Regeln fuer die Texterfassung 03/2001
not necessary
genus numeri, inquit Baronius, haud ab omnibus receptum, et si aliquando receptum, dissuetudine jam abolitum. Habetur vero illud cum Valerio Probo, Paulo Diacono, et aliis qui de Numeris scripserunt, editum inter Grammaticos antiquos pag. 1683. Exarati etiam prostant versus, qui totius Alphabeti characteribus eosdem numeros assignant, quos descripsit idem Baronius, et ante eum Joannes Noviomagus lib. 1. de Numeris cap. 10. paulo diversos ab iis qui habentur apud Ugutionem MS. cujus haec sunt: Nota quod quaelibet figura literarum invenitur aliquem numerum repraesentans, quamvis non sit in frequenti usu, qui istis versiculis distinguitur. Primus autem sic concipitur.
ut altius elevetur, admonet. Ita Notkerus in Opusculo inscripto, Quid singulae literae in superscriptione significent cantilenae, edito tom. 5. Antiq. lect. Canisii part. 2. pag. 739. de quo sic Eckeardus Junior lib. de Casibus S. Galli cap. 4. In ipso quoque (Antiphonario) primus ille (Petrus) literas Alphabeti significativas notulis, quibus visum est, aut susum aut jusum, aut ante aut retro, assignari excogitavit, quas postea cuidam amico quaerenti Notker Balbulus dilucidavit. Fuit autem Petrus ille Romanus, quem Adrianus PP. Carolo M. petente in Galliam misit, ut ibi Cantum Romanum Ecclesias doceret. Vide Nota musica.#
Amund.#
Abbacinare, oculis privare, excaecare, praesertim per ferrum candens, aut pelvim ferream, vel aeream, (quam Itali et nostri Bacinum vocant, unde vocis etymon) oculis excaecandis objectam. Itali Abbacinare etiamnum dicunt.+
Abacus.#
Abacia et cucumi omnia exposcit, etc.#
lapis, in Gloss. Isidori.+
Abandonum, res arbitrio cujusque exposita, in bannum missa, proscripta, chose abandonnee. Charta Communiae Incrensis ann. 1158.+
Fundi hujus dominus infans hîc jacet similis Deo. hunc abante oculis parentis rapuerunt nymphaeo in gurgite, etc.+
Inhonestum, in Gloss. Isid. Papias MS. et edit. habet Abartenum.#
infirma domus, quasi sine vase. Papias MS. Abso, infirma domus. Editus, Abbason. Breviloquus: Abaso.+
Bastardus.#
Folia vitis, in Gloss. MS. apud Franciscum a Quercu Anglum, in Aetymolog.#
Abbatare, prosternere, ex Gall. Abbatre, Italis Abbatere.+
Abatis, subauditur praepositus, id est, qui batos, id est, mensuras regias, dispersit. Alibi: Abatis, qui praeest mensuris.+
Ambasciare
Abatare.#
Beccus.#
Incitator, Instigator, qui alium ad facinus aliquod perpetrandum exacuit, tutaturve facturum.+
da Cunha in Hist. abobeda.+
Butum.#
Deinde incipiat Pontifex de sinistro angulo ab Oriente, scribens per pavimentum cum cambuta sua Abcturium, usque in dextrum angulum Occidentis, etc.+
Secretum, occultum, vel obsconditum. Breviloq.#
abditur vel reconditur.+
abdita oppida, usurpat lex 14. Cod. Theod. de Oper. publ.#
Vasa.#
puer literis elementariis et calculo imbutus, apud Capitolinum in Pertinace.+
Abcturium.#
Abollagium.#
Eberemurdrum.#
Herebergum Hereberga.#
Abbrever,#
Abgetorium, Abecedarium, elementum cujuscumque scientiae.+
Aviaticus.#
Increpare, exprobrare. Papias.#
se laisser juger par defaut: jus suum abjicere, deserere, placitum non custodire.+
Carpentarius qui de abiete operatur. Joan. de Janua.#
deinceps, non semel occurrit in Vita S. Anselmi Lucensis Episc. n. 4. 27. 33. in Hist. Wambae Regis p. 822. apud Thvvroczium in Maria c. 5. etc.#
et Abintimas, atis, interius habitans, et Secretarius, qui scit secreta nostra et intima cordis. Ugutio.#
au dedans. Commodianus instr. 64. Extinguis te ipsum, quando te incendis ab intus.#
quietum esse de ameriamentis coram quibuscumque de transgressione probata.+
rem creditam perjurio negare. Item furari+
Aviaticus.#
a lacte extrahere vel removere, segregare, Joanni de Janua, Ebrardus Bethuniensis in Graecismo:+
Ablatum, Ablais, in Consuetudine Ambianensi art. 214.+
tolta. Charta Ludov. VII. an. 1173. ex Tabul. Fossatensi f. 152.+
Licher.+
Ablucinatio, i lucis alienatio, et absentatio, et derivatur ab ablucino, quod componitur ex ab, et lucino, as.#
Palea, Papiae et Ugutioni.#
plurali num. sunt loca coenosa et aquis plena, quae et ablutia dicuntur, — quod minime sunt abluta. Joan. de Janua, ex Gloss. Isid.#
Mundatio sordium, Papiae, forte inundatio, Abluvium dicitur quibusdam universalis inundatio,
Forismaritagium, quod vide. Charta Henrici Im. an. 931. apud Miraeum in Cod. donat. piar. lib. 1. cap. 30.+
Enormis, Inormis, qui non est rectus, extra normam,
Advocator, vel Advocatus, in veteri placito in Chronico Wlturnensilib. 2. pag. 690.#
Pro qualibet scotatura vel abocatura alicujus vegetis, etc.#
Aveugle, eadem originatione. Charta S. Audomari in Chron. MS. S. Bertini, et apud Folcardum de vita S. Bertini cap. 6.+
librum legere, clausis oculis, in Petronii Fragmento.#
Aboleri. Victorinus contra Monichaeos pag. 165.+
avolentia: vox formata ab avus.+
Abeillage, in Consuetud. Juliodunensi cap. 1. art. 13. cap. 3. art. 3.+
Liber ubi abominationes scribebantur. Ita Joan. de Janua. Vide Pejerarium.#
Envie de vomir. Constantinus Afric. lib. 4. de Morbor. cognit. cap. 10.+
Abobsiti, Abobsum,
Abonado, Praeditus. Fori Arag. l. 1.+
homines de corpore, vel servi, quibus pro libito tallias ac onera domini imponunt.+
Scandalosus, in Gloss. Isid. forte abnormis.#
Pater propatrui. Papias.#
Consuetudinem quandam quam abram vocant, ex proprio vino dedit, etc.#
A se renuntiando removere, renuere, postponere, despicere.+
Arreptitius.#
Obryzum.#
Ablegare, in Gloss. Isid.#
Humilis, in Glossis Isid. cui contrarium est arrogans.#
Absarius. Vide Absus.#
Aedificii lateres, cuniculi, apud Papiam editum. Sed legendum videtur latentes cuniculi, qui longius in'terram abscedunt.#
ceder.+
Cultellus, quo ungulae equorum abscinduntur. Breviloq.#
Audientia.#
Spontaneus, in Glossis Isid. Calli dicunt, De soi.#
Abstentus, (de quo vocabulo infra) usurpatur in Capitulis Caroli M. lib. 7. cap. 215.+
Amovere, absentem facere, vel esse.+
Absinthium, legi in Codice MS. Apulei de Herbis, monet Salmasius ad Lampridium, indeque Absentatum vinum, apud eundem Lampridium in Codice Palatino, pro absintiatum, uti editus praefert.#
Apsida, fornix, ex Gr. Absida est hemispherium. Gloss. Lat. lib. 1. de Imagine mundi c. 77.+
decacheter.#
Abaso.#
ab usu recedere. Papias.#
ordinari. Vide Titulus.#
in absoluto remanere ac teneri dicuntur, qui sine lege et finitione sunt, id est, finibus aclimitibus non terminantur, apud Frontinum et Aggenum.+
In illo, Deo, pro quo sanctum hoc sanctificatum est, volo esse nunc domino meo N. fidelis et credibilis, et amare quod amat, et absoniare quod absoniet, per Dei rectum et seculi competentiam.+
Abspes etiam multoties vitae.#
Felix adeo, absque liberis, tamen simulque conjugio.+
quod ajunt solem, cum longius absit abstantia quadam.#
Asceterium.#
Abjicere, repellere, in Glossis Isid.#
Et quid si non abstinax non fuisset? quinque dies aquam in os suum non conjecit, non micam panis; tamen abiit.#
vverpire. Charta Conradi II. Imp. an. 1146.+
Astula. Abstula, i. napta. Unde, Abstula, vel napta, sarmentum, malleolusque Quisquiliam stipulae possunt ignem revocare.+
Toltus.#
Apsus, Incultus ager, qui vulgo in Chartis opponitur vestito, hoc est, culto.+
Collatio Carthag. 1. cum Do-
natistis, cap. 162.+
Cum pane abundo et quinque mensuris de cervisia, id est, multo.#
Abuti, male uti quo bene debet uti, vel modice contemnere, et non uti, modo nimium uti. Commodianus instr. 63.#
campum educere. Mettre les bestes aux champs. Fori Arag. l. 4. p. 85. v.+
Brelan.+
Catapanus.#
Accaptare.#
Carnaticum.#
bailler la Cale, Immergere, in mare demittere+
Iterum vel juxta cantare, Joanni de Janua.#
Incantum.#
Acaptare, Accapitare, Accapitum, Accaptagium, Accaptamentum, Reaccapitum, etc.#
Et super ducta iterum dicta terra cum vangis et accaronibus, etc.#
Ab anteriori parte calvus, sicut recalvaster a posteriori.+
Andecinga.#
Accensiuncula, morbus comitialis.+
Accensor,
Genus navis, in Glossis Isidori. Forte Acceptor, genus avis.+
Acetabulum.#
Haec cum scripta memineris, existimas acceptatores personae nos tuae futuros.+
Sparvarium reddimus: Gloss. Latino-Graec. Acceptor, Pipiunculus, accipiter, acceptor.+
Saliere, in vet. Gloss. Lat. Gall. MS. ex Bibl. Thuana, n. 525.#
Libellum quemdam habes, qui non est major acceptorio duarum septimanarum, quem ego legere cupio. ubi videtur intelligi tot foliis constitisse hunc librum, quem sibi dari cupiebat, quot Officium Ecclesiasticum duarum septimanarum acceptorium appelletur, nun plane assequor, nisi legendum sit Exceptorio, aut Excerptorio.
accessa maris, recessa maris.+
Assessor, in Charta an. 1337. apud Ughell. tom. 7. pag. 616. et in Sermone Roberti de Sorbona de Conscientia.#
Per accessum Summus Pontifex eligi dicitur, cum Cardinales omnes unanimi consensu ad eum accedunt, et Papam salutant.+
cultellus magnus et acutus, et dicitur quasi ac rescindens; et sunt plura nomina idem significantia.+
Eschoite.+
Nervorum diutina et accidentiva conglutinatio.#
Accidiari. Vide Acedia.#
Habet quoque in Longo-alneto versuram omnibus diebus cum uno Milite et suis accinctoribus i.e. famulis, qui latus cingunt.#
Andecinga.#
Id est, aucellatores, in Capitulari de villis cap. 45. Oiseleurs, accipitrarii, quomodo forte legendum.#
captura, Inter jura dominica recensetur in Charta Alani Comitis Penteuriae apud Augustinum du Pas pag. 20. Retenta mihi ferarum fuga, et accipitrum captura.+
Assisia.#
Clamare, vendicare, asserere, Reclamer quelque chose.+
Obliquus, in Glossis Isidori: ubi forte legendum Acclivus.#
Locus in quo acclinari vel requiescere possumus. Ugutio.+
Adcognitare.#
Colligere.#
Commodare, apud Greg. Mag. lib. 7. Epist. 44. 60.#
Accroire. Epist. 118.+
Accredite.+
aguglia, Gall. Aiguille, vel Epingle.+
Acculare, in angustias, vel in arctum redigere, ex Gallico Acculer.+
Exilium, Ugutioni.#
Monetam grossam vel minutam accursatam, seu quae accursabitur in futurum in civitate Veronis etc. id est, cui dabitur cursus, quae in usu communierit.#
Accusatio, in Charta anni 1345. Passimin Legibus Civilib. Veronensibus.
Accusitio Simplex, Triplex. Vide Lada, Ordalium.#
Accidia, Acidiari, Acidiosus. Acedia, taedium, in Gloss. MS. Ugutio: Accidia, tristitia, molestia, anxietas, vel taedium. Breviloq.+
Litifatus.+
axella, in Gestis Regum Francor. cap. 24. Vide Axella.#
computare, in Observantiis ad Foros Aragonenses, apud Michaëlem Del Molino in Repertorio p. 75.+
Duo sunt genera Clericoum, unum Ecclesiasticoum sub regimine Episcopali degentium, alterum Acephalorum, id est, sine capite, quem sequantur ignorantium.+
acra. Charta Henrici Reg. Angl. in Mon. Anglic. tom. 1. pag. 442.+
acerra, inter ministeria sacra. Necrologum Ecclesiae Parisiensis prid. Non. Maii.+
Vinaigrier.+
vas in quo aceta probantur; vel vas aceto plenum; vel vas ad
acetum recipiendum; vel vas in quo liquida omnia probantur.#
Açetre, urca aenea, situla aenea. Occurrit apud Innocent. III. PP. lib. 13. Epist. 61.#
Acha, i virtus:
Chelandium.#
Occasio, exactio, tributum, pensitatio indebita, vexatio.+
Acoemetae
dicitur hortolanus in villis residens, non habens mansos, Breviloq.#
Acia, dolabrum, quasi acute scindens, unde Aciola dicitur: et dicitur haec acies ectis pro saecuri, qua lementarii uluntur: unde hic Aciculus dicitur: Unde Gregorius Nazarenus (sic in MS.) Scio inquit, antequam esset vel astare super quo asciculus non descendit.+
Achor. i conturbatio:
Ala, in Gloss. Isid. In Gloss. Lat. Graec. Acia, accia, est linum vel stupa.+
Ferrum durrissimum, Papiae, chalybs, Gall. Acier.#
Acedia.#
tricari, in parvo morari, in Gloss. Isid. quod faciunt qui in acinis uvarum eruendis tempus terunt, vel qui de acinis disputant.+
Acisculum, pic, i fossorium. Vide Fasculum.#
Acitabulum,
quercus, et lea, campus, locus.+
Achimitenses, Liberatus Diac. in Breviario cap. 18. Per quemdam Monachum Achimitensem+
Nolendinum unum cum tribus jurnalibus, aclam unam solventem denarios decem Infra: Quicumque mansum, vel aclam, de terra nostra possederit, moriens bovem unum ad curtem dabit. In Charta Chilperici Regisapud eundem p. 146.+
Introitus. Papias.#
Accueil. vel Accueillance.+
Acoluthus, Proximus hypodiaconatui gradus, ut patet ex Synodo Romana Sylvestri, can. 7.+
aconitum seu venenum propinat:
Qui nulli communicat. Papias. Ita etiam in MS. sed legendum acoinonitus, ex Graeco
Pincerna. Forte ascophylax, ex Graeca voce.#
Quicumque furatus fuerit açoren, anticipitren, aut falconem, etc.#
Quietus.#
Acrementum, augmentum, ex accrescere: Gall. Accroissement. Charta Roberti Comitis Notinghamiae in Monastico Anglic. tom. 2. p. 39.+
Acerbitas vita S. Sacerdotis Episcop. Lemovic. num. 14. Gravi febrium afficiebatur acredine.#
acerbitas, acrimonium.#
Crustica.#
Acremenia, Acrum
Landobertus ac si peccator Episcopus hoc privilegium subscripsi.+
ab Actis. Actuarii, exceptores, actorum scriptores. in Nov. Justin. 38.#
Diversis actibus occupati. Papias. Joan. de Janua habet Actuarii.#
Sic juxta actificantes saepe dictis germanis visum est, ad ipsas personas de crevisse judicio etc, Vide Aptificare.#
Commission.+
Actioner, intenter une action. Occurrit apud Will. Thorn. in Chron.#
Actio, munus publicum, in Diurno Romano cap. 6. tit. 20. Actionarium, eadem notione Synodus etc.#
Actio, munus publicum.+
Actor, agens, vel cui Actio seu pronvincia aliqua demandata est, Glossae veteres: Actionarii, qui res nostras agunt.+
Actionator, Polc.
Achteo, octo, in Pacto Legis Salicae tit. 80. §. 9. Belgis, acht.#
Aketon.#
Defensor, patronus, causidicus, advocatus, cursor, Papiae. Lex Ripuar. cap. 58, §. 20.+
Pars, Actor, actoris pars, cui opponitur reus, in Speculo Saxonico lib. 3. art. 33.#
Atturnatus.#
Acta qui facit.+
Vicinus proximus. Papias. Sed legendum Adtubernalis, ut apud Festum.#
actula, ora.#
Actio, officium ministerium. S. Cyprianus Epist. 55.+
Actoris, seu Comitis, aut Vicarii districtus, vicatia.+
Acuarii, stabularii, veterinarii, seu medici equarii.#
ab Acus, quasi minor acus; sic autem Discerniculum dicitur.+
Açutum.#
Ministerialis domus Regiae, in Gl. Isidori.#
Abacia et acumi omnia exposcit, intestina mea noverat, etc.#
Aquindare, Diffidare, vox Catalanica.+
acupedium, adensatio.+
Espingle, qua Pallium Archiepiscopale constringitur, seu configitur.+
Acuere. Passio S. Bonifacii Mart. num. 8. Et cum iratus fuisset judex, jussit ut calami acutarentur, et eos affigi sub ungulis manuum ejus.#
Acumen, Joanni de Janua.#
Versutia: Acutus, Versutus, Papiae. Ekkehardus Junior de Casib. S. Galli c. 10.+
Aiguiseur. Gloss. Lat. Gr. Samiarius, cociarius, acutiator.#
Acute, Joanni de Janua.#
del Molino in Repertorio in hac voce, et in v. Apprehensio, ubi jungitur cum Cequia, i. Fossa tivi.+
Acutus, Panis triangulus, in Gl.Mss. in Reg.Cod.113.
Lito.#
Açada, Capreolus, bidens Innocentius III. PP. lib. 13. Ep. 161.+
Acla.#
Adpretiare.+
Incitator, certator Joani de Janua, pro Antagonista.#
Adelingus, Ethelingus, Edelingus Edlingus, etc.+
Ampliare. Adampliare templum donis, in veteri Inscriptione.#
Adaquat, Adaquo. Lex Wisig. lib. 8. tit. 3. §. 15.+
pariter, perinde, in diurno Romano cap. 2. tit. 4. §. 10.#
Targa.#
Augmentum, additamentum. Joan. de Jan.#
Breviare, Joanni de Janua, in brevia redigere, Imbreviare, adimbreviare, Italis Abbreviare.+
Accognitare, notum vel cognitum facere.+
denarii, qui dantur domino vice laudimiorum, cum possessiones censuales distrahuntur, aut permutantur: quia eo casu dominus et vassallus, si in distractione aut venditione nulla pecuniae solutio intervenerit, in vicem conveniunt: Ils s' en accordent ensemble; unde ejusmodi laudimia, accordemens dicuntur in Consuet. Bituricensi tit. 5. art. 1. 6. 7. 8. etc.+
Accorporare.#
Accredite.+
Endommager. Vetus Notitia apud Louvetum in Bellovaco p. 530. 1. Ed.+
Decimam accipere. Mamotrectus.
indictare, (quod vide) deferre, postulare in judicio. Henr. Knighton lib. 5.+
Adiratus.#
s'Endormir, hauserunt.+
Addressare, juri stare, ex verbo drictum, Gall. Droit. Regiam Majestatem lib. 2. c. 74. §. 9.+
Christo descendenti ad inferos, omnem animarum multitudinem occurrisse ei, et credidisse ei, et liberatam fuisse.+
Adalingus.#
Edel nobilis, et Scalc, servus, minister. +
Ademprivum. Caesar Nostradamus in Hist. Provinc. p. 398. ait esse jus quoddam a Comitibus Provinciae subditis suis impositum, ad expensas faciendas pro maritandis seu nuptui collocandis filiabus, pro expeditionibus Hierosolymitanis subeundis, et pro terris acquirendis.+
Ademptus. Vide Ademprum.#
adesse. Charta Cresimyri Regis Dalmatiae an. 1059. apud Jo. Lucium lib. 2. Hist. Dalm. c. 15.+
Adeps, pinguedo exponitur, ex ad, et epulum, quia epulis pinguedo solet addi --- Adeps proprie est pinguedo interior, et quae intestinis annexa est.+
adeptus est, occurrit apud S. Eulogium Cordub. in Apologetico.#
Qui de facili acquiritur. Jo. de Janua.#
Dieta, cibatio, apud Matth, Silvaticum in Pandect.#
Avantage, quod ultra partem recipitur, verbi gratia in Foris Arag. lib. 5. est titul.+
Adfatimire. Vide Affatomia.#
Adfiduciare. Vide Affidare.#
adfigitur. Leges Luit prandi Regis Longob. tit. 63.+
Figurare. Utitur Diomedes lib. 1. Art. Grammat.#
de Adframire, ubi in Editione Pithoeana est 48. de Afatomie. Vide Wendelinum.#
Vasculum, in Glossis Isidori.#
Agistare.#
repraesentare, apud Guillimannum in Explicatione vocabulorum aevi inferioris lib. 1. cap. 9. Auff gnad und ungnad stellen, exponitur.#
nasci: inde agnatio, pro liberis, aut liberorum procreatione, apud Marculfum lib. 2. form. 29. ut et in leg. 1. Cod. Theod. de Collegiatis, in leg. 19.+
aliquem, in Jure Hungarico, punire victum, Meghuntet, terhelni birsagolni.#
habere, tenere, possidere. Tabulat. S. Victoris Massil. sub. an. 12.+
adjungere. Anastasius in Stephano III. PP. Adhaerens eidem Imperiali misso, quemdam propriae gentis nefarium virum etc.#
Adheriter. in Consuetudinib. Hannoniae c. 77. 80.+
Relevii, aut Racheti, uti passim videre est apud Andream de Isernia et Matthaeum de Afflictis in Consuet. Neapolit. Marinum de Freccias de Feudis Sicil. lib. 2. tit.+
adjacentia, appendices, Dependances. Placitum Chlodovei III. to. 4. Actor. SS. Ord S. Bened. p. 619.+
Jactivus.#
additamentum in l. 7. D. de Legat. 2. et alibi.#
Imbreviare. Utitur Fleta lib. 2. c. 27. §. 1. Vide Adbreviare, Imbreviare Brevis.#
Adjurnare, Diem dicere alicui, citare, in jus vocare, vox forensis; Gall. Adjourner. Capitula Caroli M. lib. 5. cap. 151.+ Remettre a un autre jour.+
Edulia adipe condita, cibi pingues. Pap.#
Adisratus, dicitur de re, non tam deperdita, quam quae non est ad manum.+
Adtingere, in Gloss. MS. Regio Cod. 1013. Infra: Adtingere, adirectre.#
Quod villa Caladius una cum appendiciis suis, vel omnes adiumentias suas, mancipia, etc. Sed legendum puto adiacentiis.#
iudicare, de qua voce suo loco, Cedere, donare per testamentum, extremo indicio. Charta Caroli Grassii Regis an. 880.+
Ajuster. Charta an. 1266.+
adjuvarent: Graecis
Pauperibus semper se ac parvulis adiuxtabat.#
Lasser un cerf a la chasse. Pactus Legis Salicae tit. 26. §. 5.+
Allaterare, Latus tegere, ad latus incedere.+
Allegare.#
barbam, Mollem et flexibilem reddere, apud Cantipratanum Gloss. Isid. Lentandus, flectendus.+
genus vestis, in Gloss. Isidori.#
Cancellarius cum Comite Adolfo, aliisque amicis apud Cyprum adlittavit. Vide Adripare.#
Gallus civis de Gallia. Ita Gloss. MS. Regium sign. 1013. sed legendum videtur: Allobrox. Gloss. Isid. Allobroga, Gallus rufus.#
Consolator, in Gloss. Arab. Lat.#
Loca coenosa, in Glossis Isidori.#
Mallum
Mannire.#
Admansiones, i. In sero. Alibi: Admansionem, quia omnis revmatica passio in nocte exacerbatur.#
pannus. Leo Ost. lib. 1. Chron. Casin. c. 58. Pannum altaris diarodynum byzant. 16. tapetia optima 16. pro byzant. 67. pannum admasurum pro byzantiis 8. etc.#
Amerciare.#
qui nullam aliam juris dictionem habebant, nisi quae ab eligentibus conferebatur eisdem, ut est in Constit. Friderici lib. 1. Const. Sicul. tit. 79.+
Admiralius editum occurrit.#
Admiralius. Vide Amir.#
Silentiarius.#
equus. Ugutio: Fortes et bonos equos Admissarios vocamus, quia admittuntur inter armenta ad coitum, vel ad arandum, vel ad trahendum.+
in palatio admittendi, vel salutandi officia creduntur, ut ait Jul. Firmicus lib. 4. Matth. cap. 14.+
Admodiatio. Litterae Guiscardi Episcopi Matiscon. an. 1267. in 31.+
Sommation, Adjournement.+
Portitore praecepti, in leg. 7. Codic. Theod. de Execut. Compulsor. Exactor, Admonitor, Portitorve praecepti, Agens in rebus, etc.#
Admonitor defert.+
Acervare, in Gloss. Arabico-Lat. Hispani Ammontonar dicunt.#
laudimii, VVardae, Maritagii, relevii, etc.+
Prostrati, subacti, vilificati. Papias.#
Adnihilo, Sperno, Respuo; Spretus, Adnihilator.#
Annunciatio, Promulgatio: Annuntiare, promulgare, publicare: occurrit passim in Capit. Caroli Calvi.+
Addobbare. Charta Joannis Archiep. Capuae an. 1301.+
Adoperare, in Actis B. Thomassi Eremit. Camald. n. 40. Adhibere, uti, pro operari, efficere. Vetus Charta an. 1056. apud Ughellum tom. 1. part. 2.+
filii adoptivi, vel saltem filioli, patrinus vero patris spiritualis et adoptivi appellationem exinde retinebant: sed idem patrinus, in signum veluti adoptio.+
Puer ex adoptato natus, in Gloss. Isid.#
honorare et venerari sumitur.+
Ditimi enim (Aeditumi) et Sacerdotes, et Ministri, et aruspices, et adoratores, et divini optimi habundant. Vide ibi Jacob. Gothofredum.#
Applicare ad pectus, in Gloss. Isid. Gloss. Lat. Gr. Adpectora,
Apennis#
Pertinet. Galli dicunt Appartient. Innocentius de Casis literar. Medius fons ad ipsam adpertinet. Idem: Eidem fundo adpertinet.#
Procacitas, in Glossis Isidori.#
a plein. Vita S. Leodegarii: Ad plene in omnibus disciplinis politus.#
Applicare.#
Aprisio.#
Apprendre. Paulus PP. Epist. ad Pipinum Franc.+
Appretiare, Pretium rei cuipiam imponere.+
Primitus, primum, in Vita S. Winebaldi Abb. Heidenhem. n. 8. 12.#
Adpropiavi vobis pauca mittere, ut fidem vestram consummatam habeatis.+
Appropriare.#
Absque, in Capitularii. Caroli M. an. 802. cap. 9. apud V. Cl. Steph. Baluzium.#
Acquietare.#
Adhramire, Arramire, Cavere, promittere, obligare se coram judice rem quampiam se facturum; verbi gratiâ juraturum, testes adducturum, aut duello jus suum probaturum.#
Amener un cheval par les resnes.+
Responsales Responsalis, Responsum.#
Arripare. Gallis Arriver.+
de Rogneurs de monoyes dicimus.+
Adrumavit, Rumorem attulit.+
Evertere. Papias MS.#
assalire, Adoriri, invadere. Ugutio: Assalire, Aggredi, Invadere, Arripere. Gall Assaillir dicunt. Synodus Helenensis an. 1027 Vt nemo in
supradicto Comitatu, vel Episcopatu habitans assaliret aliquem suum inimicum ab hora Sabbati nona. etc. +
Saporare.#
Ascriptitii.#
Domestici familiae, agazones, pedissequi, lenones, in Gloss. Isidor. Gloss. Latin. Graec.
Irritator discipulorum.#
Assecurare.#
Adsella, sella quadriugis, in Glossis Isidori.#
Sella.#
Asservir, servitio obnoxium facere. Res adserviata, in Libertatib. Villae Bellijocian. 1274. i. servitio alicui obnoxia.#
dicitur qui assidet adgesta publica transscribenda. Ita Glossae MSS. Regiae ad Codicem Theodos.#
assimilare, effingere, similem facere. Papias: Repraesentat, Assimulat, Effingit, Figurat: Gloss. Lat.+
Faire semblant, Lex unic. Cod. Theod.+
arbor, cui incolumi aliud quod sustineat adiungitur. Papias.#
Assolare, Ad solum et terram deprimere: Assoula Occitanis Joan.+
pertinentiae, appendices. Charta Ludo vici Regis an. 853.+
statim, crebro occurrit in Chronico Windesemensi lib. 1. c. 1. 13. 17. 42. lib. 2. c. 31. 41. 42.#
Consuetudo, tributum, pensitatio. Ordericus Vitalis lib. 3. p. 461.+
Attaminare.#
Vt judicibus immodice saevientibus fraeni quaedam adtemperies adhibita videatur.#
Adtemptatio, sollicitatio, leg. 2. Cod. Theod. de Raptu vel matrim. sanct. leg 5.+
Tenda.#
Aterminer.+
Atondus. Charr. Hispanica aerae 1111. opud Yepez in Chron. Ordin. S. Benedicti tom. 6.+
impotionatus. Historia Mortis et Miraculorum S. Leonis IX. PP. n. 30. Qui adtoxicatus maleficiis mulieris, etc.#
Tam quod regio munere perceperat, et quam de diversis partibus per venditiones, donationes, cessiones, commutationes adtraxerat.+
Albani, nostris Aubaint, qui dimisso proprio domicilio, alio migrant, et alibi sedes sigunt: qui aliunde veniunt, Gloss. Lat.+
Adventio sancti Hermetis. Vide ibi Rosvveidum.#
Adventitius, Advena, qui aliunde venit.+
Averer: vox fori Aragonensis, de qua Michaël del Molino in Repertorio in v. Adveratio.#
Contraire: sed Boetius dicit Adversamini vitia i. respuite. Papias.#
Gandargium.#
juxta vel potios, in conspectu, e regione.+
vites in agro serere, plantare, in Tabul. S. Cyrici Nivern. n. 54. et alibi.#
Avisare, ex Gall. Advis, avis consilium: Italis Avisare, Gallis Adviser aviser, consulere, deliberare.+
vviere, superstitem esse,
Caput lini, in Breviloquo.#
Vulgariter, dictus bestiarum custes, apud Michaëlem del Molino in Repertorio Fororum v. Bestia.+
Vlcerare,
solidorum,
Adultrium. Charta an. 1217. apud Ughellum in Episcopis Veronensib.+
Aduno, congrego, glomero.+
Hamo crucis, ut draco, aduncatus a domino est, et capistro ligatus ut jumentum.#
Arrosoir.#
Advoatio. Vide Advocare.#
Advouër.+
Ecclesiarum, qui jura, bona, et facultates Ecclesiarum tuebantur: quibus id muneris conferebatur, ut essent, qui in publicis judiciis earum causas defenderent, et actoris vel rei partes agerent.+
Avolez, Advenae, uti etiam in eodem Aresto dicuntur, in Hist. Petuniensi pag. 116 qui aliunde venerunt, advolarunt.+
Retentio feudi per Advotum, in Rotroci Comitis Petticensis, an. 1136. apud Souchetum: Retenuë du fief par aveu,#
Duraclan, vertit.#
Edifier, usurpamus; vel docere, instruere.+
Artificium.#
Custos.+
Aegrimonia, Aegritudo.+
Autumnus,
Gemma, ab Aegypto, ubi invenitur. Ugutio.#
Tumidus, Inflatus, in Glossi, Isidori.#
Aenescia. Vide Ainescia.#
Moneta, in vet. Gloss. ut auctor est Jacobus Gotofred.+
Cacabus, Lebes, Aeneum, Aenulum, idem sunt. Jo. de Janua: Enulum, ab aes dicitur, id est, parvum aënum, seu caldarium. Vide Emola.#
de mensuris liquidorum: Vrnae 2 amphoram complent, quae sunt modia 3. quod in aridis dicitur Aephi. Ephi, in vet. Test.#
aeque aeternus. Sidonius lib. 8. Epist. 13. Pravidens se se per aeterna secula aequiterna supplicia passurum, pro aeque aeterna. Vide Aeviternus.#
aequalance, dixit Marculf.+
Aequidium autumnale, apud Miraeum in Dipl. Belg lib. 1. cap. 31.
Aequatio, in Gloss.+
Regis, quo nomine ac munere insignitus donationem factam Majori Monasterio a Roberto de Sabulio, (Sable) et uxore ann.+
Aequivocus, ejusdem nominis. Thomas Archid. in Hist. Salonitana c. 3 de S. Domnione: Quia aequinomius erat B. Domino Pontisici.#
Non, ut me ejus Sancti aequiparabilem faciam, etc.#
homonymus, in Vita Ludovici Puann.+
Navigare, in Gloss. Arabico. Lat.+
Hera, Supputatio, numerus, computus, scriptoribus mediae aetatis: nam veteres
annonae, quae aderatae in pretiis exhibentur, pretio taxantur, leg. 34. 35. 36. Cod. Theod. de Erogat. milit, annon. Vide Adaerare.#
Aria, Aeria, ex Gall. Aire, nidus accipitris.+
Nummularius, Aesculator. Vide Nummularius Nummularii.#
Estime. Ordericus Vitalis lib. 11. Haec nimirum consilio Baronum mariti sui relicto, aestimationem suam praeferebat.#
Aestimatio.+
Estiva, Aestivare.+
majoritatis, cum quis suae tutelae est.+
Aeternalis domus, Palatium Principis, in l. 5. Cod. Theod. de Locat. fundor. Aeternabilis urbs, Roma, in l. 3. eod. Cod. de Colat. donat.#
Qui in aevo durat, in Glossis Isidori.#
Fundus Afanticorum mole depressus, in leg. 4. Cod.+
Talpa, in breviloquo.#
Affaciato. Epistola Honorii III. PP. an. 1231.+
Savetiers. Charta an. 1144. apud Catellum lib. 2. Rerum Occitan. pag. 324.+
pennae, debilitatae, non densae, ex Gallico Affame, quomodo sunt fame confecti, quos Affamez dicimus.+
Adfatomia, adfatimus, affatimia, affatimire.+
Affactores, de quibus supra.+
imaginum adoratio, in Historia Milcella, et apud Anastasium, ubi Theophanes an. 10.+
Cessors of mulcts in Court leets: dicuntur, inquit Spelmannus, qui in Curia nuncupata Leta (interdum alibi) mulctas recognoscunt et moderantur, ad hoc electi et jurati.+
Pallium, quo in Curia affibulatus erit, Dispensatori dabitur, etc. Diffibulare, est fibulam dissolvere.+
Affictus dicitur census, qui datur ratione pradiorum.+
Commendati et Recommendati dicuntur in Constitut Siculis lib. 3. tit. 7. et 8.+
Affidare. Tabularium Vindocinense fol. 202.+
Forcipes rasoria, et affilatorias custos eorum acuat et praeparet.#
Adfiliatio
Firmare.#
Faire du feu. Italis Affocare, est accendere o metter fuoco.+
affulare, habet, leviter tangere, assentari, obedire, Nostris affoler, est leviter laedere, vulnerate:+
Renforcer.+
Foresta.#
Reditus, in Glossis Isidori, ubi reponit Wlcanius Apostrapha.+
fores, seu Leges ac Consuetudines receptas, facere, judicare: contra, Desaforare, foris, id est. Legibus contraria facere.+
Francos, id est, liberos et immunes reddere: Affrancare Italis, Gall. Affranchir.+
Quatuor stolas, 8. manipulos. 5. albas et unam de affresina. Expressit Gall. Orfrais, aurifrigium.#
Justice of peace pag. 37.+
Afferus
Fugare. Joann. Brompton. Offa eodem anno eum affugavit.#
affocagium
Vasculum, Ugutioni.#
Labefactare, Papiae: at Joanni de Janua est, Valde, vel juxta, aliquid suspendere, vel concutere.#
Desaforare.#
In Monasterio B. Martini fecit canistra exafoci duo ex argento purissimo pensantes libr.4. Sed legendum exafoti: intelligit enim canistra
de dehors. Joannes de Janua: Aforis, Adverbium loci, penult. correpta, significat de loco, et in loco.+
Pisces, aut afras, aut pipiones, accipiant. Ubi Glossae MSS. Afras, aves esse ajunt.#
Negotiator, Ugutioni. Vide Syrus.#
Afrones et bruti mortem nec usque secuti.#
Sed cuprum adustum sie cerussa, quam nostri Afrugum vocant. Ubi Pithoeus monet in MSS. legi Afrugum et Affrugum.#
Dumetum, in Breviloquo.#
Agagula, Agula. Glossae Isidori: Aggagola, lenocinator, pantomimus. Infra: Agagula, lenocinator.+
Figura quasi agens imaginem alterius uti nugatur Franciscus de Sacraquercu, ex alio forte.+
Agapetes, Papiae, Lenocinator, et qui cum foeminis illicite conversatur procacius clericus.+
Suspirium, vel anxietas. Breviloq. an aegritudo?#
Minister, officialis, in Glossis Isid. Gloss. Lat. Gr. Agaso,
Ut perspicue intelligere daret, quam suavibus anima illa in coelo frueretur melodiarum cantibus, cujus in terra defuncto corpori animata materia agaulizaret sonus.#
Agaunum enim accola, interpretatione Gallici sermonis, saxum dicunt, et est in Historia S. Mauricii, isthic cum Thebaea legione interfecti.+
Rusticus, qui agrum colit, Ugutioni. Vide Agrarius.#
Agere Missas dicerent, ut infra observamus; nam Missa generatim primitus quodvis officium erat.+
Familiaris, seu famulus domesticus.+
Agencement, Estorance: in Consuetud.+
Acram vocant.+
Agerientia, idem quod Aisantia, de qua voce infra agimus.+
Adgaudere, apud Petrum Venerab. Epist. 16.#
Aggestum.+
Explicare, in Glossis Isidori.#
Glandolae, in Glossis Isidori.#
Occlata.#
Poloni et Sclavi, quos praeda delectabat, aggregario milite muniti, etc. Videtur legendum, ac gregario.#
Ipse vero Albericus dedit modo dicta Ecclesiae duas piscaturas aggustationum, quae sunt in Laionio, quas habebat de beneficio Canonicorum nostrorum.+
Agiama, dicuntur quaedam loca in navibus, quae per artationem remorum veniunt, vel dicuntur foramina, per quae hortator remos accedit.#
Insolutus, Inultus sine compensatione, talis et tam sceleratus, ut ob hujus interfectionem pretium, quod VVeregildum vocant, non exigatur. Leges Alvredi cap. 6.+
Mare Cycladum, Aethico, corrupte pro Aegaopelagus, ex quo Archipelagus
Yepez in Chron. Ord. S. Benedicti tom. 5. p. 424.+
Adgistare, Agistator, Agistamentum, voces Scriptoribus Anglicis sat frequentes, a Gallico Giste. Est autem Agistare, animalia seu pecora in silvam immittere, quo ibi jaceant, et pascant, certa anni tempestate, in designatis ab Agistatoribus locis: Galli Gister dicunt.+
qui agitandi munus exercent. in leg. 3. Cod.+
Aquimanile.#
Yepez in Chronico Ord. S. Benedicti tom. 3. Pro Ecclesia parrochitana, vocabulo S. Mametis, territorio Melgare, super agmen vocitate Cea, quae fuerat diruta ab Ismaelitico hoste, etc. ubi scrib amnem, vel flumen.+
Equi, in leg. 18. D. de Muneribus et onerib.+
Agnitio, Liberi. Lex Wisigoth. lib. 10. tit. 1. §. 17.+
Panni Ex Gall. Peaux' d' agneaux.+
Agnile.#
Agnatio.#
Agnitio. Vita S. Fidoli: Cujus rei agnitudine moestus, etc.#
agnomen, dixit Apule ejus in Apologia.#
Castus, ex Graec.
Particus, negotiator, qui per partes vendit, qui Institor et Agomanus dicitur, quod in diversa manus agat.#
Alacritas, vel vigor, in Glossis Arabico. Lat. ex Graec.
Agonista, bellator.+
Acra.#
pro agro accipitur: unde Anianus in expositione supra Matthaeum: Qui agrum aut agranum suscipiat. Ita Ugutio.#
Sive ad vigilias, vel Agrarias faciendas, sive ad opus aliquod, vel ad cursionem campi exeunt milites, etc..+
agrarias, id est, excubias et vigilias exercerent.+
Agrerium, tributum, seu vectigal, quod ex agris penditur, quod in quibusdam Galliae provinciis Agrier dicitur, in aliis, Champart, terrage.+
Rusticus, qui colit agrum.. 38.+
Agrement.+
Verjus, uti vertit vetus Gallicus Interpres Petri de Crescentiis lib. 4. cap. 24. ex Italico Agresto, quasi Aigret, acidulus.+
Agricolans, Agricola, apud Walbertum lib. 1. de miracul. S. Rictrudis cap. 2.#
Vendidit etiam -- dimidium bonarium prati, et dimidium agricolae, 10. modios avena, etc. Vide Colonus, Rusticus Agricolanus, agricultor.+
In vinea, quam agricolit Prior de Puisols, etc.#
Grifes enim dicimus ungues avium.+
Agripennus. Vide Arapennis.#
Agala, Moneta, in Glossis Arabico-Lat. Legendum forte Agalma. Vide in hac voce, et in Agagula.#
Aguglia.+
Canis argutarius,#
Aguzzare, in cuspidem acuere. Constitur. Neapol. lib. 2. tit. 37. §. 1. Campiones habeant clavas aequales, non spinosas, non cum agusonibus.#
Agilolfungi.#
Chunna.#
Aicis. In Tabulario Ecclesiae S. Juliani Brivatensis passim occurrunt haec verba: In Aice Brivatense, Ambronense, Nonatense, Cantillanico, Montanico Riomense. etc.+
Aide. Edictum Rotharis Regis Longob, tit. 109. §. 1.+
Si verbum non direxerit, ut ailata sit. Ubi quidam aplata restituunt. Vide in hac voce.#
Aenescia, Enecea, Eyneia, pars haereditatis, quae ad primogenitum aetatis privilegio pertinet.+
avia, ex Gall. aicule. Occurrit in Tabul. Absiensi fol. 22.#
Chlamydes vel cappas perforaverunt, quas vocant Aiot.#
Airalis. Vide Area.#
Heribannum
Heron. Vide Fridericum lib. 1. de Venat. cap. 4. 20. 21.#
Aisance, commoditas.
aiude, eâdem notione.#
Agius.#
Acton, Sagum militare, quod alias Gambezonem vocabant; ex Gallico Hoqueton, aut Hauqueton; seu potius ex Cambrico-Britannico, Actvvm, lorica dupla, duplodes, apud Boxhornium.+
Celia.#
Ailes de l'Eglise, dicimus.+
Laetitia, in Glossis Isidori, apud Papiam, et Joannem de Janua. Gallis Alegresse.#
Alavandinae. Anastasius Bibl. in S. Silv. Fecit angelos 4. ex argento --- cum gemmis Alavandinis in oculos.
Alamanni utebantur.+
Alano, Nebrissensi Molossus.#
Alapam dare, et aurem torquere in testimonium, in Legibus Ripuar. tit. 60. §. 1.+
hasta vehemens, triangulum ferreum habens. Vide Phalarica.#
Venator, dictus quasi venabulator, a venatione scilicet, quod bestias perimat.+
Manualia.#
galerita, sive cassita avis, ut Plinius lib. 11. cap. 38.+
Allodium.#
Alpha+
Firma.#
Albaranum.#
Alabastarius, de quo supra, Gall. Arbalestrier, apud Henricum Knightonum ann. 1339. et 1340.+
Albienses, si S. Antoninum et Wesembecium audimus, ab Albiensi civitate ita nuncupati.+
Albanus.#
Albanus
Advenae, Alienigenae, Adventitii; qui videlicet ex dominorum suorum praediis, vel dominiis, in aliorum dominorum praedia vel dominia veniunt, et in iis sedes suas figunt.+
digitorum, Extremitates ossium, quae junguntur cum digitis, et apparent, cum distringunt manus in dorso manus.+
Albala, Albara et Albaraio, apud Raimundum Montanerium in Chron.+
Albereta, Albareda, Albares, Arboretum, locus arboribus, quas perinde Itali Alberi vocant, consitus.#
Albanus Albani, Extraneus, in Foris Aragon. ut testatur Michaël del Molino in Repertorio. ex Hispan.+
Albara et Albaran.+
Alvarium, apud Innocentium Agrimensorem de Casis literarum, videtur esse alveus fluvii, vel fossa.#
Coreorum, seu coriorum, qui coria dealbant, in Fleta lib. 2. cap. 52. §. 35. iidem videntur qui Pelliparii.#
Alba.#
Gemmae, Anastasius in Benedicto III. PP.+
Alveolus.#
Albergium, Albergaria, etc. Vide Heribergum
Halsbergum.#
caeli, apud S. Augustinum in Soliloquiis lib. 1. cap. 13.+
Genus scuti, quia album. Ugutio.#
Albero.+
Alguexi.#
Albianus.#
Albarii, Tectores, qui parietes tectoriis, seu incrustationibus, inducunt.+
Albiditas, albedo in Breviloquo.#
Alvus et albus, pro ventre, et hic albo, indeclinabile, id est, liber, in quo nomina Sanctorum scribuntur: unde Albiolus dicitur.+
furfuris, apud Apuleium de Virtutib. herbar. c. 20. §. 2. furfures ipsi, et squammulae furfuraceae albicantes.#
Albus. Ugutio: Albo indeclinab. est liber, in quo nomina Sanctorum scribuntur. Chronicon Centulense Hariulfi lib. 4. c. 17.+
Albor, color albus. Ita legit in Levitico c. 13.+
Arcus de Alborio. Gall Arc de aubour.+
Alba.#
Splendoris alburni radium--producens. Vox Latinis haud ignota.#
Alcheria.#
Alcabala, Tributum, pensitatio: vox Hispanica, ab Arabibus hausta.+
Repez in Chronico Ordinis S. Benedictitom. 5. pag. 424.+
Alqueria, Alquaria, Villa paucarum domorum, quam nostri vulgo Hameau vocant.+
Chimia.#
dicitur instrumentum lucernarum visibus aptum. Ugutio.#
Aldea, Vicus paganus, pagus, nostris Hameau.+
Usque ad miserrimam aldeolam finis illius partis regni.#
qui adhuc servit patrono.+
Insuper etiam aleas domni Odonis Paraphonistae mihi dederunt.#
Meretrix gratia quaestus. Ugutio.#
bona, quibus alimur. Alibre, Alimentum. Breviloq. Alimen, i. Alimentum. Alibum, i. nutrimentum.#
Vas distillatorium, in quo fit aqua rosea.+
Lanarios, seu Laniers appellant. Vide in Putura.#
Omnis Alepiman de tota soca de Hecham debet singulis annis 1. denarium de chevagio, et operabitur per 3. dies in autumno, exceptis illis, qui ab hac servitute liberi sunt.+
Allers, doctus, quasi alienus ab arte, per contrarium. Ugutio, Joann. de Janua.#
Alimonium, alimentum, nutrimentum,
Alevoso, Proditor, traditor: Aleve, proditio.+
Alfanex. Charta Hispanica aerae 1016.+
de Alfardis.
Alfetna+
Alferazes seu signiferi, in Charta Gregorii X. PP. ann 1275.+ Alferena,Vexillum Alferi.
Procedit quoque ex parte cerebri, et descendit per os colli in omne alfetar, qui sunt nodi spinae, etc.+
Alfechna.#
Yepez in Chron.+
Fundacus
Argalia, Instrumentum, quo liquores in vesicam mittuntur. Matth. Silvaticus.#
Tardus ad Vranici scandes algammata caeli.#
Halgardum.#
Dolor algidus, ab Algeo dicitur, quia facit algere. Joann. de Janua.
Alguarismo.+
Algozyr. Occurrit in Curia generali Catalaniae Cervariae celebrata sub Petro III. Rege Arag. anno 1359. Idem qui Alguazilus, vel Alguazirus, Justitiarii dignitas apud Arabes. Alguacellus+
Albexis. Charta Ferdinandi I. Regis Hispaniae aerae 1101. apud Yepez in Chronico Ord. S. Bened. tom. 6.+
Alfechna.#
Alcama, Hispanis, est Synagoga Judaeorum, Concilium, coïtio, etc.+
Alebra.#
Allicula. Papias: Allicula, signum vestis, genus vestis. Fragmentum Petronii: Barbarus ingens fasciis cruralib. alligatus, et alicula subornatus polymita, etc.#
morbus, in bobus, ita dictus, inquit Vegetius lib. 3. Artis veterin. cap. 23. quod animalibus eripit sensus.#
Aubains, Albani.+ Alienes dicuntur Leguleis Anglis vernaculis, ii, quorum patres, atque adeo ipsi alieni extra regni metas nati, in regnum veniunt commorandi gratia.
Qui hoc monimentum vendere aut alienigenare voluerit, dabit aerario Populi Romani, etc.+
Alienare, Eximere. Lex 4. Cod. Theod. de Collatione donat.+
Allegoria, alieniloquium, vel potius inventio.#
Alier. Charta Henrici Comitis Trecensis an. 1165. in Tabul.+
Calices poculorum. Papias.#
Columba-–secans aëra pennis, super corpus Martyris aligerans sedit.#
Alimentum: Gregorius Turon. in vita S. Aridii pag. 215. Artemius-–-opportune suggessit, ut alimonia Fratribus parari deberet.#
Incorruptum quid, ut unguentum. Ita Papias MS. Editus habet alivia.#
Halimot
Scyphus parvus, habens parvum foramen ad modum vitri gutturati, et dicitur quasi alens infantes, Breviloq.#
Aliorumnae. Vide Alyrumnae.#
Cultellus sutoris. Breviloq.#
Harmiscara.#
Humectare, in Glossis Isidori.#
Meretrix, quae a scurris nutritur. Breviloq.#
Aliter agere, male, perverse, indecore.+
Alinus, dicitur agger juxta aquam. Breviloq.#
Acla.#
Calices tibi allassontes versicolores transmisi. Vide ibi Salmasium.#
Adlaterare.#
Halec, pisciculus ad salsamenta idoneus, vel liquamen ex piscibus. Papias. Gloss. Gr. Lat. Allec, Allex.#
Allectores,
alligare+
Ligam trahere: Italis Allegare, far lega.+
Adlegiare.#
Laudate eum, significat: unde Amalario lib. 4. cap. 48.+
Corrigiae fraenorum. Papias.#
Levee.+
Alleger. Charta Guidonis Comit. Pontivi, apud Hariulfum lib. 4. cap. 22.+
Alegium.#
Allium, et Alleatus pro Alliatus, allio conditus, occurrit apud Will. Thorn.#
dicuntur, qui descripti sunt in libro civium, vel Comitatus alicujus civitatis. Breviloq.#
Alicula.#
Alligatus, Foederatus, apud Falcon. Beneventanum pag. 261. 281. 288. Vide Allegare, Adlegiare.#
Gallus, in Gloss. Isidor. quasi ad Ligerim habitans, inquit Wlcanius.#
Cementarius. Breviloq.#
Instrumentum acuendi cultellos, et est lapis rotundus, cum quo, vel in quo faber purgat instrumenta, ut sint acuta.+
Allouër. Bracton. lib. 3. tit. de Corona cap. 2.+
Alloquatus, Procurator, qui pro alio agit, spondet, qui ad id locatus, vel allocatus est, ut vicarii vicem agat.+
Laudamento, seu Laudimio, Gallis Lots et ventes.+
Allogus, nota, quae in libris adhibetur ad mendas.#
Alopecia, ex Graec.
Allugo, Uligo, et Uliginosus, restituit Somnerus.#
Allex, pollex in pede.+
Almarium, pro Armarium; Gall. Aumaire. Armaire, in Consuetud. Normanniae. Chronicon Moguntinum: Purpuram optimam de almaria tollens, sibi fecit vestes.+
locus amoenus, qui frequenter illustratur.#
Duces progenie; sed ditior almitate.+
Pulcritudo, Almities,
Almugavares
Almoneda, nostris Encant. Occurrit non semel in Foris et Observantiis Regni Arag. l. 4. tit. de Emptione, etc. §. 7. et alibi.#
Eleemosynaria
Almoqueire faciant mihi servitium manno. et inter vos non sit ulla manana.#
Amoravisii
panes ponderare et vinum mensurare, ut est in Observantiis Regni Aragon. lib. 7.+
Almucia, Aumucia, Amiculum, seu amictus, quo Canonici caput humerosque tegebant.+Almucella, Parvulla almucia
Modius, medimnum. Fori Leirenae: Mellitor det per annum unum almude de melle, et unam libram de cera. Vide tom. 3. Monarch. Lusitan. pag. 282.#
Almogavares, Milites Hispani, ob animi generositatem celebres: quos quidam ab Avaribus seu Hunnis, qui primitus Hispanias et Gallias insederunt; alii, quod ex Arabibus et Sarracenis Hispanis genus ducebant, sic appellatos volunt.+
Pius dicitur, in Chronico S. Vincentii de Wlturno pag. 694.+
Aulnaye, in Consuet. Aurelian. art. 152.+
Lignum, i. vernum, in Gloss. Isid. sed legendum videtur vervum, aut veru.#
Alodus, Alodium, Alaudum, etc. voces unius ejusdemque originis ac notionis, quae varie in veteribus Tabulis et apud Scriptores exarantur: ac Alodis quidem fere semper in Legibus, Capitularibus et
Alodus, in Charta apud Beslium in Comitibus Pictav. pag. 239.+
Convivium sine sermone, quia antiqui silenter prandebant.+
Infans, vel alogos. mutus, sonat, altera infans.#
Eschaloigne, Eschalotes. Fleta lib. 2. cap. 12. §. 4.+
Alparga, in Constitut. Teresianarum cap. 8. Vide Abarca.#
Alpes,
Alba.#
Farius equus.#
le Fol, vocant, Itali Alfino. Alanus in Parabolis:#
Alcheria.#
Alquitran, Hispanis.+
Alsaccia.+
levantar.+
Hauberc.#
Fictilia, vel samia, etc.+
Alodos+
Sax. Aelfrici: Altanus, Vodanum, seu Mercurium sonat. Vide Vodan
Lignum fructiferum, de cossa viride, vel altanum. etc.#
Altariste, in Statutis Metensib. tit. 1. art. 126.#
Alteragium, Altelagium, Obventio altaris. Charta Oliverii Episcopi Lincolniensis tom. 2. Monastici Anglic. pag. 881.+
Altarista, Vicarius Ecclesiae, qui altari deservit, cui assignari solent emolumenta, quae Presbyteris et Curionibus proveniunt ratione altaris.+
basse, Supremo jure, Souverainement.+
alius, apud Tertullian. de Cultu femin. c. 2. et in leg. 2. Cod. Theod. de Pistoribus.#
dicitur lucernarum usibus aptum. Papias.#
Vicissitudo, Joanni de Janua. Ebrardus Betun. c. 12.#
consequentia, alternitas.+
Altriplex.#
Clamare, in Gloss. Arabico-Lat.#
quo metiuntur altitudines: quoddam instrumentum est. Papias.#
Lo casal de Putance altreavit se Comiti Petro, sicut alii Milites de Baregia.#
Altercari, apud Tbvvroczium in Stephano Rege Hungar. cap. 26.#
Alterplex, duplex. Ugutio: Altriplex, animo duplex. Papias: Duplex, dolosus. Gloss. Isidori: Altriplicem, duplicem, dolosum. Ita enim legendum pro artiplicem. Vide Festum. Gerardus Abbas Silvae-Majoris in S. Adalardo cap. 5.+
Pradisterium.#
Alvea. Pars sellae equestris. Silvester Giraldus lib. 1. Itiner. Cambriae c. 4.+
Albaverae.#
Yepez in Chronico Ord. S. Benedicti tom. 5. pag. 469.+
Alvarilus, Judex apud Saracenos Hispanos. Charta Alphonsi VIII. Regis Castellae, aerae 1213. apud Anton. de Yepez tom. 7.+
Alva.#
Albeolus. Ordericus Vitalis lib. 1. pag. 371.+
Alveolum, Vas, in quod lavatorii aqua effunditur. Glossae MSS. Capistrum, vas, quod dicitur alveolum. Gallis Auge. Liber Ordinis S. Victoris Parisiensis MS. cap. 12. Albiolum+
Alyptina, sculpta, depicta. Alyptes, sculptor, vel plagarius.#
Necromantia, Helliruna. Jornandes de Rebus Geticis cap. 24.+
Rhabdoforos, seu mastigophoros ab Elaeis
Strix, gis, nocturna avis, de sono vocis dicta, quando enim clamat, stridet.+
Amula. Papias: Amae, vasa sunt, in quibus sacra oblatio continetur, ut vinum. Hama, majus dolium vinarium, in Hist. Trevirensi pag. 22.
Petivit, ut per precariam ei praestare deberemus, quod --- ita fecimus in ea ratione, ut per annis singulis censum
exinde solvat 15.+
Ordinant super se Regem Alaricum, cui erat post Amalos secunda nobilitas. Infra: Quis namque de Amalo dubitaret, si vacasset eligere? Sub finem: Huc usque Getarum origo, ac Amalorum nobilitas.+
qui et canicula recensetur ab Isidoro lib. 20. c. 15. inter rustica instrumenta.#
Amamentum, amasurus, omnia idem, id est, amatio.#
Cloaca, cubiculus, tubiculus. Hinc nostrum Mare, pro palude. Vide Mare.#
Amandier, in Capitularide Villis c. 70.#
Amaneo,
Vicarius non amajorabit, nec minorabit placita Montispessulani.#
Amarum facere, vel fatigare, Joanni de Janua: Italis, Amaricciare. Lucifer Calaritanus de Regib. apostat. Quia amaricaverunt me ipsi. Gregorius Magn. lib. 12.+
Amaritia, Amaritudo, Acrimonium.#
Locus amarus, Aridus, ingratus, macer. Siculus Flaccus de Condit. agror. Si quid amari et incerti soli est, id assignatione non datur. Columella lib. 2. cap. 2.+
mansus, in quo extructa sunt aedisicia, mansiones, Gall. Maisons. Charta Willelmi D. de Montepessulano, ann. 1103.+
Amare cupio, in Gloss. Isidor.#
amasii dixit Prudentius lib. Peristeph. hym. 14. v. 182.#
Massaritia.#
Amathistus, Lapis pretiosus, in Charta Heccardi Comitis Augustodunensis apud Perard. in Tabulis Burgundicis p. 26.+
Philtra, apud Ammianum lib. 29. et Ruffinum in vers. Eusebii lib. 4. c. 7.#
charta. Charta vetus in vita Aldrici Episcopi Cenoman. num. 69.+
ambages, Difficultates, calamitates. Glossae Gr. Lat. Amfractus, circuitus, ambago. Isidorus Pacensis Episcopus aera 772.+
Circulosus. Glossae MSS.#
Ambare, ambra, vulgo, Ambre: stercus piscis. Lexicon Ambra, species valde cara, et dicitur ab ambrosia. Historia Translat. S. Sebastiani cap. 15. n. 74.+
Qui prend a droite et a gauche. Bracton. lib. 3. tit. de Corona cap. 1.+
Ambifariam, Bifarie. Ugutio: Ambifariam, discretim, id est, ex ambabus partibus. Utitur Apulejus in Apologia: Ambifarie dixit, etc Claudianus Mamertus lib. 1. de Statu animae cap. 2.+
Ambigena non generant, teste Hippocrate, etc.#
Loca flexuosa, anfracta, in Gloss. Lat. MS. Regio Cod. 1013. et apud Papiam. Vide Ambago.#
Circulosus, ambagibus plenus: forte Ambagiosus.#
ille triangulus, qui hebetem angulum habet, Ugutioni: vox hibrida.#
Bilinguis, qui nunc hoc, nunc illud affirmat, unde Ambiloquium, talis locutio. Ugutio et Joan. de Janua.#
Ambitio, Ugutioni.#
Posueruntque eum super lectum suum, plenum aromatibus et unguentis meretriciis, quae erant pigmentariorum arte confecta, et combusserunt super eum ambitione magna.+
aux environs. Ethelvverdus lib. 4. c. 3. In eodem anno, post Pascha, in ambitu letanias, cometa apparuit.#
Ambitus, dixit Apulejus in Asclepio.#
Ambivertibilique vultu oculos convertit.#
Anabolagium
Pugillus, pugnus, in Gloss. Arabico-Lat.#
Ambrum, Amber, Anglo-Saxonibus, vasis vinarii genus, vel mensura: ex Latino amphora, ut videtur, deducto vocabulo. Leges Inae Regis Westsax. tit. 74. apud Brompton. 12.+
Ambro, devorator, consumptor, patrimoniorum decoctor, luxuriosus, profusus.+
Hymni Ambrosiani.#
Tolutarius Senecae, Gradarius Lucilio, Asturco Plinio dicitur, cui mollis alterno crurum explicatu glomeratio est: nostris Haquenee, cheval d'amble, Hispanis, Cavallo amblador.+
Locus aptus ad ambulandum, Joanni de Janua. Est etiam pedatura murorum, seu moenium,
Cursor, qui causâ festinationis legatur. Joann. de Janua.#
Malcus, in Glossis Isidori.#
Venter, in Gloss. Isid. Ugutio: Ambutilla (sic in MS.) Venter, qui ambabus partibus cilletur, id est, movetur per os et anum.#
Amen, i. Vere vel fideliter, sive aeternaliter. Item idem est quod: Fiat. Item idem est quod Veritas. Graecismus:#
Amendola, Italis, nostris Amende, vel Amande. Anastasius in Benedicto III. pag. 206.+
Salire est proprie, quod vulgo dicitur Amentare, et pertinet ad animalia irrationabilia.+
Amerciamentum, voces fori Anglici et Scotici.+
Amir.#
Enfrainte, i. banni fractura, infractura. Charta Thomae de Roya an. 1138.+
Ubi candela est --- nixum vero ex stippa amianti.+
Amicabilis. Gloss. Gr. Lat.+
Amicari, ab amico dicitur, et amicitia et amicabilis, vel amicalis, id est, amicitiae aptus. Will. Brito lib. 1.+
leno, vel qui amicas, seu meretrices aliis porrigit.#
Almucia.#
Amicabiliter, amiciter.#
Tenere in amicitiam praedium quodvis dicebatur, qui ultro, et ex mera benevolentia sibi concessum, et ad libitum tradentis utendum profitebatur. Tabularium Vindocinense Thuani char. 73.+
Amictus, opertorium, Lineae, vel amictoria, linteamen amictorium, in Lege 48.+
et Comites, qui scilicet in eorum comitatu, et in deliciis erant, quorum etiam opera in rebus gerendis utebantur.+
lapis, est vocatus, quia ubi positus est, Miliarium ostendit viantibus, ab, a, et, miliarium, quia miliario aptantur. Ita Ugutio et Joan. de Janua.#
Amir Gazis, apud Ordericum lib. 10.+
Admissarius.#
Vas parvissimum, Papiae.#
Amisitis, quibusdam dicitur Furcula retis, vel hami: Ugutioni vero est lignum bifurcatum, per quod venatores expandunt retia ad capiendas feras.+
Amitae, in Legib. Luithprandi Regis Longob. tit. 114. §. 2.#
Mantum.#
Enamelatus.#
commiscere, Ammistio, pro commistio, occurrit non semel apud S. Fulgentium in Epist. 1.+
vitis, quasi Adminiculum, paxillus, pedamentum, palus, cui vitis innititur. Lex Longob. lib. 1. tit. 25. §. 34.+
Quaelibet villa circa amnem sita. Joan. de Janua. Veteres Glossae:
Amodo,
Xenium, in Glossis Arabico-Lat. forte Xestium,
Almugavari.#
Deinde venimus --- in civitatem Caesaream, in qua ador avimus pro vener atione Amolam, et canestellum sanctae Mariae.+
Omologare, non semel in Charta anni 1345.#
Flos farinae tenuis, dictum quasi a mola gestum. Papias.#
Amund.#
Calamus mensurae, Ugutioni.#
Pain d'amonition. Chronicon Novalicense lib. 1. cap. 31.+
Amores canere, Amatorias cantiones (uti vocantur a S. Hieronymo Epist. 17.) cantare. Commodianus Instr. 34.#
Catti, Martures, Martres, vel mures Pontici, qui apud Amoravios in Africa nascuntur, de quibus Alderisius in Geographia Nubiensi pag. 9.+
Plenus amore Joanni de Janua, Italis Amoroso, Gallis Amoureux.#
Amorete. Charta Ferdinandi I. Regis Hispan. aerae 1101. apud Anton. de Yepez in Chron. Ord. S. Benedicti tom. 7.+
Scyphus, ampa. Ampa dicitur quasi anopansa.#
Amparar: Occitanis, Empara. Guillelmus de Podio-Laurentii in Chr. cap. 27.
Amphiballus, idem quod Amphimallus: neque enim ab
Circumsepire, in Hymno quodam Ecclesiastico, laudato a Goldasto tom. 1. Rerum Aleman. pag. 216. vox hibrida.#
Amphitheatrum. Occurrit in Vita S. Potiti Martyr. ex MS. Velseri c. 4. Et impletus est Amphitheater populo.#
Ambra.#
Applare.#
Magnifier. Anaslasius Bibl. in Paschali I. Fap. Fecit oratorium B. Zenonis Christi Martyris, ubi est sanctissimum ejus corpus ponens musino amplianter ornavit.#
Qui res ejusdem sedis Ecclesiae amplioravit. Utitur praeterca cap. 113.#
Ampulla est vas amplum, sive olla ampla: vel dicitur proprie vas amplum, quod datur ad altare, in quo servatur vinum vel aqua.+
Ambulacium.#
Ama.#
Amond, Aamund, Liber a tutela, vel custodia; sui juris, a mundio liber. Vide in Mundius. Lex Longobard. lib. 2. tit. 12. §. 6.+
Vel, Aut, usurpasse non semel Scriptores, observarunt.+
Anabala, VVimple, seu Guinple, videtur efferre.+
Ascensum significat.+
Amictorium lineum feminarum, quo humeri operiuntur, quod Graeci et Latini sindonem vocant. Anabolagium, idem quod Anaboladium, vestis Pontificalis.
Nacara.#
cujusmodi vitae auctor fuit Paulus, illustrator Antonius, princeps Joannes Baptista, ut ait S. Hieronymus Epist. 22.+
Pari modo vasa dono argentea anacleta pensantia libras 8. Vide Cataclita
Anax.#
et homine, a qui se anafragaret suo adextrado, quamvis habeat alium, sed eat excusatum usque ad capitulum anni, etc.#
Hanapus.#
Anagrip. Lex Longob. lib. 1. tit. 31. §. 1.+
Analogium ab sursum, et Legium, pulpitum: unde Analogium, quia ibi supra legitur. Idem: Pulpetum a publico dicitur, Analogium, Lectrum. Legitorium, quia ibi publice legunt, ut possint conspici a populo.+
Anapus. Vide Hanapus.#
Aneta.#
Anathe, Formula 136. ex Lindenbrogianis: Me gravis necessitas et anatas pessime oppresserunt. Papias: Anathe, sollicitudine, curae.+
de Faraone, Aegyptiae, apud Fridericum II. lib. 1. de Venat. c. 23.+
Anaticula, Cardo, qui in foribus circumvertitur. Gloss. S. Benedicti cap. de Habitatione: Anaticla, orior, converto: inde Cardines coeli appellantur. Formulae solennes Lindenbr.
Pullus anatis, Joan. de Janua.#
Mendosus, id est, anavus, etc.#
Ancha, Ancus, Coxendix, ex Italico Anca et Gallico Anche. Anca. in Processu de vita et miracul. S. Thomae Aquin. n. 64.+
Anchorago, Piscis species; Salmo, quibusdam. Chronicon Abbatiae S. Trudonis lib. 13.+
ubi aliqua res omnino est.+
Anchoragium, Tributum, quod pro facultate figendi in portu anchoram conceditur: quomodo Droit d'ancrage appellatur apud Guilleterium in Athenis hodiernis pag. 116.+
Anchoriare, Anchoras figere, ligare, firmare, Joanni de Janua: Galli Ancrer dicunt. Henric. de Knygthon: Et anchoriaverunt in mari alto plusquam uno milliare a terra. Idem: Et in crastino anchoraverunt cum tota classe.#
Sistere. Scriptor vitae MS. S. Gaugerici Episcopi Camerac. in Epist. ad Gerardum Episc. Has itaque sirtes ambiguitatis ductum tuis nutibus consilium anchorabo.#
quod celeritate sui anchoris et instrumentis reliquis navium vehendis sit apta, ut est apud Isidorum lib. 19. cap. 1. et Ugutionem. Glossae Isid. Angromagus, Anquiromagus, Anguiromagus+
Andecingae
Anceps est. Gloss. Lat. Gr. Ancipit, Ancipites, Ancipiti,
uncinus, seu uncus, occurrit non semel in Miracul. B. Simonis Tudertinin. 26.#
laena. Epistola Bonifacii PP. ad Edvvinum Regem Angl. apud Bedam lib. 2. Hist. Angl. c. 10.+
Andecabeo.#
Instrumentum ferreum forte, in Glossis Isidori.#
Rota hauritoria, vel sentina, et dicitur ab anclo, as, inquit Joannes de Janua, cui Anclaere, est furari, vel haurire. Ugutio MS. habet Anclia.#
Incantatores, vel *noncii, Ugutioni MS. ubi forte legendum Cocliones. Vide Caucularii
Ancrea, vallis. Gloss. Lat. Gr. Ancrae, Anorea.+
Ancrima est funis navis, qui ad malum antenna religatur. Unde Anianus: Atque ancrima regat stabilem fortissima cursum.#
Succuba, in Glossis Isid. Joan. de Janua ex Papia: Ancuba, succuba, subintroducta, ab am, quod est circum, et cubo, as.#
Ministerialis domus Regiae, in Glossis Isidori. Salmasius ad Hist. Aug. p. 225. ex Gr. Cauculus
Andamia Charta Beremundi II. Regis, aerae 1035.+
Anclabeo. Gloss. Isidori: Anclabeo vel Auriclabeo, i. Lex Longobardorum.+
Ancinga, Accingia, Modus agri. Lex Bajvvar. tit. 1. cap. 14. Anzinga+
Andela, Andeins. Vide Andena.#
Andelago, Andilago, Andalagus, Anlagus.+
Stipes ut andena sustentet deperit ardens. Anderia+
Andain, tantum spatii, quantum quis divaricatis cruribus dimetiatur, ab Andare. Italico, ire. Liber Prioratus Dunstapl. cap. 5.+
Andigavum, Andigaver, Arigare, Arigavum, voces ejusdem originis, Longobardicae scilicet; sed diversae notionis.+
Andare.#
Andoctemitus. Pacti Legis Saliae titulus 54.+
Androchiarium. Fleta lib. 2. c. 87.+
andros Graece, quod est aries Latine. Ita interpres Joan. de Gallandia in Synonymis:+
Andron, Compitum, locus publicus, ubi viri invicem confabulantur, Galeries.
Annegare, Mall. Noyer, Submergere, demergi. Lex Alaman. tit. 83. §. 3.+
Anagriph.#
Pugna, et dicicur ab anelus. Joannes de Janua.#
Aneta, avis quaedam aquatica: Anetarius, masculus istius avis. Aliud Gloss. Aneta, avis aquatica. Aneta, Ened. Nostris Anete, Italis Anitra: Anasfemina. Lex Salica tit. 7. §. 5.+
Accipiter qui anates mordet, in Lege Bajvvar. tit. 20. cap. ubi Editio Heroldic. 28. Anotapuch, praefert. Vide Acceptor.#
Amphimallus.#
Gargathingi.#
equus deterior, qui in hoste utilis non est, in Lege Bajvvar. tit. 13. c. 10. §. 3.+
parangariae alioversum: in lege 7.+
Equicinium, et officina, ubi equi sufferrantur, in Wichbild Magdeburg. art. 125.+
Angelus, nuntius, gandium. Martianus Capella lib. 2.+
vestis, Habitus Monachicus.+
armiger. Gloss. Isid. Anger, spatharius, qui angit, i stringit spatham.+
ferrum buculae scuti: Papiae, ferrum intra buculam scuti.#
Angulus. Testamentum Sisnandi Comitis Conimbricensis apud Brandaonum to. 3.+
gildum, aut VVeregildum: seu simplex valor hominis vel rei alicujus: Compensatio pro simplice rei vel hominis a stimatione: ex Saxonico an, una, et tvvigildum, compensatio duplex: trigildum, compensatio triplex, etc. Leges Inae Regis c. 24.+
Taberna, in Glossis Arabico-Latinis an Tubera? nam Anginae, tubera porcorum vocantur.#
ancistrum estituit Vossius.#
Englescheria.#
opus. Liber anniversariorum Basilicae Vaticanae apud Joan.+
Anchoromacus.#
Anguilla, est qua coercentur in scholis pueri, quae vulgo scutica dicitur Gloss. Aelfrici: Anguilla, velscutica,
Anguillarium, Locus fluminis, ubi capiuntur anguillae: vel ut habet Ugutio, locus ubi anguillae habitant.+
Anguilla, in Glossis
Chausse vocamus, quia in angularem formam desinit.+
Angi; angore, moestitia affici. Hildegardis in Vita S. Roberti Confessoris: Mater prae timore angustiata et gravata. Occurrit non semel.+
Angustiportum. Angustus, Angiportus, Angulus.#
Haleine. Vita Aidani Episcopi Fernensis in Hibernia c. 4. n. 26.+
Anlot, Anlote. Leges Willelmi Nothic. 54. Anehlot+
Chunna.#
Amentia, fatuitas, in Glossis Isidori. Malim, Anitiae, vel Anitas, ut sit annum delirium. Vide Anitas.#
Ame. Hist. S. Clemencis I. PP. Ita ut in die illa quingentae animae et eo amplius baptizati in nomine Patris, et Filii et Spiritus sancti, perfecti in fide Christi abscederent. Passio S. Sebastiani: Omnis familia quae er at in domo Nicostrati, animae 33. promiscui sexus et aetatis, etc.Vita
Irascor
Par coeur. Regula Magistricap. 44.+
Senectus, in Glossis Arabico-Latinis;
facitergium, cujus notio satis patet. Petrus Damiani lib. 1. Epist. 9.+
Andelago.#
Annale.
Proximi, Papiae.#
ante natus, ex Gallico Ainsne, vel Aisne in veteri Aresto an. 1254.+
Erit agnus sine macula, masculus, anniculus. Levit. 14.+
Anniversitas, Dies annuus, quo officium defunctorum pro aliquo defuncto peragitur, ipso obitus recurrente die.+
Anniculus. Capitulare Saxonum an 797. cap. 11.+
Annale, Anniversarium, officium scilicet Ecclesiasticum, quod pro defuncto aliquo, die ejus obitus recurrente, in Ecclesia quotannis celebratur. Annualis+
Annuler, passim usurpamus. Optatus lib. 2.+
Annularium. Ugutio: Annularius qui facit annulos. Annularium, locus ubi siunt annuli.#
arrarum nomine datus, seu sposalitius vel pronubus, in Lege Wisigoth. lib. 3. tit. 1. §. 3.+
Irridebant Prophetharum annuntia, fas omne calcabant.+
anomalus, vel contra normam, id est, regulam.+
Analogium.#
antemurale, seu murus antepectoralis; nam pis et pits, ut Catalanis, ita et nostris Poëtis et Scriptoribus vernaculis, est Pectus.+
Anchoramacus.#
Feminini generis sunt haec, ars, arx, ans, bas, cals, (calx) dos, facx, etc.+
vasa circumpicta, vel caelata, ab am, circum, et cedo. Forte leg. Caelo.+Genus tormenti, in Glossis MSS
Cultellus sutoris, cum quo purgat pelles Breviloq.
Ansarium, Vectigal. Vide Cujac. l. 14. Observat. c. 3.#
Anhlote.#
avuncell vveight dicunt, ut ait Somnerus.+
antecoenia, merenda, sive cibus qui ante canam sumitur. Ugutio et Joan. de Janua, ex Indoro lib. 20. cap. 2.#
Praecursor,
Antegarda.#
alicui, dicitur qui praecedit. in l. ult. C. Theod. de Incorporat. ut antelatae constitutiones orationibus, precibus, etc. in l. 16.+
Avant-garde, Prima acies Vlterior custodia, quam Wardam vecant, apud Thomam Walsinghamum p. 314.+
Praejuramentum, Angli olim appellabant juramentum de calumnia, quod ab acculatis et accusatoribus aeque exigebatur, priusquam in litem descenderent, quod praesertim cavetur in Legibus Aethelstani Regis cap. 23.+
Antella, Antilena, equi pectorale, nostris, Poitrail.+
Antelabrum,
Proponere, anteponere, anteferre dicebant.+
eruptio aurorae ante lucem canens, i. albens, Joan. de Janua.+
Praeteritum malum, in Glossis Isidori.#
Aurora, nubes roseae, Antemane. Per nubes roseas expressit
Antemanicia, Pars vestis quae ante manicas induitur, Avant manches.+
arbores: apud Siculum Flaccum libro de Condit.+
Promurale appellatur ab Isidoro lib. 15. Otig. cap. 2.+
Privignus, in Glossis Isid. ut et Hispanis, Antenado, el hiio nacido antes del presente matrimonio.+
Obstare.#
murus. Vide Anpits.#
Obsequia amicorum, vel ipsi amici obsequentes, in Glossis Isid. et apud Joan. de Janua.+
dorsale, ad dorsum.+
Portale.#
Pronaus.#
His venit Helias, illis in curribus Enoch,
Anteviando suos, hinc Petrus, hinc Stephanus.#
Praecedens in Letania cum sacratissima imagine Domini Dei et Salvatoris nostri J. C. quae Antheropsita nuncupatur.+
Proconsul. Proconsulitas, Proconsularitas.+
Ferrum inscuto, in Glossis Isidori.+
Pignus librorum, liber, codex, in Gloss. MS. Regio Cod. 1013.+
Accipere, haberi in Codice Palatino Capitolini monet Salmasius pag. 70.#
accipiter. in Foris Oscae an. 1247 f. 36. Siquis furatus fuerit anticipitrem vel falconem etc.#
Scamella aliis dicuntur.+
sinciput, in vita Balduini Lutzemb. Archiep. Trevir. lib. 1. cap. 7.#
Genua figere. Ugutio.#
Antigrapheus. Glossae Isidori: Antigraphus, Cancellarius.+
Omisso ergo antilogii circuitu, coepti operis aggrediamur exordium.#
Antiloquium. Ugutio: Antiloquus, qui primo loquitur, Antiloquium, prima locutio.+
Antemurale. Matthaeus Westmonast.+
Ancien. Ancestre, Falco Beneventanus an. 1136.+
Antiepiscopi, pravi Episcopi non semel appellantur in vita S. Theodardi Archiepisc. Narbon. apud Catellum.#
Ante, Postsecus.#
ponitur ad eos versus, quorum ordo permutandus est, sicut et in antiquis auctoribus positum invenitur.+
Vrbanus, non amarus, non iracundus Joan. de Janua. Videtur legendum Anticynicus.#
tantisper.#
Abbatissa, in veteri Charta quam laudat Hieron.+
Praesulatus vel Primatus Gloss. MSS. S. Germani Paril. Cod. 524.+
Antiquitas, in Breviloquo, ex quo emendandae Glossae Lat. Graec. Antas, Antitas, Infra: Antites,
Reciproca conversio, quando totum Responsorium convertitur. Papias.#
Et ceciderunt Graeci, et multi antopii per gladio et in mare. Expressit, ni fallor, vocem Graec.
auctor, primus venditor. Occurrit passim in Foris Aragon. Vide lib. 6. de Furto.#
instrumentum lapicidarum. Breviloq.#
Trustis.#
Auvanna.#
Anupda, Anuda, Praestationis vel oneris species.+
Anubda.#
Anureporesis, id est, homo utriusque generis: bae
Olla superius stricta. Breviloq.#
Moestificus. Papias.#
Andecinga.#
Appagare, dar sodis fattione.+
Ital. Appalto, Locatio. Synodicum Raphaelis Archiep. Nicosiensis sub an. 1252. cap. 18.+
Apanteterium, diversorium.#
Amparare.#
Appares
sine pelle. Horat. l. 1 Serm. Sat. 5.#
Applare.#
Carpenta cum mimis et omni genere histrionum: pugiles sacculis non veritate pugnantes: Cyclopea etiam luserunt omnes apenarii, ita ut miranda et stupenda quaedam monstrarent.+
cedri,
Appendances. In Charta an. 1218. apud Guichen. in Probat. Hist. Sabaud. p 62.#
Aperti honores, Aperta beneficia, Aperta feuda, dicuntur, cum vacant, nec possessorem habent. Capitula Caroli Calvi tit. 43. cap. 8.+
Apertionis mysterium; Ceremonia, qua Sacerdos accedentis ad Baptismum nares et aures tangit, dicens Ephata, id est, adaperire.+
Ouvroir, tametsi vox haec Gallica ab opere, vel opera nostris, oeuvre, deducta videatur, unde oeuvroir et ouvroir, pro officina:+
Apercularius, Effractor, in Glossis Lat. MSS. Regiis Cod. 1013. et Isidori.#
Apis, Alveare apum. Lex Salica Edit. Heroldi tit. 9. §. 1.+
Si Episcopus venerit in villam, — accipiet patellam, cacabum, scutellas, aphos, culcitras.+
Apes.#
Calvus, Calvaster, in Gloss. Isid. Festo Apica, dicitur ovis, quae ventremglabrum habet.#
Ligare. Apicitus, Ligatus. Gloss. Isid.#
abollagii, de quo supra, in silvis dominorum gaudent.+
Ligamen, ex quo filacteria dependent: et profilis accipitur. Apicere, ligare. Ugutio.#
Apidiscus:
Ligo, in Gloss. Arabico-Lat.#
qui rebus caret mundanis. Ugutio.#
Aplanir.+
non erraticus Macrobius lib. 1.+
Aplata, hoc est, pro certo. Etiamnum dicimus, a plat, pro plane.#
aplustrum, vel aplustre, in Vita S. Appiani Monachi Ticinensis n. 10.+
Apoca, Petrus Damiani in Vita S. Odilonis cap. 19.+
quae ab haereticis, sive schismaticis conscripta et praedicata sunt, et nullatenus recipit Catholica et Apostolica Ecclesia Romana.+
orcus, in Fragm. Petronii, ubi Adrianus Valesius legendum putat abocularius, tenebricosus, caecus.#
dicta Ecclesia S. Michaëlis, a pedis vestigio ibi impresso.+
Podium.#
meretrix. Hist. Rotonensis Monast. lib. 1. cap. 10. Subito instigante diabolo, reperit cum una apodix, id est, meretrix,#
Apodixis, ostensio.+
caput afflare, purgare, in Glossis MSS. ad Alexandrum Jatrosoph.#
hypogaeum. Liber 2. Miracul. S. Bertini cap. 18.+
satisfactionis judicium, verum testimonium. Charta Caroli M. apud Ughellum tom. 5. pag. 1563.+
Excusatio, Ugutioni. Gloss. veteres: Apologia, vel Apologesis, excusatio: hinc Apologeticus sermo, excusativus eadem fere Papias et Joannes de Janua.+
Vestibulum, seu locus, ubi vestes exuendae abluuntur, Breviloq. Forte Ablutium.#
Vela holoserica holoblattea 2. vela apoplaria coccoprasina cancellata duo: ubi Suaresius ad oram libri: lego aploblattia, vel aploblattea.#
Fulcimentum, Appodiatio. Beda lib. 3.+
Apostoli.#
De caeteris quidem captivis laicis, qui extra pacem sunt captivitati, apostolia, cui volueritis, arbitrii vestri non est negandum.+
Eccleseae, dictae olim Cathedrales omnes, etsi in confessio esset Apostolicae Ecclesiae principarum in Romana vigere, ut ait S. Augustinus Epist. 162.+
Apostolici dicti, interdum adjuncta Episcopi, viri, aut alia voce, tanquam Apostolorum successores: seu potius, quod quisque in sua dioecesi vices Apostolicas ageret.+
Deinde sequitur Apostolus, id est, lectio ex Apostolo. Hincmarus Rem. tom. 2. opusc. 7. p. 149.+
Consonantia scripta juramento firmata sunt, ut omnium gentium Apostolis, id est, nuntiis, penes nos Bulgarum Apostoli praeponantur.+
Apostropher. Utitur Silvester Giraldus in Topogr. Hibern. dist. 1. cap. 22.#
Renuntiantes, ut Encratitae, id est, Abstinentes.+
Boteca, Galli Boutique; locus, ubi merces aliae veres asservantur, et reconduntur, horreum.+
apozema, seu decoctum medicamentum infundere.+
Apar. Papias: Suppar, compar, appar, composita.+
Paragium.#
Ubi res quaecunque paratur, in Glossis MSS. Reg. Cod. 1019.+
Officium, apparitio. Male edit. Apparitio.+
Item quod animalia Militum, et arma sui corporis, nec apparamenta suae domus non pignorentur pro aliquo debito eorundem.+
Applare.#
Appellitus, Submonitio, seu evocatio populorum ad vindicanda maleficia.+
Appeale.+
capita mansuum appellabantur, cujusmodi sunt ea, quae vulgo Appentis vocamus.+
Apanare.#
Arpennis.#
Mensura frumenti ad alicujus corporis pondus.+
Donner a pension, in Libertatibus Burgi in Bressia an. 1387. apud Guichenonum p. 24.#
Persona.#
Pertinentiae, appendices, Appartenances et dependances. Ditmarus lib. 5. p. 55. Hanc urbem---cum appertinentiis, etc.#
Cum haberet manicas comsumptas et appetiatas. Vide Petia.#
Aestiva, calens, temperata, in Glossis Isidori. Ita repono, pro cadens.#
Cochlear, Isidoro in Glossis Auson. Ep. 20.+
Plegium
Papae, dicuntur Glossatori Gratiani, qui summorum Pontificum bullis plumbum aptant.#
Applumbatura, diversarum materiarum consolidatio, ut auri, argenti, plumbi,
stanni, etc. et earum materiarum conjunctio dicitur Applumbatura.+
Mes, Gallice. Charta an. 1148. apud Puricellum in Basilica Ambrosiana p. 704.+
Empoisonner.+
Apprehendre.+
Apprisio+
Apprentis, Tyrones discipuli, qui ediscendi alicujus artificii ex pacto adtempus constitutum serviunt: a voce Gallica Apprendre, discere, quod qui discunt, animo scientiam, aut artem, apprehendant.+
instructum vocant. Testamentum Sisnandi Comitis Conimbricensis, apud Brandaonum tom. 3.+
Adpretiare.#
Probator.#
Approximare, Appropinquare, Joanni de Janua, qui a propius deducit: Gall. Approcher. Exod. c. 4. v. 4.+
propriam sibi facere, in suos usus et sua commoda convertere.+
Approvare sibi, vel se de re aliqua; hac frui et uti ad sua commoda et suas necessitates: quasi
provandam, seu praebendam sibi asserere, vel (forte) sibi appropriare.+
Accire, significat advocare, vel appulsare.#
Appunctuare, Litem non tam pacto definire, quam eo partes adducere, ut de re controversa, tanquam certa, conveniant, unde recte Appunctamenta forensibus dici censuit Budaeus, acta et conventa controversiae. Appuntare+
appretiandam rem aliquam, unde vocis origo.+
Apprisiones, in Chartis Caroli M. Ludovici Pii et Caroli Cal. pro Hispanis, quae dictae fuerint, non adeo bene constat. Anton. Dominic. lib. de Praerogativa alodior. cap. 11. n. 1. 2.+
Grues, aprones, anseres, anates, et hujusmodi multo magis propter intemperiem aëris transeunt.#
Absida.#
Vellus ovis, Senatori lib. de Orthograph. Vellus lanae, in Glossis Isidori.#
Absus.#
Suscepi
hoc summi Sacerdotii munus, nec merito dignus, nec aetate aptabilis, nec doctrina maturus.#
Juger estre a propos.+
cum, vel per. Formulae veteres Bignonii cap. 2.+
Locus --- duas aquas, sive duos alveos habeat.+
Aquae frigidae judicium, una ex purgationibus vulgaribus, quas judicia Dei appellabant: qua criminis alicujus suspectus, vel de gravi aliquo facinore delatus, in aquam demergebatur: ita ut si supernataret, nocens ac reus; contra si in imum delaberetur, innocens judicaretur.+
ferventis judicium, seu examen, quo quis de crimine suspectus, quo se purgaret, manum in aquam ferventem nudato brachio immittebat, atquesi illaesam extraheret, innocens; si contra, reus pronuntiabatur.+
Aquagangium. Festus: Aquagium, quasi aquae agium, id est aquae ductus appellatur.+
Aqualis+
Locus, vel guttatorium, per quod aqua foras mittitur, et elicitur a proprio alveo. Breviloq.#
Summa pars capitis, in Glossis Isid.#
Aquiminile, Aquiminale, Agmanile, Aquammanus+
Aquarius, Aquarius, canalis.+
Aquatura. Charta Guidonis Comitis Pontivian. 1100. in Tabulario Abbat. S. Judoci: Notum fieri volo, quod dedi Ecclesiae praefati Confessoris 7. aquatias apud VVaben, et 1. apud Stapulas, etc.+
Hydrus, in Gloss. Isidori. V. Natrix.#
Aquatia.#
Luxus. Aquavirile. Occurrit praeterea sub lit. A. nulla explicatione addita.#
Silvis, ripis, ripinis, aquis, aquaemolinis, seu decursibus vel usibus aquarum, etc.#
servitium. Vide Bos aquensis.#
medicamina, quae Graeci Hydragoga vocaverunt. Caelius Aurelian. lib. 3. Chronion c. 8.#
Aquarium, Aquiductium, Aquarium, Aquagium.#
Daemones, qui in similitudine aquilae apparent, apud Papiam et Joan. de Janua Martianus Capella lib. 2.+
Aquamanile.#
Acoemeti.#
Aquaria mola: nostris, Moulin a eau.+
Acunydare.#
Arabam interpretatur insidiae. Ita MS. Codex: sed Editus habet Araba: vox forte Longobardica.#
Haeretici dicti ab Arabia, in qua sunt orti, dicentes, animam et corpus simul mori, simul resurgere.+
Arabilis dicitur, quod est aptum et bonum ad arandum, ut terra est arabilis.+
Hereschild.#
Haracium.#
Debet etiam habere duas bestias de arada cum suis apparatibus, si faciat laborare, id est, aratorias.#
Aratraib.#
Cum in equi ventre fiunt torsiones, et intestina rugitum faciunt, et indigesta et liquida emittit stercora, etc.+
Silva 20. porc.+
Arancio, Kiliano Aranje-appel, Gall.+
paropsis. Cyprianus lib. 1. Vitae S. Caesarii Arelat. n. 17. Custodiens illud, quod Dominus in arantino paropside tinxit panem, non in argenteo vase.#
Effodere, vel sculpere ab area, et ponitur simpliciter pro effodere, et componitur ab area, et pagus, quod est villa.+
Arscild, Arischilit. Vide Herescild
Quo falx et arater ierit.#
Investituram. Araduria, Aradria, Aratria+
Aritraib. Lex Longobard. lib. 1. tit. 19. cap. 25.+
carrucata terrae, quantum terrae uno aratro arari potest.+
De opere rurali, id est, arato, vel vinea, vel sectione, messione, etc.#
arcubalistarius, Gall. Arbalestrier. Petr. Tudebodus lib. 2.+
Airbannum. Vide Herebannum.#
Albergaria.#
arbitrari, in Epist. 69. inter Francicas.#
id est, amicabilis compositor, in Regiam Majest. lib. 2. c. 4. §. 10.+
finalis, notata, clavitata. Inter agrorum terminos recensentur passim Arbores a Gromaticis, a quibus ideo finales, a Papiano tit. 39. lib. Resp.+
Arborata, eadem notione ibidem legitur.#
Arbustosus.+
Arcella, Arcatura, voces Gromaticis et Agrimensoribus familiares, apud quos Arcae dicuntur, signa finalia per possessionum extremitates constituta, sive constructa.+
Archers, in Epistola Episcopi Acconensis ad Honorium III. PP. tom. 8.+
Archi, apud Ottonem Morenam in Historia Rerum Laudensium pag. 55. 69. 79. 110.#
Arca.#
Ad frangendam, ut ita dicam, arcaturiam ivit.+
qui vulgo dicuntur ingeniarii, inquit Ugutio.#
Archivum.#
Arcieri nostris Archers.+
aegritudo. Thomas Walsinghamus an. 1286. Cui pedum ac manuum fere ossa abstulerat arcetica aegritudo. Sed legendum arthretica.#
Arceut, vel Arcieut: vox Beneharnensibus nota, apud quos ita appellatur jus procurationis, seu certa pensitatio, quae Episcopo ab Abbatibus et Ecclesiarum Praepositis exsolvebatur, loco procurationis, aut Recepti, sive receptionis.+
Archangelus, licentia plusquam poëtica, ut solet, dixit Fridegodus in sancto Wilfrido c. 48.#
Archer, apud Ordericum Vitalem lib. 3. p. 466. Vide Arcarius.#
Abbas.#
Archiscolus.#
Cinerarius.#
Archivum.#
Cancellariis, seu Notariis praeerat: Summus Cancellarius dictus Hincmaro de Ordine Palatii cap. 16.+
Ecclesiae Romanae, Primicerius scholae Cantorum.+
Capellanus.#
Summus Princeps, Ugutioni. Idem forte qui Primicerius.#
qui tient le Choeur.+
Archiclavis, dignitas Ecclesiastica, eadem quae Thesaurarii in Ecclesiis Cathedralibus, et in Monasteriis: quae quidem dignitatis appellatio maxime viguit in Ecclesia S. Martini Turonensis.+
Haeresiarcha pallide, insidiator callide, ô archicriminator.#
Diaconis praeest: dignitas Ecclesiastica, qua donatum S. Stephanum conjiciit S. Augustinus Serm. 94.+
summus Episcoporum, qui tam Metropolitanis quam Episcopis praesidet. Rabanus lib. 1. de Instit. Cleric. cap. 5.+
Similiter novum, Ugutioni. Vox forte Longobardica.#
Archigraphum Patavinum Albertinus Mussatus lib. 1.#
Henricus Rex Anglorum instituit 3.+
Princeps, vel primus in sermone: Archilogium, sermonis principium, Ugutioni.#
Princeps Monachorum, uti appellatur in Regula S. Isidori cap. 6.+
Mansionarius, recentioribus. Arnoldus Lubecensis lib. 3. cap. 28.+
Metropolitanus, in Indiculo Dagoberti Regis, qui extat in Vita S. Desiderii Episcop. Cadurcens. cap. 7.+
sacri Palatii, dignitas Palatina, qua donati leguntur Boso Dux, Richildis Augustae frater, sub Carolo Calvo, in Synodo Ticinensi an. 876.+
Praesul. Vide Archicapellanus, in Capellanus.#
Paraphonista Paraphonistae.#
Aegeopelagus.#
Princeps civium. Idem Archiepiscopus, Metropolitanus. Fridegodus in S. Wilfrido cap. 26.#
magnus Potator, Ugutioni.#
Presbyter Joannes.#
Anchoramacus.#
Magister Scholarum, id est, Scholasticus; dignitas Ecclesiastica, in Vita Lietberti Episcopi Camerac. cap. 2. et 4.+
Asceterium.#
Monasterium S. Archistratici.+
Subdiaconos, quemadmodum Archidiaconus primus inter Diaconos.+
Archiater. Gregorius Turonens. lib. 2. de Mirac. S. Martini cap. 1.+
Faber, qui facit tecta. Joan. de Janua. Occurrit in Vita B. Torelli Papiensis n. 11.#
Asceterium.#
Archiater+
Metropolitanus, Archiepiscopus.+
Archivium, Arcivum, Arcibus+
Zupanus
dicitur acervus manipulorum, vel aliarum rerum.+
Ante archos sedenti vocabantur, etc.#
Archivum.#
ager, qui nulla mensura, nec ullis limitibus claudebatur; sed montibus, aut viis, rivis, fluviis, arboribus, aut quodam culturae discrimine terminabatur.+
Rhododafnin: Arcilaurum, genus herba, id est, Arcilauros, i. foliis similis lauro: nam dafnis Gr. Laurus dicitur.#
Arsina.#
Arcistes, Sagittarius, in Glossis Lat.+
Asceterium.#
arcula, arcela praeferunt. Vid. Gloss. med. Graecit. in
genus balistae. Arbaleste. Vox nota.#
Archonium.
Charta Theobaldi Blesensis et Clarimontis Comitis an. 1214.+
dicuntur, quae supra columnas fiunt.+
Arcovolittus. Charta Joannis Episcopi Ticinensis an. 922.+
Arcio, Francis, Arçon de la selle, Hisp.+
qui cubat in arce. Gloss. Isid. Joan. de Janua.#
Vehiculum hominis unius. Ugutio. Vide Arca.#
fornix curvatus, aut camera, ad similitudinem ejus plicitus.+
de Aubur, in Monastico Anglicano tom. 2. pag. 602.+
Ardalio, gluto, vorax, manduco.+
Ardamo, i. gusto: Ang.
ardebant, et membris depastis, sensim consumebantur: unde ignis gehennae dicitur in Vita S. Eleutherii Episcopi Tornacensis n. 19.+
Ardoise.+
Ardimiento, Flagratio, deflagratio: Italis Ardimento, Audacia, Audentia; Catalanis vero expeditio militaris.+
terra. Vide Aratoria.#
Arealis, etc. Gloss. Graec. Lat. Area, ager, aut locus, qui nec colitur nec aratur.+
Donant de vino mod. 1. de areatico mod. 1. et decimam de vino. Vide Araticum.#
Aregaza, Pica avis Italis, et Petro de Crescentiis lib. 10. de Agricult. cap. 4. 20.#
Areniare,#
Nulla persona in dictis garbis debeat facere, seu ponere arellas, pastas vel tostas, etc.#
arena. Archithrenius lib. 8. cap. 12.+
arenis, in quibus pugnabant gladiatores.+
Sicca, in Gloss. Isid. Vide Puteolanus.#
Arenaria vero Vitruvio lib. 2. cap. 4.+
Cum omnibus perjuris et arenariis, quos ingenti corrupit pretio, Lateranensem Basilicam tenuit, etc.+
VVarung. Goldast.#
Arengum+
Adramire.#
ad rationem ponere, vocare, Araisonner, et per contractionem Arainier. Le Romam de Garin.+
Arrentare.#
de Grey Archiepiscopi Eboracensis an. 1250.+
Arrieragium, arreragium, ex Gall.+
Arestae enim straminis or deacei rugitus eorum impedires.#
Arrester enim nostris, est decernere, statuere.+
Pradisterium.#
Magisterium, unde Anianus: Videlicet hujus artis argasterium apparuit. Ugutio: forte, ex Graec. Argisteria.#
Argenteria, Argenti fodina, Italis Argentearia+
is, qui custodit argentum.+
Inclusor.#
Regis, Argentum finum, Gallice Argent le Roy, Argent fin, in veteribus Rogum nostrorum de Monetarum fabrica et fusione, statutis, intelligitur de ea materia argentea, quae est undecim denariorum, et 12.+
Decimam terrarum vestrarum de villis plebis et argeris, etc.#
Argo, quae prima navis fuisse dicitur, qua Jason in Colchidem navigavit.+
Stationes, nundinae, popinae.+
Argute inventum: proprie ars vel stropha, qua quis fallitur. Argumentatio+
Canis.#
Mortuorum pulvinaria; sed legendum arcae censet Ludov. de la Cerda. Certe Ariae scriptum invenitur in MS. Papiae Codice.#
Area.#
Heribannum
Negotiatores de loco ad locum transeuntes.#
Arienzus. Charta Hispanica Fernandi Comitis Castellae, aerae 972.+
levare, superstitionis, aut inhonesti ludicri species apud Anglos.+
Andigaver.#
Arimannia. Vide Herimanni.#
Arançada.+
Ariolandi peccatum. Stephanus Tornac. Epist. 120.+
Arpennis.#
Harireda.#
Herischild.#
Areste.+
tumbis et monumentis imposita.+
Vas ad potus et prandia deferenda rusticis in agro aptum, etc. ex Graec.
Aratraib.#
Rudera: arizzi, vel stercora.#
Navis armamenta, vel qui in puppibus arma portant.#
Arimannia.#
Armarium, Bibliotheca. Vetus Interpres JuvenalisSat. 3. v. 219.+
Cantor, vel Praecentor dicitur, cui librorum, praesertim Ecclesiasticorum, cura incumbit.+
Armee.+
Gens d'armes.+
Vas Sanctorum, vel vinarium. Papiae. Infra Armillum scribitur eadem notione.#
factores, uti vocantur
Armuriers Occurrit haec vox in Const. Neapol. lib. 3. tit. 36. § 1.#
Et quia Martinianus armifactor erat. Vide Armerius
Armilauza.#
scuto, quod arma peculiari vocabulo appellasse Latinos observavimus.+
Armelausa, Armilausia. Armilaisia, Armigaisia. Armilcasia, etc.+
Armiductor+
Armillae, Armellum, ornamentum
Vas vinarium, aptum ad portandum in humeris. Ita Ugutio. Gloss. Isid. Armilium, crater, vas vinarium. Gloss. Lat. Graec.
pellis. Vide Herminus.#
Harmiscara.#
Armillae proprie viroram sunt — eaedem et circuli, et brachiales, rotundae, id est, bogae, armissathae. Vide Bauga.#
Armeggiato.+
Spatula.#
Almutia.#
alopecia fuerit. Arvoldia+
Rouïr.+
redolere, Joanni de Janua.+
Roncale
Arpa, Aeportaareae, juxta Somneri Glossar. Saxon. sed forte idem fuerit quod Haspa. Vide in hac voce, et in Arpa.+
Succinus, gemma quaedam, quam Graeci vocant electrum, fulvi et caerulei coloris, fertur arboris succus esse, et ob id dicitur succinus.+
Genus vasis. Unde Josephus: Fecit vasa aurea, ollas, caldarias, et arpagones. Ugutio.#
Arpaxare+
Arapennis.#
Erpeta, seu Herpeta, ignis sacer,
Forfices, Papiae. Notae Tyronis: Arquat. Arquatura. Vide Arcatura.#
Alchymia, seu Chymia, in Novellis Diffinitionibus Ordinis Cisterciensis distinct. 7. cap. 7.#
Archeria.#
Arraye.+
Arramire. Vide Arramitio
Rectatus
Arentare, ad censum ponere, ad canonem annuum, vel ad emphyteusim pradium locare.+
Arrepticius, Daemoniacus, Italis,
Areragium.#
Tap ale.#
Arratare.#
Andigare.#
Arenga.#
Arrivagium. Vide Adripare.#
Arroba, Arrova, olei Arrova in Charta Hispanica, apud Colmenatezium in Histor.+
Arroyo.+
Rumpere.#
Artillerie.+
Artes, Grammatica, Diomedes lib. 2.+
ars. Passio S. Mammarii: Anulinus dixit: O maleficiorum articula, ut talia in conspectu meo saciatis. Occurrit rursum semel ac iterum.#
Assasini.#
Stella valde splendens, secundum Ugutionem.#
Arsenal: Italis Arzenale.+
masculorum concubitor.+
Arcina. Charta Hugonis de Belpin Militis an. 1218.+
Vestis mulieris rubei coloris et ardentis. Ugutio.#
Pondus 35. (granorum) Saladino de Ponderibus.#
Craticula, in Glossis Arabico-Lat.#
Quilibet dictae gentis, quorum artatores, ex praerogativa ferreo baculo potiatur.#
artificium laboratae vestis. Forte quasi arte laboratus. Fortunatus lib. 2. de Vita sancti Martini:#
Instrumentum arietis, in Glossis Isid. ubi artis quidam legendum putant.#
Genus vasis, ut pugilla. Papias.#
Cujus fauces rheumatizant. Arteriatum, medicina, quae prodest meatui gutturis. Ugutio. Vide Rheumatidiare.#
Lemniscus, Articularius, Fasciola.+
Super articulos manus prosterni, leviorum culparum satisfactio apud Monachos.+
Ars.#
Artisan, in Chronico Henrici de Knyghton pag. 2600.#
In qua artes exercentur, in Gloss. Isid. et apud Ugutionem.#
Praestigium, fallaciae, magisterium.#
Andigare.#
Ars.#
Artilleries dicimus, fabricator.+
Decem partes dicit, librum ab oculo legit, threcium sibi de diariis fecit, artisellium de suo paravit, et duas trullas.+
Ars.#
Panis, elaboratus ad opus Domini, Ugutioni.#
Panis carnem continens; vulgo tortella, inquit Joannes de Janua.+
malus, reus. Forte atrox, malus, reus.#
Membratim, in Gloss. Isid.+
exspectare, Proverbium apud Anglos, quorum credula adeo fuit olim fides, ut Arturum Regem denuo regnaturum persuasum haberent.+
terra. Vide Araturia
Demens.#
est patella carbonum, oraticula, vel vas aneum quadrangulum, in quo ignis ardet, vel in quo prunae, vel carbones asportantur.+
arvum.+
Rumorem afferre, Papiae. Perperam arvinare Editum.#
Arumatus, Encraissie. Leg. Arvinatus, impinguatus, ut apud Joan. de Janua ab Arvina, pinguedo. Graecismus:#
Rumpere.#
Runcale.#
Arva,
arvus ager, apud Plautum Trucul. aratus.+
Idem quod asacium, seu calmoarium fiat secundum formam statutorum, etc.#
Arce.#
caepae Ascaloniae Plinio lib. 19.+
Ascilla, Assellia, Axella, Axilla, nostris, Aisselle.#
assella, Asserculus, nostris Axilia, Axila +
ala, Gallis Aisle. Gregorius Turonensis lib. 2. Hist. cap. 16.+
Item quod non possit ascemart, extrahi, vel diminui vinum de aliqua vegete. Ital. Scemare, est diminuere. Vide Semus.#
Ascensorium:
Aceterium a Monasterio: a Monachabus scilicet, quae in solitudinibus domicilia habebant.+
Asciola, dolabra. In Glossis Isid.#
Asceterium.#
Ascitarum, quibus id nominis inditum, quod utribus, seu naviculis, ex utribus confectis, piraticam exercerent, voce hybrida ab man, homo: nam et ascum pro navicula usurpat Lex Salica.+
Ascopa vas est aquaticum utripensile. Ascupa+
Ascopa, marsupium. Lexic. Graec. MSS. Reg. Cod. 2062.+
Asc.+
Amadere.#
a secretis, Secretarius, qui Procopio lib. 2.+
Tunicae asemae, apud Lampridium, sine clavo:
Gaufredus propter vires, nonpropter pigritiam, Asinus cognominatus.#
Aspatgium, Juris dominici species. Aspagium, apud Columbum in Historia Episcoporum Valentin. p. 199.#
Aspergia, praestationis species.+
Aspri, Aspratura. Latini Asperos numtnos vocabant, recenter cusos, necdum usu tritos et leves.+
Vestis faeminarum, vel vestium superfluitas, quod et Firma dicitur, unde Aspergineus. Ugutio.#
Moribus aspernabilis. Vide Salmasium.#
Vncini, incastraturae, fimbriae, catenulae, Papias.#
Ruina, in Gloss. Isid. et apud Papiam.+
pisces, pisces saxosi,
Asperitas. Usurpant auctor de Montibus Sina et Sion, et Celsus lib. 5. c. 27.#
Asper.#
Assagium+
Bitumen, Ugutioni. Ita MS. sed legendum videtur aspaltum, vel asfaltum, ex Ital. Aspalto et Asfalto, et Graeco,
Adsalire.#
Assarium
Essartum.#
Assisini+
Assasini.#
Assecla. Glossae Isidori: Assicla, Bucellarius homo. S. Isidorus S. Torquato:#
Assecula, Comes, a Sequor. Guibertus lib. 2. de Vita sua c. 1. Largissimo jam discipulorum asseculante conventu, etc.#
Adsecurare, Pignore vel fidejussione interposita securum facere, Gallis Asseurer, donner seurete.+
Assidere.#
Assieger.+
Sella.#
illicita; est trium aut plurium in unum locum conventus, ad illicitum aliquod violenter perpetrandum. Assemblatio, Assemblea+
Assignation.+
Consentiens, in Gloss. Isidori: Consentaneus.+
ab assentio, tis, id est, assentationes, adulationes. Papias.#
Accensare
retis, Positio, vel jactus retis in fluvio.+
Assidere.#
Dictam quantitatem immediate assetare ad partitum etc. Assetatura, ibid Ex Assidere. Vide Assisa.#
Asseicher, Siccare, desiccare. Charta Regis Edw. III. Regis Angl. to 2. Monast. Angl. p. 334.+
Assasini.#
Mensa, juxta quam sedemus. Ugutio. Vide Cillaba.#
Assedare, Assessus, Assessio, Assessor.+
Sideratus.#
assiduus est in re aliqua, apud vet.+
Residentia, quae debetur a Canonicis, seu aliis Beneficiatis, in suis Ecclesiis.+
Nomen generale omnium mansorum adjacentium villae, vel civitati, ab assideo, et metros, mensura. Ita Breviloq. Alia videtur notione usurpasse Archithrenius lib. 3. cap. 8.+
Assembler, mettre ensemble, simul cogere, colligere. Claudianus lib. 2.+
Hoc assinsium, gloigne.+
Aissin. Charta Philippi Regis Franc. an. 1308. ex 2. Regesto ejusdem Regis n. 9. in Tabulario Regio: 84.+
Assis publicus, Pecunia publica, quae in Fiscum infertur, apud Senatorem lib. 12. Epist. 15.+
Assiatus. Lex Longobard lib. 1. tit. 25. §. 30.+
Assisia, Littletoni sect. 234.+
Assassini.#
Asceterium.#
Gloria constantis assistrix, mulcta fugati.#
Accompagner. Acta Alexandri III. PP.+
Assuasare. Leges Alvredi Regis Westsaxiae cap. 39.+
Consocius, consors, contribulis, confredustus. Ita Ugutio. Vide Associare.#
Adsolare.#
Astula, Fragmentum; Joanni de Janua, id quod cadit de ligno, cum dolatur. Henricus Monachus de Miraculis S. Germani Autisiodor. Episcopi cap. 30.+
Adsalire.#
Sommer, in summam totalem redigere. Vide Abbatum S. Albani: Summa debitorum ad 600. inarcas est assummata.#
Expeditio militaris. Charta Alphonsi III. Regis Portugalliae an. 1289. apud Brandaonum to. 4. Monarch. Lusitan. pag. 179. v.+
Astadius+
stagium, mansio, residentia. Charta Rogerii Vicecomitis Biterrensis an. 1194. apud Catellum lib. 4.+
Hastedum.#
Astula.#
Concesserunt D. Hugoni de Georgio officium Asteriae, cum omnibus juribus et Franchesiis.#
Totum mariscum eorum de Angulis, sicut asterio Chaionis fluminis, at que asterio Sanctae Mariae clauditur.#
animo, saepe occurrit in Leg. Longobard. voluntarie, doloso et malo animo. Lib. 1. tit. 9. §. 13. tit. 56. §. 7. tit. 19. §. 1. tit. 23. §. 4. tit. 24. §. 4. tit. 25. §. 44. lib. 2. tit. 21. §. 5. tit. 55. §. 12.+
Quod in animo iniquo quaeritur, Ugutioni MS. In Cod. Navarraeo: Astor, voluntarie. Astogilt, quod in animo iniquo quaeritur. Ex eodem fonte, ac Asto animo.#
Estopatus, ex Gallico Estouppe, quasi dicas stuppâ obstructus. Regiam Majestatem lib. 2. c. 72. §. 1.+
Astrum.#
Malo sidere natus. Astrosus, Lunaticus. Isidor. in Gloss. et in Orig. lib. 10. et ex co Ugutio.#
Asturcus.#
Astella, Hastula+
Asturco, Asturcus, etc, Accipiter major, qui Astur Julio Firmico dicitur, Astor, Italis; Autour, Gallis; Astou Occitanis.#
Specula, vox Hispanica. Fori Leirenae: Atalaiam in hoc primo anno totam teneat Rex, et aliam medietatem moratores.#
Tallia.#
Tamburlum
Genus vasis, Isidoro in Glossis.#
Mea divisa et meos atondos, id est, mea sella Morzerzel cunisuo freno, et mea espata, et mea cinta, et meas espulas, et mea ataereça, cum suae hasta, et alias meas espulas labratas, et meas loricas, et meos elmos, et alias espatas quae non sunt labratas et meas atareças, et meos cavallos, et meos mulos, et meos vestitos, et alias meas espolas, et alio freno argenteo, quantum potueritis invenire.#
Antilena, apud Thwrozium in Carolo Rege Hungar. cap. 99.#
Atha, Athe, voces Anglo-Saxonicae: Juramentum, Anglis Oath: Praesertim vero ita appellatur purgatio per sacramentum. Leges Ethelredi Regis cap. 1.+
Taudregil.#
Athanati, apud Tudebodum lib. 2.+
Athlanam in ingenuum nasci tam facile est, quam accedere isthoc.+
Libatoria argentea duo millia quadraginta, athiscae argenteae 30. phialae aureae 30.+
Atya, Aatia, Odium: ex Anglosaxonico forte ha Hate, malitia, et Germanis, Haet, odium, et Italis, Astio, invidia: vel potius a Graeco Acia+
Astutus, expeditus, Ugutioni. Forte Artitus.#
Atourner. Bernardus Monach. in Consuetud. Cluniac. MSS. cap. 53.+
vestes, Atrabatica saga, birri Atrabatici, ab Atrebatibus in Gallia dicuntur, ut censet Salmasius ad Pollionem, licet Suidas, vetus Lexicon Regium Cod. 2062.+
Atramentarium,
Pourpris, Etendue de terre. Formulae veteres Bignonii n. 43.+
Peristylium et Impluvium, dicebatur:
Attachiator, Attachiamentum, voces forenses, apud Anglos et Scotos Leguleios frequentes, a Gallico Attacher deductae.+
Attainctus, Vox fori Anglici et Scotici; Criminis convictus: Galli dicunt, Atteint et convaincu. Leges Baronum Scotic. c. 83.+
Adtaminare, pro Contaminare. Gloss. Isid. Attaminat, inquinat.+
Genus vasis, Papiae.#
Temerare. Frodoardus de Pontific. Romanis in Calisto:+
Tassare
adtogendo, quod est Attigia+
equus, et Distelatus, in Charta Henrici Abbatis Fiscanensis; id est, ad carrum aptatus, et ex carro sublatus: Gallis, Cheval attelle et destelle. Vide Namium.#
Tensamentum. Jus Vicentin. lib. 1. p. 121. Nec praesumat alicui forensi praestare aliquid ratione attensatici, sive protectionis, etc.#
Atterissiment, in Edicto Henrici II. an. 1554. art. 6. Alluvio in Tabul. Abb. S. Dionysii an. 1294.+
Anax.#
Ad ignem titiones advicinare. Joanni de Janua. Attiser le seu.#
Possessionem Fundanensem cum adj acentibus attiguis.+
Attillatura. Fleta lib. 1. cap. 25. §. 9.+
Outils. Charta Edw. I. Regis Angl. apud Guiliel. Prynneum in Libertat. Angl. Tom. III. p. 312.+
Attaincta.#
Attogatio, Paradisis:
Atturnatus.#
Attirer. Leges Luithprandi Regis Longobard. tit. 94. §. 2. De illa muliere, quae se turpiter attractare permittit, etc.#
Adtractum
Contractus, mancus, membris captus, Italis Attratto, ritr acto, storpiato, impedito delle membra.+
Elo ideztetot.#
Atturnare, Atturnamentum, Attornatus, etc. Voces forenses.+
Azemularius.#
Aval enim nostris est locus inferior, depressus. Charta Philippi Aug. Reg. Francor. an. 1207. apud Duchesn. in Normannicis pag. 1063.+
Avantage. Fridericus II. Imp. lib. 2. de Arte venandi cap. 5.+
Aubena. Vide Albanus
Halbergum.#
Anser, Occitanis Auc, Auco, Auqueto; Italis, Occa, nostris, Oye.+
Ludas.#
Incantatores, vel vicini, in Glossis Isidori, ubi legendum divini. Aucones enim intelligit, qui per aucarum seu avium volatum divinant, et ariolantur.#
Constringere, in Glossis Isid. ubi videtur leg. anctare, ab angere.#
Qui auctionem facit.+
perite. Hartmannus in Vita S. Vviboradae: Decantare coepit tam efficaciter et auctoraliter, ut non in ordine Versuum, vel in proprietate serinonum, — Sacerdote inferior videretur. Auctorabiliter+
Auctoratus,
affirmare, seu potius confirmare. Sigebertus Gemblac. in Vita S. Sigeberti Regis Austras. cap. 3.+
Electionem, quam irritam, apud nos esse per litteras innotuimus, nobis quasi auctorizabilem praesentatis?#
Illud quod additur rei mensuratae, cum venditur: est etiam cibus, qui mensae vacuatae super additur. Auctarium+
audacter. Glossae MSS. ad Canones Concilior.+
Scripturas audirent, ut est in Canone 21.+
velle.
Scholasticus, Patronus, Advocatus, qui in Auditoriis, seu judiciis publicis pro clientibus perorat: qui Scolasticus Forensis in Concilio Sardicensi, Scolasticus Jurisperitus, Augustino Tract. 7.+
audire enim judex, Praefectus urbi, Praeses dicitur, qui cognoscit, judicat, in l. 6. D. de Dote leg. l. 12. D. de Instrum.+
sacrum habere, qui judices dicerentur, docet Scholiastes Juliani Antecess. in Constit. 17. c. 63.+
Avelinier, in Capitulari de Villis c. 70.#
Avenas eradicare, Papiae, truncare, et eradicare. Leg. forte Avenare.#
Aventure. Wilbrandus ab Oldeborg in Itiner.+
Averium.#
Averer, Verifier: Italis Auverare, confirmare, et pro vero affirmare. Usatici Barcinonenses MSS. cap. 49.+
Averium, Avere, Averius, etc.+
Fugare. Vide in hac voce.#
Auca.#
Au, vel Aw.+
Summa volatilium, augarum 87. augtion. 48. pullorum 156. pulliculorum 182. vascula apum 21.#
Augur, Parminius Abbas in
Omnia Phylacteria diabolica, Praecantatores, sortilegas, Karagios, aruspices, divinos ariolos, magos, maleficos, auguriosos, tempestarios, et cuncta alia mala cum supradicta ingenia diabolica nolite credere.#
Praesectus Augustalis, cui Aegypti ad similitudinem Proconsulis, lege sub Augusto lata, imperium datum est.+
moneta Augusti, a Friderico II. primum cusus. Chronicon Richardi de S. Germano an. 1231.+
Amplitudo, in Glossis Arabico-Lat.#
Charta, quae ab Augusto mittitur, vel genus chartae, sic dictum in honorem illius. Joan. de Janua.#
Genus marmoris album, tempore Augusti primo inventum. Ugutio.#
Ego igitur Toto ad Monasterium S. Galli dedi in praesato loco 4. injuchos, et vineam in avia, unius hominis labore procurandam.#
Avius
Accedere. Praefatio Aelfredi Regis ad versionem Orosii: Post Burgenlandiam avicinavimus ad terram dictam, etc.#
Non possit—nec pactum, compositionem, vel avinentiam sacere nobiscum, aut cum aliquo alio, etc.#
quasi extra vinum, id est, aqua mixtum. Joan. de Janua.#
Aviron dicimus. Charta Simonis Comit. Northampton. in Monastico Angl. tom. 1. pag. 850.+
Advisare.#
Aula ibidem tenta tali die, etc.#
Aulicus. Tabularium Brivatense ch. 437. Si autem Abbas, aut Comes, Aulaïcus, aut Clericus, etc.#
Aulicus, Palatinus, in Glossis Isidori. Ostiarius, vel Atriensis.#
Tapisserie. Testamentum
Aumaire. Gloss. Aelfrici: Aumarium, vel armarium, aelceAumarium dicitur locus secretus publicus, sicut in theatris aut circo: unde et Petronius Arbiter ait: In aumarium memet ipsum conjeci.+
Augmentare, occurrit in veteri Codice Victorino.#
Almucia.#
Auncien, Galli Ancien dicunt. Brompton l. 2. c. 24. §. 6.+
Auctio minor supra fundum, in Glossis Isidori. Forte Auctiuncula.#
abocellus, de qua voce supra.+
bona, in Foris Aragonensibus dicuntur illa, quae sunt acquisita ex successione parentum vel consanguineorum.+
Voute, Concameratio, tholus.+
Avorter, Lex Wisigoth. l. 6. tit. 3. §. 2.+
Aucipasta
Aura,
Gavelkind p. 74. Et isti Cotarii nusquam capient auram, nisi apud Ickam, vel Erembling.#
ars, in Vita B. Tiemonis apud Tengnagelium. Proc. aurariarum, in veteri Inscript. Collegium aurarianum, in alia 12. 6.+
Laudatores, vel fautores, vel adulatores: qui auram captant, id est, favorem; vox Latinis hac notione sat frequens. Vide Salmasium ad Vopiscum p. 409.#
Frigdora
Oreler, quod ad aurem ponitur, et aureale quidam vermis orelere, quia libenter intrat aurem. Ebrardum Betun. c. 11.+
est praemium quoddam merito redditum.+
Anclabeo
Artifex, qui scindit aurum. Ugutio.#
Oreiller, Pulvinar, pulvinus. Auricularium+
Qui a l' oreille du Prince.+
Fil d' or. Visitatio Thesaurariae S. Pauli Londinensis an. 1295.+
Oliflamma, Oloflamma, Aurea flamma, vexillum fuit proprium Monasterii Sancti Dionysii in Francia, quod Monachi in bellis, quae pro bonorum, aut privilegiorum tuitione suscipere cogebantur, suo deferendum Advocato porrigebant, qui illud ex Abbatis manibus, certis precibus ad id ab eo recitatis, ex Sancti monumento, cui appensum erat, acceptum, in praeliis, tanquam Ecclesiae et Monasterii signifer praeferebat: hic enim primus fuit Auriflammae usus.+
Aurifrisia, Aurifrisum, Fimbria aurea, limbus aureus, Gall. Frange d' or: neque enim hisce vocabulis intelligitur opus Phrygium auratis filis intextum, quod volunt viri docti.
qui auream scriptur am facit.+
Locus, ubi reponitur aurum, scilicet thesaurus: ubi legitur, id est, colligitur aurum. Ugutio et Joan. de Janua.#
Piece d' or, vox composita ex petia, Gall. Piece. Anastasius Biblioth. in Benedicto III. p. 206.+
Caput S. Gamalielis auripictum, cum lapidibus circa humeros insertis.#
Aurium abscissio, et incisio, fuit olim inter poenas a Legibus receptas: nam templorum et rerum sacrarum spoliatoribus aures findebantur, Legib. Saxonum.+
Examitum
Quem in tantum matronae diligebant, ut matronarum auriscalpius diceretur.#
Qui scendit aurum. Jo. de Janua.#
Obryzum. Chronicon Novalic. 1. 5. Pocula erant auro aurizo plena balsami.#
Brusdus.#
Aurichalcus. Anastasius in S. Silvestro PP. Fecit autem candelabra aurochalca in pedibus 10.#
Auroclavatus apud veterem interpretem Juvenalis Sat. 6.+
Inclusor.#
Auro plenus, Isoni Magistro ad Prudent.+
Drap d' or, tissu d' or. Anastasius in S. Vitaliano: Obtulit super altare illius pallium axrotextile. Apud cundem pag. 36. 37.+
Aurum ad Responsum, quod destinarum est ad perferenda in provincias per veredos Responsa, seu mandata Principum, vel quod Responsalibus dabatur.+
Nominare Ugutioni.#
Halsbergum.#
Ascultare dicuntur Monachi, qui priusquam in Ecclesia quod sibi injunctum est, legant, recitent, vel canant, coram eo, cui id curae incumbit, Lectiones suas recitant, et ab ipso non modo seriem Lectionis accipiunt; sed etiam, quo illa vocis tono recitanda sit, docentur. Lib. Ordinis S. Victoris Parisiensis MS. c. 34.+
Ausus Tabularium Abbatiae Gonchensis in Ruthenis ch. 362.+
Austur.#
Humefacere, ab Austro. Papias.#
Austrasia, dicta ea pars Galliae, quae cis Rhenum sita est, quod ad Orientem sit respectu Neustriae, quae est ad Occidentem.+
Macer, i. vento austro corruptus. Papias.#
Astur.#
cum ex dicta agritudine capitis humores descendunt ad oculos,
facientes eos lacrymare, vel in eis planum vel turbulentiam ac ruborem vel caliginem, propter quae non valet equus, ut decet, respicere, vel videre.+
Jam quemadmodum salinas expetens, automata propriis manibus, et sudore confecerit Ubi automata videntur esse instrumenta mechanica, sponte se moventia, quibus aqua ex salinis eruitur.+
spontaneae volunta is studio, ut loquitur lex 34.+
Auctorizare.#
Existimatio, Ugutioni.#
Autumnos numerabant, (ut Anglo-Saxones per Hiemes in
Auvan: forte quod vanni alti instar suspendatur, aut quod ventum arceat, quasi ostevent: vel quod in plateam progrediatur, ex Gallico Avancer, quasi Avance. Charta Communiae Hamensis: Si quis aedificaverit, novum ponet aedificium, ubi vetus fuit, in anteriore autem parte domus, supra viam, duos auvannos, unum scilicet super alium, singulosque duorum pedum facere porerit, etc.+
Esgardum.#
Patruo promiscue usurpatum legere est apud Scriptores mediae aetatis. Vide Decretionem Childeberti Regis c. 1.+
Batuda.#
Ayde, droit d' ayde.+
Auxillula, Olla vel Vrna, vel mensura, Ugutioni.+
Anderia.#
del Molino in Repertorio Fororum Aragon.+
Area.#
Examitum
Axilia. Vide Ascellae.#
Vovit, quod ad ejus sepulturam portaret unam aximam, et omni anno iret ad ejus altare, etc.#
Servitium mensae.#
Axuar, Supellex, utensilia.+
Azidium. Charta Caroli Crassi an. 880.+
Alsechna.#
de azarias et guardias quintam partem nobis date sine ulla offretione.#
Azard, vel Hazard.+
Acier. Diodorus Euchyon lib. 1.+
Ita tamen, quod non ponat in bofordo ferrum azconae, dardi, vel lanceae, etc.#
Azadium.#
Ferrum, quod annectit faber equo cum gumoho. Breviloq.#
Babouïn, Italis Babbuino.+
Stultus. Babigera, stulta. Gloss. Isid.#
Babugus.#
Stultus, ineptus, Babillio, Ugutioni: ubi babillio, idem videtur qui garrulus, nostris Babilleur, sed legendum Baburrus.#
Baldensel in Hodoeporico: Vidi plures baburnos, coctos, mammones, psittacos mirabiliter instructos, gestibus suis homines mirabiliter ad deductionem provocantes.+
Stultus, ineptus, in Gloss. Isid. et lib. 10. Orig. Gualdo in Vita S. Anscharii Hamb. Arch. cap. 95.#
Baccae, Annuli catenarum.+
Bacalaria, Bacalia, etc. Vide Baccalarii.#
Postquam itaque omnes bacalusias consumpsi, etc.#
Baccapulus. Gloss. Isidori: Baccapulus, in quo mortui deferuntur. Baccaulus+
Bagauda
Backberynde, Latro manifestus, latrocinium deferens a tergo; baeck, Anglis tergum, berend, ferens, seu bajulans; vel jus quod Baroni competit de hoc crimine in Curia sua cognoscendi ac judicandi.+
Baccharium, Bacchonica, Bacchoaica, Bachia, Bachoica: voces unius ejusdemque originis et notionis quae vas vel urceum significant.#
Ubi dicit unum minale, intelligatur, quod idem juris sit in una baceta olei. Vide Baccus.#
Baccapulus, Baccaulus. Vide Bacapulus.#
Banneretorum dicitur, nondum tamen prae aetate illud eduxerant, et ut nostro more loquar, qui n' avoient pas encore leve Banniere.+
Bâke: Specula, pharus, signum, vel vas littorale, pro nocturno navium accessu.+
Furor, Papiae. Vide Bachania.#
Bacchonica, Baccile. Vide Bacca.#
Rustici, Baccones, Agricolae, Coloni. Papias: Baccunnus, Rusticus, Stultus.#
Bacus, Navigii latioris species in fluviis, quorum etiam usus est ad transvehendos equos et currus.+
Bacquet.+
Furor, Joanni de Janua: Debacchatio, insania. Baldricus lib. 2.+
Bacharus, me
Baccalarii.#
Torcular, pressorium, et dicitur a Bacchus. Joan. de Janua.#
Bacinus.#
pelles, apud Chrodegangum in Regula Canonicorum Metensium cap. 29.+
Baccalarii.#
Bacca.#
quoddam genus supellectilis, Ugutioni.#
Bassia, Latina, Gallis, Basse-Chambre, Camera inferior.+
Noveratis Melissam Tarentinam, pulcherrimum baciballum.+
Medietatem molendinorum, bacifollorum, graneriarum, pratorum, alveorum, etc.+
Bacinagium, etc. Vide Bacca.#
Basinetum, Cassis, galea in modum bacini, (de qua voce supra egimus in Bacca) confecta, levior helmo; Gallis, Bacinet.+
Bacco, Bacho, etc. ex Gallico et Anglico Bacon, qua voce promiscue donantur porcus saginatus ustulatus et salitus, et petaso aut perna.+
Vasa. legendum forte bachia, quae vox alibi apud eundem occurrit. Locum vide in Bacca.#
Vactroperiti: ita Philosophi appellati, quod baculum et peram deferrent, ex Graec.+
Baccus.#
Baccalarius
baculum manu gestat in signum suae functionis.+
Ecclesiasticus, in Praefatione Legum Hoëli Boni Regis Walliae, dicitur Episcopus aut Abbas, qui baculo pastorali insignitur:+
Baculo innitendo. Gonzo Abbas in Miracul. S. Gengulphinum. 4.+
Pastoralis, Pedum, Cambuta,
virga Regum, regiminis insigne:+
Baccones.#
Baco, vel Bago. Occurrit in Actis B. Thomassi Camaldul. n. 44.#
Badalucco, giostra, scaramuccia, velitatio, certamen, qua voce utitur Joannes Villaneus hac notione lib. 7.+
Bagerna.#
Ligo, vox Italica. In Statutis Mediolan. 1. part. c. 251. part. 2. c. 291.#
Clava Herculis. Marcell. Empir. c. 33.#
Bajanula.#
Bagius
Bludie, quum utraque pars injuriam patitur: tunc enim is prius auditur, qui primus conqueritur, et ad judicium provocat.+
Bahen, est lamina auri ab aure ad aurem, qua familiares Regum utebantur.+
Bagerna.#
Grossus, agrestis, in Breviloquo.#
Bafo, idem quod Baco. Papias: Perna, vulgo baffa dicitur.+
Bosporus, vel Bosphorus. Nicol. Trivettus in Chr. ann. 1190. Transito Baffore, seu brachio S. Georgii, transiit in Armeniam.#
Machumaria dicitur.+
Coffre: unde vox Bague, et Bagage. Charta Decani Ecclesiae Leichefeldensis in Monastico Anglic. tom. 3. p. 237.+
Vrceoli genus, in Gloss. Isid. forte Baccartum. Vide Bacca.#
Bacaudae, Factiosorum et rebellium hominum cohors, qui solitudines et castra inhabitabant, loci situ munita, atque inde in obvios latrociniis et caedibus grassabantur.+
Baerna, Baderna, Caldaria, in qua sal conficitur: ex Gallico Baignoire, ut videtur. Baerna, Baderna+
Siliqua Graeca, Baginella.#
Bovera.#
in Tuscia, sive in Marchiae, vel in Provincia, ut auctor est Reinerus lib. contra Waldenses c. 6.+
Bagula, bi. Frenum. Infra: Bagula, salivare, bforte pagulum, i. fraenum.+
Bagius, Color equi, qui Latinis, Badius, spadix, phoeniceus, dicitur, interdum rutilus, ut Agellio lib. 2. c. 26.+
Baen.#
Bahud. Occurrit in Fleta l. 2. c. 21. Guillelmus Gutart an. 1302.#
Bajulona.#
Bagus.#
Bailium. Vide Bajulus.#
diluere, quasi balneo immergere. Gall. Baigner.+
Bemberga, Tibiale ferrum militis, ocreae cothurni. Gloss. Theotiscum: Ocreae, arma crurum, Benbergae.+
Baën Baen.#
Ammalium quaedam habent in capite cornua, quaedam nares, quaedam baissas.#
Baissement. Charta an. 1307. in Regesto 2. Philippi Pulcri Regis Franc. ex Chartophylacio. ch. 4.+
Juvenis, fortis, Ugutioni. Forte Bacularis. Vide in Baccalarius.#
Bajanula, etc. Lectica. Bajulatoria sella, Caelio Aureliano Siccensi l. 1. Acutor. c. 11.+
Bagula.#
Portator, Ugutioni. Planciades Vispillones, ait dictos bajulos, qui scilicet mortuos efferunt.+
Bajanula
Badius.#
Balay. Tabular. Fossatense. Iidem hospites scopas sive balaia et saccos ad ferendum bladum de granchia; etc. Vide Baleys.#
Balandras, vel Balandran. Statuta Ord. S. Benedicti in provincia Narbon. an. 1226.+
Grandes viri, Papiae Leg. Glandes.#
Bilanx, ex Gail. et Anglico Balance. Ugutio: Bajulo, vacillo, hinc et illinc inclinare: unde hae balances, quia huc et illuc non declinant.+
Ballare, Vallare, Saltare, choreas ducere, Ital. Ballare, Gal. Baler.+
Vnam minam balargi, etc. Gallinam et lagenam vini, et 1. panem.#
Balascio, Gall. Balais, vel Rubis Balais.+
Balneum, in Glossis Isidori. Vide Balustrum.#
Valcatorium.#
Palpitent oculi, os per crebra balaustia gannire non cesset, caput etiam nutet, etc.+
Possunt suas ripas camporum dessus Tanegrum munire, si voluerint, de balbit et plantis, prout voluerint.#
Balducta.#
Baldakinifer. Matth. Paris an. 1237.+
Balconi, Gallis Balcons, Exedrae prominentes.+
Baldekinus, Pannus omnium ditissimus, cujus utpote stamen ex filo auri, subtemen ex serico tegitur, plumario opere intertextus, sic dictus quod Baldacco, seu Babylone in Perside, in Occidentales provincias deferretur. Baldicum+
vexillum. Epistola Livonis Regis Armeniae, in Gestis Innocentii III. PP. p. 127.+
Bals. Gauterius de Bellis Antioch. Commessationes fugiunt, ebrietates detestantur, vitant baldea, execrantur stupra. Vide Balare.#
Baldachinus.#
Effabilis, in Gloss. Isidori.#
Baudrier. Charta Huberti Militis de Salmuro, regnante Roberto Rege, in Tabulario Burguliensi: Fuit etiam loricus in pretio valde bonus, et unus caballus. Fili vero ejus duos baldrellos habuerunt. Baldringus+
dicitur lac pressum, a sero scilicet mutata, et dicitur balducta, quasi valde ducta, quia valde ducta est et pressa.+
Baleare, Baleator, Balearius.#
Ballena, apud Anglos, solius Regis est, perinde ac sturgio, ut habent Bracton lib. 3.+
Balista.#
Banleuca.#
Balay. Matth. Paris an. 1252.+
Balgard
Berfridus
Balguard. Charta Philippi Comitis de Los, an. 1054.+
Balium. Vide Bajulus.#
Valens, in Charta Longobardica an. 940. apud Ughellum tom. 1. pag. 391. De oleo baliente denarios 12. etc. Occurrit ibi rursum.#
Balineum, vel Balneum, in veteri Inscriptione in Anglia, apud Gruter. 73. 5. Balingium vi ignis exustum Coh. I. Thracum restituit.#
Balingarius, Navis bellicae species.+
Balinge, quae etiamnum apud Lemovices obtinet pro cunabulo, vel certe pro fasciis quibus involvuntur infantes.+
Manus palma in Glossis Isidori.#
Ballista, Balestrum, etc. Machina jaculatoria, ex Graeco Ballesta, Vulgo Arbaleste.+
Balare.#
Balia.#
Balanx.#
Ballaier. Occurrit in Fleta lib. 2. cap. 87. §. 2. Vide Balare et Balleys.#
Balineum, in Gloss. Isidori et Salmasianis.#
Ballatoio, vulgo Balcone. Charta Italica an. 1287.+
Se in montem supra domum suam, qui Ballea Neapolis dicitur, receptavit.#
Bailler, est attribuere, tradere; apud Anglos autem significat captivum satisdato redimere, sic ut die assignato postea exhibeatur. Cowellus.#
Ball. Statuta Ordinis de Sempingham pag. 744.+
Baumo:+
Balneum. Acta S. Isidori Agricolae n. 8.+
Bagnoire. Lex Bajwar. tit. 9. cap. 3. §. 1. Balnearius, Balneatorium+
Balneaticum,
Balneator,
Soli mensae assident nudae, paximacium sibi apponentes, balneaque tunc vitro permodico non bibentes, sed sorbillantes.+
Item quod de coppis, balosellis — calcina, et aliis laboreriis forciatis, etc.#
Berfredus
Ordinant super se Regem Alaricum, cui erat ex Baltharum genere origo mirifica, qui dudum ob audaciam virtutis, Baltha, id est, Audax, nomen inter suos acceperat.+
Cingere, in Isid. Glossis, Baltherire, a Baltheus, habet Joannes de Janua.#
Bretachia
Balustrium, locus ubi sunt multa balnea, quod lustretur balneis. Ugutio et Joan. de Janua. Vide Ballastrum.#
Balzano, de equo qui in pedibus albas habet maculas.+
Vambal, Balbus,
Bombum.#
Bambacarius, Banibacinus. Vide Bombax.#
Acetarium Bambum, Tinctorium.+
Bajulona.#
Bancale. Vita Bancus.#
Banc, Senensibus Banco, Florentinis Panco, subselium, sedile ligneum longius, quod plures una sessores capit: ex Saxonico Benc, abacus, scamnum, sedile.+
Bandeau, sic appellata, quod bandi seu vexilli speciem referat.+
faida, bellum privatum. Constitutio Petri Regis Arag. post Curiam Generalem Catalaniae celebratam in villa Cervariae an. 1359. Vandositas+
Bandum, Bannum+
Baneria, Banerium, Bannearium, Vexillum, signum bellicum, ex Gallico Banniere.#
Bannileuca
Chevaliers Bannerets appellamus, viri inter nobiles primarii, qui cum plura ac majora praedia possiderent, vasallos suos in praelium sub vexillo suo conducebant, cum a Rege vel Principe submonebantur: et ut ait Rigordus in Vita Philippi Aug. an. 1214.+
Syllaba, i. conglutinatio literarum.+
Bannire, Bannitus, etc. Non una, sed multiplex apud Scriptores, et in veteribus Tabulis horum vocabulorum est notio:+
Bancus.#
Bansulusmora, Marturinarum pensio, Hungaris, vel ipsa marturina pellis.+
Banatus+
corveias faciendas: vox conflata ex Belgico Werc, opera, opus, et ban, bannum.+
Basium, locus in quo fucatur vel tingitur purpura.+
Baptitorium. Vide Batatorium.#
Baptismus Paschalis et Pentecostes,
Piscina, ut est apud Sidon. lib. 2.+
Martisia.#
Enuntiare, describere, apud Masuerum, tit. 35. art. 29. Joan.+
Baptisterium, Ugutioni.#
Accepitque unum equum, et 30. solid. et unam vanam, et unumbar ahu.#
Barateria+
Barbam tangere, seu primam lanuginem incidere, de quo more apud paganos et Christianos copiose egimus ad Joinvillam Dissert.+
Barbanus.#
Barbicana, Propugnaculum exterius, quo oppidum aut castrum, praesertim vero eorum portae aut muri muniuntur: unde Antemurale, promurale, et murus exterior, non semel appellatur, cujus vocis originem plerique ab Arabibus accersendam putant.+
Patruus, Joanni de Janua; Barba Italis.+
Barbator.#
Clamor exercitus, videlicet quod eo genere barbari utantur, Festo: at recentioribus ita appellatur solum Barbarorum, quod Barbaria, Rufo Festo in Breviario, Aethico in Cosmograph.+
Barbari, Nummi a Vicecomitibus Lemovicensibus cusi.+
Duribuccius, in Glossis Isidori, cui scilicet buccae adeo durae sunt, ut pili in iis enasci vix queant. Vide Maliberbis
Barbatus, operarius, intimidus.+
Barbatoria+
Barbier. Occurrit in Miraculis S. Goslini Abbat. n. 22.#
Barbacana.#
Tonstrina, Papiae. Joanni de Janua: Tonsura barbae, vel locus ubi tondetur.#
Barosus.#
Accidit ut una navis Templariorum, vi torrentis rapta, prope ripam civitatis praecipitaretur ad hostes, qui cum barbotis et uncis ferreis ipsam impugnaverunt diutius.+
Homo qui fert barbam plenam prorisinis, in Glossis Isidori: ubi Wlcanius prurignis emendat, hoc est fursurum, vel potius porriginis.+
est quae cuncta navis commertia ad littus portat.+
Videtis, inquit, mulieres, compedes: sic nos barcalae despoliamur.#
Conca aerea, in Gloss. Isid.#
Barganniare, Barguinare, Tricaritergiversari; Italis Bargagnare, nostris Barguigner, quod proprie est licitando cunctari, Marchander. Barganizator+
Bercarium
Barca.#
Barbari. Gloss. Isid.#
Bargus.#
barca, ut videtur, vox deducta.+
Bardala, apud Gallos, alauda dicitur nominata in veteri Lexico apud Turnebum lib. 13. Adv. cap. 25. lib. 20. cap. 37.+
Baratator
Carrocium.#
Bargia, idem quod barca, navicula, scapha oneraria, Gall. Barque, Ital. Barca+
Carolus Magnus contulit Deo et S. Petro—ut nullis hominum Flaviniacensis Ecelesia in omni regno suo teloneum daret in civitatibus, mercatis, vicis, villis, pontibus, portibus, nec de rotatico, barganatico, pulveratico, mutatico, salutatico, etc.+
Barganizator. Vide Barcaniare.#
Barga.#
Mantica, pera viatoria, sportella, bargilla, bisaccia, vulgo. Alibi: Bargella, bissiccia. Ita Cod. MS.#
Bargina, bocc
Bargenna, Barginus, Bargines, Barigena.+
Barcaniare.#
Barcus, Ramus, truncus arboris, de quo suspenduntur facinorosi.+
Barria. Gloss. Isid. Barria, regula, norma, rubrica.+
Barginus
Parilion.#
Barillus, Italis Barile, Gallis Baril, ex Cambro-Britannico Baril, cadus, dolium, amphora.+
Barca.#
Item brachium bariblinum, et calicem unum magnum, et tabulam summi altaris comparavit 1300.+
Barlia, vel banlia, orbata. Eidem Spelmanno videtur idem esse quod Banleuca.#
Ars barloteriorum. Italis, Barilotto, idem est quod Gallis, Barillet, doliolum.#
Qui occiderit canem acceptoricium, vel bracconem parvum, quem barmbraccum vocant, etc.+
Gallorum linguâ Barones, vel Varones, dici servos militum, qui utique stultissimi sunt, servos videlicet stultorum. Barones, Baronia+
Barbo,
Barre, Hispanis Barra, Italis Sbarra.+
Barranco, Locus cavus, iter tortuosum, impeditum.+
fratres, dicti Carmelitae, quod pallia ex albo et nigro alternatim distincta deferrent.+
Alchaz.#
Barillus. Capitulare de Villis c. 68.+
Barginus
Barrio, Arvernis Barri, quibus ita appellatur aedium ac domorum extra urbem et ad suburbana quaedam congeries: unde ea domorum series intra sancti Alarici in urbe Claromontensi suburbium, les Barri de S. Aliri dicitur.+
Scurrilitas, leccacitas, turpitudo, luxuriosa verba, quae vulgariter barrizare dicuntur, et dicitur a stultis curialitas.+
id ist, Liber, Papiae. Vide Baro.#
Rufus, niger. Legendum Burrus. Gloss. Lat. Graec. Burrum,
Genus organi, in Gloss. Isidori, f. Barbiton.#
Praedium dominicum, vel terrae quas vocant Dominicales, hoc est, quas in distributione manerii dominus non elocavit haereditarie, sed alendae familiae suae causâ propriis manibus reservavit: Dominicum, Gall. Domaine.+
Infans: Barulas.#
Carbunculi, Morbus equorum, in eorum tergo, ex superfluitate sanguinis vel humoris, de quo Jordanus Risus Calaber MS. lib. 2.+
Barus, burrus, Baro, et Barrus.#
Mascauda+
Basculi, Praedones, Ruptarii, ex Vasconia, cujus incolae Basques, id est, Vascones, appellantur, Basculi, apud Turpinum cap. 7.+
Baselum. Papias: Baseleus dicitur corrupte, is est enim faselus, i. genus navis. Gloss. MS. Eccl. Paris. habet Baselum, etc.#
basis. Palladius lib. 1.+
juvenum. Charta Communiae S. Joannis Angeriacensis an. 1204.+
basim, dixit Fortunatus lib. 8. Poëm. 14.#
Ego ille Basilicus – subscripsi.+
Palatinus vel etiam Ecclesiasticus, Joanni de Janua.+
quae Collectitia antea vocabatur, scilicet a conferendis mercibus; nunc autem Basilicaris dicitur, eo quod circa se basilicis dudum prae caeteris portis abundasse feratur: sive quod euntibus ad Basilicas in vico almi Remigii consistentes pervia fuerit.+
Basilica seu aede sacra, Papae, Episcopo, aut Sacerdoti sacra facienti ministrant.+
Palatinus homo, i. de aula regia, in Gloss. Isidori.#
Ovis pinguis. Vide Bassus.#
Vasallus. Diploma Ludovici Imp. apud Ignotum Casinensem cap. 6.+
Terrae hiatus, in Gloss. Isid. Vide Bassus.#
Ba elard, clunabulum.+
jumenta, apud Petrum de Crescentiis lib. 9.+
Bassus, crassus. Bassus, pinguis, obesus. Bassari+
Bastum. Clitellae, Gallis Bast.+
ferre. Bastangari+
Bastare, esser a bastanza, sufficere, quasi bene stare.+
Bastita, Bastile, Castrum, turris, propugnaculum, vulgo Bastida, Bastire, Bastimentum #
bedellus, Italis Bastoniere, virgifer.+
Basta.#
Batus.#
arma, Armare, tractare, Senecae: Arma movere, Manilio, et in veteri Epigrammate: Manier les armes.+
Bataglia; Gallis, Batalia, Batala+
Batalliae seu praelia fieri solent, cum portarum repagula perrumpere hostes conantur: vulgo Bailles.+
Batail, Batane; Italis Bataglio, vel Batacchio: sic dictum quod aes verberet.+
Baptitorium, Batanderium, Baptalerium: voces unius ejusdem originis et notionis: Battuarium, Batan de Pannos, Hispanis, ubi panni tunduntur: Moalin a draps, nostris.
Batus.#
Genus paterae, a Batus dictae. Joan. de Janua.#
Bacchonica
Batifolle, nostris Bastion, seu, ut quibusdam placet, turris illa lignea, quam Berfredum vocabant. Bacifollum, Batifollum+
Batallum.+
Rusticus, Ugutioni. Batinius habent Glossae Isid. Papias, Bacunus.#
Vatiola, diminutivum a Batus vel Bata, aut Batta, Vasculum, poculum.+
Battre, ex Latino Battuere.+
Batatorium.#
Battuit, concidit, periclitatur.+
Nautae: sed proprie qui in scafulis et minoribus navigiis operam navant, remigantes potius quam velificantes: ut sic dignoscantur a Buscarlis, qui grandioribus inserviunt; a Bath, cymba, scapha, et Suant, operarius. Spelmannus.#
Butus.#
batutâ, aquâ in unum locum confugere, quo facilius capiantur.+
Batta, Mensurae species Vetus Agrimensor: Batus constat modiis 2. totidemque sextariis.+
Battus, Batellus, Scapha, cymba, Gallis Bateau, forte quod in modum Bati, de quo mox, confecta esset. Batella+
Bave, Hispanis Bava.+
Babioles appellamus, alias Joyaux.+
Bauceant, Albo et nigro interstinctus, vel bipartitus.+
Baldachinus.#
Baudator. Vide Bausia.#
Bauca, Boga, Papias; Bauca, armilla.+
Latrare, et est proprie Canum.+
Baucia, Baudia, Felonia, proditio, crimen capitale.+
Basane. Ita vitulinum vel ovinum corium appellant.+
Sacculus, in Gloss. Arabico-Lat. quia forte ex corio, seu bazano confectus.#
Bacia, Leo Ostiensis lib. 1. cap. 26.+
Beacita, vel sturnus: Becace, aut ea quam Becacine vocamus.#
Bever.#
Besca, Bessa, Bessus, nostris Beche, aut Besche; sorte quod becci seu rostri formam praeferat.#
Beccaria; nostris Boucherie: Beccaio, Beccaro, lanio Italis. Beccario+
Beccum, Rostrum, vox Gallica vetus, unde nostris et Belgis Bec, Italis Abbecare+
ein bechin, Pelvis, nostris Bassin.+
Bezaria. Tabularium Conchense in Ruthenis Ch. 203.+
Bedum.#
Bedaelis. Tabularium Prioratus de Domina in Delphinatu fol. 40.+
Subbedellus+
Palitium molendini, in Tabulario majore S. Sergii Andeg. Ch. 29. Betium+
Bifax.#
Queffelec, Gallice Begace, ou Assee.+
Begehardi, Beguini, Beguinae, Haeretici exorti primum in Alemannia, qui vulgariter Begehardi, quoad viros, et Beginae quoad feminas nominantur, inquit Conradus de Monte puellarum lib. de Erroribus Begehardorum editus a Gretzero, in quo illorum errores recensentur. Begardi+
Bejania. Vide in Beanus.#
Terminus autem maresci Walcheri est, sicut utraque beka ex una parte, et rivus aquae ex altera parte dividunt.+
Emit etiam omnes beinellos qui sunt in magna foresta, quos vendiderat Joannes Abbas tempore suo cum dicta foresta.#
Hyaena, apud Capitolinum in Gordiano III.#
Berfredus, Verfredus, Berefridus, Bilfredus, Balfredus, Berfreit, Belfragium. Haec omnia unum sonant, Gall. Beffroy.+
Baldakinus.#
Berlengum
Morbus bestiarum, in Glossis Isidori: perperam infra biluus, morbus bestiarum.#
Gemma est albicans, et pupillam cingit nigram in medto aureo fulgore lucentem, et propter speciem asinorum Regi Belo dicata est, unde et dicitur Beloculus, quasi Beli oculus.+
Velothyrum.#
Egestas, quae solet contingere per vastationem.+
Bainberga.#
Bemol, cui opponitur bedurum, seu B. quadratum.+
Binda
Aprilis mensis, Papiae.#
Benedictiuncula+
O diem asperum! aestus validus turbarum beneficio.+
Benefactum, de quo supra. Chronicon Mauriniac. lib. 1.+
Bennati. Vetus Interpres Juvenalis sat. 11. Ingenui vultus. Modesti, benenati. Messianus lib. 2.+
bona valetudo. Acta S. Cypriani Mart.+
Benevento urbe Italiae, Gloss. Lat. Graec. Beneventanum,
Beneviser, Beneficium, Beneficiarius. Libertates concessae villae Montisbrusonis a Guigone Comite Forensi mense Novemb. an. 1223.+
Beneau appellamus, seu Benneau, ut Monstrelletus lib. 1. cap. 43.+
Beudum.#
Vervex, Gallis Berbis, vel Brebis; Italis Berbice. Gloss. Berbix, Aries, Berbix, Verbella. Ovis, Berbix. Ugutio et Joan. de Janua: Berbex, et Berbicus, Aries castratus, et haec Berbica, ovis, Lex Salica tit. 4. §. 2. Si quis anniculum vel binum cerbicem fur averit, etc.+
Berceau.+
Horderarius. Ita Glossarium Saxon. sub Edw. III. exaratum: sed videtur legendum Hordearius, nam Saxonibus, Be
Birretum.#
Berewica, Berewichus, Berewita, Manerium, vel potius membrum manerii a corpore dissitum, villula, hamleta manerii, manerium ad majus pertinens, quasi bemanerii vicus. Charta Edwardi Confessoris Regis Angl. tom. 1. Monastici pag. 237.+
Belfredus.#
Bieria+
Besicle, Belgis Brill, Fridegodus in Vita S. Wilfridi Episcopi:+
Ferro rotondo nel quale si mette il collo de malfattor. Jus Vicentin. lib. 3. Fustigetur, vel ad berlinam ponatur.#
Brenaticum
Berroërii
Beroarius. Vide in hac voce.#
Bercarius
Berrovieri, quae vox interdum sicarios, sceleratos, et ruptarios sonat, interdum Apparitores. Vide Joan. Villan. lib. 7. cap. 79. Berverii+
Bersare, Birsare, Bersarii. Bersae, Crates vimineae, seu sepes ex palis vel ramis grandioribus contextae, quibus silvae, vel parci undique incinguntur, ut nullus cervis, caeterisque seris ad egressum pateat aditus. Bersura+
Beroërius
Berthona, Berton, Villa vel praedium frumentarium, a BeBerewic. Monasticum Anglic. to. 2. p. 887.+
bellua. Althelmus de Laude virgin. ubi de Daniele:+
Beroerius
Berewic
Becca.#
Bisacuta.#
lingua. Itinerarium Jerosolymitan. Antonini Monachi: Monasterium, in quo tres sunt Abbates scientes linguas Siram, Gracam, Aegyptiacam, et Bescam.#
Bessus. Vide Becca.#
Beste etiamnum usurpamus, Equitatura. Hugo Flaviniac. in Chron. p. 245.+
Bestialia. Gall. Bestail, Pecudes, apud Michaëlem Madium de Barbezanis in Hist. cap. 20. 21.#
Si vero bestiare extraneum, sive oves, transitum fecerit per terminos alicujus Insantionis, etc.#
Liber de bestiis compositus, vel locus ubi bestiae morantur. Ugutioni et Joanni de Janua.#
Tiraces. Ita Glossae Isidori. Italis Bestione. est bestia grandior.#
Instar bestia, Joanni de Janua. Commodianus instr. 34.#
Curabo longe tibi sit comula ista betalis et dominus dupondiarius.#
Petiu, sic enim varie scriptum reperitur in Traditionibus Fuldensibus, ubi inter vestes Ecclesiasticas, vel certe ministeria sacra recensetur, lib. 1. pag. 459.+
Quod betolae et tabernae possint tenere ubique in locis consuetis.#
pellis. Vide Bever.#
Beodum, Mensa. Vetus Glossarium apud Pithoeum: Mensa, Beod. Refectorium, Beodden.+
Beuvrum, Fiber, Castor; Anglis et Germanis Bever, Gallis Bievre: Bibris, Plinio lib. 32. cap. 3.+
Biberagium.#
coriorum, in Charta G. Comitis Mellenti in Tabulario Leprosariae S. Egidii Pontis Audomari.+
Abbrevoir, ubi adaquantur animalia; in Statut. Veronensib. lib. 5. cap. 23.#
Beciaria.#
domo egredi, et Principem, aut ejus Vicarium sequi tenebantur, quae est vis vocabuli Vasconici. Regestum Constabulariae Burdegalensis f. 92.+
Biennum.#
annona seu victus dicitur. Biarchia+
Incipit tale tenementum esse laicum feodum — et haec vera sunt secundum Biastos.#
Canis.#
Vin du marche. Breuvage, Ital. Beveraggio, quod praeter pretium corollarii vice in emptionibus conceditur. Beveragium+
Aller boire vulgari vocabulo dicunt nostri, pro in popinas pergere. Capitula Caroli Mag. lib. 3. cap. 7.+
Bisacutus, in Glossis Arabico-Lat. Bibera, Bisacuta, apud Papiam.#
Sanguine inquinari Bibinarium autem est sanguis menstruus mulierum. Bibinum menstruum, id est, fluor sanguinis. Papias.#
Pugna. Papias.#
Biblei et biblii dicuntur instabiles, et qui reparant libros. Vide Billeus.#
Biblieta+
Bibliopola, Ugutioni, et Joanni de Janua.#
Morsus bestiarum, in Glossis Isidori.#
Bicchier, Boccacio Novella 28. 83. 92. et alibi non semel.+
quod et Biclinium dicitur, est domus sub se habens duas cellas, sicut domus mercatoris in urbe, et dicitur a Bis, et Cella.+
Bichot et Bichet, in Consuetud.+
Bizochi.+
Bichetus.#
Bicheria.#
Monodia, unius, scilicet cum duo alternatim, aut simul canunt.+
Bigerra Bigera.#
Bicellum.#
Bicoca, Haeforte, capri balatus. HaeCaper.#
Biche, Cerva. In Concilio Autisiodorensi, biculam vel cervum facere, restituit Salmasius pro vetulam. Vide Vetula.#
Biennium
Blida.#
Aqua ex vesicis de ulmo confecta, et proficit ad vulnera in corpore medenda.+
Bicellium.#
Anchora. Gloss. Isid.#
Triduana, tridui.+
Biannum, Biennium, Bidannum.#
Ban de biere, tributum quod pro cerevisiae venditione praestatur: vel pro taberna potaria, quam Bierbanck vocant Germani et Belgae.+
Biremes, apud Anastasium in Hist. Eccl. pag. 111. ubi Theophanes
Beria.#
Befax, Bifarius, Befarius.#
Secunda conjux. Rectius in Gloss. Isid. bivira.+
Lacus vel divisio inter duos fines, Joanni de Janua.#
Canonici. Ita Canonicos appellabat Wicleffus haereticus in Trialogo art.+
Paene animam ebullivi; sudor mibi per bifurcum volabat: oculi mortui, etc. Frons.#
Charette.+
omni privilegio Clericuli privati, et coërcitioni fori saecularis addicti sunt.+
annulus, in Epistola Valeriani, apud Trebellium in Claudio, duabus gemmis insignis.#
duabus gentibus natus. Addit Ugutio, sicut ex patre Tusco et matre Franca. Bigenera animalia dixit Varro.#
Bigerriga, Bigerrica, Biherrica.+
Bigoncio, vel Bigonzio: Bigoncia dixit Dantes in Parad.+
Beghinae, apud Matth Westmonaster. an. 1248. in utraque Editione. Vide Beghinae
Bigarus.#
Constituimus in bilamnis et olivastellum, in ipsis bilamnis fossatum fecimus, in aliis locis congeries lapidun; fecimus. Vide Lamna.#
Berfredus
Bilis, humor fellis, tristitia, virus, iracundia. Bilitas amaritudo.#
Adumbratio vocis aquae scaturientis. Papias.#
Bill, vel Bille, ut apud Knyghtonum p. 2721. Billeta+
Jumentum, asinus, in Gloss. Isid. Vide Bile.#
Bille, Ramus crassior, vel truncus.+
Billon, Hispanis Vellon, Nummus aereus, vel ex aere et argento conflatus: interdum massa monetaria.+
Billet, nostris Billot, clava oblonga.+
Bilochii regales, in Decretis Andreae Regis Hungariae an. 1222. §. 5.#
Mixa
Binorum et ternorum illatio, Tributi species, apud Senatorem lib. 3. Epist. 8. lib. 7. Epist. 20. 21. 22. de qua plene in voce Tertia.#
Ternae, nempe denuntiationes, admonitiones: voces crebrae in donationibus ad complantum, seu
ad medium plantum.+
Burina.#
Bendes, Institae limbi, fasciae. Bendellus+
Dinummium, nummus duplicis formae ac aestimationis.+
Benne Germanis, mactram et atcam panariam sonat.+
Cui geminum est nomen, Festo.+
Bohordicum.#
Jocus partitus.#
Biplex, duplex.+
Bilages et Burlawa
Beretum+
Byrsa.#
Bersare
Bisacia, Mantica duas peras, seu duos saccos habens, Italis Bisaccia, Gallis Besace.+
Vnxi pretiosum corpus nardipistico pretioso, ac diverso thymiamatum genere, amomo, balsamo, bisamoque commiscens.+
Byzantius.#
Bisavo, nostris Bisayeul.+
Cambium Biscambiare, Permutare, in Consuetud. Tolosae 4. part. tit. de Feudis, art. 27.#
Quaecunque dicta sunt de ludo taxillorum, eadem intelligantur de ludo bischatiae, et quocunque ludo alio fortunae.#
vermis. Sanutus lib. 2. part. 4. c. 12.+
Panis.#
Nec aliquod vas calcinatorium, seu moltirorum, nec biscotarum ponere, etc.#
olla, apud Marcellum Empiricum c. 15. p. 108.+
Oblongus, qui in medio dilatatur, Ugutioni, Gall. Berlong.#
Bismalvas, id est, alteas.#
Tepez in Chronico Ordinis S. Benedicti to 6. p. 450.#
Duas valvas apertas habentia. Papias: Gloss. Lat. Graec. Bipatens,
Biche, vel Bisse, Cerva major.+
Corrigia, in Gloss. Arabico-Lat. Flagellum. Cyrillus in Lexico:
Bussellus.#
Bis transire, a bis, et sumo. Ita Ugutio MS.#
de bistorniis burgi, et de alïis bistorniis, etc. Vide Bisturris.#
Bisius, Cinericius, ex Gallico, Bis, ut bisium panem dicimus.+
Bithalassus. Ugutio MS. Bithalassium, vestigium in luto impressum, vel concur sus duotum marium: Graecis
Biformis, vel quantum ad corpus, vel quantum ad animam, et componitur a bis, et idea, quod est forma. Joan. de Janua.#
Bitorius, vel Pintorus, ardea, quam nostri Butor vocant.#
Vimen minutum, quod in bitumine crescit. Joan. de Janua.#
Bevangk.+
Bever.#
Amfiscii, Biumbres.#
Bisacuta.#
Fratricelli, Secta religiosorum Minoritarum damnata a Bonifacio VIII. Joannes XXII. an. 6.+
Vnam aream – cum omm aedificio, et unam bizumam, cujus longitudo est, etc.#
Et, via molendinaria quae venit desuper Condominam Guidonis de Montemayrana, quae ferit ad nemus Vvillelmi Liautaud, et vadit ad blacham Petride Ayra, etc.+
Ble: sic autem appellabant quodvis triticum, etsi differret a frumento, quod Blefroment vulgo dicimus, puriori scilicet, nec aliis granis mixto tritico.+
Bludie. Leges Burgorum Scoticorum c. 87.+
Droit de Blairie, jus pascendi pascua in Bladariis, seu agris, in quibus Bladum vel triti cum demessum est, quod soli feudi domino, qui Seigneur Blayer dicitur, intra suam jurisdictionem, et illius vassalis et subditis competit, ita ut vicinis alterius jurisdictionis ea facultas interdicta sit.+
Blancus.#
Le Roman de Gaydon MS.#
Blanc. Solidi blanci, in Charta Joannis Regis Angl. in tom. 1.+
Blandices.#
Affabilis, magni favoris, Blandiosus. Infra: Blandiosus, Affabilis.+
Genus navis. Sic duo MSS. Editus habet Blandum.#
Scabellum. Glossae MSS.#
blasser, ustulare.+
Blasme.+
Blasmer, Italis Biasimare.+
Blasto, cubicularius.+
Id quod de calceamentorum soleis eraditur, seu lutum ex itinere in calceamentis collectum. Ugutio.#
Blandulus, aliquantulum blandus: unde blandicellus dicitur, unde Blandicella dicuntur verba diminutiva.#
Cubicularius, Hospitalarius. Ugutio, qui vocem deducit a Blatero, as. Vide Blasto.#
Chermes, ut Arabes vocant, et e cocco sanguinei coloris erumpit.+
Blavium, Italis Biava, idem quod Bladum, etsi Pergaminus observet scribi Biada, non Biava.+
Blaveus, Blavius, Bloius, Color ceruleus, ex Germanico Blaw: nostri Bleu dicunt. Blavus+
Bloetini, Militaris factio in castris Flandriae Comitis, Philippo Augusto regnante.+
Impudici, hircones. Ugutio: Blennus, stultus, hircosus, impudicus, et haeo blenenta, stultitia.#
Bliaus, Blialdus, Vestis species.+
Bliaudus.#
Bliaudus.#
Blaesi.+
Stultitia. Papias.#
Gluten, – confectio quaedam, quae glutinatur aliquid, vulgo Blitten. Ita MS. Editus vero habet Blittens.#
Blord-shotten, cruentatus, et Blo Saxonico, sanguis. Vide Leges Henrici I. cap. 78.#
Blodwyta+
Blavotini.#
Eblouïr, oculis caliginem affundere: quod quibus oculorum acies perstringitur, omnia blosa, seu caerulea videantur.+
Blavius, color caeruleus, vel certe quivis color, ut blaveus, apud Joan. Blodus+
Cinnitum.#
Blae.#
Blondus, Color capillorum flavus, qui nostris Blond, Graecis
Blesseure dicunt, a quibus forte orta vox, nisi hanc a Germanis ii acceperint.+
Draco nurae magnitudinis quem gentili sermone Boas vocant, (Dalmatae) ab eo, quod tam grandes sint, ut boves glutire soleant.#
idem est quod Vetatum, et non potest fieri sine licentia domini Regis per homines alicujus villae vel boci, nisi quantum continet una ballistata: quia alias per indirectum defraudarentur homines locorum convicinorum in suis pascuis foralibus, quia non possent pascere ibi de sole ad solem, et de area ad aream.+
Non teneatur emendare aliquid boariis, bestiariis, vel tenentibus agnos et boves in domo, etc.#
Bobla, forte biblus, vel byblus, papyrus bibula, Belgis, Uloed papier.#
Bobellum:
Bubones
Bauca.#
pullus, in Foris Aragon. l. 8. tit.+
Boucherie, Macellum, in
Bubule. Vita S. Comgalli Abbat. ad bocetum, ut lac inde asportaret missus est.#
Bochale. in Contract. datior. Bergom. lib. 8. c. 32.+
Delphin, vel Bocharius, vel Simones, meBoca, vel Phoca.#
Bochellum, de quo supra Tabularium S. Victoris, Parisiensis ch. 13.+
Prouna bocia a molendino denarios sex.#
Liber.#
Buccula.#
Stulti, rustici.#
Bocularis. Vide Baucalis
Bodium, Habitatio, mansio, ex Theutonico et Cambro-Britannico Bod.+
Boja
Bodones, Bodula. Vide Bonna.#
Boda.#
Bohordicum.#
Bogia, Fori Oscae Jacobi I. Regis Aragon.+
Bulgari.#
Bohourt vel Behourt, Hastiludii species, vel certe quodvis hastiludii genus, in quo nobiles adolescentes vires suas experiebantur.+
Buisson, Minor boscus.+
Palma manus. Bolita, honor manus. Ita Papias. Ubi Codex MS. haber, Bolida honor magnus.#
Bolengarli, Pistores, nostris Boulengers.+
Lemiga.#
Pintae, inquit Somnerus: a Bole, Anglis.+
Bollicio. Vide Michaëlem del Molino, in Repertorio Foror. Aragon. pag. 167.#
Bolonae, ipsi cetarii, qui diversa genera piscium emunt.+
Batuda.#
Bolundum, hoc Grusum. Edit. Bolunda. Ficus silvestris.#
Panis Natalitius.#
Bombus, dicta. Bombardella+
Bombix, Gossipium, lana vel lanugo xyli, id est, gossipii fruticis, de quo Plinius lib. 19. c. 1.+
Conviciari. Papias. Vide Bobinare.#
Bombulus, Crepitus. Joan. de Janua: Bombus, sonus, — invenitur etiam pro sono culi.+
Purpuram facere.+
Bonna.#
Bonasse. Fragm. Petronii: Dum bonatus ego, et volo videri lenis.#
Bondo, Bondones+
nativus ex Saxon.+
Bonet, Italis Birreto.+
homines, dicuntur saepe qui in placitis publicis cum Comitibus et judicibus judicia exercebant, quibus justitiae studium curae erat, in qua, ut ait Cicero l. 1.+
Bounifaci, est un bon enfant, unbenet, ut auctor est Petrus Goudelinus.#
boni pueri, nostris, Bons enfans, dicti in Bohemia nescio qui religiosi.+
Bonitatis nomine, tanquam gratuito a subditis dominis praestaretur.+
Bunda, Bodina, Bodula, Terminus, limes.#
Bonuarium+
Bonosii. Vide Boni homines.#
Bona vocant, Facultates, nostris vulgo Bien.+
Apratare.#
Adjutoria, Ugutioni: ex Graec
Bucaranum, Buchiranum, Telae subtilis species, Gall. Bougran.+
Vouvent et de Mervent, data Spoleti an. 1232.+
Ran.#
vitiis implicati saeculi et malis concupïscentiis servientes, non sperant judicium futurum, sed potius carnalem saeculi concupiscentiam laudant.+
Ora, margo, Gallis, Bord. Borda navis, in Statutis Gildae Scoticae cap. 22. §. 3. cap. 44. Ora navis.#
Clava, in Gloss. Isid. Vide Bohordum.#
Borderiata+
medietatem hordiae terrae, quae vocatur Berauderia, concesserunt. Idem videtur quod borderia.+
Borda.#
Dominicum quod quis habet ad mensam suam et proprie, ut est apud Bractonum lib. 4. Tract. 3. c. 9 §. 5. lib. 5. Tract. 1. c. 13. §. 5.+
Bardonarii.#
Bord, Necrolog. Ecclesiae Parisiensis 18. Kl. Maji: Eodem die obiit Agnes Castellana Belvacensis, quae dedit nobis 2. cortinas, et 2. bordos cum cortinis.+
Burghbote.#
Burgha, Anglis dicitur ea Comitatus sive provinciae portio, quam olim Decaniam, Decennam, Decuriam, Decimam, et Friburgam vocabant, inhabitata a Decemviris, qui in solidum fidejussores erant erga Regem de iis quae in decenna perpetrarentur.+
Borghum, Vadimonium, ex Saxonico Bo
Borderia, vox Occitanica; Arvernis, Boire.+
Colorem, qui vocatur borin, jure dare debent omnes servientes illic habitantes.#
Borthnenligh, Tributi aut servitii species apud Anglos.+
Burgus.#
Headborow.#
English. Vide Burghenglish.#
Borsholder, Vide Borga.#
Bourre. Charta Guillelmi Episc. Borratium+
Borde, ut Hispani efferunt, pro filio notho: unde Sebastianus Cobarruvias Francicam vocem Bordel accersit, prolupanari.+
Bordhalpeny.#
Bornewing.#
Boves aratores, aratris dediti, in l. 1. Cod. Th. de Cursu publ.+
Qui cedit boves, macellarius, Ugutioni: Boviscida, Joanni de Janua. Bucaedas habet Plautus in Mostellaria.#
Bos, aliis Bois.+
Bosiare. Vide Bausia.#
Bosse: proprie de ulcere pestifero quod Itali Bozzam vocant.+
Buxis.#
Bostar, locus ubi comburebantur corpora boum, vel statio boum.+
Bota, inquit Spelmannus, Anglo-Saxonibus est Emendatio, refectio, restauratio, compensatio.+
Botta, Ocrea, Gall. Botte, ex Cambro-Britannico, Bottas, sotular. Vincentius Belvac. lib. 29. c. 28. Botus+
Botagium, Botatus. Vide Buttis
Botellus.#
Bouteillage vocant, praestatio scilicet unius vini lagenae, quam Bouteille dicimus, pro singulis doliis vinariis quae certo anni tempore distrahuntur.+
Botulus, Tertulliano, intestinum, interaneum, Italis, Budellus+
Potheca, Gallis Boutique.+
Bothyn, Baronia, aut territorium vel districtus domini, apud Scotos: nam, ut auctor est Buchananus, primi Reges Scotiae, regno in Baronias diviso, cunctas opes agrosque Regios, meritorum habita ratione, magnatibus suis diviserant, quos Barones inde appellavere.+
Apotheca.#
Faciant, quod pontes, degorae ac botes in civitate constituantur, etc.#
Boutons, Fibulae, globuli. Concilium Albiense cap. 15.+
Bota. Vita S Angelae de Fulginio c. 4.+
Bota.#
Boagium, Bovaticum, Tributum quod ratione boum pendebatur, seu pro pari boum aratorum vel pro aratro: Bobatico, Hispanis. Bobada+
Bucca, apertura fluvii, per quam derivantur aquae. Bovaterius+
Ferme, Metairie. Conciiium Tolos. an. 1228. can. 41.+
Bouvier.#
terrae, Bove de terre, in Charta Gallica tom. 2.+
Bovile, in Canonibus Hibern. lib. 51. c. 5.#
Buza
Bouveau, Bouvart. Occurrir apud Will. Thorn. in Chron.#
Bostar, sive Boviale.#
bubulcaritia. Domus bubulci, vel praedium bobus nutriendis idoneum.+
Boutarius. Vide Buta.#
Buxis.#
bonda. Charta an. 1246.+
Buttis.#
Brebantiones, Praedones Brabantini, ex Brabantia.+
Braccae, Femoralia, vestis species, qua crura teguntur, ut ait S. Hieron. in cap. 3.+
Brac, Gallis. Vetus Glossar. Licisca, Bracco. Lex Frision. cap. 4. §. 3. Bracetus, Brachetus+
Braces, unde fit cervisia. Eginhardus Epist. 23.+
Bracco.#
Vadum, et dicitur a Brachys, quod est breve. Jo. de Janua. Graeci Brevia. Virgilius: In brevia et fyrtes.#
Brak, ruptura, voce Longobardica, unde Brakea, rupturae vinculum, inquit Henschenius.+
Braye, unde
Manche. Eckeardus junior de Casib. S. Galli c. 14.+
Branchiata, Mensurae agrariae species, ex Gallico Brassee.+
Brachiale. Lex Salica tit. 29. §. 37.+
Calecon. Udalricus l. 3. Consuet. Clun. c. 11.+
Brace.#
Braccioli. Rollandinus in Chronico lib. 9. cap. 2.+
Brachile.#
In omnibus praecipuis festis facit fieri braciatos, et quisque habet unum cum panesuo.+
Bracinum. Vide Brace.#
aquae, Gallis Bras d' Eau. Charta Caroli Mag. apud Perardum: Atermino bracioli aquae, vocabulo Orba. Vide Brachium.#
Inferior pars circuli, Joanni de Janua.#
Nam ecce ad me etiam ipse Ascraei fontis bractamento saturior advenit.+
Bratteator, Bractearius, Bractearum confector, apud Jul. Firmic. lib. 4. c. 15. lib. 8. c. 16. 19. qui Bractearius, in veteri Gloss. dicitur, et
Bradifonus Domino Moyses sacrarat amore.#
Braida.#
Bracca
Brigancii.#
De omnibus bragatoribus in Curia.#
Bracus, Vallis.+
Braire, Vagire, clamare, prout infantes solent. Gloss. Graeco-Lat. vagitus infantis. Hesychius:
breda vulgo appellatur. Monachus Paduan. lib. 1. Chronici c. 1.+
Bray. Hariulfus lib. 4. Chronici Centulensis c. 24.+
Barbaricum.#
Bromosus.#
Jument brehaigne.+
Branchia, Jus excidendi ramos arborum, quos Branches dicimus, in forestis pro foco seu igne suo. Aresta an. 1257. in 1. Regesto Parlamenti fol. 5.+
de Brand: Si quis domum alterius incenderit.#
Ipsun: corpus sanctissimum, sicut in anteriori translatione, ab Episcopis Remorum dioeceseos integrum inventum est, et brandeo rubro involutum. Idem lib. 1. Hist. Rem. c. 20.+
Brand voce Germanica, de qua supra.+
Brasium, Vide Brace.#
Qui pignorat boves bravos, equas, vaccas, vel oves etc. Forte branas, sterile jumentum. Vide in hac voce.#
Droit de Brassages, jus nempe quod Monetario competit pro salario cusae monetae: de qua voce consulendus V. Cl. Buterous in libro de Monetis Francicis pag. 150.+
Braxionarius. Vide Brace.#
Brebantiones, Brebiciones. Vide Brabantiones.#
Dedit Ecclesiae sancti Petri duos breces in feodo suo, cum grava et pratellis eidem terrae adjacentibus.#
Nam ecce ad me ipse Ascres fontis brectamento saturior advenit.+
Broier le pain, vel, ut alii efferunt, Breier. Bernardus Mon. in Consuetud.+
Tres solum sunt homines, Rex, Optimas, Villanus, et eorum membra.+
Brennium, Funfur: vox, ut videtur, formata ex cantabrum, quod idem sonat.+
Brenna Charta Aldegastri, filii Sylonis Regis Ovetensis,
Breisna.#
Sporta, Italis, maxime vino deferendo idonea.+
Bresme, quibusdam Cyprinus latus.+
Brutesche+
sepaldes. Leges Henrici I. Regis Angl. cap. 89.+
Brusdatus
Breve Inventarium, rotulus, chartula continens indicem, Breves+
Courte-heuse, quod esset corpore pingui, brevique statura, ut ait Ordericus Vitalis lib. 4. et 8. p. 545. 664.+
Mensura, Joanni de Janua. Gloss. Lat. Graec. Bria,
Cheminus, Vtia, iter.+
Brico. Vide Briga.#
panis, Mica, frustum, apud Bertramum in Vita S. Francae Abbatissae num. 16. ex Italico Bricia, Briciola.+
Bricoll in jure municipali Florentinorum lib. 3.+
Bridguma, Saxonib. Sponsus, uti haec vox redditur in Legibus Edmundi de sponsalib. c. 3.+
Briga.+
Brigantini, vulgo Scriptoribus nostris Brigans.+
galeae speciem, vulgo Brigantin, Italis Brigantino.+
Brugbota, Pontis restauratio vel refectio.+
Briga.#
Tristega.#
Pactum interpretatur. Papias. Vox forte Longobardica.#
pontem sonat.+
Brolium.#
Broker.+
Qui labia superiora habet, Ugutioni.#
Brochae, Brochiae, Sudes acutae, pali, Gallis Broches, Armoricis Brochenn.+
Obstinatus. Gloss. Arabico-Lat.#
Broche. Veru, Anglis Stick. Liber Ramesiensis sect. 300.+
Bruscia.#
Brusdum
Bordhalpenny
brodiatorum leviter effingunt, adeo ut visum paene effugiant.+
Broët, Italis, Broda, Brodo.+
de Broët, quod est potionis genus. Vide Bierban Bierbannum.#
ager, unde Allobroges dicti, voce composita ex Broga, ager, et allo, quod est aliud.
Bruera.#
Broilum, Briulum, Brogilum, etc.+
Bruntus. Bruillus, Brullium#
Brooke. Occurrit apud Willelmum Thorn.#
Bruma.#
Brumosus. Glossae Isidori: Bromosa, immunda.+
Brunia
Brosat, Brassie, de quo que ce soit, Botte de foin.+
Brosc, Brosci, et Broschivini, in Tabulario sancti Dionysii an. 1240.#
Brusdum
Bruscia.#
Arles, Canonicus Ecclesiae Pampilonensis, lib.+
Bruera, Ericetum, ager sterilis, vepribus et dumetis horridus: Bruiere, in Consuet. Perticensi art. 39. et apud Froissart. 2. vol. c. 126.+
Brodatus.#
Brueria. Vide Bruarium.#
Barta.#
Brolium.#
Brulatatus. Vide Brusdus.#
Broma, Brumalia, Festus dies Romanorum octavo Kalend.+
Brumus, Brumosus. Vide Broma, et Bromosus.#
Qui habet fastidium ciborum, Ugutioni.#
Bruma.#
Nigram vocant, seu aeream.+
Bruma.#
solida. Ita Gloss. Isid. Gloss. Saxon. Aelfrici: Brunda: heo
Brunia, Bronia. Lorica. Gloss. Lat. Theotisc. Byrne, Byrnan+
Brunetum, Pannus non ex nativi coloris lana confectus; sed quavis tinctura imbutus. Burneta, Buretum+
Bruntus, Brunus, seu potius brunitus.+
Brusciare, et brucciare. Utitur Sanutus Italus lib. 2. part. 4. cap. 12.+
Brozia. Dumetum, Gallis Broussaile vel Brosses, aut Broce: Brocelle, in Consuetudine Carnotensi art. 12. Brocia, Brozia, Brucia+
Rubeta, ranae genus, bruscus dicitur vulgo.#
Brustus, Brudatus, Brodatus, voces unius ejusdemque notionis et originis, pro opere Phrygio, acupicto, plumario; noctris Broderie.+
bruscis, seu dumetis, le Broust.+
Brussura, Livor, qui ex percussione in carne enascitur, ex Gallico Brisure, ut videtur.+
Pactam, conjunctam, sponsam, Brut. Hinc nostris Bru, pro nuru.#
Breteschia
Bryccan. Teges, palliastrum, instratum, lodix, lectisternium, Boxhornio in Lexico Cambrico.+
Aliqui de Bryonia, quae dicitur Stucwrk, imaginem sculpunt, quam mandragoram esse fingunt.#
Bufalus, Buflus, Gall. Buffle. Ebrardus in Graecismo c. 9.#
Bubones, BobonesLixae, calones, nebulones, furciferi, Germ. Buben.+
Fecit velum rubeum cum bubilo.#
Senium, languor. Papias. S. Columbanus Epist. 5.+
Bucea, Bucia. Vide Busa.#
Bocail, in Ceremoniali Episcop. cap. 12.#
Boquerannum
buccella, Gall. Bouchee. Belethus de Offic. Eccles. cap. 119. Detur statim unicuique panis buxea, priusquam recedant. Bucceavia#
Buccella, Buccella, morsella panis. Regula Magistri cap. 27.+
Cibare, Joanni de Garlandia in Synonymis Chymicis. Idem lib. de Mineralibus c. 5.+
Assecla, Cliens, Buccellarius.+
Panis ad usus diuturnitatem excoctus, inquit Marcellinus lib. 17.+
Butta.#
Buccinae clangor audiri potest. Buccinus, Bucinus+
Boucher, in Statuto apud Richardum de S. Germano an. 1022.+
Bouc. Lex Salica tit. 5. §. 3. Si quis buccum furaverit. 600. den. culp. jud. Gregorius Turonensis lib. 9. Hist. c. 23.+
Buscarla.#
Bucheria+
Boquerannus.#
Qui boves mactat, in Gloss. Sax. Aelfricj.#
Buccula, de qua egimus, qua pectus tegitur.#
Bout. Fridericus II. Imp. lib. 2. de Arte venandi cap. 49.+
Storea. Gloss. Camberonense, Buda, stramentum lecti de biblo, id est, papyro.+
Boudelle, quasi bout d' aile, alae pars inferior. Joannes de Garlandia de Mineralibus pag. 155.+
Baculum notitiae, vel Nuntiatorium vocabant.+
Buflus. Vide Bubalus.#
Bufetaria, Vectigal, quod praestatur pro vini bibitione in tabernis, dictum quasi Buvetage, Buveterie, unde nostri Bufet vocant Abacum, in quo pocula vinaria, et alia ad mensam, reponuntur.+
Bohordicum.#
Bufa. Gloss. Lat. Gall. Alapa, Buffe.+
panis, in Statut. Veronens. lib. 4. cap. 109. Panis siligineus, Ital. Pane buffeto.#
Boufons. Breviloq. Goliardi, Buffones, Jaculatores. Synodus Saltzburg. an. 1310. c. 3.+
Bulgari.#
de omnibus vasis lapideis, de bugatis, de brontio etc.#
Spado, Papiae. Vide Bigens.#
Bouge. Libertates oppidi Jasseronis, apud Guichenonum in Hist. Bressensi p. 106. Pro domibus, grangiis, bugiis, etc.#
Bolengarius
Bluter. Lanfrancus in Decretis pro Ord. S. Bened. c. 6. Vas et locum, quo farina buletari debet.#
Saccus torcus. Sed legendum scorteus. Bulgia+
Bugari, Bugeri, Haeretici, qui vulgo Albigenses in Francia, alibi Paterini, Cathari, etc. Manichaeorum asseclae. Matth. Paris ann. 1238.+
Tumor aquaebullientis, Bulliculus, parvus bullio. Gallis Bullo, Bulio#
Caldaria.#
Bullutare. Ugutio: Bubinare, menstruo sanguine inquinare, sicut Bullicare, est puerili sanguine inquinare, et ponuntur quandoque absolute et passive, ut hic Bubinat et Bullutat, i. tali sanguine inquinatur.+
Ascalon et Gaza civitates eminentes, et in negotio bullientes. Vide Ebullier.#
Bluteau, Gallo-Belgis, Bultel. Fleta lib. 2. c. 9. §. 1.+
Sonus tympani, Ugutioni.#
Bundo. Vide Bonna.#
Mundeburdum
Explorabant diligenter de loco, ubi Petrus inveniretur? Tandem invenerunt eum in bungello canapis medio cautulose involutum.+
Bonnarium.#
Equus, Ital.
Buria. Adalardus in Statutis Monasterii Corbeiens. l. 1. c. 1.+
Buretel. Guioto Pruvinensi: locum vide in Bren. Gerardus Maurisius ad calcem Historiae Eccelini:#
Intestina majora, Papiae: Burbulia, Ugutioni. Gloss. Isid. Burbalia, intestina. Nostris Broüailles, et Breuille. Le Roman de Garin:#
Banleuca, quasi Burgi bannum. Charta Friedrici II. Imp. an. 1242.+
Burga. Gloss. Lat. MS. Regium et Papias: Burca, Clavaca.+
Bussa.#
Cum barchis et burolis per viam molendinorum, etc.#
Burgus.#
Burdam, seu Bordam vocamus, inquit Altaserra. Gregorius M. lib. 1. Ep. 42.+
Coloniensis, in charta an. 1258. apud Maximilianum Henricum in Apolog. part. 2. p 30.#
Occidit de lucerna equites: putares eos gallos gallinaceos: alter burdubasta, alter loripes. etc.#
Bourdon. Gloss. Aelfrici: Atticus (leg. Attacus) vel burdo,
Burdonarii, Bordonarii+
Burdus,
Birrus.#
Burnetus. Vide Brunetus
Burete, quasi Beuvrete, qua bibitur.+
Burgesia+
Burglaria, Violenta in domum vel privatam, vel sacram, ut Ecclesiam, vel etiam in tentorium nocturna irruptio, cum intentione interficiendi et furandi. Ita Cowellus lib. 4. Instit. cap. 18. §. 22.+
Hospes.+
Burgensatica.#
Burgimotus, Burgmotus, vox Saxonica, Bu
Rotures, Praedia, quae a Burgensibus possideri poterant; unde Feudalibus, quae
Burgagium domino burgi pensitant.
Frid, Pax burgi. Charta ann. 1391.+
Burgi Comes, ex Germanico Burg, burgum, castrum, et Grave, Comes.+
Borughenglish, Rastallo vetus est Consuetudo in Burgo veteri, in quo, si pater relictis pluribus filiis decedat, secundogenitus ei solummodo succedit in terris et tenementis, quibus saisitus erat in burgo, cum decessit, vi istius Consuetudinis; quam etiam locum habuisse in familia Hocstratana, auctor est Ludovicus Guicciardinus in Descr. Belgii. Ea autem Lex obtinet in Comitatu et urbe Nottinghamensi, ut habet Christophorus de S. Germano in Dialogo de Legibus Angliae cap. 6.#
Somerset. Episcopus Wentone.+
Burgi vir: Wavir.#
Borghalpenny. Vide Bordhalpeni
Burghyard. Vetus Charta apud Somnerum in Tract. de Gavelkind pag. 22.+
Burger meister. Henricus Aquilonipolensis de Primordiis Lubicanae Urbis lib. 1. cap. 5.#
Burgemotus.#
Burgaria.#
Castra, vel caulae.#
Burgum, ita appellabant crebra habitacula constituta, ut est apud Orosium lib. 7. cap. 22. Burgum, Burcus+
Burgwardium, quibusdam, Castellania, Burgi territorium, ager, dicitur: ex Teutonico Burg, Burgum, et Ward, custodia.+
Burgensis
Bura.#
Burricus, Gall. Burichale+
Mesleja.+
Sustentaculum, in Glossis MSS.#
Ebroinus et uxor sua Agnes, de cujus haereditate feudus Buticulariae erat, dederunt in eleemosynam B. Dionysio, vinum, panem, porros, pisa, lardum, claratum, burjuratum, telonum, festa principalia, et mediocria festa.+
Bourre, Glossae Biblicae MSS. Stipula, stypa, i. escaro.+
Cum spondale et tapete 1. et burrene meliore 1. cum fasciunculo, etc.+
Buringi, Coloni. Agardus: Burs, i. colonus. Ita forte dictia Buris, i. Aratrum, vel Curvatura aratri, ut est apud Papiam. Buri+
Bourse, Ital.+
Rufum et nigrum, Papiae. Sed legendum Burrum.#
de Fiennes, in Chron. Andrensi p. 396. sic clauditur: Actuman. 1117. super motam meam in buro meo.#
Burs.#
Busche, vox efficta ex boscus.+
Butsecarla. Domesdei tit.+
Bussa.#
Buscus. Vide Boscus.#
Butta.#
Buse, quo nomine lentioris, vel
Buza, Bucca, Bucia, Burcia, Navigiigenus grandioris, a similitudine pyxidis, quae Anglis Busse dicitur, appellatum, inquit Spelmannus: pandum alvo, et obtusum prora; seu potius, quod dolii vinarii formam referret: quod Graeci recentiores
Butta.#
Bustula. Vide Buxis.#
Yepez in Chron. Ord. S. Benedicti tom. 6.+
Pinguis, obesus. Papias. Vide Busius#
Butina, Buticula, Buticularius, etc. Vide in Butta.#
Quidam liber Fysicae, qui et Herbarium dicitur, quia ibi herbae notentur. Ugutio, qui Graece
Buranitum, dicitur genus vasis, quod Butar dicitur. Vide Butta.#
Buttare, Aliquem ad terram projicere. Charta an. 1345.+
Juvenis, Ugutioni. Alibi: Lecator, Ardolio, Gulo, Elluo, Epulo, Ambro, Lurco, Buteo, Ganeo, etc.#
Buscarla.#
Bausia.#
Butta.#
lactis, apud Jacobum de Dondis in Aggregationibus virtutum medicinarum, etc.#
Butorius, Ardea stellaris, nostris Butor, Anglis Buteor, Will. Thorn. pag. 2010+
Butro. Vide Butta.#
Baldenzeel in Hodoeporico: Hoc brachium vulgariter Butta Constantinopolitana dicitur, eo quod super ipsum in littore Europae egregia civitas Constantinopolis situata sit.+
terrae. Monasticum Anglic. tom. 2. pag. 453.+
Buttis, Butta, Buza, etc. Cupa, dolium, vas vinarium, lagena major, nostris Bous.+
Bout, Finis, limes, terminus, in Charta an. 1146.+
Buttitorium. Vide Batatorium.#
Butus, imbutus, ab imbuendo.#
Boissiere.+
Buxida, Bossida, Bustula, etc. Pyxis, arcula, Gallis, Boiste: nam a pyxis, voces Buxis, et Buxida, videntur formatae.#
Diptychum. Regula S. Pachomii ex versione S. Hieronymi cap. 37.+
Buxis.#
Butta.#
Boucher, Carnifex, lanio, in Constitut. Neapolitanis lib. 3. tit. 36.#
interpretatur despectus vel contemptus.+
Qualia sunt blada, prata, ligna, byngheys, sicut ad boves.#
Burgus, ex
Bursum+
Birsag, mulcta judicialis, compositio publica, quae fisco infertur. Decretum Sigismundi Regis Hungariae an. 1435.+
lucernae. Anastasius in S. Silvestro pag. 17.+
Byzantium, unde monetae nomen.+
Caganus.#
Cava.#
Cabal, Tolosanis, ut est apud Goudelinum: Cabal, vel Cabau, in Consuetudine Burdegalensi art. 49. 50. 56.+
Cavallaticum, Praestatio avenae pro caballis.+
servitio Militari obnoxium, apud Marcam in Hist. Beneharn. lib. 6. c. 24. § 10.+
atrium, in quo exercentur caballi, seu equi, nisi legendum sit Caballarium, equile, quomodo
Aves nocturnae, hae ululae dicuntur. Papias. Vide Cavanna
fimus caballinus, uti nuncupatur a Marcello Empir. cap. 8. et 10. p. 65. 85. 86.+
Caballus, dictus, quod ungula terram cavet. Ebrardus in Graecismo c. 9.
Cabanesius. Vide Capanna.#
Cheuneviere+
Chabanaria+
Scabare+
Capitalagium
Velut cum a Symphoniacis cabella et cymbala pedibus feriuntur.#
Gablum.+
Caputscholae
Nudi, apud Papiam MS. Editus habet Cabiedes.#
Cabidarius, pro Cavidarius, qui gemmas excavat: Cavatores dicti caelatores, qui planam tabulae superficiern stylo exarant, non ductus extantes et eminentes exprimunt:
Bois chablis, Gallis.+
Cabo, equus castratus. Glossae Isidori: Cabo, caballus, sonipes, equus. Hinc efficta vox, Caballus. Vide Meursium in
Chabot, in Charta Raimundi Comitis Tolosanian. 1181. apud Catellum p. 216.#
Caprarius, Caprarum pastor, in Lege Longob. Heroldi tit. 48. § 3.#
Baudosa.#
Cabistercus. Papias: Cabistercus, vacuum et inane, vel illud intestinum, quod stercus capit.+
Cambuta.#
Chaudronne.+
Catabulum.#
Aqua fervens Aquae. Cacabacius panis. Vide Panis cacabacius.#
Scoria ferri, i. squamma, ferri, quam fabri ferrarii de for nacibus ejiciunt globatim, Lat. aerugo ferri dicitur etiam cacaferi.+
Caganus.#
ad judicium. Ugutio: Vador, aris, in vadem ponere, i. vadem dare, et ego vador illum, do tibi illum in vadem: vel vadari, i. cacare adjudicium, ad placitum fide jubere, vel polliceri, etc.#
Monedula, avis, quae vulgo dicitur Caccula. Graculus, Gall. Chucas.#
Cachepolus, Chacepollus, Lictor, satelles, Anglis, a Catchpoll, quae vox occurrit apud Willelmum Thorn. p. 2153. et 2154. Chacipollus+
cacabellus, Minor cacabus.+
Chace, vel Chasse, arca. Fridericus II. Imp. lib. 2. de Arte venandi cap. 33.+
Chaciare, Venari, Italis Cacciare, Gallis Chasser, vel Chaçer.+
In quo olim templum ad honorem cujusdam cacodei, scilicet Jovis, etc.#
Cauculator
Incrocare.#
Scachus
Arvina: Oleum de cada, Oleum oxycedri, in Gloss. Arabico-Lat. Vide Meursium in Cadala#
Cabulum
Crebro cadens, Ugutioni: Caducus.#
Cadesa, scortum. Gen. 38.+
Caudex, truncus. Joan. de Janua.#
Seaux, in veteri Charta apud Bruschium de Monast. Germ. p. 41.#
Cadiva poma apud Plinium: praesertim Caducus, qui eo morbo laborat, qui hominem cadere facit.+
A cado, haec Cadonna, id est, acus, qua mulier caput scalpit, eo quod cadere faciat immunda.#
Caduci et Cadivi.+
hic Caduceus.+
escaeta, quae in legitimum haredem cadit.+
Reddite nobis, ô caduci viri et proditores, quos nequiter interfecistis. Vide Cadivus.#
orum, Guttae, quae cadunt ex pingui carne, cum assatur. Joan. de Janua.#
Cecia, habet.#
Qui nec loquitur, nec audit. Gloss. MSS.#
Herbulas siccas, vel virides radices, nepos insuper et caecoram. Forte ceporam, cepas.#
Color, Hyacinthinus, qui est inter albedinem et nigredinem, quasi color subalbidus, Matthaeo Silvatico:
Cilio. Papias: Caelatum, insculptum, a Caelio, quod est ferramentigenus, quod vulgo Caelionem vocant.+
Catholiciani dicuntur in l. penult. §. ult. Cod. de Bonis proscript.+
Cage, Pyxis. Chron. Fossae novae an. 1196. Duodecim cruces argenteae, et quatuor cagae cum reliquiis. Capia#
Cacanus. Sic Avares, seu Hunni, Reges suos vocabant. Corippus lib. 3.+
Scelides, cageli. Sunt autem Graecis
Caiagium. Vide Caya.#
Item 3. cyphos de caillier pretii 30. solid. Vide Mazer.#
Quadrellus.#
Calfater. Legatio Ambassiatorum Ducis Andegav. ad Judicem Sardiniae an. 1378.+
Calamos post messores colligere. Ugutio.#
Camelaucum.#
Fistulae organorum, Ugutioni.#
Calamellus, Fistulatorius calamus, quo in bellis etiamnum utuntur Helvetii.+
Hastae candelabrorum, in modum calamorum factae. Vide Exod. cap. 25. 30. 37.#
Laeta cantare, a calamus. Joan. de Janua, et Gloss. Lat. MS. ex Graeco
Calandre, Italis, Calandra, apud Fridericum lib. 1. de Venat. cap. 35.+
Chelandium.#
Ponere, vocare. Gloss. Graec. Lat. MS. Kalo, cio, voco.+
Navis, quae ligna portat. Calo, ille, qui ligna portat.#
Distychum, genus ordei dictum, quod duos ordines habeat, id est, Calaticum. Vide eundem in Calaticum.#
Servi, quod est vocare, quia semper vocari possent ob necessitatem servitutis.+
Theclatura.#
Memor. Papias.#
Saljunca, est quaedam herba spinosa, a salio, quod salire faciat calcantes, et propter hoc vulgariter Calcacrepa dicitur, quod calcantes facit crepare.+
Calceia
lectum alterius, in Lege Bajwar. tit. 7. c. 1. §. 3.+
Calx.#
Atramentum citrinum, Joanni de Garlandia in Synonymis Chymicis.#
Torcular. Ita Gloss. Lat. MS. Reg. Addit Ugutio: Quia uvae vel oleum calcentur, vel extortae exprimantur. Vide Calcea.#
Calceia, Calceata, Calceatum, Via strata, nostris Chaucee.+
deferre, praebere. Gregorius Turon. de Vitis Patr. c. 16.+
Fugit tanquam calcetenus prosequatur. Galli dicerent, comme sion le talonnoit.#
Chauce, vel Chausse; Calza Italis.+
Calceus. Epistola Theodosii Patriarchae Hierosol.+
Calcearius, Sutor. Vetus Interpres Juvenal. Sat. 4. Calciarii, cum festinant, et ansas caligarum praetereunt nonnullas.#
Calx.#
Calçon. Hariulfus lib. 3. Chr. Centul. c. 3. Conchae 2. sandalia cum caltionibus 6. Sed legendum calcionibus.#
Abecedarius, et Compotista.#
Azfeleletne forgatasa.#
dubium, apud Ermanricum in Vita S. Soli cap. 7.#
Calcatio frumenti, dum mensuratur.+
Calda aqua, Caldativa. V. Caldus.#
Caldaraio; nostris, Chaudronier, AErarius faber.+
Caldarium, Aënum, vas majus ex aere caldario seu fusili confectum, in quo aqua igniadmovetur; nostris Chaudiere, Italis Caldaia.+
Titus noster magnum animum habet, et est Caldicer ebrius. Vide Caldus.#
Forisdeambulatorium, quod et Peribulum dicitur. Gloss. Isid. Ugutio et Papias.#
Caldellus+
Calebra,
Calefactum+
Chauffage.+
Calafatare.#
Calefacere, apud Eckeardum juniorem de Casib. S. Galli cap. 10. pag. 81.#
Terram, quam calendaverat, dimisit. Sed legendum calengaverat, id est vindicarat, calumniaverat, ex Gallico Calenger.#
Properare, vel ligna portare, a calon lignum, Joanni de Janua.#
Calx, et Calcifurnium.#
coturnix, calia. recte coturnicum et caliarum. Vide Qualia
Durendal, pag. 688.+
Caliclarium, Abacus, Delphica, mensa, in qua calices reponuntur.+
Chalifa.#
Caliginosus, apud Milonem Mon. Elnonensem in Serm. de Translat. corporis sancti Amandi.#
Callis, Via. Gloss. Lat. Graec. Calles, Calle, Danti et Petrarchae. Gloss. Isid. Callis, viae tritae pecorum vestigiis.+
Calices ansati, majores scilicet. Chronicon Moguntinum pag. 384.+
Callenge, in Consuet. Hannon. cap. 49. 69. et ult. Valentian. art. 6. 12.+
Gallicula.#
Equi ungula. Marcell. Empiric. c. 16.#
Fabrorum foramina. Papias MS.#
ZalmedinaZalmetina..#
Galnabis.#
Calumnia.#
Colonica
Galoper, apud Petrum de Crescantiis lib. 9. de Agricult. cap. 6.+
Cum silvis, pascuis, stalariis, cetinis, calortis, rivis, rupinis, etc.#
Calzolaio, qui nostris Cordonier.+
Caltes, Caltades.+
Ut solent in urbe calices fractos, sive calvariolas componere.#
Sinciput, in Glossis MSS. ad Alexandrum Jatrosophistam.#
Cavanna Cauanna.#
mariscum, seu paludem etiam sonat.#
Calenge, in Chron. Flandr. cap. 80. et apud nostros passim.+
Calcis praestatio, et Calcis excoctio, inter munera publica recensentur, quibus certa praedia obnoxia erant, quae Cespites calciarii dicuntur in Novella Valentiniani de Pantapolis, quorum possessores calcem subministrare tenebantur, ut Terracinenses in Campania, leg. 3.+
clausum, Gallis, Clos, Clos de vigne.+
Calcearium
Cama, lectus brevis.+
Camayen. Vitae Abbatum S. Albani: Nobilibus lapidibus insculptis, quas Camacos vulgariter appellamus. Camahutus, Camahelus+
Camerlengus, Italis Camerlengo, Camerarius, aerarii quaestor.+
Camasus, amfimallus. Lexicon Graec. MS. Reg. Cod. 2062.
Inflexa, tortuosa, Papiae.+
Brasseriam, vel Braxatoriam nuncupamus. Camma+
Cubicularius, vel Praepositus sacri cubiculi, diversusa Camerario: penes quem cura erat Camerae, seu Thesauri
Cambiare, Latinis, Cambire.+
Champertie, est defensio alterius in judicio a quota litis praestita.+
Campus. Tabularium Brivatense Ch. 239. Cambonium+
Cambuta.#
Cambrec, Germanis, unde Kammerladen, per quem vites curvantur et repanduntur.+
Chambre. Asserus de Reb. gestis Aelfredi: Cum quodam die ambo in regia cambra resideremus, undecunque, sicut solito, colloquia habentes.+
Cambutta, Cambuca, Gambutta, Baculus incurvatus, virga pastoralis Episcoporum. Adrevaldus de Miracul. S. Benedicti lib. 1. c. 22.+
Calamaucus, Calamaucum, Graecis recentioribus
Funiculus. Camellus, Papiae, funis nauticus. Vulgo Chable.#
Chambre. Papias: Camera a curvitate dicta, est enim volumen introrsum respiciens.+
Stallagium, Jus exponendi merces in camera, seu apotheca.+
Abrae, Femme de chambre, Chambriere. Eckehardus junior de Casib. S. Galli cap. 13.+
Camera, seu cubiculum in Charta Beatricis Comitissae Provinciae an. 1248.+
Stonaeiecti, rectius in MS. Storiaelecti. Rursum: Camevniae, vigiliae in hyeme, ex Graec.
Kampff. Decretum Tassilonis Ducis Bajwar. c. 2. §. 6.+
Camium. Vide Cambiare.#
Camisia
Caminatum, Camera, concla ve, coenaculum quodvis, in quo caminus extat; Italis Caminada+
Camino. Gallis Chemin.+
Camisia
Camisia. Papias ex Scholiaste Lucani: Interula, interior tunica, hoc est, supparum, quod vulgo dicitur camisia.+
Camisilis, Campsile, Vestis species, eadem, quae Alba, seu camisia, vel certe tela quaevis linea aut cannabina, quomodo camisiam videtur usurpare Caesarius lib. 8. cap. 32. Campsilis+
Cambium
Camisia
Camba.#
Camucum, Panni serici vel pretiosioris species.+
Chamois. Declarationes Congregat. S. Justinae Casinensis ad cap. 55.+
bellum. Vide Bellum.#
Campana, ponderatio, haec tamen 2. lances non habet; sed est virga signata libris et unciis.+
Campanum, Tintinnabulum aereum, quo Occidentales Latini utuntur ad populum in Ecclesiam convocandum.+
Campagna, Gall. Campagne. Gloss. Lat. Graec. Campania, Campaniae, Campanea+
Campartagium. Vide Campipars.#
campos, seu agros servat, et ne vastentur, aut furtis pateant, invigilat: Antonio Nebrissensi, Campero.+
Chenille.+
Campicellus, Campulus, Gall. Champeau. Concil. Aurelian. IV. can. 18.+
campestria succinctoria, quibus ii, qui in
Camphius, Campio, ex Germanico Kampff, certamen: occurrit in Lege Longobard. lib. 2. tit. 55. §. 11. et 24.#
Campeador, Vir generosus, militiâ praeclarus: ita cognominatus apud Hispanos Rodericus Didaci, vulgo Cid etiam dictus. Rodericus Tolet. lib. 6. de Reb. Hispan. cap. 16.+
Campiductor, id est, pugil, sive ductor, vel Capitaneus. Vita S. Erminoldi Abb. lib. 1. cap. 9.+
Cambio, permutatio. Cambionis liber, sive estimii, in Jure Vicentino lib. 1.+
campo decertant: Pugiles, athletae. Gloss. Isidori: Campiones, gladiatores, pugnatores. Joan. de Janua: Campio, gladiator, vel in campo duellum exercens. Constantinus Afric. lib. 5. Pantechn. cap. 12.+
Agrarium, vectigal agro impositum. Sugerius de Admimstrat. sua cap. 2.+
Cambiparticeps, et ad Campipartem capere dicitur per metaphoram, in reforensi, Judex sordidus corruptus, qui quotam partem litis a litigatore, sive actore, sive reo, accipit, vel qui lites alienas suissumptibus promovet, ut pactam rei, ceu campi evicti, quotam lucretur, quasi campum cum alio partiatur. Prima Statuta Roberti I. Regis Scotiae cap. 22. §. 2.+
Campus.#
equus, Cursor, stadiodromus equus, Cheval de manege, de course. Glossae MSS. Campo, verto: hinc campitor, equus vertibilis. Dudo de Morib. et actis Norman. lib. 3. pag. 94.+
Fundus, qui in campo est.#
campis suos colligerent, qui postmodum quod in montibus conventus agerent ac rupibus, Montenses, et Rupitani appellati sunt.+
campulus. Hist. Episc. Autisiod. cap. 20.+
Campsarius, Gloss. Graec. Lat. Campsa. Campsarius. In MS. est
Flectere, Joanni de Janua, ex Graec.
Campsat, flectit. Regula Magistri cap. 56.+
Camisilis
Cunicmundus Rex campo occubuit. Gregorius Turonens. lib. 5. Histor. cap. 18.+
Martii, et Madii, vel Magi, Comitia publica, seugenerales Conventus, quos solebant primi Francorum Reges quotannis circa anni principium et Martio mense indicere, qui in patenti campo, et sub dio peragebantur, ex quo Campi Martii vulgo appellantur a Scriptoribus.+
Martius, ita dicta amplior planities juxta majora oppida, in qua incolae armorum exercitationi operam dabant, instar Camporum Martiorum juxta
Camisite.#
Camoca.#
Caganus.#
Canna.#
Finitur arcarum, riparum, canabularum, sive novercarum, muris, maceriis, etc.#
Canele. Vita S. Isidori Hispalensis Episcopi num. 4.+
zacharum, seu zuccarum, vel, uti a plerisque nuncupatur, mel silvestre; unde a canna et melle dictam canamellam putant Fulchesius Carnot. lib. 1. cap. 21. auctor. Hist. Hieros. 2. part. p. 595. Cannamella+
Quatuor naves magnae, quas Canardos vocant, de Nortvvegia in Angliam appulsae sunt.#
Cannetille, filum aureum vel argenteum levius.+
Cannava, Cella penaria, vel vinaria, Gall. Cave, Ital. Canava, vel Canova, ut habet Joan. Villaneus lib. 10. cap. 22.+
Canabi, seu tela canabina, nostris Canevas, Ital. Canapa. Capitulare de Villis c. 62.+
Brachia extendere. Unde Ebrardus Bethuniensis:+
Cancellus dicitur interstitium muralium.+
Cancelli, ligna subtilia in traversum facta, vel de ferro in modum retis, nunc vero et de lapidibus s
fiunt.+
Ad vulnerae, etiam si canceraverint.#
Domus cancri, Papiae.#
quasi putrescat, ipsum est Cancer. Papias.#
Gangraena. In Miracul. S. Cunigundis edit a Gretzero.#
Cicendela. Acta Proconsularia sub Munatio Felice, apud Baronium ann. 303. n. 12.+
la Candeliere, hodie la Chandeleur:+
Vasa fictilia, in Gloss. Isid. et apud Papiam.#
Galli in areis urbanis spatium vocant centum pedum, quasi centetum, in agrestibus autem 150.+
Candiculus. Jo. de Janua: Candibalus, parum candidus: invenitur etiam candicolus, candidus, vel candiculus.+
Pelliparius, qui coria facit alba. Item qui lavat pannos. Candidatrix+
Clarescere,
Vestis regia, Papiae.#
Condomina
Caganus.#
Inter nigrum, nitidumque colorem, Papiae. Codex MS. Navarraei Collegii Paris. habet Caneum, intermistum, viridemque colorem.#
Canava, et Feudum de Caneva.#
Canava.#
Uno quoque anno solvunt sal ad minorem modium quartam partem, et donant decimam de omni conlaboratu, praeter caneverill, et prat.+
Taffetas changeant diximus.+
Furfures, Papiae. Codex MS. habet Canietae.#
dies sunt 64. in quibus molestae sunt purgationes a tertio Idus Julii, usque in Idus Septembris. Papias. Vide Delrium ad Senecae Medeam pag. 84.#
Exonerare et collocare plaustra vini in canipa etc.+
Canif. Thomas Cantiprat. lib. 1. de Myst. Apib. c. 16. §. 4. Knipulum+
Caganus.#
canistri confectus. Charta Roberti Abbatis Majoris Monasterii ann. 1176.+
eulogiae, seu panes benedicti.+
Canna, Occitanis Cano, Aulne et demie mesure de huitempans a mesurer le drap.+
Canamella
Canava.#
color, Cannabinus. Fridericus II. lib. 2. de Arte venandi cap. 20.+
Canna.#
Arundinetum. Papias.#
Canava.#
Faciebat domunculas et cophinos, et cannicannas, strenue laborans, etc.#
Cannucia, Juncina, locus palustris, apud Innocentium Gromaticum.#
Eum summus Pontifex --- in tantum honoravit, ut ei canolam S. Petri Apostolorum Principis, in signum amoris perpetui, tribuere dignaretur.+ Canole et Canule, fistula spiritus accipiendi ac reddendi.
Canons, sic dictae, ut quidam volunt, quod Cannarum formam referant, ita enim Canones siphones vocant Itali.+
Literae, Epistolae:
Canonica, Canonia, Canonicare, Canonizare, etc.+
Conopeum. Necrologium Ecclesiae Paris. 2. Non. Sept.+
Medianus cortex sambuci, in Glossis MSS. ad Alexandr. Jatrosophist. ex Gr.
Camisile.#
Tenuissimae aquae, Papiae, tanquam per cantabrum decurrentes.#
Cantabrum, furfur caninum, quo canes pascuntur, purgamenta tritici.+
Stabulum, in Gloss. Isidori. Sed legendum Catabulum. Vide in hoc verbo.#
cantatione Missae.+
in Ecclesia, dicitur Presbyter, cui Ecclesia alteri majori subdita, regenda commissa, uti est Capellania, seu cui Cantaria demandata est.+
Cantredus.#
Cantuaria, Beneficium Ecclesiasticum, Missis decantandis addictum, et quod deserviunt, qui alias Capellani dicuntur. Cantuarium+
Genus ordei, i. exacticum. Papias MS. et Edit.#
Cantaro, Italis et Neapolitanis,
Cantharus
Camera domorum. Papias.#
Graduale vocant, quia in Gradibus vel Analogio reponitur Ordo.+
Praeficae Festo et aliis, Mulieres ad lamentandum mortuum conductae,
de Agiles in Hist. Hierosol.+
quantillum, id, quod supra mensuram additum est. Cantellus+
Cantherius. Acta S. Thyrsi num. 48.+
susurrus magicus.+
Canthara, Cantharus.+
Cantaride.+
Praesentat imminente Canticinio, In veste palmea latens, Corpus sacrum, suo super signaculo Praemuniens sacrofagum.+
est vox cantantis in laetitiam, inquit Isidorus lib. 6. Orig. cap. 19.+
Rollandi, Clamor militaris, permistus exhortatione, inquit Sallustius, in procinctu pugnae pronuntiari solitus, cujusmodi fuit veterum Gallorum barditus apud Tacitum de Morib.+
Cantilena, occurrit apud Sidonium lib. 4. Epist. 1.#
Cantina, cella vinaria, apud Bertramum in Vita S. Franciscae Abbatissae n. 18.#
Expositio Missae: Postquam legerit, Cantor in cantorio sine aliqua necessitate ascendit, non superius; sed stat in eodem loco, ubi et Lector, et solus inchoat responsorium, et cuncti in choro respondent.+
Candredus, Cantaredus, Ruris portio, continens centum villas, alias Hundredus dicta: vox Britannica, composita ex Cant, i. centum, et tre, i. urbs, villa. Joann. Brompton. pag. 957. Cantredum, Cantaredus, Candredus+
Cantarium.#
cantandum. W. Thorn. p. 1935. Psalterium, ympnare, cantulare, Regula Monachorum, etc.#
Cantus. Jul. Firmicus lib. 3. cap. 12. Ex invento cantuli et organi, facient magistros, etc.#
Ambrosianus, Gregorianus, Romanus, Metiscus, Gallicanus.+
Canto, Latus, angulus.+
equus, qui ex candido et nigro est, Papiae.#
pelles, rufae, vel subrufae. Ordericus Vitalis lib. 8. pag. 715.+
Canus, cui canent capilli prae senectute. Gloss. Gr. Lat. Canus, Canutus, Nostris Chenu, Italis Canuto. Alcuinus Poëm. 189.+
Kanzir. Historia de Reliquiis S. Marci Venetias translatis:
Marcum furantur, Kanzir ii vociferantur.+
Cavanna
Caturcini, Caursini, Cavvarsini, Corsini, Mercatores Italici propter foenerationem usurariam famosi, maxime in Gallia, unde non semel a Principibus nostris proscripti sunt, Legibus et Statutis contra foeneratores editis.+
Cappa, Vestis species, quâ viri laïci, mulieres laïcae, Monachi, et Clerici induebantur, quae olïm caracalla.+
Incapabilis. Beda lib. de Orthogr.+
Capitale, in Testamento Ranimiri Regis Aragon. aerae 1099. in Histor. Pinnatensi lib. 2. cap. 38.#
Tugurium, parva casula est, quam faciunt sibi custodes vinearum, ad tegimen sui, quasi tegurium. Cabanesius+
quasi pellis cum capa. Joan. de Janua.#
Pistor, in Gloss. Isidori.#
Capero, Capiro: ex Gall. Chaperon, Occitanis Capayrou: Tegmen capitis, cuculla, ita dicta, tanquam brevior capa, quae majori capae supersternitur.+
Exceptio.+
Cadets dicimus.+
Capitolium, inquit Dominicus lib. de Praerogat. alodior. cap. 2. num. 2.+
intercapedo. Spatium. D. Eulogius: Intercidente terrarum prolixa capedine. Apud Latinos pro vase sumitur.+
Vestimentum capitis, in Glossis Arabico-Latinis.+
Capulare.#
Capellina, Gallis Chapellet.+
Hic ensis fuit de nobilissimo auro Arabico, in cujus capello reconditus fuit clavus unus Dominicae Crucis.#
capa, dictus, quasi parva capa, quâ caput tegitur.+
Caparo.#
Capex, Ornamentum quod ponitur ante lectos dominorum, in quo pedes dominorum requiescunt.+
Cervical, ex Italico, Capezzale in Statut. Mediolan. part. 2. cap. 457.#
Capitiarius.#
Vostimentum capitis. Aliud sonat in Olla patella:
Carpio, capparis, gangrena, capidula, cercops.#
Summitates arborum. Papias.#
Concidere, Papiae. Joannes de Janua: Capillare, Capillatum facere, ut Decapellare, valde capillare, vel capillos anferre. Vide Capulare.#
Capillatura, Ugutioni.#
Vela capillatia, in Exodi veteri versione.+
Capillos ponere, Per capillos se offerre, dicuntur Monachi, quod scilicet comam ponant.+
Cabalmute vel Cattelmute, apud Scotos, forma per quam catalla solent rei vindicatione repeti per eorum verum dominum. Vide Skenaeum ad Quon. Attach. cap. 10.+
Capulum. Testamentum Audonis Episcopi Veronensis an. 11.+
Caparo.#
Caput scholae.#
Capisterium, est vas quoddam, quo frumenta purgantur.+
Chevestrage. Ordinatio Hospitii S. Ludovici Regis Fr. an. 1261. Chevestragium+
Capistrum:
Capitalitium
Capitale, Capitalis sententia: Joanni de Janua, poena capitalis. Gloss. Gr. Lat. Capitale. Althelmus de Laude Virgin. c. 23.+
Capitularius
Pulvinar, capitale, plumaetium. Gloss. Graeco-Lat. Capitale, pilentum. Regula S. Benedicti c. 55.+
Capitulum, vel Capitulare. Captale+
Capitalitium, Capitagium, Capitis census, Cavagium, etc.+
homines. qui debent censum de capite, quo nomine plerumque intelliguntur qui olim manu missi fuerant non plenaria, sed conditionali manumissione, sub conditione operarum, servitii, aut census annui: Hommes de cors et de chief, in Stabilim. S. Ludovici lib. 2. c. 31.+
Capitalis friborgi, in Legibus Edvvardi Confess. c. 20.+
Parisius, in studio cujus capital jam olim fuisse perhibetur, morari non sinatis.+
Sort principal, in Statutis Venetor. an. 1242. lib. 5. cap. 14. et alibi.#
Literae. Auctor incertus de Limitib. agror. Quas literas singulas in terminis invenies, quae capitaneae sunt, non fundorum, sedrationis terminum ostendunt.#
Donat —— in banno propastione cum socio de bobus 4. den. capitanea car. 1. ad scuriam de materiamine car. 1.+
in Capite, capitalis. Capitanius, Cataneus+
Amplitudo, a capiendo. Ita etiam Gloss. MS. Regium signat. 1013.#
Capitale.#
Capage, apud Delphinates, et Expillium orat. 21. Tertullianus: Hominum capita stipendio censa, ignobiliora.#
Couvrechef.+
Capitella dicuntur quae columnis superponuntur, quia columnarum sunt capita, quemadmodum super collum caput.
Captenere
Capitegium.#
Capitium.#
Dominica Indulgentiae, quae diversis vocabulis distinguitur, id est, Dies Palmarum, sive Florum, atque Ramorum, Osanna, Pascha petitum, sive Competentium, et capitilavium.+
Capicium, Parsaedis sacrae, quae vulgo Presbyterium, seu locus ubi altare statuitur, et Graecis
Zocco. Innocentius III. lib. 13. Ep. 95.+
Capitulum.#
Capitoso, obstinatus. Equus indomitus, vel capitosus, in Quoniam Attach. cap. 48. §. 10.+
literae, Majores literae, quae in principio cujusque capituli librorum describuntur, auro, minio, aliisve coloribus depictae, et variis subinde figuris adornatae, cujusmodi passim conspiciuntur in libris manu descriptis.+
cap. dastre, Occitanis.+
Summatim, in summa, Atque hac omnia capitulatim sunt dicta. Alias.+
Capitularia functio, vel temonaria, in l. 14. et 15. Cod. Th. de Extraordin. etc. pro auri tironici, seu pretii loco tironum exactione.+
dictum quasi alterius sententiae caput.+
Capitula ibi legantur: Capitula librorum dicta, quod breviter capiant et contineant aliquam sententiam, sive quasi caput et titulus majoris scripti. Unde Clericorum Capitulum dictum, quod Capitula ibi exponantur: nempe Regulae.+
Hostel, vel Maison de Ville, Joan.+
Capleuta, ipsa obligatio repraesentandi.+
Solvit in censu de sigala mod. 1. de ordeo mod. 100. anniculum 1. caplim dies 15. lign. carros 3.+
Elisus, Papiae. Ita etiam Cod. MS. Vide Capulare.#
Funis, Isidoro in Glossis. Papias: Caplum, funis a capiendo dictum.+
Caput mansi.#
Capus.#
Caput militum.#
Caporale, Caput, gubernator, praecipuus dux.+
Capparo, etc. Vide Capa.#
Capus.#
Do capram vini, do bladum, do tunicam, do Palliolum, etc. Forte cuppam.#
Caprifera, Capreolus.+
Dama Capriola. Gloss. Graec. Lat. Caper: haec Capriola. Gloss. aliud MS. Capriola,
Caprit, Occitanis Crabit, Chevreau. Lex Salica tit. 5. Si quis capritum, sive capram furatus fuerit.#
caprinus pulsus, Medicis, qui incipiens a velocitate ante digitorum percussionem videtur cadere, et post movetur in completa dilatione, ad similitudinem caprioli dicitur.+
Chevrons.+
Capsa dicta, quod capiat in se atque servet aliquid. Capsarium+
Capsula, Capsa+
Vasculum, in Gloss. Arabico-Lat. Hesychius:
Cassidile.#
Capsa, vel forte pro Capis, in Vitis Abbatum S. Albani. p. 83. Ad capsidem quernam in majori arce contentam —— recurrat. Forte Arca.#
Casso, et Cassaro, Anglis, chest, id est, Capsa, arca, unde vocis etymon.+
Capsum, Isidorus lib. 20. Orig. cap. 12. Cassum+
Capitularius
Catabulum.#
Capitale.#
Capitalis.#
Cuptare.#
Captatio, Captator, Venator, Capto, Captura
Captentula. Gloss. Isidor. Captentula, captio. Alibi: Muscipula, captentula. Martianus Capella lib. 4. extremo.+
Quam plurimos audivimus super praedictas reliquias captionem jurasse, qui cum fugere vellent, non potuerunt, et reversi sunt.+
Aucupes, venatores, vel captores. Vide Captator.#
da Cunha in Episcopis Portensib. 2. part. p. 31.+
Captura+
Cambuta, seu Baculus pastoralis. Honorius Augustod. lib. 1. cap. 153.+
Capa.#
Capellare, Capillare, Caedere, incidere, frangere, radere A Lat. scalpere, deducit Spelmannus, Salmasius a scapellare, et scapellum, quod est bacillum.+
Et ibidem venientes invenerunt sic esse factum seris incisis, ostias concapolatas, portas perforatas, etc. Capellare, Capillare+
capulum, Apex. Andr. Dandulus in Chron. MS. an. 991.+
Cappus, Avis praedatoria, seu falco. Gloss. Saxon.+
Capo, Cappus, Latinis Gallus castratus, nostris Chapon; ex quo postmodum hac appellatione donati eunuchi et castrati.+
Vaca
jugum etiam dictum: quae appellationes passim occurrunt in Cod. Theod. et Justin.+Caput, dicitur quodcumque in recensione numerum efficit.
Capitium, Capitis tegumentum, quod Capae assutum erat.+
Cara, Gr. Lat. caput.+
Carabus, navicula discurrens in pado.+
indumentum in talos demissum, Victori et Eusebio in Chron.+
Cognatio. Festum B. Petri Epularum.#
De salinis, alumine, caractere, herba rubea, lini maceratura, etc.#
Debet unusquisque de lignario in latum pedes 5. in altum pedes 6. et de caractionibus carradas 6. etc.#
Carajus, Soritilegus, praestigiator qui characteribus magicis utitur, unde vocis etymon. Cararius+
Carrale
Capa nigo. et Ugo. Ita Ugutio MS. Forte nigra.#
Caraula.#
Cariere. S. Augustinus Serm. de Diversis 50.+
Carvana, vox Turcica, significans qualiacumque hominum agmina securitatis causâ se conjungentium in itineribus: Carovana, Boccacio.+
Carauda. S. Audoënus lib. 2. de Vita S. Eligii c. 15.+
Carabus.#
Charaxrii. Vide Charaxare.#
de foresta, ex ligno forestae combusto in fornace confecti, in Inquisitionib. de forisfacturis forestarum c. 26. in Additam. ad Matth. Paris.#
Cella carbonaria, Italis Carbonaia.+
Charbonnier. Matthaeus Paris an. 1195.+
Carbonella, caro assata.+
faber. Charta an. 1144. apud Catellum lib. 2. c. 7.+
Carcois, vel Carquois: Carcasso, Italis. Charta an. 1242.+
Collarium+
Carcare, Gallis Charger. Batelli carcati, in Fleta lib. 1. cap. 25. §. 9. Vide Caricare
Carcosium, Cadaver, intestinum. Charta Edvv. III. tom. 2. Monastici Anglic. pag. 417.+
sub terram. Lex Longob. tit. 57.+
Carcelagium, quod Commentariensi, seu carceris custodi, praestatur ab incarcerato pro victu et potu qui ei subministrantur.#
Meque in meis credidit carzeriz andum.#
Grapides, apud Graecos vocatur quaedam avis, apud nos Carda, quia gravi volatu detenta, ut non caeterae volucres, attollitur velocitate pennarum.+
Alchaz.#
color. Joann. Diac. lib. 4. Vitae S. Gregorii cap. 84.+
Quatuor venti cardinales, apud Servium ad 1.+
Cardo Italis, Chardon nostris. Capitulare de Villis cap. 43.+
Carrus
Charger. Reynerus contra Valdenses cap. 6.+
Carmentran, Occitanis, le Mardy gras. Charta an. 1196. in Probat. Hist. Sabaud. pag. 45.+
quaedragena, vel ex quarentena, Quadragesima pars. Carrina, Quadragena+
Lanarii, quia carariunt, id est, carpiunt vel dividunt. Carminatores, Cardeurs de laine.#
Carere,
Charge, Italis Carico, et Carica, quasi onus carri. Consuetudines Ecclesiae de Regula, to. 2.+
malatolta.+
Chariage.+
Charier. Concilium Eboracense an. 1367. cap. 5.+
Carrica.#
Canistrium, vel cophinus, quo mortui efferuntur. Ugutio.#
Carinare, Carinator. Ugutio, et Joan. de Janua: Carinare, arguere, vel conviciari, vel illudere.+
Halaczon. Gall. Idem Lat. hoc. Cario bellum.#
Lena vetus et litigiosa, Ancilla dolosa, fallax.+
Carestia: Gallis, Cherte, Occitanis Carestio.+
Caritatis+
Hunc utriusque parentis affectio sibimet caritudine tanta contraxit, etc.#
Ceorle.#
Pernardus Rex Carmalum levavit. Mox: an. 819. Linduvit Carmalum levavit.#
Chermisi, Italis; Cramoisi, nostris: a Kermes, voce Arabica, quae vermiculum sonat, qui gignitur in baccis cocci, ex quorum liquore panni coccino, seu purpureo colore tingi solent.+
Venefici qui magicis susurris, seu carminibus homines occidunt. Virgilius:#
Tanaria.#
Carnaticum.#
Carnaggio, munitione dicarne. Will. de Podiolaurentii cap. 36.+
Carnale,
Carnalis frater, uterinus, proprius, genuinus, qui
Locus ubi carnes reponuntur, Joanni de Janua. Gloss. Graec. Lat. Carnarium. Marcellus Empir. seu, ut aliis placet, Vindicianus:#
decima carnium, in Speculo Saxonico lib. 2. att. 58. §. 2.+
Est enim semper gravabilis carnatio, et magis, si tenuibus est imposita viribus.#
Carnevale, Carnavai. Quidam Scriptores Itali Carnevale dictumputant, quasi carne, seu caro, vale: sed id etymon non probat Octav.+
Quarnellus.#
del Molino in Repertorio Fororum Aragon. pag. 165.+
le Mardy gras, Carnasciale, Joanni Villaneo.+
Boucherie. Carnicerius, carnifex, macellarius.+
Carinula
Carnificium+
Carnisprivium, Tempus quo carnibus privari, et ab iis abstinere incipiunt Fideles, ante jejunia Quadragesimae. Gervasius Tilleberiensis MS. de Otiis Imperial part. 3. cap. 102.+
Carnaticum.#
Mardy gras, quo die vorantur et consumuntur reliquae carnes.+
et ab omni modis geldis, fortegelds, buckstalls, tritis, carno,
sunag, etc. Itin. Pick. fol. 168. v. Crompton. fol. 191. v. Haec Spelmannus.+
Plenus carnibus. Carnulentia, crassitudo. Guibertus l. 3. de Vita sua cap. 5.+
Discus. Gloss. MSS.#
Karola. Statuta Ord. Praemonstrat. dist. 1. cap. 9.+
herba. Crocodylion dicta, de qua Ruellius lib. 3. c. 9. et 10. Gobelinus lib. 9. Comment. Pii II. PP. pag. 217.+
Navicula in paludibus. Addit Codex editus, (nam absunt in MSS.) Carolus Rex Franciae fuit.#
Cepulla.#
Carpia, nostris Charpie, seu linteolo minutissime carminato et dissecto, quod carnes minutatim inslar Carpiae concidantur: Minutal.+
Carpentarius, Carpendare.+
Carpita, Linamentum, seu linteum carptum quod vulneribus inditur, Charpie, vox Chirurgis nota.+
Escarpins hausimus.+
Fundus qui in campo est.#
Oblinere, inficere, deturpare, quod vulgo dicitur carplegazare.#
Sauciare, ferire, Ugutioni.#
Carri, Caesari et Hirtio, sunt currus, quibus vehuntur impedimenta exercitus.+
arraca, nostris Carrache.+
arrazo Lombardiae oppido forte dicti.#
Carrata, onus Carri, quantum Carro vehipotest: Occitanis Carrado, Gallis Charetee, vel Charree, ut est in Consuetudine Hannoniensi art. 105.+
Carrata, vel Carrada.+
Carriere.+
Carrada.#
Escharas, seu Eschalas.+
Carrectum, sepes, Cataracta.+
harretier.+
harretee, quantum Carrecta continet. Monasticum Anglic. tom. 1. pag. 419.+
Carregium, etc. Vecturae onus quod vassalli domino exolvebant, Carropera.+
Charriere Statuta Guidonis Archiep.+
Carrus transire potest:
Charete.+
Carreti, seu Carretae, nostris Charete.+
Carrigare. Carro, seu curru vehere, Charier.+
Carica, Navigii species, navis oneraria, Gallis Vaissean de charge, unde forte nomen.+
Letum.#
Carerraedum.#
Carena.#
Carriola, Gallis, Cariole. Parvulus currus. Papias: Petorica, carriola, vehicula feminarum.#
Charroi. Chronicon Besuenso p. 618. Alias vero consuetudines facerent, exceptocarrito vini de Gibriaco.#
Carrocerum, Gloss. Gr. Lat. Rheda.+
manopera, quae manibus: Carredum, Careium, etiam in Chartis, uti supra observatum.+
Charrier. Concilium Copriniacense can. 26.+
Caruca, Carrucha, Reda, Honoratorum vehiculum opertum, in leg. un. Cod. Theod. et Justin.+
a plough-land dicunt Angli. Matth. Parisan. 1251.+
Gemma marini cancri coloris. Ugutio.#
quarta, vulgo Quarte, mensura frumentaria.+
decada. Anastasius Bibl. in S. Silvestro PP. pag. 15.+
Quartalata Modus agri, quartam aripennis partem continens.+
Quartalis
Cartaronum. Vide Quartalata.#
moneta. Albertus Aq. lib. 2. Hist. Hieros. cap. 35.+
Quartarius.#
Cart, carrus, et bote compensatio, reparatio, etc. Vide in Housebote.#
Chartee, seu ut efferunt Belgae, Cartee.+
moneta. Vide Cartanensis.#
sunt in cacumine arborum, per quasfunes trahuntur.+
Castibulum.#
Carticula +
Cartilagini, lardo bradone. an. bacone?#
Quarto +
vini, apud Boërium Decis. 246.#
Cariagium, Bractono lib. 2. c. 16. §. 8.#
Caravanna.#
Caraticum, tributum pro carris transeuntibus.+
Carrubium, Quadrivium. Charta Hugonis Archiepiscopi Genuensis an. 1187.+
Casarum numerus, villa, suburbanum,
Casalagium, Casa, vel tenementum hominum de corpore, censui dominico obnoxium.+
Masure, locus ubi Casae aedificatae fuerunt, aut aedificari possunt.+
feodare.+
nubere, matrimonio jungi: vox Hispanica.+
Casa, vel Casa appendix, vel idem quod Casalinum. Chronicon Farfense, p. 655. Et casas atque casarinas novem in Anguliano.#
Cassata, Cassatus, promiscue enim scribitur) Habitaculum cum certa terrae quantitate idonea ad unam familiam alendam; servis Casatis olim attributum, atque adeo ipsa familia.+
Casa.+
Caseata, Formaticum, Fromage.+
Cascavel. sonalium, Neubrigensi. Fori Oscenses Jacobi I. Regis Aragon. an. 1247. fol. 16.+
Caisse. Charta Joannis Archiepiscopi Capuani an. 1301. Tabernaculum de argento cum cascia sua. Vide Casa.#
Castitia.#
caseos et butyrum conficit. Ejus officium describitur in Fleta lib. 2. c. 87.#
Capsella, Loculus, reliquiarum: occurrit apud Glabrum lib. 4. cap. 3.+
Casale, Domus, apud Nicolaum Trivettum an. 1190. p. 511. et Radulphum de Diceto an. 1192.#
Purgatio per caseum. Vide Corsned.#
moneta. Vide Sanjulianum in Matiscone p. 282.#
Cassia.#
Casalagium.#
Assectator.+
Casnetum. Judicatum an. 867. apud Perardum in Chartis Burgundicis pag. 147.+
Palmetie.#
Acus mulieris, qua mulier caput scalpit; a cado, dis, dicta eo quod cadere facit immunda.+
Caciare.#
Casales, ni fallor, in Charta Alfonsi Imperat. Hispan. aerae 1182. apud Anton. de Yepez in Chron. Ord. S. Benedicci to. 7.+
Cassaro, Academicis Crusianis, Ricinto di mura intorno alla rocca, o nel piu alto della terra, la parte concava del corpo circondata dalle costole, Thorax.+
Cassatus. Vide Casata.#
Casubula.#
Cassidilis. Ugutio: Cassidilis, vel Cassidile, dicitur sacculum, pera, sarciperium, ficacium, marsupium, moculus, loculus, crumena.+
Cassina.+
Casula.#
Capsum.#
Gastaldus.#
Chastaigneraie.+
Castlegardum servitium, est servitus, quae in arce aliqua Regis, vel alterius domini, propugnanda atque defendenda consistit, quoties feudatarius requisitus fuerit.+
Locus ubi remi collocantur, et dicitur a castro, vel a castris. Joan. de Janua.#
artibula. Gloss. Isid. Castibulum, mensa quadrata.+
Lito.#
Tumbrellum.#
Musca venenosa, Ugutioni.#
Castimonium, purificatio.+
Castelgardum
Mouton chastris, Italis, Castrone, agnello castrato.+
Castoreatus, Castorina pelle indutus, ornatus.+
Cancellata, in Glossis MSS. Vide Incastrare
Castrone.+
Begacium.#
Kast, Anglis Chest. Canones Hibernienses lib. 61. cap. 1.+
Si provincias casti, et integritatis cupidi moderentur.+
Casalis
cordis,. Fridericus II. Imp. lib. 1. de Venat. cap. 23. Canna pulmonis, pulmo, cor, casula cordis, diaphragma, etc.#
Haec oportet fieri his qui et casus patiuntur.+
Catabulum, clausura animalium, ubi desuper aliquid jacitur.+
Cataclistus, Cataclyzus, Cataclyzomatis ars. Quid sit vestis de cataclitis, apud Tertullianum de Pallio cap. 3.+
Catechumenus. Althelmus de Laude virginum c. 12.
Christo devotus cum jam catacuminus esset,#
Multorum cantica, in Gloss. Isid. ubi quidam legunt, multorum amica.+
Transcribere. Ugutioni:
id est, collectio. Ita Glossae MSS. ad Canones Concil. forte ex
Epilepticus, in Actis S. Erconvvaldi Episcopi n. 23.#
Capitale, Bona omnia quae in pecudibus sunt.+
Catamane, i. juxta mane, scilicet diluculo, a cata, quod est juxta, et mane.+
Dans peu.+
Caeli aspectum. Ita Gloss Isid.#
Docta puella. Ita Ugutio MS. Vide Catapuera.#
Capitaneus.#
Catepanus, Catipanus, idem quod Capitaneus, Praeses, Praefectus provinciae vel civitatis.+
in Leone Cataphagi nascuntur et imperiosi.#
interpretatur convitium, unde secundum unam translationem dicitur objurgatio, Ecclesiastici 21.+
Medicamentum quod non diluitur, sed ita ut est.+
Docta puella, Joanni de Janua, ex Catus,
Cadarfreda.#
Adulf Herefordensis Ecclesiae catascopus, quo nomine Archidiaconum designari putaverim.#
Catechumeni fieri pueri, recens etiam nati, dicebantur, sequioribus saeculis, qui antequam offerrentur ad baptismum, ut veteris Ecclesiasticae disciplinae umbra servaretur, a patrinis in speciem catechizabantur, qui iis nomen imponebant, et Catechumenos factos ad baptismum offerebant, tanquam eorum fidei sponsores.+
Catechumenia, Porticus Ecclesiae superiores sic dictae, non quod fuerint Catechumenorum stationes, vel locus ubi instrui solebant, ut censent Baronius an. 656. num. 38.+
Categorizare. Joan de Janua: Categorare, signare, vel praedicareunde, Categorizo, eodem sensu. Categorizare, Praedicare, in Gloss. MS.+
Categia. Cateia, inquit Isidorus lib. 18. cap. 7.+
Catenarum nomine Commentariensi datur: idem quod Carceraticum, Geolagium, Ceppagium, Lex Wisigoth. lib. 7. tit. 4. §. 4.+
ordo, apud Waddingum ann. 1274. 15. quemconsule. Vide Circulus.#
Collare muliebre.#
Quaternio.#
Catechizare. Vide Catechizare.#
vel Cathapares, est linea cum massa plumbea, quâ maris altitudo tentatur, unde Lucius: Hanc cathasiararem cum eodem devoret unctum, plumbi paxillum, rudis lineae et natatam.+
ut in mentem revocarent, inquit S. Augustinus in Psalm. 126.+
pro honore cathedrae, ut est in Concilio Braccarensi II. c. 2.+
Cathigeta, Doctor, praeceptor, ex Gr. Doctor,
Catallum.#
Tolffmyning.#
auri vel argenti, quae adhibetur in medicamentis, apud Constantinum Afric. lib. 1. de Morbor. curat. c. 7. 8. lib. 2. c. 2. 24. etc.#
Primatiae, ut vocant, dignitatem obtinet.+
Catinus, hic, non Catiblis.#
Cervix, in Gloss. Arabico-Lat. ex quo conficit Josephus Scaliger Epist. 144. et 146.+
Catapanus.#
Cattus, Catus, Gattus, Felis nostris Chat, Gatta, Gatto, Italis.+
Cattus, Gatus, et Gattus, Vinea, Vegetio lib. 4. cap. 15.+
Cava, nostris Cavee, quasi cavata.+
Capitalitium
Hostis.#
Cavallerius, Cavallus. Vide Caballus.#
Et cauana, quae habet in longitudine pedes 100. in latitudine pedes 64. dicat quivelit, quot cupas capere debet, etc.#
Cauannus, Noctua. Gloss. Aelfrici: Strix vel Cauanna, vel noctua, vel ulula, Ulc. Eucherius l. 2. ad Salonium c. 9.+
Gavarretus.#
Cavatgiarii, ex Gall. Chevage.+
Cabidarius.#
Caucus, Isidorus l. 14. cap. 25.+
Cauculatores.#
Cauclearii, Coclearii, Cacularii, Circulatores praestigiatores, qui pudicos ad libidinem defigunt animos, in leg. 3.+
amicus, vel certe famulus: unde ancilla, ut docemus in Gloss med. Graecit. etc.+
Caucus, vasis genus. Gloss. Graeco-Lat.+
Une queuë de valets.+
Stipes, asinus, plumbeus. Papias.#
Caudelarii. Charta an. 1185.+
Caudicaria, Caudicarii, Papias: Caudicaria, navis sonora.+
Cage: quippe a caveis theatralibus quibus includebantur ferae, dum emitterentur, de quibus lex 2. Cod. Theod. de Venat. ferar.+
Capitalitium
de forisfactis levandis ab illis qui remanent ab exercitu Regis §. 5.+
Canava.#
Cabernum, (seu Cavernum)
Aneta, gariola, ciconia, et cauha, et querola, et similia requirantur.+
Cavilla.#
Neque lot, neque cavil habeat cum aliquo confratre nostro.+
Cavilla, Clavus ligneus, aut ferreus, qui inseritur ad continendos asseres, aut alia quaevis, quasi clavile, a clavus.+
onis, qui cum sollicea ignis flammam excitat, vel qui calamistram calefacit, scilicet ferrum quo capilli crispantur. Hic vulgo Cinerarius dicitur. Ugutio.#
Clausula, Fermeture. Tabularium Monasterii S. Andreae Viennensis, an. 1080.+
Negotiator: eidem Caunus est Caballus.#
Cauponius, Lat. Tabernarius.#
caupus, vel Obba, Cuppe.#
Caupillus. Gloss. Isid. Caupulus navi. Caupilus, Navicula brevis.+
nis, id est, sacrum officium. Ita Ugutio MS.#
Caorcini.#
In causa esse, pro
Galcea et Calceta, Chaucee. Knyghton: Cotidieque venerunt Franci ad cause am inire hastiludium cum Anglis.#
Calcea, ex Anglico, a Causey. Chronicon Abbatum Burtonensium to. 1. Monastici Anglic. p. 275.+
Advocatus
Causatio, in Cod. Th. et apud Symmach. lib. 2.+
Causidicus, non semel in veteri placito in Appendice ad Capitularia V. Cl. Steph. Baluzii p. 1394.+
Fornimentum.#
In iisdem tabulis puppis Cautel vocatur. Hoc quid sit, nescio.#
Quodam ferro calido cauterizant se.#
Cautio. Gl. Lat. Gr. Cautum, Cautum, scriptum. Occurrit apud Corippum.+
Gatus.#
Capsa, Vide Annales Alexandriae Hieron. Ghilini p. 23.#
Maison, chaiz, ou ouvroirs, in Consuetudine Bayonensi tit. 7. art. 22. 30. 32.+
Amanegia.+
Gaytus, vel Gayetus, Militaris officii nomen apud Saracenos, quod occurrit apud Lupum Protosphatam an. 972. 1002.+
Catapulta, Machina bellica, sudibus acutis ejaculandis idonea. Rollandinus l. 8.+
Dimitte sonat, ut auctor est Servius ad 11. Aeneid.#
Cecuma, Cecunia. Gloss. Isid. Cecua, noctua. Cecuma, noctua. Joan. de Janua, cecunia habet, additque, et a cecus dicitur.#
Celet.+
Gumma Cedri, in Gl. Medico MS. et apud Alexandrum Iatrosophistam l. 1. de Passionib.+
Celada, Enganno de guerra. Ex Lat. Celare. Gloss. Lat. Graec. Celat, Celare, tegere, Nonio. Isidorus Pacensis Episcopus in Chronico aera 769.+
Calandre. Charta Caroli II. Regis Siciliae apud Ughellum to. 9. p. 929.+
Poste. Isidorus l. 10.+
Ceria, Potio Hispanis veteribus familiaris, ut auctor est Plinius l. 22. c. ult. qui Celiam, et Ceriam, promiscue nominari indicat.+
Celium, idem quod Celites, quod vulgo celionem, vel scalpellum vocant. Leg. Celtes.#
Cellarius, de quo mox. Capitula Caroli M. ad Monachos an. 789. c. 6.+
Cellarius, qui cellae seu promptuarii curam habet.+
Cellae vinariae et escariae prae est, promus. Gloss. Graeco. Lat. Penuarius. Lexic. Gr. MS. Reg. Cod. 2062.+
Cellarius. Odorannus Monach. in Chron. an. 1031.+
Cellula. Celliolae Monachorum, apud Thomam Archid. in Hist. Salonitana c. 42.#
Cella, nostris Cellule, Cubiculum Monachi. Concilium Turon. an. 567. can. 15.+
Celticus, Nobles.#
Cemata. Papias: Cemata, pecuniae. Cema pondus retinet 3. scrupulorum. Leg. forte Cermata, ex Graec.
Cembel, Species torneamenti seu hastiludii, ut censet Falcetus: quae quidem vox in Poëtis nostratibus crebrius occurrit.+
Cimelia.#
Cementaria, Ecclesia. Legendum Coemeteria, nifallor: nam et in Ecclesiarum ambitu sunt coemeteria.#
Preces connubii. Papias MS. et Edit.#
Cendatum, Tela subserica, vel pannus sericus, Gallis et Hispanis, Cendal: quibusdam quasi Setal, interposito, n, ex seta, seu serico; aliis ex Graeco amictus ex lino Aegytiaco: aliis denique ex Arabico Cendali, folium delicatum, subtile; vel lamina subtilior.+
Cinerarius.#
Cynegild, et Cynebot, voces Saxonicae, quibus intelligitur ea compositionis seu mulctae pars, quae ab interficiente et ejus cognatis, interfecti cognatis reddebatur ab amissum consanguineum.+
Zenith. Archithrenius l. 8. c. 10.+
Si quis alterum cenitum clamaverit, 600. denar. --- mulctetur.+
Kenninga, Notitia quae ab emptore venditori datur de re empta a quodam tertio vidicata, ut compareat et venditionem praester.+
Nicto, quod rustice dicitur Cenno.#
Caenocoperium.#
Inanis gloriae cupidus, Papiae.
Civiere, alibi Tumberel, in veteri Gloss. Lat. Gall. in Bibl. Thuana num. 525.+
Censalis, Censilis. Vide Census.#
De censariis nativorum, quod possint exire tenuram domini, ad laborandum et operandum extra, et statim post opera redire. Locum alium ex Rogero Hovedeno subdit idem Somnerus fol. 424.+
Census.#
decernere, statuere, non semel in vita Aldrici Episcopi Cenoman n. 4. 20. etc.#
Censores, vel judices, vel Arbiiri: Censorium, Censura
Cendatum Cendalum.#
Cantiani, Angliae populi, apud Asserum Menevensem an. 851.#
Centenas, quibus praeerant minores judices, sub Comitis dispositione, qui a Centena, Centenarii, apellabantur.+
Centenarium Centenarius. Centena cerae, zuccari, piperis, cumini, etc. apud Anglos, continet 13. petras et dimidiam: et quaelibet petra continet 8. libras. Summa ergo librarum in centena 108.+
Centenarius. Centurio Centenarii, teste Vegetio l. 2. c. 8.+
Centenarius, Officium centum Missarum. Chronicon Casanriense l. 4.+
nummus, in leg. 1. et 2. Cod. Th. Si quis pecun. confl. quis fuerit, ambigunt doctiores.+
Sentier, quasi Semitaria.+
Compotus Duplicis, seu primae Centesimae, Compotus simplicis seu secundae Centesimae levatae inter annum 1290. et an. 1300. Compotus Quinquagesimae et tertiae Quinquagesimae, etc.+
Centimulus, Molendinum. Petrus Diaconus lib. 4. Chron. Casin. c. 21.+
Centrum, Centunculus. Papias: Cento. filtrum. Vox Latinis notissima. Vide in Gambeso.+
More centonario, ex variis libris describere, excerpete. Rupertus Tuitiensis lib. 2. de Divin. offic. cap. 21.+
a centum, vel cento dicitur, et dicuntur Centrices meretrices, lupae, multivirae, diobolares, novariae, et dicuntur a centum propter multitudinem, vel a centonibus, id est, filtris, quod ex eis desiccabantur, vel quod sternantur in lupanari, ut locus reddatur calidior. Joan. de Janun.#
Ceintre. Centrum camerae, apud Nicolaum I. PP. Epist. 2.+
Centuria, Hundredus. Diploma Edgari Regis Angl. pro Ecclesia Eliensi t. 1: Monastici Anglic. p. 93.+
Centenae, judicis loco, prae est. Lex Bajvvar. tit. 2. §. 5.+
Christiani de cinctura.#
Choque, Stipes. Charta Philippi Flandriae et Viromand. Comitis an. 1180.+
Ciula, Navis species, ex longiorum genere, Saxonibus, Ceol. Leges Ethelredi Regis Anglic. c. 23.+
Ceorlman, Cirliscus, Saxonibus, Rusticus, paganus, villanus, qui agriculturam exercet, insimae, sed liberae tamen conditionis homo. Iis opponuntur Eorli id est, Comites, Nobiles. Leges Inae Regis West-Saxiae cap. 40.+
usaticum. Charta an. 1306. in 9. Regesto Philippi Pulcri Regis Franc. ex Tabul. Regio Ch. 14.+
Zavalmedina.#
Capito,
Latine dicitur Ortus S. Joannis. Ita Papias MS. Editus Cepostua. Ex Graeco fortean
Cep, Stipes, caudex, cippus, Italis Ceppo. Matthaeus Paris in Vitis Abbatum S. Albani: Qui forestarii ceperint coopertiones, ceppagia, et eschaetas quercuum. sive aliarum arborum.+
Cippus.#
Captura In illo ceptu duas hobas.#
Sausse a l' ail. Anonymus Thuanus MS.
Est cepulatum leporinis carnibus aptum.#
Acequia, Incile, fossa rivi. Usatici Barcinonenses MSS. c. 66.+
Torsche. Gaufredus Malaterra l. 3. c. 19.+
Ceragius, Pistor, qui ad modum cerae agit et deducit pastam, Ugutioni.+
Chalumeau, Fistula, calamellus. Sanutus l. 2. part. 4. c. 7.+
Cereaptum, Ceroptata, Panvinio, Candelabrum in formam cornuum effictum: aliis, instrumentum quo cereus accenditur, vel vas in quo cereus accensus ardet, ex
Cerarius, qui facit vel vendit ceram, vel operatur inea. Regula S. Isidori c. 19.+
Ceratus, et cereus differunt, quia cereum est quod totum ex cera constat; sed ceratum, quod vel linitum, vel incrustatum est cerâ: unde ceratae dicuntur tabulae in quibus scribitur. Plinius l. 13. cap. 22.+
Ego Aimo Dei correptione tactus, constitutusque in fine dubio, meditans in praecor diis flagitiosa quae perpetravi, pavens nimium voragine baratri, umbrosasque vias tartari metuens calcare, magisque inseri delectans liliis interlucentiis (sic) sectis cerauneis, et srui virentibus pratis per pascua Christi, hoc metu vel amore compunctus, etc.+
Lito.#
Querquedula, Avis aquatica, quam Galli Cercelle vocant, Angli Ceale. Vetus Charta apud Somnerum in Tractatu de Gavelkind pap. 183.+
Cerceau. Anastasius in Valentino II. PP. p. 165. Cercelli paria 2. habet gemmas pretiosissimas albas numero 18. etc.#
Circa.#
Circius.#
Circulagium.#
Geragius.#
Pistor. Gloss. Saxon. AElfrici: Cerealis pistor, Cereales appellabant, quod frumento praeessent. Cereale gramen, fruges dixit Gualterus l. 1. Alexandreid. p. 10.+
Cerarii dicuntur, ut in hac voce docemus. Charta Engilberti Archiep. Coloniensis an. 1225.+
Cerarii.#
camerae. Vide Tholus.#
Maximus Proconsul dixit: Iusserunt te sacratissimi Imperatores ceremoniari.+
Cereus. Pirminius in Excerptis de sacris Scripturis: Incensum, Cereolos, et oleum in Luminaribus Ecclesiae, juxta quod praevaletis, ibidem date.+
Cerostata, Cerostataria, Candelabra quae per se stant, vel in quibus cerei stant, aut manibus deferuntur: a cereis, non a cornu, dicta, uti vult Papias. Vita S. Desiderii Episcopi Cadurcensis cap. 9.+
Cerisier, in Capitulari de Villis c. 70.#
Cervisia, Cervisa. Glossae MSS. ad Alexandrum Jatrosophistam lib. 1. Passion. Cibiriaticon, Cervisia. Vox Gallica vetus, quâ Galli nostri potum qui ex hordeo conficitur, nuncupabant, ut auctor est Plinius lib. 22. cap. 25.+
Paschalis, qui in Sabbato sancti Paschatis a Diacono benedicitur, et novo igne accenditur, cujus auctorem Zozimum PP. facit Liber Pontificalis, in Zozino PP. Per parochias concessit licentiam benedicendi cereum paschalem. Ita enim Amalarius lib. 1. de Eccl. offic. c. 18.+
Ceraptum, et Ceroferale.#
Cercella.#
Cerilarium. Meursius interpretatur officinam cerarii
Cerillum, qui lingua Teutonica Rista nominatur. Germanica versio habet Reisten flachs.#
militia urbana. Ex Ital. Cerna, Cernere. Cernite. Statuta Mediolan. parr. 2. c. 219.+
a cerno, is, lignum supra quod ducitur taratantara: quia discernit pollinem a furfure.+
Ceroferarium
Cernulare. Gloss. Isid. Cernuare, praecipitare. Cernulus, in capite ruens.+
Cera: Cerocensales qui Censum cerae Ecclesiis ex debito praestant: Cerarii, de quibus supra. Synodus Coloniensis an. 1300. c. 21.+
Ceroferarium, Ceroferarius.#
Cereostatarium.#
Firma reparata.#
Ceratum vel Cerotum, Graec.
Cerretum, Silva ex fagis, quas Hestres dicimus, constans, Italis Cerreto, ex Cerro, fagus. Vetus Charta apud Ughellum in Fesulanis Episcopis tom. 3. pag. 300.+
Certare, contendere, altercari,
Certum scire, in. Gloss. Arabico-Lat.#
Certificatorium, Citatio, vocatio in jus, in Concilio Lambethensi an. 1281. cap. 12. Vide Concil. Londinense an. 1268. can. 26.#
Firmitas,
Nam tot audierat et certitudinaliter visu perceperat de eodem, etc.#
Un certain homme, Gl. Graec. Lat.
Cervelle. Lex Aleman. tit 59. c. 6.+
Cervelliera, Capelleto di ferro per difesa del capo: de cujus inventore, sic Chronicon Nonantulanum MS. sub Friderico II.+
Chirurgia, in Concilio Budensian. 1279. can. 9.+
Ceruva. Ugutio: Sorbus quaedam arbor, quia ejus fructus habilis est ad sorbendum, unde hoc sorbum, fructus illius arboris, et dicitur Ceruva, vel Cerugia, potus qui ex tali fructu fit, vel etiam offa.+
Alapa, vel potuis colaphus, et dicitur a cervix. Gloss. Lat. Gall. Cervica, Brise. ou Colee.#
Celvinaria, vel Cellavinaria. Petrus Diaconus Chron. Casin. lib. 3. cap. 36.+
Cerevisia.#
scribere, vel encauto, in leg. 1. Cod. Th. de Veteranis: unde cerussatae tabulae, in l. 1. eod. Cod. de Aliment.+
Cervulus, Ludi profani, apud Ethnicos et Paganos: solebant quippe ii Kalendis Januarii belluarum, pecudum, et vetularum assumptis formis huc et illuc discursare, et petulantius se se gerere: quod a Christianis non modo proscriptum, sed et ab iis postmodum inductum constat, ut ea die ad calcandam Gentilium consuetudinem privatae fierent Litaniae, et jejunaretur, ut observare est ex Concilio Toletano IV. can. 10. S. Isidoro lib. 1. de Offic. Eccles. cap. 40.+
Cervus domesticus, in Lege Salica tit. 35. §. 2.+
Incesa. Vetus Chronicon laudatum a Lindenbrogio: Ex nimia festinatione Saxonum caesas seu firmitates subito introiit.+
Siquis fuerit inventus incipendo vel accipiendo alienas cesas, vel folia de alienis surgis, etc. Gallis Taillis. Vide Concidis.#
Exilis ingenii angusta mediocritas tenues admodum fruges parit, nullis ad copiam foecundi cespitis culmis ingravescit.+
cespites eruunt. Lambertus Ardensis: Oneratores etiam et buttarii cum hoccis, et Cespitarii cum cespitibus oblongis, et mantellatis — operantur.#
Cispitaticum, quibusdam est tributum pro via cespitibus munienda: aliis videtur esse pro castris muniendis.+
Qui saepe cedit, in Glossis Isid, vel cessat, ut addit Ugutio.#
Cessatio a Divinis. Acta Capitularia Ecclesiae Lugdun. an. 1347. fol. 133.+
Cetaria. Gloss. Graec. Lat. Cetarius.+
Cum silvis, pascuis, stalariis, cetinis, calortis, rivis, rupinis, etc.#
Cabanaria.#
Chaceare, pro eo quod Galli etiamnum dicimus, Chasser les bestes aux champs.+
Cacepollus.#
Cabulus.#
Caphardum.#
Chalendra. Vide Chelandium.#
Galbanum, succus ferulae arboris.#
Calipha. Ita appellabant Saraceni supremos gentis suae Principes, vocabulo Arabico, quod successorem, vel haeredem significat, inquit Willelmus
Chelandium.#
de Sempringham: Aut pannos pictos, qui vocantur Chaluns. Panni Catalaunenses.#
Caganus.#
Cambo.#
Culcitae humo constratae, apud Julianum Antecess. Nov. 4. c. 4.+
Campipars.#
Eschange. Monasticum. Anglic. tom. 2. p. 795. Donec idem Comes praefato Petro changiam ad valitudinem terrae suae conferret.#
Chantier. Libertates Castelli novi in Biturigib. ann. 1265.+
moneta. Charta Constantiae Comitissae Bigorrae anni 1287.+
Caraxare, Scribere. Glossae Isonis Magistri: Caraxo, Gr. est, scribo.+
Charge. Equi chargiati, in Statutis Willelmi Regis Scotiae cap. 12. §. 1.#
Carnaticum.#
Creneaux, vel Carneaux.+
Carnarium.#
De Carocna, seu Charoena, ut quidam Codd. praeferunt, vel ut Heroldina, De Harovvenno.+
Caroler. Matthaeus Westmonast. an. 1305.+
Charroneria. Vide Carreria.#
Carta, Chartula, Instrumentum, contractus, conventio, quibus praediorum caeterarumque rerum cessiones et venditiones confirmantur et ratae habentur, et emptores, aut qui quovis modo rem quampiam compararunt, jus suum in proprietate demonstrare possunt, quod ostensio chartarum dicitur in Legib. Baronum Scotic. seu Quoniam Attach. cap. 3.+
Liasse.+
Donatio per chartas. Vetus Praestaria apud Roverium in Reomao p. 173.+
Chartas tractant, qui Chartis inserviunt, ut est in l. 10.+
Chartulam, seu Epistolam manumissi, Franchi de Carta, Vitali Episcopo Oscensiapud Blancam in Comment.+
Scrinium,
Chartularii, Servi per Chartulam manumissi:+
Casamentum
Cacia.#
Assasini.#
Cacepollus.#
chevaucheia, seu hostis.+
Mesleia.#
l'Oncle Praepositi Parisiensis an.+
Cathari.#
Checker, tessella.+
Chelandrium, Chelindrus, Salandra, Salandria:+
Chelydrus. Est autem Chelydrus, coluber,
Duo cochlearia chemam faciunt.#
Chiminus, Via, iter, strata: ex Gallico, Chemin.+
Cheoller, Choller:+
Ciriscetum.#
Teristrum.#
Aristato, de quo supra. Pactus Legis Salicae tit. 58. §. 4. Si quis cheristaduna super hominem mortuum capulaverit, etc.#
Ceruchus, apud Fulcher. Carnot. lib. 3. Hist. Hierosol. c. 58.#
Navigium. Codex editus habet Cervigium.#
Colles vel valles. Papias edit. et MS.#
Casamentum
Quaesta.#
Capitalitium
Chevance.+
Equitatio, Hostis.#
Capistragium.#
Chevetaine.+
Zifera
Pie namque me scito, licet saltuatim et hyherbolice, Chilosum os operire. Ana
Cheminum
Chiminagium.#
Chirast, Pondus 4. granorum, Saladino de Ponderibus.#
Cirographum, Cyrographum, Diploma, scriptum, pactum, Regum et Principum manibus ac subscriptionibus roboratum.+
Chapotensis
Cyrogrillus, Cirogrillus. Glossae Graec.+
Chrysobolum.#
Chinachire, apud Nicolaum Uptonum lib.+
Civiere. Chron. Andrense: Vehiculum, quod vulgo dicitur Chiveria. Vide Cenoveherium.#
Pondus unius librae et 21111. Saladinus de Ponderib.#
Calonia.#
Communia, Commune Juratorum in urbibus, a quibus civium lites judicantur:+
Caput scholae, in Synodo Helenensi an. 1027. Vide Caput scholae.#
Qui canit cum chorda. Ugutioni.#
Sanguinitae.#
secta, in Germania et agro Leodiensi an. 1374.+
Corus.#
Chosdrus, vel Castros, Beo-mo Costrus, i. dux, rex apum, dux examinis, apiastra.#
Alferez. Ita appellatum Alferum in Charta Beremundi Regis observat Anton. de Yepez, in Chronico Ord.+
Confectio expressis aromatibus chronici unguenti. Ita Papias MS. et Editus. Sed legendum videtur Crocomagma.#
Chrysobolium, Bulla aurea
infirmitas, Diuturna,
Crovvde; Instrumentum musicum,
Chrysoclabus. Papias: Chrysoclavus, aurata purpura.+
Scuta chrysophata duo. Vide Aurigrafus.#
Bribethus.#
Sucre Picardis, Chucre. Fulcher. Carnotens. lib. 2. cap. 1. Mel silvestre, id est, chucrum.#
Gomor.#
Chunnas. In Lege Salica Editionis Heroldi, titulus 80. ita concipitur:+
Circset
Ciatique. Chronicon S. Trudonis lib. 12.+
Tesserae quadratae, scilicet taxillae, a cibo Ita Joan. de Janua: an a Cubo?#
Tzanga
tegimen, et umbraculum altaris. Alcuinus Poëm. 117.#
Cibo plenus, Joan. de Janua.#
Arca cibaria, Joanni de Janua et Ugutioni. In Glossis MSS. Magna arca.+
Cicindile, Cecindillus, etc.#
color, qui vulgo griseus, ducto, inquiunt, nomine a cicerculo, qui auctore Plinio lib.+
Ciclaton. Vide Cyclas.#
Siclum
Olores, Cignos, id est, Cicones.#
Ciconiam et Ciconium vocant Hispani lignum longum, quo in hortis hauriunt aquam, quae imitatur illius avis levantis et deponentis rostra, dum clangit.+
Domesticus sus, Papiae. Ugutioni vero porcus natus ab apro silvestri et domestica porca. Vide Maialis.#
Prudens, gratus, cautus, astutus, vafer, placidus, mansuetus: unde Cicurare, prudenter vel mansuete se continere, militare, mansuete facere.+
Dominus, vox Arabica, qua celeberrimum illum Hispanicum Ducem Rodericum Diaz donarunt Saraceni, ob praeclaram virtutem bellicam, animique magnitudinem.+
Cadima, Joanni de Garlandia in Synonymis Chymicis, Lithargycum auri.#
Unum runcinum ferrantem cum cifeto, et cum uno freno et sella, etc.#
Chilfrae, seu Ziferae, nota numeralis.+
Ciffone, Garcio, garciunculus. Ugutio: Histrio, quasi ciffo, 1. gesticulator, joculator, qui diversos gestus et habitus hominum scit repraesentare.+
Et 8.+
est detinere oculos avis (falconis) clausos cum palpebra inferiore superinducta usque ad cilium.+
Cilicium ab ordinario Monachorum habitu rejicit Cassianus lib.+
Hic cilix, quem vulgo Cilionem, vel Capsellam vocant. Vide Celio.#
Cilliba, Mensa cibatoria, quae finita comestione removetur; et dicitur a cilleo, es. haec et assidela dicitur.+
Cocumula, in Gloss. Isid.#
Ciborium.#
orum, Joanni de Janua, Pocula facta ad similitudinem cimbae navis. Ex Gr. Cimbia,
Lingua Gallica latrones dicuntur, inquit Festus. Glossae MSS. Regiae Cod. 2062.
Cimiento Hispanis: Fundamentum. Cimentarius, qui disponit fundamentum.#
Cimilia, Thesauri, vasa, donaria Ecclesiae, ex Graec.
dicitur vas aquaticum ad abluendas manus, ut dicunt bacinum.+
Coemeterium, nostris etiamnum Cimetiere. Ebrardus in Graecismo cap. 8.#
cum equus diu stetit infrigidatus in capite, in qua fluxus rheumatis fit per nares continue, velut aqua, etc. apud Petrum de Crescentiis lib. 9.+
Cimussator. Gloss. Lat. Graec.+
Alii mittebant Cincidas in piscinam, et postea demittebant in os suum.#
Cui capilli crispi dependent. Papias.#
Cincture.+
Cinctus judex, a Principe delegatus, cingulo donatus. Senator in Psalm. 29.+
Cindatus. Vide Cendatus
Cenegild.#
argentum. Vetus Charta Longobardica apud Ughellum tom. 5. Italiae sacrae pag. 1504.+
Cabeça de monte.+
ae, Equi cingulum, quo illius pectus cingitur. Gallis, Cengle. Glossae Lat. Graec. Cingula.
Erpes, cingulus, id est, impetigo.#
Ciniflo. Joan. de Janua: Ciniflo dicitur ille qui cum folliculo ignis flammam excitat, vel qui calamistrum calefacit, scilicet ferrum quo capilli crispantur.+
Cineres qui in Capite jejunii fratrum, olim poenitentium, hodie fidelium omnium capitibus imponuntur, ex industria fiunt de cremiis sarmentorum, qui etiam studiose mundantur et cribrantur, et benedicti conservantur ab Insirmario, ut morientibus fratribus cum cilicio substernantur.+
Cinnabaris. Papias: Cinnabrium, pulvisrubri coloris, quidam hoc dicunt esse miniam.+
Torti oris, in Gloss. Arabico-Lat.#
Est loi a re de moulin.#
Cippaticos etiam de vineis nostris ad opus nostrum mittere faciant nostri. Ceps de vigne dicunt nostri.#
Ceppus, Joan. de Janua: Cippus, instrumentum quo reorum pedes constringuntur, quasi capiens pedes. Ebrardus Bethuniensis:#
secundum, Evangelium circa Joannem, apud Anonymum de Baptisino haereticorum edito a Rigaltio.#
Cerchia, Vigiliae, excubiae, Gall. la Ronde, a circumeundo, quia qui urbium custodiae invigilant, muros circumeunt.+
Circata. Census qui solvitur Episcopo aut Archidiacono ab Ecclesiis pro visitatione, ita dictus a circumeundo, quod Episcopi aut Archidiaconi dioeceses suas circumeundo visitent: Nam circuire parochias suas dicuntur Episcopi, apud Gregorium M. lib. 3.+
Facit vineam dominicam ad tertium, donat exinde in circadio semimodium, facitque manoperam in prato in messe, vel ubicunque necessitas fuerit.+
Circare,
man homo, unde Circamanni, qui ex officio limites defigunt: Cerquemaneurs, in Consuetud.+
Avis quaedam circuitum faciens in volando. Ugutio.#
Boscas, phoscas, Querquedula, nostris Cercelle, apud Fridericum II. Imper. lib. 1. de Arte venandi cap. 5.#
Obtulit circellos paria duo gemmis ornata.#
Circilio. Isidori Glossae: Circellio, Monachus per cellas vagans.+
Circus, non semel usurpat Alypius Antiochen.+
Circitare. Matthaeus Vindoc. in Tobia:#
Circare
agitatores, Circenses venatores, aurigae, muliones, qui in amphitheatris et circis currus ducunt.+
Circuitor, Officium militare, custos exercitus, qui circuit castra, ne quid detrimenti milites recipiant.+
Circada.#
Qui lectulos tornatiles facit. Circulare, circumdare, tornare. Joan. de Janua.#
aratri, quinque aut sex pedum latitudo, qua scilicet aratrum eat. apud Aggenum de Limitib. agror.#
Circumcelliones dicuntur, qui sub habitu Monachorum usquequaque vagantur.+
Ibidem Jesus filius Nave circumcidit filios Israël, et circumcisiones eorum sepelivit.#
Accolae. Miracula S. Majoli: Circumpagenses et ex alienis terrarum locis venientes.#
Circumpedes sunt obsequia servorum: antepedes, vel antipedes, amicorum. Ita etiam Papias.#
Vestis species, quae Graece Cyclas dicitur: dictum quod sit rotundum pallium. Papias:#
Annibalianus Delmatii Caesaris consanguineus, Armeniam, nationesque circumsocias —— regendas habuit.#
Cyricseat, Circset, Chircheset, etc. Vectigal. Ecclesiasticum, et Saxon.+
Cire. Charta Rausini Tolonensis Episcopi an. 1205. apud Guesnaium in Annalib. Massil. Cum lampade de cirico albo.#
Cereolus. Charta ann. 1197. apud Petrum Mariam Campum in Histor.+
Ceorl.#
Cirimanagium, vulgo Cirmenage; Census, seu vectigalis species in Beneharnensi Principatu.+
Chirographus
Chirogrillus
Hic est, inquit (PP.) qui gratiae majoris honorem et reverentiae potioris favorem Gallicanis, omnibus, ex quo cisalpinavi, nobis exhibuit.+
Vesse Occurrit in Chronico Willelmi Thorn.#
Gisil.#
Cespitaticum.#
columnatae, quas vulgo Buffets dicimus. Speculum Saxonicum lib. 1. art. 24. §. 2. Cistas columnatas, id est, cum elevatis tecturis.#
Sitarcia
Si vero temerarius ipse absque percussione eum invadat, quod vulgo dicitur Cisteros, calida manu, ac verberibus contumeliisque male tractaverit, etc. Et Theut.+
Psittacus. Visitatio Thesaurariae S. Pauli Londinensis an. 1295.+
Cito. Utitur Alcuinus Epist. 9.#
Citatoriae literae, Citationis literae, in Constituit. Siculis lib. 1. c. 95. §. 1. et 2.+
Fundamenta, Ugutioni.#
Guiart. an. 1214.+
Zedoaria.#
Vltratus, qui ultra: vox Agrimensorum. Regio citra, apud Hygenum de Limitib.#
Citrollo, nostris Citrouïlle. Occurrit in Charta an. 1178. apud Ughellum to. 7. p. 572.+
Cittadinantia, Jus civitatis: ex Italico Cittadinanza.+
Cibado, sibado: Hispanis Cevada, in Foris Beneharn.+
Civadagium, Tributi seu praestationis species apud Delphinates, quae in avenis seu civatis, unde nomen, exsolvitur: perperam cineragium appellatum, vel editum apud Guidonem Papae consil. 91. ut monet vir clarissimus Dionysius Salvagnius Boissius lib. de Usu feudor. part. 2. c. 97.+
Nullus venator vel aucupator intrare debet terras alienas, etc. Qui cum viverra venatur.#
Civilitas
Civitatem colere, vel civem facere. Isid. in Gloss.#
Castra vel oppida dicerentur, uti attigimus in v.+
Ceola.#
Ciurma, Gallis Chiourme, propriamente gli schiavi di galea, Lat Remiges: largamente per ogni moltitudine digente vile e inutile, Lat Plebecula.+
rivus, canalium, clabata. Forte Cavata. Vide Cava.#
cursus, idem qui angarialis: angariae autem erant vehicula capaciora publica.+
De remissione datarum vel clamarum.#
Chiamare.+
Clamantia, Clamatio, Clamor, Anglis Claime Practicis nostris Clain, Calumnia, seu actio, quam quis intentat ad recuperandam proprietatem vel possessionem rei suae quam alius ei abstulit.+
Clamacterius.#
Clameum, Practicis nostris. Clameur.+
clamat, vel resonat.+
Frustra talenti fenora subterraneis clanculantur defossa sablonibus.#
tubae Ecclesiasticae: sic enim campanas vocant Walafridus Strabo et Honorius Augustod.+
Clapier.+
Clepsydra. Matth. Silvaticusin Pand.+
ovi, Albumen ovi, la Glaire de l'oeuf, in Miracul. B Ambrosii Senensis instr. 27.#
Clario, Claro, Lituus, a claro quem edit sono, Clairon.+
Burjuratus.#
Claredines, claritudines. Papias: Claredo, est splendoris; claritudo, nobilitatis.#
Fratres, ex Franciscanorum Ordine, qui alias Fratres spirituales dicti, a Fratre Angelo de Cingulo Clareno eorum institutore nuncupati, qui usque ad Pii V. tempus perseverarunt.+
Claret, Hispanis Clarea, Vinum factitium dulce vel aromatites, quod Germanis, Gallis, etc. Hipocras.+
Clarere, florere. Papias:#
Isidori praesentia simul et clariflua doctrina.#
armorum, foecialis, Heraldus, Heraud d'armes, apud Henricum de Knyghton. lib. 5. an. 1355.#
Clarasius.#
Clarasius.#
Clama, Clame Gallis, Actio, vendicatio.+
a Claspe. Monasticum Anglic. tom. 3. pag. 364. Vetus Missale cum claspis d cupro. Adde pag 365.#
Broiche de tonel. Vide Clepsedra Clapersedra.#
Classendis:
Ad Africam classice transire disposuit.#
Glas: Occitanis: Classes, quia, ut ait Honorius August. in Gemma animae lib. 1. cap. 73.+
Classitarius, id est, proreta, qui navi imponitur, et dicitur a classis.#
Classicum.#
Claperius.#
Chiavaio et Chiaivolo, cui claves fisci communis commissae sunt: Clavaire, apud Provinciales, in aliquot Statutis Regis Caroli VII. ann. 1445. et Ludovici XII. ann. 1508. Charta ann. 1345.+
Clavaca, Burca. Gloss. Isid. habet Cloaca, burca.#
Qui cito claudicat, vel saepe: Ugutioni,#
Clausum.#
Claudicare. Infra, Claudicat, claudit, in Gloss. MS. Reg. Cod. 1013. Vide Juretum ad Symmach. lib. 1. Epist. 27.#
Clavo claudere. Gall. cloüer.+
Iaquintus vero ille per clavicam, quae sancti Renati vocatur, ingrediens, etc. Vide Clavaca.#
Serruriers. Vide Cabidarii
Qui claves facit vel portat, Joanni de Janua. Gloss. Lat. Gall.+
Clavica. Charta ann. 1258. apud Petrum Mariam Campum in Regesto part. 2. Hist. Eccles. Placentinae num. 98.+
numerus variabilis datus anno ad inveniendum principia quinque mobilium festivitatum, scilicet Septuagesimae, Quadragesimae, Paschatis, Rogationum, et Pentecostes:+
Clusa, et Clusura. Chon. Marcianense lib. 2. cap. 3.+
Closerie. Clausaria vinearum, in Charta Philippi Aug. an. 1203.+
vinearum Monasterii, Necrologio Victorino Paris. 5. Kal. Sept. qui Clausariis praeerat serviens.+
Artifex. Lampridius in Heliogabalo: Jussit et cursorem, jussit et cocum et claustrarium artificem.#
Claustrum dicitur inhabitatio Religiosorum, vel domus includens Monachos et Moniales sub certaregula viventes. Concil.+
Closture, septum, inclusio.+
Clausus, Gallis Clos, Locus aut ager sepibus vel muris septus aut clausus: seu ut loquitur lex 1.+
Clusae, Graecis recentioribus
Unam clavvam terrae, cum omnibus suis pertinentiis.#
Statua.#
Cleia.#
Claia, Cleta, Clitella, clida. Haec omnia idem sonant: Crates, tabula viminibus aut virgultis contexta, Gall. Claye.+
Vn bijous.+
Contingere, Ugutio.#
Cliothedrum.#
Call, Solennia verba usitata in actionibus civilibus apud Scotos.+
Clericorum, id est, faldestorium. Ita Papias Edit. At MS. Collegii Navarrensis, Clepo Deorum faldestorium.#
Aquatile, uti vocatur a Senatore in divinis institut.+
Clepere est furari, tractum a verbo Graeco, etc.+
Corona Clericorum, Breviloq.#
Omnes qui in Ecclesiastici ministerii gradibus ordinati sunt.+
Hic composuit Clerum, et psalmis erudivit.+
Cleia.#
Clibola. Papias: Clibola, inclinata. Cliba, aspera, difficilia. Legendum Clivosa, et cliva.#
Clibanum, Thorax ferreus, quo pectus tegitur, Graecis recentioribus
Cleia.#
Escuier. Monachus Florentinus de Expugnat. Acconensi: Sunt triginta Milites, et horum Clientes. Willelmus Brito lib. 6. Philipp. p. 162.+
Multitudo servorum, Joanni de Janua.+
Cliens,
inclinatio caeli, Vitruvio lib. 1.+
Species colorum, Papiae.#
Lectum: unde Papias Clinicum Paralyticum interpretatur.+
Cleothedrum, Sella plicatilis, seu plectilis, uti vocatur a Gregorio M. lib. 10. Epist. 23.+
inclytos, claros, Lexic.+
Hi duo in cloaca, quae erat in extrema parte domus (quae deciderat) mersi sunt.#
Clocca, Campana: nostris Cloche.+
dimidius denarius. Ugutioni:#
Clodit, fabricat, excutit.#
Claudus, in Edicto Rotharis Regis Longobardor. tit. 121. §. 19.+
Pluvia, vel navigium, in Gloss. Isid. Folles, vel pluvia, apud Papiam, et Ugutionem.#
Clostrarius.#
Coffia
Clous vocant.+
Cluentia, Cluvior.#
Clunabulum, dictum quod ligetur ad clunem, id est, pugio.+
Spatha, splendona, quod pendeat a clune, vel quod defendat.+
Clausura, angustus montium aditus.+
Qui gemmas auro concludit, in Glossis Arabico-Lat.+
anguli, apud Hygenum de Limitibus.+
Clusuria, Idem quod Clusa.+
Clausura, septum, in Lege Wisigoth. lib. 8. tit. 3. §. 14. tit. 4. §. 29.#
Laezaff, Gall. Clunagiter, Lat. Clunagitare.#
Hereschild
Parma, seu Modicus clypeus, fixoriis minutis ad soliditatem sui diligenter munitus, qui in fronte tichodifri oppositus, vel in temone suspensus, munit inferius latitantes ab impetu cominus venientium.+
Clypeum, Armorum insigne, quod in eo depingi solebat.+
Canipulus.#
Agitator aselli. Gloss. Isidori, Coactores, argentarii. De hac voce hac notione consule Salmasium lib. de Usuris p. 497. 498.#
vel Coalterari, ensemble tancer, in Gloss. Lat. Gall. id est, jurgiis invicem contendere, Alterquer.#
Angelus,#
Cavanna
Cobre. Charta Guillelmi de Castaigners Militis an. 1237.+
Cocsede, Cocarius. Saxonibus Coc, idem valet ac Coquus: Cocc vero est Gallus.#
Cocatrice, Gall. id. Basiliscus. Occurrit familia Parisiensis hoc cognomine in veteribus Tabulis:#
Cocinare
Melinus.#
Coggo
Cocula, Sagum Hybernicum villosum, absque sutura, et quod marginem inferiorem planam exhibet, superiorem arcuatam, cirrisque sive limbis laneis fimbriatam.+
Choque.+
Cogge.#
Mensurarum pars minima, quod est dimidia pars drachmae, appendens siliquas novem.#
pondus retinet 1. scrupulum et semis.+
Cochlearius, est lapis marinus, cochleis, et arenis, et lapillis concretus, et asperrimus.#
Cogo.#
Cossa.#
Cocciones, Cogciones. Monachus Sangall. lib. 2. c. 18.+
Clocher. Falco Beneventanus in Chr.+
Villani vero vel Cocseti, vel Perdingi, vel qui sunt viles, vel inopes personae, non sunt inter legum judices numerandi.#
Cota.#
Coctuarius. Gloss. Gr. Lat. Assator, Coctarius. Gloss. Gr. Lat. Coctuarius.#
Torra.#
Coctio, Coctura. Udalricus lib. 2. Consuet. Cluniac. cap. 14.+
Exustus, vel potius lento igni admotus, seu, ut Galli dicimus, brusle a demi feu.+
Coccula.#
Aluhumeta, id est, variolae, quae nostro idiomate vocantur Coculae.#
Cuculla
Non vales uno Coco, non simulas tuo patre, non gaudeas de dentes, deformas tuos parentes.#
Cozimber, Cotzumber, pretiosum suffimenti genus. Epist. 148.+
De Ecclesia de Hvmptoma 11. denarios, et 2. Coddos bladi.#
Codicellus. Willelmus Thorn in Chron. an. 1168.+
Quadra. Gloss. Graec. Lat. Codra, Quadra. Vide Meursium in
Caeliloquus autem Esaias doctor et auctor.#
Seeling, quod idem sonat.+
Coenaticum.#
Coenatio, Sidonio.+
Coena, pastus, vel refectio: sed ea praesertim, quam milites exigebant ab hospitibus
Coenarius, officium Monasticum, penes quem erat cura reficiendorum Fratrum aestivis diebus vespere.+
Qui victum manibus quaeritat. Ugutio.#
Concilium, Conventio, in Glossis MSS. Reg. Cod. 1013. Alibi: Concilium, Coenobolium, coetum, ex Graeco
Xenodochium, quasi
Locus ubi poliuntur et ornantur cibi, Ugutioni. Ex Graec.
sepulcro, vel feretro. Epitaphium Bartholomaei Episcopi Isclani, apud Ughellum tom. 6. p. 275.+
Coenum, lutum.+
quietus, Se tenir coïs, id est, quietus.#
Pelicanus sed onocrotalus. Vide Frideric. lib. 2. de Venatione c. 2. 4. 34.#
Coffrum, Gall. Coffre, Cista, arca, ex Cambro Britannico Coffr. quod idem sonat. Statuta Willelmi Scotiae Regis: De scrinio seu coffero suo.#
Cupha.#
Quid de buticis et cofinis, id est, scriniis, etc.#
Extra parietem, juxta Cogbellinos ejusdem Petri.#
Coccio.#
Cogschult, Navium debitum, navaticum, tributum quod ex Coggis penditur: Germanis enim Schuld, est debitum.+
Atilla cogitans, quod Landricus esset, etc. Id est, putans.#
Cogitamentum,
Igniarium unde ignis excutitur. Papias.#
germani. Patruoles, vel sobrini, Cousins Germains.+
Spiritualis. Vide Generatio.#
Adcognitatio, Promulgatio.+
Reconnoissance.+
Cognizance. Ordericus Vitalis lib. 13. pag. 855.+
placiti, Anglis Jurisconsult.+
Stupro cognita, apud Lampridium in Heliogabalo.+
Coggo, Cogge, Cocco, Navigii genus, quod Cogs, Angli dicunt, Galli Coquets.#
Cohibentia. Vide Conhibere.#
Cohortalini, Curtalini, dicti primum Officiales Praefecti praetorio, ut docet lex 1. Cod. Th. de Cohortal. et lex 4.+
Halles, Porticus nundinariae, interdum ipsa placitorum fora. Charta Aymerici Vicecomitis Thoarcensis an. 1250.+
Corrigia, qua jugum ad temonem religatur. Joan. de Janua.#
Cuphia.#
Coctanum.#
Coketa, mensurae species, forte ex latino Concha: nam Concha monsura aridorum fuit, uti in hac voce docemus, apud Anglos.+
Colatorium. Vide Golum.#
Collocium, Collatium. Charta Adelfonsi Imp. Hispaniae aerae 1184.+
Colagus, Piscis species. Charta Sanctii Regis Navarrae aerae 1125.+
De bulla faciet piscem, de lardo palumbum, de perna turturem, de colaepio gallinam.#
Moneta. Ita Ugutio. Forte pro Collybista, Monetarius.#
Colli percussio, Joanni de Janua, unde Colaphizare, collum caedere, eidem. Vide Alapa.#
Assatura in colari elixatur, et infunditur in fretali piper.#
Couler. Fori Oscenses an. 1247. fol. 31. De molendino, quod colat de nocte et de die, molendinarius tenetur, quod amittitur, emendare.#
Collare, ornamentum Ecclesia sticum, quod Sacerdotis aut Diaconi collo aptatur.+
Colum.#
Humores. Ita Glossae MSS. ad Alexandrum Jatrosoph. Humores biliosi, forte ex Gr.
Colladerius, de qua voce infra. Libertates MSS. Salvaeterrae in Ruthenis an. 1284.+
Colideus
Arnoldus eidem scurrae, qui nullo nomine dignus habetur, duas colicas denegavit scarlatinas.#
de prata, cochlear argenteum in chartha Lusitan. to. 4. Monarchiae Lusitan. pag. 304. Galli cuilier dicunt.#
Collibertus
Panis, qui vulgo dicitur Ficta collida. Ugutio.#
Culdei, Keldei, Keledei, dicti apud veteres Scotos Monachi, qui, quod sedulo praedicationi vacarent, essentque frequentes in oratione, ab iis ita appellati sunt, quasi Cultores Dei, ut auctor est Hector Boëthius lib. 6.+
Bos operarius.#
Colymba,
Gabatam anacteam collinellatam pensant. lib. 3. Leg. columellatam, ut ibi non semel.#
Quandiu stabit Colyseus, stabit et Roma: quando cadet Colyseus, cadet et Roma: quando cadet Roma, cadet et mundus.+
Dominus fundi, Isidoro in Glossis et in Excerptis Pithoeanis.#
Conlaboratio.#
Collactaneus, coaevus, Inter quos forte quidam Amlethi collacteus erat.#
Collaterius
Torques, ex Ital: in Statut. Mediolanensibus 2. part. cap. 450.#
Collarium, Armaturae species, quâscilicet collum militantis tegitur: Gloss. Lat. Gr. Collarium,
Lateraneus.#
Masuram de Valle-Manfredi, quae collaterata est rivo cujusdam aquae, etc.#
Cotarii, Cotiers, Gens de Cote: sic forte dicti, quod collatis, seu tributis obnoxii essent.+
Collata. Edictum Theoderici Regis c. 69.#
Collum, jugum montis, vox etiamnum nota in Alpibus et Pyrenaeis.+
Collaterius.#
Collata Collatio.+
Collectaculum de carbonibus in calce miscitato.+
Collectae ad quaevis officia dicendae continentur.+
Collectaneum, liber Collectas continens.+
Coactores, qui scilicet mercede conducti ab Argentariis sive mensariis rerum quae in auctionibus publicis sub hasta vendebantur, praefecti, pecunias ab his quibus quod addictum fuerat, cogebant et colligebant.+
Cribrum, in Glossis MSS.#
Assemblee, in Lege 36.+
Collectio. Colligi dicuntur infantes expositi, cum ab aliquo nutriendi suscipiuntur: tum enim illius sunt qui eos collegit, nisi intra 10. dies quaesiti, agnitique fuerint, ut est in Synodo Arelatenl. Il. can. 22.+
Acitara.#
Colleganza, in Statutis Venetor. an. 1242. lib. 1. cap. 36. lib. 3. cap. 2. 3.#
Collega, a colligatione societatis dicitur. Collegarius, unus ex ipsis sociis.#
Societas collegarum in uno honore positorum.+
Collyrida.#
Pedagium porcorum quisque porcus ob collerius conductus, ob collerius sine pretio, nihil, etc. Ita fol. 45. v.#
Colletro.+
Coliberti, dicuntur in jure Civili qui ab eodem domino seu patrono cujus servi fuerant, libertate donati sunt.+
dicitur a Collibeo, es, et dicitur Collibium, parvum munusculum, vel fructus, ut pomum, nuces, cicer, frixum, uva passa, quod et Bellarium dicitur et Antepomentum: et dicitur a Collibet, quia simul placet: post enim carnium fercula fructus solent diligi per se non tantum.+
Genus certae pecuniae, Ugutioni Joan. de Janua: Collibrum genus pecuniae, vel tota pecunia simul collibrata.#
Boves opus facientes.#
Ligue.+
Collectas facere, in l. 4.+
Colline.+
porta, Cataracta, Gallis, Porte coulice, Chronicon Senoniense c. 13.+
Pilorium Gallis le Carcan, et le Pilori: Palus scilicet, cui affixus est circulus ferreus, quo damnatorum colla constringuntur.+
argentum. Gloss. Gr. Lat. MS.+
Culcare, Cubare. Julius Africanus l. 9.+
Vela linea paragaudata, Persica clavatura collomellina prasina 2.#
Collo suo usque admercatum malefactorem, quem quis occuluerit, deportare, in Capitulari de Ministerialibus Palatinis edit. Baluzianae c. 3.#
Vrceus bibendi, vel napus. Matth. Silvatic.+
apum, in Charta an. 1271. tom. 5. Monarchae Lusitan. p. 306. Vas apum ex Hisp. Colmena.#
Calamus cum spica sua, et dicitur a culmus Joan. de Janua. Nostris Chaume.#
Colonia, Colonaticum, etc.+
Coloreae vestes, vario colore tinctae, modo hoc, modo illo, apud Vopiscum.+
Quyach, significat juvencam quae vitula esse desiit, et nondum apta tauro, injustam magnitudinem non excrevit: in Legibus Malcolmi Regis Scotiae cap. 7. §. 3. cap. 8. §. 1. et 2.+
onis, Frustum, nostris Copon, quasi particula abscissione avulsa: nam nostri Couper et Coper abscindere dicunt.+
Coup, Italis, Colpo, diminutivum ex Colaphus, ut recte censet Wendelinus.+
Collecta, tributum, vox ea notione usurpata in Tabulis Dalmaticis apud Joan. Lucium de Regno Dalmat. pag. 275. 277.#
Colvekerli Chronicon Abbatiae S.+
Fastigium templi, Papiae: pro Tholus, ni fallor.#
Cola, Colatorium.+
Kolve.+
Columba, lignum supra carenam extensum â prora usque ad puppim.+
Horum primi Praecisores dicuntur, quia omne quod accipitur ipsi prius incidunt: Canini dicuntur, quorum duo in dextra maxilla, et duo in sinistra sunt; dicuntur quod ad similitudinem caninorum dentium existunt, -- hos vulgus pro longitudine et rotunditate Columellos vocant.+
altaris, quibus altare sustentatur, et quas prebensare solebant qui confugiebant ad Ecclesiam.+
Colomelli, dentes qui Canini dicuntur, quia sunt longi et rotundi ad modum columnae. Ugutio, Joan. de Janua. Vide supta.#
Colurnum, Cornus.+
Colymbus, locus ubi vestes mundantur.+
Comam deponere. Vide Capilli.#
Magister Comacinus, in Lege Longobard. lib. 1. tit. 9. §. 9. et 10.+
Commarchia.#
Comes, seu Comitus.#
dicuntur argenti tonsores, qui de sordida massa lucidum comant argentum. Ugutio.#
Cumba.#
Par, Compar, vel Baro, aeque ac alii, Gallis Conseigneur.+
Qui frequenter bibit, Ugutioni.#
Incipit partionale Grammaticae juvenum, virtutes Donati junioris sunul et regularum breviter complectens.+
Combinat, Combino. Combinatio. S. Eulogius lib. 1.+
Cumbri. Gesta Regum Francot. cap. 25.+
Bruslure. Apitius lib. 5. de Re culin. cap. 5. In alterum cacabum transferes ne fundum contingat, ad evitandam combusturam.#
Liber Comitis. Papias: Comes vocatur ab Ecclesiasticis congregatio caelestium lectionum.+
Pastus, gistum, prandium, convivium, etc. vulgo Mangeries.+
Commetanei, in Jure Hungarico, Contermini, quorum territoria et agri eadem meta iisdemque terminis distinguuntur.#
Comitia.#
Comiato, Licentia, venia, ex Latino Commeatus, quod verbum usurpatur non semel pro abeundi licentia: unde Graeci recentiores
Comictium. Capitulare 5.+
Comes.#
Quanta sit virorum pugnatorum in nostrâ Comitantia multitudo.#
Comitiari.#
Comitatensis fabrica, apud Ammianum lib. 18.+
Comitatus, dominium, Seigneurie, in Tabulario S. Bettini. Vide infra Comitatus.#
Modioli, vel humeruli. Glossae MSS.#
Cometia, Comitatus, seu Comitatus districtus, vel etiam Dominium, uti vox Comitatus samitur.+
Comitiva, vel Comitatu.#
Comitis Orientis, in l. 18.+
Comitare, loqui in Conventu, eundo, redeundo, ambulando; forte Comitiare.+
Sacri Patrimonit Comitiva, in vet.+
Vavassores, recensentur in Actis antiquis.+
Comitellus, parvus comes, Joanni de Janua.#
Comes.#
Quicumque modus limitem excedit, commalliolari debet.#
Commenda.#
demeure. Philippus Eystetensis in Vita S. Willibaldi cap. 20.+
Simul cum alio manipularis, Joanni de Janua.+
Commaticus. Gloss. Isid. Commatibus, disciplinis. Commaticus, versisicator. V. infra Commaticus.#
frontiere. Comarque in Consuet. Solensi tit. 14. art. 27.+
Commater est illius qui filium suum aut filiam suam de fonte baptismatis suscepit. Lex Longob. lib. 2. tit 8. §. 5.+
Hanc Epistolam Commatico sermone perstrinximus.+
Comiatus, de qua voce supra: Licentia, facultas rei alicujus peragendae.+
Commonefacere, admonere, ad memoriam revocare, crebro utitur S. Augustinus, l. de Unitate Eccles. c. 11. l. post Collat. cap. 20. l. 1. Contra Crescent, c. 38. etc.+
Fideles vocant, quae fiebat in sacris Mislae Liturgiis.+
brevis, syngrapha, libellus, Hadrianus PP. Epist. 71.+
Commendatio, Commendare, etc. Commenda, Depositum.+
In Commendationem aut potentiorum, se et res suas ponebant inferioris conditionis homines, ut essent qui se et sua tuerentur et protegerent contra inimicos aut bonorum invasores, iisque in tuition is mercedem alicujus censûs pensitationi se se adstringebant.+
Literae, Epistolae, quae ab Episcopis dabantur ad alios Episcopos, quibuscumque, sive Clericis, sive Laïcis suae dioeceseos peregrinaturis, ut ab iis ut fideles in sacris synaxibus admitterentur, vel ut Clerici ad ordines promoverentur, vel ut in peregrinatione eorum solatiis foverentur, vel propter alias causas: has
indiculus, Epistola Commendatitia ab Episcopis pro Clericis suis ad Principes et illustres vitos scripta, ut euntibus et redeuntibus res necessarias et solatia iis im pendant.+
Commendare, licentia Poëtica.+
Conviva, convictor, qui ex Principis aut alterius familia et mensa est.+
mensam conferuntur.+
Commentarios, id est, rationes custodiarum et reorum conficeret, et inscriptiones criminum (nostris Escrouës) reciperet.+
Commensalia.#
Minare, ducere, Gallis mener.+
Communelli, Haeretici Valdensium sectarii, sic forte dicti quod omnia sibi invicem communia essent: nam Communalis, idem valet ac Communis.+
reconnoissance.+
Misculare.#
Commissum alterius defert.+
Commendati, de quibus supra.+
donatio testamentum, seu diploma. Vide Anton. Brandaonum lib. 8. Monaich. Lusitan. cap. 15.#
Carrucarum. Vide Carruca.#
Commodare, in Formulis Andegavensibus n. 58.#
Commoda,
Comodium, Cubiculum, hospitium.+
commonetur ut rem mandatam exequatur.+
Comotum, apud Cambrobritannos, quarta pars Cantredi.+
Communale Boccacio.+
sustentatione et defensione securitatis et pacis publicae, quam Treugam Dei vocabant, in Comitatu Ruthenensi, fieri solita: in Bulla Alexandri III.+Communia, Communio, Communitas, Communa,Communantia
Communia, Communis, Communitas, Incolarum urbis aut oppidi universitas, domino, vel rege concedente, sacramento invicem, certisque legibus astricta.+
Participarium, communicatio. In Glossis Isid. Partiarium.#
Literae,
Communicare. Hae voces varie sumuntur apud Patres et in Conciliis: nam communicare dicuntur, qui cum aliquo communionem invicem habent, ut Christiani ac fideles.+
communiter versatur.+
Commodum.#
Corba.#
Commotum.#
Conclusio et compactum, Compactum facit,
Pagina.#
Compagnia, Militum centuria.
Si quis in humero plagietur, ut glutinum compagum effluat, 30. solid. emendetur.#
Companaticus, Quidquid cibi praeter panem et potum sumitur, id est, cibus qui cum pane in escam datur.+
Compagnie. Pactus Legis Salicae tit. 66. §. 2.+
Compar, Manilia Paulla de patrimonio suo sibi et Aurelio Paullino compari suo domum aeternam.+
Comparatum. Papias: Comparare, emere, cum alio aequare. Gloss. Graec. Lat. Comparare,
Leidae, seu pensitationis genus, Narbonensibus Vicecomitibus in Narbon. urbe exsolvi solitum, ut auctor est Catellus lib. 4. Rerum Occitanarum pag. 586.+
Comparicium, Comparatum. Charta Henrici I. Imp. apud Baronium an. 1014. num. 9.+
Consortes, vicini, quasi unum parietem habentes.#
Partager. Abbo in Epist. ad Desiderium PP. to. 1. Hist. Franc. p. 886.+
Quasi simul ejusdem filii pater, qui filium alicujus baptizat, vel Christianum facit, vel ad baptismum, vel ad Confirmationem tenet.+
Compati. Liber Epistolarum S. Bonifacii Arch. Mogunt. Epist. 83. Compatescere infirmitati.#
Compatriota, apud Eckeardum Jun. de Casib. S. Galli cap. 2.#
Compatria, Compatriota.+
Debet etiam (Episcopus) sedulo pacem et concordiam operaricum saeculi judicibus qui rectum velle diligunt, et in Compellativum adlegiationem docere, ne quis alit perperam agat in jurejurando, vel in ordalio.+
Compensum. Concilium Autisiodorense can. 3.+
perularum seu margaritaium. Monasticum Anglic. to. 3. part. 2. p. 87.+
Compescatio. Coercitio, Compesio.#
frusta. Vita 2. S. Carthaci Episcop. num. 24.+
Complaisant. Vita B. Coletae n. 8. Gratiositas complacabilis.#
Complainte apud nos. Charta an. 1314.+
se complaindre. Capitulare Pipini Regis Italiae c. 37.+
Complantum, complanctum.+
Monachum complere, dixit Sidonius l. 4. Ep. 9.+
Completorium, complenda, Officium Ecclesiasticum, quod caetera diurna officia complet et claudit: unde dicitur sub noctis initium.+
fidejussor, qui pacta complenda fidejubet. Tabul. Foslatense an. 1272.+
Complices, Isidorus l. 10.+
Multiplicare.#
termini, apud Latinum Agrimensorem, quos Veterani vel Consortes posuerunt in portionibus suis.#
Compost. Charta Henrici Regis Angl. apud Marth. Paris an. 1258.+
Investire, ut, Mando vobis ut compotiatis eum praebenda sua: et derivatur a Compos. Ita Joan. de Janua.#
Computus.#
Comparare, emere, in Foris Aragon. p. 146. Hispanis Comprar.#
Comprehensio, comparatum, acquisitum. Charta Germanica an. 796.+
Comprimere. Aimoin. l. 2. de Miracul. SS. Georgii et Aurelii n. 1. Compressantibus se hinc et inde turbis.#
Tam Abbas, quam Monachi sui universi cum omnibus comprimotis occiduntur.#
Comitores.#
Pulsare.#
Compulsio, instantia compulsio.+
bene, diligenter,#
Juramentum.#
Compter. Regino l. 2. de Ecclesiast. disciplin. c. 231.+
Cantatrices.#
Computus, vel Compotum, et Compatum.+
Merga, furca cum qua cona segetis portatur. Merges, garba segetis: scilicet gononus, sive cona, vel manipulus.#
Coin. Poëta anonymus de Pontisicib.+
Conviva, Concoena. In Edito, Concena. Gloss. Lat. Graec. Concoenae,
Foireux, Breneux. Lex Salica tit. 32.+
Concambire. Vide Cambiare.#
Comprehensio, de qua voce supra. Charta Aleman. Goldast. 71.+
Capulare.#
Dentium concasus apud Caelium Autelian. l. 2. Acut. c. 12.#
Concessio, indulgentia, remissio, inducia,
Concelamentum, concelatio, voces forenses apud Anglos. Monasticum Anglican. tom. 2. pag. 827.+
Cellulanus.#
Concessio, idem quod Favor, consilium, laudimium: consensus nempe Dommi in feudi, vel praedii distractione, seu praestatio quae eidem fit pro ejusmodi consentu. Tabularium Brivatense ch. 110.+
Chonchyleguli, vel Conchyloleguli, in Cod. Theod. leg. 5. et 17.+
Quaedam stellae quae per astrologiam concipientibus aptantur. Joan. de Janua: Concipiones, stellae quae concipientibus aptantur et favent.#
Concisa.#
Imbrium collectio, quasi continens aequas. Ugutio. Vide Concinium.#
Locus ubi in Concilium convenitur, Festo: ubi plures sui juris sedent, in Gloss. Isid. Gloss. Lat. MS. Regium. Cod. 1013.+
Reconciliatio, in Gloss. Graec. Lat. Reconsilitaes,
Concinnatio. voces in luminaribus Ecclesiae praesertim usurpatae, apud Interpretem Biblior.
Ad luminaria concinnanda, ad concinnandas lucernas, Exod. c. 25. 35. Levit. 24. numeto 4.+
Potio ex multis herbis sibi congruentibus facta. Glossae. MSS.#
Concio, conventus Innocentius PP. in Decretis: Si statim cederes de tuo pessimo concionabulo.+
Qui populum alloquitur. Papias.#
Concida, Concidua, Concisia, etc.+
Donum Imperatoris, quia excitat animos militum ad obediendum ei. Ugutio, Joan. de Janua.#
Clamare, causam agere, dicere. Lex Alemann. tit. 36. §. 5.+
Gardaroba. Matth. Paris an. 1245.+
Conclavum, Conclavia, insula.#
Ecluse. Conclusiones aquarum in Legibus Wisigoth. lib. 8. tit. 4. §. 30. retenues d'eaux.#
Conclusus, idem quod Clausum, Clos Gallis, locus, seu ager sepibus septus, in Legib.+
Concors, Ugutioni.#
Concordia, Pactum, foedus, accord: apud Micham de Barbazanis in Hist. cap. 6. et Cortusios lib. 8. Hist. cap. 5. et alibi.#
Concubina. Decretum Synodi Sardicensis in Fragm. S. Hilarii p. 20.+
In hoc --- Monasterio concubialiter perseverans.#
quae ad usum venereum non
legitime tenetur.+
Conculcato et irrito facto ob agnationem, quae inter eos intercedebat, matrimonio, mulierem libertati suae reddit.+
Maxima bellua, de cujus sanguine tingitur purpura. Ita Ugutio MS. an Concalina?#
cum aliquo, Consentire alicui: Gallis.+
Condomina, Narbonensibus Condomine, quasi, Condominium a jure unius Domini dicta.+
Condator. Gloss. Lat. Gr. Condatoribus, Condavit,
a condando, seu congregando, seu confluendo, uti vult Nicolaus Bergerius l. 3. de Itinerib. Romanis c. 39. num. 15.+
terram, vel domum. Lex Salica tit. 71.+
Spissa, constipata, opaca: significat secret a divinae Scriprurae.#
citatio irrita, vel litis in alios translatio: apud Albertum Molnarium, depositio et collapsio causae.#
Aerarium in Gloss. Isid.#
condicere. Acta Episcoporum
decretum appellatur c. 10. 13. mandatum. c. 11. 18. Edictum c. 12. etc.#
Cantica, quae vulgo Condictus vocant.#
horreorum condita dicuntur in leg. 10.+
Tabularios, ex lege 11. C. Qui potior. in pign. hab. quia apud Isidorum l. 5. c. 24.+
Mettre ou apposer une condition.+
Conditionales, de quidus mox. Ivo Carnotens. Ep. 147.+
Sub hoc conditorio situm est corpus Caroli Magni atque orthodoxi Imperatoris. Utuntur hac notione Suetonius in Augusto cap. 18. in Caligula cap. 52.+
Impensa, in Gloss. MS. Regio Cod. 1013.+
Condylomate laborare, apud Fridegodum in Vita S. Wilftidi cap. 33.#
Annulus, a Condo, is. Joan. de Janna.#
Condamina, de qua voce supra egimus. Occurrit in Testamento Bertichranni Episcop. Cenoman. pag. 143. Edit. Mabillonii tom. 3. Analect.#
Condamina.#
Donatus, oblatus. Charta an. 1232. tom. 9.+
Gladiatores, in Glossis Isidori. Vide Condis.#
Condirigere.#
Vectigalium conductela. in l. unica Cod. Theod. de Vectigalib.+
Conductio. Occurrit in lege Longobard. tit. 21. §. 4.#
Condamina.#
Scyphus, patera, poculum unde bibitur. Ita Gloss. Arabico-Lat. Papias, et Joan. de Janua.#
Keye, seu ut in Bractoni MSS. Codicibus legi annotar Cowellus, Kover et Key, ad verbum significat operculum et clavem: metonymice autem illas res quae sub operculo, aut clavia prudentioribus matribusfamilias custodiri solent.+
Comes stabuli.#
Gamales.#
Gonfanon. Orig. Murensis Monast. p. 29.+
Consacrorum communicatio. Confarreatus, consociatus, in Glossis Isidori Gloss. Lat. Graec. Confarreatus,
Confectionarius. Confectio, vulgo Medicina. Confectionarius, qui confectiouem parat Apothecarius. Constitut. Siculae lib. 3. tit. 34. §. 3.+
Confector,
Deconfiture. Rigordus an. 1198. Inilla vero confectura capti fuerunt viri nominati, etc. Utitur rursum an. 1208. Vide Disconficere.#
Confitures. Occurrit in inquisitione de Vita et moribus B. Joannis Episc. Vicentini.#
Venta, quae describitur a Michaële Scoto de Physionomia cap. 56.+
Collatio, confoederatio, sacrorum communicatio.+
Fert, et Ventae.#
Confertum, conlatum, plenum.+
Venta, quae sic describitur a Michaële Scoto de Physionomia cap. 56.+
Confessio.#
Confessor
Confessorum, quibus ut plurimum im posita erant ipsa altaria: unde proprie ita dictus locus sub majori altati positus, quo Sanctorum reliquiae ac corpora reconduntur.+
literae dicebantur quas Consessores, seu qui persecutionis tempore gloriosâ voce Christum confessi erant, lapsis dabant, quibus pacem ab Episcopis acciperent, jusque Communionis reciperent, relaxatâ scilicet praescriptâ ab iis poenitentia et satisfactione.+
non confessus mortuus qui dicatur, vide Intestatus.#
Dubitator, in Gloss. MS. Regio 1013. et Isid.#
Avoir confiance en quelqu un, in Hist. Cortusior. lib. 1. cap. 3. lib. 6. cap. 6.#
Vicinitas, locus ubi sines duarum terrarum conveniunt, apud Joan. de Janua. Siculus Flaccus: Alii in consinio Domini erant. Charta an. 1231.+
Vrbanus. Papias.#
populum dicitur Archidiaconus, Diaconus, aut Subdiac. dum post porrectam a Sacerdote Eucharistiam eidem Dominicum sanguinem hauriendum praebet.+
consummatio, a Cypriano Epist. 73. et perfectio a S. Ambrosio l. 3. de Sacram. c. 6.+
Conflare, Smaragdus in Praefat.+
Copulatim contexte. Gloss. Isid.#
Conflator, Conflatura.+
Praelium, congressio,
Conflictus Guibertus l. 3. de Vita sua c. 18. In ultimo carnis spiritusque confligio, etc. Utitur et c. 3. et 14. eod. lib. Fluctuum confligia dixit Solinus c. 15.#
Gunfus
Consufraganeus, Coëpiscopus, in Vita S. Theodardi Archiep. Narbonensis apud Catellum p. 759.#
dicuntur quasi simul fratres, sive in Ecclesiae, sive in alio loco, vel consortio, sive etiam secundum carnem.+
Consoror, vel congregatio confratrum, vel consororum, eidem Januensi.#
Confrerie. Hincmarus Remensis in Capitul. ad Presbyt. parochiae suae c. 16.+
Quidquid fuerit interjacens confugas interioris templi vice tueatur.+
facere, Fugere, confugere, in Capitulari Pipini Regis Ital. an. 795. c. 28. in Capitul. an. 793. c. 16. in Lege Longobard. lib. 1. tit. 25. §. 74. in Form. 6. 10. ex Baluzianis, apud Glabrum in Vita S. Guillelmi c. 1.+
Confondre. S. Ambrosius l. 1. de Offic. c. 18.+
Confusus apud Gellium l. 20. c. 11.#
Congeer, Congedier, Aresta an. 1265. in 1.+
Concellaneus, occurrit apud Notkerum in Martyrolog. Vide Concellaneus.#
Congener.+
Congeriae, Gl. Lat. Gr. Congeries,
Filiis congerrones infrontatl omnia congerunt.#
confuse sine ordine. Capitolinus in M. Antonio: Et quidem haec breviter et congeste. Congestim dixit Apulejus in Apologia.#
Geldum.#
gregis, contribulis. Gloss. Gr. Lat. tribulis, congrex, gentilis. Hinc Congregare. Vide Josephum Scaligerum l. 1.+
Collecta seu Synaxi. Ferrandus Diac. in Breviarjo c. 184.+
Cohibere, quasi Connivere, apud Ugurionem, assentiri.+
Conjectus, Conjectum, Conjectio, Conjectura.+
Danielis, Liber sic inscriptus de divinatione.+
pelles, Cuniculorum, Peaux de Conins vel de Conils.+
Conjux. Burchardus Wormaciensis in Lege familiae: Si quis cummanu conjugae suae cum bono testimonio aliquam traditionem — fecerit, etc.#
Conjuncla, Lorum quo vinciuntur ac conjunguntur boves. Gloss. vet. Conjuglae, Jungla,
Conjuge, in l. 3. de Re milit. et l. 14. de Episc. in C. Th. Vide Matrimonium.#
Joindre quelqu'un, cum quempiam convenimus.+
Conlaboratus, Vide Labor.#
Colludium, Conludius, Conludio. Glossae MSS. ad Codic. Theodos. lib. 1.+
Et pascuum in ipsa insula ad peculia eorum qui ibi residentur, et de ipso Panatano connas et paleas tollendum, etc.#
Ecce manus vestrae subscriptiones, quibus hanc conniventiam confirmatis. Lib. 9. c. 29.+
oncumbere, apud Anastasium in Hist. Eccl. pag. 175.#
Somnia attendentes, forte Somnopti, vox hibrida, pro
oopertiones. Vide Ceppagium.#
Cum ad villam Othuigen convenissent pene cuncti comprimitiales Principes, etc. Forte comprovinciales.#
Quadrivium.#
Conquaternatio, ibidem,
Aquests, vel Conquests.+
Totum et sub integro vobis impignoravimus pro solid. unius quadrannos duos de moneta decima, et debet de conquisto de musto modio unos duos, etc.+
Conredium.#
Conreeurs, qui pelles parant, praeparant, vox ejusdem originis qua Conredium.+
Conradium, Conragium, Corredum, Corrodium, etc.+
Absconsa,#
Juramentum.#
si consanaverit, in l. 10. D. de Aedif.#
Plumatum, vel acute textum, Papiae. Vide Sarsoria ars.#
Conscaplium,
Seematizare.#
Qui ex sororum vel affinium conscriptione filios suscipiant, ex incestuoso coitu conquisitos. Forte leg. Coïtione.#
Pernitialis, Papiae.#
Consecravit,
Symmistes, vel Consecretalis, vel
Ejusdem sectae, in Glossis vett. qua notione vocem usurpat Sidonius lib. 1. Epist. 2. lib. 5. Episi. 6. et lib. 7. in Concion. et Epist. 14.#
Favet in idipsum totae curia una consequentia.#
Concierge, quibusdam quasi Conservus. Consergius forestae, in 1. Reg. Parlam. fol. 40.+
Conservatores libertatum Angliae, apud Matth. Parisac. 1244. p. 433.+
Sacristia.#
signa, seu per chartas. Capitulare Radelchisi Principis Beneventani c. 18.+
Confirmationis Sacramentum impertiri baptizato, quod solius est Episcopi. Innocent. I. PP. Epist. 1. c. 3.+
Consiliari, Consilium inire adversus aliquem, mortem alicui clam machinari.+
Ultra quemque parem faceret tibi consiliarem.+
Conseiller.+
Consiliarius. Gloss. Graec. Lat. Consultor, Consiliator, Consiliarius.+
locus consiliorum, Ugutioni.#
Assimilare, Simul cogere, Assembler.+
Rupis alta.#
Consacraneus.#
Cathari haeretici, ut auctor est Reinerus contra Valdenses cap. 6. p. 60. et 71.+
Boni-Homines in Theutoniâ.+
collationem fiebat a Monachis, qui quod vice Consolationis, et gratuitae refectionis, post impensas orationi et lectioni horas complures iis impertiretur, detorto inde vocabulo, Consolationem hanc refectionem pro collatione appellarunt.+
Convenienter, in Gloss. MSS. ad Canones Concilior. ad can. 20. Concilii Nicaeni.#
Consortis, Consors, L. Aelius —— L. Aelio Antigon. lib. consorti.+
Comes Palatii.#
Aqua aspersionis dicitur Anastasio in S. Alexandro PP. Liber 3. Sacrament. Eccles. Roman. cap. 75. 76.+
Contra ordinis disciplinam et majorum instituta confoederatio.+
Janitrix,
Constabulatio, etc. Vide Comes stabuli.#
Constangia. Vide Custus.#
die Constafler: Assessores judicii, a stapfolo seu tribunali, in quod gradibus ascendebatur, sic appellati.+
Stare, Demeurer. Lex Bajvvar. tit. 3. cap. 11. Si quis liber a facie inimicorum suorum fugerit, et alius eum per vim constare fecerit, etc,#
Constellationes Latini vocant superstiti nes Mathematicorum, id est, notationes siderum, quomodo habeat unusquisque.+
Particeps.#
constituto exsolvitur. Orig. Murensis Monasterii
Constitutum,
Destinavi illum artificii docere, aut constreinum, aut praeconem, aut certe causidicum.+
Suffugare.#
Consulatus, quid sit in hoc Fredegarii Chronici loco, cap. 110.+
Consularis, non Consulis, uti vult Jacobus Gotofredus in l. 74.+
Totius subversionis Regni Angliae Consulator extitit.#
Quientiam maribus frustratus, filiae viro, Reipublicae consultavit.+
res ipsa de qua consulitur.+
Attachiare.+
Item habet Dominus Archieres annuatim in castro de Tollono pro contalia in festo S. Michaëlis sol. Coro. 100.+
Condamina.#
palam. Utitur Ammianus lib. 20. p. 174.#
Continere.#
Contenter. Synodus Sodorensisin Hibernia: Si vir aut mulier obierit, et nulla bona ad contentandam Ecclesiam pro sua sepultura habuerit, etc.#
Terrazzani. Conterranei, ex eadem contrada, de mesme cotree.+
Conternatio. Higenus de Limitibus agror.+
Vitulam conternantem, apud Isaiam cap. 15. v. 5. Hicrem. cap. 48. v. 14.
Comes Stabuli.#
Contestatio.#
contis conficiuntur, aut figuntur: unde et quidam Contifigium legunt apud Vopiscum in Probo, ubi de leonibus in Circo: Qui omnes contificiis interempti sunt.+
Conto, est Comes.+
Entretenir. Gregorius M. lib. 2. Indict. 1. Epist. 28.+
le Contenu.+
Imbrium collectio, Papiae. Addit Joan. de Janua, quasi continens aquam.#
Sodalis et contogatus, apud Ammianum lib. 29.#
Circa, Versus. Leges Edvv. Confess. cap. 39.+
Contreclef. Chartaan. 1250.+
Contractorium,
Adtrahere, Adtractum.#
Attratto et Ratratto Italis.+
Contrata.#
Contradicens pars, Opposita, contraria, apud Alanum de Insulis de Planctu naturae pag. 283. ult. Edit.#
Contra directum, drectum, Contra jus, nostris Contredroit.+
Contregage.+
Contramandatum, Contramandatio.+
Plegiorum plegii: Contrepleges, in Consuetudine S. Severi tit. 1. art. 9. 14. 15. 18. nostris Certificateurs.+
Deffenses en droit.+
Sanctorum, Sortilegii seu praestigii species.+
Annas, Contrarcha. Papias Edit. et MS.#
Contrae ire, nostris Aller a l'encontre. Vide Ughellum tom. 7. Italiae sacrae p. 509.#
Contrepart. Notitia Judicati an. 1028.+
Satan, adversarius.+
Sigillum secreti.#
Par.#
Contrastare.+
Contrada, Gallis Contree.+
Contribunales, Contribuni Consanguinei, cognati.+
Comictia.#
assensus, id est, impeditus; unde pulsus contritus, id est, debilis, ut velox in principio paroxisinorum. Math Silvatic.#
Contrapactio, Compensatio.+
Contubernium,
Contulisse,
capitis, id est, vertex. Ita Glossae MSS. ad Alexandrum Jatrosoph.#
Contumelia afficere. Ado Viennensis in Chron An. 799.+
Derisio, in Gloss. Arabico-Lat. Contumelia, Joanni de Janua. Marcianus Capella lib. 4.+
Dum et te, faciente conturno, contra voluntatem parentum tuorum, rapto scelere, in conjugio sociavi.+
Convallia loca, Convalles, apud Agrimensores.#
Quenouille, Italis Conocchia.+
Convenenza, pactum, in Charta Longobardica, apud Ughellum tom. 7. Ital. sacrae p. 566.+
Conventus,
Converties.+
Conjugla.#
Convier.+
Regis, Ex familia, ex domo Regia, Ministris Regis, nostris vulgo, Officiers Commensaux de la Maison du Roy. Gloss. Graec. Lat. Convivae.+
Convivatorium, Locus ubi couvivantur, Ugutioni et Joanni de Janua.#
Pastus, Droit de past, cum tenens aut vassallus tenetur ex conditione feudi aut tenementi, domino Convivium semel aut pluries quotannis exhibere.+
eodem voto astrictus, obligatus, Festo, et Joanni de Janua.+
Cuneus monetalis, Coin. Leges Ethelredi Regis c. 36.+
Inquiratur qui ceperint coopertiones, ceppagia, et escaetas quercuum, sive aliarum arborum.+
Covertura, nostris Couverture, in Statutis Venetis an. 1242. l. 1. c. 5.+
le Couvert, Dumetum locus nempe in forestis, arbustis et dumetis consitus, ubi ferae latitare solent, cum venatores eas insectantur.+
Coponagium. Vide Cupa.#
Copadium, particula carnis, quod Graeci Copadium dicunt.+
incisos, per contemptum appellare solent.+
originalis, Copie.+
Tunicae muliebres paria 47. coplae rusticanae 19.#
Cupa.#
Caesio, sectio, Gallis Couppe: Coppare, caedere. secare, Couper.+
coppa, seu vasculum. Chron. Casin. l. 3. c. ult. Coppetellae de pernis tres, calices onychinos 2,#
Coppo, in Pacto inter Venetos et Tragurienses 1322. apud Joan. Lucium l. 4. de Regno Dalmat. c. 14.#
Constuma, Tributum praestatio. Bulla Honorii III. PP. an. 1217.+
Nullus famulus Hamensis domini, neque Castellani, accipiat copulam, aut funem in foro, nisi tantum bis in anno, in Martio videlicet et in Semptembri.+
Vinculum in collo canis. Joanni de Janua.#
Cogones.#
Cocio.#
Magnus coquus, Dignitas in Palatiis Principum, eorum scilicet qui coquinae ac cibis praesunt.+
Tyrum opulentam urbem, in corde maris sitam, per mare obsedit. Adde pag. 849. 856.+
Corbeille. Kalendar. Eccles. Lemovicens. apud Labbeum tom. 2.+
Nec apud ipsum fluvium habeo per tres perticas aliquod coraculum, dugale, vel fossatum, etc.#
quod ex toto et intimo corde petitur, a Cor, et ago.+
pennae. Vide Vannus.#
Interior pars. Glossae MSS. ad lib. 2. Passion.+
Corraza, Gallis,
Choraula, Jocularius, in Gloss. Isid. ex Graec.
Conculcare, concutere, concussare, complodere. Ugutio.#
Corbanus, apud Hibernos idem sonat, quod apud nos Plebanus, Decanus ruralis, Archipresbyter, Chorepiscopus, unde et nomen sortitum videri quidam censent.+
Corbula, Corbis, Corbeille. Ermentarius lib. 3.+
Navis oneraria, et dicitur a Coreis. Joan. de Janua.#
de Unegvvorfin, id est, Corbitaria.+
vel Corbinus, Qui duplex habet cor: versipellis, inconstans. Joan. de Janua.#
Corbonam, gazophylacium, ubi pecunia Sacerdotum erat, et interpretatur oblatio, et ut dicitur in historiis super Actus Apostolorum, Corbonan erat arca in qua reponebantur donaria Sacerdotum.+
Gestator manualis, laturarius. Ita MS. pro latuarius. In alio MS. est Corbillo.#
Corbis: Mensura frumentaria.+
Joculator, Ugutioni: Joculatrix, Joanni de Janua. Sed videtur legendum Coraula.#
Corde, in Consuetudine Dunensi art. 51. ubi Corda 22. pedibus, et aripennis centum cordis constare dicuntur. Charta ann. 1167.+
Interior cella. Edit. Corclavia: sed videtur legendum Conclavia.#
Nemo, inquit, vestrûm rogat Fortunatam meam, ut saltet: credite mihi, cordacem nemo melius ducit.
Cordelle. Occurrit apud Rigordum an. 1214.#
Qui facit cordam, Joanni de Janua. Forte Cordifex.#
Corde tenus, Joanni de Janua. Penitus, intime. Sidonius lib. 4. Epist. 6. Prudentibus cordicitus insitum est vitare fortuita.#
Versus, vel quodlibet corda pungens. Papias.#
Cordiscosio, agnosco: ubi viri docti emendant, condisco, scio: ego vero sic puto, cordisco, scio: est enim cordiscere, ex corde, seu memoriter discere, scire.+
In Ecclesia vero S. Dei Genitricis Mariae --- praeceptum obtulit de duodecim cordonis servorum.#
Cardiacus, apud veterem Interpretem Juvenal. sat. 5.#
Cordebisus,#
Corduanum, de quo supra. Regestum Castri-Lidi in Andibus fol. 31.+
Serotinus, dicitur a Cor: unde et uvae quae tarde veniunt ad maturitatem, Cordae dicuntur, secundum Ugutionem et Papam. Cordum, serotinum, quod tarde nascitur.+
Corium. Statuta Ordinis de Sempringham pag. 784. 720.+
Macellum. Papiae, et Gloss. MS. Regio Cod. 1013. pro Carnificina.#
corium adhaeret costis. Vide Vegetium lib. 3. Artis veterin. cap. 54. et Columellam lib. 6. cap. 12.#
Loricare, apud Varronem lib. 1. de Re rust. cap. 57.+
Corculum. Fragmentum Petronii pag. 71. Virtute mea ad hoc perveni, coricillum est quod homines facit, caetera, quisquilia omnia#
Navis, Isidoro in Glossis.#
Cornicula, Tiliana habet Corinda.#
Acervus lapidum. Papias.#
Caragus.#
Corio vestitus, Ugutioni. Papias vero, Coriosum, spuma, corio vestitum.#
Equus masculini generis, Papiae. In MS. Coritha.#
Corlivus, Avis, quae nostris Corlieu. Fridericus II. Imperator de Venat. lib. 1. cap. 12.+
Cornau, apud Vascones, et in Consuetudine Aquensi tit. 11. art. 19.+
Corner.+
Sed corneolus fuit, aetatem bene ferebat, niger tanquam corvus.#
Corniere, Vasconibus: nostris Cornet.+
Corneria, Gallis, Cornet. Monasticum Anglican. tom. 2. p. 318.+
de Gavelkind, pag. 16.+
Recessit venaetor, —— et canes cornicando ad se vocavit. Will. Brito lib. 1. Philipp. pag. 90.+
Corneille, Ital. Cornacchia.+
Atque in adjutorium aedificii ostium ei opere cornificio aptatum misit.#
Ibat autem circa pedes grex cornicum quas nos Gallinas vocamus.#
Corno Italis, Cornolier Gallis. Verus Scheda apud Ughellum in Episcopis Anglonensib.+
Corroata, idem quod Corvata, Gall. Corvees, in Statutis Delphinalibus pag. 38.+
Clericalis, Tonsura Clericorum, et eorum qui sacris Ordinibus initiati sunt in modum coronae,
Coronae, seu quorum cognitio ad Coronam speciatim pertinet; verbi gratiâ de homicidiis, murdris, et aliis hujusmodi criminibus Coronam Regis spectantibus.+
Corpolatius. Vide Curopalata.#
Corficina.#
Sacrificium contegitur in altari. Leges Alphonsi IX. Reg. Castellae part. 1. tit. 4. lege 57.+
lapsus corporalis, et carnale delictum, apud Isidorum Ispalensem in Epist. ad Massenum Episcopum.+
et legitimo jure praedia possidere, in Edicto Theoderici Regis c. 142.#
Sauciare, ferire, in Gloss. MS. Reg. Cod. 1013.+
Corporibus erant, praesertim artificum:+
Corporare.#
corporatum. Occurrit vox corporatura in Notis Tyronis.#
Corpulentus,
Homo de corpore Vide Homo.+
Porcellum unum, annonam ad caballos modios sex, foenum corr. tres, mel, etc. Vide Conredum.#
Courtier, seu Couretier, nostris: Courratier, in Consuetud. Burbonensiart. 131.+
Literarum Apostolicarum, apud Innocent. III. lib. 15. Epist. 166. Vide Vorstium.#
Conrodium.#
Ex una regione, Joanni de Janua. Utitur S. Augustinus Epist. 76.#
Disciplinae dari debent: a correctione dicta.+
Coroata.#
Conredium.#
Ad hibernaticam sationem map.+
Conredium.#
sanguinis, apud Leguleios Anglos, dicitur, cum quis feloniae vel Majestatis criminis convictus est:+
Coarsini.#
panis conjuratus.+
Curcinbaldus.#
Cortis.#
Curtis. Palladio lib. 1. de Rerust. cap. 22. Cors, Varroni lib. 1. cap. 13. lib. 3. c. 3.+
Cohortales.#
Corvis, Praedium, vel modus agri. Charta Longobardica an. 774.+
Homines de Bolon dent vobis quartam partem, et nos corvana.#
Curvatae, Corveiae, Courbiae, Operae quas subditi ac rustici dominis suis praestare ex Lege tenentur: Corvees, nostris, quas Cujacius ad l. un. C. Ne operae a collatorib. exig. lib. 10.+
Corio veteri utuntur: Gallis, Sueurs de vieil, Savetiers.+
Corbeille. Glossae Bibl. MSS. Cartallum. Corvilla.#
Chorus, Mensurae annonariae species apud Anglos et Germanos. Bracton. lib. 2. cap. 16. §. 7.+
Esclair, nostris. Plinius: Fulgetrum prius cernitur, quam tonitrum auditur.+
ocularis, id est, qui oculis valet, et est viridis coloris. Sic interpretantur. Glossae MSS. ad lib. 1. Passion. Alexandri Jatrosophistae.#
Causa, Res, in veteri Charta apud Ughellum tom. 3. Ital. sacr. pag. 40. 41.#
Goscet. Domesdei tit. Wiltshire, Rogerius Comes: Octo villani, et octo Coscez cum quinque carucis.+
Coscina, Mensurae frumentariae species apud Italos. Bulla Alexandri III. PP. an. 1179.+
Consuetudo.#
Cussinus.#
Dominus mundi, Joan. de Janua. Ex
Cossia, Cocia, Pensitationis species Provincialibus nostris nota..+
Cosses, ut siliquae fabarum, etc. Hist. Translat. S. Guthlaci n. 17.+
cocia. Vide Esbonagium
Cochon, in Charta Arcembaldi D. Borbonii ann. 1217. pro libertatibus Villae franchae.#
Costa, nostris Coste.+
Locus costarum, Ugutioni.#
Flecarius.#
Costiere, Magna Charta libertatum Angliae: Omnes bedelli deponantur per Tamisiam, Medelvveiam, et per totam Angliam, nisi per costeram maris.+
Costulatus, Costulis distinctus, vel in costularum speciem dispertitus: Gall, Costele.+
Cortis, Charta Hugonis et Lotharii Regum Italiae an. 945.+
De vino autem optimo modios 4. insuper et de Costo optimo modium unum.#
Consuetudo.#
Cultura.#
Costagium. Vide Custus.#
Cotta, Cottus, Tunica Clericis propria, Gall. Cotte, Germ. Cutt. Concilium Moguntiacense apud Regionem lib. 1. cap. 335. et Burchard. lib. 2. cap. 208.+
Cotarii. Domesdei, in Monast. Anglic. to. 3. p. 305.+
quarteratum. Tabular. Fossatense: Percipit Ecclesia Fossatensis in pressorio——unum coterotum vini albi.#
Coscez. Vide Cota.#
Cociones.#
Dignitas corporis. Papias. An Dotes?#
Cotseland. Vide Cota.#
Cottarius. Vide Cota.#
Cotus, Culcitra, ex Gallico Coite.+
campus, in Provincia ad Rhodanum, qui vulgo la Crau dicitur, quod inspergatur lapidibus cotulosis, est, qui quaquaversum latera habent acuminata, forte in modum Costae, uti vocem Cotu nostri usurpant.+
Quota, seu quantitas pecuniae.+
Stans in ipso ponte ante portam insulae in babitu peregrini cum cotzia et palma ei apparuit.#
Coczumber.#
Ecce in ista cova inclusa est maxima pars militiae Gothorum, etc. Infra spelunca dicitur. Leg. f. Cava.#
Et capitur covalum de Custoza, quod multis deliciis spoliatur.#
Indigestio, Papiae. Idem: Covium, inane vel vacuum.#
Justice of peace, p. 69.+
Couchage, seu ut Picardi efferunt, Couquage: nam et Couquer, pro Coucher dicunt. 1.+
Curvata
Kermes Arabica, Coccus: unde Kermesinus color pro purpureo lucidiore. Ita Gorop. Bekanus lib. 5. Gallic. pag. 139 hostris Cramoisi. Laonicus lib. 3.+
Termini in omnibus angulis coxisque posit.#
Lumbatorium, in Gloss. Lat. MS. Reg. Cod. 1013.+
Coczumber.#
Graciles. Papias. Infra: Creantes, graciles.#
andedas, catenas, cramaculos, delaturas, secures, etc.+
Commorsus gruarius. Lex Bajvvariorum tit. 20. c. 1. §. 1.+
Crapaud. Lucas Tudensis lib. 3. contra Vald. cap. 15. Mirae magnitudinis bufo, qui alio nomine Crapaldus vocatur.#
Abjectio vero bladi, ut crappae hujusmodi quae in anno remanserint, recolligatur, ac potius trituretur.+
Piscis crassus nostris et Anglis dicitur, sicut Balaena, et ad Regem peculiari ac Regio jure pertinet: unde Piscis Regius vulgo dictus, ut in hac voce docemus: Spelmanno Grampois, quasi grand poisson dicitur, Bractono crassus piscis, lib. 2. cap. 5. §. 7. c. 24. §. 1. lib. 3. tract. 2. c. 2. §. 4.+
Incrassatus porcus, Gallis, Unporc mis en graisse. Speculum Saxonicum lib. 1. art. 24. §. 1.+
Adipata crassedo ingenii.#
Grater, Scabere, vel scalpere. Addit. Legis Frision. tit. 3. §. 44.+
Et rursum se erigens ad craticulas, ubi fratres ad psallendum se supponere soliti sunt.+
la Grille, Regula Monialium Damianitarum cap. 5.+
Traver.#
Creanter, Fide aut sacramento interpositis promittere, cavere, stipulari Catholicon Armoricum: Cret, Gall. Plege, Fidejussor.+
Gnatus, natus, generatus, filius, creatus, vel nexus, vox Gallica.+
De omnibus, quae seminaverint et plantaverint, et quae acquisiverint et creaverint.#
Si aliquis creaturam perdiderit, hoc est, thus, thuribula, tabulas, aut scedulam, etc.#
Et qui Crebantaverit sinalcum suamuliere, pectet ad judic.+
Qui linde alieno crebraverit, pectet 5. st. et 7. a palatio Episcopi. Ubi forte leg. Liude. Vide Leudis.#
Regalis crebrositate serviminis —— impeditus, etc.#
Cruche. Monasticum Anglic. tom. 1. pag. 104.+
Hommes de creance. Lex Longobard. lib. 2. tit. 52. §. 15.+
Credenza. Credentiaria. Ceremoniale Romanum lib. 1. sect. 3.+
creance, eadem notione. Tabular. Maurigniacense: Creditantiam facere non cogantur.#
Consiliarius, vel Camerarius, cui secreta committuntur.+
Creditarius, Fidus, cui creditur, et fides adhibetur: Gallis: Accredite.+
Lana, credrae, piper, lac gallinaceum, si quaesieris, invenies.#
Croyance. S. Cyprianus Epist. 78.+
de credulitate.#
Cressementum.#
Opium, orema vitium appellatur, quoniam apud renas nascitur: est autem succus lassar, herbae.#
Cermatium, ex Gr. Crematium, colibum, Crematum, Collybum.#
a Cremare: siccamentum lignorum vel frixorum in patella: et etiam quod remanet in patella aridum de carnibus post pinguedinem liquefactam, dicitur Cremium: unde Propheta, Ossa mea sicut cremium aruerunt.+
Creme, Fortunatus lib. 11. Poëm. 13.+
Holocaustum, in Gloss. Isid. Joannes de Janua Cremium habet.#
Repa.#
oculum, Phrasis Gallica, Crever, l'oeil.+
inter juncturam cruris et ungulam, ubi corium rumpitur et caro ad similitudinem scabiei etc.+
Crepatura, Fissura, rima.+
Crepectatorum officium, quod Cambium appellatur.#
Rima. Kecellus in Miracul. S. Joan. Beverlac. num. 8. Unde penitus defectis humoribus rimarum crepedine circumquaque dehiscens, etc.#
dubius.+
Emanatio sanguinis, et venarum, et renum crepitudo et loco dolenti deducitur. Cum crepant.#
Madidus, Papiae.#
Augmentum: Gallis, accroissement.+
Creisamentum, Creisendarii porci.+
Cresson. Matth. Silvaticus: Olus aquae, id est, senationes, vel cressones.+
Cletellae, vel Clitellae., in Gloss. MS. Regio Cod. 1013. et Isidori.#
passionis atque naturae conflictum vocat Caelius Aurelianus lib. 2. Acut. cap. 19.+
Noverint universi — quoniam Guido Buticularius noster Silvanectensis, et Guido filius ejus fideli servienti nostro Rogero Picae oriagium suum de Stampis dederunt, et ipsi et haeredibus suis libere et quiete in perpetuum possidendum concesserunt.+
Crier: Per praeconem publicare.+
les Crieurs de corps et de vin dicunt.+
Grida, Italis, Gallis, Cry public: Criee, in Charta 1314.+
Miles super hoc criminatus attachiabatur.#
Reus. Auxilius de causa Formosi. Quidam itaque Presbyter, ut puta heribaptizavit, et ipse Criminosus, etc.#
Punire in cuts et crinibus, in Speculo Saxon. lib. 2. art. 13. §. 1.+
Grani.#
Gris. Durandus lib. 7. Rat. cap. 25. Capilli ejus nigri et crisei, caro candida, etc. Cheveux gris. Vide Griseus
Chrysobullum.#
Propiciatorium, vel 4. anguli altaris.+
Genus humi, Papiae: sed legendum numi, licet MS.+
Cristatus, Cristatus, honestus, decens. Item galcatus. Abbo lib. 1. de Bell. Paris.#
tubilu. Anonymus Barensis in Chron. ann. 1032.+
Croo, Croy, Scotis, est Compositio vel satisfactio pro delicto, pretium hominis occisi, capitis aestimatio, VVeregildus.+
Croy Anglis, est Caenosa et cruda terra, vel palustris.+
Corvata
Corvata
croce.+
Covvellet. Leges Henrici I. Regis Angl. c. 78.+
Genus chlamydis longe ad terram usque, a parte anteriori aperta, a summo ad imum rugosa, in formam capparum Praelatorum, si demas cuculum.+
Croceolus, Fulcrum subalare in modum Crucis superne esfictum, vulgo Potence.+
Crocia, dicta a similitudine crucis.+
Croc dicimus, retortus. Charta Henrici III. Regis Angl. apud Gul. Prynneum in Libertatib. Angl. tom. 2. pag. 479.+
Croftus, Crofta, Saxonibus, CCroftum, inquit Spelmannus, praediolum prope habitaculum rusticum a latioribus campis ideo distinctum, ut animalia rustica subitis usibus exhibeat: agellus inclusus, apud Somnerum: nostris Clos.+
Cro.#
Truncus.#
Furunculus restituendum putat.#
Croupe. Petrus de Crescentiis lib. 9. cap. 7. Caudam habeat longam cum paucis et planis crinibus: cropas latas et bene carnosas, etc.#
Caligis etiam rubeis ac scaccatis, viridibus, sotularibus etiam rostratis et incisis multimode, ac cropriis ad sellas, cornibus ad colla pendentibus, etc.+
Crusina
Grossus. Leo Ost. lib. 3. c. 31. (al. 33. Decem iconas — crosso argento sculpsit ac deauravit. Infra. crossa maceria. Vide Grossus.#
Crusina
Chrotta.#
Cremaillere, ex Anglico Crooke, aduncus. Leges Malcolmi II. Regis Scotiae cap. 3. §. 4.+
Crucicula. Lambertus Ardensis Fecit sibi apportari parvam cruceolam, quam in collo suo per argenteam caetenulam appensam de sepulcro Domini reportaverat.+
Lucerna, ad quam vigilamus, quod cruciet bolum, id est, bolum sepit.+
Conchie de sang. Sed legendum Cruentatus, ut apud Joan. de Janua.#
Fratres Crucis: ita se se appellitabant quidam haeretici, exorti in oppido Sangerhusen in Marchionatu Misnensi sub an. 1414.+
Eodem die dantur 4. fercula, scilicet carnes, caseus, ova, crucigira, cum vino et majori leib.#
Croisilles.+
Non digerere,
Crumena. Joan. de Janua.#
Saepius in hoc vasculo vel olus, vel crumelum coctum cum illo sumpsisse. Occurrit in Notis Tyron. pag. 112.#
sunt proprie fragmenta auri. Glossae Isonis Magistri.#
Cruppa, Crupes, funis.#
Crupion. Fridericus II. Imp. lib. 1. de Venat. cap. 36.+
Crypta.#
crura vestiuntur. Vita Ludovici Pii an. 786.+
Iarretiere.#
Tumor crurum. Joan. de Janua.#
Creusets vocamus. Caesarius lib. 12. cap. 41.+
Crosna, Crusina, Pallii, seu vestis genus, Mastruca, vel mastruga. Gloss. Saxon. Aelfrici: Mastruga.+
Crux, Cruciatus, in Gloss. Arabico-Lat. ubi forte legendum Crucilia. Vide supra.#
Crustulum. Joan. de Janua: Crustum, vel Crustulum, pro fragmento panis.+
Crucem figere,
Cripta, Locus subterraneus, quomodo Cryptas usurpat Ulpianus in leg. 1. §. 5. D.+
Ros, Cuada.#
Cuve. Ratherius Veron.+
ova, pro, ovis incubare, ex Gall. Couver, apud Fridericum II. lib. 2.+
Excubia: Gallis, la Garde. Charta Libertatum Baugiaci an. 1250.+
Cubicularius, custoscubiculi: Cubicularis vero, lectus cubiculo aptus.+
Cubicularius custos cubiculi. Gloss. Graec. Lat. Cubicularius.+
Cubiculum. Itinerarium Butdegalense: Ibi etiam constat cubiculus, in quo (Salomon) sedit, et Sapientiam scripsit: ipse vero cubiculus uno lapide est tectus.#
Daux Justitia Aragon. lib. 2.+
Poculorum genera, apud Papiam MS. Edit. habet Cubia copulorum genera.#
Masculus, in Gloss. Isid. et apud Joan. de Janua.#
Super quod cubitum, vel cervicem reclinamus, ut aurealia, id est, pulvinaria, Ugutioni. Glossae antiquae MSS. Pulvinar, Cubitale.#
Alii caput jactant, comam excutiunt, vestimenta adaptando componunt, et latera cubitando, pedesque extendendo ridiculam satis ostentationis formam fingunt.+
Pentigonum, quod interpretatur cubitos quinque. Vide Plin. lib. 3. cap. 13.+
Cubicularius. Vetus Inscriptio Romae, IIII. I. M. LIVIUS. AUGUSTAE. L. AMARANTHUS. SUPRA. CUBUCLARIOS. Alia: DIS. MANIBUS. POLYBI. CUBUCULARI.+
cucuma: unde Cucubare in Carmine de Philomela, quod Ovidio adscribitur.+
Cugucia
Cuphia.#
Lodix, cuculata.#
Cuculle, Cucullio, Cucullus, Vestis
Cucuma,
Pomarium vel Cucumerarium: aeppel-hu
Spirae, funes, quibus in tempestatibus utuntur, quos nautici suo more Cucurbas vocant.+
Ventosa, unde trahitur sanguis, Joanni de Janua. Vox Celso et Medicis notissima.#
ventosam adhibere, more Medicorum, instrumentum nempe concavum, in cucurbitae formam effictum, cum flamma corporibus adhibetur. Caelius Aurelianus lib. 2.+
Cucuma vel Cucurma dicitur quoddam genus clavae. In l. 1. D. ad Leg. Aquil. Si clava percussit aut cucuma. Ita etiam legitur in Collatione Legum Mosaïc. tit. 1.+
Koker, theca. Capitulare de Villis c. 64.+
Cugus.#
Cugus.#
Bardocucullum unum, cucutia villosa duo, etc.+
Coing a faire monnoye, Instrumentum, quo moneta cuditur.#
Laganum, quoddam genus cibi, quod prius in aqua coquitur, postea in oleo frigitur; et sunt lagana de pasta quasi quaedam membra iliaea, quae quando in oleo statim friguntur, postea melle conduntur, (condiuntur) illa vulgo dicuntur Cuetella, ista Lassaaia: et dicuntur sic, quia sunt suavia ad comedendum, etc.#
Cufa,
Cocu, vel Coucou, Cornard, Occitanis Couyoul, nostris olim Couz. Lexicon Lat. Gall. Niminvir, Couz, o' est de qui safemme fait avouterie. Usatici Barcinonenses MSS. cap. 67.+
qualibuscumque, utitur crebro S. Augustinus. Vide lib. 2. de Ordine cap. 14.#
Substillare, Culbicio, substillatio.#
Culcare, Exculcator. Vide Collocare.#
Culcitrarum exactiones, quae fiebant a vassallis et tenentibus ad dominorum exceptiones, cum peregre ibant.+
Colidei.#
Golfo, nostris Golfe. Occurrit non semel apud Sanutum lib. 2. part. 4. cap. 25.#
Culina, latrina, secessum. Gloss. Lat. Graec. Conclavis et Culina, Culina, Culina, Culina, Recessum.+
Nam mihi nihil novi potest afferri, sicut ille feri culusta mel habuit praxim.#
Genus vestis Monachorum, unde Cuculla, id est, parva Culla, et Cullatus, culla indutus. Ita Joan. de Janua, qui addit Cullam idem esse quod Cuculla, sic dicta, quasi minor culla. Poëta infimi aevi MS.+
Comble. Gloss. Lat. Graec. Culmen,
pro Divites ponitur Papias.#
subnixa, connixa. Traditiones Fuldenses lib. 1. trad. 5. et lib. 2. trad. 16. 21. 28. 42. 43.+
facere, Culpam expiare, agnoscere. Hugo Flauiniac. in Chron. an. 1097.+
Culponei, Papiae et Ugutioni, Rustica calciamenta.+
Cultellatae vestes, de vestibus, quas Franci nostri subinde in ligulas incidere solent: Taillader les habits, Habits tailladez.+
Culter praedensam proscindens terram: nostris Coultre. Lex Salica tit. 29. §. 12.+
Patella, Joanni de Janua. In cultrum posita, collocata, dicuntur apud Vitruvium l. 10. c. 14.+
Couture, Gloss. Lat. Graec. Cultura,
Calices fictiles. Papias.#
Fibulam auream, cumacum, cypream, unam.#
Combri.#
Vas frumentarium de festucis. Ugutio.#
Cuva.#
Generalis. Papias.#
Nequitiae cunctigenae, etc.#
Omnipotens. Cunctipotentia, in Prologo ad Vitam S. Turiani, Episcopi Dolensis.#
Scyphus, patera. Ita Papias MS. Edit. habet Cundus.#
Coignee, Securis. Tabularium Vindocin. Ch. 54.+
Lapiniere, Garenne. Occurrit non semel in Fleta l. 2. cap. 52. §. 12. cap. 71. §. 12. cap. 72. §. 14. etc.+
Duciculus.#
Cunus quidam, in Anglianoti an. 1147. M. Chron. Belgic.#
a Koupar Anglis, nostris, Cuve. Lucanus lib. 4. de Bello civ.+
Cupa.+
recuperamentum.+
Cofea, Coffia, Coifa, Cucufea, Tegmen capitis, quod caput totum ambiebat.+
Mercator, cupidus denariorum. Ita nugatur Ugutio, pro Cupediarius.#
Cupiditas. Ratherius Veronensis Episc. in Synodica ad Presbyter. Qui cupiditia aestuant, qui invidiâ vel odio tabescunt.#
Cupillum,
Cuplae in tectis domorum, quod copulent in se luctantes.+
Cupa.#
cupae effictus: Cupola, Italis; Coupele, Gallis.+
Cyprum, sive aes Cyprium, vel etiam quodlibet aes: nostris Cuivre.+
Cupere multum.+
Cupa.#
quia, usurpat Lucifer Calaritanus pag. 24.#
Cure. Concilium Rotomagense an. 1072.+
Curiosi, in leg. 1. Cod. Theod. de Cirious, qui Curas agunt, in leg. 2. 4. et 5. eod.+
Curagulus, sollicitus. Gloss. Isidori, Curagulus, curiosus. Quae verba videtur hausisse a Prisciano lib. 4.+
Curatores,
Curatura.#
Curatoris civitatis formula apud Senatorem lib. 7. Epist. 12.+
equi. Lex 29. Cod. Theod. de Annona et trib.+
Curata, telonei species ex mercibus in nundinis distractis.+
Cure.+
Curceboldus, Vestisspecies. Odo Cluniacens. lib. 2.+
Curculias nauta suo more vocant, quibus in tempestatibus utuntur. Eadem habent Ugutio et Joan. de Janua.#
Chureregth, Curia recti, forum judiciarium, in quo jus seu rectum dicitur.+
Ciriscet.#
Turfa, Zurb.#
Meretrix: unde, Curta jus curat, meretrix est Curia dicta. Ita Joan. de Janna. Vide Meursium in
Cur. Jacobus de Vitriaco in Histor. Occid. cap. 22.+
Decuriones, et Curiales dicuntur in Cod. Theod. et Justin. de Decurionibus passim, in Gloss. Lat. Graec.
Curtis, mansus. Charta Leonis IX. PP. apud Meurissium in Episc. Metensib. pag. 355.+
la Cour. Monachus Sangallensis lib. 2. cap. 41.+
iidem et Decuriones, ait Isidorus lib. 10. cap. 4.+
Curia, Curtis. Charta Baresoni Regis Sardiniae ann. 1164.+
Curia solennis. Concilium Budense ann. 1279. cap. 2.+
id est, advocatio juridica. Papias.#
Curtis. Occurrit non semel in Diplomate Mathildis Comitissae anno 1078. apud Franc. Mariam in Machilde.#
Curritura.#
Cura.#
Vigilax eodem loco.#
Sergeant. Charta ann. 1258.+
le Cours d'un an, nostris: quomodo anni, et annorum curricula non semel in Cod. Theod. Vetus Diploma profert Diago in Comitibus Barcinon. lib. 2. cap. 34.+
Celeriter. Papias.#
aquae, et incurriles, quae fluunt, cursum habent, aut non habent, in Chartis Alfonsi VI. Regis Hispan. apud Antonium de Yepez in Chron. Ordinis sancti Benedicti tom. 6. pag. 489. b. 490.#
Cursores, infra. Tudebodus lib. 1. Hist. Hierosol. pag. 788.+
Curatura.#
Currus, et falx.+
Course, Excursus militaris, incursio, praeda ipsa, in Capitul, Sicardi Princip. Benev. in Praefat. Vide Cursus.#
Corsaires, Piratae.+
Cursores, Coureurs. Apud Ordericum Vitalem lib. 9. pag. 731. 732.#
limitis, Cursorius terminus, Cursorium, voces Agrimensorum, apud quos ita dicitur limes, terminus procurrens, quomodo se exporrigit in latitudinem, vel longitudinem.+
Cursus publicus, Vehicularius, cujus Augustum auctorem memorat Suetonius in Aug. cap. 49.+
Cohortalis Cohortales, Cortis.#
Curtein, S., Edvvardi Confessoris Angl. Regis gladius, vel ensis, qui in Regum Anglorum coronatione a Cestrensi Comite praefertur, cuspide acieque retusus, in signum misericordiae, populis a Rege praestandae, unde nomen.+
Curtatus, mutilus, truncus. Comam alteni caballi turpare, aut caudam curtare, in Legib. Wisigoth. lib. 8. tit. 4. §. 3. Curtatus caballus, in Lege Burgund. tit. 73. §. 3.+
Curtina, Curtisanus, Curticula, Curtarii, etc. Vide Cortis.#
Corvata
Cravare.#
Carrucha, nostris Carrache.+
Vt quicunque Coenobita deinceps sacrilegium facere ausus fuerit, subripiendo de Refectorio cyffum, aut curullum, aut mantile, aut quodlibet utensile refoctorii, ultimus maneat ubique velut fur.#
cum — campis, pratis, vincis, chuschis, gerbis, etc.+
Consuere. Italis Cucire, Gallis, Coudre.+
linarii, in leg. 1. de Excusat. artif. lib. 10.
Cuspus,
Coussin. Occurrit apud Arnoldum Lubecens. lib. 3. cap. 29.+
Custus.#
Custos. Vetus Inscriptio: Sanctissimo. Herculi. invicto. corpor. custodiar. L. Curtius, etc.#
Garder une Feste, dicimus.+
Custos Ecclesiae dicitur in Ordine Romano.+
Custodis in virilibus, cui scilicet incumbebat Ecclesiae cura: occurrit hac notione apud Wolfardum Monachum lib. 3.+
Custumare, Custumarius. Vide Consuetudo.#
Costus, Costagium, Constamentum. Expensae, impensae, ex Gallico Coust, Hispan. Costa. Matth. Paris an. 1244.+
Cum omnibus honoribus, conditionibus, districtis, albergariis, fodris, bannis, collectis, cutariis, et aliis rebus, etc.+
Cultellus, ex Gallico Coûteau. Will. Brito lib. 5. Philipp.#
Cuciones, inquit Marcellus Empir. cap. 9. et 15.+
olearia, perperam, ni fallor, scribitur pro butis olearia, in Charta plenariae securitatis apud Brissonium lib. 6. Formul. pag. 647.#
Crinis Crines.#
Cuve. Domesdei tit. Cestria: Quando Rex ibi ventebat, reddebat ei, unaquaque carrucata 200 hestas et unam cuvam plenam cervisiae.+
Ciborium.#
Cyclum orbis peragrare Sol et Luna dicuntur, apud Victorinum Afrum de Principio diei, pag. 199.+
Cyphus, Scutula, vel Scyphus. Burchardus de Casib. sancti Galli c. 7. Praeter 14. cyfos lampadum. Occurrit passim. Vide Crater.#
Cimelia, apud Anastasium Bibl. in Severino PP. pag. 47. Sigillaverunt omne vestiarium Ecclesiae, sex cymbilia Episcopi.#
Cippus.#
Manupiarium.#
opus. Liber anniversariorum Basilicae Vaticanae apud Joan.+
metallum, Cuprum, aes Cyprium: in Cypro enim prima aeris inventio fuit, ut ait Plinius l. 34. c. 2.+
Cyprinum.#
Rimeath, quod vide. Leges Athelstani c. 15.+
Ciricseat
Ad doxam onomatis Cyrii:
Chirographum.#
Chirogrillus
Medicus Cyroicus, Chirurgus, in Statut. Mediolanens. 2. part. cap. 354. cui opponitur Medicus Physicus. Vide Physicus
Ceola.#