<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE TEI.2 SYSTEM "http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenatools/DTD/teixlite.dtd"><TEI.2>
 <teiHeader type="text">
 <fileDesc TEIform="fileDesc">
 <titleStmt TEIform="titleStmt">
<title TEIform="title">Miles Peccans, Sive Tractatus De Peccatis Militum.</title> 
<title type="sub" TEIform="title">Machine-readable text</title> 
<author n="Fritsch" TEIform="author">Fritsch, Ahasver</author> 
<editor role="editor" TEIform="editor">Fritsch, Ahasver</editor> 
</titleStmt>
 <editionStmt TEIform="editionStmt">
<edition TEIform="edition">XML version, markup prototype, December 1999</edition> 
 <respStmt TEIform="respStmt">
<name TEIform="name">Ruediger Niehl</name> 
<resp TEIform="resp">markup</resp> 
</respStmt>
</editionStmt>
 <publicationStmt TEIform="publicationStmt">
<publisher TEIform="publisher">Camena</publisher> 
 <address TEIform="address">
 <addrLine TEIform="addrLine">
<anchor n="http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenahist/fritsch11" type="href" id="fritsch11" TEIform="anchor"/> 
</addrLine>
</address>
</publicationStmt>
 <notesStmt TEIform="notesStmt">
<note type="href" place="unspecified" anchored="yes" TEIform="note">http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenahist/</note> 
<note type="pathname" place="unspecified" anchored="yes" TEIform="note">fritsch11</note> 
<note type="filename" place="unspecified" anchored="yes" TEIform="note">fritschmiles.html</note> 
<note type="titleimage" place="unspecified" anchored="yes" TEIform="note">s001.html</note> 
<note type="srcfile" place="unspecified" anchored="yes" TEIform="note">fritschmiles.xml</note> 
<note type="imgpath" place="unspecified" anchored="yes" TEIform="note">fritsch11/jpg</note> 
<note type="imgtype" place="unspecified" anchored="yes" TEIform="note">html</note> 
</notesStmt>
 <sourceDesc default="NO" TEIform="sourceDesc">
<bibl default="NO" TEIform="bibl">Osterodae : Sumtib. Bartholdi Furmanni; Rudolstadi[i] : Literis Christophori Fleischeri, 1682.</bibl> 
</sourceDesc>
</fileDesc>
 <encodingDesc TEIform="encodingDesc">
 <editorialDecl default="NO" TEIform="editorialDecl">
<p TEIform="p">Regeln fuer die Texterfassung 03/2001</p> 
</editorialDecl>
 <refsDecl doctype="TEI.2" TEIform="refsDecl">
<p TEIform="p">not necessary</p> 
</refsDecl>
</encodingDesc>
 <revisionDesc TEIform="revisionDesc">
 <change TEIform="change">
<date TEIform="date">17 May 2005</date> 
 <respStmt TEIform="respStmt">
<name TEIform="name">Ruediger Niehl</name> 
<resp TEIform="resp">markup</resp> 
</respStmt>
<item TEIform="item">typed text - structural tagging complete - no semantic tagging - no spell-check</item> 
</change>
</revisionDesc>
</teiHeader>



<text><gap id="GR"/><gap id="GE"/><front>
<titlePage TEIform="titlePage"><titlePart type="main" TEIform="titlePart">
<pb id="s001" TEIform="pb"/>
IN NOMINE IESU!
AHASVERI FRITSCHI
MILES
PECCANS,
SIVE <hi TEIform="hi">TRACTATUS
DE</hi>
PECCATIS
MILITUM.
<gap desc="illustration" TEIform="gap"/>
<hi TEIform="hi">OSTERODAE</hi>,
Sumptib. BARTHOLDI FURMANNI,
Bibliopol.
RUDOLSTADI,
<hi TEIform="hi">Literis CHRISTOPHORI FLEISCHERI,</hi>
ANNO M. DC. LXXXII.
</titlePart></titlePage>
<pb id="s002" TEIform="pb"/>
<div type="dedication" org="uniform" sample="complete" TEIform="div" part="N">
<head><hi TEIform="hi">GENEROSISSIMO ATQUE EXCELLENTISSIMO DOMINO</hi>, DOMNINO FRANCISCO de <foreign lang="GE" TEIform="foreign">Meinders,</foreign> Serenissimi ac Potentissimi Electoris Brandenburgici CONSILIARIO STATUS INTIMO, etc. <hi TEIform="hi">PATRONO AC FAUTORI SUO</hi> Sal. Pl. D. AHASVERUS FRITSCHIUS.</head>
<pb id="s003" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p">IUcunda recordatio, VIR EXCELLENTISSIME, singularis benivolentiae, quam occasionenuperrimi Conventus Circularis Lipsiensis, in amico quodam colloquio erga me <reg orig="abundè" TEIform="reg">abunde</reg> contestatus es, impulit me, ut publicam animi mei, TIBI deditissimi, tesseram ederem: Cumque animadvertissem, <hi TEIform="hi">Excellentiam Tuam</hi>, inter media gravis sima et concatenata negotia, nihilominus scriptorum meorum, per viginti quatuor annos in lucem editorum lectione <reg orig="maximè" TEIform="reg">maxime</reg> delectari, placuit, praesentem <hi TEIform="hi">de Milite Peccante</hi> Libellum <hi TEIform="hi">Illustri Nomini</hi> Tuo consecrare. Accipe igitur illum <reg orig="benivolâ" TEIform="reg">benivola</reg> manu ac mente, ac me meaque studia favore Tuo dignari perge. VALE, <hi TEIform="hi">Vir Excellentissime</hi>, et rem, quam agis publicam, <reg orig="porrò" TEIform="reg">porro</reg> feliciter age, perage. <hi TEIform="hi">Dab. Rudolstadii, è Museo, d. 24 Febr. A. 1682</hi>.</p>
</div>
<div type="preface" org="uniform" sample="complete" TEIform="div" part="N">
<pb id="s004" TEIform="pb"/>
<head><hi TEIform="hi">Praefatio ad Lectorem</hi>.</head>
<p TEIform="p">MIlitiam disciplinae Christianae <reg orig="minimè" TEIform="reg">minime</reg> adversari, nonnullis fanatiorum <reg orig="frustrà" TEIform="reg">frustra</reg> reclam antibus, ex scripturis sacris <reg orig="manifestissimè" TEIform="reg">manifestissime</reg> patescit. Nam, ut scribit Augustinus. <hi TEIform="hi">E. pist. 5. ad Marcell. Comitem: Si Christiana disciplina omnia bella culparet, hoc <reg orig="potiùs" TEIform="reg">potius</reg> militibus in Evang elio consilium salut is petentibus</hi>, diceretur, <hi TEIform="hi">ut abicerent arma, seque militiae <reg orig="omninè" TEIform="reg">omnine</reg> subtraherent: dictum est autem: neminem concusseritis, nullli iniuriam feceritis, contenti estote stipendiis vestris</hi>: Vid. Idem <hi TEIform="hi">Epist. 205. ad Bonifacium</hi> in hanc sententiam: Et <hi TEIform="hi">lib. 22. c. 37. contra Faustum et serm. 19. de verbis Domini</hi>. Insulsus ille Erasmus, (ait Coqueus. <hi TEIform="hi">comm. in August. Tract. de Civitate Dei. lib. 1. c. 26.) annot. in cap. 3. Lucae, et Praefatione in Enchiridion militis Christiani</hi>, Evangelicis et Apostolicis literis dicit adversari Augustinum, qui bellis
<pb id="s005" TEIform="pb"/>
patrocinetur, ubi <reg orig="impudentissimè" TEIform="reg">impudentissime</reg> mentitur, ut ex sacris scripturis passim constat; sed nobis plus unus Augustinus, quam plures Erasmi. Id autem <reg orig="omninò" TEIform="reg">omnino</reg> dicendum, nullum <reg orig="serè" TEIform="reg">sere</reg> hminum genus magis impium, crudele ac malitiosum esse, <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> militum. Potuissetalicui videri, ab eo tempore, quo milites <reg orig="sanctissimâ" TEIform="reg">sanctissima</reg> do <reg orig="ctrinâ" TEIform="reg">ctrina</reg> <reg orig="Christianâ" TEIform="reg">Christiana</reg> imbuti fuerint, pravos mores abiecisse, vitamque fide <reg orig="Christianâ" TEIform="reg">Christiana</reg> dignam agere studuisse; sed <reg orig="planè" TEIform="reg">plane</reg> contrarium experientia docuit. Etiam de quarti, adhuc purioris ac simplicioris post Christum natum Saeculi, militantibus viris, <reg orig="gravissimè" TEIform="reg">gravissime</reg> conqueritur S. Ioannes Chrysostomus, cuius verba, quae habentur <hi TEIform="hi">homil. 26. in Matthaeum</hi>, non possumus non adducere, ut Lector <reg orig="indè" TEIform="reg">inde</reg> videat, non huius tantum, omnium corruptissimi, ac depravatissimi saeculi milites Impios ac flagitiosos esse, sed et antiquissimis temporibus <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> meliores
<pb id="s006" TEIform="pb"/>
non fuisse. Ita autem Sanctissimus Pater: Vultis à militantibus exordiar? An igitur parum isti delinquunt, <reg orig="cùm" TEIform="reg">cum</reg> in dies atque horas contumelientur, maledicant, convitientur, ex alienis ditentur calamitatibus, rapaces lupos imitentur, numquam â delinquendo desistant, nisi quis absque undis maria esse contendat. Quae e. nim passio ipsos non turbat? aut quaenam aegritudo animam eorum non obsidet? ô qualibus invident, et in videntes <reg orig="mirificè" TEIform="reg">mirifice</reg> se apud eos ostentant, subiectis <reg orig="atrocissimè" TEIform="reg">atrocissime</reg> utuntur: His qui alicuius causa coacti ad eos, quasi ad Portum refugiunt, tamquam hostes inferuntur. Quot apud eos rapinae? quot obtre ctationes, atque cauponationes sunt? quot serviles adulationes? quot mendacia? quot maledicta? Sed ad singula singulas leges Christi opponamus. Qui dixerit Fratri suo, stulte, reuserit gehennae ignis. Qui mulierem ad
<pb id="s007" TEIform="pb"/>
concupiscentiam inspexerit, iam eam in corde suo moechatus est. Nisi quis se humiliaverit, sicut parvulus, non intrabit in regnum caelorum: isti ve ro tumorem et arrogantiam adversus minores, ut eos <reg orig="vehementiùs" TEIform="reg">vehementius</reg> timeat, magno studio exercent, ac omni atroci <reg orig="ferâ" TEIform="reg">fera</reg> crudeliores in eos in veniuntur. Nihil pro Christo, omnia pro ventre, pro quaestu, pro <reg orig="vanâ" TEIform="reg">vana</reg> <reg orig="gloriâ" TEIform="reg">gloria</reg> faciunt. <hi TEIform="hi">Putasne posse nos ora. tione delicta</hi> eorum recensere? Quis posset detrectationes, quibus utun tur, verbis consequi? quis prosusissimum risum? quis importunas contentiones? quis turpiloquia? Nam de <reg orig="avaritiâ" TEIform="reg">avaritia</reg> nihil dicendum est, nam ne sentire quidem morbum hunc possunt. Sic enim hoc vitium, <reg orig="expulsâ" TEIform="reg">expulsa</reg> virtute, animum ipsorum detinet, ut ne crimen apud insanientes illos esse videatur. <hi TEIform="hi">Hactenus Chrysostomus</hi>. De nostri autem saeculi militum <reg orig="summâ" TEIform="reg">summa</reg> impietate. D. Ioann. Mullerus. <hi TEIform="hi">in Atheismo devicto</hi>. cap. haec tradit.</p>
<pb id="s008" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><foreign lang="GE" TEIform="foreign"><reg orig="GOttfürchtigen" TEIform="reg">GOttfurchtigen</reg> Christlichen Soldaten wil ich nichts zu nahe reden, es gibt aber der Soldaten so viel, daß man <reg orig="befürchten" TEIform="reg">befurchten</reg> muß, der <reg orig="grösseste" TEIform="reg">grosseste</reg> Hauffe <reg orig="mü" TEIform="reg">mu</reg>ße des Teuffels seyn. Von GOtt halten sie nichts, sastern ihn erschrecklich, verspotten ihn. Wenn sie arme Leute <reg orig="iämmerlich" TEIform="reg">iammerlich</reg> martern und peinigen, fragen sie wo ihr Gott bleibet, warum er ihnen nicht heiffe, sie fluchen erschrecklich und abscheulich bey den Wunden, Sacramenten, Creutz und Leiden Christi, sie erbrechen die Kirchen und <reg orig="Gotteshäuser" TEIform="reg">Gotteshauser</reg>, verunreinigen die Altar, Tausffstein und Cantzel, sie stehlen und rauben die heiligen <reg orig="Gefä" TEIform="reg">Gefa</reg>ße, welche zur Ehre Gottes und zum Gebrauch der Kirchen verordnet sind, sie fragen nicht nach den heiligen Sacramenten, nicht nach Gottes-Dienern, Lehrern und Predigern. Sie <reg orig="können" TEIform="reg">konnen</reg> mit Morden, Todtschlagen, Blutsauffen nicht <reg orig="ersättiget" TEIform="reg">ersattiget</reg> werden, sie treiben Hurerey, Ehebruch, und alle <reg orig="Unsläterey" TEIform="reg">Unslaterey</reg>, sie
<pb id="s009" TEIform="pb"/>
rauben, stehlen, <reg orig="plündern" TEIform="reg">plundern</reg>, <reg orig="lügen" TEIform="reg">lugen</reg>, triegen, fressen, sauffen, sie <reg orig="führen" TEIform="reg">fuhren</reg> ein solches <reg orig="wüstes" TEIform="reg">wustes</reg> Leben, als ob die Zehen Gebot sie nicht angiengen. <reg orig="Türcken" TEIform="reg">Turcken</reg> und Tartern sind barbarische <reg orig="Uölcker" TEIform="reg">Uolcker</reg>, bey denen kein Mitleiden, keine Barmhertzigkeit zu finden, bey vielen Soldaten aber die Christen heißen, ist kein Blutstropffen Christlicher Liebe, da ist keine Gnade, keine Barmhertzigkeit, kein Mitleiden, sie treiben ein solch grausames Wesen, als ob sie wilde Bestien, <reg orig="Löwen" TEIform="reg">Lowen</reg>, <reg orig="Bären" TEIform="reg">Baren</reg>, Tiegerthier und Rinoceroten <reg orig="wären" TEIform="reg">waren</reg>. Sie schonen nicht der Schwangern, nicht der <reg orig="Gebärenden" TEIform="reg">Gebarenden</reg>, nicht der <reg orig="Säugenden" TEIform="reg">Saugenden</reg> Fraven, nicht der kleinen <reg orig="unmündigen" TEIform="reg">unmundigen</reg> iungen Kinder, nicht alter, krancker, verlebter Leute, da ist lauter Tyranney und Teuffeley. Es <reg orig="wäre" TEIform="reg">ware</reg> kein Wunder, wenn sich der Himmel entsetzte, die Sonne sich <reg orig="entfärbte" TEIform="reg">entfarbte</reg>, der Erdboden zerrisse und sie verschlinge, daß sie lebendig hinunter zur <reg orig="Höllen" TEIform="reg">Hollen</reg> <reg orig="führen" TEIform="reg">fuhren</reg>,
<pb id="s010" TEIform="pb"/>
oder daß Gott mit Donner und Blitz auf sie zuschlüge. Solch Atheistisch, Epicurisch, Teufflisch Wesen treiben Soldaten ohne Schen, lassen andere, junge Leute dieses ansehen und hören: Das klebet bey jungen Leuten, es werden auch diejenigen damit eingenommen, bey welchen die Soldaten im Qvartier liegen, und ob sie gleich viel Böses von denselben leiden müßen, dennoch lernen sie von ihnen viel Böses reden und thun wie Soldaten, ob es gleich Mägde, Knechte, Jungen und Kinder sind. In solchen bestialischen, cyclopischen, barbarischen Wesen wachsen viel junge Leute auf. Der Krieg ist zwar eine Straffe Gottes, die Menschen aber werden dadurch nicht besser, sondern immer ärger. Es sind nicht des HErrn Kriege, sondern des Teuffels Kriege, welche zu diesen Zeiten an vielem Orten geführet werden.</foreign> Ea cst fortuna huius saeculi, inquit Iohannes Brentius, <hi TEIform="hi">homil. 10. in</hi>
<pb id="s011" TEIform="pb"/>
<hi TEIform="hi">Iohannem</hi>. <reg orig="quòd" TEIform="reg">quod</reg> magna equitum et peditum pars soleat magna esse colluvies impiorum, blasphemorum, latronum, praedonum, ebriosorum, adulterorum, denique perditissimorum hominum, qui coram Deo foeditas, et abominatio, quamvis magna existimationis fuit in verbis humanis. Quomodo autem unanimiter milites sese excusare soleant, id verbis Augustini, Patris Ecclesiae augustissimi docebimus. <hi TEIform="hi">De verbis Domini secundum Matthaeum, serm. 19. ita scribit</hi>. Nonnulli fratres, <hi TEIform="hi">inquit</hi>, qui aut militiae cingulo detinentur, aut in actu sunt publico constituti, <reg orig="cùm" TEIform="reg">cum</reg> peccant graviter, <reg orig="hàc" TEIform="reg">hac</reg> solent à peccatis suis <reg orig="pfimâ" TEIform="reg">pfima</reg> se voce excusare, <hi TEIform="hi"><reg orig="quòd" TEIform="reg">quod</reg> militant</hi>, et ne <reg orig="benè" TEIform="reg">bene</reg> aliquando faciant, occupatos se malis actibus conqueruntur, <hi TEIform="hi">perinde quasi militia, non voluntas in <reg orig="culpâ" TEIform="reg">culpa</reg> sit</hi>, ita quod ipsi gerunt officiis suis adscribunt. <hi TEIform="hi">Non enim militare delictum est, sed propter praedam militare</hi>,
<pb id="s012" TEIform="pb"/>
<hi TEIform="hi">peccatum est.</hi> Nec rem publicam gerere, criminosum est, sed, <reg orig="ideò" TEIform="reg">ideo</reg> agere rem publicam, ut rem familiarem potius augeas, videtur esse damnabile. <reg orig="Proptereà" TEIform="reg">Propterea</reg> enim <reg orig="providentiâ" TEIform="reg">providentia</reg> <reg orig="quâdam" TEIform="reg">quadam</reg> militantibus sunt stipendia constituta, ne dum sumptus quaeritur, praeda grasletur. Illud autem quale est, <reg orig="cùm" TEIform="reg">cum</reg> ob errorem aliquem à senioribus arguuntur, et imputatur alicui de illis, cur ebrius fuit, cur res alienas pervaserit, caedem, cur turbulentus admiserit, statim respondeat; <hi TEIform="hi">quid habebam facere homo saecularis, aut miles, num quid Monachum sum professus, aut Clericum</hi>? quasi omnis, qui Clericus non est, aut Monachus, possit ci licere, quod non licet. Cunctis igitur officiis sacris literis praescribitur norma vivendi; Omnis ad <reg orig="benè" TEIform="reg">bene</reg> vivendum provocatur sexus, aetas, et dignitas. Igitur nemo se excuset publicis actibus, nemo de occupatione militiae conqueratur. Apud omnem
<pb id="s013" TEIform="pb"/>
Christianum prima honestatis debet esse militia. Quamquam <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg>, <reg orig="suprà" TEIform="reg">supra</reg> laudato Chrysostomo monente, omnia militum delicta recenseri non possint, visum tamen nobis fuit, de praecipuis saltim ac notioribus, militum peccatis in praesenti Tractatu breviter agere, eaque eo fine in lucem ponere, ut, <reg orig="sifortè" TEIform="reg">siforte</reg> nonnulli, qui militiae cingulo detenti, haec legerint, in se ipsos descendere, conscientias suas <reg orig="probè" TEIform="reg">probe</reg> examinare, ab impietate desistere, vitia omnia detestari, et pientissimi illius Centurionis Romani, cuius in Apostolorum Actis mentio sit, lauda bilissimo exemplo, Deum <reg orig="verè" TEIform="reg">vere</reg> timere, ac <reg orig="piè" TEIform="reg">pie</reg> colere discant. Horrendissima in nupero sunestissimo Gallo Belgico-Germano bello impietatis, atque imanitatis militantium exempla vidimus, et audivimus, <reg orig="cùm" TEIform="reg">cum</reg> <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> aurea, ac millllenis milibus suspiriis, et lacrynmis exoptata Pax adslictissimam, et <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> ad incitas redactam Patriam nostram,
<pb id="s014" TEIform="pb"/>
ex ineffabili Dei beneficio, iterum affulgere coeperit, <reg orig="eò" TEIform="reg">eo</reg> <reg orig="libentiùs" TEIform="reg">libentius</reg>, atque <reg orig="avidiùs" TEIform="reg">avidius</reg> hunc laborem suscepimus. Faxit omnipotentissimus Deus Zebaoth, ut lucubrationes hae, quales quales fuerint, in sui Numinis gloriam, Christianae Rei publicae emolumentum, ac militum delinquentium emendationem vergant.</p>
<gap desc="toc" TEIform="gap"/>
</div>
</front><body><div1><p/></div1></body></text>





</TEI.2>
