Neque tamen ea, quae hactenus sunt adducta; artis nobilissimae contemptum, utve eam ex civitate eiciamus, a nobis impetrate queunt. vid. Ioh. Gerhardi centur. quaest. politic. decad. 9. quaest. 5. Osvvald. Hilliger. ad Donell. lib. 5. Commentar. cap. 9. lit. n. Hieron. Cardani Encomium Medicinae, quod est tomo 1. artis parvae. Rodericus a Castro in Medico politico lib. 1. cap. 7. et seq. Sanat equidem solus languores Deus: idem tamen de frugalitatis solio produxit in largitate sua Medicinam, benedictus, gloriosus, et excelsus, ut Mesue alicubi inquit. Unde non immerito Erophilus, teste Galeno, lib. 6. de composit. Medic ament. secundum loc. salutares Dei manus pharmaca nominabat. Rachel, quamvis fecunditatem obtinuerat a Deo; non tamen prus concepit, quam poma Mandragora, a sorore accepta degustasset. Genes. 30. Ioseph. antiquit. 1. cap. 28. Tobias, non prius recuperabat visum, quam felle piscis, caligantes o culos in unxisset. Tob. 6. vers.'9. Ezechiae vitam prorogavit Deus; sed noluit absque emplastro de ficubus, apostema eius curari. 4. Reg. c. 20. vers. 6. et 7. Quamvis enim etiam sine mediis, ut in omnibus; ita et in sanitate restituenda, Deus agere possit: cum prima causa, facile suppleat deficientiam secundarum: plerumque tamen mediis, utitur; ut scilicet ipse naturae et medicaminum auctor, in operibus naturae glorificetur. Dominus ex terra creavit Medicamenta, quae prudens homo non fastidit. Syracid. cap. 38. vers. 1. etc. Salvator ipse, non Iureconsultum, non Rhetorem, non Philosophum; sed Medicum se professus, negat Medico opus esse iis, qui bene habent: sputum etiam terrae mixtum, illivit oculis caeci. Ipsa necessitas quoque Medicinam satis commendat. aegrotare enim incipimus, mox ubi nati sumus. Qui vero rem familiarem administrant, et Rei publicae praesunt, curare suorum valetudinem debent: cumqueve perse id praestare non possint, Medicos iure civitatis, immunitatibusqueve merito donant; Quod et teste Suetonio, Romae olim fecit Iulius Caesar. vid. Brisson. 2. antiquit. c. 3. Et Graecia, Hippocrati, ob pestem ignis vaporeex Illyria depulsam, honores divinos decrevit. Plinius natural. histor. lib. 7. cap. 37. Constituantur ergo et admittantnr Medici, non tamen quivis; sed explorati. Plato lib. 3. de Repub. Dalner. de Iur. homin. par. 1. cap. 12. Sed itaii consulantur, ut non despiciatur Deus; ast primo ommum Deus oretur, avertat se a delicto aegrotus, etc. Syracid. c. 38. v. 9. etc. Etiam Medici ut faciantofficium suum, Magistratus providere debet. Canonhiero lib. 9. dell. introduzz. allae politica, cap. 6. Medicis item uti debemus tempore necesstatis; nec ferri debet, ut homines assuefiant Medice vivere: quod miserrimum, simulque Rei publicae pernitiosum esse videtur. Et item debet quilibet, aliquo modo Medicinae esse gnarus; alitel fiet quasi servus Medicorum. Hocqueve monet Cardanus, Medicorum fere praestantissimusipse; dum in dicto Encomio Medicinae, fol. mihi 651. b. ita scribit: Expediret cuique propter se, suosqueve, etiamsi Medico uti vellet, artem ipsam tenere: ut quae Medicus perperam non ex arte, aut per incuriam, aut usui suo, suorumve; aut naturae incommodo, licet ex arte delinquit, corrigere possit. Optime Plutarchus, in aureolo libello, de sanitate tuenda: sic sentio, ait, debere unumquemque cognitas habere pulsuum, suis in arteriis proprietates; neque ignorate, qua temperie corpus sit, calorisaut siccitatis, quibusve rebus iuvetur, aut laedatur ceipsum enim non sentit, suoqueve in corpore, caecus inhabitat ac surdus, qui haec ex alio cognoscit; et Medicum percunctatur, aestatene, an hieme melius valeat, commodiusne, humidis, quam siccis vescatur, anturane crebrum habeat aut rarum pulsum? Haec et utile est habere cognita, et facile percipiuntur studio atque usu. Etporro non adptobandus est mos ille imperitorum Medicorum, qui non nisi peregrina medicamenta, et varie mixta curant; virium, quas simplicia ubivis obvia habent, ignari prorsus. D' entendre quelque chose es simples, il n' en est quaestion: ainsy va le teut par dispensatoires, et receptaires. Antonie du Pinet. in chosmographiae, fol. mihi 106. etc. Ubi de Montpelier agit, et varios Medicorum abusus simul taxat. Ac pariter multitudinem ingredientium Medicamentorum improbat Petraeus, part. 2. Nosologiae, dissert. 36. coroll. 2. fol. 259. eamqueve non necessariam, inutilem, incertam, periculosam, et sumptuosam esse dicit. Quanto plura sunt componentia medicinae, tanto est componenti minus certus effectus eius, ut alicubi ait Arnoldus de Villa nov.

At anne Medici esse debent singulorum morborum? Nam et fuerunt olim, qui peculiares hominis partes tantum curabant. Mercurial. lib. 2. variar. cap. 8. Talentonius dict. lib. 2. rer. reconditar. c. 6. Ac in l. 1. ff. devar. et extraord. cognit. nutrices, et omnes ii, qui alicuius membri sanitatem praestare pollicentur; quales sunt, qui dentes, qui auriculas, se sanaturos profiteri solent; ad numerum Medicorum adscribuntur. Sed Galenus, aut quicumque ille fuerit auctor Libelli de Medicinae partibus cap. 2. statuit recte, hanc Medicinae partitionem, Empiricorum fuisse inventum, ac praebuisse illis inventi occasionem, Oculariorum Medicorum nomen, quod iam diu impositum erat (et nempe Higynus, in Mythologico poetico Apollinem dicit, oculariam artem Medicinam primum fecisse) siquidem horum exemplo mox factum sit, ut etiam dentarii sint orti, anciularii, auricularii, et alii aliarum omnium corporis particularum Medici. Dubitari etiam video; An Medicus debeat esse sanus? Plato sane, lib. 3. de Republ. Medicos fieri excellentes ait, si a primis annis, artem addiscere aggressi, cum plurimis sint aegris versati, simulqueve omnes aegritudines experti, ac valetudine naturali non fruantur. Ate contra Hippocrates ait, in libro de Medico. Medicum carnosum, et optimi coloris esse debere: eo quod existime vulgus; eos qui non sic bene dispositum corpus habent, neque aliis bene prospicere posse. Talenton. lib. 3. c. 5. Sed vero et in re militari, proficuum reputatur belli Duci aliquando fuisse victum. La Nove Discurs. 18. paradox. 3. Aiunt et illum Medicum, de quo confidunt in firmi, plus aegritudines sanare; hocque accidere, quoniam sanitatis formam anima Medici continet, ac vehementi aegrotorum imaginatione concepta, virtutem male valentem roborans, debilitet morborum causam. Galeorttus de doctr. promisc. cap. 15. Rodericus a Castro, in Medico Politico lib. 2. cap. ult. Et ideo aiunt, Medicum, nisi accersitum, aegrum visitare non debere: cum si non vocatus accedat, certus esse de illa confidentia non possit. Item lib. 3. cap. 14. Exoptatur item merito Medicus ille, qui cum peritia tationalis artis, exercitationem in operibus coniunxit. Ac propterea existimant pleriqueve; iuvenem Medicum, ad curandum non idoneum esse: quoniam nempe diuturnam exercitationem, quae ante canos non venit, nondum potuit habere. Et sic in proverbio est; Medicus novus, Coemiterium novum. Et certe praestant iuvenibus senes, ut ad res alias omnes, quae in prudentia et iudicio sitae sunt: vel maxume ad opera Medicae artis. At vero ut inutiliores expertis sunt iis qui manus medicas nullis aegrotantibus admoverunt; ita adhuc deterius est, erroribus assuevisse. Quales sunt ii, qui cum iuvenes adhuc, parum studiis litterarum profecerunt; repente ad ipsa opera se transferunt, lucro inhiantes. Ut plurimum tamen aetas iuvenilis, tolerantia et officio praestat; sapientia autem et iudicio senilis. Rodericus a Castro, dict. lib. 2. cap. 10. Aiunt quidem Medicum ad cognoscendum morbum sufficientem, sufficere etiam ad eundem curandum: Medico item caussa morbi cognita, paratam esse curationem. Nil aliud Medicum existere, nisi naturae usque dum operantis adiutorem. Guil. Onciacus, lib. 2. colloq. mixt. cap 1. Proinde haec ipsa natura, ab Hippocrate erudita appellatur, docta, medica, sufficiens, et iusta. Ita ut videatur, quem libet diligenter studiis incumbentem Medicum fieri posse. Sed tamen illos Medicos inprimis ego laudo; qui una cum eruditione, praecellunt naturali quadam dexteritate. Quin et quod attinet ad ipsius Medici famam, atque existimationem, aliquid in ipsa etiam fortuna situm esse, quibusdam videtur. Rodericus a Castro, dict. lib. 2. cap. 14. Traditum porro est; Medicum etiam invitum, mederi cogi. Speckhan. cent. 1. quaest. 32. sed tamen quibusdam videtur; non omnibus indifferenter, medicas, auxiliaresqueve manus adhibendas esse: nec sibi ipsi, suisqueve; eo quod iuxta illud Platonis; omne amans fallatur supra id quod amat. Verum iam saepe laudatus a Castro, lib. 3. cap. 15. censet; etiam barbaros et intemperantes, quantumvis agtestes, et remediis parum assuetos, a beneficio medicinae nequaquam excludendos esse. Adeo ut nec hostes excludat; licet aliud fenserit Iulius Alexandrinus. Cuius rei aequitatem, probe intelligentes prudentissimi Principes; hostes sua tali beneficentia ac humanitate nullo modo spoliarunt. Sicrefert dictus a Castro, ibidem, Carolum V. Imperatorem filium Saxoniae Ducis, bello captum, vulneribusqueve foedatum, humanissime curari iussisse. Fessanumqueve Regem aegrotantem, a Iohanne III. Lusitaniae Rege, cum quo bellum crudelissimum gerebat, medicum postulasse; eumqueve impetrasse, et ita a gravissimo morbo fuisse liberatum. Quodqueve Celsus scribit: prudentis hominis esse, eum qui servari non potest, non attingere; ne speciem subeat eius occisi, quem sors ipsius peremit; ne qui periit morbi rigore, Medici aut ignorantia, aut negligentia periisse videatur: hoc item, ut et, quod negatur a nonnullis, morborum incurabilium curam esse suscipiendam cum e limitatione est accipiendum; dum scilicetnulla remaneat spes ve salutis, vel doloris levamenti. Rodericus a Castro, lib. 3. cap. 17. et seq. qui consimiles adhuc alias, iucundas Medico-politicas quaestiones en in tractatu coacervavit Et item nonfrustranea spe aegrum lactare debet; si inde periculum animae metu endum videatur. Speckhan. cent. 1. o. 30. Video porro plerisque placere, a Medico exactissimam in aegro curando, diligentiam desiderari. Siqueve talis non praestetur, distin ctio est adhibenda. At enim imperitia enecat aegrum; et tunc ad legem Aquiliam, extraordinariamqueve convolandum est poenam. Aut studio id facit, ubi Lex Cornelia de sicariis locum habet, Peinlichen Halßgerichts Ordnung Caroli V. Artic. 134. Wolffgangus Sattler Disput. de Iure et privilegiis Medicorum, quae est tom. 1. Disput. Basil. ches. 33. etc. ac thes. 44. Rodericus a Castro, lib, 3. cap. 23. Speckhan. cent. 1. quast. 24. Quamvis Plinius dicat, lib. 29. cap. 1. nullam legem esse, quae puniat inscitiam capitalem Medicorum, nullum exemplum vindictae. Ac etiam Hippocrates dict. lib. de lege scribat; soli Medicinae nullam statutam esse in Rebus publicis poenam, praeterquam ignominiae. Haec tamen omnia intelligt debent, intuitu difficilis probationis culpae, ac propter ipsius rei incertitudinem atque obscuritatem. Ut et Plato 9. de Republ. inquit: Quivis Medicus, si is, qui ab eo curatur, moritur, in vito ipso, purus sit secundum legem. Unde si Medici negligentia, vulnus deterius reddatur, moriaturqueve vulneratus; vulner ans reus mortis haberi non debet, sed tantum laesionis. §. praeterea, ubi Angel. Instit. de Leg. Aquil. Numqueve vulneratus ex vulnere, an vero perierit ex superveniente accidente; ex Chirurgorum et Medicinae peritorum iudicio determinatur, si tamen singulare praestiterint iuramentum; Constit. Criminal. Carol V. Artic. 149. Gail. lib. 2. observ. III. num. 18. Nec item facile nunius dicto stari debet, Sattler. dict. Disput. thes. 46. Ac quomodo testificandum sit circa eos, quibus venenum exhibitum fuit, dequeve ratione iudicandi in capitis vulneribus, et in iis, qui aqua fuerunt suffocati; ac quomodo amissa virgintas deprehendatur; consule eundem Rodericum a Castro, lib. vit. cap. 10. et seqq. Ceterum Medici numerarii praesertim, et Archiatri; immunitatem omnium munerum, civilium et publicorum habent. Sattler thes. 50. etc. Ac ne ullo modo, vel in curatione vel institutione praepediantur, publico eos salario frui voluerunt Imperatores, l. Medicos §. ult. C. de professor. et Medic. Ac de eorum mercedihus, Magistratus extra ordinem cognoscit, l. 1. §. 3. ffide extraord. cognit. Cuiac. observ. lib 17. cap 27. Speckhan cent. 1. quaest. 27. Sic et Medicoforensi, ad certum diurnum salarium conducto, id etiam pro itinere debetuc Speckhan cent. 1. quaest. 25. Verum papuerem, etiam gratis fideliter curate debet, l. 9. C. dict. tit. de profess. et Medic. Gail. 1. observ. 43. n. 13. Speck han cent. 1. quaest. 33. Nec itemea, quae sibi in periculo constitutus aegrotus promittit, exigere potest. Sattler dict. Disp. thes. 66. Inde frequentius receptum est; Medicis in fine demum salarium deberi. Speckhan dict. cent. 1. quaest. 26. Quam tamen opinionem, licet communem, deridet Zasius, in § tripli, Instit. de action. in fin. dicens: Quod si verum esset, Medici non induerentur tam splendidis et purpureis vestibus; qui semper, sive moriatur, sive sanetur infirumus, aequaliter triumphant. Sed utut sit; certe Medicus protrahens curam, ut eo plus pecuniae extorqueat ab aegro, graviter puniri debet. Speckhan. dict. cent. 1. quaest. 29. Et tandem, non minus quam ipsi Medici, Pharmacopolae puniuntur; si avaritia er lucri libidine inexhausta, etiam contra Medicorum praescripta vel ex propria temeritate, quasvis medicinas, ex corruptis speciebus, aut herbis ac radicibus plane emortuis et cariosis componunt. Angel. in d. § prae! ertca, l. de Leg. Aquil. Damhouder. in prax Crim. cap. 77. Ac item de Medicis, eorumque officio, et salario videri potest Thomas Actius, tract. de prtptieg. infirmor. part. 1. rubr. 44. et 49. qui item rubr. 46. Et stq. de custodihus infirmorum tractat.

Sed anne vitae humanae terminus arte Medica prorogari potest? Qua de re in utramque partem disputat Iohannes Hartmannus, Disput. Chymico-Medic 8. a princ. et Bartholomaeus Musculus de success. conventional. class. 1. membr. 3 adfinem. Et sane providentiam divinam, quae universaliter non solum genera singulorum, sed etiam singula generum, ac minutissima cuncta, ipsosqueve capillos concernit; falli et mutari non posse; Theologis lubentissime Medici concedunt. Sed qucd attinet terminos vitae naturales, praefixos a Natura tam universali, quam particulari, et domestica semini in sita, pro cuiusque temperamento, corporis structura, et principiis vitae firmioribus vel infirmioribus discrepantes; in iis ut abrumpendis libido voluntatis humanae, ita dilatandis et propagandis, prudentia artis plurimum valet. Loquimur nempe de terminis naturalibus vitae; mortemqueve Philosophice consideramus, illam humidi et calidi primigenii consumptionem. Hocque et Paracelsum innuere aiunt; dum dicit, mortem ex Iliadi resolutione, per industriam Medici impediri posse; minime illam quae est exente. Sic et Marsilius Ficinus, lib. 2. de vit a pieducenda, cap. ult. scribit; obitum naturalem differri posse, cum machinis Astrologiae, tum et praesidiis Medicorum. Tandemqueve addit: Non te pigeat perquit ere a Medicis, quae naturaliter tua sit diaeta; et ab Astrologis, quae stella vitae faveat, et quando haec bene se habet, et ad eam Luna, compone quae didiceris prodesse. Dubium certe in eo nullum est; sobrios, abstinentes, et pios, centesimum quandoque excedere annum. Nam et Galenum (quamquam se quater laborasse tertiana, et semel Causone, seu aestuanti febre fateatur, in lib. de tremor. et frigor.) centum et quadraginta annos (alii centum et septuaginta malunt) vixisse Suidas tradit: tantaqueve eum in cibo et potu usum abstinenti aiunt; ut numquam comederit vel biberin ad satietatem: neque suadente etiam patre, crudum quid unquam degustarit; tandemqueve sine aliquo morbo, solo senectutis defecerit marasmo. Idemqueve Galenus, alicubi scribit; se sola victus bona r atione effecisse, ut vitam longo tempore viveret sanam. De Xenophilo Musico, Plinius lib. 17. cap. 50. refert; quod propter candem corporis sui curam, et cognitionem (qua sola constare valetudinem Cicero dixit) sine ullo corporis incommodo, vixerit centum et quinque annos: Hieronymus Brunsvvicus, Medicus et Bibliopola Argentinensis, vitam ad annos centum illaesa valetudine produxit: adhibito medica mento, quod describit Ranzovius tract. de conservanda valetudine cap. 27. Alia ratio fuit longaevitatis Patriarcharum, eorum ante diluvium inprimis, de qua Petrus Messias, lib. 1. var. lection. cap. 1. et 2. quamqueve in dubium vocare impium este videtur. Neque ullo modo audiendi sunt, qui putant aliter annos illistemporibus computatos, ut pluribus evincunt Franciscus Floridus Sabinus, Syllog. 5. lect. subcis. cap. 3. apud Dn. Gruterum tom. 1. Lampad. artium, fol. 1096. Caspar Dornavius in Mathusalah vivace.

Sortilegi, et incantatores, sub specie Medicinae fucum facientes, omnino sunt pellendi. Latherus lib. 3. de censu, cap. 21. passim pulcherrime Heurnius, method. ad prax. lib. ult. cap. 28. et Philippus Camerarius cent. 3. meditat. historic. cap. 30. Rodericusta Castro, in Medicopolitico, lib. 4. a princ. cap. 1 etc. Iohannes Langius, lib. 2. epistol. 46. Unde merito Salvatores, sive Salutatores abominamur; qui varia genera morborum, vel solo afflatu, osculo aut tactu, vel aliis levibus modis sanare solent: Dn. Adamus Keller, piae memoriae, Fautor olim meus honorandus, lib. 2. de offic. Iuridico-politici, cap. 21. fol. 531. et de quibus mirabilem historiam refert Antonius Torquemada, en la 3. iournee, de son hexameron, ad fin. Improbanda sunt remedia superstitiosa, et ab Ecclesia reprobata: de quibus huncce Canonem habet Paulus Grillandus, tractatu de sortilegiis, quaest. 6. n. 22. Quotiescunqueve adhibentur aliqui characteres, seu nomina ignota, aut aliae quaecumque observationes; quae manifestum est, quod naturaliter efficaciam sanitatis, et expulsionis aegritudinis illius habere non possunt; talia semper iudicanda sunt superstitiosa et illicita; Etiam ut magiam foedam et sordidam abominatur Scaliger, de subrtlitate, exercit. 327. si quis curet cadaveribus, funibus suspensorum etc. et addit, haec si quis attrecatre audeat, etiam mereatur. Sic Bodinus, 3. de Magorum Daemonomania, cap. 2. concludit: Magos posse interdum a maleficio, morbove solvere, quem magi alii, aut ipsi quoque immiserint. Sed neque omnes, neque semper possunt. Cum etiam in iure fassi sunt, ex more oportere, ut in alterum traducant sortes, alioquin non posse ipsos effugere, quin sortes illae in ipsosmet recidant. Adeoque indubitatum Bodino est axioma illud: numquam Satanam bene facere, nisi ut gravius ex eo redundet malum; atque ita naturae Dei adversatur, qui nullum malum fieri permittit, nisi ut maius consequatur bonum. Ac Reverendus Pater, Martinus Delrio, disquisit. Magicar. lib. 3 part. 2. per tot. de vana observantia agit, eamqueve definit Magiam superstitiosam, qua commodum aliquod speratur ex re, quae nec supernaturaliter eo pertinet, neque naturaliter id praestare potest. Nominatur ca vana; quia vel non consequitur effectum intentum, vel si consequatur, plus noxae, quam commodi adfert. De qua Caietanus, in summa, verbo superst itio, ita scribit: fuperstitio quoque est, observationum in verbis, aut rebus sacris portandis, dicendis, utendis, adiunctis aliquibus conditionibus non malis, quarum ratio nescitur. Ut patientes spasmum nervorum primo Carlino oblato Christi cruci, in parasceve utuntur pro remedio, confecto ex illo annulo, et sic de similibus. Quantum enim adparet; in huiusmodi superstitio intervenit, quoniam vanae conditiones adparent. Pariter Delrio, lib. 6. cap. 2. sect. 1. quaest. 1. fol. mihi 378. etc. maxume contra Parace! sum disputat: qui tradit; si quispiam supernaturali morbo, vel dolore, per incantationem detineatur, illi nullum naturale remedium prodesse; sed magicum remedium esse oportere, quo morbus tollatur, quali et introductus fuit. Hocqueve utendum esse in forti imaginatione. Hisqueve Delrio adnumerat, dict. quaest. 1. num. 9. lotium humanum, quo Daemones fugari, incantationesqueve ac sortilegia abigi posse multi adfirmant: ut etiam innuit Sarisberiensis, lib. 1. polycrat. cap. 8. Pertinent huc, qui exorcizant morbos, eosqueve certis abigunt imprecationibus: quale exemplum, supra fidem, sed historicus non vanus refert Petrus Matthaeus, lib. 7. del' histoir. de France, num. 7. ubi de morbo Reverendissimi Episcopi Argentinensis, agit, et consentit Rudolphus Botereius Historiarum sui temporis lib. 11. fol. mihi 192. Vanum ergo est, quod de Salomone scribit Iosephus, lib. 8. antiquit. cap. 2. eum incantationes composuisse, quibs morbi pelluntur; et coniurationum modos scriptos reliquisse, quibus caedentes daemones ita fugantur, ut in posterum numquam audeant reverti. addatur Melanchthon tom. 5. declaemat. fol. 691. ubi disquirit, num recte libri Medici Salomonis fuerint aboliti iam olim? Magicumqueve fuit, quod ibi Iosephus refert, se vidisse Iudaeum, Daemoniacos curantem admoto eius naribus annulo, sub cuius sigillo inclusa erat species radicis, a Salomone indicatae etc. Superstitiosum et impium est, quod verbis quibusdam, nonnullos iam diu ad morbos depellendos usos fuisse constet. Et nempe Ulysses narrante Homero, Odyss. lib. 19. sanguinis profluvium carmine inhibuit. Aetius item, lib. 8. cap. 50. ait: Ad eductionem eorum, quae in tonsillas devorata sunt, statim te ad aegrum desidentem converte, ipsumqueve tibi attendere iube, et dic: Egredere os, quemadmodum Iesus Christus, ex sepulchro Lazarum eduxit. etc. atque adpraehenso aegri gutture dic; Blasius Martyr Christi ait, aut ascende, aut descende. Trallianus, incantationes plurimum posse iuvare asserens, cap. 4. lib. 9. auctoritate Galeni, sententiam suam confirmat, ita dicens; praeterea etiam Divinissimus Galenus; qui ne esse quidem incantationes putavit, longo tempore, multoqueve usu plurimum ipsas pcsse deprehendit. Audi igitur verba illius: Nonnulli putant incantationes anicularum fabulis persimiles esse, quemadmodum ego quoque diu existimavi; temporis autem processu, ab ipsis, quae evidenter adparent, persuasus sum, vim inesse. Nam in percussis a scorpione, adiumentum expertus, nihilo autem minus in ossibus gutturi infixis: quae incantatione expuebantur, ac multa praeclara, singulae habent in cantationes. etc Inter vulgares in Hispania, nil magis receptum esse scribit Franciscus, Valesius, c. 3. de Sacra Philosophia, quam quibusdam recitationibus, (ensalmos vocant) morbos quosdam aut etiam omnes curari. Videtutqueve hoc ita se habere, vel hoc argumento, quod si verba quaedam noxia sunt, aut etiam mortifera; possint etiam alia salutaria esse. Siqueve, ut ex Attali sententia Plinius narrat, prolata hac voce Duo, visus scorpio cohibetut, ne vibrare ictus possit. acsi, ut Vergilius alicubi ait,

Qui quaeso negari possit, naturalis verborum vis? Quodqueve vanum haud sit, quod de incantationibus fertur, adparet ex Psalmo 57. ubi mentio fit aspidis surdae, et obturantis autes suas, quo non exaudiat vocem incantantis; et venefici incantantis sapienter. Sed utut haec sese habeant in veritate: certe eiusmodi mediis uti prohibet Deus. Deuteron. 18. Isaiae cap. 47. eoqueve nomine reprehenditur Manasses 2. Paralip. 3. Videturqueve fere semper, vel implicitum saltem pactum cum hoste generis humani in hisce, similibusqueve aliis, intervenire. Quo conducit referre historiam fide dignam, et a Trithemio, quaest. 3. ad Maximilianum Caesarem relatam. Erat homo quidam custos porcorum, qui incluserat schedulam bacillo, nomen Beati Martyris Blasii continentem cui etiam tantum fidei deferebat, ut baculo in medio gregis, terrae adfixo, lupum ab accessu prohibitum crederet omnem. Stulta hc confidentia, per longam experientiam roborata; ibat ille securus quocumque volebat, demittens sine periculo in nemore porcos. Contigit autem pertransire virum Sanctum, qui cernens daemonem custodiam habere gregis; dixit ad eum; Quid miser hic agis? Qui respondit: Istos custodio porcos. At ille. Quis tibi curam porcorum commisit? Iterum respondit: Stulta confidentia pastoris; nam schedulam bacillo ingestam magnae putat esse virtutis, quasi Blasii cuiusdam merit is lupi arceantur a porcis, suam peccavit in legem, et nostras sequitur vanitates. etc. Evincit item Beatus Thomas 2. 2. quast. 96. artic. 4. suspendere ad collum verba etiam divina, licitum haut esse. Quia cum Evangelium quottidie in Ecclesia legi solet; si verba DEI non prosunt in aure, quomodo circa collum posita poterunt salvare Cumqueve virtus Evangelii sit in intellectu, non in figuris, melius in corde posita prosunt, quam circa collum suspensa. Nec ex decreto Canonici Iuris, in collectionibus herbarum, aliquas licet attendere observationes aut incantationes; nisi tantum Symbolum aut Dominicam Orationem ut solum creator omnium, honoretur, can. non licet. 26. quaest. 5. Beatus Thomas dict. loco. Alexander in summa, part. 2. quaest. 52. artic. 6. Similiter extra lineam excurrere videntur, qui existimant, se programmata siderum, gemmis et metallis insculpere recte, licet etiam eruditissimus Ficinus in libro (alias insigni) 3. de vita caelitus compar anda, cap 15. et seqq. de eiusmodi imaginibus habeat multa. Ut et Rudolphus Goclenius, Iunior, in tract atu de peste, fol. 177. in tractatu de Magnetica vulnerum curatione, fol. 30. Idemque in Synarthrosi magnetica, contra Iohannem Robertum Theologum Societatis Iesu, fol. 101. Haecqueve opinio ex eo Ptolomaei Libello, qui o( karpo\s2 inscribitur, nata Iohanni Heurnio videtur, supra dicto cap 28. ubi ad 9. aphorism, affirmat Haly, secreta imaginum, aperire Ptolomaeum: nam, inquit, peculiares retum inferarum formas, s1unoikeiw/s1ei, a peculiariter caelitus sibi dicatis formis moveri: sic caelo haerentem scoripium, in nostr os hic ius naturae exercere; ut in serpentes, serpentem. Hincqueve imaginum Magicar um Studiosos, lapide formam suis negotiis studentem caelare; cum iam iam Planeta, e radiis solis emicans, ad hanc caelestis sideris formam proficisci solet: tantaniqueve imbibere vim, ut quodlibet negotium, his vel promovere, vel inhibere posient. Sed non ignorant doctissimi quidam viti, cum signaculis t carminibus curatur, non inde dimanare vires: sed maxume ex persuasione, falsaqueve fide, seu imaginatione, daemones astrales attrahente. In quo consistit spuria Platonica Philosophia, illequeve Paganismus, quem Iulianus Apostata reducere conatus fuit; ac Porphyrius, similesqueve excoluerunt, quorum vitas Eunapius Sardianus Graece descripsit. Sanc quarum artium ac natutarum instrumentis nequimus esse pares; earum artifices numquam evadere nos potis est. Non igitur Magia pro arte haberi debet; cum eius instrumentum, Daemon haut in nostrasit potestare: sed imo, ille potius miseris mortalibus, utitur pro instrumento, sibiqueve artem, latrocinium facit. Quare iterum dico, Daemonomagiam, ex se, a verbis, characteribus, consimilibusqueve rebus, nullam potentiam sortiri: sed gentis a Deo aversae superstitionem esse. Hucqueve et pertinere videtur Characteristica cura, cui Georgius Phaedro, Medicus alias excellens, in tract atu, vollkommene heylung aller offenen schäden/ lit. C. 5. plurimum tribuere constat. Ast anne in classem hanc Theurgia referenda erit, quae fit per nomina Sacrosancta, et precationes bonorum Angelorum: quam Cabalam Hebraei vocant, quamqueve Esdras veritus, ne temporis iniquitate intercideret ea, ex sententia septuaginta senum, in totidem volumina dicitur digessisse: Eam iuniores Goetia, postea conspurcarunt, et odiosissimam omnibus bonis reddiderunt. Sed vero Picus Mirandulanus, et etiam Iohannes Pistorius, reducere veriorem satgerunt: quos tamen singulari tractatu Dn. Iacobus Heilbronnerus, in tractatu demagica et Cabalistica morborum curandorum ratione, qui titulum habet, Daemonomania Pistoriana, passim odiosissime sugillat. Ego amplio, et piis, doctisqueve magis lampada cursu trado.

Artamen dubito ego plane nullus, plurima in naturae sinu abdita latere, vix pervia sensui, vel etiam rationi humanae: quae quamvis lateant ob ignorantiam nostram, ab illicitae tamen Magiae crimine sunt aliena. Nec omnia miracula Magica, Diabolica exsistunt: Pharisaeorumqueve proprium est, cuncta tribuere Diabolo, quorum ratio ipsis est ignota. Ita in illis rebus quae appenduntur, periapta vocant, non raro latet quaedam occultior facultas. Hisqueve lubenter olim etiam doctissimi Medici utebantur, cum malum, alterantibus et purgantibus invictum foret. vide Iohannem Heurnium dict. met hod. ad prax. dict. cap. 28. lib. 3. fol. mihi 401. etc. Sicqueve multifaria amuleta, seu remedia inveniuntur, quae specifica et occulta virtute venenis ita adversantur, ut ea vel ad se Magnetis instar adtrahant, vel alterando hebetent atque exstinguant. vide omnino Rudolphum Goclenium Iuniorem tractatu de peste, fol. 177. etc. Insuper, ut in morbis haud raro interveniunt Daemonum praestigiae: indeque nonnulli ferramenta, clavos, capillos evomunt etc. Iohannes Langius, epistol. Medicinal. lib. 1. epistol. 38. Sic et naturalia quaedam etiam iis resistere fere asserere ausim. Profiteturque Hieronymus Cardanus, in Encomio Medicinae, quod iunctum est eius dem artis parpae tom. 1. fol. 651. Vim etiam in Daemones inesse Medicae arti, et Daemonas morbos esse, sed occultioris cuiusdam naturae: at item eos, qui Daemones propellere nituntur, id non sine sulpure, vitis albae aqua, aliisqueve eiusmodi acrioribus et efficacioribus pharmacis tentare. Sic spectra lemuresqueve abigere Hypericum, seu perforatum aiunt, si domo iis infestaeinferatur. Sortilegos morbos, in brutis et hominibus, persicaria curat: si frigida madefacta, imponatur aegro membro, ac post terrae mandetur, etc. adde tractatum Bartnolomaei Karrichteri, von heylung der zäuberischen schäden. etc. Unguentum prro armarium, seu hoplochrisma (quod et unguentum Sympatheticum seu stellatum, unguentum item Martis, ac etiam Herculeium; vulgo Waffen oder Wundsalben nominatur) naturaliter, non superstitiose, vulnera curare videtur: secus ac Libavius putavit, intract atu singulari de impostoria vulnerum per unguentum armarium sanatione, cum quo etiam consentit Martinus Biermannus, apud Iacobum Martini, Disputationum Miscellanearum, lib. 3. Disput. 11. quae est de Magicis actionibus, thes. 60. et seqq. Compositio huius unguenti, traditur in Medulla destillatoria, Cunradi Kunrath. part. 2. cap. ult. cam etiam habet Iohannes Kornthaner, in tractatu von der Pest/ fol. 2. Osvvaldus Crollius, in Basilica Chymica, fol. mihi 278. Eius autem mirabilis virtus, obscura vel incredibilis non potest esse ei, cui sanguinis natura, visqueve magnetica et harmonica, atque s1umpa/qeia non est ignota. vide Rudolphum Goclenium Iunioren in dict. tract. singul. de Magnetica vulnerum curatione. Eundemque in Synarthrofi magnetica, contra Iobannem Robertum e Societate Iesu, passim, ac praesertim fol. 216. etc. eleganter item, et perspicue causam huius remedii prodit Theophrastus, in tract atu de Persicaria. Henricus Petraeus, part. 2. Nosologiae Harmenicae Disput. 48. corollar. 10. Iohannes Ernestus Burggravius, in Achille Panoplo, passim ac praefertim fol. 84. et addi petest Biolychnium eiusdem, per rotum. Fit nempe ea cura, propter coniunctionem astralem, et elementalem: ac tria sunt, quae causantur per hoc unguentum, tam mirabilem effectum; Sympathia naturae, influentia caelestium corporum, persiciens suas operationes per elementa, et balsamum, quod sanandi praeditum virtute, homini cuilibet naturaliter inditum est. Spiritus mundi universalis, penetrans cuncta, spiritum animalem in mumia coagulatum, et spiritum sanguinis unit atque coniungit. Certe adhuc multis aliis experimentis constat, remanere sensum, absente aut consumpto sentiente, unde decisum fuit; quin et multiplicatur, et alia in se convertit. Thomas Campanell. lib. 4. de sensu rerum, cap. 11. ubi virum Neapolitanum, cui amputatus fuerat nasus, mancipium emisse promittendo illi libertatem, si sineret nasum refici sibi, ex carne brachii illius, secundum Tropiensium Chirurgiam, quae quadraginta diebus hoc opus complet. Refectum esse nasum, servumqueve liberatum; sed post tres annos, mortuum fuisse consueto morbo; et simul particulam nasi languere coepisse, mortuam et computruisse tempore, ac ordine quo servus. Est et adhuc cura vere miraculosa seu divina: cuius mentionem facit Bea us Iacobus, in Epistola sua, per olei inunctionem, et orationem. Ita Iohannes Monachus, benedicens oleum dabat, ex quo peruncti, sani fierent, quacumque infirmitate tenerentur. Oleo ab Hilarione Benedicto, universi agricolae atque pastores tangentes serpentum vulnera, certam salutem resumebant. Eugenia, cum mulierem diuturna quartana vexatam, oleo perunxisset; omnem ea continuo violentiam fellis evomit, et sanissima reddita, pedibus ad suum diversorium properavit. Ac ubivis in vitis patrum, historiaque sancta, tam antiquorum, quam recentiorum exempla talia occurrunt. Quae si quis, ut vulgo fit, conficta omnia putat; hunc ego prono tramite ad Atheismum properare credo Malo autem ego superstitiosus haberi, quam vel minimum ad Atheismum inclinare

Anne autem Empirici sunt ferendi? Qui scilicet ad persectam Medicinae congitionem, e. perientiam duntaxat satis esse reputant; arbitrantes, nil rationalem discrplinam ad Medicinam pertinere: et inter quos ex Latinis etiam referunt Celsum ac Pinium secundum, qui ex ipsa professione sese Empiricos adpellarunt; evidentesqueve causas, ut necessarias tantummodo amplectentes: contra quos disputat Roderrcus a Castro, lib. 1. Medico-politici, cap. 4. Sane quia saluberrimam Medicam artem, ut alias res, haec quoque corruptela invasit, ut plurimi eius scientiam et exercitium sibi vindicarent, et periculose in vitam ac fortunas hominum grassarentur: sudiose ideo falsi Medici a veris sunt distinguendi; Nullius artis tot artifices sunt, quam illius: etenim praeter aniculas cernere licet errones, circumforaneos, agyrtas, circulatores, impostores, Ecclesiae ministros, Iudaeos, et alios omnes tamen a)paide/utous2, et verae artis prorsus ignaros. Ac licet tempore Plinii secundi, nondum circa haec aliquid fnerit ordinatum, in eaqueve artium sola eveniret, ut cuique Medicum se professocrederetur, nullaqueve esset lex, quae puniret inscitiam capitalem, nullumqueve vindictae extaret exemplum. Plinius hrstor. natural. lib. 29. cap. 1. Cautius tamen posteriores Imperatores Medicis his saltem immunitatem dederunt, qui praeter domesticum et umbratile studium, sanitatis hominibus reddendae caussa, urbem circumeunt; et inde periodeu/tai appellantur: quiqueve decreto ordini probati sint, et intra statutum numerum continentul, l. 7. §. Grammatici, ff. de excusat. tutor. l. 5. 6. C. de professor. et Medic. lib. 10. l. 1. ff. de decret. ab ordin. faciend. Et valet haec cautio plurimum in eius controversiae diiudicatione. An Medico eventus mortalitatis debeat impuari? vide Heigium part. 2. quaest. 26. per discurs. ubi scilicet dispicitur cumprimis, an Medicus limites excedat suae professionis, et an sit peritus in arte? Et imperitia hic culpae adnumeratur, l. 7. §. ult. ff. deoffic. praesid. l. 27. §. si calicem, ff. ad Leg. Aquil. nemoque affectare debet, in quo vel intelligit, vel intelligere debet, infirmitatem suam alii periculosam fore. Adeo ut extraordinaria quaedam poena locum habere queat, cum imperitia et negligentia Medicus peccat. Heigius dict. loc. n. 56. Sicque in Regno Neapolitano, Medicus qui absque licentia officialium Regiorum, et absque discussione ac Doctoratu medetur, publicatione bonorum puniri solet: ac item ille, qui conficit medicinas, absque iuratorum interventu. Carrer. in pract. tit. de homicid. §. qui autem, num. 25. 26. fol. mihi 233. §. sequitur, num. 6. fol. 235. Hisqueve et Paracelsistae vulgares adnumerand; et qualis fuit ille, cuius mentionem facit Rod. Botereius. lib. 1. commentar. fol. mihi 74. quique Anno Christi 1594. Cardinali Borbonio, iam conclamato, salutem pollicebatur, si curandus traderetur; ealege, ut si non mederetur, pro praemio ultimas poenas sponte lueret. Veruntamen Empiricos ferendos esse nego; si ii recte defimantur: in eorum enim classem, minime aggregare possumeos; qui ex Astrali inclinatione, vel experientia edocti, arcana naturae sciunt, nec in scholis ea didicerunt. Malo sane empirici, quam Medici talis opera uti; qui nil nisi logicas, et methaphysicas novit subtilitates. Laudabiliorque mihi Zenon, quam Magnus esse videtur: quorum illum Eunapius, et docuisse, et factitasle Medicinam scribit; hunc vero plus dicendo, quam arte polluisse: ita ut curatos ab aliis, verbis et quaestiunculis obiectis demonstraret adhuc morbo teneri. Chymiatros certe, Hermeticaeque philosophiae studiosos, maxume rationales, et dogmaticos esse puto; quicquid in contrarium scribat Rodericus a Castro, in Medico-politico lib. 1. cap. 6. ac licet etiam contra Paracelsistas, exstet parlamenti Parisiensis Arrestum, apud Ludovicum Servin, tom 4. des plardoyes, cap. 25. cum einim Anno Christi 1603. in facultate Medica deliberaretur, de consiliis Medicis non ineundis cum Spagyricis, Empiricis, et aliis, et facultate non probatis; M. Petro Paulmier, ordine sententiam dicenti, excidit ut diceret, se consilia medica frequenter iniisse cum Quercetano Spagyrico, viro suo quidem iudicio docto, et putare, Spagyricam non elle repudiandam, sed valde Medicinae utilem. Tunc utrumque abomnibus et singulis improbatum fuit. Edidit etiam M. Petrus Palmarius, modo dictus, libellum, cui titulum fecit Lapis Philosophicus Dogmaticorum; quem Collegium Medicorum in Academia Parisiensi, erroribus, fraudibus, imposturis, et mendaciis plenum damnavit: statuitque ut Palmarius intra sex manses eiusmodi errores etc. scripto publico agnoscat et abiuret; profiteaturque se in Hippocratis, Galenique doctrina, et Scholae Parisiensis disciplina, constanter permansurum. Quae cuncta Parlamentum Parisiense adprobavit. At si vanitas et abusus vitentur, putarem, fovendum maxume esse eos, qui Chymiam iungunt vulgari Medicinae. Hoc asserto auctoritate Medici cum primis nostri saeculi praeclari Dn. Raimundi Minderei, qui in tractatu de Calcantho, passim, in eos invehitur Galenistas; qui Spagyricam artem, Hippocraticam et Gaelenicam doctr inam perficientem, ac consummatam magis reddentem; studiose, si non malitiose, satagunt abscurare, et oppugnare nituntur: indequeve eius nitorem toti mundo conspicuum, sine vel ratione, vel fundamento, contra plenam veritatem in summam mortalium noxam, et totius generis humani grave detrimentum invide fuscare sibimet praesumunt. Conqueritur item ille idem: Haerere medicinam nunc tem poris totam in cathedris, Gymnasiis, ac Academiarum porticibus; totam scientiam, fere sine factorum certitudine comprehendentibus; essequeve solo philofophico discursu, generali quadam area, conclusam artis solle mnitatem, nec in particularem usum duci, quae ratio universalis, attamen confusa, invenisse videtur. etc. Habet pariter pro Paracelso, contra methodum medendi Italicam, multa; Iohannes Albertus Wimpinaeus in tr act atu de concordia Hippocraticorum, et Paracelsistarum, eamqueve nil ad graviores, obscurioresque morbos depellendos valere, demonstrative probat. Et Iohannes Hartmannus, singulari Oratione, quae titulum habet, Philosophus, sive Naturae consultus Medicus, et praefixa est eiusdem Disputationibus Chymico Medicis, evincit: auxilia Medica eorumque genuinum praeparandi modum, a Paracelso et Chymicis, curandi vero Methodum, indicationum, inventionumque momento constantem, ab Hippocrate, recentioribusque probatae fidei, et experientiae Medicis, repetendam esse. Nullum verum, legitimumue sanandi modum assecuturum, ni Hippocratis et paracelsi simul fuerit legitimus heres; nique veterem illam cum nova coniunxerit medicinam Sicque idem Hartmannus, Disput. 8. quaest. 4. probat, Medicinam Chymia carete non posse: licet fere idenegare videatur Iohannes Langius, lib. 1. epistol. medicinal. 53. ubi de destillatione agit. Et quoque Sebastianus Mayer, in Sylloge 1. selector. Physicor. etc. sect. 3. cap. 9. fol. 175. scribit: Galenicos, nec Chemicos, nec praeparationes eorum, consentaneas rationi accusari: haec tantum, quae natura miscuit, et sub mixtione hac, integra usurpata experientia utilia comprobavit, temere ab invicem non separanda esse; praesertim quando omnes ad usum medicum conspirant. Sed et his responderi facillime potest, et non consistit Spagyrica solum in simplici destillatione. Verum ne ultra crepidam videar iudicare, subiungere lubet Amplissimi Dn. Rutgeri Rulandi, Fautoris mei colendi censuram, qui in tract atu de Commissariis lib. 4. cap. 15. hac eadem de re sic scribit: non ideo Paracelsistas removendos esse, quando Medicorum opera et iudicio Commissarius opus habet; quod ipsimet praeparant medicamenta: si modo habeant gradum, eisque nulla culpa in quemquam commissa possit imputari. Plura non addo, quia frustra curatur pertinacia Galenistarum, vel ipsorum Propheta teste; qui lib. 1. de cognitione et cura passionum animi, ita scribit: Nulla tinctura adeo ineluibilis est, ut ad falsa, citra rationis iudicium dogmata, animi affectio; quae in his educatis dissuaderi non poterit. Et idem in principio lib. 8. de compositione Medicamentorum secundum locos; Falsae opiniones, animas hominum insidentes, eos non modo efficiunt surdos, sed et caecos.

Sed pro coniunctione veteris et novae Medicinae propugnatum hactenus fuit. Altioris est, meumque captum transcendentis indagationis: An ex Hermetica Philosophia tota Medicina sit reformanda? An principia Chymica adprobanda? etc. Qua de re operoseagit Crollius, in praefatione prolixa et eleganti, Basilicis suis praemissa: ac pariter prae aliis fundamenta novae illius Medicinae dilucide proponit, Petrus Severinus Danus, in Idaea Medicinae. Et item hic disputandum esset de medicina universali, ac an ea detur? Quod negat Henricus Petraeus, in Dissertatione, quae praecedit eiusdem Nosoogiae partem secundam, Et nilominus tamen mysteria naturae, non nisi per Chymiam aperiri, persuasum multis est. Per eam doceri possibilitatem ipsius resurrectionis, resurgentiumque corporum naturam ac dotes declarari, Paulus Ricius ait, lib. 1. de caelestiagricultura, fol. mihi 54. sunt et qui putant; Moysen, ut reliquis Aegyptiorum disciplinis, sic et Chymia fuisse instructum: eo quod aureum vitulum (quem Aegyptia superstitione inquinati Israelitae in deserto coluerunt. vid. Ian: Selden de Diis Syris Syntagm. 1. cap. 4.) po/timon reddiderit. Exod. 32. vers. 20. Imo Prophetas et Apostolos ipsos, Chymiae non ignaros exstitisse, asserere audet David Mederus, in Iudicio Theologico, de F.R.C. a princ. sic refert Esaiam, Hiskiam Regem, peste infectum sanasse emplastro ficuum maceratarum, vel chymice praeparatarum; ex massa ficuum scilicet aridarum, in suo menstruo chymico natantium, confecto. Chymica item phrasi uti Regium Psaltem; cum comparat DEI verbum, argento probato, repurgato in catino terreo, septiesque depurato. Ac pariter Beatum Iohannem in Apocalypsi, cap. 21. vers. 21. ubi facit mentionem auri puri, ut vitrum pellucidum splendentis, huncque. artem metallicam transmutatoriam exercuisse, Vincentius in speculo naturali scribit. Sed absurda magis adhuc Chymica imaginatione dementati, comminiscuntur: Ego animi gratia tantum haec adscribo, iudicium et censuram aliis committo.

Sed adhuc aliquid de Paracelso addam. de eo, Conradus Gesnerus, lib. 1. epist. 1. ad Cratonem ita scribit: Theophrastus certe impius homo, et magus fuit, ac cum Daemonibus communicavit. Basileae Medicus est (Adamus von Bodenstein) Carolostadii Theologi desuncti filius, plane Theophrasteus. Video plerosque huius farinae homines, Arrianos esse, Christique divinitatem negare. Idem Gesnerus, lib. 3. epistol. ad Didymum Obrechtum, fol. mihi 114. b. Mitto, ait, Libellum Paracelsi, recens excusum; in quo si pleraque forte tibi displiceant, pleraque etiam ita sint obscura, ut Oedipo habeant opus: erunt tamen aliquae forte, quae placeant, aut saltem quae admireris. Fuit is Paracelsus nostra memoria Magus, admirabilis homo, notus amicis quibusdam meis; a vicinis nostris Helvetiis oriundus: pervagatus magnam orbis partem. Chymica arte, quam ipse puto Spagyricam vocat, excellentissimus omnium: ita ut per eam metalla immutaret, argentum ac aurum faceret; et morbos inveteratos, ac aliis omnibus Medicis incurabilies, brevi, et facile curaret. In vita Oporini, quam conscripsit Andreas Iociscus, sequentia de paracelso inveniuntur. Venit Basileam Theophrastus, sub initium Evangelii repurgati, ac religionis nomine ab Oecolampadio susceptus, Magistratuiqueve commendatus fuit. Dissipata tum plane Academia erat, et Professores partim eiecti, partim sua sponte cesserant urbe. Facile igitur auxilio Oecolampadii, medicam obtinuit professionem. Consilium Oecolampadii sequutus Oporinus, Theophrasto se adiunxit, et quam diu Basileae fuit, ab eius consuetudine numquam discessit: imo etiam domestico eius usus consortio, operam ipsi suam, famuli et Amanuensis officio functus locabat; sperans se vel hac officiosa diligentia, perfectam artis cognitionem, quam Doctor iste, plenis crepabat buccis, consequuturum. Theophrastum itaque magna primo cum admiratione, et numerosa sectatorum, etiam eorum, qui sapientiae et eruditionis ea in arte eximiae, laude celebres erant, frequentia, docentem Oporinus diligenter audivit: et quae a Theophrasto Germanice dicebantur, Latine diligenter excepit. Latinae quidem linguae cognitionem Theophrastus habebat, ut saepe Oporinus adfirmabat, perexiguam; memoria tamen adeo felici praeditus erat, ut integra Galeni loca, memoriter et expedite recitaret. Ea quae ex materno sermone convertisset Oporinus, vel non intellecta dictando, omnia Theophrastus adprobabat. Quod quidem Oporinum dubium saepe fecit, ut imposturae aliquid subesse, ex tam prompto assensu suspicaretur. Egressus, cum suis discipulis, ut herbas colligerent, si qua occurreret planta, cuius nomen ignorabat, eam non in usu esse dicebat. Cum Theophrastus contra placita reliquorum Medicorum, assereret hominis temperiem non nisi ex urina alcali (hoc est, si quis per triduum, omni cibo et potu abstinuisset) cognosci posse; Oporinus se ipsum triduo maceravit, et exiguum quid in phiala Theophrasto adferens, iudicium Doctoris sui requisivit. At ille ridens, et stultum eum, qui tam facile obtemperasset, vocans, phialam parieti allisit. Solebat Theophrastus vino madidus, noctu stricto gladio per dimidium fere horae, cum larvis depugnare: non absque Oporini, qui eodem in conclavi, cubiculari suo lecto latebat, magno periculo et metu. Inde Oporinum ad dictata excipienda excitabat, quae tam expedite recitabantur, ut Daemonum instinctu, easuggeri, Oporinus se putasse saepe affirmaret. Hoc statu et his moribus, biennium fere Basileae Theophrastus vixit: quo quidem tempore, ita artem suam probavit, ut propter summam felicitatem, in desperatis morbis curandis, in magna esset admiratione. Erat ibi Canonicus quidam nobilis, valetudinis deploratae; eum Theophrastus, pactus pretium centum florenorum, tribus pillulis Laudani sui, saliva subacti, feliciter restituit. Tam brevi spatio, et quidem re, ut videbatur, exili, sanatus Canonicus, pactis non stetit. In ius itaque ambulat Theophrastus; ubi cum solita et a Magistratu ordinata ac praelcripta solutio decerneretur; Theophrastus tam vile pretium suae arti statui aegre ferens, importunius in praetorem est invectus, ita ut laesi Magistratus poena metueretur. Itaque in Alsatiam defcendit. etc. promiserat Theophrastus Laudani conficiendi rationem Oporino se traditurum, qua spe pellectus eum in Alsatiam est comitatus, et biennium adhuc, hominis importunitatem tulit. Tandem impetraturum se a Magistro suo, quod cupiebat, diffidens, eum deseruit. Accelerabat abitum, impietas Theophrasti. Vocatus enim a rustico aegro; cum Eucharistia usum intelligeret: suae arti iam non locum esse apud illum, qui alium auxiliatorem quaesivisset, aiebat. Exstant scripta Theophrasti; quibus adprobat Magiam, et hominem pium, Daemonis, ut latronis opera uti posse, asserit. Et superest adhuc Basileae, Doctor Wolfius Wisenburgius, qui in publica lectione, affirmanti (si Dei deficit auxilium, Diaboli succedat) contradixit: sed multi ab eo calumniis oneratus, furorihominis cessit. Et haec quidem causa discessus Oporini a Theophrasto fuit: quo relicto, rediit Basileam, Laudani portione prius ab illo accepta; qua etiam, veluti virgula divina, non multo post servatus fuit. Sumpto enim purgandi caussa, Mercurio praecipitato, rixa cum uxore orta, noctu domo egressus, ad patrem contendit. Hausita in via, aqua copiosiore; et quia pulsandis aedibus, patri dormienti molestus esse nollet, ad fores assidens, frigore oborto, toto corpore, capite inprimis ita intumuit, ut de vita Medici desperarent. Dum ita aliquandiu decumberet, et quodam die, solus in lecto eslet, recordatus Oporinus Laudani, ad peram, qua continebatur, arrepsit, ac tres pillulas devoravit: ibi somno consequuto, reversa e contione uxore, quae mortuum se inventurum sperabat tumore sublato, incolumis evasit. Magno profecto ingenio fuisse Theophrastum, medicamenti huius praesentissimi praestantia demonstrat. etc. Hactenus Iociscus. Sed scribit tamen Michael Toxites, in Onomastico 2. Paracelsi, verb. Laudanum, liberalius multo Iociscum in sua oratione de Paracelso recitasse, quaedam etiam salsa posuisse. Verum de Paracelso multa habet Melchior Adamus, in vitis Germanorum Medicorum, fol. 28. Eumqueve vere plumbum et argentum vivum in aurum transformasse, ex Michaelis Neandri, descriptione Orbis terrae, part. 1. G. 8. et seqq. adparet, ubi narratio de Theophrasto memorabilis habetur, cuius generis simile nil hactenus proditum etiam ab iis est; qui in Theophrasto evehendo, supra Philosophos atque Medicos omnium aetatum atque temporum, toti sunt atque occupati.

Sunttandem qui putant, vel saeviores hodie morbos, vel minus valida esse medicamenta. Namque si quis Graecorum Latinorumque vetustioribus medicinis, curare morbos nunc velit; in cassum ut puto, laboraret. Vide quaeso, quam levia madia pesti adhibeat Celsus? Arabes remedia magis apta invenerunt: et certe ea quoque fastidio sunt, ac non satis apta; ideoque Chymice praeparata expetuntur. Disputari item solet; num morbi novi generentur, et veteres soleant interire? Ac refert eiusmodi multos morbos, noviter generatos, incognitos Medicis, et qui ne nunc homines infestant, Estienne Pasquier 4. des recherch. cap. 25. Sic autumant nonnulli, nunc silere lepram minusque esle leprososorum, dum viget et furit Venerea lues: indeque videmus, uberem passim proventum leprosis olim pie dicatum, et leprosoria multa, vacua magnam partem. Sebastianus Roulliard au grand aulmosnier de France, fol. mihi 273. qui causam, cur magis olim saevierit lepra, assignat multitudini Iudaeorum, huic morbo maxume obnoxiorum. Sed tamen lepra Iudaeorum, non fuit ea, quam Medici olim et nos hodie agnoscimus: qua de re diligenter disputat Isaacius Pontanus, in descriptione urbis Ambstelodamensis, lib. 2. cap. 3. Sane omnes inter gentes, huiusmodi affectu vexatos praecipue Iudaeos, etiam prophani aliquot auctores prodiderunt; licet fabulis ac figmentis corruperint genuinam rei veritatem. Tacitus quippe lib. 5. histor. sue Iudaeos abstinere ait, memoria cladis, quodqueve ipsos turpaverat scabies quondam; cui id animal obnoxium exsistit. Et certe sues toto corpore effici grandinosas, das sie Pfinnig werden/ nemini non constat. et Levines Lemnius etiam morbum hunc, vulgari leprae, seu Lazarismo affinem esse censet, 3. de occult. natur. miracul. cap. 7. Ac licet etiam Iudaeorum lepram, quidam cum Graecorum Leuce, seu vitiligine alba confundant: eo quod et in Iudaica lepra, cutem albam fuisse, constet, Levitic. 13. num. 12. vers. 10. 2. Reg. 5. vers. 27. Et tamen vitiliginem, sanguinis vitium esse, Medici uno animo aiunt: Iudaeorum autem autem lepra, exsanguia etiam corpora invasit. Levit. 13. vers. 47. etc. quin etiam ipsos parietes, et integras aedes, infecit, Levit. 14. vers. 30. etc. eaeque domus, immundae atque inutiles ad habitandum a Sacerdote iudicatae, deserebantur. Praeterea Iudaica lepra non semper albo sese colore in hominis corpore prodebat, sed interdum quoque adparuit subrubra: Levit. 13. vers. 18. 24. et 42. contra in leuce Graecorum, Latinorumque vitiligine alba, color perpetuo albidusfuit. Denique Paulus Aegineta lib. 4. c. 5. testatur; vitiliginem, quae plures corporis occupaverat partes, magis periculosam esse, quam quae paucas: contra vero se habebat Iudaeorum lepra; nam ea, in omnem cutem, ubi se diffudisset, universumqueve a capite ad pedes contexisset, homo mundus iudicabatur; sin iterum adpareret caro viva, immundus reputabatur, Levit. cap. 13. vers. 12. etc. Adeo, ut videatur lepram Iudaeorum, legali cumprimis ac ceremoniali contagio, quod spiritualem respectum haberet, alios polluisse, singulareque flagellum DEI exstitisse, Henricus Petraeus part. 2. Nosolog. Disp. 45. thes. 25. Sed aliter philosophatur Campanella, lib. 4. cap. 12. de sensu rerum. Etenim ex Mosaica leprae lege, probare conatur; sensum affectumque communicari, et multiplicari, in dissimilimas atque distantes maxume res. Videri item potest Franciscus Valesius cap. 19. et seq. Philosophiae sacrae.