Magistratus dicti putantur, quod sint Magistri, quibus praecipua rerum cura incumbit; et qui magis, quam ceteri, deligentiam et sollicitudinem rebus, quibus praesunt, debent. Sicut e contrario Ministri, a minus, ita vocati reputantur. vid. Scipion. Gentil. in Origin. fol. 277. Unde Festo, Magistrare idem est, quod gubernare, moderari, et imperare. Per Magistratum autem, proprie ita dictum, laxe denotatur omnis is, qui cum potestate est. In qua significatione, hoc nomine veniunt Dictatores, Consules, Censores, Aediles, Tribuni Plebis: vel stricte is, qui habet ius consultandi, iudicandi et imperandi. Praecipua enim, et maxime propria nota Magistratus est, habere ius imperandi: qua ab aliis praefecturis et procurationibus discernitur. 4. Polit. cap. 15. Timpler. 2. cap. 1. qu. 4. Magistratus dicitur, in potestate aliqua qui est, l. cum qui. de iurisdict. Potestas vero in persona magistratus Imperium significat. l. 215. de verb. signif. Et itaque Magistratus est, qui a suruma potestate concessum obtinet imperium; summaeque potestatis, a quo, quasi ex fonte et capite, omne imperium manat, velut vicarius exsistit. Kirchner. disputat. derepubl. 8. thes. 1. Sed magis placet, quod scribit Marc. Lyclama, membranar. 5. cap. 1. ubi ait: Iura regit Magistratus. Sic namque eum Cuiacius definit; Quod sit Persona publica, quae Iurisdictioni prae est: angulste si Politicen spectes; vere si Iurisprudentiam, quae Politices pars est; Politice, Magistratus et praefectus publicae societatis, cum potestate consultandi, iudicandi, imperandi etc. vid. etiam clariss. Dn. D. Ioachim. Cluten. in fascicul. paradox. thes. 16. ex Canonhiero. 9. cap. 1. item Vultei. disceptat. Scholast. 1. a princip.

Prima pars optimi Imperii in eo lconsistit, ut Princeps sit bonus; altera, ut bonis et idoneis ministris utatur: Zieriz. de convers. rerum publ. fol. 34. (Non enim omnia Princeps ipse administrare porest. Canonhiero. 8. cap. 13. hocque si facere velit, alios impedit, et semet consumit, Exod. 18. vers. 14. 18. 22.) et tum demum selix populus est, si habeat bonos magistratus. leonhard. Aretinus. epistolar. lib. 3. fol. 116. etc. Acideo; quibusnam magistratus sint committendi, primo omnium indagandum est. Hique non sunt ex affectu legendi; sed qui videntur sufficientes. Dn. Lans. orat. pro Hisp. fol. 237. Tutiusque est, ut Magistratus ambientes, prius probentur, quam ut Syndicatus actione conveniantur, Guyon. 4. d. divers. lecons, cap. 19. Turpissimum est, Magistratus ex favore imperitiri. Intelligo, (ait Symmach. 10. epist. 15. quanto plus sollicitudinis habeat magistratus, qui ex iudicio, quam qui ex gratia venit etc. vid. omnino Blaise du Montluc. 7. des commentair. fol. 195. b. etc. Eruditionem autem et doctrinam in magistratu, et officiis publicis, vel maxume probandam, nemo sanus poterit dubitare. Iunius quest. Polit. 18. a princ. Unde magis est, ut illiterati et imperiti, iudices esse non posse, videantur, Bronchorst. 1. e)nant. assert. 64. nisi longo usu prudentiam compararint, l. 17. C. de iudic. Et sane inscitia in Magistratu pro crimine habetur. Aerod. fol. 178. Quodque Romani Milites emeritos promoverint ad Magistratus recte. vid. Boccalin. 2. ragguagl. 96. Symmachus, 1. epist. 15. ad. Ausonium. Bene ac sapienrer maiores nostri, Aedes Virtutiatque Honori, gemellasiunctim locarunt; commenti, ibi esse praemia Honoris, ubi sunt merita Virtutis. Etiam pene propter, Camenarum Religio, et sacri fontis advertitur: qui iter ad capessendos magistratus, saepe literis promovetur. Illudque autem sciendum est, conducere hactenus liberales scientias, si praeparati. Sapientiam enim non habent; sed conferuntad habendam. Lips. manuduction. ad Stoic. 1. diss. 2. vide les essais de Montaigne. 1. cap. 14. Forsan et hic Iosephi Scaligeri, Auson. lection. 1. cap. 20. ad fin. et Ioachimi Bellaii iudicium locum tueri poterit:

Et in quo vera sapientia consistat, sequentes indicant versus:

Sed et ii, quos Scholasticos putamus, politicarum rerum quandoque: gnarissimi sunt; ut de Buchanano refert. Kirchnerus, disp. ultim. hypoth. 7. et de Adriano Turnebo, Montaigne. d. cap. 24. fol. 107. interdum sunt Lettreferis, ut Montaigne, d. fol. aut Savit per lettera, pazzi per volgare, ut eos vocat Stephan. Guazzo. de civil. conversat. l. 1. Quodque studium historicum (maxume in Magistratu commendamdum) philosophice tractandum sit, monet Montaigne, 1. cap. 25. fol. 124. et Alberic. Gentil. de legato, ubi de machiavello. Et num magistratus debeat esse Doctor, disputat Borell. 1. lcap. 8. Quales debeant esse Magistratus? tractat Boccalin. 1. ragguagl. 41. Sane debent viri strenui esse: non oscitantes: timentes Deum, (non respicientes adfectus, vel gratiam superioris) veraces et non avari. Exod. 18. vers. 21. Non suprii, Borellus, 1. cap. 7. Nec item idoneus est Magistratus, qui non didicit parere. Piccart. ad Polit. Aristot. fol. 366. Qualis autem prudentia requiratur in Magistratu, tradit Theodoret. contragentes, fol. 9l memoria etiam videtur esse dignum, quod olim Athenis, qui ad Magistratum admitti cupiebat, vitae examen subire cogebatur. vid. Lysiam, orat. 15. 16. et 30. Estque omnino necessaria inquistio in mores. Langlaeus. 7. semestr. cap. 11. et uttestimonium habeant vitae anteactae, sollen einen Abschied haben. Borell. 1. cap. 16. Alexander Severus nomina futurorum Magistratuum proponebat, hortans populum, ut si quis qui haberet eriminis, probaret manifestis rebus. Lampridius, in vita. fol. 218. Et eo maior requiritur hic cautio; quod decipi facile princeps vel populus potest: cum saepe Magistratus tum demum indicet virum, saepe etiam corrumpat, honoresque mores mutent. Erasm. in Adag. Viel suchen den Schlüssel etc. Melander. loco. ser. 1. num. 254. Primum autem et potissimum existimo, ait Frontinus, tractat. de quae duct. cum ei aquammofficium iniunctum esset: nosse, quod suscept. Neque enim ullum omnis actus certius fundamentum crediderim, quam quae facienda, quaeque vitanda sint, posse decernere. Nam quid viro tam indecorum et intolerabile, quam delegatum officium, ex adiutorum agere praeceptis? (quod fieri necesse est, quoties imperitia praecessit eius, cui decernitur usus) quorum etsi necessariae partes sunt; tamen ad ministerium, ut manus quaedam et instrumentumage ntis, esse debent.

Neque senes simpliciter ad magistratum sunt admittendi, neque iuvenes simpliciter ab eo excludendi: Sed videndum est ante omnia, quitam ex iuvenibus, quam senibus idonei sint mxume. Iunius, quaest. 14. Timpler. 2. polit. cap. 2. quaest. 10. Scipio Amirato. l. 11. discurs. 5. Corasius, ad rubric. ff. de Quaestor. Camill. Borellus 1. de Magistrat. cap. 6. Langlaeus. 7. semestr. cap. 10. Minor 20. annis Magistratum gerere. potest. l. 1. de offic. Consul. et ibi Coras. l. 57. de reiud. Et ita legem ad rem publicam. 8. demunerib. et honor. cum similibus de magistratibus municipalibus accipio. Rationem differentiae puto consistere in eo: quod magistratus, in urbe ab ipsis Imperatoribus eligebantur; in municipiis hocfaciebat Collegium decurionum, qui magis legibus adstricti fuerunt Alioqui in libera republica 43. anni, Consulatui fuerunt praestituti: Cuiac. 17. observat. cap. 43. Sed postquam Principes imperium ad se transtulerunt; non aetas, sed voluntas Principis spectari coepit. arg. l. 1. ad l. Iul. Amb. Quemadmodum et populus ex plenitudine potestatis, hac interdum in re dispensuvit. Unde et Scipio dicebat: Sat habeo annorum, si populus me Consulem fieri voluerit. Sane Princeps et populus, legibus annalibus non tenentur. Aerod. fol. 173. adde Dn. Winter. d. assessore, part. 1. cap. 5. n. 13. etc. Discurs Ohemii, de Consulib. fol. 91. etc.

An autem divitibus, quam pauperibus, magistratum committi praestet? in dubium hic vocari potest. Ego, ut quidem rationem aliquam opum habendam esse puto: ita pauperes prorsus excludendos esse, minime censeo. Non facultates, sed virtus; non adiumenta fortunae, sed ornamenta animi, in electione sunt spectanda. 3. polit. 3. et ibi Casus in sphaera. Iunius, quaest. 17. Keckerman. 1. polit. l12. f. 35. Timpler. 2. cap. 2. quaestion. 12. Piccolom. grad. 10. cap. 20. Dn. Ant. Winter. in Assessore, part. 1. cap. 5. nu. 48. Rolbagii certamen masculo-foem. cap. 39. et seqq. Borell. 1. cap. 13. Lehmann. 1. cap. 15. fol. 33. col. 1. Sed multis in locis müssen die Amptleut bürgschafft thun. Borell. 1. cap. 15.

Ortum seu originem quod attinet: Indigenarum ac civium, potiorem habendam esserationem, omnibus fere placuit gentibus. Anti Machiavel. 1. cap. ult. Bodinus, 6. derepubl. 5. Schepliz. ad constitut. Prandenburg. fol. 5. Lather. de censu. 3. cap. 16. fol. 795. Borell. 1. cap. 5. Lehman fol. 425. (ubi, quod Saxonibus ideo exosus Heinricus IV. quod Suevos constituebat officiales, eorumque consilio utebatur) philosophieffatum est: 5. polit. 10. Peregrinos civibus praeferre, admensam vocare, et rei publicae custodes efficere, Tyrannorum, non Regum esse etc. adde Speckhan. cent. 2. quaest. 9. class. 1. mynsing. 4. observat. 30. et ibi notata Arnoldi Reyger. Philipp. Hoenon. disputat. polit. 3. thes. 28. et seq. Boccalin. 2. di Parnasso fol. 35. Certamen masculo. foem. cap. 36. Tileman. disputat. 2. thes. 18. vol. 1. late et egregie Schifordegherus, lib. 3. tract. 30. quaest. 1. et mult. seqq. Hinc legibus fundamentalibus quorundam locorum, peregrini Magistratus improbantur. Ut in Belgio, Meteranus, f. 84. et in Navarrae regno, fuit receptuum: Histor. de navarr. fol. 604. et adhuc in Hispania observatur; Thesoro Polit. 1. fol. 92. ut et in Hungaria quoque vid. omnino mercure Francois. fol. 31. b. et f. 106. ac Turcia item Bellon. 2. cap. 11. Dissentit Tessaurus, decis. 268. ut et Anton. Winter. in Assessor. part. 1. cap. 6. nu. 5. ac in epistol. dedicat. partis secund. vid. l. ult. C. decrim. Sacrileg. et ibi Gothofred. et tot. tit. C. ut nulli patriae suae administratio sine permiss. Princ. conced. ibique Scotanum, in paratitl. Eae vero gentes, quae vel ex Privilegio, peregrinos admittere non coguntur; vel eos in sua civitate haut ae quo animo ferre possunt: hoc cumprimis studere debent, ut talium semper hominum copia abundent, qui aliis, non originis tantum ratione, adeoque sincero in patriam amore, extraneis digniores videantur; sed et virtutum suarum, ac experientiae laude, iis nullo modo cedant. Num vero personae Ecclesiasticae, saecularia debeant officia administrare? vid. Borell. 1. cap. 10. et hocut fiat, suadet in primis Campanell. in tractat. de Monarch. Hispan. etiam Franci prisci observarunt. De quibus Gilurd. tom. i. fol. 267. Tous les grands iugemens, se facisoient parun nombre egual des Barons et Prelats. Sed ii inprimis hic considerarunt, quod uxores ac liberos non habuerunt.

Sanevilis est ille, qui viles tantum sibi admovet, certissimumque non magni Principis argumentum esse, magnos libertos; ait Plinius, in Panegyr. Attamen si electio fiat ex singulis civium honestiorum ordinibus; singuli ad virtutis studium magis inflammantur. iunius, quaest. 16. Timpler. cap. 2. quaest. 5. Certamen masculo-foem. cap. 37. et seq. De illa quaestione, an Nobiles prae aliis ad officia promovendi? ita illustris Enenckelius annotat. ad Thucyd. fol. 617. scribit: Si non, qui ex terna aliqua generis vel familiae inani praerogativa, sed virtute, prudentiaque aliis praecellit, eidem alii parerent; melius profecto cum rebus humanis ageretur. Nunc (malum) contra rationem, multi nobiles et illustres viri nobis nascuntur; et saepe, qui numquam rem publicam administrare didicit, nec Bellum, Mattemve vidit, extempls ob solum genus, hominibus, ipso plerumque melioribus in republica imperat: in militia ducem, tribunum, vexilliferum agit, etc. Ego consuetudinis item, ususque longaevi rationem habendame esse puto: nempe, ut fficia, quibus Nobiles semper praefuerunt, non aliis facile concedantur. Sane apud Francos, olim Iudices et magistratus, fere non alii, nisi indigenae et nobiles erant. Lehman. 2. cap. 22. acf. 301. sed tamen, licet Nobiles ex consuetudine praeferantur; id tamen intelligi debet, si fuerint idonei, l. ut gradatim. 11. §. 8. ff. de munerib. Romani non admittelbant peregtinos seu barbaros, omnes erant cives romani. Sed noluerunt quem in urbe, in qua natus, et ita nimis notus, imperare. Aerod. fol. 182. Sed cur poterat esse Praetor Romanus Romae, arg. l. 1. d. offic. praetor. quia ibi Imperator poterat inspicere. Praeses non potuit esse, ne novas res in Provincia moliretur.

Improbandum esse, Aristoteles dicit, 2. polit. 9. ut idem homo, pluribus magistratibus praesit: nam unum opus ab uno optime perficitur. Et in polopra/gmones2 istos, qui plura simul officia arripiunt; illud, quod olim Athenis, civium sermone de Metiocho quodam circumferebatur, quadrare videtur: Metiochus exercitum ducit, Metiochus vias curat, Metiochus farinam tractat, Metiochus cunctis aliis praest; Metiochus itaque plorabit, Plutarch. derepubl. gerend. vid. Bodin. 4. de tepublic. 4. Iunium, quaest. polit. 22. Keckermann. disputat. 31. problem. 6. Piccolomin. grad. 10. c. 21. Etiam est arcanum tuemdae libertatis, ne quis plures simul gerat Magistratus. Casaubon. ad Sueton. fol. 38. col. 2. num. 43. Sed tamen alicubi ad sumptus minuendos, ossicia coniunguntur, et uni concreduntur. Acitem Iustinianus consultum reputavit, ut officia militaria et civilia, ab uno gerantur, Novell. 24. etc.

Invitos canes venatum ducere, id vero nihil est, ait Comicus. Quod si ergo certum est, eum odisse Patriam, qui imperium oblatum detrectat; nulla ratione assumendus erit. imo gravissima poena mulctandus, tamquam qui omnem virtut is stimulum excusserit. Keckerman. disputat 29. problem. 9. vid. Iunium, quaestion. polit. 8. Els-Wich. disputat. polit. 8. thes. 11. Interim ambitus non est approbandus, (ac contra eum etiam Veneti leges tulerunt, Bembus, histor. fol. 292.) hacque ratione, invitis magistratus commendavit Alex. Severus, nec facile ambientes in rem publicam collocavit. Lamprid. fol. m. 211. Melius urbi nostrae in posterum consulitis, si leget is invitos. Symmachus. ro. epist. 16. Non enim sese ingerere debet vir bonus: et contra ambitum, multae olim leges a diversis populis latae fuerunt. Alexand. ab Alexandr. 3. cap. 17. Sed tamen eo animo ad rem publicam accedendum, quo Cato Uticensis apud Plutarchum. in vit â, n. 6. At de causis, ob quas quis se a Magistratus susceptione excusare potest. vid. Aerod. fol. 174. et seq. qui idem, f. 176. 179. etc. de abrogatione et abdicatione agit. Quodque Baronius, in vitissimus factus fuerit Cardinalis, ac quae ille egerit, ne ad Pontificatum perveniret, commemorat Spondan. in eius vit â.

Hic loci, de eo disputari potest: An sapiens ad rem publicam accedere debeat, gerendusque num sit Magistratus? vid. Iohann. Talenton. Thesaur. var. rer. 3. cap. 13. Melch. Iunium, quaest. polit. 7. boccalin. 1. ragguagl. 69. Nemo quod suum est, quaerat, sed quod alterius. 1. Corinth. 10. Illud te considerare oportet, inquit Plato, epistol. 9. ad Architam, Tarent. nullum nostrum sibi soli esse natum: sed ortus nostri partem sibi Patriam vendicare, partem parentes, partem amicos, vocante igitur te Patria ipsa, ad rem publicam gubernandam, impium esset non parere: ne aditum pravis hominibus relinquas vid. Plutarch. in Polit. Quamvis conditio Privatorum, non Philosophorum modo, sed et ex Aulicorum, ac Politicorum nonnullorum sententia, felicior censeatur; quam eorum, qui publicis negotiis occupantur. vid. Camerar. centur. 1. cap. 32. et seq. centur. 2. cap. 45. et centur. 3. cap. 91. et duob seqq. Unde Epicuri dictum, la/qebuw/s1as2: Non vixit male, qui latens, moriensque fefelilit. Seneca, de Vatia quoties aliquos Asinii Galli amicitia, Seiani odium, deinde amor merserat, exclamabant homines: O Vatia, solus scis vivere! Et idem Seneca non uno loci; Sapientem se a republica abstinere debere, nobis persuadere conatur: et Catoni, aliter quod fecerit, gravem dicam scribit. Elegans habet Epigramma Georg. Sabinus, 1. poemat. fol. 293.

Huc pertinet Pompon. Attici vita. apud Cornel. Nepotem:qui ad rem publicam accedere noluit; quam pertiam iri videbat. Aliis item placet illud Plauti, in Mercat.

Thraseas apud Tacitum, annal. 16. Multum ante secum expenderet, quod tali tempore, capessendae rei publicae iter ingrederetur. Attamen rectiusfacere videntur, qui illaesae conscientiae scuto, securi excipiunt invidiae sagittas; et mortem quoque honestam, si ita necessitas ferat, iucundo otio praeponunt. Boni etiam sub malo Principe commendare se possunt, ut probat Scipio Amirato, 4. discurs. 4. Ac quod Philosophia, ab ad ministranda republica npn sit aliena, et quod ex Philosophis quidam rem publicam administrarint, testatur. Aelianus var. 3. cap. 17. Non etiam pro sapientibus sunt habendi, qui non socor dia qua dam vel pusillanimitate, sed ideo ad rem publicam accedere nolunt; ut contemplativis scientiis, Philologicisve studiis, se dedere possint. vid. Arist. 7. polit. cap. 2. et 3. Contemplationes quippererum sublimium, animum excolere, non rapere, societatemque civilem parte sua privare debent. Et egregia est Ciceronis sententia; qui; de talibus soltariis loquens, ita scribit: 3. de Orator. Sunt inquit, boni viri, et quoniam sibi ita videntur, beati, tantum eos admoneamus, ut illud, etiam si foret verissimunm tacitum tamen, tamquam mysterium teneant, quod negant versari in republica, esse sapientis. Nam si hoc nobis, atque optimo cuique persuaserint, non poterunt ipsi esse, quod maxume cupiunt, otiosi.

Officia quoque, ac munera parva, haut sunt contemendatur Iunius, quaest. 9. Non enim virtutibus ex dignitate, sed ex virtute dignitati honor accedit. Boet. 2. de consolat. Philosopb pres. 6. Et melius est, sensim ac gradatim ad honores, dignitatesque et Magistratus magnos pervenire; quam subito inclarescere. l. ult. gradatim. n. ff. de muneirbus. Iunius quaest. 10. vid. Scip. Ammirato, lib. 3. discurs. 3. Coras. ad rubric ff. de Quaestorib. Sicque Cato Iunior addidit Quaesturae dignitatem Consulatus. Plutarch. in vita, fol. m: 346. Persona debet officio addere dignitatem, non e contra. Piccart. de cad. 14. cap. 9.

Magistratus emere, rei publicae perniciosissimum putatur. Novell. 24. cap. 2. vid. de Iurib. Maiest. Polit. cap. 3. ad fin. Girard. tom. 1. fol. 919. 961. etc. Venedtger herzligkeit fol. m. 246. Paradin. histoir. du Lyon. 2. cap. 97. in fin. Filesac. 1. sele ction. cap. 15. Pasquier. 4. c. 15. Sane libertati populi Romani interitum, cum alia vitia sensim in eam rem publicam admissa, attulere; tum meo quidem animo, vel maxume foeda illa honorum nundinatio, quae Romae tandem ita viguit, ut Plutarch. in Caton. Uticens. referat; ita Romanos per illa tempora usos esse tw=|deka/zeqai, w(s2 e)rgas1i/a s1inh/qei Notatque idem in Caesare, tantam fuisse tum publicorum morum labem et kakopoli/teian, ut candidati palam in Comitiis, numarias mensas ponerent, et populi redimerent suffragia.

Lucan. 1. vide Casaubonum, ad Sueton. in Caesar. cap. 19. Incommoda, quae in gallicana Monarchia, officiorum venditiones subsequuntur, recenset anonymushistoricus, de l' estat de France, soubs Francois. 2. fol. 25. Excusat tamen hunc Franco-Galliae morem Isaac. Pontanus, in Itinerar. Narbonensi, fol. 148. adde Mercur. Francois, tom. 3. f. 460. Cominae. lib. 1. cap. 6. f. 52. Miram Proregis Indiae eligendi rationem, et notatu dignam, describit Hugo Linscolanus in Itinerario suo, f. 78. col. 2.

Concessio itidena illa, qua magistratui, subalternum aliquod a Maiestate Imperium, vel Iurisdictio confertur; non umiformis: sed pro moribus et institutis cuiusque rei publicae, varia est, Tileman. disput at. 4. thes. 1. Cabotius, 2. disputat. var. cap. 5. In Romana olim Civitate, vel specialis concedebatur lege, Senatus consulto scilicet, principalive constitutione, aut iure magistratus concessi, competebat. l. 1. de offic. eius cui mand. est iurisdi ct. Hodie Feudi iure plerumque, et territorii lege successoria, Ducibus, Comitibus, Nobilibus etc. Imperium, omnimodaque competit iurisdictio. Wesenbec. in paratitl. de iurisdict. num. 10. Reinkingkh. part. 2. class. 2. cap. ult. Klockh. de Vectigalib. thes. 15. a. (ubi, quod nunc iurisdictionalia in patrimonio sint.) Schifordegher. Part. 3. tr. penult. Borell. 1. de magistrat. cap. 1. Hincque fere effectum est, ut iurisdictionis nunc materia, immutata sit fere penitus. Wehner in observat. d. verb. signif. fol. 385. Cum enim faciem illam Romani imperii, qualis tempore Iustiniani fuit, penitus alteratam videamus; inde quoque ipsius imperii, iurisdictionisque usum, prout in iuris nostri systemate proditus, descriptusque invenitur: magnam quoque varietatem fecisse, certum est, arg. l. 2. §. 3. de origin. iur. Aristotel. 5. Ethic. 7. Praefecturas et iurisdictiones hereditarias esse, non placet magnae Britanniae Regi, in instit. Reg. fol. m. 51. Nec etiam Cusae, 3. de concord. cap. 28. et seq. Quando autem, et qua occasione, id sit factum, alibi non uno loco dixi: et docet etiam Girard. tom. 1. f. 511. 532. etc. 534. 538. etc. Wolffius, lection. memorabil. 1. fol. 62. Paradin. bist. d. Lyon. 2. cap. 25. Stumpff. 7. cap. 18. Machiavell. hist. Florent. lib. 1. Inde nunc quam plurima antiquavit ipsa temporis vetustas, et longa permutavit dies: quae ut aliam vitam, alios mores; ita alias quoque haud immerito postulat leges. Indeque si quis imperii et iurisdictionis modernae complicatam notionem, sola iuris Romani peritia, Bartolive, et sequacium traditionibus fretus, evolvere tentaverit; nec Statum rei publicae, eiusque iura fundamentalia, arcana et simulacra imperiorum, Politico liberaverit iudicio; is aedepol, ab Asino lanam, quod aiunt, quaeret, operamque omnem perdet et oleum: cum mulrum intersit inter id, quod fuit, et id quod nunc est. l. 98. §. 8. d. solut. Knichen. in epist. dedicar. tr act. deiur. territorii.

Sic pariter quod de mero, mixtoque imperio, ac simplici iurisdictione, in libris nostri iuris, eorumque interpretibus, diligenter et taediose etiam nonnunqum, ac superstitiose explicatur: id notissima omnium fere locorum consuetudine commutatum esse: et tam merum, quam mixtum imperium, vocabulo Altaeiurisdictionis, der hohen Obrigkeit / oder der hohen Gericht / contineri existimatur. Bidembach. quaest. nobil. quaest. 7. Wchner. verb. Zent. Rudinger. cent. 2. observat. 90. et 97. Inferior vero iurisdictio, die Vogteyliche oder nidere Obrigkeit/nidere Herzlichkeit/ non solum complectitur, quae vulgo ad simplicem iurisdictionem referuntur; sed et nonnulla ex iis, quae mixti sunt imperii. Speckhan. oentur. 1. quaest. 90. Coler. in process. exsecutiv. part. 2. cap. 1. num. 105. etc. Matth. Stephan. 1. de iurisdict. c. 3. num. 70. etc. Knichen. de Saxon. non appell. privileg. fol. 124. Moller. 4. semestr. cap. 45. Wchner. d. verb. signif. in verb. Ehegericht/ Obergericht. Berlich. tom. 1. cap. 1. Quae possint ratione iurisdictionalium facere Vasalli, vid. Petram. de potestat. Princip. cap. 11. De inferioribus a Principe, idem cap. 13. de natura concessae iurisdictionis, tbid. cap. 22. et seq. item cap. 29. agitur. Vide etiam Arnold. Engelbrecht. disputat. de iurisdict. thes. 164. et multisseqq. De concurrentia Principis et Vasalli, consule Caspar Leopold. quaest. 9. Et quomodo se gerere debeat officialis, si iurisdictio sit divisa, vid. Paradin. histor. d. lyen. 2. cap. 84. et seqq.

Diligens hic adhibenda cautio est, magistratus nimia ne potentia armetur. Etenim omnis Monar chiae cautela communis est; neminem facere nimis magnum, aut certe plus quam unum facere; quo ipsi inter se, quid quisquis agat, observent. 5. polit. 11. vid. Wesembec. in parat. ff. de off. iurid. Alexandr. Sicque Hispaniarum Rex, non dat Provinciis suis Gubernatores absolutos. Conestagius, fol. m. 492. Itidem in libera republica Tyrannides olim, quod quibusdam summi potentatus committerentur, in polyarchicis statibus exortas esse, refert Aristoteles, 5. polit. 5. Ita Dictaturam Tyrannidem esse, Sullae docuit dominatio Romanos. Dionys. Halicarnassae. 5. prope fin. Indeque pericula capitalia omnibus exsistere solere rebus publicis, exempla Pisistrati Atheniensis, Iulii Caesaris, Seiani, Ripini, Capeti, aliorumque, ostendunt. vid. Nicol. Betsium, tract at. de pact. samil. f. 215. etc. Non contra ista pericula, remedium per omnia sat tutum, suppeditat. L. un: d. offic. Praefect. Praetor. Kirchner. 8. this. 1. in fin. Quae suadet, ut ad magnitudinem summorum officiorum adhibeantur ii, quorum singularis industria, fides et gravitas explorata habetur. Saepius namque. quod et supra dixi, magistratus demum ostendit virum, et fides integra semper quae servabatur, Regni violatur gratia. De Aula Turcica ita scribit Henry de Beauvau, en la relation iourna liere du Voyage du Levant. f. 73. La premiere charge, est du grand visier Baccha, lui seul dispose entier ement de sapleine auctorite, des choses Civiles et Criminales de tout l' estat: en donnant non obstant advis augrand Seigneur, de tout ce qui se passe, lequel ne l' esconduyt iamais de toutes les demandes. C*est avec le susdict grand risier, qu'il faut queles Ambassadeurs traictent ou de paix, ou de guerre. vid. Thesor. Polit. tem. 1. fol. 124. etc. Sed si humana ratione, Turcici Imperii conversio praevideri potest, ea exinde erit Certe Maiores Domus, Galliam sub primis duabus Regiis familiis perdiderunt. Et de iis vid. incert. Annal. Francic. auct. editum a Pythaeo, sub anne 751. fol. m. 5. Lehman. 3. cap. 17. 19. 20. et 22. Huicque malo removendo, conventus Mercuriales, hodie sunt instituti. Thuan. lib. 35. fol. 574. edit. in 8. Quam vis interdum praeter ordinem, magna alicui recte detur potestas, ut dixi in tr. d. Aristocr. cap 1.

Administrationes magistratuum perpetuas, cuilibet Statui consultiores statuit, quam annuas, Kirchnerus. 8. thes. 3. vid. Aleman. in palaestr â, consult at. 3. fol. 98. Amiratio, 1. discurs. 12. Iac. Curtium, coniectur. tom. 1. lib. ult. cap. 43. vid. Parutam, discurs. m. fol. 8. et 93. et Aerod. fol. 179. Borell. 1. cap. 12. Lehman. 4. cap. 13. fol. 315. Barcl. ri. in Argenide. fol. 302. Ego cum Bodin. 4. de republic. 4. et Haenon. disput at. 9. thes. 21. et disputat. 10. thes. 12. perpetuum magistratum Monarchiis; annuum vero, populari et Aristocratico statui expedire autumo. Tileman. disput at. 2. thes. 19. vol. 1. Canonhiero. 9. dell. introduzz. cap. 2. rationem assignat. Elsvvich. disp polit. 8. thes. 30. Inde Aemil. Probus: Miltiades, inquit, multum in Imperiis, magistratibusque versatus, non videbatur posse esse privatus: praesertim cum Imperii consuetudine, ad imperii cupiditatem trahi videretur. Namque si in Democratia et Aristocratia, non sit imperii atque oboedientiae vicissitudo; tandem Populum et senatum contemnunt, quibus ita imperia continuantur. Et Principis (splendidior quam Populi) maiestas, facilius coercet magistratuum auctoritatem. Et certe exigit ratio Democraticae gubernationis, ut quoque minores magistratus ambolatorii sint: ea enim studet aequalitati, et vult commoda ad multos pervenire. Romani hac in re adeo solliciti fuerunt: ut non solum annuos constituerint magistratus; sed et voluerint, ne quis intra decem annos, unum eundemque gerat. Casaubon. ad Sueron. fol. 38. col. 1. num 42. Sunt et interdum Monarchis, maiorum Imperiorum continuationes periculosae. Sic Consalvus a Ferdinando revocatus, et ad privatam vitamredactus fuit. Marchio Pescariae nocuisset Carolo V. si diutius vixisset: ut et filio eius Philippo, Iohannes Austrius; ac ut quidam putant, etiam Parmensis. Idque sit, si praesertim in Provincia versantur, quae longius a capite abest. Etadhuc magis, si hereditarii sint Vasalli. Et certe hereditaria ac magna officia concedere, perdidit Merovingas Fauchet. tom. 1. lib. ult. cap. ult. Habent hoc diuturna imperia, ut facile quemvis hominem natum dementent, et cupiditate potentiae firmandae inflamment. Haec postquam sententia sedit, nullum tam praeceps consilium est, quod non placeat potius, quam ut imperio cedatur. Imbibantigitur, qui gubernacula rei publicae tractant, Maecenatis apud Dionem, Oraculum verius, quam dictum: Longiora imperia et diuturniora (de maioribus hoc magistratibus cape) multis spiritus attollunt, et ad rerum novarum molitiones praecipites impellunt. Sane imperiorum prorogatione, ad servitutem redactam fuisse Romam, monet Machiavell. 3. discurs. cap. 24. Ac fidem facit Caesar et Sulla, hacque in parte in commodo quolibet, quod adfert temporalis magistratus; periculum maius esse videtur, quod perpetuitas adferre solet. Tutius est ex lege mutari magistratum, quam suspecto imperium abrogare, quod certesine turbis vix fieri potest. Vicissim magistratus diuturnos, e re subditorum magis esse, hac ratione doceri potest: quia ut Statius inquit;

Praecipuis et maxumis magistratibus praefuturi, non solum ad munera sui officii obeunda, experientiam maxumam habere; sed et praesentem rei publicae statum, formamque diligere: atque cumprimis virtute et iustitia, in unaquaque republica, ad ipsius statum tenendum et conservandum idonea, praediti esse debent. 5. polit. 9. Requiritur etiam, ut iuramento ad fidelitatem praestandam obstringantur. Borell. 1. cap. 14.

Munerum acceptatione, nihil indignius est magistratui: Isaiae, 1. vers. 23. Borell. 1. cap. 9. utcumque aliqui Legem 6. de offic. Proconsul. urgeant. Unde caute Principes agunt, iuramento qui officialium adponunt, munera ne sibi dari patiantur. Fürstliche Würiemb. Zandsordnung. f. 13. vers. vnsere/etc. Et hic notandum est, quod C. Pontius Samnis olim dicebat: Utinam ad illa tempora me fortuna servasset, et tunc natus essem, quando romani dona accipere coepissent non essem passus, eos diutius imperare. Cicer. 1. offic. Lex 6. de. offic. Proconsul. de muneribus tantum agit, quibus proconsules, ut hospites, in auspicio officii remunerantur. Probe notandum, quod de Catone Uticens. in vit â num. 4. scribit Plutarchus; eum ne minimam quidem rem, neque ut ministri sui a Deiotaro Rege aliquid muneris loco acciperent, permittere voluisse: alias enim corruptiones atque concussiones, numquam honesto praetextu carituros. Odi ego aurum, multa multis suasit perperam: ait in Capito, Plautus. Faciuntque etiam munera invitos velle. Dn. Buxtorff. in lex. verb. Non quaestui, praedaeque loco habenda publica eiusmodi officia. Quo respectu Salvianus, 1. de gubernat. Dei. fol. 10. et seq. dicit: Pauperes olim magistratus, opulentam rem publicam habebant; nunc autem dives potestas, pauperem facit rem publicam. Et quae, rogo, insania est, aut quae caecitas; ut egestuosa ac mendicante republica, divitias posse credant stre privatas etc. ubi pulchre Rittershus. in commentar. Cicero, munera quidem acceptavit; sed in commodum Provinciae iis usus est. Plutarch. in vita fol. 548. et vid ibid. fol. 574. quomodo is in Cilicia gubernarit. Haec ut praecaveantur, (1.) magistratibus praemia et salaria de publico constituenda Novell. 28. cap. 4. vid. Fr. Piccolomin. in et hic. grad. 10. cap. 20. Winter. Ad sessor. part. 1. cap. 8. num. 2. etc. (2) Luxus est extirpandus: hic enim facit, ut magistratus, aliique eminentiores, pauperes esse nolint. Cum Legati ad Xenocratem, ab Alexandro quinquaginta ei talenta attulissent; adducit Legatos ad caenam in Academiam, his tantum apposuit, quod satis esset, nullo apparatu, cum postridie rogarent: cui numerare iuberet? Quid? vos hesterna, inquit, caenula non intellexistis, me pecunia non egere. Cicer. 5. Tuscul. Et recte Iuvenalis: Nullum crimen abest, facinusque libidinis, ex quo paupertas Romana perit.

Cum potentia Dei iustitia sit: Ergo, qui in Magnatum gratiam praevaricatur, potentiores illos quam Deum facit: hocque in contumeliam Dei recidit; quasi is in firmior sit habendus, quam illi, quorum potentiae metu praeter ius fertur calculus. Ioseph. 4. antiquit. ult. fol. m. 102. b. vid. Exod. 23. vers. 2. officia ergo magistratuum, quaemaiestati debentur, ita sunt intelligenda; ut iuris divini et Naturalis tramites non violent. cap. 2. distinct. 10. Scelesta quis non iussa spernat Principis? Grueter. Florileg. tom. 2. fol. 404. Quatenus item rescripta et mandata, iuri et utilitati publicae non contraria exsistunt. l. 16. C. si contr. ius vel util. Quod non eo tra hendum; quasi nequeat veteri derogare iuri maiestas; sed ut, si contra imperii leges, quibus servandis Princeps obstrictus sit, quidpiam mandaverit, mandatum suscipere, et exsequi magistratus non teneatur, contra Bodin. cum Iunio, Bruto. Kirchmer disputat. 8. thes. 2. 4. egreg. Montaign. 3. 1. fol. 807. vid. Noveii. 13. et Thuan. lib. 50. fol. 782. ubi de Carolo IX. Galliarum Rege, qui etiam hac in parte oboedientiam exegit. Sed cerre, honor est, iniuria vel supplicium iniuste perpessum. Aerod. fol. 197. Et Herodem magis infamat decollatio Iohannis, quam eum, qui iniuste occisus fuit. Sunt qui eradicare volunt eos, omnemque eorum posteritatem, qui libertatem Civilem defendunt. Sed Dei est eradicare, qui hoc saepe facit propter iniustitiam, et pauperum oppressionem: quorum suspiria sunt loco sollemnis provocationis. Numquam non iustitia et violentia evertunt Regna. Cusa. 3. de concord. cap. 31. 33. et 34. De libertate honesta Ministrorum, et quid ea prosit? vid. Pasquier. 5. des recherobes c. 27. Quodque Princeps tueri debeat Officialium auctoritatem, monet Piccart. observat. decad. 11. cap. 7. Tandem vero corrigendorum magistratuum, opportunum remedium esse videtur Syndieatus, de quo Paris de Puteo, Clarus, aliique. Quomodo officiales sese debeant gerere, docet Boccalin. 1. ragguagl. 41.

Si tamen ipse Princeps, non curam et inspectionem habeat iudicum et Quaestorum; illi, ut in re aliena pessime ibi versantur. Anton. Perez. fol. 296. aphorism. 270. Hincque appellationis iuvamine, saluberrima freni temperies imponitur iudicibus; cum sciunt, ante oculos superioris pervenire posse, Retractationique eorum placita obnoxia esse. Egotractat. de appellat. cap. 1. sect. 3. Philippus Valesius, etiam Testamento cavit, ut post mortem suam inquisitio in magistratus fiat. vid. Legrand Aumosnier. fol. 242. Syndicatus supra mentionem alicubi feci; qui et in Hispania, utiliter contra iudicum excessus adhibetur. Thesor. Polit. part. 1. fol. 91. Quod et Venetiis fieri solet. Thesoro polit. ibid. fol. 163. In Suecia usurpantur iudicia Regis. Leges Suecor. 8. cap. 38.

Non inepte hic quaeri potest, an approbandus sit mosplenorumque iudiciorum, ubi Scabini analphabiti, de causis cognoscunt, (Cendt. vnd Zandgericht.) Improbathoc Philippus Hoennonius, disputat. polit. 5. thes. 67. vid. Petr. de Andlo, d. Imper. Romaen. 1. cap. 12. ubi Freherus, et lib. 2. cap. 16. Indeque, supra alicubi dixi, imperitos literarum, iudices esse non posse. vid. Langlae. semestr. 3. et 4. Cuiac. ad Novell. 82. in princ. Hotoman. quaest. 28. Robert. 3. Vultei. discept. 8. Schrader. part. 10. d. feud. sect. 14. num. 52. Franci olim inprimis peritiam iuris localis requirebant. Lehmen fol. 104. Certe aliis itidem nulla maior abusoio videtur, quam pereos, qui rus colunt, ius in Provinciis dictari; qui a iuris notitia legibus excusa ntur. Rationem tamen huius rei aliquam red dit Cusanus. 3. concord. Cathol. 28. Sane etiam Rustici exinde politiores, magisque habiles redduntur. Qui iudices olim apud Francos erant, vid. Lehman. 2. cap. 22. et fol. 105. Num iudices debeant esse peregrini, vel cives? disputari potest. vid. sapra cap. praeced. sane in Italia numquam ii sunt eo in loco nati, ubi ius dicere solent: et Vincentiae pessime iustitiam administrari aiunt, qui Adsessores ibi sunt ex Urbe. Thesor. Polit. part. 1. fol. 155. De reiectionibus Iudicum, vid. Langlae semest. 2. per tot. Et quod duo fratres nequeant esse Assessores, tradit idem Langlaeus. 7. semesir. cap. 3.

Summa laus est iudicii, quod nemo calumniatur; sive Actor causa cadat, sive reus vincatur: verum uterque aequo animo (erga iudicem) et hilari discedit, necaliter de re iudicata sentitis, qui causam obtinuit, quam qui litem perdidit. Aristides, tom. 1. orat. in Regem. Quod fit, si integrum est iudicium, nulliusque affectus, vel corruptionis suspicione laborat. Cum sciunt se non a iudicibus, sed legibus condemnari, et iustitia adversarium non habeat. Philo. m. fol. 43. Et etiam sententiae liberae esse debent. langlaeus. 7. cap. 6. qui idem c. 7. tractat, quo ordine eae sint dicendae, Officium iudicum commendatur Isaiae 1. Quaerite ius, beate opptessum, ius dicite Pupillo etc. vers. 17. Et id describit egregle David Psalm. 81. Acipse Deus Opt. Max. Deut. 1. vers. 17. Nesucipite personam in iudicio, aeque parvum atque magnum auditote, ne metuitote a quoquam; nam iudicium ipsum Dei est. Iudices item iurare debent, nihil se gratiae, nihil praecibus dare vid. Exod. 23. vers. 3. Sie schwören auss das Recht absolute. Lehman. 4. cap. 13. aprinc. Ego, in disputat. de iureiur. 1. thes. 28. fascicul. 2. disp. Tubingens. vid. apud Ammian. lib. 22. fol. 405. exemplum Iuliani, quomodo nullo habito respectu Petsonarum iudicarit. Iudicis munus est, etiam superiorem non respicere. Iudex respiciens in iudicanso voluntatem principis, male iudicare potest; cum ideam habeat: ut ait Perez. fol. 173. num. 116. Boccalin. 2. ragguagl. 86. An iustum sit in conspectu Dei, Vobis potius auscultare, quam Deo; iudicate. Actor. 4. vers. 19. cap. 5. vers. 29. Iustitia neglecta causa est sterilitatis. Plutarch. in Romul. fol. 61. De Virtutibus iudicum, consule Zepper. 3. de legibus Mosaic cap 19. De eorum officio, Aerod. rer. iudicat. tit. de iust. et iur. et de officio iudicis apud Francos, in criminalibus et civilibus causis. vid. Lehman. 2. cap. 28. etc. Ac quae sit aequitatis et iusti legitimi differentia. vid. Xenophont. 1. institut. Cyri. num. 12. in fin. Et iudicium semel tantum reddi solet. Langlae. 5. semestr. cap. 2. aliter in principe, qui habet ius restituendi. De sportulis, vid. Langlae. 6. semestr. passim.

Hic itidem tractandum esset, de aliis curatoribus, Ministrisque rei publicae, quos Aristotel. 6. polit. recenset. Tales etiam sunt Aediles, Agrorum Silvarumque praefecti, ii. apud quos publica vectigalia referuntur, scribae contractuum, iudiciorum, iustitiae exsequutores. etc. Sed ratio me revocat institutae braevitatis.

Hodie in nostris rebus publicis, adeo obsoletam tam necessariam Provinciam politiae, prospicimus; ut non modo non colatur, sed fers ignoretur et irrideatur. Unde multorum magnorumque malorum perpetua causa: sic ut numquam maior malorum seges morum, ulla maiorum aetate exstiterit. Quando non modo, uti temporibus augustini, in theatris; sed potius in mediis S. S. Aedibus et Dei Templis, pietati et honestati omnia contraria fiant.

O Tempora, ômores! qui medicinam eam respuunt, sine qua civitates nullo modo consistere posse, prudentia iudicabat antiqua; quae Graecis, omnibusque Italiae veteris populis usitatissima fuit: Kirchner. disputat. 11. thes. 2. a. et quae etiam nunc in optime constitutis rebus publicis exteris, Veneta, Lucensi, Genevensi, florida est aliquantum, bodin. 6. de republ. cap. 1. Hodie quidem locorum quorundam usu, relictum est hoc munus ecclesiasticae Censurae, et Senioribus ecclesiae permissum. (nam et apud veteres ad Episcopos pertinebat. Filesac. tractat de Episcop. auct) ut si quos male vivere perspiciant, admoneant et iudicent. Sed cum publicae censurae nota et correptione destituantur, parum inanibus efficitur reprehensionibus. Sub Regibus populi Dei, Prophetis ius censurae demandatum fuisse, videtur: ut exemplo Samuelis, Esaiae, Ieremiae, et aliorum, apparet. Philipp. Hoennon. disputat. polit. 6. thes. 3. a. Apud Catholicos adhucdum confessio est instar censurae. Ac de censura ecclosiastica, vid. Baron. A. C. 57. nu. 5. etc. Reinkingk. 3. class. 2. cap. 2. Olim censurae loco erant, Hastarum ludi et equestrium certaminum spectacula (Die Turnier/) quae ideo, ut revocentur, suadet Kirchner. Orat. 25. et seq. add. Visherum, tractat. de Duell. fol. 432. Erant et quasi censores Philosophi prisci. Bert. orat. de dignit. Et hic fol. 31. Censura erat etiam Comoedia vetus: Horat. lib. 1. Satyr. 4. cui nova Satyra sucessit, unde Iuvenal.

An vero Satyram scribere iniuria sit, disquirit Arithmaeus, disput at. de. Poetica. item AErod. flo. 465. Et cavendum est, ne Satyra degeneret in libellum famosum, vel ut nunc vocamus, Pasquillum. Ut libertas dignissima favore; ita livor et calumniandi animus, Deo et legibus sunt in visa. Sed placent hanc in rem, verba Magni Erasmi, in enchirid. Milit. Christ. can. 6. m. K. 4. Verum heus tu, quemadmodum te volo fortiter a vulgo dissentire, ita nolo Cynicum quiddam referentem, passimaliorum sententiis, aut factis oblatrare, superciliose damnare, odiose obstrepere omnibus, rabiose declamitare in Vitam cuiuslibet, ne duo simul mala consciscas: alterum, ut in omnium odium abeas; alterum, ut invisus, nequeas quidem ulli prodesse. Esto et tu omnibus omnia, ut omnes Christo lucrifacias, quoad licet, non offensa pietate. Foris omnibus temet accommoda, ut intus quidem immotum sedeat propositum: foris autem comitas, affabilitas, facilitas, commoditas alliciat fratrem; quem blande convenit in vitari ad Christum, non asperitate deterreri. Denique, quod sentis, non tam saevis intonandum verbis, quam moribus exprimendum. Neque rursus sic indulgendum infirmitati vulgi, ut veritatem in loco fortiter tueri non audeas. Humanitate emendandi sunt homines, non decipiendi. Moribus nonnullorum locorum, censurae occupat locum das Ruggericht/ vid. Fürstl. Würtemb. Landsordnung/ fol. 234. Quod tamen finem, quem olim assequebatur censura, adtingit minime. Hic vero quaeritur, anne Christianae charitati conveniat, in eiusmodi censoriis iudiciis proximum prodere? quod suo modo non negarem, vid Iohann. Gerhard. deoad. 6. thes. 4. Hoennon. disputa at. 4. thes. 48. et disputat. 6. thes. 16. e. Forster. disputat. ad Decalog. decad. 3. probl. 6. adde Bidembach. decad. 5. consil. ult. Alii sunt Tyrannici delatores, de quibus hic non est sermo; quos tamen Aristot. 5. polit. 8. institui suadet. Alii consonant, ut Princeps vel res publica locum designet, in quem quilibet, non edito nomine, et clam schedulam deponat, et vel officialium errata prodat, vel suum iudicium de praesenti statu rei public ae edat. Sed magna prudentia requiritur, ne statim talia iudicia, et denuntiationes exsecutioni demandentur. Anvero quilibet subditus, maleficium in sua domo commissum, denuntiare teneatur? disputat Modestin. pistor. part. 2. qu 61.

Censores expertes imperii ut sint, consultius esse arbitror Bodin. derepubl. num. 633. Inde et nota illa, seu censoria animadversio, etsi ignominia diceretur; nihil tamen notato adferebat, nisi ruborem: et plurimum ab infamia distabat, quae magistratuum sententiis ac iudiciis irrogabatur. Cicer. pro Aul. Cluentio. Tholosan. 4. de republic. cap. 12. Bodin. 6. cap. 1. Keckerman. 1. polit. cap. 18. in fin. Kirchner. disput. de republic. 11. thts. 2. ad fin. vid. Hoennon. disputat. 6. thes. 26. et seqq. Et pertinet Censura (1) ad ea tantum delicta, quae probari sufficienter non possunt (2) ad ea Crimina, quorum nomine actio velaccusatio non datur: puta si quis non rite liberos educet. Consultum etiam esse videtur, ut Censores (praesertim si nova sit et inconsueta institutio Censurae) non omnia simul emendare conentur; sed singula corrigant paulatim: Homines namque non possunt subito fingi, ac repente eorum natura converti, aut vita mutari nequit. adde omnino Richter, axiomat historic. 29. et vid. Philostrat. de vit. Apollon. lib 5. ubi is idem suasit Vespasiano, fol. m. 232. Opera Regis Angl. Iacobi, fol. 191. Baudium, de moral. et civil. sapient. lib. i. fol. 13.

Cesorum legendorum, eum delectum habere solebant veteres; ut Censores fierentii, quorum vita non tantum a rapinis, sed et a vitiis pene omnibus, libera et vacua esset quique ceteris omnibus, integritate ac prudentia praestarent: ut Censores, omnibus civibus, se ipsos quasi normam, bene temperanterque vivendi, et ad intuendum, et ad imitandum praestarent. Bodin. 6. cap. 1. Hincque Plutarchus, in Caton. Maior. Censuram omnium munerum sacratissimum appellat.

Sed et porro Principis vita, Censura optima, speculumque est, ad quod vitam componant subditi; norma est, secundum quam dirigant mores. Syracid. 10. vers. 2. Plin. paneg. edit. Lips. fol. 87. Clariss. Gruter. in discurs. ad Tacit. fol. 47. Amirato. 3. discurs. 9. Fürstliche Tischreden. 1. cap. 11. Guervara in Marco Aurel. cap. 4. Dn. Lather. d. censu. 2. cap. 1. Guyon. tom. 1. lib. 4. cap. 12. des divers. lecons. Richter. axiom. 291. Et facilius est, si non dicere nefas, errare naturam, quamut dissimilem possit formare Rem publicam Princeps. Cassiodor. 3. variar. Sicque prorsus Censuram suis temporibus, de propriis moribus gessit Alex. Severus Imperator. Imitati sunt eum magni viri; et uxorem eius, Matronae pernobiles. Lamprid. in vit â. Latinius Pacatus, in panegyr. de Theodosio: A te voluisti incipere Censuram, et impendia Palatina minuendo; nec solum abundantem reiciendo sumptum, sed vix necessarium usurpando dimensum: quod natura difficillimum est, emendasti volentes etc. Et suadet pulchre Iohann. Spinaeus, ut Princeps nocumenta voluptatum exscindere volentes, se suosque primi reformarent. ais discours. contrela volupte fol. m. 475. Lael. Zecch. d. princip. 2. cap. 1. nu. 7. fol. 228. Nil enim absurdum magis est, quam punite vitia, quibus ipse Princeps conspurcatus adparet. Boccalin. d. Parnas. 2. fol. 37.

Quemadmodum Musicorum cantibus mutatis, etiam civium mutatur Status, ex sententia Platonis: sic Nobilium vita, victuque mutato, et mores civium commutantur. Cicero, 3. de legib. Indeque ut in corporibus, sic in Imperio, gravissimus est morbus, qui a capite, aut membris principalibus diffunditur. Cumque pauci, atque admodum pauci, honore et gloria amplificati, vel corrumpere mores civitatis, vel corrigere possint: maxumumque compendium bene instituendi et reformandi Rem publicam sit, tite instructa Aula. Omnes ergo Principes et Optimates, periculum scandali evitent, bonisque moribus studenant. Aulae mores corrigat bonus Princeps. Guevara, in Marc. Aurel. cap. 24. Plus enim exemplo, quam peccato nocent: nec tam malum est peccare Principes, quantum illud, quod permulti Imitatores Principum exsistunt. Exenplum optimus est Censor. Ac laudem meretur Artaxerxes, qui noluit aliquem, pro more Persarum, cogi ad bibendum. Iosephus, 11. antiquit. cap. 6.