutor Regii pupilli iure debeat esse, adeo quibusdam in incerto fuit; utad sortem hane rem revocarint olim Dani. Knuto enim filius Erici admodum parvulus, patri in Regnum Daniae cum surrogatus esset, opus erat administrante Tutore. Verum quoniam huiusce muneris advocationem praestare, plerisque vel invidiosum, vel arduum videbatur; sortitione virum placuit legi. Prudentissimi namque Danorum, in tam excellenti negotio, arbitrio delectu uti pertimescentes, alienae Fortunae, quam suis sententiis permittere electionis eventum maluerunt. Alb. Krantz. Daniae lib. 4. folio 79.

19 Certe Statuum Regni, nonnullam hic auctoritatem esse videtur. Unde in Gallia, statim Ordinum indicitur conventus; ubi de modo in Regni administratione servando, in medium consulatur, quando Rex adolescens in Regnum succedit. Bernh. Girard. del' hist. de Franc. libr. 17. fol. 351. Inibi enim pro Lege fundamentali reputatur, ut ob quatuor potissimum causas, Ordines (le trois Estats vocant) congregentur: si nempe novae sint contributiones Subditis imponendae; si Bellum, su scipien dum aut propulfandum; si Reformatio in Regno instituenda; si Tutores Pupillo Regi adiungendi. Qua in re, si ita Salus exigat Regni, etiam à Regis ultima voluntate, recedere Ordinibus licitum esse aiunt. uti accidit post mortem Caroli V. Franciae Regis. Betsius. cap. 7. fol. 202. et videatur idem fol. 222. Quin et Carolus VI. Anno 1407. Arresto Curiae Panegyrico sancivit, ut ipso, ante aetatem legitimam Filiorum suorum, vitam ponente; Primogenitus nihilominus, ex consilio à tribus Ordinibus Deputatorum ipse imperaret: quod tum magis è publica re videbatur, quam si Regius Pupillus in Tutelam aliorum perveniret. Girard. libr. 19. fol. 553. Ut et Hamiltonio Scoto, cum Regiam tutelam ex genere proximus affectaret, Antagonistae responderunt; Hamiltonium rem, non modo Legibus et veterum institutis repugnantem, sed et iniquissimam postulare: allatisque in contrarium exemplis, Regni gubernacula non ex cognatione propiori, sed magis idoneis, et à Conventu Ordinum publico delectis, semper fuisse delata, ostendebant. Thuan. libr. 40. ad fin. videri etiam hac dere potest, Fr. de Caldas, ad l. si Curatorem. verb. hunc contractum. n. ult. C. de in integr. restit. minor.

20 Tutorum item Regiorum, certis limitibus circum scribenda erit potestas. Ut quoque ipsoiure, Tutor necre, nec nomine Princeps estillius Provinciae; sed Tutor, vel Curator, vel Administrator tantum. Dion. Gothofred. de Tutel. Elect. Testament. lib. 6. replic. cap. 4. fol. 287. Et periculo res non caret, si quis se Principem et Domin?, non Tutorem appellet; aut Tutela, non aetate perfecta minoris, sed vita tutelam gerentis finiatur. Quemadmodum olim Fridericus Palatinus Elector, eius nominis primus, Nepotem ex Fratre Philippum Electoratus heredem, adoptavit: gubernatorem Provinciae tanquam Dominus, et Electorem Imperii se dixit; caelibatumque perpetuum promisit, nefilio arrogato, uxorem ducens praeiudicium crearet. Hoc quidem genus adoptionis Pontifex Nicolaus V. confirmavit; sed recusavit Fridericus Imperator, diu multumque requisitus: Aene. Sylvius, Europa cap. 40. quod magnas turbas in Palatinatu fecit. vide Trithem. de reb. gestis dicti Friderici, fol. 7. et seqq. Ludovico Balbo Galliae Rege defuncto, contra ac Regio testamento cavebatur, ab Ordinibus Ludovicus et Carlomannus Regis filii nothi, Tutores Posthumodati; et etiam in signum muneris supremi, Regio Diademate ornati fuerunt. Quod itidem perturbationem rerum in Gallia effecit quam magnam. Procedure perilleuse, qui ayant fait gouster la douceur du gouverment souverain aux serviteurs; fraya lechemin à un horrible confusion: ut prudenter scribit Iehan de Serres. tom. 1. de l' Inventair. del' hist. de France, fol. 279.

21 Nostro in primis saeculo, propter accerrimum et irreconciliabile dissidium Religionis; Tutores cum hac restrictione sunt ordinandi, ut in Religione statuque nihil immutent. quod opportune Betsius monet, cap. 7. fol. 253. Et alias etiam. Legitimus, Testamentarius, aut Dativus Tutor Curatorve, qui Electorio pupillo, Principi, Comiti, vel Nobili impuberi, aut iustam adhuc non habenti aetatem; à Lege, vel à defuncto, aut Ordinarii Magistratus (Caesaris nimirum, vel Camerae Imperialis Iaccedente datur auctoritate; in territorio sui Pupilli, reformandae Religionis minime pollet potestate. Cuius reipraeiudicium habemus in Symphoremate supplicationum, part. 1. tom. 1. fol. 209. Ubi contra Casimirum Palatinatus Administratorem, qui (ut praetendebatur) non attenta conventione provisioneque Antecessorum, solius sub Tutelae praetextu, Religionis moliebatur mutationem; ad implorationem Ordinum superioris Palatinatus, Mandatum decretum, in quo ipsi illa innovatio (sed sine effectu) prohibita fuit.

22 Et tandem in Familiis Regiis, Illustribusque aliis, inter administrationem Provinciarum, aut Regnorum, pupillique educationem, differentiam esse statuendam; multis exemplis Betsius evincit. cap. 7. fol. 255. etc. et fol. 261. Ita ut etiam eo in casu, quo qui prior est in Successione, similiter ex Legis necessitate debet esse Tutor; et tamen educatio alteria Patrequeat demandari.

23 Enimvero, propter incommoda quibus obnoxium est Regnum Tutelare; Lege singulari, sui iuris, tutelaeque efficiuntur Principes plerumque, aliis de plebeia faece maturius multo. Ab optima quod indole, numerus inique exigatur annorum: et institutio acccommoda Imperaturo, defectum facile supplere queat aetatis. Iohan. de Terra Rubea, tractat. 1. artic. 3. Utilius et consultius videtur Paul MOntano, tractat. de Iur. tutel. cap. 37. quod Tutela finiatur puberate: ita ut non fit dandus Principi Curator sive Regens, aut alius quocumque nomine, loco Regis administrator; sive unus, sive plures. Quamvis nonnulli scribant; Regis, vel Principis filio iam puberi, Curatorem etiam in vitodari. Post alios quos laudat Dn. Collega Harpprecht. Disput. ad Instit. 8. thes. 9. vide Fr. de Caldas, ad l. si Curatorem. verb. hunc contractum. num. 46. C. de in integr. restit. minor. Valent. Arithmaeum, pericul. 1. disputat. 2. thes. 10. adde Thuanum libr. 23. fol. mihi 470. col. 2. Sed qui in negant, haut ita sunt intelligendi; ac si solus debeat et ex proprio motu, gerere rem: sed per se et nomine suo, cum consilio directioneque pruentum delectorum, etc. Ita in Galliis, Caroli V. pragmatica sanctione, aetas Regia, annodecimo quarto definita: Pasquier. 2. des Recherch. cap. ultim. Froissart. 2. cap. 58. Girard. tom. 2. fol. 318. Betsius. cap. 7. fol. 204. eaque Constitutio, Anno 1563. ex consilio Hospitalii renovata fuit. Thuan. libr. 34. fol. 701. Histoire de France, soubs Francois 2. folio 365. etc. Minus enim mali timent nonnulli ex Imperio puerili, quam ex contentiosa, et indiligenti Tutorum administratione.

24 Electorius item adulescens, decimo et octavo anno completo, et sic septennio citius quam in iure civili Romano; non tantum dignitatem, titulumque et locum Electoris: sed et reipsa vocem et suffragium Comitiale, pleno nanciscitur iure. Ita ut is qui ante eum diem, Tutoris curae, consilioque concreditus erat; iam tunc, pro communi, non tantum Provinciae suae, sed etiam pro Rei publicae, totiusque Imperii salute et incolumitate incipiat vigilare. Aur. Bulla Caroli IV. capit. 7. Bulla Sigismund. Imper. de Anno 1434. Basileae condita. Knichen. de Sax. non provocand. iure, ad verb. Electorum. capit. 5. Marquard. Freher. in assert. propriae Gubernationis Dn. Frideric. IV. Comit. Palatin. Anton. Colerus de Iure Imper. Roman thes. 55. Bertram. disputat. de Comit. thes. 33. apud Arumae. de Iure publ. discurs. 9. Andr. Gerhard. ibid. discurs. 31. th. 2. et. seq. vide die Kurtze Verzeichnutz, was Hers Hertzog Reichart, Anne 92. den 18. Ianuarii, bey Herin Friderich Pfaltzgrafen Chur Fürsten, etc. einer vermeindten Tutel vnd Curatel wegen, gesucht. Idque analiis in Ducatibus habeat locum? vide Antonium Colerum, dict. loc. thes. 65. et Dominum Cothman consil. 42. volum. 3.

25 Usu alias et Iure Camerali, Princeps minor regens, pro maiore habetur; potestque in ius etiam vocari: propter Confiliarios nempe, ex quorum consilio omnia agere censetur; et qui ideo, quod minuit aetas, consilii plenitudine supplent. Potest tamen restitui, si fuerit laesus. Amplissimus Rutg. Ruland. fautor mihi singularis. decis. iur. controvers. 5. Nec mihi placere potest, quod ex Bodino refert Hilligerus. 21. cap. 11. lit. C. Non restitui Reges infantes.

26 Iure fere gentium communi, Reges non esse desinunt, durante qui Imperio, mente similive vitio capiuntur. argum. l. 20. ff. de stat. homin. Quod et obrinet in Feudis. Rosenthal. cap. 7. conclus. 27. num. 13. Dn. D. Plebst. Disputat. feud. thes. 28. Ita Iudex aut Magistratus qui futere coepit, licet nove Iudex creari non possit; l. cum prator. 12. §. 2. de Iudic. l. 1. §. 5. de postuland. verterem tamen retinet auctoritatem. l. Iudex. 46. de Iudiciis. Ratio differentiae inter acquisitionem et retentionem, in eo consistit; quia ibi anim us requiritur, qui hic abesse potest. argum. l. 17. §. 1. de acquirend. possess. Sicque cum Saul Rex Israelis, in furorem incidisset; Regno tamen minime fuit privatus. Sic quoque Ozia Rege Iudae, Elephantiasi laborante; non Regnum, sed Regni administrationem coepit Filius Ionathanus. 2. Chronic. 26. Ita et in Galliis factum, cum Clodovaeus secundus, in morbum animi incidisset. Et postea, cum Carolus VI. magno incendii metu perculsus, furiosus evasisset. ut Guagnin. testatur, et rerum Gallicarum alii Scriptores.

27 Rege autem Regere impedito, Regni regimen ad Primogenitum pertinere suo iure, ut propriae rei; etiam Rege invito, seu quam vis is prius aliterdisposuisset: nec hoc in casu Papam, aut Status, seu corpuscivile, alium Primogenito Coadiutorem posse dare, multis probat Iohan. de Rubca Terra. tractat. de Iur. Successor. Regni Gall. tract. 1. artic. 4. et tract. 2. artic. 1. E contra per tres status, Regnum fuit gubernatum, Iohanne Galliae Rege, in Anglia captivo exsistente. Ieh. Froissart. tom. 1. cap. 170. et vide eund. c. sqe.

Et de his hactenus disserui saltuatim. Non memores monere, vel de Magnatum litibus Iudicium mihi sumere; sed Iuris ac Politices Studiosis, gravissimarum harum controversiarum praebere gustum, animus fuit. Ceteris illud Merlini Coccai praescribo:

Nil Christo triste recepto.