CUm Cecrops in Graecia primus Iovi aram, et Areopagi iudicium constitueret, Mercurius vero Atlantis nepos, Deorum colloquia fingeret, opportunum Deo vero visum est, nomen suum per omnes terras propagare. Quare Hebraeorum querelis imploratus, non tantum Aegyptum, terrarum nobilissimam, miraculis replevit, ut regi necessitatem faceret dimittendi devotum sibi populum; sed deinceps etiam in mari rubro, et desertis Arabiae fulgentissima aeternaque divinitatis suae documenta dedit. Primum libertatis, quam invitus Hebraeis concesserat, paenitens Aegyptius, cum delectis copiis eos insequitur, montibus marique circumclusos aut fame conficere, aut ferro certus, ni propere sub excussum antea iugum redirent. Illis metu trepidis, et caelum suspectantibus, Moses a Deo monitus, percussos virga maris fluctus subito in montes statuminat, viamque Hebraeis per fundum Oceani aperit. Rei novitate attoniti paulum Aegyptii, ut incolumes illos terram attingere perspiciunt, insequi cedentes, qua patebat mare, ausi sunt, ignari id ipsum malis exitio vertere, quod piis saluti esse consuevit. Mox vero redeunte in alveos mari, omnes obruuntur, ventis etiam eodem illud impellentibus, nec ulla earum rerum cessante, quae ab irato Deo ad perniciem immitti solent mortalibus. Moses incolumitate suorum, exitio hostium, virtuteque Dei exsultans, canticum servatori cecinit, populumque armis atque opibus Aegyptiorum instructum, quo vocabatur, ducere instituit. Ingressus eremum, confecto aliquot dierum itinere, omnium rerum penuria invadit. Aegypti servitium cum saturitate ventris desideratur: aegre ab duce cohibentur manus contumaces. At Deus columna nubis interdiu, ignis noctu praecedens, fluentis amaris dulcedinem intulit, coturnicum ingentem vim castris circumfudit, panem caelitus deplutum toto deserto spargit, e petris largissimam aquam prolicit, clarissima ubique potentissimi favoris praebet argumenta. Sic promotum agmen, in itinere ab Amalecitis infensatur. Moses suis in proelium eductis Iesum praeficit, ipse precibus incumbens, promptam a Deo victoriam consequitur. Exin ad Sinai montem perventum. Huic ubi Deus institit, validis tubarum clangoribus aer quatitur, crassaeque nubes crebris cum fulminibus advolvuntur. Inter haec Dei vox longe lateque personat, cuius haec sententia: Solus Israelis Deus pro Deo habendus. Simulacris is non repraesentandus. Nomine eius sancte utendum. Feriae ipsi sollemnes agendae. Parentes honorandi. Vitae proximi cuiusque parcendum. Honestas corporis libidinibus haud incestanda. Nemini opes fortunaeque corrumpendae. Nemo mendacio laedendus. Possessiones alterius non appetendae. Denique nec minima cupiditate aut cogitatione quisquam violandus. His a Deo dictis, cum tubae circumstreperent, lampades inardescerent, montem fumus obtegeret, populus intolerans terroris, mediatorem postulavit, quo intercedente pleniorem propitiandi Dei modum addisceret. Itaque promissus est alius, suo tempore ex Israelitico sanguine proventurus, quem facile omnes sustinerent. Is Messias designabatur, qui ut Dei filius iam tum populum ducebat, ac cum Mose in monte collocutus, religionis ac morum viam tum edocebat. Sed immorante diutius Mose, quippe qui ieiunus XL dies apud Dominum duceret, flammis consumptum ducem suspicati Hebraei, per Aaronem vituli signum conflatilis erexere, Deum sibi hoc pacto propitiare cogitantes. Regressus Moses cum duas ex lapide tabulas manu Dei scriptas detulisset, populumque luxui et sacrilegio deditum conspicatus, confregit tabulas, indignam esse gentem testatus, cui lex Domini traderetur. Separatoque tabernaculo quadraginta dierum spatio Deum exoravit, ne improbum populum deleret, sed uti consueverat, eum antecedere maiestate propria perdius atque pernox non desisteret. Sic tabulae refectae, structum Dei tabernaculum, Aaron sacerdotio inunctus; facies Mosis tanta claritudine illustrata, ut mandata Dei relaturus velamento eam tegeret. Levitica tribu in sacerdotium segregata, reperta sunt Hebraeorum DC. et III. M. Sic prolatis castris in desertum Pharan perventum, missique exploratores in Palaestinam. Plerique felicem quidem terram, sed gentes pervalidas et munita ingentibus muris oppida, vanamque de expugnatione earum spem renuntiarunt. Id ubi populo compertum, desperato Dei auxilio in Aegyptum reverti pararunt. Sed consternante subitanea Dei apparitione cohibuere impetum, retro convertere iter iussi. Sic totos quadraginta annos in desertis demorati, Palaestinam non occuparunt, donec variis cladibus consumerentur, quicumque Deo tot experimentis cognito fidem denegassent. Nihilominus caelesti eos cibo pavit Deus, aquasque e rupibus produxit, coturnicibus iterum castra circumfudit, aliaque gloriae suae monumenta tum Hebraeis, tum omnibus per orbem terrarum gentibus memoranda reliquit. Interim fato absumptis, qui per aetatem et experientiam certiora de Numine arbitrari debuerant, Mosi quoque vitae terminus appropinquabat. Sed antequam e mortali vita migraret, Aradum, Sihonem, et Ogum, interiacentes inter Idumaeam, Euphratem ac Iordanem reges subegit, castraque super Iordanem haud longe ab Hierichunte molitus est. Decessit anno aetatis centesimo et vicesimo, vir Deo carissimus, perque omnes gentes et tunc et omni aevo celeberrimus. Nam etiam Ethnicis scriptoribus Beroso, Diodoro, Trogo Pompeio, Iustino, Tacito, Plinio, Straboni, Treb. Pollioni, Iuvenali, et plerisque aliis notum fuisse reperimus: De sepulcri loco nihil compertum. Eodem temporis tractu Erysichthon Cecropis filius Apollini Delio templum excitare, et Lycaon in Arcadia humanis victimis litare ausus est, Satana Deum aemulante.

Lycaone prognatus Oentrus primus omnium coloniam in occiduas Europae partes deduxit, cuius socii in Italia ab incerta origine Aborigines, deinde ab Italo rege Itali appellati sunt.

Aegyptus quoque, si Graecis fides, sub id tempus nomen imperiumque mutavit. Nam Danaum regem Aegyptus expulit, regno a se nomen fecit, Danaus exul primus navem advexit in Graeciam, cum ante ratibus navigaretur. Is eiecto Stenelo Argos urbem tenuit, ubi per quinquaginta filias totidem Aegypti fratris filios interemit, uno superstite Lynceo, qui sceleris poenas exegit, occisoque patruo regnum obtinuit. Theophilus Antiochenus ex Manethone Aegyptio Danaum Armen vocatum, Aegyptum Sethon scribit, eorumque imperium in 180 ab exitu annum incidit.

IEsus seu Iosua, vir sanctus et armis egregius, Mosi a Deo substitutus; deficiente navium copia, Iordanem plene undique ripis stagnantem divino munere discidit, omnemque exercitum per siccum alveum traduxit. Mox solo tubarum clangore expugnata Hierichunte, cuius validissima moenia Dei nutu conciderant, omnes Palaestinae gentes aut excidit aut terrore compressit. Aliqui indigenarum Africae littora tenuere, ex quibus postea illustris Poenorum populus, linguam Cananaeam referens, exstitit. Gabaonitae, gens valida, ultro se dediderunt. Deditio haec proximarum urbium regibus iras concivit. Obsessis subvenientes Ebraei, ope subnixi Numinis, reges in fugam egere. Cumque dies caedentes deficeret, ne nox victis praesidio esset, precatu ducis sol iussus cursum sistere, diemque diei continuare, ut nullum hostibus Dei effugium suppeteret. Tantum viri unius fides valuit. Diviso per tribus captivo solo, partaque pace, mortuus est Iosua anno aetatis decimo et centesimo, regnante, ut ait Augustinus, apud Assyrios rege octavo decimo Aminta, apud Sicyonios Sexto decimo Corace, apud Argivos decimo Danao, apud Athenienses quarto Erichtonio.

Sic dum Hebraei Palaestinam colere incipiunt, Ceres frumenta conficere molereque in Attica, Italia, Siciliaque invenisse scribitur, ob id a posteris Dea iudicata. A qua acceptas fruges Triptolemus Eleusina veniens distribuit, terramque diligentius colere edocuit. Iuppiter vero frater Cereris, alii Xanthum vocant, Eusebius Asterium, Europam Agenoris Phoenicis filiam, Minois Rhadamanthi et Sarpedonis postea matrem violavit. Ibi Cadmus sororem ab Iove raptam, inquirens, ex Aegypto ad Phoenices, a Phoenicibus ad Graecos litterarum characteres detulit. Ex cuius filia deinde Semele Bacchus, vitium in Graecia repertor, ingens Poetarum fabula, procreatus: Atque hic est Bacchus tertius, Iovis postremi et Semeles filius. Nam duo alii aliis Iovibus geniti, supra nobis memorati sunt. Nec enim absurde scripsit, qui illustrium familiarum primogenitos Ioves et Iunones, nepotes fortissimos, Hercules Graecis dictos, prodidit; Cicero quoque plures Ioves, Mercurios, Minervas agnoscit.

DEfuncto Iosua, Cananaei, spe Hebraeos superandi concepta, Adonibesecum ducem creant. Hebraei consulto per Pineham sacerdotem Deo, congressi cum idololatris ducem Adonibesecum, multorum antea populorum victorem, capiunt mutilantque; multa oppida in potestatem redigunt, inter alia Ierosolymam, occisis habitatoribus. Sed Beniamitae, quibus superior pars urbis sorte obvenerat, tributo imposito incolis, contra divinum mandatum eis pepercerunt. Idem aliae tribus imitatae: Sic secundis rebus florentes luxuria corrupit, ut violata religione ignaviae insuescerent. Desieratque et optimatium magistratus, neque Senatus ex instituto legebatur. Itaque reperti, qui domi suae sacra et penates gentium ritu facerent, immo publice praeposteram Venerem exercerent, nefandasque etiam libidines defendere non erubescerent. Talia ausi Beniamitae a tribulibus pene ad internecionem caesi sunt, aegre reparata tribu. Constat eo bello Beniamitarum viginti quinque milia, Hebraeorum quadraginta M. cecidisse. Sed Israelitas nepos Aaronis Pinehas graviter increpavit, obtentaque ad modicum paenitentia, mox relapsos ad profanas consuetudines Cusanrisathanus Mesopotamiae Rex bello adortus subiugavit, immitique imperio habuit octennium; quo tempore Busiris, Neptuno natus et Lybia, in hospites saevisse secus flumen Nilum traditur, occisus tandem ab Hercule Aegyptio.

ISraelitae malis pressi Deo supplicant, qui Calebi fratrem virum strenuum, evi Othoniel nomen, eis excitavit libertatis vindicem. Is coactis copiis vincit Syros, ac rebene gesta primus post Iosuam iudex et gubernator deligitur, quem magistratum ad quadragesimum a morte Iosuae annum gessit.

Eo tempore Amphion et Zetus, conciliatis eloquentia concentuque musico agrestibus, Thebas dicuntur occupasse et muniisse, expulso Cadmo Agenoris filio Sisyphus in Achaia Ephyram, quae postea Corinthus dicta, condidit.

Linus Amphionis aequalis, Herculem Iovis et Alcmenae filium erudivit. Rhadamanthus in Lycia, Minos in Creta, Acrisius apud Argivos, magnam iustitiae et severitatis laudem adepti. Acrisius Amphictionas popularem Graeciae Senatum instituit.

DEfuncto Othoniele, Hebraei iterum sine Magistratu, sine metu Numinis agentes, ab Eglone Moabitarum Rege subacti, annua tributa pensitarunt. Eglon Hierichunte structa regia, per annos decem et octo variis illos malis exagitavit, cum interim adolescens Ehudus, robore corporis animique fiducia praestans, in familiaritatem se insinuavit tyranni. Cui aliquando munera ferens, arcanum fingit, nactusque solum uno ictu transfigit. Digressus, fit auctor recuperandae libertatis, occupatoque Iordanis traiectu, fortissimos Moabitarum ad decem milia occidit. Sic barbarum iugum excutitur. Ehudus princeps creatus LXXV post Othonielem anno decedit, extremis temporibus Samgarem socium nactus, qui Phoenicum sexcentos una sude interfecisse proditur.

Divinam horum Heroum fortitudinem quodammodo aemulati feruntur, Graecorum carminibus celebres, Perseus, Bellerophontes, Pelops.

Perseus Iove natus et Danae, filia regis Argivorum Acrisii, Gorgonem Medusam meretricem, secundum Pausaniam, Afrorum ad Tritonidem paludem dominam, amatores suos miris philtris dementantem, secundum alios bellatricem strenuam, capite truncavit, celerrimaque Bellerophontis navi, cui nomen Pegasus, traiecto mari Barbaros Asiae domuit. Bellerophontes ab Antaea (Hygino Stenobaea est) Praeti uxore, de stupro appellatus, lascivam feminam repulit. Ardescens repulsa mulier maritum accendit, ut datis codicillis, quibus interfici mandabatur, Bellerophontem ad Iobatem socerum in Lyciam mitteret. Iobates in ultionem intentati criminis, ad Solymos domandos Bellerophontem amandat, ut sub praetextu memorabilis pugnae interiret. Reducis autem (nam et alia pericula feliciter ab eo superata cognoverat) virtutem admiratus, filiam ei cum parte regni uxorem dedit. Porro Dardanus item Iove genitus, Teucri gener Dardaniae, eius filius Tros, Dardaniae a se Troadis nomen fecit. Cuius filium Ganymedum quod Tantalus rapuisset, bello a Troe ac Paphlagone petitus, varia fortuna restitit. Tantali autem filius Pelops curuli certamine victor, cum Hippodamia Oenomai regis filia, pulcherrima virgine, esset potitus, deductis in Graeciam colonis, Peloponneso nomen indidit. Huius soror Niobe fuit, quae ex amissione liberorum stupefacta, aut imposita sepulcro eorum imagine sui lapidea, Poetis fingendi dedit materiam. Pelops postmodum ludos Olympicos Iovi instituit, deinceps ab Atreo et Hercule instauratos, Praetum vero et Acrisium inter se bellantes, clypeos invenisse tradit Plinius. Eodem fere tractu temporis Ianus in Latio Aboriginum Rex fuit, successore Saturno, quem hospitio susceperat; Quo regnante aureum fuisse saeculum ex rerum communitate, inventoque in locis occiduis vinearum atque agrorum cultu memorant. In Palaestina ob annonae gravitatem aliqui solum vertere. Ex quibus Naemis vidua Rutham nurum suam e Moabitide terra secum reducens, illustri eam marito elocavit, Boazo scilicet iam seni, ex qua Obedus Davidis regis avus procreatur.

INterim Israelitae ob violatas religiones iterum perpessi tyrannum Cananaeorum regem Iabinum, finitimorum iniuriis ac depraedationibus patuere. Iabini Ducem Siseram Debora Prophetis, adiuncto sibi Baraco Naphtalita profligavit cum exercitu, Deo grandine et imbribus in hostes pugnante. Profugus imperator muliebri manu cecidit. Iael e Mosis affinitate prognata mulier, illectum in aedes suas sopitumque aggressa, clavis per tempora adactis, humo affixit, et Baraco mortuum hostem ostendit. Qui armis in Iabinum regem conversis, et ipsum excidit et regiam. Deborae divinae vati aequalis fertur prima Hexametri Carminis inventrix apud Graecos Phaemonoe, filia Apollinis credita, quo recenti Deo plenam se gerens, oracula reddere vicinis coepit, oppido Delphis sub Parnasso monte sito. Specus erat subterraneus, cuius orificio imposito tripodi insistens, exhalatione voraginis temulenta futura praecinebat. Nam antea quicumque in specum oraculorum causa insilierant, e conspectu hominum ablati disparuerant. Itaque impositus orificio tripus est ab accolis, quem ascendens mulier ad id consecrata, statim a daemonio corripiebatur, interrogantibusque futura praecinebat. Celeberrimum multis saeculis oraculum Christo nato conticuit.

Eadem tempestate fuit Midas, Gordiae filius, in Phrygia divitiis quam artibus instructior, qui, quod Apollini Pana praetulisset in Musicis, aures habuisse asininas fingitur. Pana tamen Arcades magnis religionibus coluere. Orpheus quoque sub id temporis Deos celebrare versibus coepit: Sed unum omnium supremum praedicavit. Car, a quo Caria, auguria ex avibus invenit, adiecit ex ceteris animalibus Orpheus. Sic aruspicium Delphus, ignispicium Amphiaraus, auspicia avium Tiresias Thebanus, interpretationem ostentorum et somniorum Amphictyon Graecis tradidere. Daedalus imagines primus animatis persimiles fabricavit, ut visum, incessum, totumque viventium habitum exprimerent. Is postmodum e Creta elapsus, ob investigabilem fugam pennis avolasse fingitur. Eodem tempore, Acrisio non sponte Persei interfecto, ARgivorum Reges defecerunt, cum usque ad Pelopem regnatum Argis esset annos 544. Translato Mycenas imperio, regnarunt post Acrisium, Perseus, hinc Eurystheus Stheneli filius, deinde occiso ab Heraclidis Eurystheo, Atreus, Thyestes, Agamemnon, Aegistus, Orestes, Tisamenos, Penthilus et Cometes, usque ad Heraclidarum descensum, de quo suo loco.

INvalescente per Graeciam superstitione, nec Hebraei sibi caverunt a profanorum numinum obsequiis. Quare indignante Deo Midianitae et Arabes, immensa multitudine, otio deditos oppressere, frumentumque et pecus omne annuis incursionibus depraedati, ad extremam eos egestatem et famem redegerunt. Increpatis per vatem Israelitis, et ad Deum refugis, numquam eius clementia defuit. Itaque excitatus Gedeon, Manasseae tribus vir, signisque confirmatus, idolum Baalis ante omnia destruit. Inde ex decem armatorum milibus quae coegerat, deligere iussus promptissimum quemque, trecentos ex iis tubis facibusque instituit, castraque hostium tripartito agmine circumsistens noctu, maximarum copiarum opinionem iis ingessit. Quare panico correpti terrore fugam arripiunt, gladiis se invicem pedibusque obterentes. Fugientibus insistit Gedeon, vocatis ad arma finitimis, reges ducesque comprehendit, hostiumque ad centum viginti milia cadunt. Ea victoria tantum sibi auctoritatis peperit, ut Hebraei ultro hereditarium ipsi filiisque eius imperium offerrent. Quo ille modestissime recusato, quadraginta annis ius dixit populo, ut parum aut nihil a privato differret; in eo praecipue culpandus, quod iniussu Dei vestem sacravit e manubiis, quam familiares incesta religione coluerunt. Superstitionem eam adeo aversatus est Deus, ut omnes fere Gedeonis filii (erant autem LXX e plusculis uxoribus suscepti) interirent, scelere unius Abimelechi spurii. Qui ut per nefas invasit dominationem, sic cum ignominia amisit, fragmine molaris saxi transverberatus caput, devolvente id e turri femina. Sic fratrum caedem probrosa morte expiavit.

Dum Hebraei a se Arabes eiciunt, Pelasgi gens Thessalica, Italiae maritima, qua Siciliae obvertitur, occupant: ab iis regio Magna Graecia nominata. Pelasgi Umbros exegere: Hos Lydi, a quorum rege Tyrrheno Tyrrheni dicti sunt. Mox a sacrifico ritu, lingua Graecorum, quam intulerant, Thusci sunt cognominati. Similiter Siculus, Itali filius, a Pelasgis pulsus, in proximam traduxit insulam populares, quam olim Cyclopes tenuerant, tunc Sicani, Hispanica gens, incolebant: ab eo insula Sicilia dicta, ante bellum Troianum aetate tertia.

Paulo post Evander Arcas, factionibus in patria agitatus, duabus navibus in Latium appulit et a Fauno rege (is Pici filius, ab Iano quartus erat) Palantium habitandum suscepit, eundem locum, qui postea Romae Palatium dictus. Mater eius Graecis Themis, Latinis Carmenta vocata, fatidico spiritu celebratur. Fauni uxor Latinarum litterarum mater audit.

Suppar illis Minos Iunior, Lycasti filius, Athenienses ob necem filii sui Androgei bello aggressus vicit, tributi nomine pueros imperavit, quos Minotaurus, seu ex Pasiphaes adulterio genitus, seu adulter ipse, in carcere flexuoso, quem Labyrinthum vocarunt, confecit. Ad extremum Theseus ad eundem specum damnatus, impetrato ab Ariadne filia Minois subsidio, saevum hominem interemit, mortuoque patre Aegeo, Pandionis filio, Atheniensibus libertatem dedit, ipsa urbe e circumiectis vicis frequentata. Idem postea Orcum Molossorum regem, Pirithoo comite, exspoliare Proserpina conatus, exitium sibi audacia attraxisset, nisi ab Hercule superveniente esset periculo exemptus; Pirithoum Cerberus canis discerpsit. Extrema Gedeonis aetate Tyrus est condita, annis 240 ante Templum Salomonis.

EXempto rebus humanis Gedeone, non destituit Deus populum sibi addictum, sed per Tholam Isascharia tribu ortum, salutem ei victoriamque a circumiectis gentibus comparavit; Eoque post viginti tres annos defuncto, per Iairum Gileaditam, prole et opibus potentem, 22 annis. Quibus mortuis, pudendum dictu, Hebraei illos coeperunt Deos colere, quorum veneratores veri Dei ope ipsimet subiugaverant. Dii isti nec Graecos, superstitionum Asiaticarum aemulos, quiescere sunt passi. Cum enim Phryxus et Helle Athamante geniti, novercae Inus insidiis peterentur, corruptaque auro Pythia ad caedem poscerentur, congestis opibus fugam arripiunt, et ad Aeetem Colchidis regem properant. Ibi Helle e navi in mare prolapsa Hellesponto nomen imposuit. Phryxus ad Colchos pervenit. Exportatos ab eo thesauros repetituri, aut novos reperturi Heroes Graeciae, navem Argo dictam conscendunt Iason, Admetus, Castor, Pollux, Hercules, Peleus, multique alii, fabulis potius Graecorum quam veritate celebrati. Pervecti ad Colchos, filiae Aeetae regis, Medeae nomine, persuadent nuptias Iasonis, deceptisque eius artificio custodibus, opes auferunt. Renavigantes in Thessaliam Laomedontem Troiae regem, Ili filium, quod pactam pro filiae salute mercedem negasset, obtruncant, regnum Priamo filio tradunt. Inde Iasonis patruum Medeae veneficiis perimunt. Ex Argonautis istis Hercules, percursata etiam deinceps Hispania, per Gallias in Italiam penetravit, captivis adhuc Iliensibus multaque praeda gravis. Eum Evander benigne suscepit, nec paucos comitum eius, seu amoenitate locorum, seu expeditionis taedio, in Latio detinuit. Idem Hercules Amazonibus ad Thermodoonrem Ponti fluvium habitantibus, bellum intulit: Theseus iisdem Hippolyten eripuit. Quibus irritatae iniuriis mulieres, quae olim coniugum suorum caedem finitimorum exitio erant ultae, cum Asiam percurrissent, in Graeciam irrumpunt, iras suas in Atticam Thesei patriam effundunt. Cum iis bello congressus Theseus, vincit quidem, at superstites foedere inito dimittit. Amazones patria desperata, cum Scythis belli sociis communes occupatum sedes remigrant. Epheso antea, aliisque in Asia urbibus conditis. Apud eas viri mulierum, mulieres virorum operas administrabant; Femellis adusta mamillarum altera, ut expeditiores arcum tenderent. Sic muliebre imperium per multas aetates continuatum ferunt. Africanas Amazonas Herculem delevisse, scribit Diodorus. Asiaticarum reliquias ad Alexandri tempora durasse perhibent. Hercules plurimis laboribus exantlatis Olympicos ludos, Theseus Isthmios edidit, ante primam Olympiadem 430. Theseus tandem a Lycomede Scytio de rupe praecipitatus: Hercules toxico Deianirae cruciatus, flammis rogi a se ipso constructi periit. Ambos Graecia, Herculem reliquus etiam orbis, quem peragraverat, divinis honoribus coluit. Thesei cineres e Scyto insula post 400 annos reportavit Cimon, Plutarcho teste. Ceterum Eurystheo ab Herculis, cui aerumnas facesserat, filiis tandem trucidato, successit Atreus, qui cum Thyeste fratre capitales inimicitias exercuit. Thyestes enim Atrei uxorem adulterio macularat, Atreus Thyestis filios clam peremptos ipsimet epulandos apposuit, atrocem iniuriam atrociori ultus. Foedum quoque Laii Thebani domus spectaculum edidit. Oedipus patris interfector, matris maritus, filiorum frater, suus vitricus factus est. Laius enim oraculo territus Oedipum filium, traiectis ferro pedibus, exposuerat. Servatus a pastore filius cum viriles annos attigisset, patrem sibi in Phocide obvium, per rixam ignarus occidit. Idem paulo post, quod agrum Thebanum Sphyngis cuiusdam praeferocis atque insidiosae mulieris latrocinio liberasset, regno potitur, matremque Iocastam inscius matrimonio sibi copulat, et ex ea Etheoclem et Polynicen filios procreat. Illi per Tyresiam vatem de piaculo edocti, regnum sibi vendicant, patrem domi tenent, turpitudinis conscientia excaecatum, mox et ipsi sceleratis se natalibus dignos gerunt. Etheocles enim Polynicen alternis secum annis regnare, ut convenerat, non passus, ex fratre hostem reddidit. Polynices Adrasti soceri potentia adiutus, comitibus Tydeo, Capaneo, Amphiarao, et aliis Thebas oppugnat. Scelerati belli tristis exitus fuit. Nam fratres mutuis vulneribus consumpti, Amphiaraus, perfidiam uxoris Eriphyles, a qua proditus ad bellum fuerat, parricida manu filii ulturus, hiatu terrae periit; duces reliqui omnes, praeter Adrastum belli tempestatibus hausti sunt. Eorum filii, Epigoni dicti, Thebanos ingenti strage affectos urbe tandem expulerunt.

PEr id tempus Gileaditae Hebraei Iephten virum strenuum hereditate sua eiecerant, maternae originis inhonestatem ei obiectantes, cum ipsi Deo fidem nefarie frangerent. Itaque servitute pressis postquam remedium a vanis numinibus nullum suppetebat, Iephtem Deo fidum ducem postulant. Is privatam ignominiam publicae saluti condonans, ut nihil se non Dei causa facturum testaretur, vovet se ei daturum, quicquid victoria potito primum domo obviam procederet, votique reus filia se unica orbat, ut fidem Deo datam omnibus modis servandam demonstret. Inde hostibus iuxta ac superbis popularibus formidabilis, sexto ducatus anno obiit, succedente Ebzone Bethlehemita, qui tranquillis rebus exacto imperio, septimo anno decessit, XXX filiorum, totidemque filiarum pater, omniumque vivo adhuc seniore in matrimonio degentium. Post Ebzonem Allon Zebulonites annis decem, itemque Abdon, Graecis Labdon, annis octo rerum potiti, nihil singulare, quod Historia eloqueretur ediderunt. Abdon numero filiorum nobilitatus est. Filios enim XL, nepotes XXX habuit. Istis ut LXX egregiis equitibus stipatus circumvectabatur. Maiores rerum motus eo tempore in Graecia Asiaque fuere. Etenim Priamus, quem Argonautae, iustitiae opinione, Laomedonti occiso substituerant, Antenorem misit in Graeciam, de iniqua patris caede expostulaturum. Ut verbis parum profici intelligit, iniuriam iniuria pensare constituit. Alexandro filio mandat, ut seu vi, seu fraude Graecis noceat. Is classe advectus Spartam, ex insidiis Helenam Menelai regis uxorem abducit. Qua non reddita, principes Graeciae coniurant in Asiam, communem contumeliam rati communi Marte vindicandam. Agamemnon Menelai frater, nepos Atrei, imperator decernitur. Bellum varia utrinque clade maximisque viribus geritur per decennium: Achille, Aiace, Diomede, Ulysse Graecorum; Hectore, Memnoneque Troianorum ducibus. Tandem excidio Troiae, Priamique ipsius ac filiorum omnium exitio finitur, cum quindecies centena hominum milia ex utraque acie cecidissent. Nam et Assyriorum Monarcha Tautamus, multaeque gentes aliae auxilia Priamo submiserant.

Dum Troia capitur, Aeneas Anchise genitus, e semine Phrygum regio, arcem Pergami subito occupat, Graecosque in urbe furentes sustinet, quoad imbellis multitudo praesidio munita Idam montem conscenderet. Inde pactus sibi suisque incolumitatem, navibus reliquias Troianorum imponit, variisque pelagi erroribus iactatus, tertio anno Laurentum Italiae appellit, regnante ibi Latino, apud Athenienses Menestheo, apud Assyrios Tautamo, apud Iudaeos Abdone. Troia eversa, secundum Eusebii computum, ante primam Olympiadem annis 406, ante Romam conditam 432, anno a mundo condito, ut nos supputamus secundum sacrarum fundamenta litterarum, 2843, qui annus Abdonis Iudicis primus. Aegyptum tenebat Vesores, Proteus dictus aliis, qui, dum omnia bellis miscet, Scythas lacessit. Scythae Aegypto vastata, paludibus eius magis quam viribus in Asiam retroacti sunt. Perdomitam caedibus infinitis Asiam, vectigalem fecisse dicuntur, cumque quindecim annis ei sine pace essent immorati, uxorum flagitatione revocati sunt, denuntiantium, ni redeant, sobolem se a finitimis quaesituras.

EA tempestate Samson, mortalium fortissimus, matre sterili nascitur. Deo devotus ab utero perpetuam illi comam, voti symbolum, aluit, tantae ex divino spiritu virtutis, ut leonem in via obvium manu discerperet. Uxorem ex Allophylis duxit, quae cum absente viro in alterius matrimonium convenisset, Samson contumeliam totius gentis ludibrio ultus est. Vulpium caudis lampadas illigavit, quibus maturae messes conflagrarunt, omnibusque aliis incommodis profanum vulgus urgere non destitit. Quare vinctus ab Hebraeis, ut supplicia Philistaeis, quorum imperio tenebantur, hostibus daret, ruptis vinculis, arreptoque osse asinino, quod casus telum dederat, mille eorum prostravit, nec, dum fidem Deo servat, ulla humana virtute superari potuit. Nam et portas urbis Gazae quibus claudebatur, manibus correptas convulsasque, per aliquot miliaria in montem Hebroni vicinum asportavit. SEd blandimento Dalilae, mulieris impudicae, delusus, vir bello insuperabilis, cum secretum fortitudinis enuntiasset, detonso crine ope Spiritus Sancti excidit. Sic proditus a meretrice, auro corrupta ab Philistinis, oculis miser privatur, et in pistrinum detruditur. Postmodum tamen redintegratis cum capillo viribus, columnas templi disiecit, in quo publicum Idolo epulum dabatur, turbaque hostili universa, cum ruina domus obruta, ipse non inultus occubuit, cum vindictam Dei exercuisset in idololatras annis XX.

Meliori tum fide Latinus, Latii Rex, Aeneam Troia profugum habuit. Is hospiti cum parte agrorum Laviniam ex se natam coniugem dedit, publico foederi domesticum adiungens: unde Lavinii nomen coloniae impositum. Ceterum iniuriam suam ratus advenae hominis honorem Turnus, ad Rutulos transfugit, simul Aeneae Latinoque bellum intulit. Ex qua acie cum neutra pars laeta abiret, Turno Latinoque peremptis, Aeneas victoriae fructum tulit, regnoque Latinorum potitus est, cum quinque reges ex ordine, Ianus, Saturnus, Picus, Faunus ac Latinus, id tenuissent annis 150. Tum Phryges, Latinorum nomine legibusque assumptis, in unam cum iis civitatem coalescunt. Aeneas quarto regni anno a Mezentio Tyrrhenorum rege oppugnatus interiit, corpore non reperto pro Heroe cultus est. Eius civem Antenorem eodem tempore cum multitudine Henetum in intimum maris Adriatici sinum venisse, gentique ibi Venetae nomen intulisse memorant. Sic Romanum Venetumque populum Troianae originis censent, victosque a Graecis, aliorum postea populorum, ipsorumque Graecorum evasisse victores. Ceterum Ascanius Aenea natus, abundante Lavinii multitudine, florentem, ut tum res erant, urbem matri suae novercae reliquit: novam ipse aliam sub Albano monte condidit, ab situ Albam Longam appellatam. Inter Lavinium et Albam colonias, triginta ferme anni interfuere, quos Ascanius tranquillos pacatosque habuit, Philistinis interim Hebraeos servitute prementibus.

HEbraeis cum alii Heroes deessent, Helis Sacerdos ius dixit quadraginta annis. Quo praesidente domi forisque labefacta est Res publica. Nam filii eius Hophnis et Pinehas sacerdotium in quaestum vertere, munera a sacrificantibus exigentes, matronasque Deo devotas nefarie violantes, leviorque patris castigatio non satisfecit iuvenum disciplinae. Et Allophyli a Samsone repressi pridem, quam in Iudaeam iterum irruerent, Israelitas acie devicerunt. Restituturi bellum Hebraei arcam Dei in castra accersunt, ut praesentia eius in terrorem hostes fugamque ageret. Sed qui animo Deum exuerant, symbolica eius praesentia non tam adiuti quam prostrati sunt. Iterum enim conflictu succumbunt, arca capitur, filii sacerdotis cadunt. Helis delato ad se mali nuntio consternatus, animam exspirat, luctuque et lamentis omnia personant. At Deus Hebraeorum arcae insidens, victricem terram deosque Philistinos gravissime afflixit. Ubi arca fano illata est Dagonis, idolum corruit, cumque restitutum esset ab Azotiis, postridie etiam capite truncatum reperitur et manibus; Philistaei ipsi inguinum aegritudine et pestilentia percussi, nullum malis remedium invenere, donec de sacerdotum suorum consilio arcam Hebraeis redderent. Imposita vehiculo arca feminis bobus iuncto, iter nullo duce in Iudaeam direxit, ubi irreverentius a Bethsemitis excepta, supra quinquaginta hominum milia repentina clade deiecit. Quamobrem trepidi incolae Carathiarim eam transtulerunt, ubi Levitae religiosum ei officium praestiterunt viginti annis.

Dum illis Palaestina motibus concutitur, haud paulo minores in Graecia exstitisse memorant. Cum enim Herculis posteri quinquaginta annis a Peloponneso exulassent, tandem ductu Cresphontis, Temenis et Aristodemi classe eam repetunt et obtinent, pulsa Selopis progenie, quam semper sibi maioribusque suis inimicam senserant. Aristodemus Spartanorum Rex creatus est, anno post Troiam captam octogesimo, cui mox Eurysthenes et Procles ambo filii pari imperio successere, unde mos invaluit, ut bini Spartanis reges, singuli e sua familia praeessent.

Athenis eodem tempore Erechtheidarum imperium desiit; Et Melanthus Pylius ob interfectum duello Xanthum Boeotium, Timoeti in regno Athenarum substitutus est.

In Latio Aeneas Sylvius, Aenea ex Lavinia filius posthumus, a silva, ubi natus erat, nomen gerens, regnavit post Ascanium, omnibusque deinceps Albae regnantibus Sylviorum cognomen dedit. Iulo Ascanii filio Sacerdotii dignitas populo auctore tributa, quam ex eo orta gens Iulia hereditariam tenuit.

MOx collapsas Hebraeorum res erexit Samuel Levita, qui per omnium honestarum artium cultum, pueritiam et adolescentiam transegerat. Is Iudicum postremus, idemque Propheta eximius, tam sancte administravit rem publicam, ut a nemine cupiditatis posset aut iniuriae ullius convinci. Amotis Idolis, veri Dei Numine fretus Philistaeos ingenti proelio fudit. Cum senuisset, dissimiles patri ac degeneres filii avaritia alienarunt liberioris populi animos, adeo ut avitam libertatem spontaneo mutare servitio cuperent, regiumque nomen, plerisque tunc gentium familiare et acceptum, divinae gubernationi anteferrent. Illa eorum vecordia commotus Deus, qui per Prophetas et Heroes mitissimo eos imperio habuisset, obstinate ad deteriora ruentibus beneficia exprobravit, suam testatus iniuriam esse, quam Legato suo inferrent. At hebraei destinationis certi, non destiterunt coeptis, donec voti compotes fierent, regemque petitum obtinerent. Eodem fere tempore Sicyoniorum regnum, quod sub regibus 862 annos duraverat, sub sacerdotibus Carnei Apollinis defecit, Charidemo sacerdotum ultimo sumptuum onera effugiente.

Hebraearum rerum summa penes Iudices fuit, a Mose usque ad Samuelem, ad annos quadringentos et viginti.

REx primus Hebraeorum Saulus, dum de amissis asinis Samuelem consulit, regnum reperit, Deique monitu sacro unguento perfusus, regium spiritum induit. Modestus animi, forma excellenti, belli egregius, nihil regium praeter constantiam deerat. Incipientes regni curas Nahas Ammonitarum Rex oneravit. Hic Galaaditas exitiali bello premens, Iabensibus deditionem offerentibus dexteros se oculos effossurum minabatur. Insolenter novis subditis insultantem Saulus, adiuncto sibi Samuele, devicit, dignumque se regali fortuna obtrectatoribus ostendere, quam ultione in eos saevire maluit. Cum paratas semper copias secum haberet, partem earum Ionathae filio in Philistaeos ducendam tradidit, qui caesis eorum praesidiariis, ingens Hebraeis bellum concivit. In quo nihil segnior, quod suos armis exutos, animis concidisse noverat, solus cum armigero hostiles munitiones aggressus, tantum terroris intulit, ut universa multitudo, desperata victoria, in effusissimam se fugam daret. Fugientibus a tergo insistentes Hebraei facilem victoriam, cum victoria libertatem adepti sunt. Inde Saulus Amalechitas, infestissimam Hebraeis gentem, cum fortunis delere iussus, bona imperii initia dedecoroso fastu obliteravit: Praedam divinae voluntati antetulit, Agagum regem latrociniis infamem conservare, quam Dei obsequi mandatis maluit. Quo facto offensus Deus Davidem valde tum adolescentem, unguento regali perlini, regnoque inaugurari iubet, Saulo inscio. Hinc recrudescente cum Philistaeis bello, David regias ante annos curas animosque gerens, Goliathum gigantem duello prostravit, ac perillustris victoriae Hebraeis auctor, fortibus factis, amorem sibi totius populi decusque maximum comparavit. Illius gloriam suum casum interpretatus Saulus, neque fas neque fidem deinceps pensi habuit, Filiam ei Goliathi capite licitatus non dedit, alteram nova conditione despondit, si centum praeputia ex hostibus retulisset. Sperabat enim iuvenem periculosa audentem facile periturum. Sed conditione praeter spem impleta, promissum exsolvere coactus est, cum interim filio et amicis imperaret, ut quem invitus adscivisset generum, dolo tollerent. Verum Ionathas paternae auctoritati honestam, incorruptamque fidem simulationis incerto praetulit. Sic Sauli saevitia ad modicum repressa. David in speciem recuperata gratia, graviora pro republica subiit. Sed semel invisum, seu bene, seu male facta premunt. Ita Saulus Spiritu furoris per intervalla agitatus, bis Davidem lancea traicere voluit, bis David propera fuga letalem ictum declinavit, nec ultra se inimico credidit. Primum ad Samuelem, inde ad Philistaeos, postremo ad Moabitas confugit. Hinc revocatus per Gadum Prophetam, varia vitae pericula divina semper virtute evasit. Bis regem in potestate habuit, exitioque eius per sanctissimam animi moderationem abstinuit, ut pateret omnibus, malos, cum maxime nitantur in bonorum exitium, frustra esse; bonos, cum in promptu habeant nocere nolle. Interim ad Davidem afflictissimus quisque, ac fortissimus Hebraeorum, tamquam ad commune asylum vindicemque iniuriarum se recipiebat, quam manum exul e rapinis gentium aluit, donec Saulus bello Philistino caderet. Victus enim acie tyrannus, ne in hostium manus veniret, gladio suo incubuit. Pridie quam occumberet, Samuelis manes per fatiloquam mulierem, ut plenae sunt talibus daemonum artes praestigiis, evocatos exhorruit, tristemque mortis nuntium infelici dextera subsecutus est. Cadaver eius victores de Bethsanis (quae Scythopolis postea) muro suspenderunt, caput Dagonis in fano fixum. Sed Iabenses discussae olim obsidionis memores, detractum manibus corpus regium sepulcro intulere. David carminibus deplorato infesti soceri exitio, collaudataque Iabensum fide, pridem destinato regno potitur, postquam a Samuele et Saulo administrata esset res Hebraea annis quadraginta.

Gloriosior sub id temporis apud Graecos Codri Atheniensium Regis mors fuit. Nam Peloponnensibus, bellum facturis Atticae, respondisse fertur Apollo, victoria potituros, quorum Rex interiisset. Igitur Codrus, mentito pauperis habitu, castra hostium ingressus, in suam eos necem per iurgia provocavit. Secuta Laconum desperatio et clades, regisque sui morte Atheniensibus victoria stetit. Cum eo regia potestas exstincta, Atticae deinceps Archontes ius dixere; quorum primus Medon, Codro genitus, posteris suis Medontidarum nomen reliquit. Tota tum Graecia magnis motibus concussa est. Orestes olim Clytemnestrae matris, Aegistique adulteri eius caede, patris sui Agamemnonis manibus parentaverat, avitoque regno diu ac feliciter praesuerat. Eius nunc filii ab Heraclidis Peloponneso exclusi, variisque iactati casibus, quintodecimo anno sedem cepere circa Lesbum insulam, Achaei vero ex Laconica pulsi, eas sedes occupavere, quae ab illis Achaiae nomen ferunt. Pelasgi gens vaga et populosa, Athenas commigravere: acerque belli iuvenis nomine Thessalus, natione Thesprotius eam regionem armis cepit, quae nunc ab eius nomine Thessalia appellatur, antea Myrmidonum vocata civitas. Paulo ante Haletes, sextus ab Hercule, Hippotis filius, Corinthum, quae antea fuerat Ephyre claustra Peloponesi continentem, in Isthmo condiderat. Lacedaemonii in Asia Magnesiam, Athenienses in Euboea Chalcida et Eretriam coloniis occupavere. Nec multo post Chalcidenses orti Atticis, Cumas in Italia, magnoque post intervallo Neapolin condidere.

TUnc David secundus Hebraeorum Rex, idemque e Schola Samuelis Propheta eximius, pietate in Deum, iustitia in subditos, moderatione in hostes, cunctos reges antecelluit, dignus a Deo iudicatus, cuius posteris aeternum sponderet imperium, sexcentis triginta quinque annis post Iacobi Patriarchae de codem regno vaticinium. Nec promisso fides defuit. Posteri enim eius res Hebraeas moderati sunt, donec ex eis Christus affloruit, quem genus humanum pro Rege Deoque colit. Initia regni turbavit Abnerus, Saulis militiae magister et patruelis, dum regis suit filio imperium parat. Crebris proeliis inter regum duces concurrebatur, quoad Abnerus ad Davidem perfugeret, aemuli sui Ioabi dolo peremptus, Davide inscio. Octavo sic regni anno David totius Hebraeorum gentis imperium nactus, ante omnes alios Philistaeorum superbiam secundis proeliis edomuit. Hierosolymam a Iebusaeis obsessam vi expugnavit, arcamque divini foederis Kiriathiaris in munitissimam Sionis arcem transtulit. Quietem deinde a bellis propagandae religioni struendoque Dei templo impendens, aedificationis istius gloriam filio reservari oraculo edocetur. Inde Moabitas Syriamque pene omnem subegit, victisque stipendium imposuit. Auri, argenti, aeris, ex praeda immensum pondus retulit. Magna adhuc erat Ammonitarum Regis potentia, qua fisus legatos Davidis, amicitiae causa missos, ludibrio habet, contumeliae vim adiungit, bellumque adscitis in auxilium Syris ingens parat. Id Rex David partim Ioabi opera, partim ipse per se felicissime repulit, totumque Ammonitarum regnum, vindicatis acriter iniuriis, sibi subdidit.

Sed mox patuit secundas res acutioribus animum stimulis explorare. Miseriae enim tolerantur, felicitate corrumpimur. Illectus enim David Bathsebae, mulieris cuiusdam primariae, pulchritudine, stuprum ei infert, adulterium caede mariti eius Uriae viri fortissimi cumulat. Nec id impune. Increpatus a Nathane Propheta agnoscit quidem flagitium, amoremque Numinis recipit, sed ut documentum esset regibus, ne summi regis iussa contemnerent, aliquot annis post in filii sui contumacia didicit, quantum scelus esset Patri Opt. Maximo rebellare. Qui coniugem alienam macularat, idem dedecus in aliquot genialis tori sociis et una filiarum est expertus. Sed quia errores agnoverat, paenitentiaque emendarat, ex infortunio maior emersit. Regnum enim, ex quo pulsus erat ab Absolone silio, brevi recuperavit. Absolonis perdecora caesaries quercui illigata, dum proelium adversus paternas copias init, pendulum Ioabo obiecit, cuius cruenta dextera confossus, impietatis in patrem poenas luit. David compressis exteris domesticisque motibus, regnum in pace florentissimum mira pietate excoluit. Aluit ultra cantorum quattuor milia, qui Dei laudes diesque noctesque personarent. Recensitis per curiositatem subditis, quibus militaris aetas esset, ultra sedecies centena milia reperit. Sed ut non tam numero hominum, quam pietati attenderet, uno triduo LXX milia peste interierunt. Tandem septuagenarius mortalitatem exuit, anno regni quadragesimo inter rara humanae felicitatis virtutisque exempla numerandus.

In eius tempora confert Eusebius Ionum migrationem Asiaticam. Magna vis Graeciae iuventutis, ait Paterculus, abundantia virium sedes quaeritans, in Asiam se effudit. Nam et Iones duce Ione (Aelianus Neleum vocat Codri filium) profecti Athenis, nobilissimam partem regionis maritimae occupavere, quae exinde appellata Ionia, urbesque constituere, Ephesum, Miletum, Colophona, Prienen, Lebedum, Myuntem, Erythram, Clazomenas, Phoceam: multasque in Aegeo atque Icario cepere insulas, Samum, Chium, Andrum, Tenum, Delum, aliasque ignobiles. Et mox Aeolii eadem profecti Graecia, longissimisque acti erroribus, non minus illustres obtinuerunt locos, clarasque urbes condiderunt, Smyrnam, Cymen, Larissam, Myrinam, Mitylenem et alias.

Amicus etiam Davidi Hiromus Tyriorum Rex, Abibali filius, classem habuit, plurimum potentem mari. Ea Gades in extremo Hispaniae littore, et in Africa Uticam condidit.

DAvidi successit Salomon filius, tertius Hebraeorum Rex, iussu patris et Prophetarum inunctus, spretis Adoniae ac gregalium eius conatibus, mox etiam punitis, cum res novas moliri pergerent. Salomon optione sibi a Deo data petendi quod vellet, sapientiam omnibus aliis rebus praetulit. Eam divino munere consecutus est tantam, ut in admirationem omnes terrarum principes raperet, certatimque eorum legationibus donisque ambiretur. Sapientiam pax, divitiae, reliquaque mundi bona affatim comitabantur, ut Regum sui saeculi longe esset clarissimus, populusque Hebraeorum numquam laetius beatiusque vixerit. Tenebat universam Syriam ab Aegypto usque ad Euphratem. In ea rerum tranquillitate cum tertio Salomonis anno complentur ab liberatione Aegyptiaca anni quadringenti octoginta. Quam temporis periodum quia divinis in monumentis singulariter annotatam legimus, placuit hic, ut saeculo quarto, sic libro finem ponere, ut a structura templi magnificentissimi novi nobis libelli structura incipiat.