DEI verbum sacro in elogio multis ac diversis rebus comparatur: Malleo conterenti petras. Igni consumenti. Lucernae, Iumini ac Iuci, in viam Domini pedes nostros dirigendi. Pani, ciboque spirituali, de quo vivit homo. Emplastro salutari, cuncta sananti. Auro, margaritae, unioni etc. S. Iacobus admonens homines, ut ex verbo Dei fructum percipiant, et secundum illud operarentur, admirabili quadam similitudine ex plicuit, quod ex eo, quia illud audientes non servarent, proveniebat, quod illud opere non exsequerentur, dicens, Iacob. Estote factores verbi, quia si quis auditor est verbi, et non factor, hic comparabitur viro consideranti vultum nativitatis suae in speculo etc. Ubi notandum est 1. illud: Fallentes vosmetipsos; decipit namque homo se ipsum. cum solummodo contentus est verbum Dei audire. Posuit quoque similitudinem viri; quia quisunt viri, et non feminaeis moribus assuefacti, si faciem in speculo conspiciant, est tam celeriter, et, (ut aiunt per transennam), ut statim obliviscantur imaginis suae illic perspectae.

ABsque Dei benedictione frustra iacitur rete, frustra laboramus. Complures diu noctuque ut victum sibi atque alimenta comparent, variis affliguntur curis, et sollicitudinibus premuntur, toti in labores incumbunt, currunt, sudant, cunctas corporis animaeque vires in defesso labore admovent: verum nileis inde emolumenti provenit; Eccur? In Dei nomine non incipiunt, nec in eius verbo laxatur rete. Benedictio Domini divites facit, non labor solus atque industria. Quicquid agitur extra Christum, nihil est. Cum laboribus nostris omnibus, citra Dei gratiam factis, frustra laboramus; Sine me nihil potestis facere. Ioan. XV. Nisi Dominus aedificaverit domum etc. In cunctis negotiis nostris, in Dei nomine laxandum est rete, alias nil efficimus.

MIhi vindicta, et ego retribuam, inquit Dominus, Deut. 32. Solent canes se mutuo mordere, et allatrare; Sic multi in proximos insurgunt, verbis mordent, dentem infigunt contumeliis, allatrant et in absentes detractionibus, et cum personam nequeunt, eius famam laedunt et honorem. Multi Christianorum sese rodunt, dilacerant, devorant, odiique ac invidiae veneno se pascunt interius, aut potius depascuntur. Horatius quoque:

Cain videns Abelis fratris sui fortunas, feliciore semper incremento quam suas augeri, eundem interemit. Gen. 4. Christiane, nequa quam feritatem pones? In vindicandes vindicat Deus. In fratres Ioseph misere ab ignoto fratro tribulatos. Gen. 44. In Iezabelem praecipitatem, et à canibus discerptam. 1. Reg. 21.

At ècontra iniuriarum remissores Deus remuneravit iniuriarum non minima est praedestinationis nota.

AD verbum meum nihil addes, nec de eo quicquam demes; alias disperdet te Deus. Nihil autem est 1. Propter pronuntiationem Propheticam, in articulis fidei Christianae, quod non fuerit prius à SS. Prophetis divino spiritu pronuntiatum. 2. Propter Scriptorum Sanctimoniam, qui non sunt mentiti; Nam, qui considetat, quantae sanctitatis fuerit Moyses, de quo dicitur Eccl. 46. Dilectus Deo et hominibus Moyses. Et Propheta ait Ps. 102. Notas fecit vias suas Moysi. Et ipse Deus inquit de Moyse: Ore ad os laquorei. Palam. non per figuras et aenigmata videt Deum. Num. 12. Praeterea, quis dicere posset Esaiam, Hieremiam, Danielem, Ezechiam, ceterosque Prophetas fuisse mentitos, de quibus ait Augustinus: Dico illorum hominum non tantum linguam, sed et vitam fuisse Propheticam. Quis Ioannem Baptistam, in utero matris sanctificatum, credet mendacia protulisse? Quo quidem Ioanne non sutrexit maior inter natos mulierum, quique tantae fuit sanctitatis, ut Messias esse putaretur. Quis hoc credet de Petro, Paulo, Ioanne Evangelista, ceterisque Apostolis, de quibus Augustinus ser. 2. de Epiph. Apostoli, velut alii Caeli, narraverunt nobis glotiam Dei? 3. Propter martyriorum tolerantiam. 4. Propter Ecclesiae stabilitatem fit mitatem, et permanentiam.

NIhil prorsus in Orbe fit (peccato solum excluso) sine Dei voluntate. Fortunae seu ridentis, seu saevientis imperium nullum est. Haec idololatratum somnia sunt, qui humanae vitae vicissitudines, à nescio qua dea, dispensari fingebant. Augustinus irridens: Quomodo ergo, inquit, dea Fortuna aliquando bona est, aliquando mala? an forte? quando mala est, dea non est, sed in malignum daemonem convertitur. Aug. l. 4. de Civ. cap. 18. Christiana spientia fortunam omnem exsibilat. Bona et mala, vita et mots, paupertas et honestas à Deo sunt. Quandoquidem itaque Dei nutu imperioque fit, quicquid fit in orbe, par est, ut omnia demanu Dei acceptemus, sanctissimae illius Voluntatin ostram per omnia, et in omnibus ita conformantes, ut nihil incertis eventibus, nihil casui, nihil fortunae adscribamus: haec veterum monstra sunt, inter Christianos minime toleranda. Vera, sapiens et sancta est Philosophia illa. Dominus fecit haec omnia. Nam, quod monuimus: Bona et mala à Deo sunt.

PHilosophis quidem ignota fuit Resurrectio; Pausum enim irridebant in Areopago multi, Act. 17. cum audissent resurrectionem mortuorum. difficile illis erat intelligere, quomodo idem corpus, post tot transmutationes resurgat, et eidem animae uniatur. Sed, si divinam omnipotentiam consideremus, nihil est difficile illi, qui ex nihilo corpus et animam potest creare, quod et docet Augustinus Enchir. c. 38. Unde haec facilitas describit ut Ezech. 37. Ubi constituitur Propheta in campo, pleno ossibus mortuorum, et vox ait ad ipsum: Fili hominis, putasne vivent ossa ista? Et dixi. Domine Deus, tu nosti. Et iussus est Propheta clamare: Ossa arida audite verbum Domini: Ecce, ego intromittam spiritum in vos, et vivetis, etc. Hinc etiam Daniel de hac Resurtectione loquens, dicit Dan. 12. De his, qui dormiunt in pulvere, evigilabunt alii in vitam aeternam, alii in opprobrium. In qua scriptura significatur, tam Deo facilem esse resurrectionem, quam sit dormientis suscitatio.

PER gloriosam Resurrectionem suam Christus nos instruxit: 1. Ut sicut ipse à mortuis resurtexit, ita et nos à morte peccati resurgere debere. Recordare, quomodo corpus Christi à peccatoribus in acerbissima eius passione deformatum, accedente Resurrectionis momento, reformatum sit ita, ut nivem candore, ac splendore Solem superarit. Paulo ante non erat ei species, neque decor, et in puncto Resurrectionis suavissima pulchritudine, et purissima luce praeditum apparuit. Ad hunc modum mediteris resurrectionem animae, quae in peccato mortua erat, ac per gratiam reviviscit; in puncto enim illo, ex imagine diaboli horrenda, transit ad similitudinem Dei, ex tenebris infernalibus ad serenissimam lucem, ex deformitate turpissima, ad pulchritudinem, quae lapites molliret. 2. Ut sicut Christus post Resurrectionem in novitate vitae ambulavit, ita et nos, ut ultra non serviamus peccato. Rom. 6. Serpentis instar veterem exuentes pellem.

INaestimabile damnum sibi acquirunt, qui Deum per peccati consensum et affectum deserunt. Ex hac Dei derelictione emergens damnum est Caecitas, quoad cognitionem rerum caelestium; Quemadmodum enim Sole absente, nullam rerum formam distinguimus, sed omnia obscuritatis velamine obteguntur, ut dignosci nequeant, rerumque excellentiae ponderari nequit; Sic etiam absente iustitiae Sole Christo, adeoque fidei lumine, intenebris errorum versamur, ut cognoscere res divinas omnino non valeamus; Unde veluti febricitantibus non sapit cibus; quia palatum infectum habent; Ita neque nobis, sic derelictis, manifestum evadit, quam dulcia sint eloquia Dei.

Per foedam ergo peccati ruinam, qua à Dei gratia excidimus, usque adeo caecutimus, ut nigrum album, et bonum dicamus malum. Ambulabunt ut caeci, inquit Propheta Sophonias, cap. 1. quia Domino peccaverunt, et David: Nescierunt, neque intellexerunt, in tenebris ambulant. Psal. 81. Esaias quoque cap. 59. Palpavimus sicut caeci parietem, impegimus meridie, quasi in tenebris.

FElleae bilis filia, ipso timenda nomine, atrox tyrannis Podagra! membrifraga Erinys. Ossium commissiones ut subintras, Tyrannidis regiam. ossa decurtas corpore integro, et manus privando manibus, pedibus pedes, resumptis viribus redivivos, morte enecas quottidiana. Quanta calamitas! Plumarum in eqvuleo non extendis, sed contorques miseras, ut gemitum extorqueas; aqueas compedes inicis pedibus, manibus, numquam suae restituenda libertati. Semel hospes, semper hostis; Saevitiae notas corpori inscribis tales, ut catalogo mortuorum asscribas vel vivos. Crudeliter adeo ludis cum homine, ut moriatur ante mortem, et membtis emortuis suum praecedat funus; Ignis non es; nam exstingui non potes: accendis tamen flammas; Nix non es; nam liquefierinon potes: congelas tamen in calcem aquas. Patibula erigis, ô quot! Certe subalaribus patibulis affixi sunt podagrici. Quaeris, quid sit podagricus? Est viva spirans fornax calcaria. Si patienter feratur, loco erit Purgatorii. Hic ure, hicseca, modo in aeternum parcas.

REgius Propheta de Deo loquens, inquit Ps. 111. Gloria et divitiae in domo eius, caelesti, ac terrena. Ab ipso omnia. Paupertas et honestas a Deo sunt. Deducit ad inferos, et reducit. Ditat et pauperat. Humana itaque voluntas divinae in omnibus conformanda; Haec caelum est extra caelum, ac vera vitae beatitudo. Beatus es, et bene tibi erit. Ps. 127. quisquis hanc propriae voluntatis cum divina conformationem perfecte attigaris, omniaque velut de manu Dei cupide amplexatus fueris: haec tua in hoc Orbe inferiore beatitudo erit; frueris perenni quodam gaudio, et laetita non multis nota; hac enim felicitate fruuntur homines intima familiaritate Deo coniuncti: Beatus es, et bene tibi erit. Uti autem in caelo nulla est vicissitudo, nullum (sic loquar) heri aut hodie, sed continuus quidam sibique semper simillimus aeternae voluptatis affluxus, isque invariabilis, et numquam non simul totus; Ita et ii, qui hac suae et divinae voluntatis unionem adepti sunt, iam pene immutabiles, quicquid aerumnosae vicissitudinis intercurrit, rationis imperio premunt: Omnis eorum gustus et oblectatio est Dei beneplaci beneplacitum. Quietem illorum, si forte quid incurrat, nihil est certe quod evertat. Patet in iobo. Qui confidunt in Domino, sicut mons Sion commovebitur in aeternum.

IMpavidae ad pericula mentes, suique plus nimium socurae, crebro in exitium trahuntur. Impetu insignes sunt, ad flagitia licet divertentes. Temeritate feruntur illi homines in vitii partes. Hunc affectum, cum non satis sibi cavet, sui fiducia corrumpit, cuncta despiciens, superbiae quoque malis infectus est, in iactationem proclivis. Arrogantia omnis à Deo tandem deprimitur, eiusque concitat iram praesumptio. Eiusmodi deliri sunt, in obvia se vitae discrimina praecipitantes.

Qui amat periculum, in illo peribit. Fortunae nimium confisi, pereunt tandem. Dionysius iunior Syracusis (ubi tyrannidem exercuerat) pulsus, exulavit Corinthi, ibique Ludimagistrum egit, teste Cic. Polyerates Samiorum tyrannus, post multos ridentis fortunae Zephyros, ab Orcete, Cyri praefecto, superatus, et suspendio est affectus. Quos evehit fortuna deicit:

Marius, septies Consul, qui de Iugurtha triumpharat, Cimbros et Theutones subegerat etc.

VErbum domini manet in aeternum, uti et Ecclesia eius, ceu firma petra, aeternum durat:

Nec portae inferi praevalebunt adversus eam; Innumeras quidem passa est persecutiones, non solum haereticorum plurimorum, qui eam conati sunt diversimode destruere, sed maxime passa est tribulationes, et persecutiones à Tyrannis, Infidelibus, Regibus, et Imperatoribus, non uno solum, vel duobus, sed plurimis, et per universum orbem, ut a Nerone, Domitiano, Traiano, Antonio, Severo, Galieno, Iuliano, Decio, Valeriano, Diocletiano, Maximiano, Maxentio, et aliis multis, et tamen numquam potuit prosterni, licet persecutiones non solum habuerit in temporalibus, sed et in spiritualibus. In hanc, si salvus esse velis, tibi intrandum, et in ea, usque ad vitae finem, perseverandum.

GAllina pullos suos nutrit, amat, foret, protegit. Ita Christus Gallinae se comparat; Quoties volui congregare filios tuos, quemadmodum Gallina congregat pullos suos sub alis. Diligis, Domine, ait Sapiens, Sap. XI. omnia, quae sunt, et nihil odisti eorum, quae fecisti; Omnis enim Artifex diligit opus suum. 9. Ethic. Amor vero Salvatoris cunctos mundi excedit amores:

I. Amorem naturalem, qui est inter patrem, matrem, et filium; nulla enim mater filium in tantum dilexit, quantum ipse Dominus nos amavit. Et ideo inquit Esaias c. 49. Numquid oblivisci potest mater infantuli sui, ut non misereatur filio uteri sui? et si illa oblita fuerit, ego non obliviscar tui. Ecce, in manibus meis descripsi te: Illa autem scriptura non fuit facta calamo, aut atramento artificiali, nec in charta animalis mortui; sed calami fuere clavi, atramentum sanguis eius pretiosus, scriptores perfidi iudaei ac milites, charta vero delicata ipsius caro in Cruce extensa, literae fuerunt cicatrices.

II. Amorem Matrimonialem; si enim uxor fornicatur à viro, repudiata ulterius, ut communiter, non recipitur: verum si hominis anima Christum sponsum deserit, ac diabolo adultero consentit, eam tamen Christus paenitentem recipit.

III. Amorem Socialem, qui est inter amicos; nullus enim homo pro inimico mori vellet: vix autem, qui pro amico bono: Haec tamen perfecta est Charitas: nos autem non eramus iusti, sed impii; Et tamen Christus pro nobis mori voluit.

AMor a natura homini est insitus. Ad hunc affectum si institutio recta accesserit, nihil in mortalibus magis eximium. Male nihilominus severi homines amorem aversantur, eumque foeda et enervi imagine sibi fingunt: quo nihil in humanis rebus sincerius, modo in iustis limitibus, et à virtute factis, ardens, non etiam suo incendio quae vetantur corripiat. Neque in adolescentibus tantum, aut maturae aetatis hominibus blanda illa cupiditas concitatur; sed et pueras in innoxiis sollicitat annis, ut intelligas hunc ignem dignis pectoribus pene non tam accedere, quam innasci. Nec existimes, in dispari tantum sexu hunc affectum convenire; Nam et Alcibiadem Socrates amavit, nec Lycurgus in turpem instituit disciplinam, ne quis iuvenum suo amatore vacaret. Hic amor quidam benevolentiae nexus est, quem amicitiam appellaveris; itaque AMA.

OBesquium amicos, veritas odium parit. Animalia complura Leo suum inspelaeum vocarat; approperante Lupo, petiit Leo, quonam pacto sibi regia sua probaretur? nimium quantum fetere, Lupus infit; hac veritate obiecta discerptus est Lupus miser: vulpes vero, cum se catharro laborare diceret, salva evasit; Sic etiamnum plures

Et iam veritas exulat aulis: regnat palpatio. Audax ibi, qui loqui veritatem audet. Amos 7, c. Idololatriam Ieroboae Regi exprobrans, à summo Pontifice eicitur aula et regno. Ut Balthasaro Regi Babyloniorum veritas annuntiaretur; non ausus ost Deus ei virum mittere, sed manum hominis scribentis contra candelabrum in superficie parietis aulae regiae. Dan. 5,4. Nathan Propheta Davidi nuntiasse veritatem iussus a Deo, ante alte petit exordium, quam adrem descendat: et parabola de ove pauperis caesa a divite ob luxum convivii, eum circumvenit; Lataque ab Regesententia, edixit demum: 2. Reg. 12. Tu es ille vir etc. Adeo plena est periculi functio aulicae potentiae veritatem insinuare; Quocirca bene Lucanus:

DEI mandatum est, ut se proximumque diligamus. Amor duplex est: Amicitiae, quo amamus alterum propter se ipsum: Concupiscentiae, quo amamus alium propter emolumentum exipso. Ille huic praestat: Utroque summe diligentus est Deus:

I. concupiscipili; 1. Quia Proverb. 3. Omnia, quae desiderantur, huic non valent comparari. 2. Hinc Moysi ait, Exod. 33. Ostendam tibi omne bonum. 3. Exclamat S. Anselmus: Curergo per multa vagaris, ô homuncio, quaerens bona animae et corporis. Ama unum bonum, quod est omne bonum, et satis est.

II. Amore amicitiae amandus Deus est, quia Deus est. 1. Ps. 68. Quid est mihi in Caelo, et à te quid volui super terram, Deus cordis mei, et pars mea Deus in aeternum? 2. Non vult amore profano diligi Deus: sed amore, qui sit omnia super. 3. Hinc D. Thom. in Opuic. de Amore Dei, ait: Dei proprium est, ut sit centrum totius amoris; est enim summum bonum; cui proinde debetur omnis amor.

Amandus vero est proximus, propter Deum.

MAeroramorem comitatur. Nimis, quam certum; itaque cave sis omnes pudicitiae hostes, praesertim temperandum oculis, ne in feminas, potissimum si comptulae sint, curiosius defigantur; imo, ut etiam tui ipsius minus decentem aspectum declines; Sic aegris noxios cibos, ne quidem videri sinimus, ne concupiscant. Libri quoque turpes abiciendi. Sunt homines (prope canes dixerim) ut quas obscaenitates ipsi admiserint, non pudeat, quasi foedum vomitum proicere in miseras chartas, unde alii legendo resorbeant; perinde ac si forent parum inoesti, nisi alios suis sordibus incestarent. Ita proponitur et propinatur tartareum fel sub melle, et in auro Babulonicae meretricis, miscetur praesens venenum. O calamos Syrenes! ô Leonones libellos! Venio ad imagines foedas, spectacula eo periculosiora, quo fixius diuturniusque spectari possunt. Hic est scopulus multorum foedo naufragio infamis; nam didicere, quod spectarunt. Quas habes eiusmodi imagines, perde, ne te perdant. Tandem familiaritatem cum mulieribus fuge. Hic sunt syrtes, hic scillae, hic charybdis, hic blanda exitia Syrenum, hic quicquid uspiam est castis moribus formidandum.

QUi supra pueros sapiunt, postea infra decus virilis prudentiae delirant. Equis certe, iuvencisque, in primorum annorum libertate incuriosos impetus effundere concedimus, ne tunc primum robur enascens timeat ad vincula accedere. Adeo caecae mentes, quod in ceteris animantibus videmus, in nostris pignoribus aut negligimus, aut nescimus. Neque tamen in infinita libertate primahaec aetas dimittenda est. Sit illis mediocris trreor supplicii, summa parentum reverentia, et semper, quantum sibi liceat, ignorent; Nam si procax est alicuius pueritia, nimiaque ferocai exuberat, tunc facessant lenitatis ista praecepta, tumorque, naturae vitio enascens, quem saepe parentum lenitas ad ulceris maturitatem foret, adhuc crudus ac facilis exsecetur. Hocmodolepida pueritia suae et parentum voluptati relinquetur, et, postquam expleverit stultitiam innoxiarum cupiditatum, ipsa aetas paulatim studia mutabit, radicesque virtutum adolescent, quas ipsi iam non impetu, sed iudicio amabunt. Tunc afferent ad adolescentiam, et ad crepusculum prudentiae, mentem liberam placidamque, quae ad illius lucis pulchritudinem vi suae institutionis obversa sit.

CUnctis in rebus consilium, et ratio, et prudentia adhibenda sunt. Minus praemeditate nil agendum, ni paenitere mavis;

Sero sapiunt Phryges. Post factum paenitet actum. Seneca in Lib. de 4. virtutibus, ait: Tria suntad prudentiam pertinentia: praeterita recogitare, praesentia ordinare, et futura praevidere, ideo de imprudentibus dicitur Deut. 32. Gens absque consilio est, et sine prudentia. Utinam saperent, scilicet praeterita, et intelligerent, scilicet praesentia, et novissima providerent. Tempus praeteritum recolendum, à Deo illud nobis fuisse concessum, ac proprie nostrum, certum et indultum: praesens autem ac futurum, est omnimode incertum nobis; dubium, et in solius Dei potestate situm. Praesens quod attinet, cum id adhuc divina bonitas nobis concesserit, paenitentiae ac emendationi vitae, bonisque operibus tribuendum est. Futurum attendendum, per firmum in caepto bono perseverandi propositum. Quid prodest Vineam magno labore phantasse, si ante vindemiam vites iam unis refertas, excidas et evellas. Sic plane nihil proderit nobis, quamvis multa praeclarissima praecedentibus temporibus operati fuerimus, si ante finem desistamus.

OMnium rerum sunt vices. Inversus est mundi ordo.

Virgo virum, vir feminam agere pervellet. Et currus bovem trahero perspicitur, Alter in alterius officum irrumpere, adeoque nemo sua sorte, contentus esse. Qui subest praeesse vult, atque imperare; idque totum ex vana animi elatione provenit, quae tamen deicitur deprimitruque; etenim

Humilitas exaltat. Quantum origo fontium deprimitur, tantum ascenduntipsi. Te iactas eum, qui non es; et superbis. Rideturmerito Epicurus, quodse sapientem diceret, et hoc ipso esset insipiens. Humilitas beat. Quo eam amplectimur arctius, hoc plura in nos bona confert.

NOscitur, non omnium rerum constare rationem, sed experientiam; Unde enim provenit, quod, cum tria sint lucidissima, Oloum, Argentum, et Ignis, ac nihil habeant in se nigredinis, dant tamen aliis, quae non habent; nam Oleum lucidum nigras maeulas infundit. Arge ntum candidum lineas nigras tingit; et Ignis fulgidus ligna ac paleas nigra facit? Quid est, quod paleae tantae sint catiditatis, quod poma cruda maturant, et tantae frigiditatis; quod nives media in aestate conservant, ne fluant; cum tamen calidum et frigus sint contraria, et duo contraria in eodem subiecto esse non possint? Calx, in quo ignis latet, et cum naturaliter aqua ignem exstinguat, oleumque ignem nutriat: tamen si quis aquam in calcem infundat, mox ignis latens urcre incipit, et si oleum affundatur, mox ignem illum exstinguit? Adamas ferro non frangitur, ac nullo consum itur igne, et hircino tamen fanguine mollescit. Sapiens ait: Cunctae res difficiles, non poetest homo eas explicare sermone. Quid, quod fulmen aliquando manum hominis ferit, et ramen chyrothecam, in qua manus erat, non laedit? Argentum in marsupio liquefacit, et marsupium ipsum non urit? aliquando vas percutit et confringit, et tamen vinum, quod naturae liquidae est, per tres dies, vase fracto, non fluit? Reddant rationem de his minimis, qui divina requirunt.

SApientia dolusque ac stratagemata Ducum saepius hostem, quam armatorum impetus evertit; Ob hoc variae illorum fuerunt quondam coronae, Gemmatae, Aureae, Vallares, Murales, Rostrales, Givicae, Triumphales. Summamrerum praeclare gestarum mercedem Romani existimarunt, si suos Imperatores, Duces, Equites, Antesignanos, ceterosque milites strenuos, (pro suo quemque tamen merito, dignitate, gradu, commissaque provincia) certis coronis honestarent. Triumphalis, laureis ramis baccisque circumtexta, invictis triumphatoribus offerebatur, Quibus, ut hostium victoribus et domitoribus, tota Urbe Roma, magnificis curribus et rhedis circumvectis, triumphum agere, Senatus ipsius decreto fas erat. Prius tamen edocto senatu de quinquies mille hostibus uno praelio caesis. Tribuno militum, Equitive, qui hostium obsidionem strenue sustinuissent, ab iis, qui liberati servatique fuerant, dabatur Corona obsidialis, sive graminea, omnium honoratissima, illustrissimaque. Quercies alii foliis ac fastigiis texta corona donabantur. Muralis dabatur corona ex auro conflata illi, qui primus vi atque armis hostium moenia transcendisset. Alii aliis decorabantur; nec inquirabatur, an virtute aut dolo evasissent victores.

INobedientiam ac protervorum isthaec merces tribuitur. Inhas eos angustias nonnumquam Gula redigit, inobedientia, pravaque societas otium, lusus vitiaque complura. Quare ad rectam filiorum institutionem Parenres tenentur, et nemo ignorat, quanti ad Reip. salutem, si probe curetur, et ad eiusdem perniciem intersit, si negligatur. Quemadmodum Deiiussu liberi parentibus honorem, amorem, obsequium, atque obed entiam in omnibus, quae rationi sunt consentanea, debent; ita et eiusdem summa voluntas est, ut parentes Liberis amorem praestent illos alant, bonisque moribus instituant. Ecclesiasticus ait c. 7. Filii tibi sunt erudi illos, et curva illos à pueritia illorum. Vides hic quoties, et quam serio Deus parentibus Liberorum curam imperet? Sit ergo prima ea parentibus cura, liberis non aurum, non peritura fortunae bonacumulare, sed virtute et sapientia exornare. Liberos qui ditare, potius studet, quam probos mores docere, similis est illi, quineg lecto pede calceos curat, ait Plutarchus de Liberorum educatione. Novellam et teneram adhuc arborem facile est, aut curvam in altum surrigere, aut in quancumque libet partem inflectere, cuius deinde annis roboratae vitium mutare nemo potest.

ATramenti guttae, quae candidam vestem aliquam foedant, si statim lavantur, facile delentur: quod si eas senescere sinimus, vix tolli possunt. Plantae, si in eoloco, in quo natae sunt, relinquuntur, aut nullum, aut certe amarum afferunt fructum; et ideo transponi debent, et hoc mature; quia si duriores fiunt, difficile alibi radices agere poterunt, et si agant, tenuissimae erunt, et exiguae virtut is, ita ut possint à quocumque vento avelli; Ita etiam si puer in prava illa inclinatione, in qua natus est, relinquatur, quos afferet fructus a marierunt; ideo antequam durior disciplinae et inftirutioni fiat, transponi debet, ut optimas in virtute radices agat, neque facile tentationum vent s possit avelli. Malorum filii mala depravati disciplina, rebus omnibus inutiles sunt, praeterquam quod diabolo tradantur in escam, et saepe permittit iusto iudicio Deus, ut, qui virtute non educati, cum iam grandiores sunt, parentibus parere recusent, neque canitiem eorum venerentur, quos neque Deum ipsum venerari docuere.

COrruit Veritas in platea. Inundavit mendacium. Illa est exosa Dynastis. O rem deplorandam! Potentes rerum adeo fastidire verum. Vere Comicus: Obsequium amicos, Vetitas odium parit. Unanimis est impiorum concordia ad pietatem et veritatem impugnandam. Omnia vitia contra unam virtutem conspirant, omnia falsam unam veritatem impugnant. Verum Scriptura, Libri vera annuntiant, nemini pareunt, revelant iram Dei de eoelo super omnem malignitatem hominum. Nihil ad gratiam proferunt. Non externas hominum qualitates, divitias, potentiam, formam, nobilitatem, sexum, atque id genus alia respiciunt, arguunt peccantes, Veritatem docent. Aliud nihil, quam quod sugg essit Veritas, Orbi getegunt.

NE Hercules quidem contra duos. Saepe quidem in variis regionibus eversi sunt Reges; quibus expulsis, et per verae libertatis imperitiem, devotis, successit aut caecae popularitatis imperium, aut permissa proceribus potentia, di est, multiplex, pro unico quod expulerant, regnum. Ac ut membra, quae violentia de naturali sede dimovit, non nisi per violentiam in articulos suos redeunt, ita provinciae quae hoc modo ab optimo gubernationis genere diverterant, prius errorem multis cladibus expiarunt, quam antiquae, et à se proiectae rectitudini redderentur. Subeundum itaque subeundumve iugum est, si excuti nequit. Ferendum patienter. Sustine ac patere ne patiaris. Patientia colligitrosas. Excrementicia hirundinum faece excaecatus thobias, sinistrum illum casum tulit constantissime. Quum Cambyses Rex Persarum, filium praexaspis (a quo monitus fuerat vitandae ebrietatis) sagitta confodisset, pater dolorem suppressit, atque etiam regem laudavit, ut sagittarlae artsi peritum. Cato nullis unquam. casibus est mutatus, nulli succubuit calamitati Itaque magnanimus esto, Erit.

FOrtuna vitrea est; cum splendet, frangitur. Permulti ex prospera fortuna ad humilem miseramque redacti sunt. Dionysius iunior Syracusis (ubi tyrannidem exercuerat) pulsus, exulavit Corynthi, ibique Ludimagistrum egit, teste Cic. Polycrates Samiorum tyrannus, post multos ridentis fortunae Zephyros, ab Orcete, Cyri Praefecto, superatus, et suspendio affectus est. Xerxes, qui Aegyptum subegerat, à Themistocle victus, ab Arthabano est interfectus. Mithridates rex Ponti, qui annos quinquaginta Romanos variis cladibus affecerat, Asiam occupaverat, Quintum Oppium Proconsulem, et Aquileium legatum in vinculi coniecerat, à Lucullo primum, deinde à Pompeio superatus, mortom sibi intulis. Tarquinius Superbus regno pulsus est. Horat. lib. 1. Serm.

Senior vero marius, qui septies Consulfuerat, de iugurthe triumpharat, Cimbros et Theutones subegerat, Apuleium et Glauciam seditio sos interemerat, victus à Sylla aliquandiu delituit in Minturnensium paludibus. Ovid. lib. 4. de Ponto:

AMor est pulchritudinis defiderium. Plotinus triplicem constituit pulchritudinem: quae nihil aliud est, quam gratia ex plurium concinnitate coerta; atque ea vel est in animo, ex virtutibus parta; et venustas nominatur: vel in corpore ex lineis, et coloribus simul max ma congruitate coalescnetibus; et decus est: postremosonorum iucunditas pulchritudinem reddet vel maximam. Haec pulchtitudo tres habet sensus illi subservientes, interiorem mentis oculum, corporis visum, et aurem accommodam sonis percipien dis, tactui vero nullus relinquitur locus; Valeant igitur libidinis incendia, fugertur procul intempestiva titillatio. Obscaenus namque amor hominem in alium mutat; ac saepe exuit, et b rutescat. Aestus venereus Euphrati similis est, rapidissimo et vorticoso flumini. Nefas est. Ignisest. Tali ab igne procul! Ex parva scintilla in magnum gliscit incendium. Isti sunt pauci ex innumeris, Luxuriae effectus. Momentaneum aeternum.

PRaestans est in gerenda Rep. praerogativa, possemagnis et virilibus ingeniis, quae rei familiaris angustia aut aliae difficultates premunt, propitiam manum dare, et veluti adesse Naturae implorati. Quod ut illi facere est decorum, ita nec impune possunt omittere, scilicet veltacita indignatione bonorum castigari, vel assidua exprobrantis virtutis imagine apud se hanc culpam luentes; cum enim hoc ipso attolli meruerint, quod aut sint, aut credantur, primae illius et prudentis industriae viri; quid morantur suam sortem agnoscere, et ingenii similitudine iunctos cognata charitate complecti? Nec ignorant, qui ii sint, aut unde petendi. Bene consultum generi humano, si tanta prae stantium animorum messis esset, ut, distributis inter illos rerum publ. negotiis, superessent adhuc vacui aliquot superfluo et in utili munere a Numine Orbi ponati. Multo parcius cum felicitate hominum actum, rarumque in omni aetate ac populo fuit altum ingenii a cumen, purum, aptu~que omni vitae cuicumque incubuerit, escultum disciplinis, exserta fortique verecundia natum omnia nec quid nimis audere. Illas mentes cum Optimates vocant in publicae fesicitis partem, se ipsos quidem primum, quasi illius genii participes, commendant, tum Reip. nervos addunt, numquam pulchrius, quam a Sapientibus gubernatae.

AVaritia est infelix malorum radix. Duae res, quae maxime impellunt ad maleficium; Luxuries, et Avaritia sunt, ait Cic. lib. 2. ad Heren. Val. max. l. 3. Aritia neque habendo fruitur felix; et cupiditate habendi miserrima est. S. Chrysost. in Matth. Avarit. a est it satiabilis ebrietas, iniustitiae fomes: Avarus communis omnium hostis. Hier. Avaritia est bursa Principum, cellarium latronum, rixa parentum, sibilus hominum. 1. Tim. 8. Est radix malorum omnium. S. Basilius Horn. 17. in Ditescentes: Mare terminas habet: nox leges non transgreditur: solus avarus nullum circumscribit tempus, terminum nescit: sed ignem imitando, omnia comprehendit, ac depascitur. Mich. 6. Adhuc ignis in domo impii, thesauriiniquitatis; Quaeista? mensura minor; irae plena. Claudianus ita de avaro canit:

AUgustinus Epist. 3. Avaritia~ inferno comparat: Infernos enim quantos mortuos devorat, numquam dicit: Satis est; sic, etsi omnes thesauri confluxerint in avarum, numquam satiabitur. Stroza pater avaritiae notam cuidam imponit Scauro, ubi ait: Isai. 57. Corimpii quasi mare fervens, quod quiescere non potest. Inprimis Avari. Nam Chrysostom. hom. 36. in Matth. Ut sine fluctibus maro unquam; Sic animi avarorum numquam absque turbatione. Et antiquam priora componant, alia invaserunt. Hugo de S. Vict. l. de claustro animae. Superbia clausit diabolo caelum. Gula

DUo contraria se mutuo expellunt. Canis et Felis raro concordes. Amicitia ficta ac simulata est, Fel sub melle latet. Fide, sed cui vide. Loquuntur pacem cum proximo: mala autem in cordibus eorum. Eiusmodi erat Iudae proditoris. Talis adhuc indies multorum est. Ptolemaeus Iudaeus, Abobi filius, Socerum suum Simonem, Iudaeorum principem, convivio exceptum cum duobus filiis interfecit, regnandi cupiditate. Zopyrus Persa benigne a Babyloniis exceptus, Urbem eorum Dario prodidit.

Helena Deiphobum, Troianum, cui post mortem Paridis nupserat, dormientem Graecis prodidit, foribus eius apertis, auctor Virg. Appolonius Samios, quibus erat praefectus, Philippo dedit occidendos. Boleslaus tertius Rex Bohem orum Moschonem Regem Poloniae simulatione colloquii exoculavit. Grimoaldus Pipmi Filius, Dagobertum, Sigisberti secundi filium, fidei suae post mortem patris commissum, interfecit, ut Austrasiae regnum, cui praeerat pubpillus, sibi vendicaret: Non itaque omne, quod splendet, est aurum, nec quod amicitiae nomen habet, semper est amicitia.

MAgna mortalium audacia est ac temeritas. Poetae Phaetonis arguunt temeritatem, quod patris currum acceperit regendum, quum tamen non esset idoneus auriga. Ovid. lib. 1. Trist.

Gigantes ausi sunt iovem armis lacessere, et in eum scopulos iaculari, ut volunt Mythologorum fabulae. Auctor Aethnae:

Icarus confictis à patre Daedalo pennis supra modum intumescens, ausus est mediocrem parentis volatum deserere, et in sublime niti, donec liquefactis a Sole pebnnis, praeceps deciderit in mare, Ovid. lib. 1. Trist.

HOmo proponit, Deus disponit. Resistit Deus praefidentibus in robore, et per parvum quid. Nemroth robustus gigas, ut diluvium forte aliud evitaret, turrim moliri caepit vastissimam: at Deus obstitit, quo minus perficeret: Homo, quanta moliris subinde? Sed, quia non ex, vel cum Deo, ideo retardat ea Deus. De cuius vi Psalm. 143. Tange montes, et fumigabunt. Sublime elude conatus, et in fumum abibunt. En Goliatham 1. Reg. 17. à vertice et calcem obarmatum, terorique cunctis; à lapide sternitur non magno: à morbo gigas et Rex. In exercitu Antiochi, 2. Machab. 6. ingenserat Elephas: et is ab no Eleazare suffossus corruit. Elephantinos viros casus quam levis perdit? Adamas fertur non nisi peraegre diffringiposse! ast ut unum fragmen absiliit, continuo in pulverem redigitur; Ita homo, etsi colosseus, et chalybeus; morbo tamen mortique cedit, inque pulverem collabascit.

LIbertas pretiosior auro.

In cavea non canit Luscinia. Quomodo cantabimus cantinum Domini in terra aliena? Super flumina Babylonis, illic sedimus, et flevimus, dum recordaremur tui, Sion. Intolerabilis est ervitus misera. Onus est gravissimum. Onera vero vitae sunt varia: Do hoc Ecclesiast. 40. Occupatio magna creata est omnbus hominibus, et iugum grave super filios Adam, à die exitus deventre, usque in diem sepulturae. Oneris huius pars est cerruptibilis humana. Praelatorum austeritas. Hominum malitia. Mundivanitas. Ipsa hominis vita, qua haud aliud onerosius. Onus quoque conscientiae est, nempe peccatum. Ab oncre vitae avocari tanto beneficium maius est, quanto eo gravior. Nec mirandum, inquit S. Hieron. Epist. ad amicum aegrotum, tom. 9. quod sic mortalium vita populetur in mundo; in quo nemo nascitur ridens. Malorum primitias in primis lacrimis gustamus. Primam vocem, ait Salomon. Sap. 7. similem omnibus emisi plorans, et similis est exitus. O angustam et anxium tempus vitae, ubi cum initio nominatur et finis! Itaque hinc avocari gratia est. Saeculum, ait ibidem S. Hieron. pelago comparatur; in quo rarasunt prospera, solus exitus securitatis est portus.

QUi Sophistice loquitur, odibilis est, et in omni re defraudabitur, aiunt Philsophi. Eiusmodi exstitere complures, ac parum Rei pub. adiumenti attulere: Verum artificia, longo temporis decursu comprobata plus incrementiatque utilitatis intulerunt. Abietarii, sive fabri lignarii Acupictores, id est Phrygiones, qui aurum et colores vestibus intertexunt. Actuarii, sive ab Actis Notarii, qui veloci stylo acta actionesque describunt. Acupedarii, optimi cursores. Alutarii, sutores coriarii. Amphorarii, pincernae. Apiarii. Arcarii, arcarum fabri. Architecti. Arcularii, Aucupes. Aviarii. Aurifices. Aurigae, curruum et vehiculorum ductores.Balneatores. Bractearii. Calceolarii. Calones, militum servi. Carnarii. Carnicoctores. Carpentarii. Caupones. Caellarii. Caementarii. Ceroplastae.Chirurgi, medici vulnerarii. Faenisecae.Fullones. Furnarii. Hamiotae. Helciarii. Herbarii. Institores. Lactarii. Lanarii. Laniones. Lecticarii. Librarii Lintearii. Lixae. Medicamentarii. Molendinarii. Myropolae. Navitae. Odorarii. Oeconomi. Oenopolitae. Piscarii, aliique diversarum artium cultores, usibus humanis apprime necessarii. Apage Sophista.

MOrs sequitur vitam indubitata. Omnes morimur, et quasi aquae dilabimur in terram, quae non revertuntur. Ut sidera in Oriente orta, post mille cursus ac recursus, demum in Occidente occidunt omnia; ita uno progressi ortu, occumbimus pari occasu, Sed non eventu pari. Simonides Philosopus, Plut. teste in Consolat. ad Apollon. poscenti ab se Pausania, Rege Lacedaemoniroum, sibi è Philosophia mnimosynon promeret, è quo melior evadere posset: aiebat: Hominem te, et mortalem memineris. Noverat is Regis fastum, atque animos: et huc nullum efficacius illo antidotum. Solon Athen., ad elatos Graecorum spiritus retundendos, templi Delphici valvis inscripsit: Nosce te ipsum, quis, unde, quo tendas; Nam vivendo morieris; moriendoque vives; Credimus namque, quod sicut Israelitae simul et Pharaonitae, Exod. 14. sunt Aegypto egressi: verum ad mare cum ventum, hi submersi; illi egressi sunt in terram sanctam, sine vel morbo, vel vestium attritione, ita corpora ex terra egressa, iudicii Divini mare transire habent; in quo peccatores peribunt, iusti per transibunt ad gloriam. Quales duo cum Ioseph capti, Gen. 40. ambo è carcere sunt educti, sed hic in malam crucem, ille ad pristinam dignitatem. Et vero potens est Deus nos resuscitare; Nam, qui ex nihilo creavit omnia, facilius porest idem mortuos ad vitam revocare.

MUlta verba, opera pauca. B. Iacobus cap. 1. admonens homines, ut ex divino verbo fructum perciperent, et secundum illud operarentur, admirabili quadam similitudine explicuit, quod ex eo, quia illud audientes non servarent, proveniebat, quod illud opere non exsequerentur, dicens: Estote factores verbi, et non auditores tantum, fallentes vosmetipsos; quia si quis auditor est verbi et non factor, hic comparabitur viro consideranri vultum nativitatis suae in speculo; consideravit enim se, et abiit, et statim oblitus est, qualis fuerit. Posuit similitudinem viri; quia qui sunt viri, et non femineis moribus assuefacti, si faciem in speculo aspiciant, est tam celeriter, et (ut aiunt per transennam,) ut statim obliviscantur imaginis suae illic perspectae: non ita mulier, sed prolixae se contemplatur, ac faciem secundum speculum exornat. Siquidem ergo hic S. Apostolus comparatverbum Dei speculo, advertite in eo maculas defectusque vestros, eosque corrigite, ac valde prolixe in illo vos aspicite, ac secundum illud animas vestras componite, ut fructum bonaque opera proferatis.

UNiversalisrerum omnium Dominus, quinos vocat ad observentiam suae S. Legis, est Dominus tantae nobilitatis, ut de eo dicat David. Ps. 85. Quoniam tu, Domine, suavis et mitis; et multae misericordiae omnibus invocantibus re. Tanta est eius suavitas, ut ad se nominandum, non dicatur Dominus familias, quod est nomen Maiestatis, sed Paterfamilias, ut nos confortet, ut libentissime ad eius ser vitium accedamus. Ut primum ratio nis usus illucescit, iam Deus est tecum, ne ad sathanam discedas. Sunt homines tam ducibiles ad proficiscendum in vineam sathanae, ut quamvis non vocentur, nec conducantur, aut aliquid praemii illis promittatur, omnes illuc pergant. O animae Christianae, quare non erubescitis, cum tot vocationibus non respondeatis. Perseverandum est autem in Dei servitio usque ad sinem, Vitaenim aeterna non nisi perseverantibus dabitur. Matth. 24. Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. Hanc con ditionem saepe repetit Scriptura, ut eam tanto profundius animis nostris imprimat. Corona non datur inchoantibus certamen, aut cursum, sed currentibus usque ad metam. Stabilis mane in bono proposito, atque in gratiae staru firmus. Non aliud vult Scriptura sacra, dum monet, ne simus claudicantes, ne simus ut sidera errantia, ne ut Luna mutabiles.

NOn est animal virulentius muliere mala; Hinc Ecclesiast. 29. Brevis omnis malitia super malitiam. mulieris; Unde sig nificaturus Deus, nolle se ultra misereri Israelis, Oseae mandat, ut ducat uxorem, filiamque primogenitam nominet Absque misericordia; quia non addam ultra misereri domui Israel. S. Ioannes A poc. 9. scribit se admiranda vidisse: Locustas similes equis paratis in proelium, habentes caudas similes Scorpionum, dentes Leonum, capillos mulierum, et potestas earum nocere hominibus. Obstupescendum profecto, Spiritum Sanctum, ad declarandam locustarum harum malitiam, cuncta adeo horrenda apponat, equorum saevitiam ad proelia paratorum, Scorpion um virus, dentes Leonum, ac supra caput earum capillos mulierum ut mala muliere nihil esse peius denotaret. Sapiens ac breve dictum est: Brevis omnis malitia super malitiam mulieris. Eccl. 25. Bene Comicus.

Euripides in Phaenis:

Chrys. Quid Leone saevius? Quid serpentibus aut draconibus atroncius: Sed haec animalia in malo, mulieri inferiora sunt.

Menander: Mare ignis, mulier tria mala.

HUmani generis, sicuti ceterorum omnium, praecipua in cunabulis custodia est. In arboribus raminascentes obsequuntur Agricolae: cuius ductu vel in altum enituntur, vel ad terram proni deflectunt; Ita puerorum animi, parentum velut obstetricum manibus fingi possunt. certa et in sequuturam aetatem mensura imagine.

In adolescentiam deinde productos, primamque iuventutem, ipse impetus sanguinis, viresque iam se nimis cognoscentes, prorsus immutant, et animum abripiunt per inconsultae fiduciae ac saecuritatis aestus. Tunc primum idonea deliciis aetas est, nec plus de voluptatum sensu gaudet, quam quod illas audeat impune experiri. In posterum consulere ideo nesciunt, quia adhuc crudae vires non reputant sc obnexias esse fortunae: et praeterea laetarum rerum species runc animos ita implent, ut severiori prudentiae, quae primo aspectu molesta est. in iis nihil vacet.

Excipit iuventutem stata aetas ac virilis, media inter adolescentiae praecipitia, pondusque senectutis. In hac adeo cum animo corpus viget, ut tunc demum vere hominem esse credideris.

Sed hanc denique pulcherrimam vitae partem senectus, velut aliquo aestu sensim inundans, sanguini primum, et mox ingenio, suum frigus insinuat. Omnia solent anxia nimis cogitatione versare, tam quae ipsi effugere, quam quae alios perdiderunt. Sic rerum vertitur ordo.

PEriculosum lingua membrum est; Ut verissimum sit Iac. 3. Qui non offendit verbo, hic perfectus est vir. Quo perfectior Iob: quem etsi omnibus membris percusserit sathan; non tamenin lingua. Forte ut hanc ad peccandum relinqueret potentem; Unde Iob 19. Adhaesit os meum carnimeae, et derelicta sunt tantummodo labia circa dentes meos. q. d. omnia afflicta sunt in me, sola lingua superat intacta. Forte, quia tam est periculosa, duplici eam Deus septo munivit. Plinius ait, duas in ea venas esse! una ad cerebrum, adusque cor altera pertinens; id discamus tum moderatu esse sollicitam ac difficilem: tum. orationis cum ratione et corde esse consensum oportere. Quare Eccl. 28. Verbis tuis facis stateram, et frenos ori tuo rectos: et attende neforte labaris in lingua, et cadas in conspectu inimicorum: daemonum. Freni sunt Dei amor, timor; pudor tui et hominum; silentium, secretum, detractionis odium.

Eccles. 22. metuebat Sapiens: Quis dabit oti meo custodiam; et super labia signaculum certum; ut non cadam in ipsis, et lingua mea perdat me? Plus diffidebat linguae, quam fidaret suae Sapientiae. Ac tanto sapiebat divinius.

TAndem Veritas in lucem prodit, atque omnibus conspiciendam se praebet. Exore parvulorum, quin et stultorum veritas manifestatur; Et veritas tandem omnibus praevalet. Iucunda est illa Historia, quae tertio Esdrae libro ad longum describitur, quod sc. tres Regis Darii Ephebi, quam ipso Rege, eiusque Consiliariis, ac totius regni Viris Doctissimis; disputarint, quidnam in toto universo fortissimum exsisteret; Vinum primus, alter Regem, tertius mulieres, prae omnibus autem veritatem eminere, asseruit; Veritas enim manet, et invalescit in aeternum; nec enim apud eam est accipere Personas, neque differentias, sed quae iusta sunt, facit omnibus. Benedictus Deus Veritatis. Et desiit loquendo. Et omnes populi clamaverunt: Magna est Veritas, et praevalet.