64. Superioritas territorialis non cadit in mediatos, sed Status immediatos, remissive.

65. In constituenda immedietate non opus est, ut aliquis bona ab Imperio immediate habeat.

66. In alternativis alterutrum sufficit, et aliud est in Imperio, aliud sub Imperio, aliud est in Imperio, aliud ab Imperio bona possidere.

67. Superioritas territorialis in quibus consistat?

68. Effectus superioritatis quinam sint

69. Civitates Imperiales aliique territoriorum domini, in omnia territorii sui bona et personas universalem habent jurisdictionem.

70. Clerici etiam dicuntur provinciales et subditi sui domini.

71. Excessus Clericorum per dominum temporalem puniri possunt, et n. 72.

73. Ecclesiae Antistites jurisdictione carent, sed audientiam tantum habent, et n. 74.

75. Criminalium causarum cognitio ad Comites pertinuit.

76. Insignia monasteria multa territoriali jurisdictione carent.

77. Generali praesumptione juris, monasteria et bona ad ea pertinentia in alterius Principis, civitatis vel Status territorio sita, ad ejusdem jurisdictionem et superioritatem pertinere judicantur, donec exemptio doceatur.

78. Exemplo est Esslinga.

79. Si Comites, Barones, Nobiles, in Civitatis alicujus Imperialis territorio delinquant, et ibi reperiantur, an a magistratu capi et puniri possint?

80. Comites, Barones et Nobiles ab aliorum Statuum jurisdictione exempti sunt, et num. 104.

81. Ecclesiasticae personae a magistratu politico sine ordinarii consensu puniri nequeunt, et sic nec Comites, Barones et Nobiles, et n. 105.

82. Nobiles immediati Imperatoris sunt ministeriales.

83. AEquiparatorum aequalis est ratio, et n, 106.

84. Milites in transitu delinquentes ad magistratum militum remittendisunt, et n. 107.

85. Caroli M. dimissio militum refertur, et n. 108.

87. In Nobiles, Barones et Principes olim eadem poena constituta, et n. 109.

88. Adsurdum est, quod par in parem, vel inferior in superiorem jurisdictionem habeat, et n. 110.

89. Privilegia in corpus juris redacta per delictum non amittuntur.

90. Unusquisque in loco delicti commissi forum sortitur.

91. Et delictum tribuit jurisdictionem.

92. Reatus excludit honorem.

93. Exemptus a foro non intelligitur de criminali.

94. Delinquentibus jura provilegia sua non tribuunt.

95. Delictum non excludit dignitas.

96. Delinquentium remissiones hodie locum non habent, nisi jure amicitiae.

97. Quod exemplis declaratur.

98. Minus potens in suo territorio superat potentiorem.

99. Principes in alieno territorio ut privatus forum sortiuntur.

100. Legati delinquentes in loco delicti puniri possunt.

101. Cujus exempla referuntur.

102. Comites, Barones et Nobiles in alieno territorio delinquentes, ibidem criminaliter puniri possunt, et n. 103.

111. Causae criminales an ad judices Austregarum pertineant?

112. Civitates Imperiales in Comites, Barones et Nobiles ultimo supplicio non facile animadvertere debent, propter periculum inde futurum, exemplo Conradini.

113. Olim in Decuriones et personas illustres sine superioris scientia criminaliter animadvertere non licuit.

114. Principes, Duces et alii proceres Imperii majores coram solo Imperatore forum sortiuntur in criminalibus.

115. Idque cum consilio aliorum Imperii Statuum.

116. Pontifex cum Cardinalium consilio ardua explicare solet.

117. Exempla Imperatorum, qui proceres Imperii coram Imperii ordinibus accusarunt, referuntur, et n. 118. 119. 120. 121. 122. 123.

124. Camera Imperialis inconsulto Caesare Principes in bannum non declarat.

125. Idem in aliis Regnis observatur.

126. Vti et ab Imperatore.

127. Ad superioritatem territorialem quoquem spectat cura et jurisdictio Ecclesiastica.

128. Homagii exactio.

129. Protectio territorialis ordinaria.

130. Justitiae administratio.

131. Cui annexa est in judiciis comparitio.

132. Vti et ad conventus provinciales.

133. Sola tamen citatio subjectionem non probat, nisi obedientia secuta.

134. Jus constituendi magistratus.

135. Curiarum erectio.

136. Statutornm ordinatio.

137. Mandatorum et edictorum promulgatio.

138. Etiamsi nemo poenam incurrat.

139. Inhibitiones autocraticae.

140. Evocationes subditorum.

Quibus non adversantur ea, quae in contrarium sunt adducta; Nam primum quod attinet, in eo committitur petitio principii, et negatur superioritatem territorialem Ducatibus, Marchionatibus, et Comitatibus tantum cohaerere, qui feudi lege recognoscuntur, ex eo enim hoc sequeretur inconveniens, quod Ducatus et Comitatus allodiales territoriali hac superioritate destituerentur, cum videamus nonnullos Ducatus, Comitatus, Baronatus in totum vel ex parte adhuc esse allodiales, jureque proprio possideri, ubi possessores jura territorialia usurpant, jure proprio, nulla investitura, vel Principis beneficio cooperantibus, Besold. de jurisdict. quaest. 17. Joh. Limnae. de jur. publ. lib. 7. cap. 1. n. 50. vers. ad quartum. in fin. Adhaec, dignitas Regalis non est de substantia superioritatis territorialis, sed differt dignitas Regalis a dignitate territoriali, sicuti notant Reinking. de regim. secul. lib. 1. class. 5. cap. 2. num. 41. et ibid. cap. 5. n. 15. Christ. Mingius de super. territ. concl. 44. Quemadmodum enim dignitas regalis feudalis sine dignitate territoriali, ita etiam e contra dignitas territorialis sine dignitate regali feudali omnino subsistere potest, siquidem dignitas feudalis, sicuti etiam est Comitatus, Baronatus, etiam in mediatum et Landsassium cadere potest: Et multi sunt Comites et Barones, qui quidem dignitate regalis feudi investiti sunt, territorialem tamen jurisdictionem et superioritatem non habent, sed aliorum Principum Landsassii et subditi sunt, et salva illorum superioritate territoriali, Landsfürstliche Obrigkeit, dignitatem tituli regalem praeeminentiam annexam habentis, nacti sunt, uti constat ex R. A. zu Augspurg de anno 1548. §. wiewol auch in derRingerungsHandelung 66. Reinking. d. cap. 2. num. 42. et eod. lib. 1. class. 4. cap. 14. num. 34. Mingius de super. territ. conclus. 12. Quales sub domo Austriaca sunt Comites zu Härteck, sub Electore Brandeburgico Comites zu Hänstein, Barones zu Burden, et sub Duce Pomeraniae, Comites von Weingarten, qui omnes regalem dignitatem, non tamen regalia vel territorialia jura obtinent, Johan. Wurmser. de jur. publ. exerc. 3. quaest. 17. Quamvis igitur Civitates Imperiales Regalibus dignitatibus non gaudeant, nihilominus tamen juribus Regalibus gaudere possunt, sicuti enim dignitas regalis sine juribus regalibus, ita etiam jura regalia sine titulo regali consistere et civitatibus Imperialibus competere possunt, uti dictum 16. est cap. praeced. 4. num. 18. et seq. Imo Civitates etiam Imperiales feudales esse colligitur ex Capitulationibus Imperatorum Caroli V. artic. 24. Ferdinandi II. art. 28. et Ferdinandi III. art. 32. ubi disponitur, quid de feudis, et inter ea, civitatibus Imperio apertis fieri debeat, et sic ipsum territoriale jus beneficio feudali quibusdam competere possit. Quod licet quidem de civitatibus municipalibus intelligi possit, quae etiam cum Ducatibus vacantibus Imperio cedere solent, et alias civitates solae per se mortis videantur expertes, arg. l. 56. ff. de usufruct. et sic nunquam tanquam vacantes ad Imperium reversurae; cum tamen dicti articuli etiam de feudis per delictum Imperii apertis accipiendi veniant, et per hoc etiam Civitates Imperiales regalia et alia jura territorialia amittere, et ea ad Imperium reverti possint, eadem etiam in solis civitatibus Imperialibus per se verificari possunt, arg. l. 21. ff. quib. mod. usufruct. finit. Quibus etiam accedit, quod jus territoriale sive superioritas et jurisdictio territorialis non tantum per feudalem concessionem, sed etiam alios modos veluti simplicem Imperatoris concessionem, praescriptionem et consuetudinem, in numerum Statuum Imperii relationem, etc. adquiratur, ut infra n. 42. seq. dicetur.

17. Ad 2. respondetur, distinguendo inter jus personale Principum, jus territoriale habentium quod dicitur die Landsfürstliche Obrigkeit, et ipsis saltem Principum personis cohaeret; et inter jus ipsum territoriale die Landes hohe Ober-und Herrligkeit, quod unâ cum territorio, etiam sine speciali titulo conceditur, Ziegler. §. Landsassii. concl. 1. n. 10. Reinking. de regim. secul. lib. 1. class. 5. cap. 5. n. 26. ita, ut si per jus Principatus intelligantur jura Principis, quae in hoc consistunt, ut quis in suo territorio, sive districtu, et in suos subditos id possit, quod potest Imperator in universo, salva suprema ejus superioritate, tunc etiam ipsae Civitates Imperiales jure quoque Principatus gaudent et utuntur, id est, in suis territoriis et districtibus possunt id, quod Imperator, salvis reservatis potest in universo, et reliqui Principes et Status in suis, de quo supra cap. 1. n. 41. et seq. Secus vero si per Principatum intelligatur jus Principis personale, cum hoc cum superioritate territoriali sese nihil habeat commune, cum persona Principis absque superioritate territoriali, et vice versa superioritas territorialis absque persona Principis subsistere possit: Sic enim videmus superioritatem territorialem habere Comites et Barones, qui tamen Principes non sunt. Hinc etiam superioritas territorialis non semper dicitur, die Lands Fürstliche Obrigkeit, sed tunc quando aliquis Dux vel Princeps eam sibi vindicat, a persona dominante ita denominatur, Ziegler. §. Landsassii. concl. 1. n. 9. Mingius de super. territ. concl. 5. in fin. in aliis 18. vero dicitur, 1. die Landes hohe Obrigkeit, seu 2. Landes Herrliche Bottmässigkeit, 3. aliquando etiam Ober Herrligkeit und Gebieth, R. A. zu Augspurg. de anno 1555. §. wo auch im H. Reich. 40. ibi: in was Ober Herrligkeiten oder Gebiethen das wäre. et R. A. de anno 1559. §. Und wiewol in solcher executions 21. aliquando 4. hohe Ober-und Gerechtigkeit, R. A. zu Augspurg de anno 1548. §. und als erstlich. 47. ibi: an ihren hohen Ober-und Gerechtigkeiten. et §. seq. 5. item die Hoheit, Goeddae. in respons. de restit. Baron. Vallendar. num. 66. et 44. 19. 6. Gewaltsame, quod Imperium denotat, et pro eo olim usitatum fuit, quod hodie Obrigkeit vocamus, Adam Keller. de offic. jurid. polit. 20. libr. 2. cap. 4. fol. 400. Idem est, 7. quoad Zwing und Bann, quod nihil aliud est, quam territorium jurisdictione condecoratum, Gylman. symphor. tom. 1. part. 1. tit. 2. de reconvent. in causa Erfurth. contra Maintz. n. 156. seq. fol. 112. seq. Rosenthal. de feud. capit. 5. concl. 6. n 3. 21. Besold. part. 3. cons. 118. n. 32. dicitur 8. etiam aliquando Flur, Weichbild, termaney, Gylman. d. n. 56. Et sic superioritatem territorialem 22. in Principe dici Landes Fürstlich, in Comite Gräfflich, in Civitate Stättlich, sive Stättisch, et sic deinceps, relatum est in Camera Imperiali in causa Hirnheim contra Churpfaltz, testatur Meichsner. tom. 2. lib. 1. decis. 8. n. 3. fol. 798. Ritter. de homag. concl. 75. et in nobilibus liberis dicitur Adeliche Obrigkeit. Besold. de Ord. Equestr. n. 10. Wehner. pract. observ. verb. Lands-Fürstliche Obrigkeit fol. 459. libr. 1. Bidembach. nobil. quaest. 1. num. 11. Mager. de advocat. cap. 6. numer. 113. Mingius de 23. super. territ. conclus. 47. in fin. Habent itaque Civitates Imperiales jura territorialia, die hohe Landes Obrigkeit, sed non Lands-Fürstliche Obrigkeit: Jura Principum et Statuum Imperii habent ratione rei, sive districtuum et territoriorum, quae ab Imperatore et Imperio immediate possident; at non habent jura personalia Principum, sive annexam dignitatem regalem, seu Principalem, Bidembach. d. quaest. 1. n. 10. Bertram. de Comit. conclus. 48. Bruning. de var. univers. spec. conclus. 19. Cluten. syllog. rer. quotid. conclus. 27. lit. c. Klock. de contribut. cap. 5. num. 67. seq. Reinking. de regim. secul. lib. 1. class. 5. cap. 5. n. 26. non enim in ejusmodi civitatibus est Dux, vel Princeps, ein Fürst, ergo nec jura Principis personalia, Fürstliche Obrigkeit, dici enim de aliquo requirit inesse, Johan. Limnae. de jur. publ. lib. 7. cap. 1. numer. 50. ad fin. Klock. de contribut. cap. 5. numer. 72. Matth. Stephan. de jursid. libr. 2. part. 2. capit. 1. n. 64. et Landes-Fürstliche Obrigkeit tunc dicitur, quando aliquis Dux vel Princeps eam sibi vindicat, et sic a persona dominantis denominatur, respectu vero Comitum et civitatum simpliciter vocatur, Landes Ober-und Herrligkeit, vel hohe Obrigkeit, Klock. n. 72. Ex quo etiam Meichsner. d. decis. 8. num. 2. in fin. ait: licet Baro, Comes, vel civitas immediata et vocem Imperii decisivam habens, non possit habere Landes-Fürstliche Gerichtbarkeit; tamen in suo genere eadem jura habet, quae Princeps in suo. Unde quoque Warem. ab Ehrenberg. de foeder. lib. 2. cap. 1. n. 39. quamvis alias Civitatibus Imperialibus non admodum addictus, ita scribit: Dicamus necesse est, multas civitates habere rem, sed non nomen, appellaveris itaque pro libitu quod tenent, tam est tamen simile juri Principatus ac ovum ovo. Et censet Bocer. de collect. cap. 4. n. 43. Collectorem decisionum, sive praejudiciorum Camerae Imperialis verb. Civitas Imperii. improprie Civitatibus Imperialibus attribuisse, die hohe Landes-Fürstliche Obrigkeit, recte autem vocari, die Landes-Obrigkeit, die Ober-Landes-Herrligkeit, die hohe Landts-Obrigkeit, in quam sententiam allegat, Matth. Stephan, de juris d. lib. 2. part. 2. cap. 1. n. 63. ubi ita scribit: Habent Imperiales Civitates jura territorialia, die Landes-Obrigkeit, at non habent Lands-Fürstliche Obrigkeit: Habent jura Principum et Statuum Imperii, ratione rei, sive territoriorum, quae possident. Qui autem et Principes sunt et simul habent territoria, juraque territorialia, illi dicuntur habere Lands-Furstliche Obrigkeit: tum ratione personae Principis sive Principalis, tum ratione 24. territorii conjunctim. Imo superioritatem territorialem etiam in Civitatibus Imperialibus Landes-Fürstliche Obrigkeit appellari posse statuere videtur Dn. Johan. Limnae. de jur. publ. lib. 7. cap. 1. n. 50. in fin. ubi cum Besoldo disc. de Civit. Imper. jur. n. 9. ad principia politica provocat, quae jus Principale non a Principe, ut Monarcha dici probant, sed a Principis jure quod etiam est in Democratia quamvis id non sit penes unum. Quibus Regalia competunt, non protenus Reges sunt, sed Regalia jura tenent. Ita qui habent die Lands Fürstliche Obrigkeit, non protenus Principes sunt, licet Principalia jura teneant; die Landes Fürstliche Obrigkeit, nomen non mutuatur ab exercente et tenente, sed a natura sua, quaecum ubique aequalis sit, aequali itidem ubique terminabitur appellatione. Imo vero nec Principis nomen absurde civitatibus tribuitur, quae Principis jura et authoritatem in suos tenent, licettotum corpus Principis nomine conspicuum non sit. Atque illo sensu civitates, quibus Regalia competunt, Principes sunt, et generaliter omnes Principes dici possunt, qui habent merum et mixtum Imperium, Sixtin. de regal. lib. 1. cap. 4. n. 37. Decian. consil. 2. num. 164. lib. 1. et lib. 3. consil. 19. num. 124. Limnae. d. n. 50. in fin. EtCivitates Imperiales in suis territoriis et districtibus jura Principis habere, vicemque Principum obtinere, probatum est supra cap. 1. numer 35.

25. Eadem imbecillitate laborat tertia ratio, nam si ex eo Civitatibus Imperialibus jus superioritatis territorialis denegaretur, quod Imperatorem superiorem recognoscunt, nec Principes, Duces, Marchiones, Comites, Barorones et alii Imperii Status et ordines superioritatem territorialem obtinere possent, cum et hi omnes Imperatorem superiorem recognoscant, sicuti etiam de Regalibus diximus cap. praeced. 4. n. 23. Neque etiam Duces, Marchiones, Principes Imperatorem superiorem recognoscentes, inferioris conditionis et gradus esse debere illis, qui Imperatorem non recognoscunt, demonstrat Sola in constit. Sabaud. in prooem. decret. gloss. 3. num. 12. seq. Cum illa recognitio non alteret vel immutet habilitatem personae possidentis, Caspar. Klock. disput de contribut. conclus. 10. in fin. et Imperio Romano 26. fervire libertate sit potiri, uti scribit ex Bald. Natta cons. 631. n. 13. vol. 3. Hippol. Riminald. cons. 5. n. 102. vol. 1. Don. Mastril. de 27. magistrat. lib. 1. cap. 8. n. 2. Et sic cum Italiae Civitatibus, quae se Imperatorem non recognoscere gloriantur, vel de facto a se recognoscendosubtraxerunt, jura territorialia concedit Knichen. in velicat. apolog. n. 31. seq. nihil vetare videtur, quo minus ea quoque Civitatibus Imperialibus attribuamus, cum hae Italiae civivitatibus et Rebuspublicis aequiparentur, supra cap. 1. num. 32.

28. Ad 4. respondetur, Civitates Imperiales esse Status Imperii, et in Comitiis sessionem et votum etiam decisivum habere, pluribus probatum est supra cap. 2. per tot. Neque etiam ad hoc, ut quis jura superioritatis habeat, eorumque capax sit, necessarium est, ut sit Status Imperii, sed sufficit aliquem immediatum Imperii civem esse, sicut in Nobilibus Imperio immediate subjectis, adsuperioritatem territorialem obtinendam sufficere, si immediate Imperio sint subjecti, docent Leopold. de concurrent. jurisd. quaest. 10. Besold. thes. pract. verb. Freye ReichsRitterschafft. quaest. 1. in fin. fol. 283. Gylman. symphor. tom. 1. tit. 3. vot. 7. n. 17. fol. 239. 29. Jus enim territoriale non est praecise ad Imperii Statum restrictum immediatum, Knichen. in velit. apolog. num. 13. Schutz. in colleg de jur. publ. 1. disp. 6. concl 10. lit. e. sed diversa et separata haec sunt jura, ita, ut territorialia etiam aliis, quam Statibus immediatis ex concessione competere possint, Ziegler. §. Landsassii conc. 1. n. 262. Quod constat in Principibus Silesiae Lignicensibus, Thesnensibus et Monsterbergensibus, quos, licet non sint Status Imperii, sed simpliciter LandsFürsten, et a Rege Bohemiae sua feuda et provincias recognoscant, cum tamen Nobilitatem et dignitatem Principalem ab Imperatore obtineant, in suos Landsassios et subditos jura quoque territorialia habere, adserunt Matth. Steph. de jurisdict. lib. 2. part. 1. cap. 6. numer. 47. seq. Ziegler. d. conclus. 1. num. 222. seq.

30. Neque etiam, ut quinto adducitur, ex territorii magnitudine et amplitudine, jurisdictio sive superioritas territorialis dimetienda venit, cum parva et magna sub eadem juris determinatione includantur, l. et in majoribus. 20. C. de appellat. c. novit. X. de judic. c. de appellationibus. et ibi Dec. de appellat Schrader. de feud. part. 31. 10. sect. 5. n. 68. Eademque qualitas in parva, quae in magna quantitate, et de parvo et magno regulariter idem jus statuatur, d. l. et in majoribus. 20. C. de appellat. l. quamvis. 13. ff. ut in possess. legat. l. 1. §. fin. ff. de conjung. cum emancip. l. si proprietarius. 22. et ibi gloss. et Bart. ff. de damn. infect. c. novit. 13. X. de judic. c. de appellat Schrader. d. n. 68. et part. 10. sect. 7. n. 66. et 77. nec Majestatis jura locorum spaciis, aut regionum amplitudine, Bodin. de republ. lib. 1. c. 9. fol. 224. sed et regiminis qualitate et potestatis magnitudine definiuntur, Natta consil. 608. n. 7. tom. 3. Bald. consil. 328. vers. quoad quintum. lib. 1. Nec semper id, quod potentius etiam dignius est, Menoch. consil. 36. n. 51. lib. 1. Poterit quis multis imperare, at non qualitate et libertate ea, qua aliis paucis, poterit quis longe lateque extensum tenere Regnum, at non aeque excultum, nec populis abundans, ut aliud angustius. Est enim potentia qualitas a dignitate separata. Atque ita licet Regis ditio unius scopuli terminis finiatur, sicuti de Regno Ulyssis dicit Horatius, vel instar nidi fuerit, ut inquit Cicero: si tamen nullum superiorem praeter Deum et ensem agnoscat, eam Majestatem sibi, quam mundi domitor Alexander Magnus assumere potest: Nec enim multitudo subjectorum, sed libertas regnandi Majestatem tribuit. Nam Eumanes fractis opibus nihil praeter arcem, in qua obsidebatur, suum dicere poterat, cum tamen de pace ageretur, cum Antigono Asiae Rege, qui ut potentia, sic etiam dignitate superior videri vellet, Legatis Antigoni respondit, superiorem se neminem accepturum, quamdiu gladium exertum manu teneret, ex Plutarch. in Eumane. Bodin. de republ. lib. 1. cap. 9. fol. 224. 32. Unde etiam cum Julius Caesar in transitu Alpium oppidum quoddam humile praeteriret, Comitibus per jocum et risum percontantibus, num illic etiam aliquos esse putaret Principatus, ambitionis et dignitatum certamina, serio respondisse fertur: Mallem hic primus esse, quam Romae secundus, Plutarch. in vit. Jul. Caes. Tiraquel. de nobilitat. cap. 12. n. 2. Ex quo etiam Episcopus, qui majorem habet dioecesin non dicitur dignior altero minorem habente, Gars. Mastrill. de magistrat. lib. 4. 33. cap. 14. n. 15. nec enim potentia divitiarum et paupertatis humilitas vel sublimiorem, vel inferiorem facit Episcopum, c. legimus. 24. dist. 93. Choppin. de doman. Gall. lib. 3. tit. 7. n. 12. sicuti nec multiplicatio urbium et subditorum praecedentiam tribuit, Natta consil. 673. numer. 36. vel latior finium sive territorii amplitudo Principatum efficit digniorem, ut alium praecedat, arg. d. c. legimus. Dist. 93. Knichen. de Saxon. non provoc. verb. Ducum. cap. 2. numer. 68.

34. Quamvis igiturCivitatum Imperial. territoria et ditiones a territoriisPrincipum tanquam arctius et latius, sive majus et minus differant, inde tamen differentia aliqua specifica induci non potest, cum majus et minus, sive diversitas qualitatis diversitatem specificam vel substantialem, sive diversam speciem non constituant, l. fin. et ibi Bart. ff. de feud. instruct. l. scapham. 44. ff. de evict. Bart. in l. Imperium. n. 11. ff. de jurisd. Dec. in c. post cessionem. X. de probat. Schrader. de feud. part. 10. sect. 5. n. 69. et sect. 35. 7. num. 65. Atque hinc etiam territorium dici posse jurisdictionem in paucas, et quidem singulares personas, ex Johan. Andr. in c. cum contingat. X. de for. compet. et Alex. in l. pupillus. 239. §. territorium. ff. de V. S. docet Meichsner. tom. 2. lib. 1. decis. 6. n. 51. fol. 626. Gylman. symph. tom. 1. part. 2. tit. 6. vot. 6. numer. 24. fol. 68. Imo reperiuntur quoque civitates nonnullae Imperiales, quae amplissima territoria, ditiones et districtus obtinent, et Comitatus ac Baronias possident, ut supra cap. c. 1. n. 15. et seq. probatum est. Neque etiam demonstrari posse aliquam Civitatem Imperialem, quae extra muros nullam jurisdictionem habeat, asserit Author actor. Lindaviens. fol. 73. §. welches aber. et qui civitatem habet, etiam territorium habere praesumi, dictum est supra lib. 1. c. 1. n. 84. et seq. Atque hoc etiam ipsum territorii nomen comprobat, veluti quod non ex terrae spacio, vel districtu aliquo extra muros civitatis, sed ex jurisdictione derivatur et definitur. Dicitur enim 36. territorium a terrendo, propterea, quod magistratus in aliquo loco et intra ejusdem fines jus terrendi, sive summovendi habeat, l. pupillus. 239. §. territorium. et ibi Goedd. ff de V. S. Zas. cons. 11. n. 1. Matth. Steph. de jurisd. lib. 2. part. 1. cap. 7. n. 2. Knichen. de jur. territ. cap. 1. num. 202. seq. Reinking. de regim. secul. lib. 1. class. 5. cap. 1. numer. 2. Mingisus de 37. super. territ. conclus. 6. et exprimitur aliquando nomine ditionis, aliquando provinciae, Knichen. d. cap. 1. n. 225. Quandoque etiam dicitur universitas, quae uni et eidem subest magistratui, Knichen. d. l. num. 241. aliquando districtus, a distringendo, c. licet causam. X. de probat. c. unic. §. praeterea. in fin. 1. Feudor. 5. Hier. de Monte, tract. fin. regund. c. 7. interdum Imperium, l. cum ratio. 7. §. cum plures. 3. ff. de bon. damnat. l. Imperium. 3. ff. de jurisdict. et jurisdictio, §. sed hoc jure. 4. l. de Attil. tutor. l. in causae. 16. §. fin. ff. de minorib. item Regio, Schönb. lib. 1. polit. c. 12. Communiori tamen usu denominatio territorii obtinuit, continent jus superioritatis, die hohe Lands-Obrigkeit, cum omnigeno Imperio et jurisdictione, Knichen. d. c. 1. n. 225. Besold, de jurisdict. quaest. 18. in princ. Dicitur etiam jurisdictio territorialis, Matth. Steph. de jurisd. lib. 2. part. 1. cap. 7. in princ. Jus Statuum Imperii Regium, Besold. d. quaest. 18. in princ. nec non jus Principatus, quatenus Principibus competit, Matth. Stephan. d. cap. 7. n. 1. Knichen. d. cap. 1. n. 218. Paurmeister. de jurisd. lib. 1. cap. 8. num. 5. Jus praecipuum Principis, Bald. cons. 389. num. 5. lib. 2. Knichen. d. l. n. 217. Ducalis dignitas et praecellentia, Thoming. consil. 26. num. 17. Jus inferioris Majestatis, Ant. Coler. de jur. Imper. sect. 40. Jus superius, Carol. Sigon. de regn. Ital. lib. 7. in Otton. Magno. Jus Principum aut summa jurisdictio, Besold. d. quaest. 18. summa potestas politica, Jason. 38. in l. Imperium. ff. de jurisd. Besold. d. l. Sicuti etiam territorii appellatione non tantum terra, in qua quis jurisdictionem habet, sed etiam aer, qui est supra illam terram, continetur, Hier. de Monte, de fin. reg. cap. 7. num. 8. uti et mare, quod est juxta illam terram, gloss. et Dd. in c. ubi periculum. §. porro. vers. territorio. de elect. in 6. Coepoll. de servit. rust. praed. cap. 26. n. 26. Schrader. de jurib. incorporat. §. 21. n. 3. seq. et comprehendit omnes agros, pagos et villas, quae alicujus sunt jurisdictionis, Knichen. d. cap. 1. n. 243.

39. Ad 6. et ultimum generaliter quidem respondere poterit, possessorem non cogi posse, ut possessionis suae titulum ostendat, nisi in causa petitionis haereditatis, l. cogi. 11. C de petit. haered. et ne quidem a superiore ad hoc quem cogi posse, Bertazol. lib. 2. decis. crim. consult. 486. n. 4. Cludius rer. quotid. cap. 1. n. 29. ita, ut si Rex faciat citari aliquem suum Baronem, ut ostendat jura, quae habet in castris a se possessis, sub poena amissionis ducentorum, talem citationem esse ipso jure nullam, et Baronem non teneri ostendere suum titulum, tradat Bart. in l. 1. Cod. de condit. et procur. fisc. lib. 11. et hoc diligenter notandum esse, notat ex Jasone Schneidevvin. ad tit. Instit. de action. §. actionum. de petitione haereditatis. n. 32. sed nec titulis his carent Civitates Imperiales, non tantum spe 40. cialibus, sed etiam generalibus, ita, ut apodictice inferri nequeat, Civitates Imperiales demonstrare non possunt, se extra muros, Comitatus, Baronatus, pagos, villas, singularibus titulis ab aliis Imperii Statibus sibi comparasse, ergo nihil juris extra civitatis suae muros sibi asserere vel obtinere posse, nisi titulos singulares probent, cum civitates jura sua, non tantum intra, sed etiam extra muros, eo modo, quo eadem vel sub antiquioribus suis dominis obtinuerunt, et vel per emptionem, vel Caesaream concessionem, vel alios modos ad Imperium detulerunt, semper hactenus retinuerint, eademque ipsis ab Imperatoribus bullis vel diplomatibus Caesareis, confirmata, et sub genere civitatis nomine comprehensa fuerint, Auctor actor. Lindav. fol. 73. vers. welches aber. cum sub generali civitatis nomine non tantum contineantur ea, quae intra muros continentur, sed etiam castra, pagi, vici, villae et alia territoria extra civitatem adjacentia, et ad civitatem quoad jurisdictionem pertinentia, supra lib. 1. cap. 1. n. 77.

41. Unde autem Civitates Imperiales superioritatem territorialem habeant et a quo susceperint, generalis vix conclusio concipi potest, quae omnibus Civitatibus Imperialibus aptari possit, cum non omnes uno eodemque modo et aequaliter omnes immediatae esse, coeperint. Principes Imperii quod attinet, ipsis primum jus territorii concessum esse tempore Caroli Magni, existimat Bened. Carpzov. de leg. Reg. German. cap. 1. sect. 12. numer. 8. seq. ubi scribit, quod hic cum Italiam jure victoriae sibi reportaverit, formando illi Regno se tradidit, Apuliam et Calabriam Imperatori Orientis, cujus antea fuerat, reliquit, Ducatum vero Beneventanum, Aragiso Desiderii Regis genero, Spoletanum Hildebrando, Forojuliensem Rodgando permisit antiquo feudi jure erga se, quod erga Reges Longobardorum fuerat, conservato, Duces vero ipsos esse jussit, uno tantum Regii feudi vinculo obligatos. Ordinavit itidem Comites, eisque omnem publicam et privatamjurisdictionem mandavit; Carol. Sigon. de Regn. Ital. lib. 4. in vit. Carol. Magn. Crantz. in Dan. l. 3. cap. 44. et 45. Crus. annal. Suev. part. 1. l. 12. c. 4. Postea cum Carolus M. anno Christi 801. Imperator Occidentis et Romanus factus didicisset ex superiorum temporum historiis, magistratus, quos Imperatores Occidentalibus provinciis proposuissent, ad seditiones excitandas proclives fuisse, sede Imperatorum longius remotâ, satius existimavit de jure Imperatorio, tam quoad potestatem, quam reditus provinciarum aliquid cedendo, in magistratus provinciales a se constitutos, istiusmodi aliquid transferre, quam omnia retinendo, singulis fere momentis de rerum summa periclitari. Ideoque reservata sibi fidelitate, et jure directi domini, jura multa a se tanquam capite et Principe Imperii recognoscenda, provincialibus concessit. Itaque illi, cum antea saltem magistratus et Praefecti Imperiales essent, postea domini et Principes earum Regionum, quibus praesidebant, esse coeperunt, Vultej. ad tit. Cod. de jurisdict. in praefat. et de feud. l. 1. c. 1. n. 14. Scip. Gentil. de jurisdict. l. 3. c. 23. Et Carolum M. devicta Saxonia potestatem gladii Episcopis concessisse, scribit Crantzius in metrop. l. 1. in prooem. Atque sic a Carolo M. temporis progressu accedente jura territorialia et Regalia ad inferiores magistratus, qui Duces, Marchiones, Comites sunt, et hodie Status Imperii dicuntur, pervenisse tradit Carpz. d. sect. 12. num. 21.

42. Civitates Imperiales quod attinet, verosimilius est, eas civitates Imperiales, quae ab Imperatoribus primum conditae, ab Imperatore tunc superioritatem territorialem suscepisse, quando a Praefectis sive Praetoribus Caesareis, von den Reichs-Vögtem, sive Reichs-Schultheisem, gubernari desierunt, de quo vide infra l. 5. c. 3. n. 42. et seq. et per tot. Illas vero, quae primum aliis subditae, postea ab iisdem liberatae, tunc territorii jura adquisivisse, quando immediatae factae et ab aliorum jurisdictione sese liberarunt. Illas, quae salva libertate ad Imperium accesserunt territorii jura, quae antea habuerunt, ad Imperium detulisse, et retinuisse, nec opus habuisse, ab alio ut susciperent, Johan. Limnae. de jur. publ. tom. 3. l. 7. c. 1. n. 50. vers. ad tertium. in fin. Cum quod semel proprium ipsorum fuerat, amplius eorum fieri non potuerit, §. sed sirem. 10. 1. de legat. Confer, quae de origine Civitatum Imperialium dixi supra l. 1. c. 5. num. 8. et seq.

43. Ex quo etiam hodie Principes, Comites, Barones, Nobiles immediati et Civitates Imperiales, aliique Imperii Status superioritatem territorialem proprio jure, et non ad mandatum et jussum Imperatoris exercent, Knichen. de jur. territor. c. 1. num. 375. seq. et num. 388. Paurmeister. de jurisdict. l. 2. c. ult. num. 62. Mingius de superior concl. 15. 50. et 53. Auctor apolog. Colmar. c. 1. membr. 2. fol. 129. Münster. Cosmograph. l. 3. de German. cap. 22. ubi scribit: Gleicher weise wie die Käyser und König in Teutschland hoch begabet dieFürsten und Herrem: Also haben sie auch nachmahls, auß sonderlicher Gnad und Miltigkeit, gefreyet die alten Stätt, denselbigen vergunnet eigene Regierung, deßgleichen einen mercklichen Theil der Zölle/ etc. Quia concessione et investitura semel facta, postmodum inconsulto Caesare, tam in civilidus, quam criminalibus jurisdictionem exercere possunt, Norderman. de jur. principat. conclus. 88. lit. b. conceduntur enim haec jura tanquam proprium allodium, Goeddae. d. resp. de rest. Baron. Vallendar. n. 446. Atque ita Principes, Civitates et alii immediati eadem proprio marte et jure exercent, id est, in suis territoriis ordinarii sunt, et jura territorialia perpetuo et successorio jure obtinent. Quamvis enim olim dignitates Regales concederentur tantum in officium, quo durante, non suo, sed alieno nomine, tanquam Praesides provinciam, seu ditionem commissam administrarent; hodie tamen Principes, et alii immediati non amplius titulo administrationis, aut familiaritatis 44. jure, sed titulo patrimonii haereditarie et perpetuo, sub qualitate, der Landsfürstlichen, oder Lands hohen Obrigkeit, plenissimam post Imperatorem potestatem in suis ditionibus usurpant, Knichen. de jur. territ. c. 1. numer. 388. seq. Meichsner. tom. 2. l. 1. decis. 6. n. 87. Ming. de superior. concl. 2. et 15. Et in hunc 45. finem ab Imperatoribus dignitates hujusmodi Regales et territoriales perpetuo et haereditario jure sunt concessae, partim quo Satus et alii Imperii proceres sibi redderent devotiores, Carol. Tapia ad rubr. ff. de constitut. Princ. c. 4. in Princ. Ziegl. commun. concl. §. Landsassii. concl. 1. num. 7. et ipsis Imperii Fatis urgentibus eo alacrius orbem Christianum adversus hostes tuerentur, Ferrar. Montan. l. 1. de feud. c. 1. vers. caeterum rebus. Vultej. de feud. l. 1. cap. 1. num. 14. Summi namque Principes crediderunt, illos eo attentius et fidelius militaturos, si sua etiam rura et jura propria potius, quam aliena defenderent, Balth. Ayala de jur. bell. libr. I. Connan. l. 2. comment. 9. num. 5. Partim etiam, ut haberent Imperatores, in quos partem curarum et sollicitudinis transferre possent, nedum partem aliquam tuentur, reliquas deserere cogerentur, sicuti ex praecepto Platonis loquitur Cicero 1. offic. partim ut virtutis, laborum et periculorum pro Republica perpessorum, ordines praemium obtinerent, cum nihil dignius sit Principis Majestate, quam benemerentibus benefacere, l. pen. C. de donat. int. vir. partim denique ut Imperii Majestas. inde magis redderetur illustrior, cum hujusmodi jura territorialia omnia ad itatum et honorem domini possideantur, Alciat. cons. 21. n. 2. in fin. l. 2.

46. Superioritatem igitur territorialem eique jura annexa adquirunt Civitates Imperiales, vel per concessionem Imperatoris, vel per praescriptionem et consuetudinem, vel cooptatione in numerum Statuum Imperii, vel conventione, vel spontanea submissione. I. Per concessionem Imperatoris jura haec adquiri posse, apud omnes in confesso est, et tradunt Knich. de jur. territ. cap. 2. per tot. Matth. Stephan. de jurisdict. l. 2. part. 1. cap. 7. num. 22. seq. Reinking. de reg. sec. l. 1. class. 5. cap. 2. num. 1. seq. Ming. de super. concl. 19. seq. cum concedere jurisdictionem territorialem solius sit Imperatoris, tanquam fontis omnis dignitatis et jurisdictionis, et in quo omnis dignitatis et superioritatis 47. thesauri sunt reconditi, et ex quo tanquam a fonte, omnis potestas territorialis, superioritas, dignitas et juisdictio pullulat et promanat, ad eundemque refluit, sicut summa flumina fluunt et refluunt ad mare, per l. 1. ad L. Jul. ambit. l. 1. ff. de constitut. Princip. l. 1. §. cum urbem. ff. der offic. praefect. urb. c. 1. de feud. March. Menoch. 8. praes. 14. num. 4. Rosenthal. de feud. cap. 5. concl. 4. num. 1. seq. Petra. de fideicom. quaest. 13. num. 563. seq. Goeddae. respons. de restit. Baron. Vallendar. numer. 233. seq. Reinking. de regim. secul. lib. 1. class. 5. cap. 2. numer. 5. 48. Concessio autem hujusmodi fit vel per modum beneficii et investiturae feudalis, sub nomine et qualitate der Landes-und hohen Oberund Herrligkeit, arg. c. 1. Quis dic. Dux. Petr. Gregor. de concess. feud. part. 1. quaest. 8. Matth. Steph. d. cap. 7. num. 125. Reinking. d. cap. num. 6. Vel etiam tacite et reipsa, quando Imperator alicui immediatum territorium concedit, etiam non additis verbis: mit aller Hoch-und Herrligkeit, Johan. Limnae. de jur. publ. tom. 3. lib. 7. cap. 1. num. 50. vers. ad quartum. Quando enim territorium concedit, ut substantiam, concedit etiam qualitatem et accidens territorii, quod a substantia dependet, et sine illa esse nequit, Camil. Borel. consil. 70. numer. 34. et cons. 86. numer. 11. 49. Limnae. d. l. Fit quoque concessio territorialis superioritatis per singulare privilegium, sicuti per hoc superioritatis jura habere civitates nonnullas exemtas et privilegiatas, testatur Coler. de jur. Imper. sect. 41. Georg. Ritter. de 50. homag. conclus. 49. Ubi tamen observandum est, quod superioritas alia sit Imperialis et absoluta, quae in supremo et universali totius Imperii dominatu fundatur, alia vero territorialis, quae consistit in certi alicujus districtus jurisdictione et Imperio, salva supremi dominatus recognitione, Reinking. d. cap. 2. n. 14. Quarum prior concessionis plane est nescia, cum sit de essientia Principis, eique medullitus adhaereat, Knichen. de jur. territ. capit. 1. numer. 346. Don. Gars. Mastril. de magistr. libr. 3. cap. 2. numer. 26. et sublimioris Imperii summique dominatus symbolum, Goeddae. d. rest. num. 105. estque quasi innatus character personae Imperatoris inhaerens, ab eaque inseparabilis et incommunicabilis, Renat. Choppin. de doman. libr. 2. tit. 9. numer. 1. Arnisae. de jurib. Majest. lib. 2. cap. 2. Norderman. de jur. principat. conclus. 89. lit. b. Ziegler. §. Landsassii. conclus. 1. n. 117.

51. Quamvis autem quoad Principes, Duces et alios Imperii Status jura haec superioritatis habentes, nonnulli putent, illos haec jura ad alios inferiores transferre non posse, utpote quod ossibus ipsorum adhaereant, nec avelli possint, Petra de fideicommiss. quaest. 13. num. 570. seq. Carol. Tap. in rubr. de constit. Princip. cap. 4. num. 16. Ziegler. §. Landsassii. conclus 1. num. 519. seq. Ming. conclus. 20. et apud Principes et reliquos immediatos residere dicantur, tanquam scabellum pedum eorum, Rol. a Valle. consil. 80. num. a. vol. 2. Cravet. cons. 338. numer. 1. et 17. Knichen. de Saxon. non provoc. verb. Ducum. numer. 4. Distinguendum tamen est hoc casu inter jura Principum territorialia et personalia, ita, ut illa, realia scilicet, aliis quoque concedi possint, haec vero concessionis sint nescia, per dicta supra numer. 17. et seq.

52. II. Adquiritur superioritas territorialis praescriptione et consuetudine, Knichen. de jur. territ. capit. 3. num. 118. seq. Goeddae. d. respons. restit. Baron. Vallend. numer. 175. Matth. Stephan. d. libr. 2. part. 1. cap. 7. num. 139. seq. Ming. de super. conclus. 26. Reinking. lib. 1. class. 5. capit. 2. numer. 15. Caspar. Klock. tom. 1. consil. 10. numer. 77. Hier. de Monte fin. regund. cap. 77. n. 3. Schurff. cent. 1. cons. 72. numer. 23. seq. et 2. Cons. 83. num. 3. Quae enim sunt concessibilia, ea etiam sunt praescriptibilia, Cravet. de antiquit. temp. part. 4. §. materia. numer. 97. et sicut ipsum territorium praescriptione adquiri potest, ita etiam superioritas, sive jurisdictio, quae ei materialiter et passive cohaeret, et in eo quodammodo plantata et radicata est, Socin. jun. cons. 146. numer. 22. vol. Meichsner. tom. 2. lib. 1. decis. 8. num. 24. fol. 804. Reinking. d. cap. 2. numer. 16. Et quod superioritas sive jurisdictio territorialis et omnimoda consuetudine acquiri possit, tradit post gloss. Bart. ad l. 5. n. 9. ff. de jurisdict. Knichen. 53. d. l. cap. 5. num. 49. Ita quidem, ut si contra Imperatorem praescribatur, immemorialis temporis possessio requiratur, R. A. zu Augspurg. de anno 1548. §. wann auch. 56. et §. hette aber der Außgezogene. 59. §. wo aber innerhalb Menschen Gedencken. 84. cap. super quibusdam. X. de V. S. Thom. Michael. de jurisdict. concl. 62. lit. f. et g. et concl. 63. lit. a. Gail. 2. observ. 21. n. 15. et obs. 31. n. 4. Rosenthal de feud. c. 5. concl. 16. n. 3. Matth. Stephan. d. c. 7. n. 143. cujus temporis praescriptio habet vim specialis concessionis et privilegii ex certa scientia concessi, Borcholt. de regal. n. 17. Mynsing. 1. obs. 30. Contra privatum autem tempore legitimo juribus incorporalibus praestituto, Thom. Michael, d. concl 63. Ut. d e. f. et g. Mingius. d. concl. 26.

54. III. Cooptatione et relatione in numerum Statuum Imperii, Matth. Stephan. d c. 7. n. 186. Ming. d. l. conclus. 25. Wehner. pract. obs. verb. Landsfürstliche Obrigkeit. fol. 462. Idque nominatim in Civitatibus Imperialibus usuvenire, easque inter Status Imperii receptas, et liberâ in civitatem, ejusque cives et subditos jurisdictione donatas, non minus in civitate sua, ut Principes in suis territoriis jura territorialia, unâ cum Regalibus habere, scribunt Matth. Stephan. Wehner. et Ming. d. ll.

55. IV. Adquiritur quoque superioritas territorialis conventione dominorum territorialium cum subditis inita, per c. grandi et supplend. neglig. praelat. in 6. Georg. Ritter. de homag. concl. 52. Cum pactis et stipulationibus quis suam conditionem deteriorem facere, et libertati suae renunciare possit, §. pen. I. de jur. person. et hominem se alterius constituere, d. c. grandi. Natta cons. 544. n. 4. Gometz. de potest. in seips. libr. 2. c. 17. n. 30. Knichen. in encyclop. c. 3. n. 19.

56. Et sic idem de spontanea submissione et subjectione privati, quando aliquis sponte aliquem recognoscit superiorem, eique se in totum subjicit, arg. l. 1. ff de judic. l. 1. et ibi Vultej. n. 78. C. de jurisd. l. fin. C. de except. Matth. Steph. d. c. 7. n. 171. Ming. d. concl. 27. Quod etiam tacite fieri potest, veluti si Statui Imperii in territorio alterius jura superioritatis exercenti Dominus territorii acquiescat, arg. l. fin. ff. de servit. l. 1. §. 2. ff. de servitut. rust. l. 3. ff. de usufr. c. pervenientes. X. de jurejur. Innocent. in c. olim. 7. de restit. spol. Coler. in c. accedentes. n. 9. de praescript. Matth. Stephan. de jurisd. l. 2. part. 1. c. 7. n. 171. Et alias quoque non solum par pari se subjicere potest, Panormit. in c. ad supplicationem. n. 5. X. de renunciat. Knichen. de Saxon. non prov. Ducum. c. 6. n. 16. sed etiam superior inferiori, l. est receptum. ff. de jurisd. Knichen. d. n. 16. De qua tamen subjectione vide supra l. 1. c. 18. n. 37. et seq.

57. Territorialis haec superioritas, neque forma, neque legibus et usu juris satis definita, aut certis limitibus circumscripta reperitur, et juri nostro Justinianeo incognita, sed solis moribus introducta, varieque usurpata, sicuti constat ex variis Cameralium votis, apud Gylman. symphor. tom. 1. part. 1. tit. 2. vot. 1. n. 58. fol. 77. Meichsn. tom. 2. part. 1. decis. 8. num. 54. vers. primo non satis. fol. 810. et ibid. part. 2. decis. 4. num. 171. fol. 260. et refert Wehner. verb. Landsfürstliche Obrigkeit. Reinking. de reg. sec. l. 1. class. 5. c. 3. num. 1. seq. Ming. de super. territ. concl. 4. Describi autem solet superioritas territorialis, quod sit jus et potestas summi post Imperatorem Imperii et dominatus, sublimi regiaque jurisdictionis lege, sub nomine et qualitate, de Landes hohen Obrigkeit, concessa et legitime quaesita, regulariter in omnes territorio inclusos ordinario et proprio marte competens, Ming. de super. territ. concl. 7. seq. Vel quod sit terrae spacium armatum jurisdictione, Guid. Pap. decis. 577. Meichsn. tom. 2. l. 1. decis. 6. n. 50. Boer. decis. 217. Vultej. 2. Marpurg. cons. 30. n. 94. Aliter definiunt Borcholt. de regal. num. 60. Mod Pistor. cons. 14. num. 1. Wehner. verb. Landsfürstliche Obrigkeit. vers. est autem jus. fol. 462. Ziegler. §. Landsass. concl. 1. num. 14. Besold. thes. pract. verb. Lands-Obrigkeit. et de jurisd. q. 18. in princ. Reink. de reg. sec. l. 1. 58. class. 5. c. 3. n. 3. Estque vel omnimoda et universalis, vel specialis seu particularis, Knichen. de jur. territ. c. 2. n. 1. Matth. Steph. de jurisdict. l. 2. part. 1. c. 7. n. 191. seq. Omnimoda, sive universalis est, quae diffunditur per universum territorium, quod alicui competit, tanquam corpus et anima ejus membra, quae intra fines istius universitatis continentur, cujus retione quis fundatam habet intentionem in omni quis fundatam habet intentionem in omni superioritatis et jurisdict. jure, Matth. Stephan. d. c. 7. n. 53. et 191. Mingius de super. territ. concl. 18. Specialis seu particularis est, quae intra certas tantum partes concluditur, et certas quasdam superioritatis species in alieno territorio complectitur, vel per expressam conventionem consensum domini vel ex consuetudine, aut alio capite singulari alicui concessas et quaesitas, Matth. Steph. d. c. 7. n. 192. Ming. d. concl. 18.

59. Jus. territoriale alii male cum Regalibus confundunt, uti demonstravimus supra l. 1. c. 12. n. 123. et seq. Et quamvis etiam superioritatem et jurisdict. territorialem cum jurisdictione omnimoda et meroImperio unum idemque esse, et ab hoc nihil differre, concludat Meichsn. tom. 2. l. 1. decis. 8. n. 2. fol. 798. ubi ex sententia Palatini ait, quod adversarius conetur separare altum Imperium von der Landsfürstlichen Obrigkeit, esse sine fundamento juris et facti. Quia omnes tam veteres, quam recentiores Interpretes non nisi unum vel summum Imperium noverunt tanquam genus, idque dividunt in species suas, ut puta in jus dividunt in species suas, ut puta in jus gladii, etc. in persona Princip. sey die hohe und Landsfürstliche Obrigkeit ein Ding. et ibid. n. 4. vers. in locis. ibi: in locis ubi Land-sässerey viget, indubitatum esse, daß hohen malefitzi-schen nachfolge, und beyde ein Ding sey. Eandemque hanc aequiparationem superioritatis territorialis cum summo, sive mero perio Adsessores Camerae suis votis approbasse videntur, per tradita Meichsn. tom. 2. l. 1. decis. 6. n. 70. fol. 633. et ibid. l. 2. decis. 3. n. 6. fol. 144. et tom. 3. decis. 26. n. 41. et 42. fol. 943. Joh. Bidembach. nobil. q. 1. n. 9. seq. Wehner. verb. Landsfürstliche Obrigkeit. fol. 60. 460. Sed nec haec aequiparatio semper et ubique procedit, et respective accipienda est, et maxime eo casu, quo quis omnimodam jurisdictionem habet, cum magna sit differentia inter hohe malefitzische und hohe Landsfürstliche Obrigkeit, teste Wehner. d. l. vers. verum supradicta. fol. 461. ubi ait: Quod enim die Landsfürstliche Obrigkeit cum mero ac summo Imperio, der Freyen vom Adel, aequiparatur, non semper et omnino procedit; cum magna sit differentia inter hohe Obrigkeit, und Landsfürstliche, also daß die Landsfürstliche Obrigkeit und hohe Obrigkeit einander nicht anhangen, dann viel Graffen, Herren, vom Adel seynd anderer Fürsten Landsässen, haben aber gleichwol die hohe Obrigkeit. Sonst müste folgen, weil sie die hohe Obrikeit hätten, wären sie derselben hohen Ständ Landsässen nicht, quare suo modo illa aequiparatio sane capienda. Confer. Bidemb. d. quaest. 1. n. 25. seq. Ming. de super. territ. concl. 11. Et si quidem rem ex juris civilis principiis metiri velimus, certum est superioritatem territorialem, cum mero Imperio undequaque non convenire, siquidem merum Imperium jure civili cognitum, et nihil aliud est, quam jus gladii, sive potestas animadvertendi in facinorosos, l. Imperium. ff. de jurisd. Superioritas vero territorialis, die Landsfürstliche Obrigkeit, jure civili, ut jam dictum, incognita et consuetudine introducta est, et sub sese complectitur omnia Regalia, tam majora, quam minora, et sic quoque ipsum merum Imperium, iis solum exceptis, quae specialem concessionem sive praescriptionem exigunt. Idem est, si rem ex hodierna Germaniae consuetudine dijudicare velimus, cum constet a mero Imperio ad superioritatem territorialem argumentari non licere, supra l. 1. c. 12.

61. Differt quoque superioritas territorialis a Reservatis Caesareis, eo quod haec in signum superioritatis supremae, Caesareae Majestati, tanquam supremo omnium capiti propria sint, ceu essentialis Imperatoris virtus, ut ab ossibus ejus avelli, aut Imperii membris communicari, sine maxima confusione, nequeant, Zasius 2. consil. 16. n. 12. Mod. Pistor. 1. consil. 4. n. 28. Sixtin. de regal. l. 1. c. 2. n. 5. Klock. de contribut. c. 3. num. 33.

62. Sunt quoque qui superioritatem territorialem, die Landsfürstliche Obrigkeit, proprie et vere ad Landsässen, hoc est, Nobiles mediatos, qui Principibus per omnia subditi sunt, restringunt, Bidembach. nobil. quaest. 1. n. 3. seq. propterea, quod Landsfürst et Landssäß, sint correlativa, et correspective se habeant, Meichsn. tom. 2. l. 1. decis. 8. in princ. vers. quartum articulum. fol. 466. et tanquam activum et passivum mutuo se respiciant, Schwaneman. Cameral. decis. 1. n. 6. Ziegler. §. Landsassii. concl. 1. num. 13. Besold. thes. pract. verb. 63. Landsäß. Landsassii vero dicuntur Nobiles mediate Imperio subjecti, eines Fürsten Ritter-schafft, Ming. de super. territ. concl. 65. sub fin. Besold. d. verb. Landsäß. Quid autem Landsassiatus, sive Landsässerey, proprie sit in Imperii et Deputatorum conventibus, saepe quaesitum, sed non definitum esse, refert Dn. Cluten. syllog. rer. quotid. concl. 27. lit. e.

64. Illud certum est, quod superioritas haec territorialis non cadat in quemlibet, sed ea tantum immediate Imperio subjectis Statibus et ordinibus competat, uti demonstratum est supra. l. 1. c. 12. n. 47.

65. In constituenda autem immedietate non est necesse, ut aliquis immediate ab Imperio bona habeat, et simul quoad personam immediatus sit, sed sufficit, ut vel persona Imperio immediate sit subjecta, vel bona in, sub, vel ab Imperio habeat, et possideat, R. A. zu Augspurg de anno 1548. §. wiewol auch. 66. Ming. d. l. 66. concl. 31. Reinking. d. class. 5. c. 10. num. 23. in alternativis enim alterutrum sufficit Everhard. in loc. legal. 108. num. 8. Aliud igitur est in Imperio, aliud sub Imperio, aliud ab Imperio bona possidere: In Imperio, situm demonstrat, sub Imperio subjectionem, et ab Imperio causam possessionis denotat, Zachar. Vietor. de exempt. concl. 28. Reinking. d. c. 10. n. 23. Unde etiam, sicuti una eademque persona diversis qualitatibus praedita, pro diversa habetur, ita etiam unus idemque homo pro diversitate bonorum, quae possidet, ratione quorundam, ut mediatus, ratione aliorum, immediatus censeri potest, d. R. A. de anno 1548. §. auch der Graffen von Tübingen. 71. de quo vide supra l. 1. c. 13. n. 17. et seq.

67. Superioritas haec territorialis consistit in ipso postImperatorem summo potestatis jure, Georg. Brautlacht. epitom. jur. publ. l. 3. c. 5. n. 9. et radicatur in territorio, sine quo esse et consistere non potest, arg. l. fin. ff. de jurisd. Braut-lacht. d. n. 9. Reinking. d. l. 1. class. 5. c. 2. num. 5. seq. Mingius d. l. conclus. 9. seq. Quamvis enim eadem active sit in magistratu, Principe, Comite, Barone, Nobili et civitate, Bald. ad c. 1. col. 3. vers. si eramus de allod. Boer. decis. 50. num. 11. Goedd. d. resp. de restit. Baron. Vallendar. n. 475. materialiter tamen et passive districtui et territorio cohaeret, tanquam nebula super paludem, ut ait Bart. in l. fin. C. ubi et apud quos. Natta cons. 149. n. 19. et tanquam servitus fundo, Cravet. cons. 411. num. 35. Sicuti igitur servitus sine praedio, d. l. fin. C. ubi et apud quos. Bald. in l. 2. n. 2. ff. de off. praesid. et qualitas, sive adjunctum sine subjecto subsistere nequit, l. Pomponius. 13. §. pen. et ult. ff. de adquir. possess. l. ejus qui in provincia. in fin. ff. de reb. credit. l. 1. ff. de cond. ob turp. caus. ita quoque nec superioritas territorialis sine territorio, Knichen. de jur. territ. c. 1. n. 252. Koppen. decis. 48. n. 3. et 4. Reinking. d. c. 2. n. 7.

68. Effectus supperioritatis territorialis latissime se diffundit, et in subsequentibus potissimum consistit, I. Quod Principes, Duces, Comites, Barones, Nobiles immediati, et Civitates Imperiales in suis territoriis, ditionibus et districtibus tantum possint, quantum Imperator in toto Imperio, de quo dictum est supra c. 1. n. 41. seq.

69. II. Civitates Imperiales aliique territoriorum domini universales, vigore juris et superioritatis territorialis in omnia bona, in onmes Landsassios, subditos et cives in territorio commorantes, sive comprehensos, universalem habent jurisdictionem, ita, ut quicquid sub ambitu territorii et civitatis alicujus magistratus continetur, id regulari juris praesumptione ejusdem jurisdictioni, eique parere intelligatur, nisi de exemptione doceatur, prout latius dictum est supra l. 1. c. 12. n. 93. et seq. Cujusmodi regula et generalis praesumptio, non tantum locum habet, in bonis et personis secularibus, sed etiam Ecclesiasticis in territoriis Principum vel Civitatis alicujus Imperialis 70. sitis. Quia etiam Clerici dicuntur districtuales, vel provinciales sui Principis et domini, Oldrad. consil. 32. Andr. Barbat. consil. 1. n. 65. vol. 3. Hier. Gigas de crim. laes. Majest. l. 1. quaest. 63. n. 2. ubi. n. 3. addit, quod ratione universalis dominii, quod habet Princeps in suo Regno, Clerici terrarum subditarum illi Principi dicantur naturaliter sive originarie de dominio et ditione ipsius Principis. Et Clericos esse in universitate populi et partem civitatis, sicut et magistratus, respondit post Oldrad. consil. 32. Alex. cons. 41. n. 4. et 7. vol. 7. Molina consil. 12. n. 4. et clericos dici de districtu civitatis, probat ex Dec. in c. 1. de praebend. Joh. Petr. Surd. decis. 129. n. 13. ubi n. 14. addit districtum signiticare territorium aut jurisdictionem quandam, et insuper clericos subjectos esse temporali Imperio, ratione fundi quem possident, scribit AEgid. Thomat. de collect. §. subjiciunt. n. 17. Et personas Ecclesiasticas in temporalibus politico quoque magistratui subesse et parere teneri, multis probat Joh. Bruning. de homag. concl. 306. seq.

71. Idem est de Ecclesia, cum enim haec sit in territorio Domini temporalis, et pars loci censeatur, ideo excessus ibi commissi per dominum temporalem et non per Ecclesiasticum puniendi sunt, sicuti respondit Bertrand. consil. 9. et 10. per tot. vol. 7. Hier. Schurff. consil. 21. per. tot. cent. 2. Covarruv. l. 2. var. resol. 20. n. 17. vers. tricesimoquinto. Decian. tract. crim. l. 4. c. 16. n. 1. et adhaerere Ecclesiam territorio judicis secularis, scribit Hipol. de Marsil. consil. 32. n. 13. ac territorii ambitum comprehendere etiam Ecclesias, monasteria et eorum loca, scripsit post Castrens. Jas. Dec. Curt. Cagn. et Hieron. de Monte de fin. regund. c. 6. n. 5. Hier. Magon. Lucens. decis. 36. n. 28. Quamvis enim Ecclesia vel etiam monasterium spectet ad Ecclesiaticos, nihilominus tamen dicitur esse de territorio et jurisdictione judicis secularis, nisi aliud doceatur, quia quod locus sacer est, non facit, quo minus sit in territorio Principis vel civitatis, et ideo cognitio delictorum in Ecclesia commissorum a Laicis, spectat ad magistratum Laicum, in illo loco jurisdictionem habentem, ac si extra 72. Ecclesiam illud fuisset commissum, sicuti ex jure probat per l. si quis in hoc. C. de episc. et Cler. Decian. tract. crim. l. 6. c. 25. n. 7. et c. 30. n. 15. et l. 4. c. 1. n. 34. et c. 28. n. 2. et 20. c. 29. num. 20. Hier. Schurff. cent. 2. consil. 21. per tot. ubi inter alia etiam demonstrat, Ecclesiam non habere territorium, nisi respectu Clericorum. Quia quod locus sacer est, non facit, quo minus sit in territorio Principis, arg. l. deprecatio. 9. in fin. ff. ad L. Rhod. de jact. Clar. §. fin. q. 38. n. 18. Boer. q. 8. n. 3. et 4. Ex quo etiam Clerici ac Praelati de districtu temporali esse dicuntur, Valasc. decis. 100. Franc. Marc. decis. 455. n. 8. part. 1. Surd. decis. 129. in princ. David Höping. dissert. de protect et advocat. conclus. 12. lit. c. in not. Hic bannitus a territorio, etiam ab Ecclesiis, in eo existentibus, bannitus intelligitur, Decian. tract. crim. l. 6. c. 30. n. 14. et l. 4. c. 17. n. 34. et c. 28. n. 2. et 20. Et delinquens in Ecclesia in territorio Patavino sita, in ipso territorio deliquisse dicitur, Decian. d. c. 29. n. 20. qui etiam in praefat. l. 6. c. 25. n. 79. col. 4. ita scribit: Quod dicit Alciatus, Ecclesiam non esse de territorio judicis secularis, non est tutum, quia contra expresse tenuit Guglin. de Cun. in l. plerique. ff. de in jus voc.

73. Praeterea cujusvis Ecclesiae antistites, ex sui officii natura, jurisdictione carere, plausibilius videtur, Bodin. de Republ. l. 3. c. 3. n. 227. seq. Duaren. l. 1. de Eccles. c. 2. et 5. Molinae. in addit. ad Alex. cons. 63. ad verb. competentiam. l. 3. Petr. Gregor. syntag. jur. part. 3. l. 50. c. 12. Indeque audientia tantum, et non etiam jurisdictio in jure nostro Episcopis tribuitur, tot. tit. C. de Episc. aud. et ibi Cujac. in parat. Thom. Michael. de jurisdict. concl. 5. in not. lit. d. Et quando Episcopus jurisdictionem habet temporalem in civitate, cujus est Episcopus, illam neque de lege Dioecesana, neque de lege jurisdictionis Episcopalis, sed ex accidenti habet, Pacian. de probat. l. 2. c. 28. et a populo, non secus, ac Principes seculares, ideoque Ecclesia hujusmodi jurisdictionem habens, appellatione Domini secularis venit, Thom. Michael. de jurisd. concl. 5. lit. d. Absque temporali jurisdictione si sunt Praelati et Clerici, dicuntur esse de districtu dominorum temporalium, ad quos spectat territorium, per c. fin. ibi: districtu Ecclesiastico vel temporali, et ibi Philip. Franc. n. 3. de offic. delegat. Author. Reichs-Vogteischer. Apolog. c. 10. pag. 347. Utut enim sint privilegiati et exempti, nihilominus tamen de districtu Dominorum temporalium esse intelliguntur, propterea, quod sufficit, eos in aliquibus distringi posse, de quibus in c. Principes. 20. caus. 23. q. 5. Et quod Princeps secularis sit dominus territorii, et territorium sit ipsius, quamvis Episcopi ibi ordinariam jurisdictionem habeant, indeque eos non dominos, sed Episcopos illius loci vocandos esse, dicit gloss. in c. cum Episcopus. 7. notab. 3. in princ. de offic. ordin. in 6.

74. Praeterea constat et juri conveniens est, quod Praelati et Abbates respectu officii sui ab origine et priscis temporibus nullam obtinuerunt jurisdictionem, et terrae tantum spacium, sive certus locus ipsis fuit concessus, Grund und Boden, ubi monasteria aedificarunt, et non etiam jurisdictio, praesertim vero ubi eadem loco isti concesso antea non adhaesit, sed ad alium pertinuit, sicuti testatur Auctor actor. Lindaviens. fol. 35. in princ. Et licet interdum jurisdictio tantummodo simplex et nullo cum Imperio conjuncta, die einige nidere Gericht, Cathedris et monasteriis a primis Regibus et Imperatoribus Francorum et Germanorum donata, vetus tamen et mediae aetatis Religio longe maxime abImperio et sanguinis judicio abhorruit, sicuti testatur Vadian. in epist. ad Bulling. apud Goldast. tom. 2. part. 1. Aleman. 75. rer. fol. 84. Ex quo etiam in antiquis literis de Imperio mero vel mixto nulla prorsus mentio habetur, juxta Barth. Schobing. in not. ad Vadian. de colleg. et monast. German. fol. 152. cum veri Episcopi nec dominia ulla, nec Imperia mera vel mixta affectarent, Vadian. d. loc. l. 1. n. 6. et criminalium causarum cognitio ad Comites pertineret, et a Monachorum administratione adeo aliena, ut facinoris loco fuerit habitum, si quis etiam affectasset, ut scribit Vadian. d. l. fol. 22. et Stumpf. Chron. Helvet. lib. 5. cap. 3. fol. 292. §. der Kasten: Vogt Ampt. ubi ita scribit: derowegen so haben, bey Zeiten der alten Caroliner Königen zu Franckreich, die Bischöff und Aebt keine Hochgericht, Hencker oder peinliche Straff gehabt. Dann ob gleich zun Zeiten, der eignen Leuth und Mannschafft balber, so an die Clöster vergabet, schon Gericht, Zwäng und Vogt-Recht (jurisdictiones genendt) an die Clöster, um Kombligkeit willen, Rent und Gült anzubringen, gegeben, und durch die weltliche Kasten-Vögt versehen worden: Sind doch die hohe Gericht und Reichs-Verwaltungen, den Bischöffen und Aebten selbiger Zeit nicht zu Sie kommen, und wäre ihnen ein grosser Greuel gewesen. Nam Carolus Magnus translato ad Germanos Imperio, debellatam Saxoniam in octo Episcopatus dividens singulis singulos Comites adjunxit, qui politicam jurisdictionem administrarent, Knichen. de jur. territ. c. 1. n. 6. seq. Et primum Otto Magnus Politica jurisdictione Brunonem fratrem suum Archiepiscopum Coloniensem honoravit, de quo vetus quoddam Chronicon ita loquitur: Da begonten die Bischöff zuerst weltliche Recht zuhaben, das dauchte damahls unbillich manchen Mann. Reinec. de Saxon. orig. fol. 14. Et regia quoque nonnulla monasteria inferiorem olim tantum jurisdictionem obtinuisse, refert d. Auctor actor. Lindaviens. fol. 57. in princ. et fol. 608. in fin. seq.

Indeque non pauca, eaque insignia monasteria in Suevia reperiri, quae non tantum extra, sed et intra claustra, territoriali jurisdictione careant, veluti Buchaw, Salmansweil, Weingarten, etc. eademque ad alios dominos vicinos (salva duntaxat earum Ecclesiastica et asylorum libertate) pertineat, scribit idem Auctor actor. Lindaviens. fol. 286. §. welche76.aber gleichwol. et fol. 621. vers. caeteroquin. Et alia quoque monasteria Principali dignitate coruscantia, ut sunt St. Gallen, Buchaw am Bodensee, St. Haimeran, ober-und niedern Münster in Regenspurg, das Stifft zu Lindaw, etc. territoriali superioritate et criminali jurisdictione carere, eandemque ad civitates, in quibus sita sunt, pertinere, testatur, d. Auctor actor. Lindaviens. fol. 55. vers. anjetzo zuaeschweigen. Monasteria quoque in Ducatu Würtembergico sita, superioritate territoriali carere, sed eorundem Praelatos, Abbates et possessoresStatus esse provinciales, et Ducem Würtembergicum superiorem recognoscere, probat Auctor deß gründlichen Berichts/ daß die Prälaten und Clöster deß Hertzogthuins Würteinberg, vor 90. 100. 150. 200. und mehr Jahren zu dem Land und Hertzogthum Würtemberg gehörig gewesen, etc. per tot.

77. Ex quibus omnibus et similibus haec maxima colligitur, quod regulari juris praesumptione, monasteria et bona ad ea pertinentia, in alterius Principis, Civitatis vel alterius Status Imperii immediati territorio et districtu sita, ad ejusdem jurisdictionem et superioritatem territorialem pertinere judicentur, donec exemptio et immedietas ipsorum doceatur. Quod etiam experientia satis aperte demonstrat, ubi videmus in plurimis Civitatibus Imperialibus monasteria nonnulla adhucdum extare, quae una cum bonis et personis Civitatis 78. magistratui subjecta sunt. Ita in civitate hac nostra Eslingensi nonnulla reperiuntur monasteria, aedes et bona Monastica, quae ipsi civitati sunt subjecta, eique Steuras ordinarias et collectas extraordinarias solvunt, jura municipalia et Statuta observant, jus civitatis obtinent, et in nonnullis tantum juxta specialia pacta, prae reliquis civibus immunitate quadam gaudent, de quibus infra l. 3. c. 13.

Superior quoque conclusio non tantum in causis civilibus, sed etiam Criminalibus procedit, ita, ut etiam criminalium causarum cognitio ad territorii dominum et Civitates Imperiales pertineat, supra libr. 1. cap. 12. num. 94. seq.

79. Sed quid si Comites, Barones et Nobiles immediate Imperio subjecti, in alicujus Civitatis Imperialis vel alterius Status territorio delinquant, et ibi reperiantur, anne tum a magistratu illius loci criminalem jurisdictionem habente, capi, judicari et puniri poterunt? Et non posse ex subsequentibus concludendum videtur. I. Quia Comites, Barones, Nobiles et alii immediate imperio subjecti, a jurisdictione Electorum, Principum, aliorumque 80. Statuum Imperii jurisdictione in totum sunt exempti, ita ut in ipsos, non subditos, nulla quoque exerceri possit jurisdictio, per l. fin. ff. de jurisdict. Gylman. symphor. tom. 1. part. 1. tit. 6. vot. I. n. 23. fol. 41.

81. II. Quia Clerici, et aliae personae Ecclesiasticae in causis criminalibus, sine ordinarii sui consensu, et praecedente degradatione, a magistratu politico et territorii domino non possunt puniri, Auth. statuimus. Cod. de Episcop. et cler. c. nullus. 2. c. si diligenti. 12. c. significasti. 18. X. de for. compet. Gail. 1. observ. 37. num. 1. Mynsing. 1. observ. 22. num. 1. Thom. Michael. de jurisdict. conclus. 39. Cur non etiam idem de Comitibus, Baronibus et Nobilibus immediatis dicendum erit, ita, ut nec hi sine Imperatoris consensu et mandato ab inferioribus Principibus et territoriorum dominis criminaliter puniri possint.

82. III. Nobiles immediati sunt ministeriales et Imperatoris et Imperii, Nobiliss. Dn. Casp. Lerch. de ord. Equestr. part. 2. num. 108. vers. Es kan auch. in fin. fol. 207. Quemadmodum ergo ministeriales Imperatoris ab aliis Principibus puniri nequeunt, ita quoque nec Nobiles immediati, cum aequiparatorum aequalis sit ratio, 83. et quod in uno disponitur, etiam in alio dispositum intelligatur, gloss. in l. si quis servo verb. corrumpi. Cod. de furt. Panormit. in c. de mulcta. n. 18. X. de praebend.

84. IV. Quia milites in transitu delinquentes et a magistratu loci delicti commissi puniri nequeunt, sed ad magistratum militum remittendi sunt, tot. tit. C. de magistr. milit. l. 1. de exhib. reor. l. magister. a. 6. et ibi. Vultej. num. 15. C. de jurisdict. Thom. Michael. de jurisdict. conclus. 93. lit. a. et b. Gilhaus. arb. crim. cap. 1. numer. 116. Cur igitur non etiam Nobiles immediati ad ipsum Imperatorem remittendi, cum et ipsi sint imperatoris milites, et ex receptissimo omnium fere nationum usu Nobiles pro militibus et equitibus habeantur, Vultej. 4. Marpurg. cons. 20. num. 14. etiamsi non sint in expeditione, Zas. cons. 1. n. 35. vol. 2. Nicol. Reusner. cons. 3. num. 35. vol. 1. Hotoman. cons. 73. num 41. Cacheran. decis. 100. num. 16. cum olim nemo nisi Nobiles militaverint, eorumque ministri, Caspar. Klock. de contribut. cap. 3. n. 263. et cap. 14. n. 49. Besold, dissert. de jur. bell. c. 2. n. 12. fol. 38. in princ.

85. Hoc ipsum V. clarius probare videtur privilegium Caroli Magni Ordini Equestri ab expeditione bellica dimisso, Padebornae in Comitiis anno 777. concessum, quod refert Goldast. constitut. Imper. tom. 3. fol. 120. Philip. Camerar. horar. subcisiv. cent. 1. cap. 79. his verbis: Ite milites mei, vos Heroes vocabimini. Socii Regum, Judices criminum: Vivite post hac laboris expertes, consulite Regibus, publico nomine, favete Orphanis, juvate pupillos, consilio circumdate Principes, ab his victum, et vestitum, et stipendium petite; si quis negaverit, inglorius infamisque esto. Si quis injuriam vobis intulerit, Reum se Majestatis agnoscat: Vos autem cavete, ne tantum decus, tanquam privilegium justo bellorum labore partum, aut ebrietatis, aut scurrilitatis, aut alio quovis vitio maculetis: Ne quod largimur vobis ad gloriam, redundet ad poenam, quam de vobis sumendam, si forte excesseritis, nobis et successoribus nostris Romanorum Regibus perpetuo reservamus, etc.

86. Quia VI. potentiores et illustiores, puta Principes et Duces Imperii in criminalibus, non nisi coram Imperatore et Imperii Proceribus conveniuntur, ut paulo post n. 114. dicetur. Nulla autem diversitatis ratio inter Comites, Barones, et Nobiles, et alios Imperii Principes potentiores subesse videtur, cum aeque illi, ac hi Imperio immediate subsint, et illi tantum possint in suis territoriis, quantum hi in suis, de quo supra cap. 1. n. 41. et seq. 87. Unde etiam ab Imperatoribus in Nobiles, Barones, Comites, et Principes eadem olim poena constituta, sicuti constat ex Otton. Frisingens. de gest. Friderici I. Imperat. l. 2. ubi fol. 470. inquit: Denique vetus consuetudo pro lege apud Francos et Suevos inolevit, ut si quis Nobilis ministerialis, vel colonus coram suo judice, pro hujusmodi excessibus reus inventus fuerit, antequam mortis sententia puniatur, ad confusionis suae ignorainiam, Nobilis canem, ministerialis sellam, rusticus aratri rotam, de Comitatu in proximum Comitatum gestare cogatur: Hunc morem Fridericus servans, Palatinum istum Comitem, magnum Imperii Principem, cum decem Comitibus complicibus canes per teutonicum milliare portare coegit, referente Nobiliss. Dn. Casp. Lerch. de ord. Equestr. part. 1. n. 93. vers. wiewohl nun solches. Besold. thes. pract. verb. hundtragen. Olim enim apud Suevos et Francos singularis fuit poena constituta in Illustres et nobiliores Imperii cives ob violatam pacem, ut ingnominiosae poenae loco, canem scabiosum collo injectum vicatim portarent, Otto Fris. d. l. Crus. annal. Suev. l. 10. part. 2. c. 14. Kirchner. de republ. disp. 16. corol. 4. Nolden. de Stat. Nobil. c. 15. n. 61. Reinking. de regim. secul. l. 1. class. 5. c. 6. num. 180. Besold. d. verb. hundtragen. Limnae. de jur, publ. l. 6. c. 6. n. 90. seq. Klock. de contribut. c. 3. n. 130. seq. Höping. de jur. insign. c. 2. n. 29. et ibi all. ubi causam hujus poenae reddit, ejusque meminit Günther. in Ligurin. lib. 5. ita scribens:

Eademque poena affectum fuisse Eberhardum Comitem Franconiae, quod Ottoni I. Imperatori rebellis feurit, post Witichind. refert Lehman. Chron. Spirens. l. 5. c. 4. Nolden. d. c. 15. n. 63.

Atque haec maxime VII. procedere videntur, si Comites, Barones et Nobiles immediati delinquunt in territoriis Civitatum Imperialium, vel etiam aliorum Nobilium immediatorum; 88. Cum enim illis tam in dignitate, quam jurisdictione sint pares, absurdum foret, quod par in parem jurisdictionem exercere praesumat, l. ille a quo. 13. §. tempestivum. 4. ff. ad St. Trebell. c. innotuit. 20. X. de elect. l. nam magistratus. 4. ff de recept. arbit. Gail. de arrest. cap. 4. num. 3. et 7. et lib. 1. obs. 41. n. 9. Tusch. lit. P. concl. 89. per tot. Quae regula, quod par in parem non habeat jurisdictionem, procedit, licet alter dignitatis praerogativa excellat, Wehner. pract. obs. verb. Landsfürstliche Obrigkeit. vers. quoniam itaque. fol. 460.

89. Hinc quoque VII. Austregarum judicium publico jure fuit constitutum, ut ibi immediati, tam in civilibus quam criminalibus, in prima Instantia conveniantur; cujusmodi privilegium, cum ordinationi Camerae sit insertum, per delictum non poterit amitti, cum privilegia in corpus juris redacta per delicta non amittantur, gloss. in auth. qua in provincia. Cod. ubi de crim. et ibi Bart. et Dd. com. Atque hanc negativam sententiam propugnat. Dn. Lerch. d. tract. part. 1. n. 93. et part. 2. n. 108. vers. Es kan auch die Reichs Abeliche. seq. Ilico Ummius ad process. judic. disput. 4. n. 9.

90. Verum his et similibus non attentis, contrarium juri et praxi communi magis consentaneum videtur, cum juris sit indubitati, quod in delictis nulla sit fori praescriptio, sed unusquisque in loco delicti commissi, si ibi apprehendatur, forum sortiatur et puniri possit, l. 1. C. ubi Senat. vel clariss. l. universi. 9. l. nullum. 10. l. fin. C. ubi caus. fiscal. l. 1. et auth. qua in provincia. C. ubi de crim. agi oport. l. praeses. 3. ff de offic. praesid. l. si cui. 7. §. idem Imperator. 4. l. fin. ff. de accusat. l. non dubium. 11. ff. de custod. reor. l. desertorem. 3. in princ. ff. dere milit. c. fin. X. de for. compet. et ibi Socin. Felin. et Dd. commun. Gail. de pignorat. obs. 3. num. 11. et obs. 14. num. 4. Matth. Stephan. de jurisdict. l. 2. part. 2. cap. 2. num. 105. Bidembach. nobil. 91. quaest. 1. n. 27. Delictum enim tribuit jurisdictionem ei, qui alias rei judex non est, c. licet ratione. fin. et ibi gloss. verb. ratione. X. de for. compet. l. 1. C. ubi de crimin. d. l. praeses. 3. ff. de offic. praes. Gail. d. obs. 3. num. 11. Matth. Stephan. de jurisdict. l. 1. cap. 30. num. 26. Gylman. symphor. tom. 2. part. 2. vot. 14. num. 36. et 48. fol. 41. nullo habito respectu unde delinquens sit oriundus, d. l. 3. ff. de offic. praesid. l. non dubito. 7. in fin. ff. de captiv. et postlim. Novel. 8. c. 12. vel cujus sit ordinis aut dignitatis, l. raptores. 24. Cod. de Episcop. et cleric. l. quaedam. 14. ff. de poen. l. qui cum uno. 4. §. adulterii. 7. ff. dere milit. Tiraquel. de poen. temper. caus. 31. Ziegl. §. Austregae. concl. 4. n. 3. ita, ut etiam clarissimi in provincia, in qua deliquerunt, accusari possint, 92. l. 1. C. ubi Senat. vel. clariss. Cum reatus, sive delictum omnem exeludat honorem et dignitatem, d. l. 1. in fin. C. ubi Senat. et ibi gloss. Wesembec. in parat. ff. de quaestion. num. 10. in fin. Damhoud. in prax. crim. c. 67. n. 22. Matth. Steph. de juris d. l. 1. c. 30. n. 32. et privilegium mereatur amittere, qui concessa abutitur dignitate et potestate, c. ubi. 7. Dist. 74. c. privilegium. 63. caus. 11. quaest. 3. nec honor servandus ei, qui ipse honorem non servavit, sed 93. se in crimen adduxit, Matth. Steph. d. n. 32. Unde etiam exemptus a foro, intelligitur de civili, non vero criminali, gloss. in c. 1. de privil. in 6. et ibi Archidiac. n. 2. et Franc, in c. 1. in princ. not. 2. ubi scribit, quod privilegium plenae exemptionis, quantumvis latum, non includat exemptionem ratione delicti, per l. 2. C. de privileg. scholar. Imo ne quidem concedi posse privilegium exemptionis a foro criminali, tradit Boer. consil. 127. l. 3. Bald. et Castr. in auth. qua in provincia. C. ubi de crim. Author actor. Lindaviens. fol. 847. ne sub praetextu privilegii concessi flagitiorum crescat authoritas, aut politica vacillet utilitas, l. 2. de privil. scholar. et quis patrocinium captet ex eo, quod per proprium scelus despexit, Novel. 117. c. ult. ss. 1. vers. non enim. legis enim et Imperii praesidium pro innocentibus tantum militat, c. I. ss. si quis hominem de pac. tenend. 2. feud. 27. Coler. de process. execut. part. 4. c. 1. n. 204. et delinquentibus leges beneficia sua non tribuunt, l. sed eisi. 26. ss. et adjicitur. 6. ff. ex quib. caus. major. I. et primo. 2. §. sed ita. 3. ff. ad Set. Vellej. Zoanet. de Rom. Imper. n. 86. sed immunitatem a poenis denegant, l. si longius. 18. §. 1. vers. nam et Iuliano. l. ita vulneratus. 51. §. fin. ff. ad. L. Aquil. l. si a reo. 70. §. fin. ff. de fidejuss. l. operis. 14. C. de poen. Novel. 17. c. 5. et 7. Novell. 117. c. fin. utpote ad quas ipsimet delinquendo se quasi obligaverunt, l. omnem. 20. ff. de iudic. l. Imperatores. 34. ff. de jur. fisc. ut ita delictum non excuset dignitas, d. l. 1. C. ubi. Senat. l. quoties. C. de dignitat. d. 1. raptores. 24. C. de Episcop. et cler. sed potius aggravet, d. l. qui cum uno. 4. §. adulterii. 7. ff. de re milit. l. praesbyteri. 8. C. de Episc. et cler. Atque inde illos, quibus competit privilegium, ne conveniantur in certo loco, nihilominus in loco delicti conveniri posse, scribit Gylman. l. 2. decis. 54. n. 87. et et 89. ex Jason. in l. ult. n. 52. vers. secundo principaliter. ff. de coustit. Princ. Rumelin. ad Aur. Bull, diss. 8. concl. 2. part. 1. Cum hodie in delictis locum non habeant delinquentium avocationes et remissiones, Gail. l. 1. de pac. publ. c. 16. n. 30. seq. Matth. Stephan, de jurisd. l. 1. c. 30. num. 13. seq. Thom. Michael. de jurisd. concl. 91. lit. b. Komppen, decis. 43. n. 19. Modest. Pistor. consil. 29. quaest. 2. n. 6. Besold. part. 3. cons. 191. n. 4. seq. et thes. pract. verb. Liefferung der maleficanten. Farinac. prax. crim tit. 1. quaest. 7. u. 28. l. 1. Rumelin. ad Aur. Bull. 2. dissert. 1. concl. 10. et ibi Nicol. Myler. in addit. lit. a. Nisi jure amicitiae, urbanitatis et vicinitatis sub antigrapho, quod haec remissio ipsi remittenti non debeat praejudicare, et quod in casu simili idem sit facturus, Gail. d. c. 16. n. 31. Becht. de securit. concl. 205. Matth. Steph. d. c. 30. n. 17. Besold. d. verb. Liefferung der maleficanten. Knichen. de jur. territ. c. 3. n. 453. seq. ita, ut nec scholaris ratione delicti privilegium fori allegare possit, Schard. in auth. habita. n. 20. C. ne fil. pro patr. Heig. 2. quaest. 11. n. 7. Bened. Carpz. jurispr. forens. civil, part. 1. constit. 27. defin. 10. Qua ratione Angliae Regina Elisabetha Henrici III Legato Bellicuraeo, cum Mariam Scotam ejusque delictum ad Elisabethae jurisdictionem non pertinere adsereret, belle respondit, aliorumque Regum exemplo firmavit, nulla dignitatis aut privilegii ratione habita, delinquentem in alterius territorio, ibidem judicari et puniri posse, Meteran. hist. Belgic. l. 13. Besold. colleg. polit. class. 1. disput. II. concl. 30. Sic Constantinus Imperii consortes, Licinium et Maxim. propter excitatas turbas, et intentatum parricidium, morte mulctavit: Uti et Imperator Henricus VII. Robertum Siciliae Regem: Carolus Andegavus Conradum Sueviae Ducem: et Bonisacius Papa Coelestinum, Johan. Norderman. de jur. Principat. concl. 49. lit. b. Siquidem alias plurima hinc orirentur mala, si cuique liceret sua praetendere privilegia, multa inde relinquerentur mala impunita, omnia malignitati subjicerentur, si securitatem haberent, nec per viam justitiae injuriam vindicare, aut vim illatam propulsare possent territoriorum domini, Norderman. d. lit. b. Unde etiam in suo territorio minus potens superat potentiorem, c. inferior. X. de major, et obed. et ibi Felin. et Panormit. l. praeses. 3. ff. de offic. praes. Knichen. de jur, territ. c. 4. num. 33. et quilibet magistratus, etiam minimus, sive, ut loquitur Felinus, magistratiunculus, in suo territorio major est, quolibet alio, non ejus loci, Felin. in c. licet. in princ. vers. de verbali. X. de for. compet. Coler. de process. execut. part. 3. cap. 7. num. 33. ita, ut etiam minor judex loci delicti majorem ibi delinquentem coercere et punire possit, Besold. colleg. polit. class. 1. disp. 11. conclus. 28. cum extra territorii sui districtum pro privato reputetur, cap. pastoralis. in fin. X. de rescript. cap. veniat. in princ. X. de elect. Clem. quamvis de for. compet. l. fin. ff. de jurisdict. et ibi Dd. com. l. fin. de. off. praef. urb. et ibi gloss. in verb. jubere. l. 3. ff. de off. praesid. l. 2. ff. de off. procons. l. quicunque. C. de exact. tribut. l. addictos. C. de Episc. et cler. l. 1. c. si a non compet. jud. Norderman. d. concl. 49. lit. b. Gail. de pac. publ. l. 1. cap. 16. num. 28. Knichen. de jur. territ. cap. 4. n. 31. seq. atque etiam Princeps in alterius territorio, ut privatus forum fortiatur. Pistor. cons. 19. num. 29. seq. vol. 1. Ant. Coler. de jur. Imper. conclus. 63. Knichen. de Saxon. non provoc. verb. jus. c. 4. n. 85. seq. et de jur. territ. d. c. 4. n. 32.

100. Hinc quoque fit, quod Legati Regum, Principum, et aliorum potentiorum, licet dominorum suorum personam repraesentent, et jure quodam repraesentationis Principum suorum loca et subsellia occupent, Hering. de fidejuss. c. 7. num. 559. Cum ipsis honore et existimatione eadem reputentur, Schrader. de feud. part. 10. ject. 4. num. 21. et alias sancti et inviolabiles existant, l. sanctum. 8. ff. de rer. divis. l. fin. et ibi Dd. de legation. Becht. de secur. et salv. cond. concl. 174. seq. nihilominus tamen in legatione delinquentes, in loco delicti commissi puniri possint, l. non alias. 24. §. 1. ff. de judic. l. hot accusare. 12. in princ. ff. de accusat. Becht. d. l. concl. 183. seq. Kirchner. de legat. l. 2. c. 1. n. 141. Besold. colleg. polit. class. 1. disp. 11. concl. 30. Cujus rei exempla iil historiis passim sunt obvia: Sic Phileam Tarentinum legatum Romae, cum obsides Tarentinos corruptis custodib. liberasset, et cum illis profugisset, cum illis retractum, et in Comitium deductum, virgis, populo probante, caesum et de saxo dejectum, narrat Livius l. 15. et alias legatos ob admissa, in vincula conjectos, et Comites sub hasta venditos, commemorat idem Livius l. 13. Sicque dignum suppsicium luit Augusti legatus, qui cum venisset ad M. Antonium, sermone liberiore erga Cleopatram usus, verberibus nudus caesus fuit, Schonborn. l. 3. polit. c. 29.

102. Atque ita Nobiles, Barones et Conites immediatos, si in Principum ahorumque Statuum territoriis delinquant, et ibi apprehendantur, forum sortiri, et criminaliter puniri posse, statuunt, Just. Meyer. in colleg. Argentor. libr. 48. tit. 2. n. 12. Bidembach. nobil. quast. 1. n. 27. Besold. d. disp. 11. conclus. 28. Wehner. pract. obs. verb. Landsfurstliche Obrigfeit. vers. adeoque en ratione. fol. 461. Id quod praxis quoque quotidiana docet, ita, ut etiam Civitatis Imperiales, Comitum, Baronum et Nobilium delicta in territoriis suis commissa coerceant, et quod 103. Status Imperii in alterius Status territorio delinquens, coram domino territorii conveniri possit, tradunt arg. l. 3. et ibi Bart. Bald, et Dd. ff de offic. praes. Vultej. ad l. 1. n. 48. C. ubi Senat. vel clariss. Bets. de pact. famil. illustr. cap. 8. fol. 447. Surd. cons. 574. num. 26. Gail. de pignorat. cap. 14. num. 3. et de arrest. cap. 7. num. 12. Rulant. de comniss. 1. lib. 2. cap. 3. n. 6. Cothman. libr. 5. consil. 2. in princ. Reinting. de regim. secul. lib. 2. class. 2. cap. 16. n. 24.

104. Neque huic affirmativae opinioni refragari videntur, quae in contrarium adducta: Quod enim I. attinet, quamvis Nobiles immediati, Comites et Barones, Imperatori immediate subsint et ab aliorum Statuum jurisdictione sint exempti, hoc tamen in civilibus, non etiam in criminalibus procedere, si delinquentes in loco delicti commissi reperiantur, ex jam dictis satis colligitur. Quod si vero extra delicti locum versetur, quamvis de jure communi rei ad locum delicti commissi, ut ibi pumantur, sint remittendi, hoc tamen in Nobilibus et aliis immediatis non obtinere, tradit Wehner. d. verb. Landsfurstliche Obrigteit, vers. cum Reipubl. fol. 461. Bidembach. nobil. quaest. 1. num. 28. cum et alias de consuetudine, ut n. 96. dictum, Germaniae remissiones delinquentium hodie non nisi ex arbitrio fieri soleant.

105. Nec quoque 2. contrariatur, cum Nobilium et clericorum diversa ratio, et quoad clericos ita sit constitutum, secus vero quoad Nobiles, et clerici quoque ab aliorum secularium jurisdictione sunt exempti, non aeque Nobiles; et plurima alia privilegia clericis compepetant, quae Nobilibus non sunt concessa, ut ita in odiosis et criminalibus non sit facienda extensio de persona una ad aliam diveriam.

106. Ad 3. respondetur, quod licet duo interdum aequiparentur, non tamen propterea quod in uno est, dici poterit etiam esse in alio, l. furiosi. 25. C. de nupt. gloss. in cap. 1. verb. declaramus. X. ne cleric. vel monach. Vultei. 4. Marpurg. cons. 25. n. 21. ut ita licet Nobiles Imperatoris ministeriales et milites dici possint, inde tamen non sequatur, quod privilegia aliis Imperatorum ministerialibus et militibus competentia, his quoque competant; Imo adhuc incertum est, num ministeriales Imperatoris hoc privilegio gaudeant, ut in alieno territorio delinquentes puniri nequeant, atque ita ex jure incerto et dubio firma conclusio fieri nequeat.

107. Idem quoque ad 4. responderi poterit, cum diversa ratio sit militum actu militantium, et Nobilium, illi certum suum habent Ducem et magistratum, ad quem remitti possunt, hi vero non item: et itidem adhuc dubitatur, num miles, si in loco delicti comprehendatur, necesiario sit remittendus ad magistrum militum, an vero a magittratu loci puniri possit, et hodie remissionem istam vix obtinere, si miles in loco delicti commissi a magistratu apprehendatur, tradit Just. Meyer. in colleg. Argentor. d. lib. 48. tit. 2. num. 82. Et nuper in Comitiis Ratisponensibus sancitum fuit, quod si miles ultra tria miliaria a suo hospitio, sive quarterio sibi adsignato, vel ubi Compagnia sua commoratur, deliquerit, vel magister militum eum coercere neglexerit, magistratus loci delinquentem capere et punire possit, R. U. zu Regenspurg. de amo 1641. §. wir haben uns auch. fol. 26. seq. Ad haec privilegia militum actu tantum militantibus, et in ipsa expeditione occupatis, non etiam domi in aedibus et sedibus suis degentibus competunt, l. 1. l. milites. 15. l. pen. Cod. de testam, milit. princ. 1. de milit. testam. et ibi Dd. com. Ordnung der Notarien zu Coln de anno 1552. tit. von Testamenten. I. §. und sollen die Notarien.

108. Ad 5. respondetur, ita olim quidem fuisse, cum jurisdictiones adhuc essent precariae et temporales, et non nisi nudo administrationis titulo competerent, ac cum hodie jure patrimoniali et haereditario ad Status eaedem pertineant, et Imperator cuique Statui et Imperii membro immediato jurisdictionem suam salvam relinquat, aliud obtinet.

109. Diversam quoque quoad 6. esse rationem Principum, Ducum, aliorumque potentiorum Imperii Statuum, ac Comitum, Baronum et Nobilium immediatorum, paulo post demonstrabitur n. 114. seq.

110. Sicuti quoque responsio ad 7. ex supradictis haud difficulter colligitur, ubi regulam illam,

quod par in parem non habet Imperium, in delictis non procedere, et delictum ei tribuere jurisdictionem, qui eam alias non habet, demonstrarum fuit.

111. Quoad 9. dubium adhuc est, an causae criminales ad judicium Austregarum pertineant, nec ne, negant enim hoc, Vultei. ad l. 1. num. 48. Cod. ubi Senat, vel clariss. Besold, thes pract. verb. Ausstrag. vers. non vero. et detrib. domest. soc. spec. fol. 83. Martin. Rumelin. ad Aur. Bull. part. 2. dissert. 1. corol. 5. et ibi Myler. in addit. Rulant. de commiss. part. 1. libr. 2. cap. 3. Reinfing. de regim. sec. lib. 2. class. 2. cap. 16. num. 24. E contra illud affirmant Ziegler. §. Austregae. conclus. 3. per tot. Ilico Ummius ad process. judic disp. 4. num. 51. Leipold. de concurr. jurisd. quaest. 7. Matth. Stephan. de juris dict. 2. part. 1. cap. 3. num. 46. Arumae. ad Aur. Bull. dis. 5. concl. 12. Johan. Limnae. de jur. publ. lib. 9. cap. 5. numer. 63. Et posito, quod judices Austregarum causas etiam criminales dijudicare et punire possint, inde tamen non statim concludendum foret, quod tales non etiam a judice ejus loci, ubi delicrum commissum, ventilari et puniri possint, cum nullibi constitutum reperiatur, quod Nobiles in causis criminalibus coram Austregis tantum et Imperatore conveniri debeant, et in loco delicti commissi comprehensi accusari et puniri nequeant cum constet delinquentes de jure communi, vel in loco delicti commissi, si ibi reperiantur, vel coram judice ordinario conveniri et pururi posse, et ita hoc casu praeventioui locum dar

141. XV. Jus mulctandi; si enim edictis et mandatis non pareatur, Dominus jure territorii mulctas et poenas imponere et exigere potest, Goeddae. in resp. de rest. Baron. Vallendar. numer. 325. seq. Ziegler. §. Landsassii. couclus. 1. num. 149. Reinking. d. lib. 1. class. 5. capit. 4. num. 84. et lib. 2. class. 2. cap. 17. num. 68. Besold. de jurisd. quast. 18. in fin. nemini enim quis mulctam solvere tenetur, nili cujus dominium agnoscit, Reinking. d. capit. 4. numer. 86. Cum sint signa superioritatis et subjectionis, Tapia ad 1. fin. part. 1. cap. 2. n. 48. ff. de constit. Princip. Vietor de exempt. conclus. 36. vers. quarto. et jurisdictionis possessionem probent, Roman, cons. 70. num. 10. Gylman. symph. tom. 1. part. 1. tit. 2. vot. 1. n. 126. Meichsn. tom. 24. lib. 2. decis. 4. num. 137. Ritter. de homag. concl. 171. Besold. thes. pract. verb. Frevel. vers. subditi autem. Bocer. de jurisdict. cap. 10. num. 10. Confer infra capit. 6. n. 76. et seq.

142. XVI. In hunc finem etiam instituuntur judicia censoria, Vogt-und Ruggericht, de quibus infra lib. 5. c. 13.

143. XVII. Ad superioritatem territorialem reseruntur etiam Regalia, ita, ut Domini territoriales, vi potestatis territorialis Regalia obtineant et exercere possint, Schrader. de feud. part. 10. sect. 3. num. 157. Ziegler. §. Landsasii. conclus. 1. numer. 131. Matth. Stephan. de jurisd. libr. 2. part. 1. cap. 7. num. 201. Ming. de super. territ. conclus. 67. Reinhard. König. in synops. jur. publ. discurs. 10. conclus. 8. seq. non solum minora, sed etiam majora reservatis exceptis, Mingius d. conti. 67. Superioritas enim involvit Regalia, et territoriis ac universitatibus quasi continentur, Matth. Stephan. d. cap. 7. n. 201. et Regalia sub Principatu, Ducatu, etc. tacite comprehenduntur, c. 1. de feud. Match. Peregrin. de jur. fisc. libr. 1. tit. 2. n. 78. Rosenthal. de feud. cap. 5. conclus. 13. seq. Ziegler. d. l. numer. 132. ita, ut idem, qui habet jura superioritatis, plerumque etiam Regalium Dominus sit, Matth. Steph. d. l. n. 202. Thom. Michael, de jurisd. conclus. 46. lit. a. Non vero e contra. sub Regalibus jus superioritatis comprehenditur, supra lib. 1. c. 12. n. 123. et seq.

144. XVIII. Ad superioritatis quoque territorialis jura pertinet via Regia, sive publica, Rauserliche freye Heer-Strassen, gemeine Landtrassen, Besold, de urisd. quaest. 18. vers. hisce pariter. fol. 54. Goeddae. resp. de restit. Baron. Vallendar. num. 321. Schrader. de feud. part. 10. sect. 3. 145. n. 157. Cum viae public sicuti olira populi, sic hodie dominorum territorum universalis sunt, arg. l. littora. 3. ff. ne quid in flum. publ. l. fi in publico. ff de aqu. aestiv. Surd. cons. 321. num. 3. Thom. Michael. de jurisd. conclus. 50. lit. b. Matth. Stephan. de urisdict. lib. 2. part. 1. cap. 7. nun. 399. qui eas securas, et a latrociniis puratas oraestare tenentur, l. 2. §. 4. et 9. Cod. de off. praes. Prat. Affric. l. 3. l. congruit. 13. ff. de offic. praesil. l. l. 1. ss. quoties, 12. ff. de off. prafect. urb. Gail. 2. obs 64. num. 2. seq. Myns. 5. obs 70. Quod etiam constitutionibus Imperii sancitum est, ut magistratus locorum omnia tetritorii sui itinera suo sumptu secura praestent, vim et latrocinia prohibeant, grassatores persequantur et mutua auxilia vicini hoc fine conferant, R. A. zu Augspurg. de anno 1548. §. ferner zu noch mehrer. 10. et R. A. de anno 1555. §. Nach dem aber ein jeder. 87. Becht. de securit. concl. 55. Adeo, ut dominus teminus territorri teneatur depraedato damnum a latronibus in via publica illatum resarcire, R. A. zu Augspurg de anno 1559. §. damit dann die Obrigfeit 34. Gail. 2. observ. 64. ubi num. 1. in Camera Imperiali contra Episcopum Herbipolensem ita conclusum et judicatum refert Myns. 5. observ. 70. Borcholt. de regal. num. 28. Beust. de jurejur. in rubr. numer. 168. Becht. de secur. conclus. 62. Zas. cons. 14. num. 113. Rosenthal. de feud. cap. 5. concl. 22. Ming. de super. territ. conclus. 67. Harpprecht. ad §. 2. numer. 4. seq. l. de vi bon. rept. Reinfing. de regim. secul. libr. 1. class. 5. cap. 6. numer. 29. Besold. thes. pract. verb. Boll. Sixtin. de regal. libr. 2. capit. 2. numer. 35. seq. Henr. Klock. de vectigal. conclus. 77. Joh Wurmser. de jur. publ. exerc. 6. quaest. 22. Dn. Nicola. Myler. de Statib. Imper. conclus. 65. num. 4. sed. Atque hoc etiam maxime propter jus conducendi, et si peregrinantes per vias solitas incedant, d. R. A. zu Alugspurg de anno 1559. §. damit dann die Obrigfeit. 34. Ming. d. conclus. 67. Matth. Stephan. d. libr. 2. part. 1. cap. 7. n. 406. seq. Gothofr. Engelhard. de vectigal. conclus. 28. Et vectigal, aut simile quid Dominus a praetereuntibus accipiat, Rosenthal. d concl. 22. lit. a. Knichen. de Saxon. non provoc. verb. Ducum. c. 5. num. 185. seq. Coler. de process. exec. part. 1. cap. 2. numer. 336. seq. Sixtin. de regal. lib. 2. cap. 2. n. 35. Matth. Stephan. d. cap. 7. num. 405. Ziegler. §. Landsassii. vicissim. Henr. Klock. d. conclus. 77. Etiamsi transiens salvum conductum non petierit, Sixtin. de regal. cap. 2. numer. 32. Rosenthal. de feud. capit. 5. concl. 22. Maul. de jurconduc. tit. 7. num. 5. Bocer. de regal. cap. 2. numer. 157. Vel si mercatori salvus conductus petitus denegatus sit, nihilominus tamen dominus de damno teneatur, Sixtin. d. capit. 2. numer. 37. Rosacorb. observ. cap. 18. num. 3. Du. Nicol Myler. de Statib. Imp. conclus. 65. num. 8. Secus tamen erit, si provincia ita repleta fuerit militibus, ut ipsis territorii dominus resistere nequeat, adeo, ut neque incolae ab eorum depraedationibus tuti existant, Graeven. 2. concl. 64. n. 5. Myler. d. l. num. 9. Superioritatis hujusmodi territorialis vigore Domini quoque habent cognitionem delictorum in via publica commissorum, idque maxime si de loco delicti perpetrati constet, Thom. Michael. de jurisdict. concl. 50. lib. d. et dominus territorii circum circa ibidem jurisdictionem, sive merum Imperium habeat; Guid. Par. decis. 577. Petr. Jacob, Aurel. in aur. pract. lib. rubr. 12. n. 68. seq. Coepoll. de fervit. rust. praed. cap. 3. num. 32. Bocer. de regal. cap. 2. n. 145. vers. vide amus. frustra dissentientibus, et cognitionem hujusmodi ad illum, qui regalia in via ista publica habet, pertinere statuetibus, Joach. Beust. in l. admonendi. ff. de jurejur. fol. 483. vers. 1. Schneidewin. ad §. fin. num. 8. 1. de jur. natur. gent. Ziegler. de except. part. 2. cap. 1. num. 9. Borcholt. de regal. num. 25. Cum jurisdictio cum jure regali nihil commune habeat, sed toto genere ab eo disferat, Bocer. d. cap. 2. numer. 145. vers. sed hanc ferendam.

150. Sed quid si occisus in confinio duorum territoriorum reperiatur, et de loco delicti commissi non constet, cujus tum sit cognitio, inter Dd. non convenit: Alii enim ad eum cognitionem spectare volunt, in cujus territorio capite occisus incumbit, arg. l. cum in diversis. 44. ff. de religios, et sumpt. fun. Borcholt. de regal. numer. 26. Schneidewin. ad §. fin. num. 8. 1. de jur. natur. gent. et ibid. Harpprecht. numer. 8. seq. Alii ubi cor occisi reperitur, cum cor sit fons et origo vitae. Alii ubi infima hominis pars, seu pedes jacent, eo quod ibi stetisse occisus praesumatur, Thom. Michael. d. conclus. 50. in fin. Johann. Niell. disp. de feud. ult. in cerol. lit. d. Alii cognitionem hujusmodi ad utrumque magistratum, sive territorii utriusque vicini Dominos, qui circum circa jurisdictionem habent, spectare tradunt, arg. 1. arbor. 19. in princ. ff. commun. divid. et ibid. Bald. et Zas. ibid. in parat, in fin. vers. nota maleficium. Niel. d. corol. lit. c. Treutl. vol. 1. disp. 19. concl. 4. lit. a. et ibid. Hunn. in not. Decian. tract. crim. lib. 4. cap. 17. num. 16. Hieron. a Mont. tract. fin. rigund. cap. 7. n. 10. Alii ubi homicida stetit. Bocer. de jurisdict. cap. 9. rum. 12. Eo, quod homicidium aestimetur ex persona homicidae, quippe cum hic deliquerit, non occisus, ubi autem quis delinquit, ibi etiam puniri debeat, homicida vero delinquit in eo territorio ubi stat, et gladium stringit: Quo autem in territorio homicida steterit, ex praesumptionibus et conjecturis intelligendum erit, de quibus vide Bocer. d. c. 2. n. 148. vers. quo autem. et de jurisd. d. c. 9. n. 13.

151. Ubi autem ita occisus sepeliri debeat, tradit Bocer. de regal. d. c. 2. n. 152. ubi moribus ita receptum dicit, ut in confinio occisus illi relinquatur ad sepeliendum, in cujus territorio capite incumbere fuit repertus per 1. cum in diversis. 44. ff. de religios. et sumpt. fun. Sin autem utriusque fines capite attingat, ei sepultura concedenda videtur, in cujus territorium non modo parte capitis, sed et majore parte reliqui corporis occisus incumbit, Bocer. d. c. 2. n. 153.

152. XIX. Pertinet ad jus territorii jus conducendi cuntes et redeuntes, das Geleit auf freyer Käyserlicher Heer-und Landstrassen, de quo infra c. 26.

153. XX. Salvi conductus judicialis concessio sive securitatem delinquentibus permittere,

de quo supra c. 4. n. 86. et seq.

154. XXI. Idem est quoad induciarum moratoriarum concessionem, de quibus suprad. c. 4. num. 67.

155. XXII. Jus permittendi et instituendi collegia ad probatorum artificum sive opificum, eorumque Statuta confirmandi, de quibus infral. 5. c. 2.

156. XXIII. Concessio nundinarum hebdomadalium sive vulgarium, Wochen-Marckte anstellen, de quibus infra l. 5. c. 23.

157. XXIV Ad hanc superioritatem territorialem spectat quoque encoeniorum consuetudo et protectio, Jahrliche Rirchmeß, Rirch-wey, und Rirchwey. Schuß, Knichen. de jur. territ. 158. c. 4. n. 478. seq. Quando enim in pagis et vicis, festi dies initiales, templi nimirum dedicationis celebrantur, in Saxonia praefertim et Franconia, aliisque vicinis locis territoriorum domini inferiorem jurisdictionem habentes, per suos Deputatos vina non solum mensuratim vendere, sed et per certos officiales, illas quasi nundinationes tueri solent, den Rirchwey-Sduß vettretten. Etiamsi in multis locis ex antiqua consuetudine inoleverit, ut non tantum domini territorii, so die Vogtey auf den Rassen haben/ sed etiam alii in certis tantum praediis jurisdictionem habentes initialibus dedicationis diebus, depromendi et divendendi vini jus habeant, daß sie den Bann-Wein fürlegen und außschencken mögen, Mager. de advocat. c. 15. n. 108. seq. Besold. thes. pract. verb. Rirchweyhen, Rirchwey Schuß, vers. cum de jure. Et hujusmodi encoenia, sive festi dies, initiales nimirum dedicationis templi, Rirchwey, generaliter in omnibus pagis et vicis celebrari consueverunt, ut scilicet sacris peractis, Baccho quoque justa persolvant rusticam, vini et cerevisiae dolia evacuent, et duplex inde domino commodum concilietur, primum, quod vinum evacuetur et vendatur, indeque gabella vinaria vel cere visiaria, Umbgeld, adquiratur, alterum, quod mulctarum fructus in de incitentur, et maturescant, rusticanis enim vino obrutis furor litigia administrat, exinde digladiationes exoriuntur, et nundinationum nundinarii quaestus, mulctarum nimirum et poenarum compendia resultant, Knichen. d. c. 4. num. 478. seq. Mager. d. c. 15. n. 110. seq. Wehner. pract. obs. verb. Rirchwey. Cui autem competit jus protectionis in nundinis, is quoque alterius vicini subditum ibi delinquentem mulctare potest, Wehner. d. verb. Rirchwey. Rut. Rulant. de commiss. part. 4. l. 2. c. 16. n. 34.

160. XXV. Idem juris est quoad chorearum concessionem, die offene Lanß zu erlauben, utpote quae ad Kirchwey pertinent, Wehner. pract. obs. verb. Lanß. et verb. Rirchwey. fol. 442. seq. ubi ait; huic juri, deß Kirchwey-Schußes, consequens esse, der Scholderplaß, die Rleinoder zum Spiehl reichen, Lanß halten und abschaffen. Hanc quoque chorearum concessionem in Camera Imperiali mixto Imperio adscriptam esse, testatur Thom. Michael de jurisd. concl. 103. lit. b. Matth. Stephan. de jurisd. l. 1. c. 12. n. 26. Joh. Ernest. gorn. de jurisd. concl. 13. n. 7. Klock. 1. cons. 11. n. 78. et cons. 34. n. 26. de quibus an sint licitae, vide Bened. Carpz. jurisprud. consistor. l. 2. nt. 8. defin. 157. Klock. de arar. lib. 2. c. 10. n. 6. seq.

83. Mulitae quandoque ad regalia referuntur.

84. Mero quoque Imperio adscribuntur bonorum confiscationes.

85. Furcarum erectio.

86. Quo ipso juris dictio criminalis probatur.

87. Furcae ad fines poni solent.

88. Lustratio et sequela.

89. Armorum ablatio et restitutio.

90. Salvus conductus pro executione justitia.

91. Homagium juxta aliquos.

92. Quorsum etiam nonnulli referunt collectas.

93. Magistratus creationem.

94. Privilegiorum et centractuum confirmationem.

95. Ponderum et mensurarum constitutionem.

96. Appellationis receptionem.

97. Cura tabernarum, diversoriorum, balneorum, etc.

98. Ius condendi statuta.

99. Gallinarum jurisdictionalium solutio,

100. Infantum expositorum alimonia.

101. Hominis suffocatide aquis extractio, et de eo judicii institutio.

102. Injuria realis et atrocis cognitio et poena.

103. Mixti Imperii vis consistit in jubendo, decernendo, et exequendo.

104. Ad quod refertur bonorum possessionis datio.

105. Stipulationes Pratoriae, et qua tales?

106. In bonorum possessionem missio.

107. In integrum restitutio.

108. Tutoris datio.

109. Iudicis specialis dandi licentia.

110. Mulcta in causis ad mixtum Imperium pertinentibus.

111. Pignoris capio in causis civilibus.

112. Vti et corporis prebensio.

113. Manuum injectio.

114. Arresta jure civili incognita, nec ab executtone incipiendum.

115. Hodie in terris Imperii quodammodo recepta.

116. Sequestratio.

117. Manus sive executio militaris.

118. Ius interdicendi foro et Advocatura.

119. Contumacis in bannum civile declaratio.

120. Sententiarum in civilibus executio.

121. Ob contum aciam modica castigatio.

122. Testium vilioris conditionis ad veritatem dicendam compulsio et torquendi potestas.

123. Denegatio audientia non obtemperanti.

124. Remediis Pratoriis m jus venire, aut recusantem cogere.

125. Calumniantem de possessione dejicere.

126. Tabernarum erectio.

127. Pecunia forensis exadio.

128. Chorearum concessio.

129. De ponderibus et mensuris cognitio.

130, Reseruntur huc omnes actus, in quibus Imperii magis, quam jurisdictionis forma elucet.

131. Cognitio delictorum, quae poenam arbitrariam concernunt.

132. Vti et bona vacantia.

133. Simplex jurisdictio inquibus consistat?

134. Adhanc referuntur caujarum civilium cognitio.

135. Vti et modicorum excessuum.

136. Cognitio de transactione alimentorum.

137. Vti et de alienatione praediorum minorennium.

138. Cognitio de indulgenda creditoribus bonorum separatione.

139. Et de consilio executivo.

140. Hodie jurisdictio alia alta sive superior, et alia bassa sive inferior.

141. Alta sive superior jurisdictio quid sit, et quanam contineat?

142. Quaenam in Saxonia comprehendat?

143. Bassa sive inferior jurisdictio quanam in genere contine at?

144. Imprimis comprehendit causarum civilium et pecuniariarum cognitionem.

145. Cognitionem decriminibus levioribus.

146. Capturam et incarcerationem in causis pecumariis.

147. Hujus jurisdictionis domini magistratus ordinare possunt.

148. Ad eamque pertinet compotationum et ludorum inhibitio.

149. luramenti exactio.

150. Dividitur urisdictio in Franconia et Palatinatu in Centenam et Vogteicam.

151. Centa sive centena quid?

152. Vnde haec orta?

153. Indices centeni minores tantum causas dijudieabant.

154. Dominus hujus jurisdictionis dicitur Cent derr/ Fraißherr/ et casus ad eam pertinentes dicuntur Cent hare Faull.

155. Vniver salis Centena quid?

156. Particularis quaenam sit et qua comprehendat.

157. Fraiß Cent quaenam contineat?

158. Hohe Cent quaenam comprehendat.

159. Mittel und Nidere Cent quid sit?

160. Vocabulum Vogteia, Dogtey ambiguum est, et n. 161.

162. Fogteia quid?

163. Optima interpres est usus et consuetudo.

164. Vogteia aliquando districtum denotat.

165. Superior vogteia quid?

166. Inferior quid?

167. Ad Fogteicam jurisdictionem quaenam spectent incertum est.

14. Quandoque pro servitute praediali haberi videtur.

15. Quatenus tanquam ususfructus vel servitus personalis.

16. Quatenus pro jure regali.

17. Ius venandi etiam in alieno territorio adquiri solet et quatenus.

18. Vti et praescriptione.

19. Nec non conventione.

20. Libera venandi potestas, Freye Bürsch alicubi adhucdum viget.

21. Iuris venandi species sunt, venatio proprie sic dicta, piscatio et aucupium.

22. Vocabulum Waidwerck generale est.

23. Venatio in specie dicta quid?

24. Et quotuplex?

25. Major, alta sive superior quid sit?

26. Minor et inferior quid?

27. Caprearum venatio quorsum spectet.

28. Distingui solet inter hochroht Wildprett/ et nider Wildprett, hochschwartz Wildtprett, et niderschwartz Wildprett.

29. Consuetudo regionis attendenda.

30. A jure venandi ad jus piscandi argumentari licet.

31. De jure naturali jus piscandi cuilibet licitum.

32. Hodie privatis ademptum.

33. Aucupium venationis species est, et hodie privatis interdictum, et n. 34.

35. Liber esse debet der Lerchenstrich.

36. Aucupium aliud majus, aliud minus.

37. Plerumque sub banno ferino inferiore continetur.

38. Forestum unde dicatur?

39. Jus foresti quid?

40. Jus foresti differt a banno venatorio, sive jure venandi et quatenus?

41. Distincta officia sunt deß Forstmeisters et deß Jägermeisters.

42. Ius foresti non est species jurisdictionis, nec Imperium importat.

43. A jure foresti male ad merum Imperium infertur.

44. Ad jus foresti pertinet mandatorum forestalium ordinatio.

45. Coërcitio eorum, qui mandata illa transgrediuntur.

46. Saltuariorum constitutio et destitutio.

47. Pro salutariis aedificiorum constructio.

48. Ab exercitio venationis prohibitio.

49. Prohibitio ne arbores extirpentur.

50. Maxime frugiferae.

51. Ne sylvis noviter caesis damnum inferatur.

52. Ne caprae, oves et similia animalia in sylvas immittantur.

53. Conclusio sylvarum.

54. Dominus foresti ex sylva aliena ligna ad cingendum caedere nequit.

55. Jagen non importat hagen.

56. Prohibitio et permissio juris pasculandi, et sues tempore glandium immittendi.

57. Ius glandis legenda ad quem pertineat?

58. Ad jus foresti referri solent arbores vento vel aetate lapsae.

59. Ius ligna arida separandi.

60. Ius graminis defalcandi.

61. Apes ferae.

62. Avena forestalis.

63. Prohibitio palorum acutorum.

64. Et bombardarum.

65. Mandare ut canibus fustes accingantur.

66. Erectio lapidum terminalium.

67. Castratio equorum.

68. Biber-und Otterfang.

69. Gallinae sylvestres.

70. Iuri foresti plerumque adhaerere solet potestas venandi.

71. Pertinere quoque huc solent operae venatoriae.

72. In jure venandi et forestali consuetudo attendenda, et tantum praescriptum quantum possessum.

73. Ius pascendi et pascua ad universitatem pertinent.

74. Apascuis ad jurisdictionem et vice versa non arguitur, et n. 76.

75. Dominus quoque territorii cum universitate pascuis pro eorum qualitate uti potest.

76. A jurisdictione ad proprietatem non valet argumentum.

77. Dominus universitatis pascua communia ad culturam redigere non valet.

78. Sicuti nec fundi domino id licet, nisi certis casibus.

79. An servitus pascendi omni tempore competat zugeschloßnen Feldern?

80. Ius pascendi in alieno territorio praescriptione adquiritur.

81. Pecora morbosa in alieno nemo pascere potest.

82. Qui alicui jus pascendi concessit, ipse quoque eo uti potest.

83. Iure pascendi concesso cum omnis generis pecore uti valet.

84. Certo numero pecorum in alieno fundo usus legitimo tempore, plura adhibere non potest.

85. Idem quoad certum genus.

86. Qui in pluribus locis vel pagis ex uno ovili jus pascendi habet, non potest in alio loco novum ovile extruere.

87. Quatenus jus pascendi inter plures dividi possit, et n. 88. 89.

90. Consuetudo cujusque loci attendenda.

91. Nonnullis in locis quis majorem numerum pecorum pascere non debet, quam propriis pabulis per hyemem alere valet.

92. Loci dominus non potest jus novi ovilis instituere, nisi ex antiqua consuetudine id habeat.

93. Si dominus recepta singulis annis uniformi praestatione a vicinis pro pastura, pro se opus habeat pascuis, ipse vicinis praefertur.

94. Sunt praedia nonnulla, in quibus nullo tempore pascere licet, beschlossene Güter.

95. Sunt quaedam in quibus certo tantum tempore pascere licitum.

96. Si quis in sylva aliena jus venandi habeat, dominus proprietatis in praejudicium juris venandi, grandes arbores una vice excidere nequit.

97. Nemo servitutem legitime adquisitam deteriorem facere potest.

98. Multo minus tota sylva extirpari potest.

99. Ubi nonnulli dissentiunt, alii distinguunt.

100. Nemo in possessione turbandus.

101. Et quando secus?

102. Mandata sine clausula contra extirpatores in Camera impetrari possunt, cujus exempla referuntur.

103. Si eradicatio inscio venandi domino facta, quomodo ipsi consultatur? et n. 104. 105.

106. Dominus proprietatis sylvae, in qua alius jus venandi habet, arbores ex ea sylva caedere tam ad proprium, quam advendendum potest, modo id fiat moderate.

107. Et jus sylvaticum das Waldrecht observetur, et quodnam tale?

108. Qui jus lignandi ad comburendum in aliena sylva habet, arbores sanas et ad aedificationem aptas non, sed tantum cremia et surculos aridos caedere potest.

109. Quid si habeat jus utendi lignis ad focum et aedificium.

110. Veteribus magna cura sylvarum fuit, eique apud Romanos Consules praefuerunt.

111. Et apud Venetos sylvarum cura peculiari magistratui demandatur.

112. Hodie apud Principes et civitates peculiares personae ad id ordinantur, Forstmeister, Waldvögt, Waldschützen, Forstknecht.

113. Tria mundo defutura dixit Melanchton.

CIvitates Imperiales in territoriis, ditionibus et districtibus suis habent quoque jus venandi et jurisdictionem forestalem. Quamvis enim jus venandi omnibus hominibus concessum, et venatio ferarum omnibus fuerit licita, non solum de jure divino, Genes. 1. vers. 26. 28. et 30. et cap. 9. v. 2. Levit. 17. v. 13. Ps. 8. v. 8. et 9. 1. Corinth. 15. v. 27. sed etiam naturali, gentium, §. ferae igitur. 12. 1. de rer. divis. l. 1. 2. et 3. in princ. l. quod in litore. 14. in princ. ff. de adquir. rer. dom. l. 1. ff. de adquir. poss. c. jus naturale. Dist. 1. et civili, nam et hoc jure omnibus licitum et liberum esse, non tantum in proprio, sed et alieno fundo, ante prohibitionem, quaelibet animalia venari ac capere, patescit ex d. §. ferae. d. l. 1. 2. et 3. ff. de adquir. rer. dom. l. injuriarum. 13. §. fin. ff. de injur. l. Divus Pius. ff. de servit. rust. praed. 2. Atque hoc jure gentium non modo Indi et Tartari, Johan. Bohem. de morib. gent. lib. 2. cap. 9. Persae, Xenophon. libr. 1. Cyropaed. Graeci, Xenophon. libr. de venat. aliique populi, sed et ipsi Germani diu fuerunt usi, de quibus Caesar lib. 6. Vita, inquit, Germanorum omnibus in venationibus, atque in studiis rei militaris consumitur. Hodie tamen secus est, et Principes, Duces, Comites, Barones, Nobiles, Civitates Imperiales, aliique superiores et territoriorum domini jus venandi ad se transtulerunt, et privatis maxime ignobilibus etiam in propriis suis fundis ademerunt, sicuti primitus factum fuisse ab Imper. Friderico I. cujus constitutio extat 2. feudor. tit. 27. §. si quis rusticus. 5. vers. nemo tamen retia. Sixtin. de regal. lib. 2. cap. 18. numer. 40. Idque 3. jure factum fuisse pluribus rationibus et fundamentis docent, Zoanet. de duplic. venat. numer. 42. seq. et in l. 2. Cod. de pact. inter empt. numer. 145. seq. Fachinae. 1. contr. 1. Covarruv. in c. peccatum. part. 2. §. 8. de R. I. in 6. Seb. Medic. de venat. part. 1. q. 5. Georg. Mohr. de jur. venand. part. 1. cap. 2. numer. 23. seq. Speckhan. cent. 1. quaest. 97. Dn. affinis Cluten. diatrib. novo-Justin. 17. quaest. 3. Vultei. ad §. ferae. 12. num. 10. et ibi Gilken. numer. 27. seq. Harpprecht. num. 89. seq. 1. de rer. divis. Bocer. de regal. c. 1. numer. 52. seq. Nevvhan. apud Arumae. tom. 3. discurs. 19. de jur. venand. conclus. 48. seq. Conrad. ab Einsidel. de regal. cap. 3. concl. 358. Kylling. disp. de jur. venand. conclus. 4. lit. c. Bened. Carpzov. pract. crim. part. 2. q. 84. n. 6. seq. Vide Limn. Notit. Franc. lib. 2. c. 12. q. 1. pag. 697. seqq. Klock. vol. 1. cons. 29. n. 116. seqq. et n. 483. usque 505.

4. Competit autem hoc jus venandi et jurisdictio forestalis Civitatibus Imperialibus ac aliis Imperii Statibus, jure territorii, cui jus venandi et jurisdictio forestalis adnumeratur, Pruckman. de regal. §. venatio. Heig. part. 1. quaest. 15. Matth. Steph. de jurisd. lib. 2. part. 1. cap. 7. n. 443. seq. Bidembach. nobil. quaest. 15. Sixtin. de regal. 2. cap. 18. n. 45. Arnisae. de jut. majest. 3. cap. 4. n. 19. Modest. Pistor. 2. cons. 14. n. 13. Decian. cons. 22. n. 22. vol. 4. Mascard. de probat. concl. 1196. n. 34. Thom. Michael. de jurisdict. concl. 51. lit. a. Mingius de super. territ. concl. 72. et 78. Bocer. de jur. dom. et vasall. libr. 2. cap. 2. n. 99. seq. Klock. 1. cons. 29. n. 59. seq. Meichsn. tom. 3. decis. 33. n. 6. seq. ubi ait, quod naturalis ratio, et jus ipsum dictitent, ut qui territorium et jurisdictionem habet, is quoque venandi jus et facultatem habeat, arg. §. ferae. 12. vers. plane et ibi Joh. Faber. n. 6. seq. Schneidevvin. n. 23. seq. I. de rer. divis. si enim domini terrarum possunt prohibere alios, ne sua territoria venandi causa ingrediantur, d. §. ferae. 12. vers. plane. I. de rer. divis. l. 3. §. 1. ff. de adquir. rer. dom. Jacob. de S. Georg. de feud. verb. et cum venationibus. n. 1. et 2. Schurff. cons. 1. n. 13. cent. 3. Guid. Pap. decis. 218. n. 1. Sixtin. de regal. lib. 2. cap. 18. n. 23. Quid igitur obstaret, quo minus ipsimet territoriorum domini in locis suae jurisdictioni subjectis, venationes pro libitu exercere queant, cum titulum jurisdictionis et dominii pro se habeant, Meichsn. 5. d. l. n. 7. et de jure quoque divino ejus sint ferae bestiae, cujus est territorium, Jeremiae. cap. 27. v. 6. et cap. 28. v. 14. Daniel. 2. v. 38. Dn. Cluten. lib. 1. diatrib. novo-Justin. 17. quaest. 3. in princ. Matth. Stephan. de jurisdict. lib. 2. part. 1. cap. 27. 6. num. 444. et venationem servitutem jurisdictionis, seu jurisdictionem appellat Zoanet. in l. 2. n. 206. Cod. de pact. inter empt. Sebast. Medic. de venat. quaest. 2. part. 2. n. 4. seq. ubi subjungit, venationem cohaerere jurisdictioni, ita, ut si quis privetur alicuius territorii mero et mixto Imperio cum jurisdictione, quam habet, simul jus venandi amittat et sub omnimoda jurisdictione, jus venandi venire, ostendit Zas. consil. 6. vol. 2. Cacher. decis. 45. n. 12. Et de consuetudine Germaniae jus forestae et merum Imperium, quod altam jurisdictionem appellant, ita esse connexa et inseparabilia, ut apud quem unum eorum resideat, apud eum quoque sit alterum, testatur Martin. Uran. cons. 32. num. 104. vol. 2. Henning. Goeden. cons. 76. num. 11. ac inspecta Germaniae consuetudine et dispositione d. §. nemo retia. de pac. tenend. esse fere, ut venatio in dubio Imperio aut jurisdictioni, aut regalibus cohaereat, scribit Rosenthal. de feud. cap. 5. concl. 24. num. 3. et conclus. 94. num. 8. eodemque 7. intuitu venationem hodie inter commoda et fractus jurisdictionis referri, scribit Knich. de jur. territ. cap. 4. n. 94. et de Saxon. non prov. c. 5. rubr. Walde, Wildtbann, Jagten. Klock. v. 1. cons. 29. n. 59.

8. Sunt etiam, qui jus venandi Regalibus adnumerandum esse contendunt Sebast. Medic. tract. de venat. part. 1. quaest. 27. Petr. Frider. Mindan. de process. libr. 2. capit. 36. num. 23. Knichen. de Sax. non prov. verb. Ducum. cap. 5. num. 197. et de vestit. pact. part. 2. cap. 2. num. 41. Pruckman. §. venatio. capit. 1. num. 5. Heig. quaest. 15. numer. 44. seq. Mynsing. decad. 11. resp. 1. numer. 96. Thom. Michael. de jurisdict. conclus. 51. lit. a. Sixtin. de regal. libr. 2. cap. 18. n. 46. seq. Rulant. de commiss. part. 4. lib. 2. cap. 8. numer. 3. Matth. Stephan. de jurisdict. libr. 2. part. 1. capit. 7. numer. 443. seq. Nevvhan. apud Arumae. vol. 3. discurs. 19. de jur. venand. concl. 87. seq. Carpzov. pract. crim. part. 2. q. 84. n. 23. A quibus tamen non sine ratione dissentiunt, eosdemque refellunt, Tiraquel. de nobil. capit. 37. numer. 150. Wesembec. in parat. ff. de adquir. rer. dom. numer. 7. circa fin. Vultei. 1. feud. capit. 5. num. 7. Dn. Cluten. diatrib. novo-Justin. 17. quaest. 10. Harpprecht. ad §. ferae. 1. num. 142. seq. I. de rer. divis. Bocer. de regal. cap. 1. num. 30. seq. et de jur. dom. et vas. libr. 2. capit. 2. num. 47. seq. et class. 5. disp. 3. conclus. 24.

9. Alii jus hoc venandi servitutem realem esse sentiunt, Gail. 2. observ. 66. num. 1. et 2. Schurff. cent. 3. cons. 1. numer. 42. Hartm. Hartman. pract. obs. lib. 2. cap. 4. Modest. Pistor. cons. 14. numer. 29. vol. 2. Georg. Mohr. de jur. venand. part. 2. cap. 3. n. 4. seq. Nevvhan. de jur. venand. concl. 84. seq. Quod negant et refellunt Zoanet. ad l. 2. n. 193. Cod. de pact. inter empt. Pruckman. d. §. venatio. capit. 2. num. 4. seq. Bocer. de jur. dom. libr. 2. c. 2. n. 66. seq. et class. 5. disp. 3. conclus. 23. Cluten. d. diatrib. 17. quaest. 6. Harpprecht. d. §. ferae. num. 136. seq. Hoenon. illustr. quaest. disput. 5. quaest. 2.

10. Alii hoc jus venandi servitutibus, sive juribus personalibus adnumerant, Bald. in l. pen. n. 12. col. 3. vers. item si debeas. Cod. de condit. insert. Pruckman. d. §. venatio. cap. 2. numer. 1. et 12. Quibus contradicunt Bocer. d. cap. 2. num. 61. seq. Cluten. d. diatrib. 17. quaest. 7. Harpprecht. d. §. ferae. num. 138. seq.

11. Nonnulli pactis personalibus id adscribunt, Bart. in l. ut pomum. 8. ff. de servit. et ibi Accurs. Cujus contrarium demonstrat Zoanet. de venat. numer. 104. et ad l. 2. Cod. de pact. inter empt. Cluten. d. l. quaest. 8. Harpprecht. d. §. ferae. numer. 140. seq. Bocer. de jur. dom. libr. 2. cap. 2. numer. 87. seq.

12. Sunt quoque, qui jus venandi servitutem jurisdictionalem esse dicunt, Seb. Medic. de venat. part. 2. quaest. 2. num. 4. seq. Zoanet. ad d. l. 2. num. 204. seq. Cod. de pact. inter empt. et de venat. num. 105. seq. Klock. cons. 3. tract. de contribut. annexo. fol. 48. vers. pari ratione. ac illum intelligi dominum forestae, qui habet jurisdictionem. tradit Chassan. in consuet. Burg. rubr. 13. §. 1. verb. au seigneur. princ. et num. 4. Decian. cons. 12. numer. 12. vol. 4. Modest. Pistor. cons. 14. num. 23. vol. 2. Quam sententiam improbant. Bocer. de jur. dom. d. cap. 2. num. 76. seq. Cluten. d. l. quaest. 9. Harpprecht. d. §. ferae. num. 142. seq.

13. Rectius mihi videntur sentire illi, qui venationem statuunt jus esse separatum, quod per se subsistit, ut alia jura magnatibus vel etiam privatis competentia, quemadmodum jus emphyteuticum, feudum, antichrysis, et similia, prout statuunt Bocer. d. cap. 2. num. 89. seq. et d. class. 5. disp. 3. concl. 24. Cluten. d. diatrib. 17. quaest. 11. Harpprecht. d. §. ferae. n. 181. et quod regulariter ad superioritatem territorialem 14. pertineat, per dicta supra n. 4. In eo tamen pro servitute praediali haberi videtur, quod interdum servitutum realium instar a sylva, tanquam praedio serviente, debeatur castro vel villae, tanquam fundo dominanti, et ad haeredes transeat, Cluten. d. q. 11. Harpprecht. 15. d. n. 181. Aliquando etiam usus fructus, atque ita servitus personalis esse videtur, ut si princeps jus venandi in propria sylva Nobili cuidam ad dies vitae in usum fructum concedat, arg. l. item si fundo. 9. §. aucupiorum. l. usufruct. 62. in princ. ff. de usufruct. l. venationem. 26. ff. de usur. Cluten. d. l. et Harpprecht. numer. 182. 16. Eo quoque respectu inter Regalia non male referri videtur, quomodo ab Imperatore, vel alio jus venandi per concessionem Regalium specialiter alicui confertur, quod hodie plerumque experientia docet, ubi in investituris, quibus regalia conceduntur, juris quoque hujus venandi speciatim mentio fieri solet, hac clausula: mit Walden, Wildtbännen und Jagten, testibus Jacob. de S. Georg. de feud. verb. et venationibus. numer. 9. Zoanet. de venat. numer. 90. Thom. Michael. de jurisdict. conclus. 51. lit. a. Sixtin. de regal. lib. 2. capit. 18. numer. 47. Johan. VVurmser. de jur. publ. exerc. 3. q. 3.

17. Solet tamen aliquando jus venandi in alieno quoque territorio adquiri, idque vel per concessionem vel praescriptionem. Et quidem per concessionem vel expressam, veluti si Princeps, vel alius territorii dominus Nobili vel alii alicui nominatim jus venandi in territorio suo concedat, idque sive fiat per modum simplicis concessionis, vel investiturae feudalis, cum etiam jus venandi in feudum concedi possit, wann einer mit Forst-und Jagrecht belehnet wird, Nevvhan. apud Arumae. vol. 3. discurs. 19. de jur. venand. conclus. 136. Tacite, quando Princeps alicui territorium vel castrum cum omnibus pertinentiis in feudum, vel ejusdem usumfructum concedit, l. quaero. 39. ff. de act. empt. l. de servitutibus. 2. §. recte Neratius. 2. ff. si servit. vindic. Cluten. d. diatrib. 17. quaest. 12. Harpprecht. ad d. §. ferae. numer. 163. seq. I. de rer. divis. Nevvhan. d. l. conclus. 110. Vel si sylva in feudum concedatur, siquidem tum etiam venatio tacite concessa intelligitur, Georg. Mohr. de venat. part. 1. cap. 2. num. 19. seq. Kyllinger. de jur. venand. conclus. 8.

18. Praescriptione quoque in alieno territorio jus venandi adquiri, tempore immemoriali, extra omnem est controversiam, et docent per l. 1. §. fin. ff. de aqu. pluv. arc. et ibi gloss. Zoanet. de venat. dupl. n. 82. Sebast. Medic. de venat. part. 2. quaest. 1. Georg. Mohr. de venat. part. 2. cap. 1. n. 13. Modest. Pistor. cons. 14. n. 23. seq. Zas. cons. 6. num. 2. lib. 2. Gail. 2. observ. 66. num. 7. Mynsing. 4. obs. 53. Sixtin. de regal. lib. 2. cap. 18. num. 55. Mager. de advoc. cap. 9. num. 892. Meichsner. tom. 1. lib. 1. decis. 32. n. 11. seq. et tom. 3. decis. 33. n. 32. seq. Quamvis etiam sint, qui hanc praescriptionem decem annorum spatio inter praesentes, viginti inter absentes cum titulo, arg. l. fin. C. de praescript. 10. vel 20. annor. et sine titulo inter praesentes triginta, inter absentes autem quadraginta annis finiri et compleri statuunt, arg. l. tot. tit. C. de praescript. 30. vel 40. annor. Mod. Pistor. d. l. Georg. Mohr. d. part. 2. cap. 4. n. 4. Kyllinger. de jur. venand. concl. 7. lit. c. et illum, qui breviori quam immemorialis temporis spatio venatus est, quasi possessionem juris venandi sibi adquirere, non videtur habere dubium, l. 1. ff. uti possidet. Gail. 2. obs. 66. num. 4. Nevvhan. de jur. venand. conclus. 124.

19. Conventione quoque et pactis adquiri posse jus venandi in alieno territorio constat arg. §. fin. I. de servitut. l. via. 5. in princ. ff. eod. juncta. l. omnium. 3. in princ. ff. de usufruct. Nevvhan. d. l. conclus. 125. Gail. d. obs. 66. n. 6.

20. Solet quoque in locis nonnullis adhucdum esse libera omnibus venandi potestas, die freye Bürsch, sicuti ex una parte oppidi Tubingensis, praeter experientiam, testatur Besold. thes. pract. verb. freye Bürsch. Ubi autem libera hujusmodi potestas viget, ibi subditis venatio prohiberi nequit, sicuti docet Speckhan. cent. 1. quaest. 97. Besold. d. verb. freye Bürsch. in fin. et de jur. majest. sect. 3. cap. 7. n. 9. fol. 178. Rosenthal. de feud. c. 5. concl. 24. n. 1. et in not. lit. a. et ibi alleg.

21. Venationis in genere dictae tres constitui solent species, venatio proprie sic dicta, piscatio et aucupium, VVesembec. in parat. ff. de adquir. rer. dom. n. 7. Kyllinger. de jur. venand. conclus. 2. Nevvhan. d. l. concl. 6. Petr. Gregor. 22. Tholos. syntag. lib. 39. cap. 10. n. 1. Sicuti etiam vocabulum Waidwerck, generale est, omneque genus ferarum, sive in terra, aqua vel aëre degant, complectitur, teste Noë Meurer, vom Forstrecht. part. 1. capit 3. vers. das Wort Waidtwerck.23. fol. 10. Venatio in specie sic dicta est consectatio ferarum terrestrium ad vitae usum, aliasque utilitates concessa, Kyllinger. d. l. concl. 3. 24. Nevvhan. d. l. concl. 9. Et haec vel est major, alta sive superior, hohe Jagdt, hohe Wildtbann, Hauptwildtbann, groß Waidtwerck, hoch Wildpret, roth und schwartz Wildtpret, Alia bassa, minor, seu inferior, die niedere Jagdt, niedere Wildtbann, kleine Waidtwerck, Reißgejagt, beitzen, hetzen nach Füchsen und Hasen, item Vögel fangen, Noë Meurer. vom Forstrecht. part. 1. cap. 4. fol. 10. in fin. Kyllinger. d. l. concl. 4. lit. d. Nevvhan. d. l. conclus. 11. seq.

25. Major, alta sive superior venatio est, facultas venandi, sive capiendi feras majores, Kyllinger. d. concl. 4. lit. d. Quorsum referuntur ursi, apri, schwartz, als Säu und Bären, et cervi. roth Wildtpret, als Hirsch, Gewildt, Kyllinger. 26. d. l. Noë Meurer. vom Forstrecht. fol. 86. Minor, seu inferior venatio est jus capiendi feras minores, Kyllinger. d. l. ut sunt vulpes, lepores, sciuri, aves, Füchs, Hasen, Eychhörnlein, Hüner und Vögel, Meichsner. tom. 1. lib. 2. decis. 1. numer. 2. fol. 44. Kyllinger. d. lit. d. VVehner. d. verb. Forstrecht. vers. generali enim. fol. 162. in fin. seq.

27. De caprearum venatione, Rehejagdt, quorsum referenda sit, nondum constat. Alii enim eandem ad minorem venationem, zu dem kleinen oder niedern Waidtwerck referunt, ut est secundus testis ad 3. articuli interrogatorium 4. in causa Wolmershausen, contra Brandenburg, apud Meichsner. tom. 1. libr. 2. decis. 1. fol. 14. ibi: Hasen, Füchs, Reher und Vögel, gehören in das kleine Waidtwerck, wiewol es der Enden nicht viel Reher hat. Idem quoque ibidem fol. 15. testatur testis quartus, ibi: er verstehe (scilicet under dem kleinen Waidwerck) Füchs, Hasen, Hüner und Gevögel, etc. Hirsch und Säuw seven seines Erachtens dem Hochwildtbann anhängig, idem statuit. Noë Meurer. vom Forstrecht. fol. 86. Sic quoque in Franconia under dem kleinen Wildtbann Nobiles intelligere velle. Hetzen Hüner, Hasen, Rehe, Enten, Crammetsvögel, und alle andere Vögel zu fangen, auff Herden, in Garnen und Schiessen ihres Gefallens: Und da ihnen auch ein Hirschkalb oder Fraischling im Rebe oder Hasengarn einfallem wurde, soll das ihr, und nicht deß hohen Wildtbanns-Herren seyn, quae saepe tamen illis disputabile esse, scribit Wehner. d. verb. Forstrecht. vers. in Franconia. fol. 163. et interdum quoque die Rehejagdt, ad inferiorem venationem pertinere, scribit Kyllinger. de jur. venand. concl. 4. lit. d. Alii vero caprearum venationem ad majorem sive superiorem venationem referunt.

28. Sunt quoque, qui distinguere videntur, inter Hoch-Rohtwildtpret, und Nieder-Rohtwildpret, et inter Hoch-schwartzwildpret, et Nieder-Schwartz- Wildtpret/ uti videre est apud Wehner. d. verb. Forstrecht. vers. generali enim. fol. 162. in fin. seq. Meichsner. d. tom. 1. libr. 2. decis. 1. fol. 15. ad 3. artic. et eod. tom. 1. libr. 1. decis. 42. fol. 714. vers. quoad septimum. ubi in causa Wolmershausen, contra Brandenburg, scribit, multos testes differentiam constituere, ut comprehendant die Rehe, et similia, vel inter minores feras, vel tertiam speciem constituant, ut 3. testis Marchionis ad 2. interrogat. 11. articuli, Hanß Wolff habe damahls nach Rehen gejagt, und kein Hochwildpret, prout et retia differentiam habet.

29. In hac opinionum diversitate consuetudinem cujusque regionis potissimum attendendam esse puto, alibi enim ad majores, alibi vero ad minores feras referuntur capreae, quod in Thuringia, Franconia, et Misnia fieri, testatur Nevvhan. de jur. venand. conclus. 136.

30. Venationis speciem supra num. 21. diximus Piscationem, utpote quae cum jure venandi ejusdem juris esse censetur et conditionis, ita ut a jure venandi ad jus piscandi argumentum indubie procedat, l. item si fundi. §. aucupiorum. l. usufructuarium. in princ. ff. de usufruct. Sixtin. de regal. lib. 2. cap. 18. n. 22. Tradel. in consil. de jurisd. apud Besold. part. 1. cons. 3. cap. 4. tit. 5. n. 2. Besold. thes. pract. verb. Fischerey. vers. quanquam jure. Et quamvis jure naturali et gentium cuilibet concessa sit piscatio in fluminibus tam publicis, quam privatis, Genes. 1. v. 26. seq. cap. 9. v. 2. l. 1. §. non autem. ff. de fluminib. l. riparum. ff. de rer. divis. §. flumina autem. vers. ideoque jus piscandi et ibi Harpprecht. n. 4. I. eod. l. 1. §. si quis. ff. ne quid in flum. publ. l. 1. §. omnia igitur. ff. de aquir. rer. dom. Sixtin. de regal. 32. libr. 2. cap. 18. num. 11. seq. Hodie tamen ad instar juris venandi privatis quoque ademptum esse jus piscandi, ipsa experientia testatur, et ex justa causa piscationem prohiberi posse docent per l. 2. ibi: nisi Imperator aut Senatus vetet. ff. de fluminib. Rosenthal. de feud. cap. 5. concl. 23. n. 3. et ibi in not. lit. d. Wesembec. in parat. ff. de adquir. rer. dom. num. 7. Sixtin. d. cap. 18. n. 15. Petr. Friden. Mindan. de mandat. lib. 2. cap. 36. n. 7. vers. id tamen jus. Besold. thes. pract. verb. Fischerey. vers. quamquam jure. Kyllinger. de jur. venand. concl. 16. lit. b.

33. Aucupium quoque venationis species est, quo ad ea animalia, quae in aëre nascuntur, capienda, inventum est, et nihil aliud est, quam captura volatilium, sive avium ferarum, Colleg. Argentorat. lib. 41. tit. 1. num. 22. in princ. ubi n. 4. seq. quaenam aves ferae sint, refert. Et hoc licet jure naturali et gentium omnibus fuerit permissum, Genes. 1. v. 26. seq. et cap. 9. v. 2. Levit. 17. vers. 13. et Psalm. 8. vers. 8. et 9. §. ferae. 12. I. de rer. divis. l. 1. et seq. ff. de adquir. rer. dom. hodie tamen secus est, et ad instar juris venandi et piscandi etiam hoc jus restrictum est, et de consuetudine, temporisque immemorialis usu et praescriptione jus aucupandi territoriorum domini, sibi plerumque adscribere solent, Noë Meurer vom Forstrecht. part. 2. tit. 1. fol. 65. Licet liberior ejus usus, quam venationis et piscationis passim remanserit, et multis in locis, praesertim tempore autumnali omnibus permittatur aucupium. Quod tamen de facto a Dominis foresti, qui jus venandi in alieno territorio 34. sibi vindicant, fieri solere, et quidem eventu saepe pernicioso, experientia docet, et exemplum superioribus annis suo cum exitio praebuit Comes quidam Oetingensis, qui cum Nördlingensis civitatis incolas et cives ab exercitio isto, quod multis inde annis usurpaverant, minis et verberibus gravissimis saepius deterrere conaretur, messores insuper ad defalcandas fruges a civibus conductos, non semel ad mortem usque vulneratos ex agris expelleret, ab ipsis civibus ad sui agrorumque suorum defensionem emissis, cum prius ministrorum ejus aliquis in decurionem civium ablegatorum globum emisisset, ictu bombardae tristi fato interemptus fuit, teste Kyllinger. de venat. 35. concl. 19. lit. a. Imprimis autem cuilibet liber esse debet der Lerchenstrich, maxime in agro proprio, sicuti multis in Imperio locis, et ubique fere receptum est, teste Kyllinger. d. l.

36. Aucupium ad instar venationis, aliud est majus, aliud minus, großund klein Vögel-Waidwerck, Gylman. libr. 1. decis. 49. num. 9. Wehner. pract. obs. verb. Vögelwaide, vers. distingui alias. fol. 649. Kylling. d. concl. 19. lit. a. Inter majoris aucupii species, under die grosse Vögel, und grosse Vögel-Waidwerck referuntur die Krametsvögel, Halbvögel, Ambsel, Trosteln, Zemmer, Wachtel: Inter minoris under die kleinen Vögel-Waidwerck, comprehenduntur Lerchen, Finckem, Zeißling, Gyland. lib. 1. decis. 149. numer. 9. Wehner. d. l. Mingius de super. territ. conclus. 78. in fin. atque ita distinctum esse in causa Nürnberg a Noricis testatur, Wehner. d. l. ubi tamen addit non semper hoc certum esse, aliquando siquidem et inter klein Vögelwerck, referri Krammetsvögel, Halbvögel, Ambsel, Trosteln, etc. recurrendum igitur ad possessionem aucupii, Gyland. d. l. in fin. Wehner. d. l.

37. Aucupium plerumque sub anno ferino inferiore, under dem kleinen Wildtbann, comprehenditur. Meichsner. tom. 4. decis. 7. numer. 28. fol. 136. et numer. 34. fol. 138. Tileman. de Benign. in apospasm. prodrom. synt. 1. decad. 3. vot. 1. numer. 28. et 29. Gylman. symphor. tom. 1. part. 2. tit. 8. vot. 3. num. 27. et 28. fol. 136. seq. Wehner. d. verb. Vogelwaide. in princ. fol. 649. Kylling. d. conclus. 19. lit. b. Illum quoque, qui habet jus aucupandi, jus quoque habere struendi et praeparandi aream in capturam avium, einen Vogelherdt zu machen, non videtur habere dubium, Wehner. d. verb. Vogelwaide, in princ. Kyllinger. d. lit. b.

81. Is autem, qui jus pascendi in alieno agro habet, pecora morbosa ibidem pascere nequit, ne et alia contagione afficiantur et pereant, arg. l. Iulianus. 13. in princ. ff. de act. empt. c. resecandae. 16. caus. 24. quaest. 3. cap. pen. vers. sicut ex una. Dist. 45. Schneidewin. d. l. n. 41. Carpz. d. constitut. 41. de fin. 8. juxta illud:

82. Is tamen, qui jus pascendi alicui concessit, vel contra quem illud praescriptum est, nihilominus fundo suo uti, et sua quoque pecora ibi pascere potest, l. praeses. Cod. de servit. et aqu. Tusch. lit. P. concl. 114. n. 2. Berlich. d. concl. 49. n. 6. et 7. in tantum, ut si pascua non sufficiant omnibus sociis, sed necessaria sunt ad pascendum pecora domini loci, hic reliquos jure prohibere possit, et aliis praeferatur, d. l. praeses. 6. Cod. de servit. et aqu. Covarruv. 1. var. resol. c. 17. n. 11. vers. his vero, quae. Coler. decis. 218. num. 5. Berlich. d. l. n. 8.

83. Quod si jus pascendi generaliter constitutum vel praescriptum, tunc cum omni pecore, cujuscunque generis, eo uti licet, l. si servitus. 23. ff. de servit. urban. praed. l. certo generi. 13. §. fin. ff. de servit. rust. praed. l. intradentis. 7. ff. commun. praed. Pruckman. 1. cons. 14. n. 3. Coepoll. de servit. rust. praed. c. 9. n. 18. Berlich. 2. concl. 84. 49. n. 13. Si vero per legitimum tempus quis in alieno fundo centum, vel alium numerum ovium pavit, et non ultra, etiamsi postea grex crescat, plures tamen, quam centum ibidem pascere nequit, l. 1. §. Trebatius. 18. ff. de aqu. quotid. Schneidewin. ad d. princ. 1. de servit. praed. n. 31. vers. unde si nobilis. Berlich. d. l. n. 10. Sicuti etiam is, cui concessum certum genus pecorum, veluti oves pascere, hoc tantum genus, et non aliud, veluti boves, pascere potest, Schneidewin. d. n. 31. Coepoll. de servit. rust. praed. c. 9. n. 19. Berlich. d. n. 11.

86. Quod si quoque aliquis pluribus locis vel pagis ex uno ovili jus pascendi habeat, non potest is in alio loco novum ovile extruere, ne oves depascendo prius gramina, rusticis ejus loci pascua depascant, arg. l. rusticorum. 2. §. fin. ff. de servit. rust. praed. l. hoc jure. 3. §. 1. ff. de aqu. quotid. Coler. decis. 218. n. 1. seq. part. 1. Berlich. d. l. n. 12.

87. Plerumque inter eos, qui simul jus pascendi in locis quibusdam habent, discordiae oriuntur, praesertim si una communitas plures pecudes habeat, quam alia, ubi ad discordias illas tollendas ad divisionem perveniri solet, non quidem ipsius servitutis, quae individua est, sed ipsarum commoditatum, per regiones camporum, ita ut unus in una parte fundi, alius in alia, vel unus cum tot pecoribus, vel certo tempore, alius cum aliis, et alio tempore jus pascendi habeat, Thesaur. decis. 71. n. 1. seq. Menoch. 2. arb. jud. cas. 245. n. 3. seq. Coepoll. de serv. rust. praed. c. 9. n. 22. seq. Berlich. d. concl. 49. n. 16. cum nemo invitus in communione permanere teneatur propter discordias, quas communionum materia excitare solet, l. cum pater. §. dulcissimis. ff. de legat. 2. l. in re communi. ff. de serv. urb. praed.

88. Ubi observandum venit, quod si agatur de divisione inter duas vel plures communitates jus commune pascendi habentes, quarum una et hominibus, et pecoribus longe numerosior altera, divisio non ratione capitum, sive personarum vel pecorum, sed aequaliter 89. fieri soleat, ita ut communitas illa, quae minorem numerum capitum habet, tantam portionem pascui accipiat, quantum altera, quae longe plura habet capita et hominum et pecorum, Thesaur. decis. 22. n. 12. seq. Menoch. d. cus. 245. in fin. Berlich. d. l. n. 18. Si vero agatur de divisione inter cives et incolas ejusdem communitatis, quorum unus plura praedia possidet, quam alius, tum divisio aequaliter fit inter cives, ita ut etiam pauperrimus non minorem habeat partem pascui, et tot capita pascere possit, quot alius ditissimus, l. testatrix. 20 §. 1. ff. si servit. vind. Berlich. d. l. n. 19. seq. Licet alii hoc casu secundum jugerum qualitatem divisionem faciendam esse asserant, Alb. de Rosat. in l. Imperatores. ff. de servit. rust. praed. Franc. Marc. decis. 223. n. 1. seq. part. 1. Tusch. lit. P. concl. 12. n. 1. Oetinger. de jur. limit. c. 9. n. 28. lit. c. Alii vero hoc judicis arbitrio relinquant, Menoch. d. cas. 245. num. 14. Covarruv. pract. quaest. 37. n. 1. vers. eo tamen numero. Imprimis, 90. vero consuetudinem cujusque loci attendendam, non dubitatur. Alber. de Rosat. ad d. l. Imperatores. 17. ff. de serv. rust. praed. Franc. Marc. d. decis. 223. n. 5. et ubi pascua et nemora sunt communia singularibus personis, ad earumque usum destinata, tunc unusquisque ipsis pascuis et nemorib. uti debet moderate, absque aemulatione secundum quantitatem et vires patrimonii, Franc. Marc. decis. 223. num. 5. vol. 1. Sicuti etiam quibusdam in locis, veluti Marchia Brandenburgensi et Ducatu Neapolitano, usu observatur, quod 91. quis non majorem pecorum numerum habere, quam propriis pabulis per hyemem alere possit, daß einer nicht mehr Viehs halten darff, dann er mit seinem selbst gewunnenen, und allda erworbenen Futter außwintern und außfüttern kan, dann solches keines mit erkaufftem, oder anders woher erschafftem Futter gestattet wird, auf daß einem andern/ so allda auch Hute und Trifft hat, keine Verschmählerung und Ubersetzung widerfahre, teste Joach. Scheplitz. in consuet. Brandenburg. part. 4. tit. 20. n. 5.

92. Non potest quoque loci dominus jus novi ovilis instituere, eine Schäfferey anstellen, nisi ex antiqua consuetudine jus tale sibi competere docere possit, aut sibi ab initio regni reservarit, quando facta est divisio terminorum inter se et universitatem, Sesse decis. 74. num. 29. alias enim pascuorum necessitas praeriperetur, et jus quaesitum indebite laederetur, cum tamen nec Princeps, nec totus populus, vel uni de populo jus pascuorum auferre possit, Ripa resp. 93. n. 17. Sesse d. l. n. 35.

93. Servitus quoque pascendi ex eo non inducitur, quod dominus fundi, receptâ singulis annis uniformi praestatione, longissimo tempore passus est vicini pecora in pascua sua immitti. Quandocunque enim dominus pro se, et pro utilitate sua, et suorum subditorum, agris et pratis indigeret, non obstante tanti temporis vel etiam immemorialis usu, dominus praeferendus est, sicuti tradunt per l. venditor. §. fin. ff. commun. praed. Abbas in c. dilecli. et ibi Hostiens. et Ant. de Butr. X. de arbitr. Corne. cons. 188. num. 9. vol. 4. Matth. de Afflict. decis. 290. num. 7.

94. Observandum autem est, quod sint praedia nonnulla, in quibus pastura omni tempore prohibita, veluti quae hortorum naturam obtinent, welche Gartenrecht haben, beschlossene Güter: Quaedam prata sunt, Wiesen, in quibus citius pascere licet; Quaedam loca omni tempore pascuis destinata sunt; Quaedam etiam sunt, in quibus certo tempore pascere prohibitum, prout sunt sylvae caeduae, die Gehültz und junge Heuw, weiche gemeiniglich auf gewisse Zeit gehainet und gebannet werden, biß auf das vierte und fünffte Laub. Unde in Dicasterio Illustri Ducatus Würtembergici, in einer Appellation- Sach von Schorndorff, judicatum fuisse, daß niemand seine Wiesen zu Embd niessen möge, wider deßjenigen Willen, deme das jus pascendi darauf gebühret, refert Besold. ad jus municipal. VVürtemb. disput. 2. n. 176. in fin.

95. Duae quoque juris vel servitutis pascendi species referuntur, quaedam enim dicitur species vivae pasturae, quae dicitur eo tempore, quo glandes sunt in lignis et nemoribus: Et hoc casu plerisque in locis, omnibus prohibita est pastura, a tempore S. Michaëlis, usque ad festum annunciationis B. Mariae, uti notat Boër. in consuet. Bituricens. des coustumes prediales. §. 7. Vel usque ad festum S. Andreae, quo quidem tempore glandes sunt in sylvis et forestis, secundum Chassan. ad consuet. Burg. rubr. 13. §. quarto. verb. des la sainct. num. 4. Alia dicitur variae pasturae, et solet esse tempore, quo nulli amplius sunt fructus super terram, sed sunt omnes recollecti in lignis, post festum S. Andreae, Chassan. d. l. n. 5. Quae tamen pro cujusque loci usu et consuetudine variant.

96. Ad forestalem quoque jurisdictionem pertinere prohibitionem, ne arbores extirpentur, et quae sunt fructiferae exscindantur, supra n. 49. et seq. dictum est. Ubi observandum, quod, si quis in territorio vel sylva aliena jus venandi, et jurisdictionem forestalem habeat, dominus proprietatis in praejudicium ejus, qui jus venandi in sylva illa habet, non possit grandes arbores una vice excidere, et ad quaestum suum transferre, l. sed si grandes. 11. ff. de usufruct. Gail. 2. obs. 67. n. 5. seq. Colleg. Argentorat. lib. 41. tit. 1. concl. 19. n. 7. Wehn. verb. Forstrecht. vers. in cujus autem. fol. 156. in fin. seq. Besold. verb. Forst. vers. das unzimblich. Harpprecht. ad d. §. ferae. 12. n. 280. seq. 1. de rer. divis. Joh. Oetinger. de jur. et controv. limit. c. 10. n. 21. seq. Quia hoc fraudi et damno esset domino juris venandi, seu ei, qui servitutem 97. venandi sibi debitam habet, quae eo ipso longe fieret deterior, nemo autem servitutem recte constitutam, propria authoritate deteriorem facere potest, l. servitutes. 20. §. si servitus. et §. seq. ff. de servit. urb. praed. l. sed si quid. 15. §. proprietatis. ff. de usufruct. l. certo generi. 13. §. 1. ff. de servit. rustic. praed. l. fructus. 7. §. si fundum. 12. et ibi Bart. et Bald. ff. solut. matr. l. et si forte. 6. §. fin. ff. si servit. vind. l. in fraudem. 45. §. conduct. ff. de jur. fisc.

98. Multo minus autem proprietatis domino licitum erit, totam sylvam venatoriam radicitus exstirpare, aratrum inducere, et ex ea agrum novalem, vel pratum efficere, außstocken und zu Acker oder Wiesen machen, Gail. d. obs. 67. n. 10. Tradel. apud Besold. cons. 3. c. 4. tit. 4. n. 7. Wehner. d. verb. Forstrecht. vers. in cujus fol. 156. in fin. seq. Colleg. Argentorat. d. l. 41. tit. 1. concl. 19. n. 9. Kyllinger. de jur. venand. conclus. 5. lit. b. Besold. thes. pract. verb. außstocken. et d. verb. Forst. vers. daß auch. Facultas Jurid. Ingolstad. apud Besold. 1. cons. 16. per tot. Harpprecht. d. §. ferae. n. 283. I. de rer. divis. Neuhan. de jur. venand. conclus. 182. seq. Quia hoc modo tota ipsius sylvae forma mutaretur, et tota venandi juris servitus inutilis efficeretur, quod juri et aequitati contrarium esse, praeter jura jam allegata, docent l. inde etiam. 3. §. reficere. 15. ff. de itin. act. priv. l. 2. ff. si ususfruct. pet. l. praeses. 6. seq. Cod. de servit. et aqu. 2. Cod. ad L. Aquil. Gail. d. obs. 67. num. 10. Coepoll. de servit. rust. praed. c. 9. n. 40. seq.

99. Quamvis alii hujusmodi eradicationem domino proprietatis sylvae permissam esse contendant, Ludov. Gremp. in consil. apud Besold. part. 1. cons. 15. n. 9. seq. Hier. Bertazol. cons. 21. n. 38. seq. Guid. Pancirol. cons. 2. n. 62. l. 2. Petra de potest. Princ. c. 7. n. 8. et 9. Georg. Mohr. de jur. venand. part. 2. cap. 13. n. 19. Alii vero distinguendum putent, an jus illud venandi pactis, an vero praescriptione adquisitum sit, et illo casu eradicationem illicitam, hoc vero permissam esse, Gilken. de praescript. part. 1. capit. 6. numer. 100. Noë. Meurer. vom Forstrecht. tit. der Eigenthumbs-Herr, ob er sein eignen Wald, etc. abhauen. 10. fol. 23. seq. Hinc si dominus sylvae venatoriae, sive proprietatis tale quid novare vel attentare velit, competentibus remediis, officio judicis implorato, prohiberi potest, 100. ne devastet, vel eradicet. Quamvis enim regulariter possidens in possessione sua turbari non debeat ante sententiam et rem judicatam, l. 1. l. ordo. Cod. de exec. rei judic. tot. tit. Cod. de prohib. sequestr. pec. c. 1. de sequest. possess. et fruct. et quilibet re sua libere uti possit, rerumque suarum moderator et arbiter sit, l. in re mandata. 21. Cod. mandat. eatenus tamen 101. hoc procedit, quatenus alteri in jure suo non praejudicatur, Cothman. 3. respons. 11. n. 29. seq. et de usu legitimo, non etiam de abusu intelligitur, cum Reipubl. expediat, ne quis re sua male utatur, §. fin. 1. de his, qui sui vel alien. jur. et sic a regula illa excipitur casus in eo, qui suspectus est de dilapidatione vel devastatione, veluti, si quis sylvam litigiosam una forte vice excidere, et ligna vendere vellet, tunc enim fructus et res ipsae, non modo in secunda, sed etiam in prima instantia sequestrari possent, per l. Imperatores. 21. in fin. ibi: tamen, cum popularentur ab adversario, aequum sibi videri, fructus apud sequestres deponi. ff. de appellat. l. si cum dotem. 22. §. fin. §. sin autem. 8. in fin. ff. solut. matrim. Atque ita, si in casu devastationis vel dilapidationis sequestratio permissa, tanquam majus, inhibitio quoque tanquam minus, permissa erit, Petr. Frider. Mindan. de mandat. l. 2. c. 39. n. 6. et 7. Et sic quia in tali casu de damno irrecuperabili agitur, dum annosae arbores exscinduntur, quae succisae in hominis aetate pristinae altitudini et utilitati restitui nequeunt, et 102. sylvae penitus eradicantur, ideo ob periculum, quod in mora versatur, et damnum irreparabile, mandata etiam sine clausula, contra sylvae dominum, ut a proposito et vastanda sylva desistat, in Camera Imperiali impetrari et decerni posse, testantur Gail. d. obs. 67. n. 8. Mindan. d. l. num. 5. et seq. Schwanman. obs. 127. Et ita factum fuisse in causa Zollern contra Fürstenberg, meminit, Gail. d. n. 8. Uti et in causa Comitis ab Hohenzollern contra Würtemberg, anno 1589. cum Comes narraret, non solum se, sed et majores suos, absque ullius contradictione esse et fuisse in possessione vel quasi forestorum N. der Hohenzollerischen Obrigkeit, ita ut nemo ausus fuerit eos turbare, vel in jure venandi, in Jagens-Gerechtigkeit und Wildtsachen, vel cum eradicatione et combustione arborum et lignorum, mit Außreütung und Außstockung der Bäum und Höltzer, subditos tamen Würtembergenses N. N. in dictis sylvis fructiferas arbores excidisse, totumque solum aratro vertisse, imo in eodem facto adhuc pergere. Quia vero tale factum omni jure prohibitum sit, in quo praeterea damnum et publicum, et irreparabile prorsus vertatur, weil die gesunde wohlerwachsene Eichen umbgehauen wurden, und an den Orten in vielen Jahren kein Holtz wieder erwachsen könte, mandatum sine clausula decretum esse, refert Schwanman. d. obs. 127. Petr. Frider. Mindan. d. cap. 39. n. 8. In quam sententiam quoque, pro inhibenda sylvarum vastatione, plura alia, non modo Camerae Imperialis, sed et Parlamentorum et Rotarum extare praejudicia, refert Mindan. d. l. num. 8. et in hanc. Et aliquot citat Papon. arrestor. l. 14. tit. usage des bois, et de ne couper arbres pendant le proces. Ex quibus num. 8. placitum illud Parisiense 12. Ianuar. anno 1528. generale est, quo decretum, quod pendente processu, in petitorio vel possessorio haereditatis aut bonorum, judex partibus, imo ipsis possessoribus, ad instantiam alterius inhibere possit, ne arbores succidant, aut ullam rei litigiosae vastationem faciant, antequam res jure decisa fuerit. Ubi tamen generali clausula notandum, quod, quia inhibitio, ne quis utatur fruatur, valde sit praejudicialis, mandatum sine clausula non facile decernendum sit, nisi narrata super damno irreparabili recte et verisimiliter, qualificentur, nam alias cum clausula mandandum, cum extra casus Ordin. Camer. part. 2. tit. 13. a praecepto non debeat inchoari, per tradita Coler. de process. exec. part. 1. c. 2. n. 231. seq. Petr. Frider. Mindan. de mandat. lib. 2. c. 10. num. 11. et ejusmodi inhibitionem excisionis multarum arborum non competere, quando saepe ante juris venandi adquisitionem excisio ejusmodi facta fuerit, tradit ex Petr. Gilken. de praescript. part. 1. c. 6. num. 179. Graeven. pract. concl. l. 2. concl. 67. n. 2.

103. Sed quid si eradicatio ejusmodi inscio venandi domino fuerit facta, quomodo ipsi consulatur? Et hoc casu decimas novales ex arvo inde redacto ei deberi asserit, Wehner. verb. Forstrecht. aequum enim est ipsum foresti dominum aliquod commodum ex eo loco, ubi jus venandi habuit, sentire, cum usus venandi per sylvae devastationem non tantum deterioratus, sed in totum extinctus sit, unde fieri solet, quod foresti domini in recompensam detrimenti, quod venationi per arborum eradicationem accidit, decimas exigant, quas a decimis novalibus nomine distinguunt, 104.daß die Forstherren von den Aeckern, so von neuem außgereutet werden, die Zehendt-Garb erfordern, welche sie Forst-oder Stock-Garben nennen, und für kein Noval- Zehenden halten, auch sich damit wider die Zehend-Herren und Pfarrer defendiren wollen, Besold. verb. außstocken. vers. indeque fit.

Aliter autem domino foresti, sive jus venandi habenti consulunt, Noê Meurer. vom Forstrecht. tit. wie und durch was Klagen um Forstl. 7. vers. da aber die Wälden. fol. 17. seq. et fol. 24. vers. also da auch. eumque secutus 105. Kyllinger. de jur. venandi. concl. 5. lit. b. qui aestimationem ipsi concedendam putant, qua jus suum ex bono et aequo aestimet, et juramento definiat, quanti jus illud habuerit, arg. l. 2. ff. si servit. pet. et per tradita Coepoll. de servit. rust. praed. tit. de servit. jur. pascend. n. 42. seq. Aliud et foresti domino propter eradicationem factam, nihil refundendum esse, consuluit Ludov. Gremp. apud Besold. part. 1. consil. 15. n. 88. seq.

106. Quod autem porro Domino proprietatis sylvae, in qua alius jus venandi habet, liceat arbores ex ea sylva caedere tam ad usum proprium comburendi et aedificandi, quam ob aliam necessitatem, commodi et lucri sui causa, aliis vendere possit, modo id fiat moderate, et juxta morem et consuetudinem antiquitus observatam, ita videlicet, ne juris venandi servituti officiatur, ipsa aequitas et naturalis ratio postulat, et docent per l. ex sylva. 10. l. arboribus. 12. in princ. ff. de usufruct. Gail. 2. obs. 67. n. 9. Garsias de expens. et meliorat. c. 11. n. 37. Sixtin. de regal. lib. 2. c. 18. n. 68. seq. Harpprecht. d. §. ferae. 12. num. 283. Neuhan. de jur. venand. conclus. 190. 107. Kylling. d. concl. 5. lit. b. Et sic si jus sylvaticum, das Wald-Recht, observetur, et in singulis sylvae jugeribus auf einem jedwedern Morgen Walds, certae arbores vel stirpes relinquantur, quae vulgo dicuntur Banraitel, et ut plurimum esse solent arbores vel stirpes sedecim, sicuti cautum est, in der Fürstl. Würtembergischen Forst-Ordnung. part. 2. tit. Banraitel. fol. 67. his verbis: Item, in jeglichem Morgen sollen mit Fleiß aufgezeichnet werden, die gerädesten und stärckesten Raitel (wo zuvor kein Bauholtz oder Raitel in demselben Schlag stunde) am wenigsten sechszehen Stämm, und nicht minder (ausserhalb in unsern eigenen Wälden, da wir mehr Bauholtz zuerziehen befehlen werden) welche für und für in jedem Morgen dergestalt gehauet, daß, wann einer oder mehr Stämm oder Banraitel, an den sechszehen Stämmen abgehauen werden, soll allweg in Zeiten deß Haws vorbestimbte Zahl wiederum ersüllt, und ersetzt, doch darüber nicht gemehret werden. Und sollen vor allen Dingen und zuforderist die Banraitel Aychin seyn, wo aber nicht Aychin verhanden, alsdann gut Buchin, wo nicht Aychins oder Buchins, alsdann Bürckin oder Espin bleiben.

108. Quod si quoque quis jus lignandi ad comburendum in aliena sylva obtineat, die Gerechtigkeit mit Brennholtz sich zuversehen, ipsi non concessum est arbores sanas et ad aedificationem aptas, sed cremia sive surculos tantum tenues et aridos, et ramusculos emortuos caedere, mögen nicht die gesunden Baustämm angreiffen und abhauen, sondern sie haben allein die abgeftandene Storren, dürre Aest, Grät und das gefallene Holtz zugebrauchen, l. fructus. 7. §. si fundum. 12. ff. solut. matrim. l. ligni. 55. §. Ofilius. 4. ff. de legat. 3. Joh. Oetinger. de jur. limit. c. 10. n. 30. et in not. lit. d. ubi notandum monet praejudicium Parlamenti Burdegalensis de anno 1535. quod usus, sive fructus sylvae inciduae singulariter debeat regulari juxta mores boni patrisfamilias, ut saltem cremia, lignave emortua ad comburendum colligantur, arboribus vero sanis, grandioribus frugiferis, vel ad aedificandum aptioribus, parcatur: Et si quidem hisce uti ad trabes, aedificia, in vineam, etc. necessitas postulet, ut parcissime ad usum necessarium, solummodo caedantur, nequaquam vero ad vendendum, Papon. arrest. lib. 14. tit. usage de bois et de ne coupper. n. 5. Masuer. in pract. for. tit. 13. de usufruct. num. 1.

109. Et licet quoque quis in aliena sylva habeat jus utendi lignis ad focum et aedificium, Bauund Brennholtz zuhauen/ idque per totam sylvam, et unamquamque ejus partem, ad evitandam tamen deformitatem et sylvae devastationem jus illud, vel utendi facultas, ad instantiam proprietarii, suis finibus et limitibus restringi, et usuario inhiberi poterit, ne limites, ad sylvae excidium evitandum, egrediatur, per l. Divus. §. fin. ff. de usu et habit. Papon. d. tit. 14. n. 1. Petr. Frider. Mindan. d. c. 39. num. 9. seq. Oetinger. d. c. 10. num. 27. ita ut usuarius vel fructuarius sylvam iniquius vastet, et jure suo abutatur, illud amittat, Oetinger. d. c. 10. num. 28. Mindan. d. cap. 39. num. 12. ubi ita judicatum refert in Parlamento Parisiensi anno 1530. contra incolas Rogenses, teste Papon. d. tit. 14. n. 3.

110. Atque hinc quoque veteribus magna semper cura fuit sylvarum, non modo propter amoenitatem, sed maxime propter summam necessitatem, ut lignorum materia non desit, qua aedificia et alia opera, publica et privata confici, et foci atque ignes ad quotidianos usus foveri possint, cum absque sylvarum subsidio publicus civitatum aspectus publicumque decus tandem deformetur, tectaque et aedificia corruere necesse sit, nihilque aedificari queat, contra l. 2. et tot. tit. Cod. de aedific. privil. et tot. tit. Cod. de oper. publ. et cum sylvae et arbores annosae, sublimes, crassae, excisae aut eversae immemorialibus temporibus recrescere, et in pristinum restitui non possint, unde apud Romanos salubri consilio cautum fuit, ut Consules curam collium et sylvarum haberent, juxta illud poëtae:

Tantumque devastationi sylvarum et arborum lege XII. tabul. occursum est, ut qui in curia recidisset alienas arbores in singulas aeris viginti quinque lueret. Quae lex Romanis Praetoribus repetita, eorumque perpetuo edicto comprehensa est. Unde si arbores furtim caesae sint, ex XII. tabul. et ex lege Aquilia actionem dari, scribit Paulus in l. 1. ff. arbor. furt. caes. et damnum per injuriam datum, immisso in sylvam igne, vel ea excisa, si probare quis possit actione legis Aquiliae utendum, rescripsit Imperator Alexander in l. 1. Cod. de leg. Aquil. atque eos quoque, qui arbores reciderint, tanquam latrones puniendos esse, sancitum est in l. sciendum. 2. ff. arbor. furt. caes.

111. Ex quo etiam in Republ. Venetorum accurate observatur, ut sylvarum cura peculiari magistratui demandetur, et supplantentur publico decreto, ne deficiat materia copiosa in usus aedificiorum et navigiorum, Conrad. Heresbach. l. 2. de re rustic. Petr. Frider. Mindan. 112. de mandat. l. 2. c. 39. n. 2. Atque etiamnum hodie apud Principes et alios, ac in Rebuspubl. bene constitutis, et ubique fere locorum certae sunt constitutae personae, quibus cura sylvarum commissa, et in eos, qui prohibito tempore ligna e sylvis auferunt, animadversio concessa est, vulgo Forstmeister, Waldvögt/ Waldschützen, Forstknecht. Unde quoque politici nonnulli tradunt, omnibus in rebus vitam humanam ita adjuvare sylvas, ut illae post segetes maxime sint optandae, nec ullo modo 113. vastandae, Patric. de republ. l. 7. tit. 5. Et notandum est illud Philippi Melanchtonis, qui dixit, tria mundo aliquando defutura, ligna nempe, probam monetam, et bonos amicos, Es werde der Welt manglen an guter Müntz, an Holtz und guten Freunden. Quo dicto ipsum vatem deprehendimus: Monetam siquidem probam paucos ante annos defecisse, et aliam inductam vidimus, quae primum ad aspectum rubore haut ingenuo crimen profitebatur. Ligna assumpta novimus immensa prodigalitate in ergasteriis quolibet fere in angulo mira multiplicatione, contra expressas Imperii leges (vide Goldast. catal. rei monetar. tit. 13. pag. 58. seq.) indies surgentibus. Ita vero ligna absumpta deprehendimus, ut hodie magistratui tantum non sit, quantum ad ultrices flammas, quas constitutio Imperatoria, l. 2. Cod. de fals. monet. monetarum istis adulteratoribus addixit, sufficiens esse poterat. Et ne qua in parte Melanchtonis claudicet effatum, amicis destituimur, cum veritas modo probata odium pariat, prout scribit Johan. Limnae. de jur. publ. libr. 3. cap. 2. num. 66.

55. Imprimis etiam Iurisprudentia, et jurispublici scientia.

56. Prudentia politica.

57. Politici quinam dicantur?

58. Pseudo-politici quinam sint?

59. Expedit aliquando prudentiam politicam astu temperare dissimulando, et nescit regnare qui nescit dissimulare.

60. Eligendi quoque in magistratum temperantes et sobrii, et n. 61.

62. Ebrietatis mala quaenam?

63. Casti et continentes.

64. Clementes et misericordes.

65. Principes et magistratus dicuntur clementes, et clementer agentes populi benevolentiam sibi conciliant.

66. Impp. Theodosii, Rudolphi et Sigismundi de hoc memorabilia dicta.

67. Melius Deo redditur ratio propter misericordiam quam crudelitatem.

68. Clementia cum severitate temperata esse debet.

69. Tam omnibus ignoscere crudelitas est quam nulli.

70. Bonis nocet qui malis parcit.

71. Clementiae contrariatur crudelitas et tyrannis.

72. In magistratus eligendi sunt humani et affabiles.

73. Viri graves, quorum gravitas cum humanitate et affabilitate temperata esse debet, et n. 74.

75. Mansueti et placabiles.

76. Humiles et modesti.

77. Honores mutant mores.

78. Quidam adhuc monachus humilis, sed Abbas factus, elatior extitit.

79. Eligi quoque debent viri candidi et ingenui.

80. Adulatio pessimum vitium.

81. Eligendi sunt quoque magis divites quam pauperes.

82. Reipublicae interest per ditiores et digniores regi.

83. Paupertas ad scelera proclivis.

84. Pauperes tamen a magistratu non excludendi omnino.

85. Nobiles et patricii potius, quam ignobiles.

86. Imperator promittit in Capitulatione, quod officia illustria non infimae conditionis, sed spectabilibus viris collocare velit.

87. Quo quis stemmate nobiliore prognatus, eo clariore judicio praefulgere censetur.

88. Plebei patriam non adeo curant ac Nobiles.

89. Prioribus seculis pleraeque civitates Imperiales a Nobilibus et Patritiis gubernatae.

90. Imperator Carolus V. tribus in Civitatibus Imperialibus abrogavit.

91. Non tamen humili et obscuro loco nati a magistratu omnino arcendi, sed virtus quoque consideranda.

92. Humilium virorum ad summa officia promotorum exempla.

93. Homines quoque plebei ad aulica officia promoti.

94. Caroli M. oratio adscholares Parisienses.

95. Si statuto civitatis caveatur, ut Nobiles et Patritii tantum in senatum recipiantur, et totidem non adsint, quid agendum, et n. 97.

96. Consulendum necessitati.

98. Senes magis quam juvenes eligendi, et n. 101. et seq.

99. Annorum multitudo docet sapientiam.

100. Senes magis sunt constantes et majori authoritate pollent.

101. Vae terrae cujus Rex puer est.

102. Ante 25. annum nemo ad decurionatum et civitatis consilium jure civili admittitur.

103. Juvenes ad Reipubl. gubernacula admittendi, quando aetatis defectus virtute compensatur.

104. In dubio natu majores praeferendi.

105. Admittuntur minores, quando majorum est defectus.

106. Mediae aetatis homines eligendi, et qui tales.

107. Indigenae potius quam extranei eligendi, et n. 110.

108. Imperator alius eligi non potest, nisi Germanus.

109. Idem est quoad Camerae Assessores.

110. Romani ne socios quidem in Curiam recipiebant, quod in aliis Regnis et Rebuspub. obtinet.

111. Peregrini quatenus eligendi?

112. Non considerandum ex qua Patriae quis ortus, sed qua dignus sit.

113. Peregrini non sunt affligendi.

114. Inviti magis quam ambientes in magistratum eligendi.

115. Ambientes repellendi.

116. Inviti etiam cogi possunt ad assumendum magistratum.

117. Poena in hos constituta, horumque exempla, n. 118.

119. Publica munera etiam invitis deferuntur.

120. Non tamen omni excusationi via praeclusa.

121. Magistratus non tantum honor sed et onus est.

122. Virtutes hujusmodi non debent esse fucatae sed reales.

123. Ad Rerumpublicarum gubernacula non sunt admittendi vitae turpitudine inquinati, et quinam tales? n. 124. seq.

124. Magistratus non tantum ab ipso vitio, sed etiam ab ipsius suspicione cavere debet.

125. Infamibus portae dignitatum non patent.

126. Admittendi quoque non sunt, qui viles et sordidas artes tractant.

127. Spurii et illegitime nati.

128. Sordes non merentur poniinter praecipuos.

129. In spuriis paterni criminis exempla metuuntur.

130. Spurii ad Electoratus non admittuntur.

131. Haerettci ab honoribus exclusi nec ad senatum admittendi, secus quoad diversae religionis homines.

132. Ambitiosi et superbi, remissive.

133. Homines avari.

134. Munera excoecant et corrumpunt sapientes.

135. Egeni non facile ad judicandum olim admissi.

136. Magistratui salaria de publico constituenda, et n. 137.

138. Animalia bruta eos, qui Regum loco sunt, alunt.

139. Non admittendi quoque sunt usurarii.

140. AEre alieno nimium gravati.

141. Reipublicae debitores.

142. Deformes.

143. In dubio pulchrior in Imperium exercitus eligendus.

144. Mentis indicium corporis forma esse solet.

145. Deformes quoque virtutibus praediti.

146. Exemplo AEsopi et Socratis.

147. A Rerumpublicarum gubernaculis arcentur foeminae.

148. Foeminae ab omnibus officiis civilibus remotae.

149. Clerici et personae Ecclesiasticae ad munera civilia non admittendae, et opprobriosum Ecclesiasticis, se causarum secularium peritos ostendere.

150. Admittendi quoque non sunt homines proprii.

151. Qui natura inhabiles, muti, surdi, coeci, impuberes.

152. In magistratum non assumendus qui subesse non novit.

153. An ex una aliqua familia plures in Senatum sumi possint, et n. 154.

155. Et quid de affinibus?

156. Ex una familia in Regimine Electivo saepius non esse assumendos Rerump. mode ratores Politici suadent.

157. An perpetuus an vero temporalis magistratus constituendus, et n. 158. 159. 160. 161.

162. Inauguratio magistratus quid sit?

163. Desinit quis esse magistratus renunciatione.

164. Exempla Imperatorum Imperio renunciantium.

165. Quatenus licita renunciatio.

166. Mutatione regiminis ordinaria.

167. Remotione ab officio, ejusque exempla.

168. Amittit quis magistratum, si turpibus lucris et vilissimis artibus occupari coeperit.

169. Si quis Senatus arcana revelet.

170. Si Senator negligens, et Reipublica inutilis existat.

Quamvis libertas Civitatum Imperialium omnibus civibus inter se aequa et aequali ratione competat, cum tamen tali regimine populari (vel ut dicunt democratia liberiore, 1. Besold. de democrat. in gener. cap. 2.) non ratio, non lex, non justitia, non aequitas, sed impetus regnaret, et imperia popularia, crudeliora quam tyrannica, et maxime mutationibus obnoxia essent, Georg. Richter. axiom. polit. 61. et 63. Keckerman. lib. 2. polit. cap. 3. fol. 555. et juxta illud Sambuci in emblemat. fol. 20.

2. Ac praeterea difficile esset, totum populum, omnesque cives, propter quaevis negotia in unum convenire, et consentire, l. 2. §. deinde quid difficile. ff. de orig. jur. l. 1. §. fin. et ibi gloss. ff. de adquir. possess. Nam juxta Poëtam:

Parumque fuisset universitatem habere bona, res, privilegia, et alia jura, nisi essent officiales et magistratus, qui ipsas universitates regerent et administrarent, earumque bona et jura protegerent atque defenderent, Gloss. in rubr. C. de administr. rer. publ. Cum nihil tam aptum censeatur ad jus, conditionemque 3. Naturae, quam Imperium, ac sine Imperio, sive magistratu, nulla gens, nulla Respublica, nulla domus, nulla civitas, nec hominum universum genus stare, nec rerum natura omnis, nec mundus ipse potest, secundum Aristot. 1. polit. 3. nihilque est, quod sine moderatore consistere posset; sic domus ab habitatore deserta, dilabitur: Navis sine gubernatore, pessum ibit, Cicero 3. de legib. Et sicut homo animalium est optimum; ita sine justitia, sine jure et lege, est omnium deterrimum, Lactant. lib. 3. cap. 21. 4. Unde non frustra Respublica navi comparatur, quae perito et bono nauclero destituta ad praeruptos Oceani scopulos, ventorum procellis, a recto cursu depulsa, tamdiu illiditur, donec in partes dissiliens, et nauclerum ipsum, et omnes, qui in eadem navi vehuntur, in profundissimas aquarum voragines demergat: Sic bono et industrio Respublica magistratu seu gubernatore destituta, tamdiu iniquis acerbioris fortunae et pestilentialis invidiae procellis conquassatur, donec naufragium faciens, et sese et gubernatorem et omnes cives suos funditus evertat, Hoenon. 5. polit. dist. 3. concl. 1. Ac praeterea Anarchia nihil sit periculosius et deterius. Praestetque sub malo, quam nullo vivere magistratu, de quo supra lib. 1. cap. 8. n. 67. Res eo devenit, ut consultationes de salute publica, de rebus Imperium, Statumque Reipublicae concernentibus, cura item judiciorum instituendorum, rerum judicatarum exequendarum, et quod omnino politiae fuit, in certos quosdam de civibus fuerit translata, Michael Haintz. de jur. civitat. concl. 40. lit. c. Rutg. Rulant. de commiss. part. 2. lib. 5. cap. 4. num. 44. Et quidem 6. antiquitus Decuriones constituti fuerunt, qui inde ita dicti, quod initio cum Coloniae deducerentur, decima pars eorum, qui ducebantur, consilii publici gratia conscribi sit solita, l. pupillus. 239. §. decuriones. 5. ff. de V. S. Hique in municipiis et Coloniis erant tales, quales Romae Senatores, l. fabricenses. 32. Cod. de decur. Valla. elegant. 6. capit. 32.

7. Postea Civitates Imperiales Imperatoris nomine per Episcopos in Ecclesiasticis, et per Comites in politicis gubernatae fuerunt, donec Imperator Henricus V. novam formam gubernandi Civitates Imperiales, per Consules nempe et Senatores, induxit, quae postea in omnibus civitatibus etiam municipalibus in usu esse coepit, exemplo ab antiquo Romanorum Regimine desumpto, Otto Frising. lib. 2. cap. 13. Lehman. Chron. Spirens. lib. 4. cap. 11.

Civitates igitur Imperiales primitus in Ecclesiasticis gubernarunt Episcopi, in politicis vero Comites. Postquam autem Comites saepissime, et maxime belli temporibus ad aulam et bellum vocati, officio suo praeesse et justitiam administrare non potuerint, vicarios suos constituerunt, qui Sculteti et praepositi dicti, et in ipsorum absentia justitiam administrarunt, 8. Angesil. lib. 5. cap. 14. unâ autem cum Comitibus sub Francorum Regibus et Imperatoribus septem aliae personae ex civibus judiciis praefuerunt, qui judices et scabini, Ratzenburger dicti fuerunt, et cum Comitibus eorumque vicariis merum et mixtum Imperium omnimodamque jursdictionem exercuerunt, sicuti tradit ex Capitularibus, Lehman. Chron. Spirens. lib. 2. cap. 22. Quod etiam sub Germanicis Imperatoribus obtinuit, et cum ipsae Civitates Imperiales majorem libertatem adeptae, ubi in singulis urbibus Praetores, Consules et alii magistratus, vel ab ipsis Imperatoribus immediate, vel ab Episcopis, qui Civitates istas Imperiales in Ecclesiasticis, vel Comitibus, qui easdem in politicis et causis secularibus Imperatoris nomine gubernarunt, cum populi assensu electi et praepositi fuerunt, sicuti constat ex decretis Comitiorum apud Roncalias a Friderico I. Imperatore, cum proceribus Germaniae, Galliae et Italiae super Regalibus Imperii anno 1158. habitis, apud Goldast. tom. 3. constit. Imperial. fol. 335. ubi ita habetur: Judicatum est etiam in singulis urbibus Praetores, Consules caeterosque magistratus, assensu populi, per Imperatorem creari oportere, qui Sacramentum ei dicerent, ac jus civium Regumque tueri scirent. Et in pace Constantiae de civitatibus Lombardiae (propter propensionem earum ad defectum) singulariter statutum in hunc modum: In civitate illa in qua Episcopus per privilegium Imperatoris vel Regis, Comitatum habet; si Consules per ipsum Episcopum consulatum recipere solent, ab ipso recipiant, sicuti consueverunt recipere. Alioqui unaquaeque civitas a nobis consulatum recipiat. Consequenter vero in singulis civitatibus Consules constituentur a nuncio nostro, qui sit in civitate, vel Episcopatu; et investituram recipient: et hoc usque ad quinquennium; finito quinquennio unaquaeque civitas a nobis recipiat, et intra quinquennium a nuncio nostro, sicut dictum est; nisi in Lombardia fuerimus, tunc enim a nobis recipiet. Imperator quoque Octavius magistratus partim ipse designabat, alios populo plebique creandos permittebat, sicuti scribit ex Dio. Cassio lib. 53. histor. Petr. Gregor. Tholosan. de republ. lib. 4. cap. 5. num. 24. in fin.

9. Et haec vetustis temporibus et tamdiu obtinuerunt, donec Civitates Imperiales ab Advocatis et Praetoribus Imperialibus sese liberarunt, ipsisque concessum fuit, ex civibus certas quasdam idoneas personas in magistratum eligere, et certum sibi regimen constituere, de quo Lehman. Chron. Spirens. lib. 4. cap. 3. fol. 281. col. 1. in fin. Ex quo etiam hodie quaelibet Civitas Imperialis jus et potestatem habet constituendi magistratus, Bruning. de var. universit. spec. concl. 27. Idque vigore Regalium juris superioritatis territorialis, et omnimodae jurisdictionis, quae jura Civitatibus Imperialibus competere, ex praecedentibus constat. Nam jus creandi magistratus majores ad justitiam expediendam ad Regalia et quidem majora pertinere dictum est supra cap. 4. n. 95. 10. Idemque jus eligendi et constituendi magistratus et judices, eosque destituendi, die Gerichte zu besetzen und zu entsetzen, ad superioritatem territorialem pertinere, docent per l. un. ff. ad L. Iul. ambit. Novel. 15. cap. 1. §. 1. Bald. in l. fin. num. 2. Cod. de legib. Chassan. in catal. glor. mund. consid. 24. n. 14. Mascard. de probat. concl. 948. num. 2. Reinking. de regim. secul. lib. 1. class. 5. cap. 4. numer. 103. Thom. Michael. de jurisdict. conclus. 52. lit. a. Ziegler. §. Landsassii. concl. 1. numer. 178. Meichsner. tom. 2. lib. 2. decis. 4. n. 120. seq. Mingius de super. texrit. concl. 70. Et quod jus eligendi, confirmandi et removendi magistratum signum sit dominii et superioritatis, tradunt Bald. in l. fin. n. 2. C. de legib. Meichsner. d. l. Menoch. consil. 270. Cravet. cons. 673. num. 14. Natta. cons. 636. num. 67. Hen. Goeden. cons. de jur. civit. 2. num. 2. eumque dici superiorem, qui potestatem habet constituendi et destituendi magistratum, dicit Bald. in l. Barbarius. lect. 2. num. 13. ff. de offic. praet. Felin. in cap. 1. num. 24. X. de constitut. Chassan. d. consil. 24. num. 14. et officialium electione sive constitutione adminitrationem jurisdictionis probari, docent Natta. cons. 672. n. 1. seq. lib. 4. Mascard. d. conclus. 948. num. 2. Bocer. de jurisd. cap. 10. num. 10. Ac magistratus creationem et depositionem mero quoque Imperio adscribunt, Meichsner. tom. 2. lib. 2. decis. 2. numer. 120. seq. Gylman. symphor. tom. 1. part. 1. tit. 2. vot. 1. num. 127. fol. 99. Bidembach. nobil. quaest. 7. num. 3. vers. pertinet quoque. Imo inferiores quoque jurisdictionis dominos praetores, aliosque magistratus inferiores constituere, dictum est supra cap. 6. n. 1. et 47. Et Civitates Imperiales jus et potestatem habere liberam eligendi et constituendi sibi magistratus, eosque destituendi et deponendi, ipsa experientia et praxis quotidiana 11. satis aperte docet. Dicitur magistratus a magistro. l. cui praecipua. 57. ff. de V. S. magister autem vel a Magis Persarum sapientibus, vel ab adverbio magis, ut minister a minus descendere videtur, et magister eum significat, cui praecipua alicujus rei cura incumbit, et qui magis, quam caeteri diligentiam et sollicitudinem rebus, quibus praeest, debet, d. l. cui praecipua. 57. ff. de V. S. Sicuti e contrario, Ministri, a minus ita revocari putantur, Besold. de magistrat. c. 1. num. 2. et denotat aliquando quamlibet in genere potestatem et officium, per Romanor. 13. v. 1. et 2. l. eum. 13. ff. de jurisdict. l. potestatis. 215. de V. S. tam personam. quam honorem, Festus lib. 2. Saepius autem eos denotat, qui in civitatibus jus dicunt, l. magistratibus. 12. ff. de jurisdict. tot. tit. Cod. de magistrat. 12. municipal. et ibi Wesembec. et veteribus magistrare idem quod gubernare et imperare fuit, ex Festo Vernulae. institut. polit. lib. 2. tit. 8. Besold. de magistratib. cap. 1. num. 1. ex eo, quod magistratus subditos suos regat, moderetur et gubernet, non secus, ac magistri discipulos, eaque situs magistratus, ut recte praesit, et recta et utilia praescribat, Cicero libr. 8. de legib. Et magistratus dici videntur, quod in majori sint statione, ut ait gloss. in Clemen. 2. verb. doctoratus. de magistr. Mascard. de probat. conclus. 1000. n. 1. 13. Magistratus quoque dicuntur optimates, vel quia optimi viri dignitate et meritis erga Rempubl. maxime insignes, ei praesunt, vel quia ita praesunt, ut omnia ad illud referant, quod civitati et iis utile est, quibuscum ea communicatur, Aristot. libr. 14. 3. polit. capit. 7. Herodot. libr. 3. Apud Romanos dicti fuerunt praetores, Praesides, civitatum et provinciarum, Johan. Limnae. lib. 7. capit. 1. numer. 14. in fin. Jure divino varia obtinent nomina, de quib. vid. infra lib. 6. c. 1. n. 2.

71. Clementiae et misericordiae contrariatur crudelitas et tyrannis, qua insontes manifesta vi injuste premuntur et affliguntur, quam minime humanum malum esse indignumque regio animo, et ferinam rabiem esse, sanguine gaudere et vulneribus, et abjecto homine in sylvestre animal transire, ait Seneca de clement, juxta illud Ovid.

Ex qua nonnunquam subditorum sequitur defectio, Lipsius 4. Polit. cap. 12. Quod suo exemplo expertus est Rehaboamus 1. Reg. 12. V. 16. Et Rex Hispaniae, qui propter extremam Albani saevitiam irreparabile damnum sensit in Belgio, de quo Londorp. in contin. sleidan. lib. 10. 11, et 12. Plura vide apud Reinking. d. cap. 3. per tot.

72. XIV. Humani et affabiles. Proxima siquidem clementiae virtus est humanitas, qua verbis officiosis et amicis honeste et sine fuco utimur, quae maxime decet magistratus, quia responsio mollis fragit iram, sermo durus suscitat furorem: lingua placabilis lignum vitae, quae autem immoderata est, conteret spiritum, Proverb. 15. V. 1. et 4. Pars beneficii est, quod petitur, si belle neges, inquit P. Mimus. Indeque Principes et Rerumpubl. moderatores subditis affabiles, iisque facilem aditum praebere, ac patienter eorum querelas et desideria audire, et decet, et oportet, per l. observandum. 19. ff. de ofiic. Praesid. R. A zu Augsp. de anno 1541. §. Demnach haben wir. ibid. Thre Werbungen gnadlich, gutlich und freundlich angehort. Exemplo Imper. Augusti, qui videns quendam trepidantem supplicem libellum offerre, bono eum animo esse jussit, non enim deoere Imperatorem, dicens, ut literas et supplicationes subditorum suorum, tanquam leones et elephanti eibum cum periculo exhibentium excipiant.

73. XV. Graves. Quemadmodum enim clementia cum severicate, ita et humanitas et affabilitas cum gravitate temperata esse debet, 74.. ne in nimiam familiaritatem degeneret, quae contemptum parere solet c. quando. Dist. 86. nam juxta proverbium, e tribus rebus optimis, tres oriuntur pessimae; e veritate odium, e felicitate invidia: e familiaritate contemptus, qui qualiter noceat Rerumpublicarum moderatoribus, vide supra lib. 1. cap. 14. n. 29. Unde jure civili cautum, ne praesides provinciarum in ulteriorem familiaritatem provinciales admitterent, ne ex nimia familiaritate oriretur contemptio, l. Observaudum. 19. ff. de offic. praesid.

75. XVI. Mansueti et placabiles. Nihil enim magnum, quod non est placidum, ait Seneca. Et sicut fremitus leonis, ita et Regis ira, et sicut ros super herbam, ita hilaritas ejus, proverb. 19. V. 12. Ac Regibus mansuetudine certiorem securitatem esse, dixit P. Mimus. Et Ovid. 3. De art. Amand.

Unde quo major ac nobilior magistratus est, eo mansuetior et placabilior erga omnes, et maxime in subjcetos esse debet. Et Carol. V. crebro dixisse fertur: Sicut stella Saturni, quae summ um locum inter planetas teueret, tardissime moveretur: ita Caesarem Romanum, qui summum dignitatis in orbe locum obtineret, non faciie moveri debere. Mansuetudini et placabilitati adversatur iracundia, quae execratio coram Deo est, syracid. 7. v. ult. et nullam pestem generi humano pluris stetisse, quam iram testatur Senec. de ira. Et iracundiam esse perturbationem inanem affectione, duram ac violentam potentia, caedium causam, calamitatum sociam, jacturam conciliantem et dedecus, pecuniarum perniciem, et perditionis originem, discimus ex Aristotel. apud Stobaeum. Flumen est, ubi cum potestate habitat iracundia, Seneca in proverb. et iracundiam qui vincit, hostem superat maximum, P. Mimus.

Item:

76. XVII. Humiles et modesti. Ne videlicet ob fortunae indulgentiam, rerumque prosperitatem luxurient, sed potius ex monito Plinii in paneg. non minus hominem se, quam hominibus praeesse cogitent, seque ab illa Lege et conditionibus omnibus indicta mortalibus, non esse exemptos, Schonborn. 2. polit. cap. 26. Quo majores, eo magis te ipsum abjice, et coram Domino consequeris gratiam, Syracid. 3. V. 19. seq. Superbum sequitur humilitas, et humilem spiritu suscipiet gloria, Proverb. 25. v. 23. Deus deposuit superbos de sede, et exaltavit humiles, syracid. 10. v. 17. Unde Cicero, quanto superiores sumus, inquit, tanto submissius nos geramus. Admodum etiam grata et in summa admiratione est authoritas cum humanitate conjuncta. In fecundis nemo confidat, in adversis nemo deficiat, alternae sunt vicissitudines rerum, inquit Seneca lib. 3. natur quaest. Ovid. Trist. lib. 3. eleg. 4. inquit:

Sicut cacumen arborum in excelso positarum, etiamsi levis aura flaverit, movetur: sic et sublimes homines in culmine dignitatis existentes, etiam levis nuncii fama conturbat. Humiles autem sicut in convalle plerumque in tranquillitate consistunt, inquit Chrysost. in Matth. cap. 1. Et Seneca in thyest.