<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1" ?> 
<!DOCTYPE TEI.2 SYSTEM "http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenatools/DTD/teixlite.dtd"> 
 <TEI.2 TEIform="TEI.2">
 <teiHeader type="text" status="new" TEIform="teiHeader">
 <fileDesc TEIform="fileDesc">
 <titleStmt TEIform="titleStmt">
<title TEIform="title">Medicus Peccans, Sive Tractatus De Peccatis Medicorum.</title> 
<title type="sub" TEIform="title">Machine-readable text</title> 
<author n="Fritsch" TEIform="author">Fritsch, Ahasver</author> 
<editor role="editor" TEIform="editor">Fritsch, Ahasver</editor> 
</titleStmt>
 <editionStmt TEIform="editionStmt">
<edition TEIform="edition">XML version, markup prototype, December 1999</edition> 
 <respStmt TEIform="respStmt">
<name TEIform="name">Ruediger Niehl</name> 
<resp TEIform="resp">markup</resp> 
</respStmt>
</editionStmt>
 <publicationStmt TEIform="publicationStmt">
<publisher TEIform="publisher">Camena</publisher> 
 <address TEIform="address">
 <addrLine TEIform="addrLine">
<anchor n="http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenahist/fritsch06" type="href" id="fritsch06" TEIform="anchor" /> 
</addrLine>
</address>
</publicationStmt>
 <notesStmt TEIform="notesStmt">
<note type="href" place="unspecified" anchored="yes" TEIform="note">http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenahist/</note> 
<note type="pathname" place="unspecified" anchored="yes" TEIform="note">fritsch06</note> 
<note type="filename" place="unspecified" anchored="yes" TEIform="note">fritschmedicus.html</note> 
<note type="titleimage" place="unspecified" anchored="yes" TEIform="note">s001.html</note> 
<note type="srcfile" place="unspecified" anchored="yes" TEIform="note">fritschmedicus.xml</note> 
<note type="imgpath" place="unspecified" anchored="yes" TEIform="note">fritsch06/jpg</note> 
<note type="imgtype" place="unspecified" anchored="yes" TEIform="note">html</note> 
</notesStmt>
 <sourceDesc default="NO" TEIform="sourceDesc">
<bibl default="NO" TEIform="bibl">Norimbergae : Apud Wolfgangum Mauritium Endterum, 1684.</bibl> 
</sourceDesc>
</fileDesc>
 <encodingDesc TEIform="encodingDesc">
 <editorialDecl default="NO" TEIform="editorialDecl">
<p TEIform="p">Regeln fuer die Texterfassung 03/2001</p> 
</editorialDecl>
 <refsDecl doctype="TEI.2" TEIform="refsDecl">
<p TEIform="p">not necessary</p> 
</refsDecl>
</encodingDesc>
 <revisionDesc TEIform="revisionDesc">
 <change TEIform="change">
<date TEIform="date">10 May 2005</date> 
 <respStmt TEIform="respStmt">
<name TEIform="name">Ruediger Niehl</name> 
<resp TEIform="resp">markup</resp> 
</respStmt>
<item TEIform="item">typed text - structural tagging complete - no semantic tagging - no spell-check</item> 
</change>
</revisionDesc>
</teiHeader>
<text>
<gap id='GR'/>
<gap id='GE'/>
<front>
<pb id='s001'/>
<titlePage><titlePart>
<hi>I. N. I.</hi>
AHASVERI FRITSCHI
MEDICUS PECCANS,
<hi>Sive</hi>
TRACTATUS
<hi>De</hi>
PECCATIS
MEDICORUM.
<hi>NORIMBERGAE</hi>,
Apud WOLFGANGUM MAURITIUM
ENDTERUM.
<hi>Anno M DC LXXXIV</hi>.
</titlePart></titlePage>
<pb id='s003'/>
<div type='preface'>
<head>PRAEFATIO AD LECTOREM.</head>
<p><hi>CUm hactenus varios conscientiae casus, certis conclusionibus comprehensos, pro Principe Aulico, Ministro et Consiliario, Advocato, Notario, Scholari, Praeceptore, ac milite proposuerimus, qualem qualem hanc nostram operam ob utilitatem suam, multis optimis Viris gratissimam fuisse vidimus; cumque eorum nonnulli nos hortarentur, ut</hi>
<pb id='s004'/>
<hi>in hac <reg orig='utilissimâ'>utilissima</reg> morali <reg orig='materiâ'>materia</reg> quantum per negotia publica liceret, pergeremus, visum est, de PECC ATIS MEDICORUM, more nostro, breviter hic agere. <reg orig='Publicè'>Publice</reg> namque inter esse iudieavimus, peculiari libello hanc materiam tractare, et iunioribus cumprimis Medicis ostendere, in quibus casibus conscientiae laesionem cavere debeant.</hi></p>
</div>
</front>
<body>
<div1 id='FrMN.01' n='1' type='book'>
<pb id='s005' n='5'/>
<head><hi>I. N. I.</hi> TRACTATUS <hi>De</hi> PECCATIS MEDICORUM.</head>
<div2 id='FrSB.01.01' n='1' type='chapter'>
<head>CONCLUSIO I. <hi>Peccat is, qui artem medicandi, quam numquam didicit, <reg orig='temerè'>temere</reg> exercere audet.</hi></head>
<p>ARs artium est, et Scientia scientiarum Medicina, ut ut vulgus hominum aliter iudicet. Verissimum enim, quod Medicorum Princeps Hippocrates, in Aphorismo 1. scribit: <foreign lang='GR'>bi/os braxu\s2 te/xnh makra\, kri/s1is2 xaleph\, pei=ra s1falerh\</foreign>. <hi>Vita brevis, ars longa, iudicium difficile, experientia</hi>
<pb id='s006' n='6'/>
<hi>periculosa</hi>. Est enim Medico necessaria totius naturae contemplatio, et universae Philosophiae cognitio, Non enim boni Medici est, vulgari rerum cognitioni, fallacibusque nonnullis experimentis confidere, sed in totius naturae adyta acri iudicio penetrare, ac primum elementa elementorumqueve transmutationes, et varias permixtiones contemplari, animae naturam, vires, functiones singulas, considerare, admirabilem totius humani corporis fabricam, singularium partium structuram, conformationem, situm, consensum, usumqueve exlicare, et animo comprehendere; hinc morbos, morborumqueve omnium causas, et accidentia, sive symptomata, explicare, accuratequeve dignoscere, et quaecumque latent in corpore humano manifestare, quae futura sunt, praevidere. Deinde; singulis exploratis, ut sanitas integra conservetur, amissa vel labefacta recuperetur, morbi
<pb id='s007' n='7'/>
morborumqueve causae è corpore submoveantur, praeter exquisitam methodi medendi cognitionem, singularem experientiam et prudentiam, requiritur, ut omnium rerum naturas viresqueve quatenus salutares, aut perniciosae sint, acri iudicio exploret, et cognoscat, ut herbarum stirpium, omniumqueve <reg orig='terrâ'>terra</reg> nascentium, quadrupedum, volucrum, insectorum species et qualitates expendat, metallorum, mineralium, lapidum, gemmarum omnium naturam viresque inquirat, omnesqueve maris divitias et scrutetur et cognoscat. <reg orig='Aëris'>Aeris</reg>, aquarum, regionum, ventorumque, spirantium, et horum naturam, mores consuetudinemqueve perpendat, siderum motus, motuumque varias vicissitudines contempletur, et observet, caelo futuras temporum mutationes praevideat et cognoscat. D. Ioh. Freitag. <hi>Noct. Medic. c. 2.</hi> Non eget, <hi>ait Galenus</hi>, demonstratione, eum, qui <reg orig='probè'>probe</reg> arte <reg orig='medicâ'>medica</reg>
<pb id='s008' n='8'/>
usurus sit, <hi>oportere esse Philosophum</hi>, nisi velit esse veneficus, et artem in contrarium scopum usurpare. Ex hisce, ad oculum pater, <reg orig='quàm'>quam</reg> laboriosa, et difficilis medicandi ars sit, <reg orig='adeò'>adeo</reg>, ut non satis quis monstrosam medicastrorum multit udinem, ac temeritatem admirari possit. Medicos enim ubiqueve <reg orig='ferè'>fere</reg> se <reg orig='hodiè'>hodie</reg> profit entur, qui ne hilum vel pilum honi eruditiqueve Medici possident, stentorei scilicet Circulatores, Crumenimulgae, Agyrtae, Chirurgi, Fatidiei, Uromantes, Empirici, Clysteriferi, Pharmacopoei, Rec eptarii, Sacrilegae, Anus, Sortilegae Lamiae, Praestigiatores, Magi, mercatores depauperati, Pastores superstitiosi, aeditui maleferiati apellae Iudaei, prodigiosi Paracelsistae, furiosi Cabalistae, et ut compendio dicam, nullum <reg orig='ferè'>fere</reg> hominum genus est, quod non alat rivalitatem cum Medicis, nec <reg orig='tàm'>tam</reg> proiectae quispiam sortis est, qui non ali quid artis medicae se tenere,
<pb id='s009' n='9'/>
persuasus sit, aut impuris eandem spurcisqueve manibus contrectare erubescat. Freytag. <hi>d. tr cap.</hi> 1. Sunt itaque <reg orig='hodiè'>hodie</reg> ex magni Hippocratis <reg orig='sententiâ'>sententia</reg>, <foreign lang='GR'>oi( i)atroi\ fh/mh| men polloi\, e)/rgw| de\ pa/gxu baioi\</foreign>; <hi><reg orig='Famâ'>Fama</reg> quidem, et nomine multi Medici, re autem <reg orig='ipsâ'>ipsa</reg>, et opere <reg orig='valdè'>valde</reg> pauci.</hi> In proverbium abiit: <hi>Plus esse medicastrorum in <reg orig='Germaniâ'>Germania</reg>, <reg orig='quàm'>quam</reg> muscarum in Armeni1a, Iactant se Medicos, quivis idiota Sacerdos, Iudaeus, Monachus, Histrio, rasor, Anus, Miles mercator, cerdo, nutrix, et arator, lamia, decoctor, pharmacopola, magus.</hi></p>
<p>Deplorandum autem est, artem hanc praeclarissimam passim ita prostitutam iacere; nullius enim artis, ut Pontanus quondam dixit, tot sunt artifices, <reg orig='quàm'>quam</reg> illius. P. Heig. p. 2. <hi>quaest.</hi> 26. n. 37. In <reg orig='culpâ'>culpa</reg> autem sunt Magistratus, qui vagam ac <reg orig='publicè'>publice</reg> perniciosam licentiam medicandi non <reg orig='coërcent'>coercent</reg>, et <foreign lang='GR'>a)paideu/tous2</foreign>,
<pb id='s010' n='10'/>
et verae artis prorsus ignaros, impostores è <reg orig='Republicâ'>Republica</reg> expellunt. <reg orig='Sanè'>Sane</reg>, <reg orig='quàm'>quam</reg> perniciosa iustitiae in Republ. <reg orig='Christianâ'>Christiana</reg> rabularum forensium, <reg orig='tàm'>tam</reg> perniciosa sanitati hominum medicastrorum numerosa multitudo. Nemo autem dubitet, eiusmodi medicastros artem medicam, quam non <reg orig='didicêre'>didicere</reg>, <reg orig='temerè'>temere</reg> exercentes, graviter peccare: Vocationis enim metam transgrediuntur, <reg orig='imperitiâ'>imperitia</reg> <reg orig='suâ'>sua</reg> audaci morbos non <reg orig='tàm'>tam</reg> tollunt, quam fovent, et augent, pro incolumitate aegrotantium levem gerunt curam, nihil pensi habentes, eluctentur, et emergant ex morbo aegroti, nec ne: Praeterea optimis ac probatissimis Medicis, impedimento sunt, ne illi, ut velint, artem suam cum fructu exercere possint. Videant igitur medicastri, quomodo aliquando rationem Deo red dituri sint artis, quam absque <reg orig='legitimâ'>legitima</reg> vocatione <reg orig='temerè'>temere</reg> <reg orig='exercuêre'>exercuere</reg>. Pium quidem est ac iustum,
<pb id='s011' n='11'/>
Christianum Christiano, vicinum vicino laboranti consilium dare, ac cum iudicio opem ferre, sed Medicum agere, et in alienam messem falcem mittere, nec pium, nec tutum, nec licitum. <reg orig='Sanè'>Sane</reg> si Medicaster <reg orig='imperitiâ'>imperitia</reg> <reg orig='suâ'>sua</reg> hominem occiderit, ut <reg orig='saepissimè'>saepissime</reg> fit, numquam tranquillam conscientiam habere poterit. Concludimus igitur, peccare Medicastrum, qui medicandi artem exercendo causam morti dederit, peccare aegrotum, consilio et <reg orig='operâ'>opera</reg> Medicastri, excluso Medico perito, utentem, peccare Magistratum, Medicastros in <reg orig='Republicâ'>Republica</reg> tolerantem. In Ducatu <reg orig='Würtenbergico'>Wurtenbergico</reg> omnes ab arte <reg orig='medicâ'>medica</reg> exser <reg orig='cendâ'>cenda</reg> prohibentur, qui eam non <reg orig='didicêre'>didicere</reg>. <foreign lang='GE'>Würtenb. Land-Ordn.</foreign> <hi>tit.</hi> 51. ubi ita cavetur: <foreign lang='GE'>Alle und jede, so in der Artzeney nicht ordentlich studiret, noch ihrer Geschicklichkeit von den</foreign> Universi <foreign lang='GE'>taten, sondere Zeugnisse, oder mitgetheilter</foreign> Graduum <foreign lang='GE'>gnugsame Uhrkund haben, sollen sich in
<pb id='s012' n='12'/>
unserm Hertzogthum ohne unser Erlauben und Zulassen Leib-Artzeney zu über, und Artzeney zu geben, gäntzlich enthalten.</foreign> In Ducatu Saxo-Gothano similis Constitutio publicata est, quae habetur <foreign lang='GE'>in der Landes-Ordn.</foreign> <hi>tit.</hi> 6. cuius verba inter alia haec sunt. <foreign lang='GE'>Wir wollen ernstlich un~ nicht allein bey nahmhafster Geld-sondern auch nach Gelegenheit schwerer Leibs-Straffe, und hierneben sonderlich, bey Verlust alles dessen, was zu dergleichen Curen gehörig, gebieten, daß niemand, wer der auch seyn mag, sich unterstehe, den Leuten, weder um Geld, oder Geldes Werth, Geschencke, oder Verehrung, oder auch umsonst Artzney in den Leib zu geben, auch die Obrigkeiten, und sonderlich Nähte in Städten, keinen, der sich Artzeney-Eingebens gebrauchet, unter ihnen dulden, er habe denn seine Lehre, Kunst, und Geschicklichkeit von einer</foreign> <reg orig='Universität'>Universitat</reg>, <foreign lang='GE'>oder gelehrten Aertzten glaubwürdige Kundschafften und Zeugnisse.</foreign> Pharmac opoeis non
<pb id='s013' n='13'/>
licere praxin medicam exercere, ordinatio provin cialis Bavarita cavet. Vid. <foreign lang='GE'>Bäyrisch Land-Recht</foreign> <hi>lib. 3. tit. 11. art.</hi> 3. <foreign lang='GE'>Es sollen die Apothecker für sich selbst und ohne Erlaubniß der</foreign> Docto<foreign lang='GE'>ren sich nicht unterstehen, die Leute zu</foreign> curi<foreign lang='GE'>ren, selbst</foreign> Recept<foreign lang='GE'>e zu ordnen, und das Amt eines</foreign> Doctoris <foreign lang='GE'>zu gebrauchen; doch was bekannte und gemeine Artzeneyen seyn, mögen sie dieselbe, auf Begehren, wol aus geben, wenn es solche Artzeneyen seny, daben keine sondere Gefabr.</foreign> Add. D. Amman. <hi>Med. Crit. cas.</hi> 65. Si eiusmodi Ordinationes salutares <reg orig='hodiè'>hodie</reg> <reg orig='meliùs'>melius</reg>, <reg orig='quàm'>quam</reg> <reg orig='vulgò'>vulgo</reg> fit. observarentur, tot peritorum Medicorum querelae, de pessimo abusu artis medicae <reg orig='minimè'>minime</reg> audirentur.</p>
<pb id='s014' n='14'/>
</div2>
<div2 id='FrSB.01.02' n='2' type='chapter'>
<head>CONCLUSIO II. <hi>Peccat Medicus, qui absque implor atine divini Numinis curationem aegroti adgreditur.</hi></head>
<p>TAm necessaria Christiano Medico pietas, <reg orig='quàm'>quam</reg> scientia: harum virtutum fulcimento destitutus, parum, aut nihil artis, quam profitetur, usu proficiet. D. Ioh. Freitag. <hi>Noct. Medic.</hi> c. 2. ubi <reg orig='rectè'>recte</reg> pietatem potissimam in Medico virtutem esse dicit. Mallem ego à pii Medici manu pharmacum accipere, <reg orig='quàm'>quam</reg> ab impio, etiam experientissimo Archiatro. Pro felicissimis Medicis ii habendi sunt, qui animorum non minus, <reg orig='quàm'>quam</reg> corporum student integritati, deque pietate, et virtute sinceriori complectenda <reg orig='apprimè'>apprime</reg> sunt solliciti. Probent alii insignem circa aegrotorum curam,
<pb id='s015' n='15'/>
laborem, et in dustriam, alii constantiam in periculis, in conficiendis Pharmacis celeritatem, in providendo consilium, miroque rerum usu sese commendent ceteri: omne tamen punctum illi tulisse videntur, qui <reg orig='bellâ'>bella</reg> <reg orig='istâ'>ista</reg> medica copulatione nihil prius ducunt, atque antiquius, illum immensae suavitatis favum, <hi>piet atem scilicet flagrantiorem</hi> cum spsis suis medicinalibus aquis destillantes, Dn. Theoph. Spizelius. <hi>Amicus noster tr. de infelici Liter ato, commonef. 33.</hi> §. 5.</p>
<p>Peccat <reg orig='ergò'>ergo</reg> Medicus, qui absque piis precibus, et ita illotis quasi manibus, arti suae fidens curam aegroti suscipit. Necessum enim ante omnia est. ait laudatus Freitagius <hi>cit. loc.</hi> cum Divini Numinis imploratione Medicinae usurpandae exordium facere, ut et Medicinam facienti, et remediis à Deo, in usum humanae fragilitatis, ex terrae gremio ubertim conditis, et <reg orig='benignè'>benigne</reg> prosusis,
<pb id='s016' n='16'/>
<reg orig='legitimè'>legitime</reg> utenti divina opituletur benedictio: Nam</p>
<lg>
<l><hi>Ni Deus adfuerit, viresque infuderit herbis,</hi></l>
<l><hi>Quid rogo, dictamnus, quid <reg orig='panacéa'>panacea</reg> iuvat</hi>? Heurnius.</l>
</lg>
<p>Cogitet Medicus illud Gentilis: <hi>A Iove principium</hi>; quin potius illud Apostoli Christi: <hi>Omnia quaecumque facitis, hoc facite in nomine Domini nostri Iesu Christi, gratias agentes Deo per illum.</hi> Multi Medici, teste <reg orig='experientiâ'>experientia</reg>, mali sunt Christiani; <reg orig='internâ'>interna</reg> Medic orum quorundam Religio nulla, de Natura, eiusque viribus ita loquuntur, ac scribunt, ut ab atheismi suspicione vix sese liberare possint, <reg orig='undè'>unde</reg> <reg orig='ferè'>fere</reg> in proverbium abiit <hi>Religio Medici.</hi> Et Belgae, è tribus Medicis duos esse atheos, dicere solent. Quod tamen impietatis crimen resutavit Drelincurt, Anatomiae Prof. Lugdunensis, in Orat. Doctorali, <reg orig='quâ'>qua</reg> Medicos iugi Dei operum consideratione, atque
<pb id='s017' n='17'/>
contemplatione permotos, ceteris hominibus Religioni adstrictiores esse, demonstratur. Notabilia sunt verba Auctoris cuiusdam anonymi, quando scribit: <foreign lang='GE'>Die wahre</foreign> Philosophia <foreign lang='GE'>und</foreign> Medicina <foreign lang='GE'>muß mit der heililigen Schrifft und wahrer</foreign> Theologia <foreign lang='GE'>eine</foreign> Concordantz <foreign lang='GE'>und</foreign> Harmoniam <foreign lang='GE'>haben, sonstist in der Natur kein wahrer Grund, und kan nimmermehr warhafftig</foreign> demonstri <foreign lang='GE'>ret werden. Die wahre</foreign> Medic in <foreign lang='GE'>ist eine Gabe daß höchsten GOttes, wie die wahre</foreign> Theologia <foreign lang='GE'>lehret die Erkäntniß der Seelen-Kranckheiten, und auch ihre wahre</foreign> Medicin. <foreign lang='GE'>Wer nun beyder wahren</foreign> Medici<foreign lang='GE'>nen zugleich ein Erkenner und Besitzer ist, der ist ein vollkommener Artzt, der weiß auch, daß es Warheit sey, daß der Furcht GOttes der wahren</foreign> Medicin <foreign lang='GE'>Anfang sey, als der Weisheit. Und welcher ohne Furcht GOttes und ohne Liebe daß Nächsten, nur um eiteler Ehre und Geitzes willen, ohne Erkäntniß der beyden</foreign>
<pb id='s018' n='18'/>
Medici<foreign lang='GE'>nen, eine oder beyde zugleich darvon angreifft, der ist ein Mörder, und nicht ein Artzt, und gehet nicht zur rechten Thür hinein, sondern durch gräbet das Dach, und kömmt, daß er stehle und morde. Erstiehlet erstlich GOtt seine Ehre, indem er sagt: Diß habe ich durch meine Vernunfft erobert, und diß ist der grosse Titul, den ich mir zu meinem Lob und Ehre erbauer. Da doch der rechte</foreign> Medicus <foreign lang='GE'>weiß, daß er ohne die Gnade GOttes arm, elend, blind und bloß sey, bekennet daß er alles von GOtt habe, und daß er sonder seiner Barmhertzigkeit nichts könne und wisse. Ja er weiß, als hat er die höchste</foreign> Medicin <foreign lang='GE'>in der Hand, so ist doch ein HErr daß Lebens, daß Todes, und der Gesundheit, und daß Zeit und Stunden in Gottes Hand stehen, darinnen einer genesen oder sterben soll. Dieweil Er ein HErz und Schöpffer aller Dinge, darum giebt er GOtt die Ehre, und theilet seine Gaben der</foreign> Medicin <foreign lang='GE'>mit Furcht nnd Zittern aus,
<pb id='s019' n='19'/>
flehende zu dem grossen GOtt, um seinen Segen, und danckende ihm dafür, wenn das Werck seiner Hände einen glücklichen</foreign> Effect <foreign lang='GE'>thut. Er bittet GOtt um Erleuchtung, er suchet mit Arbeiten, im Schweiß seines Angesichts, er klopffet an mit Seufftzen, auf daß ihme die Pforten der Natur aufgethan werden, und also rechnet er sich mcht, daß er Herz und Meister sey, sondern sagt: GOtt sey der HErr, er aber sein Knecht und Handlanger. Ihme gebühret keine andere Ehre und Lohn, als eines Handlangers, aber GOtt gebühret Danck, Lob, Ehr und Preis, für seine Gnade. Er stiehlet, zum andern, dem</foreign> Patien<foreign lang='GE'>ten das Geld aus dem Seckel, und ermordet ihn endlich noch darzu seinen Leib. O Elend! O Jammer! Ich muß noch etwas sagen, anlangend die</foreign> Medicin, <foreign lang='GE'>daß etliche meynen und sagen: Hätten wir nur gute</foreign> Medicin (<foreign lang='GE'>weil sie wol sehen, daß alles daran gelegen, und daß Schwatzen von der Kranckheit und das Lesen vieler
<pb id='s020' n='20'/>
Sophisten nicht hilfft) sie wollten alsobald alles ohne</foreign> Faut curi<foreign lang='GE'>ren. So sage ich, daß zwar alle Handwercker sagen können: Wo ich lebe und gesund bin, will ich, heute oder worgen, daß oder diß wachen; aber ein</foreign> Medicus <foreign lang='GE'>kan bey den höchsten</foreign> Arca<foreign lang='GE'>nen der Natur solches nicht thun Thut ers, so ist es eine Vermessenheit, und kan des</foreign> Patient <foreign lang='GE'>um seinet willen gestrafft werden, denn den Segen zu geben oder zu nehmen, das ist GOttes. Denn wo diß wäre, daß alles</foreign> infallibiliter <foreign lang='GE'>helffen müste, ohne</foreign> Excepti<foreign lang='GE'>on, so wäre die Natur über GOtt oder selbst GOtt, und die</foreign> Medic in <foreign lang='GE'>widerstünde auch allen Straffen und Plagen Gottes; (da doch, wo eine. Straffe GOttes ist, und Gott den</foreign> Patienten <foreign lang='GE'>unterweilen durch Kranckheiten will in Himmel haben, du ihn, indem es GOtt zuliesse, und er von deiner</foreign> Medicin <foreign lang='GE'>gesund würde, in die Hölle brächtest) darum muß ein</foreign> Medicus <foreign lang='GE'>wol zusehen, und seiner</foreign> Medicin Effect <foreign lang='GE'>wol wissen, damit, wo er
<pb id='s021' n='21'/>
mercket, daß die Kranckheit eine Straffe GOttes, er bey Zeit abscheide. Hiermit will ich nicht einem jeden die Thür aufgemacht haben, der eine betriegerische</foreign> medicin <foreign lang='GE'>hat, an statt einer gesegneten, daß er denn wolle sich damit ausreden, als würde der Krancke von GOtt gestrafst. Ach nein, du</foreign> Ignorant, <foreign lang='GE'>du weissest noch lange nicht, was eine gesegnete</foreign> medicin <foreign lang='GE'>sey. Zu dem weissest du das kennzeichen nicht, daraus man erkennet, obs eine Plage oder nicht, oder ob die Kranckheit zum tode oder Gesundheit gelangen werde.</foreign></p>
</div2>
<div2 id='FrSB.01.03' n='3' type='chapter'>
<head>CONCLUSIO III. <hi>Peccat Medicus, qui aegrotum accedens eum non monet, ut ad Deum respiciat, nec spiritualem animae curam negligat.</hi></head>
<p><hi>FIli mi,</hi> inquit Syracies, <hi>cap. 32. ne te neglexeris in infirmitate</hi>
<pb id='s022' n='22'/>
<hi><reg orig='tuâ'>tua</reg>, ora Deum, et ipse curabit te, Avertere à peccato, et ab omni delicto, munda cortuum, et da locum Medico, etenim illum Dominus creavit.</hi> Et Sanctus Apostolus Iacobus <hi>cap. 5. Infirmatur quis in vobis, inducat presbyteros Ecclesiae, et orent super eum, ungentes eum oleo in nomine Domini, et oratio fidei salvabit infirmum, et alle viabit eum Dominus, ut convalescat.</hi> Haec pius medicus aegroto inculcare, eumqueve monere debet, ut suas preces publicis Ecclesiae pro incolumitate <reg orig='suâ'>sua</reg> periclitante, ardenti zelo coniungat. <reg orig='Melè'>Mele</reg> autem facit Medicus, si hoc pietatis officium neglexerit. Vid. D. Freitag. <hi>Noct. Medic. c. 2.</hi> Aegrotabat Asa, Rex Iudaeorum, dolore pedum vehementissimo, et nec in <reg orig='infirmitatè'>infirmitate</reg> <reg orig='suâ'>sua</reg> quaesivit Dominum, sed magis in Medicorum arte confisus est. <hi>2. Paralip. 16.</hi> Id Divina Scriputara <reg orig='maximè'>maxime</reg> in Rege illo, <reg orig='aliàs'>alias</reg> iusto, improbat. medicis enim uti
<pb id='s023' n='23'/>
quidem licet, <reg orig='primò'>primo</reg> tamen corde paenitenti ad supremum Medicum, Deum confugere debemus, petentes, ut immissa mala tollat, et rogantes, ut Medicorum consiulia gubernet et secundet: <reg orig='aliàs'>alias</reg> Medicina non feliciter cedet, etiamsi valetudinem promissione Dei ad tempus recuperemus. Osiand. <hi>in h. l.</hi> Hoc Asae Regis exemplum medicus aegroto proponat, et ut animae salutis curam habeat, moneat.</p>
<p>Add. D. Arnold. mengering. <hi>Scrutin. Consc. cap. 5. q. 115.</hi> ubi inquit, medici <foreign lang='GE'>fragen sich, ob sie die Krancken und</foreign> Patienten, <foreign lang='GE'>bey ihrer Erforderung und Rahts-Ersuchung, zuför derst und vor allen Dingen erinnert und angemahnet, hierunter aufs erste auf GOtt zu sehen, und traun dessen Hülffe und Gnade zu suchen und bitten, ohne welche kein menschlicher Raht, Hülffs-Mittel und Artzney etwas fruchtbarlich schaffen und würcken möge?</foreign> Olim in Consilio generali
<pb id='s024' n='24'/>
Innocentius III. Pontifex hanc constitutionem fecit: <hi>Cum infirmitas corporalis nonnumquam ex peccato provenita, dicente Domino languido, quem sanaverat: Vade, et amplius noli peccare, ne deterius aliquid tibi contingat. Praesenti decreto statuimus, et <reg orig='districtè'>districte</reg> praecipimus medicis corporum, ut <reg orig='cùm'>cum</reg> eos ad infirmos vocari contigerit, ipsos ante omnia moneant, et inducant, ut Medicos advocent animarum, ut, postquam fuerit infirmo de spirituali salute provisum, ad corporalis medicinae remedium salubrius procedatur, cum causa cessante cesset effectus. Hoc quidam inter alia huic causa de dit edicto, quod quidam in aegritudinis lecto iacentes, cum eis à Medicis suadetur, ut de animarum salute disponant, in desperationis articulum incidunt, <reg orig='undè'>unde</reg> facilius mortis opericulum incurrunt. Si quis autem Medicorum huius nostrae constitutionius, postquam per Praelatos</hi>
<pb id='s025' n='25'/>
<hi>locorum fuerit publicata, trans gressor exstiterit, tamdiu isab ingressu Ecclesiae arceatur,m donec pro trans gressione huiusmodi satisfecerit competenter. Cap. 13. extr. de poenit. et remiss.</hi> <reg orig='Ceterùm'>Ceterum</reg> constitutionem hanc P. Gregorius Tholosanus <hi>Syntag. Iur. univ. lib. 18. c. 25.</hi> ad hunc causum restringit, si aegrotus gravi infirmitate, quae non indigeat celeni remedio, adfligatur, ut tunc infirmum Medicus ante omnia ad confessionem inducat.</p>
</div2>
<div2 id='FrSB.01.04' n='4' type='chapter'>
<head>CONCLUSIO IV. <hi>Peccat Medicus, qui pro salute corporis aliquid aegroto suadet, quod cum periculo animae coniunctum est.</hi></head>
<p>CAveat Medicus, ne aegrotanti quid suadeat faciendum, quod conscientiam ipsius laedere possit. In Concilio generali, cuius verba
<pb id='s026' n='26'/>
referuntur <hi>in cap. <reg orig='Cùm'>Cum</reg> infirmitas 13. extr. de ponit. et remiss.</hi> ita cautum legitur. <hi><reg orig='Cùm'>Cum</reg> anima sit <reg orig='multò'>multo</reg> pretiosior corpore, sub interminatione anathematis prohibemus, ne quis Mecicorum pro corporali salute aliquid aegroto suadeat, quod in periculum animae convertatur,</hi> v. g. Si iuveni, pro expellendo corrupto semine illicita Venus suadeatur: si turpis libidinis incentiva praebeantur, si Philtra commendentur, abortus promoveantur etc. Vid. D. Mengering. <hi>Scrut. consc. c. 10. q. 127.</hi> Meibomius <hi>in comment. ad iusiur. Hippocr. p. 134. et seqq.</hi> Non enim facienda mala, ut <reg orig='indè'>inde</reg> eveniant bona. Melius est, centies mori, <reg orig='quàm'>quam</reg> semel contra Deum peccare.</p>
<pb id='s027' n='27'/>
</div2>
<div2 id='FrSB.01.05' n='5' type='chapter'>
<head>CONCLUSIO V. <hi>Peccat Medicus qui plus arti suae quam divinae benedictioni confidit.</hi></head>
<p>REperiuntur non pauci Mecisorum Filii, qui in curandis morbis, arti ac experientiae suae plus fidunt, quam divinae benedictioni, cum tamen cogitare debeant illud Apostolicum: <hi>Nec is qui plantat, nec is qui rigat, est aliquid, sed Deus, qui dat incrementum.</hi> Medicus igitur non arti et eruditioni suae <reg orig='vebntosâ'>vebntosa</reg>, uti solent pleriqueve, <reg orig='arrogantiâ'>arrogantia</reg> secundos reiexitus assignare, nec sibi plus, <reg orig='quàm'>quam</reg> divinae benedictioni confidere debet. Freitag. <hi>Noct. Medic. c. 2.</hi> Quando Medicus felicem curam sibi adscribens exclamat: HOC EGO FECI! tunc fiunt FECES. Impius est talis Medicus, et in Creatorem suum iniurius, qui ita cogitat vel loquitur.
<pb id='s028' n='28'/>
Species quidam idoloatriae est virtutem, artem, scientiam suam admirari, nec soli Deo donorum omnium largitori, suum sibi felicem curae successum adscribere. Conscientiae igitur examinandae <reg orig='gratiâ'>gratia</reg>, <reg orig='saepè'>saepe</reg> laudatus Theologus. Scrutin. <hi>consc. cap. 5. q. 117.</hi> Mecicis hoc proponit: <foreign lang='GE'>Ob sie den glücklichen Fortgang ihrer Cur und Practic ihnen selbst zugeeignet, ihrer Kunst, Geschickliczkeit, Erfahrung, Sorgfalt und</foreign> Dexteri<foreign lang='GE'>tät zugeschrieben, und also GOtt seine Ehre geraubet und abgeschnitten; da sie doch vielmehr dencken und sagen sollen: Es heilet sie weder Kraut noch Pflaster, sondern dein Wort, HErr, welches alles heilet.</foreign> <hi>Sap. 16.</hi> <foreign lang='GE'>GOtt der HErr selbst ist der beste Artzt, der auch von ihnen um Gedeyen anzuruffen, und bey glückseliger Cur zu preisen.</foreign> O <reg orig='quàm'>quam</reg> pauci sunt Medici, qui feliciter <reg orig='finitâ'>finita</reg> aegroti <reg orig='curâ'>cura</reg> grates ex sincero pectore Deo dicunt, et gratia <reg orig='divinâ'>divina</reg> sese indignos aestimant.</p>
<pb id='s029' n='29'/>
</div2>
<div2 id='FrSB.01.06' n='6' type='chapter'>
<head>CONCLUSIO VI. <hi>Peccat Medicus, qui aegroto ebrius medicamenta praescribit.</hi></head>
<p>HOminem aegrotum curare, eique medicamenta proescribere, non levis res est, ideoqueve cum <reg orig='curâ'>cura</reg>, ac <reg orig='vigliantiâ'>vigliantia</reg> curatio instituenda. Reperiuntur Medici, qui ebrietati dediti, ac vino obruti non dubitant Pharmaca aegrotantibus praescribere, dequibus non nun quam dicitur, <foreign lang='GE'>daß sie beym Rausche die besten</foreign> Recepte <foreign lang='GE'>schreiben;</foreign> quemadmodum de quodam Advocato ebrioso dicebatur: <foreign lang='GE'>Wenn er einen guten Rausch habe, die besten</foreign> Concepte <foreign lang='GE'>mache.</foreign> Sed in Medico id <reg orig='minimè'>minime</reg> probandum. Medici, ait D. Freitag. <hi>Noct. Medic. c. c. 2.</hi> Temperantiae sint dediti, vigilantes, et á flagitiis insolentioribus alieniores, <reg orig='imò'>imo</reg> nesuspectos, quidem esse fas est. Divina enim benedictio
<pb id='s030' n='30'/>
flagitiosis, et vitam vitiosam agentibus (inter quos etiam ebriosi recensentur) novercatur. Tale sit vitae Medici institutum, ut quavis nec essitate flagitante, aegrorum suorum fidelem curam <reg orig='circumspectè'>circumspecte</reg> gerere possit. <hi>Non enim,</hi> teste Medicorum Principe, Galeno, <hi>quemquam industrium esse licet, quise vino obrunat, ventrique indulgeat.</hi></p>
</div2>
<div2 id='FrSB.01.07' n='7' type='chapter'>
<head>CONCLUSIO VII. <hi>Peccat Medicus, qui aegroto persuadet, se intra tot dies vel horas morbum <reg orig='citò'>cito</reg> curare velle.</hi></head>
<p>QUemadmodum Advocatus peccat, qui <reg orig='temerè'>temere</reg> Clientisuo victoriam litis promittit, <reg orig='cùm'>cum</reg> tamen dubius ac anceps esse soleat litis eventus. <hi>l. quod debetur 15 ff. de pecul.</hi> Vid Tr. nost. <hi>de peccat. Advoc. conclus. 3.</hi> ubi diximus id rabularum
<pb id='s031' n='31'/>
forensium proprium esse, quos Menochius <hi>fumi-venditores,</hi> et Knichenlus, <hi>Chimicos</hi> appellat. menoch. <hi>2. A. I. C. cas 544.</hi> Knichen. <hi>de Sax. non provoc. Iure c. 3. n. 64.</hi> Ita etiam Medicus pecat, qui aegrotanti cert issimam sanitatem hoc die vel <reg orig='horâ'>hora</reg> futuram promittit. D. Mengering. <hi>Scrutin. consc. cap. 5. q. 118.</hi> ubi ita scribit: Medici <foreign lang='GE'>und Aertzte fragen sich, ob sie sich unterwunden und vermessen, auf ihre Künste, Proben, und</foreign> Experimenta <foreign lang='GE'>so sehr verlassen, daß sie gewissen Zeit, Ziel, Tag oder Stunde gesetzt, darinnen sie der oder jener Kranckheit können abhelffen, und ihrer Cur erwünschten</foreign> Success <foreign lang='GE'>unfehlbar, und augenscheinlich</foreign> demonstri<foreign lang='GE'>ren und erweisen wollen, als hätten sie es eben an einem Schnürlein, und könnten mit ihrem</foreign> Process <foreign lang='GE'>nicht einer Haar breit fehlen und umschlagen, da sie doch alles in GOttes Hand stellen und schliessen sollten. Solche Großsprecher und Praler giebt es auch manch es mal unter
<pb id='s032' n='32'/>
den</foreign> Medicis, <foreign lang='GE'>die sich vermessen und verlauten lassen, innerhalb so viel Tage als Wochen wollen sie</foreign> Tertian-Quartan-<foreign lang='GE'>Fieber oder eine andere Kranckheit zu Grunde</foreign> curi<foreign lang='GE'>ret haben; verständige und gewissenhaffte</foreign> Medici <foreign lang='GE'>aber erkennen hierunter, daß es alles an GOttes Willen, Segen und</foreign> Benedicti <foreign lang='GE'>on, und keinesweges an ihrer Kunst und Dienst gelegen.</foreign> <reg orig='Optimè'>Optime</reg> <reg orig='longâ'>longa</reg> ex praxi scribit D. Freitag. <hi>quaest. Medicinal. 7.</hi> <foreign lang='GE'>Es kan ein</foreign> Medicus <foreign lang='GE'>durch äusserliche Erwegungen und vernünfftige Muthmassungen sehr offt betrogen werden, weilder Mensch, als die kleine Welt, das Allerwunderbahreste unter den Wunderbahren ist, daß der Artzt in Heilung der Kranckheit ofst vermeynet zum Ende seyn, wenn erkaum angefangen, und steckt ein verborgener Butz dahinden, das ihm nicht hätte traumen können, daß also die Kranckheit wider deß Artzts Verhoffen sich verlängert; denn der</foreign> Medicus <foreign lang='GE'>hat nicht GOttes Segen, deß</foreign> Patien<foreign lang='GE'>ten
<pb id='s033' n='33'/>
Natur, der Artzneyen Krafft, und der Umstehenden Fleiß in allen Zugehörigen in seiner Hand, daß er seines Gefallens nach damit könnte schaffen, sondern er muß nach dem Lauff der Natur, nach deß</foreign> Patien<foreign lang='GE'>ten</foreign> Constituti<foreign lang='GE'>on und Beschaffenheit der Kranckheit bandeln.</foreign></p>
</div2>
<div2 id='FrSB.01.08' n='8' type='chapter'>
<head>CONCLUSIO VIII. <hi>Peccat Medicus, qui me dicando artibus magicis vel super stitiosis utitur.</hi></head>
<p>PRo infallibili <reg orig='sententiâ'>sententia</reg> et hypothesi aeternum non subverten <reg orig='dâ'>da</reg> ponit, cum aliis Medicis, D. Ioh. Freit agius, <hi>Noct. Medic c. 38. <reg orig='Quòd'>Quod</reg> omnia subsidia Diabolica sint fraudulenta, animaeque et corpori <reg orig='adeò'>adeo</reg> perniciosa, ut nemo sanae mentis, et pietatis propriae salutis studiosus ea appetere possit.</hi> Permittit quidem Deus ad probandum Christianum ut
<pb id='s034' n='34'/>
interdum per sacrilega remedia laiquid opis sentiant aegri, qui facilius <reg orig='posteà'>postea</reg> Diabolo credunt. Sed qui Religionem Christianam custodire desiderat, <reg orig='totâ'>tota</reg> animi virtute illa contemnat necesse est, S. Augustinus, <hi>de Tempor. Serm. 241.</hi> Mecicus <reg orig='sanè'>sane</reg>, qui in curatione morborum magicis, vel superstitiosis artibus utitur, <reg orig='gravissimè'>gravissime</reg> contra Deum, proximum, et conscientiam suam peccat; Magicam enim, et superstitiosam curam, Germanas esse sorores, multis probat supra citatus Achiater <hi>d. tr. c. 39.</hi> quod utraque impia, illicita, damnata, et <reg orig='seriò'>serio</reg> prohibita, <reg orig='eò'>eo</reg> duntaxat differant, <reg orig='quòd'>quod</reg> in <reg orig='magicâ'>magica</reg> curatione, intercedat <hi>manif esta,</hi> in <reg orig='superstitiosâ'>superstitiosa</reg> <reg orig='verò'>vero</reg>, <hi>tacita</hi> cum Diabolo consensio, et confoederatio. Utraque easdem materias, instrumenta et ritus, ut cara cteres, verba, herbas, amuleta, et similia usurpat, quae natura sua illam efficaciam, quam usurpat, à Magis,
<pb id='s035' n='35'/>
Daemonum vi adquirunt et praestand. Sunt itaqueve <reg orig='tàm'>tam</reg> in curatione <reg orig='Magicâ'>Magica</reg>, <reg orig='quàm'>quam</reg> <reg orig='superstitiosâ'>superstitiosa</reg> <reg orig='tantùm'>tantum</reg> sacramenta Diaboli, in quibus ille non res ipsas, aut earum qualitates viresqueve naturaliter insitas spectat, sed id <reg orig='tantùm'>tantum</reg> agit, ut per eas animos et mentes hominum stringat, illaqueet, et decipiat, quasi non possit iuvare, aut nocere, nisi per eiusmodi superstitioso ritu res usurpatas. In <reg orig='utrâque'>utraque</reg> denique curatione, <reg orig='magicâ'>magica</reg>, et <reg orig='superstitiosâ'>superstitiosa</reg> vera fides à vero omnipotente Deo ad Satanam, res frivolas, et creaturas convertitur. Vid. Navarrus <hi>in Manuali cap. 11. n. 35.</hi> ubi ait: Peccat, qui ob sanitatem alicui restituendam applicat, quod <reg orig='nullâ'>nulla</reg> virtute ad sanan dum pollebat. Dn. Mengering. <hi>Scrutin consc. c. 5. q. 82. et 83. et q. 116.</hi> <foreign lang='GE'>Ob</foreign> Medici <foreign lang='GE'>im Namen GOttes, und auf seine Hülffe und</foreign> Providentz, <foreign lang='GE'>ohne Aberglauben und</foreign> Superstiti<foreign lang='GE'>on, ihre</foreign> Recep<foreign lang='GE'>te verschrieben?</foreign> Haec impietas
<pb id='s036' n='36'/>
(ait Osicander <hi>in cap. 2. Danielis</hi>) <reg orig='hodiè'>hodie</reg> etiam inter Christianos reperitur. Quidam enim medicandi scientiam venditantes, admiscent multa impia, superstitiosa, Magica et commercium cum Diabolicis (quos ipsi. <hi>Spiritus familiares</hi> vocant) habent. Tales impostores, et ii etiam, qui eorum <reg orig='operâ'>opera</reg> utuntur, Deo sunt abominahiles. Huius modi enim artes in lege <reg orig='Divinâ'>Divina</reg> <reg orig='severissimè'>severissime</reg> prohibitae sunt. <hi>Lev. 20.</hi> <reg orig='Piè'>Pie</reg> scribit laudatus Freitagius <hi>Medic. quaest. 4.</hi> <foreign lang='GE'>Es ist weit besser mit GOtt kranck seyn, als mit dem Teuffel gesund. Und wie der lehrer</foreign> Chrysostomus <foreign lang='GE'>Christlich sagt: Ein wahrer Christ soll tausendmal lieber sterben, als daß er sein leben durch Zauberey und unordnetliche Mittel erhalten wollte.</foreign> <reg orig='Potiùs'>Potius</reg> mors homini Christiano subeunda, <reg orig='quàm'>quam</reg> vita ligativis redimenda. Idem Chrysostomus, <hi>Serm. 7. de Fato:</hi> Aegrotis ita consulit: Si quis bonus Medicus est,
<pb id='s037' n='37'/>
potionemqueve dat, accipienda, nec <reg orig='curiosè'>curiose</reg> inquirendum, qualis ea sit, sed habenda, uti sanitati conducens. Sin <reg orig='verò'>vero</reg> veneficus est, Magus, incantator, non <reg orig='modò'>modo</reg> non inquiren dum, qualis sit, sed etiam vox fugienda.</p>
</div2>
<div2 id='FrSB.01.09' n='9' type='chapter'>
<head>CONCLUSIO IX. <hi>Peccat Medicus, qui pauperibus consilium et opem suam denegat.</hi></head>
<p>OPera pietatis et misericordiae à quovis Christiano, et sic etiam à Medico exiguntur. Quicumque igitur Medicus, pauperi consilium suum imploranti negat, contra legem charitatis Christianae peccat. Quemadmodum enim Praeceptores Christiani pauperculis pueris gratuitam institutionem, Advocati Christiani patrocinii beneficium paupertate pressis Clientulis, sic Medici Christiani pauperibus aegrotis
<pb id='s038' n='38'/>
consilium et medicamenta denegare, <reg orig='minimè'>minime</reg> debent. Vid. Tr. nost. <hi>de peccat. Advoc. concl. 5.</hi> Alsted. <hi>Theol. Catech. p. 89.</hi> Medicus, inquit, examinet conscientiam suam, num pauperes, quod iudicabat non esse solvendo, recusaverit invisere, vel adire. Et D. Mengering. <hi>Scrutin. consc. cap. 11. q. 121.</hi> Medici <foreign lang='GE'>fragen sich, ob sie arme nothdürfstige Leute um deß wegen, daß sie von ihnen so viel Geschencke und Belohnungen nicht zu gewarten gehabt, Raht- und Hülff-los gelassen, ihnen ihre Dienste und Cur verweigert und abeschlagen? Derer sind viel in der Welt, so der Christlichen Liebe gegen den armen Nächsten wenig achten.</foreign> In memoriam Medicus sibi revocet exemplum illius Samaritani, qui vulnera iacentis ex <reg orig='misericordiâ'>misericordia</reg> fideliter curabat, illudqueve monente ipso Salvatore Christo, <reg orig='piè'>pie</reg> sequatur.</p>
<pb id='s039' n='39'/>
</div2>
<div2 id='FrSB.01.10' n='10' type='chapter'>
<head>CONCLUSIO X. <hi>Peccat Medicus, qui à divititibus mercedem, ex pacto maiorem, <reg orig='quàm'>quam</reg> par est, extorquet.</hi></head>
<p>FIdeli Medico debetur Sostrum, sive ab aegroto promissum fuerit, sive non, sive is morbum curaverit, sive non: Neque enim semper in Medico est, allevetur, ut aeger: sufficit, si iuxta artem medicam Medicus suum impleverit officium. Quod si patiens <hi>Sostrum</hi> Medico neget, per ingratitudinem eum peccare, dubium non est. Peccat autem ipse Medicus, si ex pacto maiorem extor queat à divite mercedem, <reg orig='quàm'>quam</reg> par est. Alstedius <hi>Theol, Catech. pag. 89.</hi> <foreign lang='GE'>Es ist ein Geitz,</foreign> inquit Spangenbergius <hi>in cap. 1. Tom. conc. 10.</hi> <foreign lang='GE'>wenn einer mehr Besoldung nimmet, und vom Herrn auszwinget, denn er
<pb id='s040' n='40'/>
mit guten Gewissen verdienen kan.</foreign> Vid. Tract. nost. <hi>de peccat. Advoc. concl. 36.</hi> In hac et laboris et industriae ratio habenda, cum regimine charitatis Christianae. An <reg orig='verò'>vero</reg> Medicum oporteat curationem ordiri à mercede`dubitatur. Vid. D. Amman. <hi>Med. Critic. discurs. 9.</hi> ubi in adfirmativam inclinat. Nam, inquit, Hippocrates. <hi>lib. Parngel. §. 4.</hi> hocsudere videtur his verbis: Curare oportet de <reg orig='constituendâ'>constituenda</reg> mercede, si enim inceperis à mercede, aegroto huiusmodi cogitationem inducis, <reg orig='quòd'>quod</reg> videlicet ipso relicto, nonabibis; sin <reg orig='verò'>vero</reg> non pactus fueris, <reg orig='quòd'>quod</reg> ipsum negliges, et de quibusdam in rem praesentem, non monebis. Distinguit tamen ibi inter morbos <hi>chronicos,</hi> et <hi>acutos</hi>, in illis licet pacisci, in his <reg orig='verò'>vero</reg> non item, utpote, qui <reg orig='celeberrimè'>celeberrime</reg> à principio ad statum moventur, et melius est, ut servatis exprobaret, si quid commiserunt contra gratitudinem, <reg orig='quàm'>quam</reg> ut
<pb id='s041' n='41'/>
letaliter affectos praeconturbet. Verum iurisprudentia nostra eiusmodi pacta <reg orig='indistinctè'>indistincte</reg> improbat, nec pietas Christiana, ac rationabilis consuetudo ea admittere videtur. Sic, si medicus, dum aegrum curat, eundem compulerit, ut ei possessiones suas contra bonam fidem venderet, praeses provinciae factum <reg orig='coërcere'>coercere</reg>, itemqueve restitutionem iubere debet. <hi>Ulp. in l. 3. de var. et extr. cognit. l illicitas de offic. Praesid. l. si per impressionem ff. quodmet. causa.</hi> P. Greg. Thol. <hi>Syntag. iur. univ. lib. 18. 6. 25. n. 5.</hi> Et Imperator Valens ait, <hi>pati se Medicos potissimum publicos capere, quae sani offerunt, non ea, quae periclitantes pro salute promittunt l. Archiatri. 9. C. de Prof. et. Medic. lib. X.</hi> Praeterea in exigendo sostro omnis abesse debet acerbitas apud Patientes modestos, quod ipsum etiam consultius esse duxit Hippocrates, quem laudat Ammannus <hi>cit. loc.</hi> <reg orig='Ceterùm'>Ceterum</reg> quomodo
<pb id='s042' n='42'/>
Medicus se gerere debeat in accipiendo praemio vid. Rodericus à Castro, <hi>in Medico-Politico lib. 3. c. 21.</hi> add. de Sostris, ordinatio medicinalis Francof. <hi>Tit. de Medicis p. 6 et 7.</hi> Meibom. <hi>in Commentar. ad Iusiur. Hippocrat. p. 91. et seq.</hi> ubi de nimii et iniusti sostri posiulatione. Excidit aliquando per ebrietatem avaro Medico pessima vox. <foreign lang='GE'>Er führe seine</foreign> Patient<foreign lang='GE'>en wie die Ketten-Hunde.</foreign></p>
</div2>
<div2 id='FrSB.01.11' n='11' type='chapter'>
<head>CONCLUSIO XI. <hi>Peccat Medicus, qui aegrotum, cuius curationem semel suscepit, <reg orig='temerè'>temere</reg> deserit.</hi></head>
<p>QUemadmodum Advocato permissum non est, absque sufficienti <reg orig='causâ'>causa</reg> in medio litis Clientulum suum deserere. Tr. nost. <hi>de peccat. Advocat. concl. 37.</hi> Ita Medico non licet aegrotum, cuius curationem suscepit, ex taedio, vel <reg orig='aliâ'>alia</reg>
<pb id='s043' n='43'/>
improbabili <reg orig='causâ'>causa</reg> deserere. Pietati Christianae eiusmodi desertio prorsus est contraria, quamvis <reg orig='sortè'>sorte</reg> aegrotus, cui res angusta domi, non sufficiens Sostrum Medico praestare possit. Semper potior habenda ratio piae aequitatis et Christianae dilectionis, <reg orig='quàm'>quam</reg> rigidioris iuris. Medicus semper cogitet illud servatoris: <hi>Quodcumque vultis, ut faciant vobis homines, eadem et vos facite illis.</hi> Quid <reg orig='verò'>vero</reg>, si aegrotus Medico non satis fidat, vel si impatiens fuerit? Nec hisce casibus deserendus, sed fratri imbecillo ex lege charitatis condonandum quid est; patienter supportanda proximi onera.</p>
<pb id='s044' n='44'/>
</div2>
<div2 id='FrSB.01.12' n='12' type='chapter'>
<head>CONCLUSIO XII. <hi>Peccat Medicus, qui per imperitiam aegroto Medicamenta applicat.</hi></head>
<p>QUamvis docto et fido Medico eventus mortalitatis imputari non possit, <reg orig='cùm'>cum</reg> omnes aegrotantes sanitatirestituere, <reg orig='impossibilè'>impossibile</reg> sit, et in Medicina perpendendum sit, quid fieri, non <reg orig='verò'>vero</reg> quid sequi debeat. Aristot. <hi>lib. 1. Topic. cap. 3.</hi> Sitamen Medicus aliquid <hi>per imperitiam</hi> commisit, id ei imputandum: praetextu enim humanae fragilitatis delictum decipientis in periculo homines in noxam esse non debet, ait Ulpianus IC. <hi>in l. illicit. 6. §. Sicutimedico de offic Praesid</hi> Nemo enim affectare id debet, quod scit, vel intelligere debet, suam infirmitatem vel imperitiam alii periculosam fore: Caius <hi>in l. idem Iuris §. mulionem</hi>
<pb id='s045' n='45'/>
<hi>ad L. Aquil l. imperitia d. R. I. l. damni de damno inf.</hi> et Proculus ait: Si medicus servum <reg orig='imperitè'>imperite</reg> secuerit, vel ex locato, vel ex L. <reg orig='Aquiliâ'>Aquilia</reg> competere actionem <hi>l. qua actione 8. §. fin. ad L. Aquil. l. Si quis fundum locati.</hi> Vinc. Caroc. <hi>de locat. tit. de Medico.</hi> Et Caius idem iuris esse ait, si medicamento perperam usus fuerit <hi>d. l. idem iuris ad L. Aquil.</hi> Mors aegri ex Medici <reg orig='inscitiâ'>inscitia</reg> <reg orig='rectè'>recte</reg> imputatur eidem Alphenus <hi>in l. Si ex plagis 53. ad L. Aquil.</hi> Non tamen ordinaria, sed <hi><reg orig='extraordinariâ'>extraordinaria</reg></hi>, sive <reg orig='arbitrariâ'>arbitraria</reg> <reg orig='poenâ'>poena</reg> Medici imperitia punitur. Iul. Clar. <hi>in §. homicidium n. 17.</hi> refert, per imperitiam medicando causam morti praebentes exilio vel interdictione faciendi deinceps medicinam punitos esse. P. Heigius, quendam qui se Paracelsi discipulum professus quidem, periculosos morbos curandos susceperat, <reg orig='elusâ'>elusa</reg> <reg orig='operâ'>opera</reg> et morte <reg orig='insecutâ'>insecuta</reg> relegatione temporali
<pb id='s046' n='46'/>
punitum ait. Heig. <hi>p. 2. q. 26. n. 57.</hi> ubi addit interesse Rei publicae, <reg orig='tàm'>tam</reg> grande scelus impunitum non relinqui. Add. Mengering. <hi>Scrutin. consc. cap. 9. q. 105.</hi> ubi ait: Medici <foreign lang='GE'>und Leib-Aertzte fragen ihr Gewissen, ob sie aus Unverstand oder Unerfahrenheit eine Cur vorgenommen,</foreign> Recept <foreign lang='GE'>und Artzney verschrieben und verordnet, so den</foreign> Patienten <foreign lang='GE'>mehr schädlich, ja wol gar tödtlich gewesen? Es kan auch wol geschickten und erfahrenen Aertzten offtmals fehlen, die doch die mancherley Art der Pflantzen und Krafft der Wurtzeln wol erkundiget haben,</foreign> <hi>Sap. 7. v. 20.</hi> <foreign lang='GE'>Da denn sie wol entschuldiget seyn, weil bey aller Cur und</foreign> Medicin <foreign lang='GE'>an GOttes Segen auch am meisten gelegen, nach der Schrifft,</foreign> <hi>1. Cor. 3. v. 7.</hi> <foreign lang='GE'>Hergegen wo man aus Unwissenheit,</foreign> Imprudentz <foreign lang='GE'>und Unerfahrenheit solcherley</foreign> Media <foreign lang='GE'>und</foreign> Medicamenta appliciret, <foreign lang='GE'>die</foreign> ratione, qualitatum, symptomatum etc. <foreign lang='GE'>dem</foreign> Patient<foreign lang='GE'>en mehr <reg orig='schädlich'>schadlich</reg> und <reg orig='tödtlich'>todtlich</reg>
<pb id='s047' n='47'/>
seyn, so werden dieselben,</foreign> in epti et imperiti medicantes, <foreign lang='GE'>an daß Nächsten Schaden, Leid und Todes-Gefahr schuldig.</foreign> In medico enim duo requiruntur: Peritia rei medicae et prudentia, ut exploratis omnibus circumstantiis <reg orig='rectè'>recte</reg> ad hibeat remedia. <reg orig='Undè'>Unde</reg> <reg orig='omninò'>omnino</reg> in quintum ecalogi praeceptum, et conscientiam impingit incuria Medicorum, iuniorum <reg orig='praeipuè'>praeipue</reg>, <reg orig='parùm'>parum</reg> Doctorum, et minus sedulorum, qui <hi><reg orig='officiosissimè'>officiosissime</reg></hi>, <reg orig='Senecâ'>Seneca</reg> teste, <hi>multos occidunt.</hi> Menger. <hi>d. l.</hi></p>
</div2>
<div2 id='FrSB.01.13' n='13' type='chapter'>
<head>CONCLUSIO XIII. <hi>Peccat Medicus, qui negligens est in cur atione aegroti.</hi></head>
<p>MEdicorum vitia ex tribus causis <reg orig='ferè'>fere</reg> oriri, <hi><reg orig='imperitiâ'>imperitia</reg>, <reg orig='negligentiâ'>negligentia</reg>,</hi> et <hi><reg orig='avaritiâ'>avaritia</reg></hi>, ait: Ioh. Gryphiander. <hi>Oecon. legal. lib. 1. c. 16. n. 424.</hi> Quemadmodum <reg orig='verò'>vero</reg>
<pb id='s048' n='48'/>
Medici imperitia culpae adnumeratur, ac L. <reg orig='Aquiliâ'>Aquilia</reg> vindicatur <hi>l. Si Servus 27. p. 18. ad L. Aquil. l. 7. §. ult. de offic. Praesid.</hi> ita etiam Medici negligentia, quando is susceptam curationem, ut nonnumquam fit, negligenter administrat. Ne simplex putetur negligentia Medici, observanda est Regula: negligentiam appellari dolum, et peccatum mortale in illis, qui ex officio ad diligentiam obligantur. Cravert. <hi>cons. 132. col. 2. Gloss. in l. 8. ad si Aquil.</hi> scribit: Teneri Medicum de <reg orig='culpâ'>culpa</reg> ante factum, non providendo, in facto, <reg orig='malè'>male</reg> secando, et post factum, dimittendo. Caius <hi>in d. l. 8.</hi> idem iuris esse ait, si medicamento perperam usus fuerit, sed et qui <reg orig='benè'>bene</reg> secuerit, et curationem dereliquerit, securus non erit, sed culpae reus intelligitur sive gratis, sive mercede ductus operas suas adhibuerit. <hi>Gloss. in d. l.</hi> Vid. Caroc. <hi>de locat part. 4. q. 36.</hi> Ne igitur Medicus per negligentiam suam
<pb id='s049' n='49'/>
vel etiam praecipitantiam, dum morbi causam non satis diligenter investigat, aegrotanti noceat, ac conscientiam suam vulneret, <reg orig='memoriâ'>memoria</reg> teneat verba pii ac cordati Medici, D. Iohannis Freitagii, quem <reg orig='saepiùs'>saepius</reg> in hoc tractatu laudavimus, quae in quaestione medicin ali septima leguntur: <foreign lang='GE'>Daß nemlich GOtt eben sowol deß Patienten Blut von deß Artzts Sand fordern wolle, wo er nicht über deß Patienten Leib wachen werde, sowol ers von dem Prediger fordert, der über dessen Seele nicht wachet.</foreign> Si hoc verum, uti est verissimum, mirum est, tot medicastros reperiri, <reg orig='intrepidè'>intrepide</reg> absque <reg orig='ullô'>ullo</reg> vindictae divinae metu medicantes.</p>
<pb id='s050' n='50'/>
</div2>
<div2 id='FrSB.01.14' n='14' type='chapter'>
<head>CONCLUSIO XIV. Peccat Medicus, qui tempus curationis ob maius lucrum protrahit.</head>
<p>AVaritia omnibus Medicastris familiaris est, <reg orig='undè'>unde</reg> Apuleius eos <hi>lucripetas</hi>, appellat, qui etiam mercedes à mortuis expetunt, et faciunt reditus, dum tempus curationum extrahunt, suntqueve ipsis morbis graviores. Parthen. litig. <hi>lib. 5. cap. 6. n. 4.</hi> <reg orig='Quâ'>Qua</reg> de re ita scribit Plinius Iunior <hi>in princip. librisui.</hi> Frequenter mihi in peregrinationibus accidit, ut propter meam, aut meorum infirmitatem varias Medicorum fraudes experirer, quibusdam vilissima remedia ingentibus pretiis vendentibus: aliis, quae curare nesciebant, cupiditatis causa suscipientibus, quosdam <reg orig='verò'>vero</reg> comperi, hoc genere grassari, ut languores, qui paucissimis diebus vel etiam horis
<pb id='s051' n='51'/>
possint repelli, in longum tempus extraherent, ut aegros suos diu haberent in reditu, saevioresqueve ipsis moribs exsisterent etc. Huiusmodi tamen crudelitas, quae mortem trahit, propriaest sectoribus, et vulnerum Medicis. Qualis Arthagatus Medicus Romae propter crudelitatem <hi>vulnerarius</hi> dictus, item carnifex, ab urendi secandiqueve <reg orig='saevitiâ'>saevitia</reg>. Godofr. <hi>in l. 4. §. 2 ad L Cornel. de Sicar.</hi> Ut igitur <reg orig='gravissimè'>gravissime</reg> peccant Advocati processum litis ob pecuniarium quaestum protelantes. Vid. Tract. <hi>de peccat. Advocat. concl. 30.</hi> Ita non <reg orig='minùs'>minus</reg> peccant Medici, curam aegroti <reg orig='studiosè'>studiose</reg> vel per negligentiam protrahentes vid. Iuramentum Medici, in quo haec leguntur verba: <foreign lang='GE'>Daß der</foreign> Medicus <foreign lang='GE'>memanden durch seine Kunst die Kranckheit aufziehen und verlängern wolle.</foreign></p>
<pb id='s052' n='52'/>
</div2>
<div2 id='FrSB.01.15' n='15' type='chapter'>
<head>CONCLUSIO XV. <hi>Peccat Medicus, qui in morbo periculoso alium in arte peritum Medicum admittere recusat.</hi></head>
<p>DE Medicis plerisque verum est, quod de <reg orig='Poëtis'>Poetis</reg>, et Oratoribus Cicero scribit: <hi>Neminem horum esse, qui quemquam meliorem, <reg orig='quàm'>quam</reg> se arbitretur.</hi> D. Freitagius <hi>Noct. Medic. cap. 15.</hi> <reg orig='Indè'>Inde</reg> est, quod <reg orig='saepè'>saepe</reg> Medicus, etiam rogante aegroto, <reg orig='minimè'>minime</reg> pati velit, ut ei alius in curatione adiungatur, vel alterius consilium in morbo periculoso petatur; Quod tamen in Medico <reg orig='minimè'>minime</reg> probandum, conscientiam ille suam laedit, si nimium arti ac peritiae suae fidens alium excludat, et aegrotus morte abripiatur. Hoc ipso, ait laudatus Archiater, artem medicam suspectam reddunt vulgo censenti,
<pb id='s053' n='53'/>
altercantes, et aemulantes Medicos nequaquam artem regulis veritatis munitam habere. Diffidentia <reg orig='sanè'>sane</reg> erga Medicum in aegroto <reg orig='minimè'>minime</reg> probanda, non tamen semper ex diffidentis alterius Medici consilium desiderat aegrotans. Experientia docet, et optimos ac peritissimos Archiatros in <reg orig='curâ'>cura</reg> falli, ac errare posse, cur igitur dubitet Medicus, aegroti curae suae commissi desiderium, absque praegnanti <reg orig='causâ'>causa</reg>, hac in re implere? <reg orig='Vulgò'>Vulgo</reg> quidem dicitur: <hi>Multitudo Medicorum perdidit Regem;</hi> id tamen universale non est, <reg orig='aliàs'>alias</reg> frustra collegia ac consilia Medicorum in aulis Principum instituerentur. Potest equidem alterius Med i ci sententia contraria aegrotanti magis nocere, <reg orig='quàm'>quam</reg> prodesse, id tamen non est perpetuum. Summatim dicendo: Consulat Medicus in hac re conscientiam suam, videatqueve quid faciendum vel omittendum, ne pravo affectu obrutus contra Deum et
<pb id='s054' n='54'/>
aegrotantem peccet. In iuramento Medicorum continentur haec verba: <foreign lang='GE'>Da die Krancken neben mir auch andere</foreign> Doctores <foreign lang='GE'>gebrauchen wollen, daß ich mir solches nicht entgegen seyn lasse, sondern mit denselben so mir zugeordnet werden, hieraus freundlich</foreign> conferi<foreign lang='GE'>re</foreign>.</p>
</div2>
<div2 id='FrSB.01.16' n='16' type='chapter'>
<head>CONCLUSIO XVI. <hi>Peccat Medicus, qui <reg orig='pecuniâ'>pecunia</reg> corruptus aegrum veneno tollit.</hi></head>
<p>DOlendum maxime est inter Christianos eiusmodi flagitia perpetrari, quae etiam infideles ac Barbari horrent.</p>
<p>Non novum est, Medicos <reg orig='pecuniâ'>pecunia</reg> corruptos, veneno, vel alio modo enecasse aegros, quos sanare debebant. Exempla occurrunt apud Latherum <hi>de Censu lib. 3. c. 21. n. 60.</hi> Et de Iudaeis Medicis apud
<pb id='s055' n='55'/>
Magerum, <hi>de Advocat. armat. cap. 8. n. 227.</hi> Novissimum exemplum hoc ipso anno, et mense quo haec scribimus, vidit Muscovia, in perfido quondam Medico aulico, magnum Ducem, quem Czar appellitant, veneno tollente. Relationis verba haec sunt: <foreign lang='GE'>Es haben sich wider deß Czars Leben einige Grosse zusammen verschworn, um selbigen Gifft beyzubringen, wozu sich auch die Gelegenheit fügte, indem zwey von Hof-</foreign>Medicis <foreign lang='GE'>sich einiger von den Groß-Fürsten versprochenen Wolthaten verleiten lassen, aber wegen deß Verzögerns der Erfüllung ungehalten waren. Als nun solches von einigen der Mit-Verschworenen gehöret worden, haben sie ihnen ihr Verhalten entdeckt, und selbige endlich auch ohne grosse Mühe darzu beredet. Funde demnach der eine von denen</foreign> Medicis, <foreign lang='GE'>Daniel genannt, sich ein, und weil er mit dem Czar, welcher grosses Vertrauen zu ihm hatte, sehr</foreign> fa miliar <foreign lang='GE'>war,</foreign>
<pb id='s056' n='56'/>
praesen<foreign lang='GE'>tirte er ihm einen sehr schönen und wegen sonderlicher Grösse raren Apffel, den er mit einem auf einer Seiten vergissteten Messer durchschnitte, und nach Landes Gewohnheit, (so darininnen bestehet, dem Czarn nichts zu</foreign> offeri<foreign lang='GE'>ren, man muß denn selber die erste Probethun die eine Helffte aufaß, die andere aber dem Printzen darreichte, welche dieser auch in jenes Gegenwart verzehrete. Kurtz darauf bekam diefer Her ein solch hefftiges Brennen in seinem Leibe, daß er vermeynete, er müsie gleich sterben, lebete auch in der That so lange, daß er die Bojaren und andere Grosse bey Hofe beruffen lassen kunte, um ihnen zu</foreign> recommendi<foreign lang='GE'>ren, nach seinem Absterben niemanden, als seinem blinden Bruder zu gehorchen, da er denn auch so fort vor ihren Augen entschlieff. Als aber die gespielte Practic entdecket worden, ist ein erschrecklich Blutbad unter den Grossen darauf erfolgt, und sind beede</foreign> Medici <foreign lang='GE'>vom Fenster herunter <reg orig='gestürtzt'>gesturtzt</reg>, von denen
<pb id='s057' n='57'/>
Strelitzen mit ihren Lantzen aufgefangen, und nebst denen</foreign> Conspirant<foreign lang='GE'>en jämmerlich erwürget worden.</foreign> <reg orig='Ceterùm'>Ceterum</reg> poena Medici dolo aegrotum necantis est ultimum supplicium, ac pro qualitate personae, gladius, vel rota Clar. <hi>Pract. Crim. §. fin. q. 84.</hi></p>
</div2>
<div2 id='FrSB.01.17' n='17' type='chapter'>
<head>CONCLUSIO XVII. <hi>Peccat Medicus, qui alteri Medico invidet.</hi></head>
<p>OLim in proverbium abiit <hi>Medicorum invidia,</hi> quod hac nulla vel capitatior vel vehementior fuerit, <reg orig='adeò'>adeo</reg> ut quemadmodum figulus figulo, et mendicus mendico, ita medicus medico inviderit. Vid. Meibom <hi>Comment. in Iusiur.</hi> Hippocr. <hi>p. 102. et seqq.</hi> D. Iohann. Freitag. <hi>Noct. Medic. cap. 15.</hi> Medici homines, inquit Cornelius Agrippa <hi>lib. de vanit. scient.</hi> omnium sunt discrodantissimi, et
<pb id='s058' n='58'/>
invidentissimi; si enim omnes à se invicem dissentiunt, ut nullus reperiatur Medicus, qui citra exceptionem, additionem, vel permutationem, praescriptum ab alio pharmacum comprobet: quin <reg orig='imò'>imo</reg>, qui laceret, mordeat, ne videlicet ipse non melior videatur Medicus, si alterius vel optimo consilio nihil detraxerit, vel his, quae etiam <reg orig='saepè'>saepe</reg> nimis multa sunt, non aliquid addiderit. Nam quidquid probat unus, ridet alter, et quae pauca sciunt, recondunt, monstrare nolunt, quasi neminem docere in auctoritate scientiae sit, invident esqueve alii, vitam nostram spoliant alienis bonis. De se ipso scribit laudatus Freitagius, <hi>cit. loc.</hi> Quid <reg orig='hâc'>hac</reg>, <hi>ait</hi>, tempesatate mihi aliisqueve artem exercentibus non semel usuvenerit, recensere operae pretium duxi. Aegros moribs <reg orig='aegrè'>aegre</reg> sanabilibus, perniciosis, aut chronicis affectos <reg orig='cùm'>cum</reg> tractarem, frequenter contigit, alios meo consilio et rogatu
<pb id='s059' n='59'/>
convocatos esse, cum longior curatio <reg orig='vulgò'>vulgo</reg> suspecta fiat, licet morbus eandem requirat. Ceteri in consilium unum convocati, ut soli lucrum et honorem aucuparentur, me vel alios, qui <reg orig='priùs'>prius</reg> manum medic am admoveramus, non intellexisse morbum, errasse in <reg orig='caussâ'>caussa</reg>, legitima methodo in remediorum exhibitione curandiqueve processu, haut usos fuisse, ut se promoverent, alios eliderent, <reg orig='clanculariè'>clancularie</reg>, aegris inslillabant. Arbitror ego, avaritiam, quae radix omnium malorum Apostolo dicitur, huic invidentiae vitio originem et succendiculum praebere. Dubium <reg orig='verò'>vero</reg> nullum est, Medicum, dum alii cum detractione invidet, graviter peccare. Malum namqueve invidiae detestandum, et pietati Christianae prorsus adversum est. Quapropter fugiat Medicus cane peius et angue pessimum invidiae ac aemulationis malum, sciens, alienis commodis invidere, et iniquitate obsistere,
<pb id='s060' n='60'/>
prorsus esse Satanicum. Qui enim in Christum credimus, unius corporis membra sumus. Intra membra autem etsi aliud alio dono praeditum est, maxima tamen est agnatio, et communio omnium commodorum. <reg orig='Cùm'>Cum</reg> igitur simus inter nos membra invicem, nullus sentire debet, quod alterius commoda sint sua incommoda, sed <reg orig='potiùs'>potius</reg> agnoscat, tantum sibi utilitatis contingere, quantum Dominus largitur. Brentius, in <hi>Iohann. homil. 30.</hi> Invidia, inquit S. Chrysostomus <hi>in Math. homil. 41.</hi> pestiferum malum hominem in Diaboli conditionem, ac Daemonem immanissimum convertir. <reg orig='Licèt'>Licet</reg> misericors sis, <reg orig='licèt'>licet</reg> in vigiliis assiduus, si sratri invides, omnium malitiam excesseris, Vid. Analect. nostr. sacra <hi>lib. 1. c. 59. et lib. 3. c. 58.</hi></p>
<pb id='s061' n='61'/>
</div2>
<div2 id='FrSB.01.18' n='18' type='chapter'>
<head>CONCLUSIO XVIII. <hi>Peccat Medicus, qui alterius Medici famam <reg orig='calumniosè'>calumniose</reg> lacerat, eiusque cur ationem <reg orig='invidiosè'>invidiose</reg> carpit.</hi></head>
<p>PEssimum est calumniae ac detractionis vitium, quod etiam Medicorum ordinem occupare solet. Alter enim alterius famam per aemulationem, invidiam, aut ambitionem nonnumquam <reg orig='calumniosè'>calumniose</reg> lacerare, mordere, ac medicamenta praescripta carpere, sugillare, ac ridere non veretur. Impium autem, ac Christianismi sanctitati adversum, Deoqueve ac hominibus exosum hoc est. Medicum ratione utentem alterum numquam <reg orig='invidiosè'>invidiose</reg> calumniaturum, Hippocrates iureiurando affirmare audet, <hi>lib. d. Praeceptionibus.</hi> Hic gentilis Medicus Christianis Medicis, qui sese invicem <reg orig='invidiosè'>invidiose</reg>
<pb id='s062' n='62'/>
calumniis lacerant, ruborem incutit. A <reg orig='verò'>vero</reg> namqueve Christiano, cuiuscumque ordinis is sit, <reg orig='omninò'>omnino</reg> ab esse debet invidentiae, calumniae et obtrectationis malum. In iuramento, quod Medici in actu promotionis alicubi praestant, promittit Candidatus: <foreign lang='GE'>Daß er keinen in seiner Cur seines Gewinnstes oder Ehrgeitzes halben, gefährlichen</foreign> insecti<foreign lang='GE'>ren und</foreign> calumnii<foreign lang='GE'>ren, noch um Gewinnstes willen, einem andern zum Nachtheil, sich eindringen wolle.</foreign></p>
</div2>
<div2 id='FrSB.01.19' n='19' type='chapter'>
<head>CONCLUSIO XIX. <hi>Peccat Medicus, qui ob contagionis periculum statim, et inter primos fugit.</hi></head>
<p>PEstis tempore fugere, in se illicitum non est, nisi officii publici, sive Ecclessiastici, sive Politici necessitas aliud exigat. Haec tamen fuga hominum <reg orig='saepè'>saepe</reg> cum peccato
<pb id='s063' n='63'/>
ineredulitatis et gentilis timoris coniuncta, adeoqueve in Christiano homine <reg orig='minimè'>minime</reg> probanda est. Vid. Lutherus, <hi>tom. 3. Ienens. p. 392. et Seqq.</hi> Selnecc. <hi>in Ps. 91.</hi> Mengering. <hi>Scrutin. consc. cap. 5. et c. 9.</hi> ubi duos conscientiae casus proponit, quorum primus est: <foreign lang='GE'>Ob du in Sterbens-Läufften, der Pestilentz und dem Tode zu entgehen, dich von deiner Stadt, Haus und Wohnung weit hinweg gemacht und davon gezogen, und hierunter eher und mehr auf die Noth und Gefahr, als auf G Ottes Schutz, Hut und</foreign> Providentz <foreign lang='GE'>gesehen?</foreign> Alter: <foreign lang='GE'>Ob du in Sterbens=Läufften, sobald, auf einige ereignete</foreign> Infecti<foreign lang='GE'>on, oder Vermuthung der Gifft in der Stadt aufgepritscht, und davon gezogen, in solchen Gedancken, Wahn und Meynung, wenn du nur etliche Meilwegs flugs davon, so wärest du schon sicher genug, und</foreign> exlex <foreign lang='GE'>von aller Plage und Todten-Gefahr? Vey solcher Flucht und Wegzuge, weil sie aus
<pb id='s064' n='64'/>
Furcht, und um Gefahr willen geschiehet, ist eine menschliche Schwachheit und Blödigkeit, da ein Stück deß Unglaubens mit unterläufft. Dahero fromme Christen bey ihrer Gewissens-Prüfe erkennen, sich ihres Unglaubens in solchem Paß für G Ott schuldig geben, und um mehr Muth, Hertz, Zuversicht und Vertrauen seufftzen und bitten sollen. Es ist eine lautere Wahnsinnigkeit und unchristliches Fürnehmen, wenn man dencken und meynen will, man wolle dem Zorn G Ottes über eine Meilweges entlauffen.</foreign> Ut igitur privati hominis fuga nonnun quam cum peccato coniuncta est, ita etiam Medici, licet is Pestilentialis <reg orig='publicè'>publice</reg> constitutus non sit, cumprimis quando vel fuga est intempestiva, vel <reg orig='aliàs'>alias</reg> exemplo perniciosa. Vid. Thomson. <hi>in epilogismis Chymicis, Passim.</hi> <reg orig='Probè'>Probe</reg> igitur examinet medicus, quid in hoc casu in <reg orig='conscientiâ'>conscientia</reg> tutum, aequum, et laudabile. Maximß laudat,
<pb id='s065' n='65'/>
Eusebius. <hi>Hist. Eccles. lib. 7. c. 20. et 21.</hi> priscorum Christianorum pietatem, quam sub Imperatore Gallieno, tempore pestis in urbe <reg orig='Alexandriâ'>Alexandria</reg> grassantis, alter alteri, visitando, consolando, mutuam opem praestando extribuit; <reg orig='contrà'>contra</reg> improbat gentilium immisericordiam, <reg orig='quòd'>quod</reg> peste infectos deseruerint, ac <reg orig='fugâ'>fuga</reg> salutem quaesiverint. Illi <reg orig='verò'>vero</reg> Christiani, qui hoc pietatis et charitatis exercitio peste mortui sunt, inter Martyres pia antiquitas referre non dubitavit. Vid. Maynardus, <hi>libro de Martyrio per pestem. edit. Lugduni, Anno 1630.</hi> Tales <reg orig='hodiè'>hodie</reg> Martyres rarissimi, tristissima enim experientia hactenus satis docuit, si in <reg orig='aliquâ'>aliqua</reg> urbe, vico, vel pago pestis grassari coepit, ditiores fugam arripuisse, pauperes deseruisse, infectasqueve <reg orig='ferè'>fere</reg> aedes et urbes clausas, miserosque homines omni ope destitutos, deiectos fuisse. Otempora! ô mores! Ubi Christiana charitas? ubi fides?</p>
<pb id='s066' n='66'/>
</div2>
<div2 id='FrSB.01.20' n='20' type='chapter'>
<head>CONCLUSIO XX. <hi>Peccat Medicus, qui ex</hi> <foreign lang='GR'>filarguri/a|</foreign> <hi>Panaceam crepat.</hi></head>
<p>MEdicastrorum est, non Medicorum, ex <foreign lang='GR'>filarguri/a|</foreign>, vel <reg orig='stultâ'>stulta</reg> persu asione Panaceam crepare. Panacaeam inter non-Entia, cum Doctissimis Medicis refert, multisqueve argumentis probat, D. Ioh. Freitag. <hi>in quaest. Medicinal. quaest. ult.</hi> Inter alia ipsius verba haec sunt: <foreign lang='GE'>GOtt allein kan mit einem eintzigen Mittel alle Kranckheiten abwenden, der <reg orig='natürlichen'>naturlichen</reg> Sachen <reg orig='Kräffte'>Kraffte</reg> aber sind auf etwas Gewisses, und hat nicht einerley Artzney alle Tugenden in sich, anders G Ott vergebens so mancherley und entschiedene Mittel geordnet; und <reg orig='wären'>waren</reg> alle Apothecken umsonst, welches ohne grosses Aergerniß nicht mag gesaget werden. GOtt <reg orig='lässet'>lasset</reg> die Artzeney aus der Erden wachsen, und der Apothecker bereitet sie, so ist es nicht
<pb id='s067' n='67'/>
glaublich, daß eine allgemeine Artzeney seyn kan, weil keine allgemeine Kranckheit gefunden wird. Wenn die</foreign> Panacea <foreign lang='GE'>in der Erfahrung sowol als in Worten stünde, wollte ich selber rahten, man sollte bey der nothdürfftigen Welt dergleichen unnütze Geld-</foreign>speesen <foreign lang='GE'>erspahren, die</foreign> Professoret Medicinae <foreign lang='GE'>von den</foreign> Universi<foreign lang='GE'>täten abschaffen, und an statt derselben solche</foreign> Philosophos <foreign lang='GE'>in Bestallung nehmen, welche der Jugend die allgemeine Artzeney lernten machen, und hierinnen keines Kostens erspahren. Aber man singe und sage mir von solcher</foreign> Panacea <foreign lang='GE'>oder allgemeinen Artzeney was man will, so sind es nur</foreign> spaniolo<foreign lang='GE'>siete</foreign> Rodomonda<foreign lang='GE'>den, und beweiset die lang</foreign> observi<foreign lang='GE'>ete</foreign> Experien<foreign lang='GE'>tz, daß bishero noch keine solche Artzeney erfunden, welche an statt unterschiedlicher könnte gebraucht werden, und alle Kranckheiten, wie sie mögen Namen haben,</foreign> curi<foreign lang='GE'>ren. Wenn ich die Warheit bekennen will, so muß ich gestehen, daß solche alle, welche die</foreign>
<pb id='s068' n='68'/>
Panaceam <foreign lang='GE'>ausgeben, nur vor andern groß wollen gesehen seyn, und indem sie aus unersättlichem Geitze die höchste Artzeneyen suchen, fallen sie selber in Kranckheit und sterben vor ihrer Zeit.</foreign> Non datur Panacea vel Panchrestum medicamentum <reg orig='propriè'>proprie</reg> loquendo. Nam debet omnes iuvare, et semper omnes etiam indiscriminatim morbos tollere. D. Amman. <hi>Medic. Critic. discurs. 65.</hi></p>
</div2>
<div2 id='FrSB.01.21' n='21' type='chapter'>
<head>CONCLUSIO XXI. <hi>Peccat Medicus, qui arcana sua communi utilitati consecrare recusat.</hi></head>
<p>PUdendum tenacitatis et avaritiae medicae genus est ait D. Spizelius, Amicus noster <hi>de infelici Literato, commonef. 23 §. 8</hi>. Si Hygeae alumni <foreign lang='GR'>e(urh/mata</foreign> sua neutiquam communi utilitati consecrata volunt, sed veluti absconditum quempiam
<pb id='s069' n='69'/>
thesaurum diligenti studio collectum, sibi servandum ducunt, vix ulli mortalium usui futurum. <reg orig='Perversè'>Perverse</reg> illi agunt Philiatri, qui medicas manus insignium arcanorum et remediorum Gazis refertas, pertinaciter clausas tenent, maluntqueve inventiones suas secum mori, <reg orig='quàm'>quam</reg> aliorum fidei commissas publicae consecrare utilitati. Pia nostra iurisprudentia aliud docet, <hi>hominis scilicet interesse, beneficio hominem adfici l. Servus 7. ff. de Serv. export</hi>. cum natura inter nos cognationem et societatem quandam constituerit. <hi>l. 3. de I. et I.</hi> Eadem inculcat, <hi>nos <reg orig='nonsolùm'>nonsolum</reg> nobis, sed et patriaenatos esse</hi>. <reg orig='Pietaticertè'>Pietaticerte</reg> Christianae <reg orig='minimè'>minime</reg> conveniens est, vel ex invidiae vel <foreign lang='GR'>pleonezi/as2</foreign> vitio supprimere rem, quae <reg orig='publicè'>publice</reg> utilis est. <hi>Quid habes, ô home! quod non accepisti?</hi> <reg orig='Longè'>Longe</reg> aliter sentiebat pientissimus D. Godofredus Schultzius, Medicus Islebiensis, quondam Amicus noster,
<pb id='s070' n='70'/>
<foreign lang='GR'>nu=n makari/ths2</foreign>, qui, <hi>in Appendice Scrutinii cinnabarini, Anno 1679. editi</hi>, <reg orig='piè'>pie</reg> ita scribit: Cur, <hi>inquit</hi>, in corporalibus et temporalibus tam invidi sumus, qui <foreign lang='GR'>sqeansqrw/pou</foreign> nostri vestigia premere <reg orig='exactè'>exacte</reg> iubemur? Omnis arcanorum suppressio <reg orig='bigâ'>biga</reg> <reg orig='illâ'>illa</reg> <reg orig='idololatricâ'>idololatrica</reg> nititur, quae dicitur <foreign lang='GR'>filodozi/a</foreign>, et <foreign lang='GR'>filarguri/a</foreign>. Aut videri et adorari volumus instar Numinis, aut aurei luti sacra fames nos vexat, si arcana crepamus et celamus. Abstrahe ab omnibus obiectionibus, et exceptionibus hanc larvam, et vide, annon advigilans conscientia nos compellat, communicare cum aliis, quae è re bonae valetudinis vel conservandae, vel reparandae fore, <reg orig='certò'>certo</reg> scimus, et quae Deo nobiscum communicante possides. Quidquid iam tempus et experientia circa scrutinium simplicium et compositiorum retexit, in singulis regnis naturae arcanum est, et fuit, quod omnia, si taceri debuissent à primis ob
<pb id='s071' n='71'/>
servatoribus, quid quaeso cum nobis ageretur, si alia facta velint, ut et nos morbis adfligamur? Audiant hoc monitum omnes Medicae professionis socii, semperqueve cogitent, illud Salvatoris nostri. <hi>Beatus esse dare, quam accipere</hi>. Quis beatior est, <reg orig='quàm'>quam</reg> qui suo gratiae dono, quamplurimis prodesse potest? Quis non gaudeat Deiqueve benignitatem glorificet, si non tan <reg orig='tùm'>tum</reg> per brevem hanc vitam, sed etiam post ultima fata multis servire idoneus est? Peccatum in Spiritum S. committere, qui arcana subticet, et non revelat, statuit Michael Savanorola, <hi>Tr. 6. c. 1. de aequitudin. Capitis</hi>. Et Renatus Morean. <hi>in Schola Salern. c 37</hi>. quos refert. D. Amman. <hi>Med. Critic. discurs. 24</hi>.</p>
<pb id='s072' n='72'/>
</div2>
<div2 id='FrSB.01.22' n='22' type='chapter'>
<head>CONCLUSIO XXII. <hi>Peccat Medicus, qui <reg orig='temerè'>temere</reg> secreta vitia aegrotorum propalat.</hi></head>
<p>IN iuramento Medicorum Hippocratis cavetur, ne Medici aegrotorum secreta vitia detegant. Vid. Walter. <hi>Tr. de privileg. Doctorum</hi>. Propalatio enim ista aegrotis, virginibus cumprimis, nonnumquam ignominiam vel aliud incommodum creare potest. Caveat igitur Medicus temerariam secretorum vitiorum corporis propalationem ac silentio premat, quae medicando in hac re didicit, ne contra faciendo se ipsum reddat exosum, artemqueve suam contemptui exponat. Pia est prudentia in omni hominum genere, tacenda tacere, et dicenda eloqui. Vix causa praegnans datur, quae Medicum urgeat, occulta aegrotantis detegere vitia.</p>
<pb id='s073' n='73'/>
</div2>
<div2 id='FrSB.01.23' n='23' type='chapter'>
<head>CONCLUSIO XXIII. <hi>Peccat Medicus, qui Pharmacopoeo taxam medicamentorum transgredi connivet.</hi></head>
<p>PHarmacopoei non <reg orig='rarò'>raro</reg> graviter peccant, taxam medicamentorum publicam negligendo, corrupta simplicia pharmacis miscendo, alia pro aliis substituendo. Vid. Mengering. <hi>Scrut. consc. cap. 21. pag. 1528</hi>. ubi ait: <foreign lang='GE'>Apothecker versündigen sich mit Verfälschung der</foreign> Specierum, <foreign lang='GE'>mit Ubersatz unbillicher Verkauffung der</foreign> Simplicium, <foreign lang='GE'>wenn sie in die verschriebene</foreign> Recep<foreign lang='GE'>te nicht alle</foreign> Ingredienti<foreign lang='GE'>en nehmen, mit hohen und unvernünfftigen Tax der verfertigten</foreign> Medicamen<foreign lang='GE'>ten: Denn das ist der beste Schnitt in Apothecken, wenn sie alte verlegene Waare für frisch Gut verkauffen.</foreign> Medicus quidam Parisiensis Pharmacopoeum ita descripsit, <hi><reg orig='quòd'>quod</reg> sit animal benefaciens parum, et lucrans</hi>
<pb id='s074' n='74'/>
<hi>mirabiliter</hi>. Quapropter in <reg orig='benè'>bene</reg> constitutis Rebuspulicis publico salario conducti sunt Medici, qui <foreign lang='GE'>Stadt-</foreign>Physici appellantur, quorum curae incumbit, Pharmacopolia diligenter visitare, et ut taxa medicamentorum publica servetur, vigilare. Vid. iuramentum Medici ibi: <foreign lang='GE'>Daß ich mit den Apotheckern keinen heimlichen Verstand machen, oder mit ihnen</foreign> colludi<foreign lang='GE'>ren, noch ihnen die Leute zu übersetzen Ursach geben will, etc.</foreign> Quod si <reg orig='verò'>vero</reg> in inspectione negligentes sint, vel cum pharmacopoeis, ut nonnumquam fit, propter privatum interesse colludant, in Rem publicam eos peccare, nemo negaverit. <hi>Vid. ordinatio Gothana, Tractatui huic adiecta</hi>.</p>
<pb id='s075' n='75'/>
</div2>
<div2 id='FrSB.01.24' n='24' type='chapter'>
<head>CONCLUSIO XXIV. <hi>Peccat Medicus, qui medicamenta secretiora venditans, pharmacopolium publicum, ac privilegiatum civitatis destruit</hi>.</head>
<p>INter Pharmacopoeos, et Medicos non <reg orig='rarò'>raro</reg> lis oriri solet, dum hi medicamenta ipsi componunt, et intra privatos parietes divendunt, illi <reg orig='verò'>vero</reg> hanc rem publico pharmacopolio damnosam et illicitam esse clamitant.</p>
<p>Quilibet hic, intra limites suos sese continere nec lucri vel quae <reg orig='stûs'>stus</reg> gratia contra charitatis Christianae officium, proximo suo nocere debet. <reg orig='Sanè'>Sane</reg>, si Medicus praestantiora quaedam secreta chymica apud se habeat, eorum compositio et venditio ei vix prohiberi potest. Prudens (inquit D. Sennertus, <hi>Instit. Medic.</hi>
<pb id='s076' n='76'/>
<hi>lib. 5. part. 3. sect. 2. cap. 1</hi>.) et doctus Medicus, quid suarum partium sit, <reg orig='facilè'>facile</reg> noverit, non etiam <reg orig='quaestûs'>quaestus</reg> <reg orig='gratiâ'>gratia</reg> componet medicamenta, et omnibus venalia proponet, sed si vel necessitate ad hanc operationem compellatur, vel selectissima, praestantissima, addo etiam nova hominibus ignavis vel negligentibus ob aegrorum salutem committere nolit, nescio quid praeter ius vel etiam decorum, et sui ordinis dignitatem committat? Vulgaria autem <reg orig='quaestûs'>quaestus</reg> gratia medicamenta pro lubitu divendere, et hoc ipso privilegiatum pharmacopolium civitatis contra magistratus ordinationem destruere, id <reg orig='publicè'>publice</reg> perniciosum, <reg orig='minimèqueve'>minimequeve</reg> admittendum. Domini Wittenbergenses, Anno 1629, ita responderunt: <foreign lang='GE'>Wir halten dafür, daß es denen</foreign> Medicis <foreign lang='GE'>nicht gebühre, wollbedächtige Ordnungen zu</foreign> turbi<foreign lang='GE'>ren, und</foreign> Privat- <foreign lang='GE'>Apothecken anzurichten, und um Eigennutzes wegen allerhand</foreign>
<pb id='s077' n='77'/>
Medicamenta <foreign lang='GE'>in ihren Häusern zu</foreign> praepari<foreign lang='GE'>ren, und unter dem Schein, als ob sie bey ihren Patienten vornehme</foreign> Secreta <foreign lang='GE'>oder</foreign> Arcana <foreign lang='GE'>gebrauchten, den Patienten zu verhendeln. Es sollen die</foreign> Medici intra limit es sibi constitutos <foreign lang='GE'>verbleiben, den Apotheckern ihre Nahrung durch</foreign> Praepari<foreign lang='GE'>rung und Verkauffung allerley Artzeneyen nicht entziehen, noch die Apothecken in Verachtung bringen, und Ursach geben, daß sie in Abnehmen gerathen, oder gantz</foreign> destrui<foreign lang='GE'>ret werden, sondern vielmehr auf dieselben ein fleissiges Aufsehen haben: Und da ja ein</foreign> Medicus selectissima, praestantissima et secretiora Chymica, <foreign lang='GE'>oder andere</foreign> Medicamenta <foreign lang='GE'>hätte, die er einem andern zu offenbahren Bedencken trüge, so möchte er zwar dieselbe</foreign> privatim <foreign lang='GE'>bereiten, und seinen Patienten um einen billigen Anschlag zukommen lassen, oder zu Vermeidung alles <reg orig='bösen'>bosen</reg> Verdachts, dem Apothecker bereitet zustellen, und in einem gewissen <reg orig='rechtmässigen'>rechtmassigen</reg> Tax,
<pb id='s078' n='78'/>
also daß er der Christlichen Liebe hierbey eingedenck sey, und darwider nicht handele, überlassen.</foreign> Responsum Facultatis Medicae Lipsiensis in hoc casu apud Ammannum, <hi>Medic. Critic. cap. 25</hi>. hoc est: <foreign lang='GE'>Wir halten dafür, daß ein jeder</foreign> Medicus <foreign lang='GE'>sich der Ordnung und alten Herkommen gebrauche, und nicht einen Argwohn eines sonderlichen</foreign> Quaestus, <foreign lang='GE'>mit Verkauffung gemeiner und sonst wolbekannter</foreign> Medicamen<foreign lang='GE'>ten auf sich lade, es wäre denn Sache, daß die Apothecke nicht richtig bestellet, und der Apothecker neben seinen</foreign> Ministris <foreign lang='GE'>nicht so</foreign> qualifici<foreign lang='GE'>ret wäre, daß ihme sonderliche</foreign> Praeparationes <foreign lang='GE'>zu verfertigen anvertrauet werden könnten, oder aber der</foreign> Medicus <foreign lang='GE'>unter andern auch etliche sonderliche</foreign> Medicamenta <foreign lang='GE'>für sich gemein hätte; auf solche gesetzte Fälle kan kein</foreign> Medicus, <foreign lang='GE'>der die Artzeney selbst</foreign> praepari<foreign lang='GE'>ret, von iemanden verdacht werden, daß er sich in acht nimmet, damit nicht durch deß Apotheckers Schuld,
<pb id='s079' n='79'/>
beede, deß Patienten Gesundheit, und denn seine</foreign> Existimati<foreign lang='GE'>on</foreign> periclit<foreign lang='GE'>ire, oder auch seine geheime</foreign> Medicamenta, <foreign lang='GE'>so er mit grosser Mühe und Unkosten erlernet und erfahren, alsobalden und wider seinen Willen</foreign> propali<foreign lang='GE'>ret werden möchten.</foreign></p>
</div2>
<div2 id='FrSB.01.25' n='25' type='chapter'>
<head>CONCLUSIO XXV. <hi>Peccat Medicus, qui iur amentum in promotione Doctorali praestitum <reg orig='temerè'>temere</reg> violat.</hi></head>
<p>GRave est fidem fallere, ait Iuris-Consultus noster, <hi>in l. 1. ff. de pact.</hi> <reg orig='longè'>longe</reg> gravius autem est, iuratam fallere fidem. In nonnullis Germaniae Academiis, moribus ac statutis introductum est, Medicinae Candidatos in actu promotionis in certa capita, quae iurisiurandi forma continet, iurare. Alicubi sequens iuramenti formula proponitur: <foreign lang='GE'>Ich
<pb id='s080' n='80'/>
schwere, daß ich dem</foreign> Dechant <foreign lang='GE'>und</foreign> Doctor<foreign lang='GE'>n deß</foreign> Collegii Medicorum, <foreign lang='GE'>so lange ich bey diser</foreign> Universi<foreign lang='GE'>tät bleibe, schuldige</foreign> Reveren<foreign lang='GE'>tz und Ehrerbiethung erzeigen will, daß ich im Lehren, sowol im Artzeneygeben und</foreign> Practici<foreign lang='GE'>ren, der ordentlichen Regul, und dem richtigen Kunst-Wege und</foreign> Methodo <foreign lang='GE'>nachgehen, und darinnen nicht, wie die Landfahrer thun, ohne Richtigkeit deß</foreign> Methodi <foreign lang='GE'>hin und her schweiffen will, daß ich behde, in Studien und Curiren bey den Krancken, den Fleiß und die Treue, so sich bey einem solchen Werck zu thun gebühret, anwenden will. Da auch etwa in Kranckheiten dermassen zweiffelhafftige Fälle vorfielen, daß man ohne Gefahr den Patienten nicht wol etwas eingeben mag, daß ich mich solches nicht für mich alleine unterstehen, sondern soviel ohne Versäumniß deß Patienten gescheehen kan, hieraus mit anderen</foreign> conferi<foreign lang='GE'>ren, und mit gemeinen Raht handeln will, und
<pb id='s081' n='81'/>
insonderheit, da die Krancken neben mir auch andere</foreign> Doctores <foreign lang='GE'>gebrauchen wollten, daß ich mir solches nicht will entgegen seyn lassen, sondern mit denselben, so mir zugeordnet werden, hieraus freundlich</foreign> conferi<foreign lang='GE'>ren, und hindangesetzt aller andern</foreign> Affecti<foreign lang='GE'>on, allein deß Krancken Bestes bedencken wolle. Deßgleichen daß ich niemals, durch meine Kunst, die Kranckheit aufziehen und verlängern, noch einigerley Weise Schaden zufügen, auch den schwangern Weibern solche Artzeney, welche die Früchte tödten und abtreiben möchte, nicht eingeben wolle. Daß ich die Krancken nicht übersetzen, sondern mich an einer ziemlichen Belohnung, nach unterschiedlicher Gelegenheit, deß Krancken Vermögen, begnügen, und insonderheit auch die Armen in acht haben wolle, daß ich keinem in seiner</foreign> Cura, <foreign lang='GE'>meines Geniesses und Ehrgeitzes halben, gefährlich</foreign> insect<foreign lang='GE'>iren und</foreign> calumni<foreign lang='GE'>ren, und um meines
<pb id='s082' n='82'/>
Gewinnstes willen, einem andern zum Nachtheil, mich eindringen will. Daß ich mit den Apotheckern keinen heimlichen Verstand machen, oder mit ihnen</foreign> colludi<foreign lang='GE'>ren, noch ihnen, daß sie die Leute übersetzen, Ursach geben, sondern, so viel an mir, darob seyn wolle, daß sie die Artzney recht und wol</foreign> praepari<foreign lang='GE'>ren, die Leute nicht übernehmen, und sich der ihnen zugestellten Ordnung in allwege gemäß verhalten: Und in Summa, daß ich mich, so viel menschlich und möglich ist, eines ehrbaren und Christlichen Wandels befleissigen, und der Artzeney-Kunst, mit ehrbaren und guten Sitten zu Ehr und Zier leben wolle, als mir GOtt helffe.</foreign></p>
<p>Quando igitur Medicus, vel dolo, vel <reg orig='culpâ'>culpa</reg> praestitam iurisiurandi fidem fallit, quis non dixerit, eum graviter peccare, ac conscientiam suam <reg orig='temerariâ'>temeraria</reg> transgressione laedere? Quamvis etiam Philiater non
<pb id='s083' n='83'/>
graduatus iuramentum hoc numquam praestiterit, nihilominus tamen in <reg orig='conscientiâ'>conscientia</reg> <reg orig='suâ'>sua</reg> ad ea obstringitur, cum in se pia, iusta, et aequa omnia sint, quae iuramenti <reg orig='formulâ'>formula</reg> continentur, adeoque à Medico, absque speciali iuramenti vinculo, servanda.</p>
<pb id='s084' n='84'/>
</div2>
<div2 id='FrSB.01.26' n='26' type='chapter'>
<head>ADDITAMENTA. <foreign lang='GE'>Der Christliche</foreign> MEDICUS. <hi>Ex libello Auctoris</hi>, <foreign lang='GE'>Von der Gebühr und Schuldigkeit eines Christliches Regenten, Rahts,</foreign> Medici, etc.</head>
<p><foreign lang='GE'>BEy seiner Cur gebrauchet er sich deren von GOtt und der Natur geordneten Artzeney-Mitteln, meidet alle andere verdächtige, fürwitzige, unnatürliche Zauberey und abergläubische</foreign> Experimenta. <foreign lang='GE'>Er betet ernstlich zu GOtt, daß er seine Gnade und Gegen zur Artzeney geben wolle; Den Patienten vermahnet er, daß er sich <reg orig='zuförderst'>zuforderst</reg> durch ein hertzlich Gebet und wahre Busse zu dem himmlischen Artzt
<pb id='s085' n='85'/>
wenden, dessen Hülffe in Christlicher Gedult, ohnverzagt erwarten, die Kranckheit als eine von GOTT ihme zum besten zugeschickte Creutz-Probe und vätterliche Züchtigung seiner barmehertzigen Hand gerne annehmen, und keinesweges auf menschlichen Raht, Hülffe und Mittel ausser GOtt vertrauen und bauen solle. Die gute Würckung der Artzeney schreibet er nicht blößlich denen Kräfften der Natur, als einem fleischlichen Abgott, oder seiner erlangten vieljährigen</foreign> Experien<foreign lang='GE'>tz, sondern dem gütigsten Schöpffer alleinezu, deme ja die gantze Creatur unterworffen, ihme gehorsamen und dienen muß.</foreign></p>
<p><foreign lang='GE'>Er ist Tag und Nacht bereit, und ohnoverdrossen, denen, so seines Rahts bedürffen, an Hand zu gehen, und lässet sich keine Ohnbequemlichkeit, Gefahr und Unlust der Kranckheit davon abschrecken. Arme und nothdürfftige Leute, von denen er keine Belohnung und</foreign> Recompen<foreign lang='GE'>s zu gewarten, <reg orig='lässet'>lasset</reg> er
<pb id='s086' n='86'/>
nicht Raht- und <reg orig='Hülff'>Hulff</reg>-los liegen, sondern ist gantz willig, ihnen, als seinen <reg orig='Mitbrüdern'>Mitbrudern</reg>, aus Christlicher Liebe, mit Raht und That treulich beyzustehen, ingedenck, daß unser Heyland solch an seinen Mit-Gliedern erwiesenes Liebes-Werck, an ienem grossen Gerichts- und Vergeltungs- Tage <reg orig='rühmen'>ruhmen</reg> und reichlich belohnen werde, und daß mit seiner Kunst, Weissenschafft und Erfahrung sowol denen Armen als Reichen er zu dienen im Gewissen verbunden, und GOtt dem HEren einsten Rechenschafft zu geben schuldig sey. Wird sein Fleiß, <reg orig='Mühe'>Muhe</reg> und guter Raht, von dem Patienten mit Undanck belohnet, so murret er nicht aus Ungedult, <reg orig='lässet'>lasset</reg> auch hierdurch von seinem treven Fleisse sich nicht abschrecken. Einen andern neidet er nicht, wann dessen Cur <reg orig='glücklichern'>glucklichern</reg> Fortgang als die seinige erreichet, wol wissende, daß der Segen von oben herab komme, und der <reg orig='Schöpffer'>Schopffer</reg> sich nicht an diese oder iene Mittel der Natur
<pb id='s087' n='87'/>
binden lasse. Er zürnet nicht, wann der Patient etwa zu einem andern Artzt ein besser Vertrauen setzet, wenigers versaget er ihm dessentwegen weiteren Raht und Hülffe. Vor die glücklich verrichtete Cur und wiederbrachte Gesundheit, dancket er seinem GOtt hertzlich, lobet und preiset dessen Güte, und ermahnet den Patienten zu Leistung ebenmässiger Schuldigkeit.</foreign></p>
</div2>
<div2 id='FrSB.01.27' n='27' type='chapter'>
<head>THEOPH. SPIZELIUS, <hi>De infelici Literato, Commonef. XII. p. 258.</hi></head>
<p>MEdico in Hierosophico nosttro Collegio artis suae periculum facturo, <reg orig='enixè'>enixe</reg> cogitandum est, qua ratione contra singulos animi morbos oportuna quaevis remedia, cum primis saluberrimum paenitentiae catapotium adplicari, contra ulcera et tumores superbiae humilitatis drachma praescribi, contra gultam et luxuriam diaetae, h. e. sobrietatis
<pb id='s088' n='88'/>
Christianae ratio ostendi, contra phthisicam livoris malignitatem pudendam queve linguae maledicae asperitatem calores item irarum subitaneos, aliaqueve symptomata exitialia, optima quaeque pharmaca adhiberi queant. Ea semper Hiero-Medicum cura versabit atque cogitatio ne philosophorum in morem duntaxat de <reg orig='vitâ'>vita</reg>, et tempore, et duratione disserat, sed potius tum in ex cutientis pestiferis morborum mysticorum seminariis, tum oportunis etiam remediis subministrandis diutius moretur, ipsumqueve illud perniciosum et plurimis familiare literatis <hi>Malum Hypochondriacum</hi>, h. e. inveteratum deliquendi assuetudinem eliminet at que eradicet <reg orig='penitùs'>penitus</reg>. Et cum valentibus opus non sit medico, sed <reg orig='malè'>male</reg> habentibus, hinc est, ut de iuvandis miseris potissimum et graviter laborantibus, iustam ille habeat sollicitudinem, eosqueve caelesti <reg orig='enixè'>enixe</reg> commendet
<pb id='s089' n='89'/>
Archiatro, qui in hospitale huius mundi adveniens, instar veri Samaritani vulnera nostra non cataplasmatis aut pharmacis, sed pretiosissimo sanguinis sui emplastro sanavit.</p>
</div2>
<div2 id='FrSB.01.28' n='28' type='chapter'>
<head>PRECATIO MEDICI, <hi>Ex C. Paschalio.</hi></head>
<p>DOmine, qui animae immortali circumgelasti corpus mortale, ac proinde morbis obnoxium iis, qui in putri et fluida materia scaturiunt à discordia humorum, da ut arte magistra sublevem eos, quibus nulla neque dignitas, neque opes opitulari possunt. Da ut dubiae valetudinis sim sollers praecautor, et ingruentium morborum felix depulsor. Laborantibus <reg orig='sedulò'>sedulo</reg> admoveam adminicula non cumulandae rei meae, sed affectu patrio, qui arti addat se comitem fidelem et individuum. Hinc mihi prima sit dignitas, hinc prima auctoritas. Quia <reg orig='verò'>vero</reg> morbus
<pb id='s090' n='90'/>
intelligi debet ut curari possit, circumda me praesidiis doctrinae et instrue veris et fide libus experimentis, ne cui insciens noceam, ac ne quem <reg orig='officiosè'>officiose</reg> interimam. Dum salus et salburitas hominis mihi est meta, huc dum tendo, praesta Domine, ut me nullus error deducat à recta via. Qubisu non dederis ut sim remedio, da saltem ut sim levamini, sim solamini, nulli pernic iosus, omnibus utilis. Tu, Domine adesto mihi tua ope, ut ego mea his adesse possim, quibus sublevandis inventa est ars, quam profiteor. Esto director menti meaae, ne caecutiam in hoc texto corporeo vix enarrabili, vix explicabili; ne quid in tot latebris <reg orig='temerè'>temere</reg> coniectem. Adsit mihi gnaritas omnium exigui huius mundi regionum. Non item nesciam herbarum potestates, occultas rerum vires, medic amentosas tot stirpium sacultates. Hinc legam remedia non temeraria, sed obices morborum vesaniae
<pb id='s091' n='91'/>
arcendae, arma pellendae. Vocatus adsim quantum potest validus auxiliator, instructus arte, cui sit multa suppellex, aliena ab omni ineptia et ostentatione, non se venditante, non morbos consulto extrahente, non <reg orig='operosè'>operose</reg> nihil agente, sed expultrice morborum et experimentis inclita; neque tam sollicita de fama sua, quam de saluti aegroti; ceterum ita facili et simkplice, ut me numquam pudeat parabilia remedia praeferre operosis et detractionem additioni Nulla sim contentus mediocritate aegritudinis, sed usque opprimendae animosus insisistam; nulla eius vestigia relin quam Ac ne pulso quidem morbo subsistam, sed tum demum valetudinem revocatam putem, si <reg orig='eâdem'>eadem</reg> revocentur vires, laetitia, alacritas. Ut quihuic meo muneri apud aegros fuit, apud valentes sit honor. Potissimum si constiterit, non tam me ex stipe curationum petere fructum, quam ex conscientia.
<pb id='s092' n='92'/>
Mea probitas sic me hominum animis insinuet, ut vel sola persuasio meae sedulitatis, et affectus, ne dicam pietatis, aegrum refocillare possit. Saltem is, ne viso, sibi melius fore putet. Tu interea, Domine, ades domitor portentosae luxuriae, quae grassatur exacta continentia. Hinc scilicet, prodeunt aegritudines multiformes, et morbi inexplicabiles, et dolores insanabiles; quibus <reg orig='coërcendis'>coercendis</reg> fateor omnem artem esse invalidam. Mihi da firmitatem animi, ne desperem posse curari morbum so non à me, at abs te, Domine, servatore hominum. Ideoqueve numquam parcam labori numquam industriae, ac ne officiosae quidem deceptioni, si modo ex ea sanitas. Quos nulla nars morbo aut morti eripere potest, sed metus pulsat, ego stupeotacitus, his <reg orig='maturè'>mature</reg> curem uti adsit medicina animae, ne et haec una cum corpore periclitetur. Domine, daut cui patet aditus ad
<pb id='s093' n='93'/>
penetralia domuum qui frequens intersum secretis alienis, qui non <reg orig='rarò'>raro</reg> adsumor in conscientiam rerum abditarum, qui multa video, indequeve mihi plura datur suspicari, quae vulgari nefas est, sim fidelis ac taciturnus, nesciam id quod scio. Vitem infamiam curiosi, suspicacis, loquacis; Inprimis, ne specie artis ullo me foedem spurco ministerio, nullius pretio caput sollicitem; nulli praebeam operam ad privatas ultiones, non ad saevitiam ambitionis: ne inambulem pestis et pernicies hominum. Nulla neque simplicitas, neque aetas, neque innocentia, nullus item pudor reformidet mores, mentem, linguam, contactum meum. Postremo, Domine, concede, ne qui alienas curationes obeo, eo morbo implicitus deprehendar, qui est fabricator mortis aeternae, potius te medico <reg orig='coëant'>coeant</reg> vulnera conscientiae meae. Me ipse indesinenter curem detractione virtutum, quae sunt altrices, et
<pb id='s094' n='94'/>
exercitatrices Christianae pietatis. Per Dominum nostrum Iesum Christum, Amen.</p>
<gap desc='toc'/>
</div2>
</div1>
</body>
</text>
</TEI.2>

