<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE TEI.2 SYSTEM "http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenatools/DTD/teixlite.dtd"><TEI.2>
<teiHeader type="text">
<fileDesc TEIform="fileDesc">
<titleStmt TEIform="titleStmt">
<title TEIform="title">Historiae Naturalis De Piscibus Et Cetis Libri V.</title>
<title type="sub" TEIform="title">Machine-readable text</title>
<author n="Jonston" TEIform="author">Jonston, Jan</author>
<editor TEIform="editor" role="editor">Jonston, Jan</editor>
</titleStmt>
<editionStmt TEIform="editionStmt">
<edition TEIform="edition">XML version, markup prototype, December 1999</edition>
<respStmt TEIform="respStmt">
<name TEIform="name">Ruediger Niehl</name>
<resp TEIform="resp">markup</resp>
</respStmt>
</editionStmt>
<publicationStmt TEIform="publicationStmt">
<address TEIform="address">
<addrLine TEIform="addrLine"><anchor n="http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/jonston/vol1" type="href" id="vol1" TEIform="anchor"/></addrLine>
</address>
<publisher TEIform="publisher">Camena</publisher>
</publicationStmt>
<notesStmt TEIform="notesStmt">
<note type="href" anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/jonston/</note>
<note type="pathname" anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">vol1</note>
<note type="filename" anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">jonston1.html</note>
<note type="titleimage" anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">s001.html</note>
<note type="srcfile" anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">jonston1.xml</note>
<note type="imgpath" anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">vol1/jpg</note>
<note type="imgtype" anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">html</note>
</notesStmt>
<sourceDesc default="NO" TEIform="sourceDesc">
<bibl default="NO" TEIform="bibl">Frankfurt am Main: Haeredes Matth. Meriani, [1650].</bibl>
</sourceDesc>
</fileDesc>
<encodingDesc TEIform="encodingDesc">
<editorialDecl default="NO" TEIform="editorialDecl">
<p TEIform="p">Regeln fuer die Texterfassung 03/2001</p>
</editorialDecl>
<refsDecl TEIform="refsDecl" doctype="TEI.2">
<p TEIform="p">not necessary</p>
</refsDecl>
</encodingDesc>
<revisionDesc TEIform="revisionDesc">
<change TEIform="change">
<date TEIform="date">22 April 2006</date>
<respStmt TEIform="respStmt">
<name TEIform="name">Reinhard Gruhl</name>
<resp TEIform="resp">markup</resp>
</respStmt>
<item TEIform="item">text typed - structural tagging completed - no semantic tagging - no spell check except the headlines</item>
</change>
</revisionDesc>
</teiHeader>









<text><gap id="sampling"/><gap id="GE"/><gap id="GR"/><body><div1 type="book"><pb id="s207" n="XXXI"/>
<pb id="s208" n="177" TEIform="pb"/>
<head>HISTORIAE NATURALIS De Piscibus LIBER IV. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Piscibus Exoticis.</hi></head>
<div2 id="JoPF.04.01" n="1" type="section" org="uniform" sample="complete" TEIform="div2" part="N">
<head>TITULUS I. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Piscibus squamosis.</hi></head>
<div3 id="JoPF.04.01.01" n="1" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT I. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Taiasica, Paru, Pira-Acangata, et Acarauna.</hi></head>
<p TEIform="p">POterant quidem et isti, quos hoc libro trademus pisces, ad sua genera in praeteritis referri: <reg orig="verùm" TEIform="reg">verum</reg> cum <reg orig="tardè" TEIform="reg">tarde</reg> nimis ipsorum descriptiones et icones in manus nostras pervenerint, coacti sumus eos peculiari libello includere.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">TAB. XXII. 1. 2. <hi rend="italic" TEIform="hi">Marcgrav. Hist. Brasil. lib. 4. c. 2.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Taiasica</hi> itaque prout Brasiliensibus vocatur: piscis est octo aut novem digitos longus, corpore obterete et pyramidali, extenuatur enim versus caudam. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> est illi grossiusculum et compressum: <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculi</hi> eminentes et nigri, circello aureo: os edentulum. Sex habent pinnas; nimirum sub qualibet branchia unam oblongam, sub his in medio inferius unam breviorem: unam in medio dorso, laiam longiorem versus postremam dorsi partem, et <reg orig="è" TEIform="reg">e</reg> regione huius unam in infimo corpore: semptima est cauda; oblonga et in exitu rotundata. Tegitur squamulis parvis, coloris hyalini pallidi, maculis variis fuscis vermiculatis variegatus per totum, exceptis pinnis postbranchialibus et infimo ventre, quae ex pallido subflavescunt. Cauda est undata fusco. Later in arena absconditus; ideoque capitur pedibus, eos ponendo super arenam ubi latet.</p>
<p TEIform="p">Coctus atque assatus bene sapit et convenit cum Hollandorum <foreign lang="GE" TEIform="foreign">Post,</foreign> est enim carne albissima et friabili.</p>
<p TEIform="p">RARV, Piscis est latus et subrotundus, verum haud crassus, novem aut decem digitos longus ab ore ad pinnam caudae quae duos et semis digitos longa et totidem lata: latitudo piscis septem digitorum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> obtinet sex: duas magnas ac latas duos circiter ditos; unam in dorso, alteram in ventre, quae utrobique ad caudam extenduntur; habetque quaevis pinna in fine prominentiam instar funiculi, ea videlicet, quae in dorso quinque digitos, quae in ventre tres digitos longam. Post branchias in quol bet latere etiam pinna est duos digitos longa, unum lata; et duas in inferi ri ventre sub his, duos digitos longas, angustissimas. <hi rend="italic" TEIform="hi">Capite</hi> est parvo, ore elato, angusto, minutissimis dentibus albi coloris; oculis conspicuis, flavo circulo circumdatis. Totum corpus vestitur squamis me diocribus, quarum dimidius numerus niger est, dimidius autem flavescit, ita ut lunulas flavas in nigricante corpore gestare videtur. Circa branchias flavedo est, et in initio pinnarum, post aures macula flava in qualibet.</p>
<p TEIform="p">Piscis est edulis.</p>
<p TEIform="p">PIRA ACANGATA, id est, piscis duro capite: Percae mediae magnitudine, septem aut octo pedes longus, ore haud amplo, oculis nigris, circello nigricante aureo et ruffo colore mixto. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> habet sex et septimam pro cauda: duas postbranchiales, duas in infimo ventre iunctas, unam versus posteriora in ventre, et unam per totius do si longitudinem usque ad caudam extensam et erectam, firmis spinis suffultam quam in vaginam recondere potest. Pinna caudaefurcata. Tegitur squamulis argenteis, aureo et igneo colore transplendente, praesertim in dorso: in ventre in argenteo thalassinus color translucet.</p>
<pb id="s209" n="178" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p">Pinna dorsi argentea transplendens et maculis fuscis insignita. Pinnae laterales albae, quae in ventre caerulescentes. Caudaequoque pinna in extremitate caerulescit. Es tedulis.</p>
<p TEIform="p">ACARAUNA, Piscis magnitudine exaequat Paru, sed non est ita latus, et squamulas habet nigricantis coloris. Cauda est bifida, pinna tres digitos longa, duos lata. Pene utramque branchiam etiam pinnam habet, inferius in antica parte duas angustas. Per totum dorsum et per ventrem etiam pennam utrobique extensam, acutam, continuam, in postica parte corporis circiter unum digitum latam. <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> parvum, angustum, denticulis minutissimis. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculi</hi> haud magni. In utroque latere prope caudam acutissimum habet aculeum; quos in latera potest recondere et evaginare et alios pisces laedere: quilibet aculeus <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> digitum longus osse piscino constans.</p>
<p TEIform="p">Piscis est edulis.</p>
</div3>
<div3 id="JoPF.04.01.02" n="2" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT II. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Guaperua, Piranema, et Acarapucu.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">TAB. XXXII. 3. <hi rend="italic" TEIform="hi">Marograv. Hist. Brasil. lib. 4. c. 2.</hi></note> GVAPERVA Brasiliensibus. Piscis est corpore lato et compresso, quatuor digitos longo, tres lato, ubi latissimus. <hi rend="italic" TEIform="hi">Ore</hi> parvulo, denticulis minimis. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> habet sex: post quamlibet branchiam unam, parallelogrammi figura: in infimo ventre duas oblongas: in dorso et inferiore ventre extremo longam ac latam, quae in acumen desinunt, subulae figura. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> quadrata seu potius parallelogramma, unum digitum longa, duas tertias digiti lata. Tegitur squamulis coloris nigri, splendentis instar bombycini, quarum orae (non omnium sed quarundem) fimbrias flavas habent instar semilunularum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnae</hi> sunt nigrae, Circa os linea crassa purpurei est coloris, et illi perpendiculoriter altera supposita Corpus tres lineaelatae ambiunt, quarum duae per latus et posticas pinnas extenduntur. Caudam etiam talis secat linea et eiusdem coloris; una pro fimbria ipsi est oculorum <reg orig="pupillâ" TEIform="reg">pupilla</reg> nigra, circulo aureo.</p>
<p TEIform="p">PRANEMA, Piscis mediocris Capionis seu Percae magnitudine; novem, decem aut undecim digitos longus; latus, ubi maxime, tres digitos aut paulo amplius, <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> habet amplum, subrotundum, edentulum quidem, sed acutissimis prominentiis asperum: <hi rend="italic" TEIform="hi">oculos</hi> magnos instar solidi Hollandici, pupilla crystallina, circulo aureo splendente, qui superius ad dimidiam partem coloris est miniati. Branchias habet admodum amplas. Pone has in quolibet latere pinnae digitum quidem longae sed haud latae, et subter has in ventre duae sibi propinquae duos digitos longae et sesquidigitum latae, triangulares, spinis suffultae. Aventris medietate ad caudae exortum usque pinna protenditur tres et semis digitum longa, unum lata, itidem spinis intertexta, quam abscondere fere potest in rima ad hoc comparata: per universum dorsum ab occipitis fine ad exortum caudae pinna extenditur quinque digitos longa, paulum plus digitum lata, tenui membrana constans, duabus et viginti spinis intertexta, quam erigere atque deprimere et fere abscondere porest in rima. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> quae <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> corpore protenditur sesquidigitum est longa, unum lata, pinnam habet tres et semis digitos latam, et plusquam sesquidigitum longam. Calor totius piscis est argenteus laccatus lacca florentina. Squamulas habet minutulas quasi triangulares: in ventre plus albicat, seu argenteo minus laccae intermixtum cernitur.</p>
<p TEIform="p">Capitur in mari et boni est saporis, edulis.</p>
<p TEIform="p">ACARAPUCV, fluviatilis piscis, in sesquipedalem longitudinem excrescit, ubi latissimus quatuor aut quinque digitorum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> acuminatum</p>
<pb id="s210" n="XXXII" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure n="1" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Taiasica.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="2" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Paru.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="3" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Guaperua.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="4" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Pudiano. Vermellio.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="5" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Pudiano Verde.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="6" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Iurvucapeba. Itaiara.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="7" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Iaguaraca.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="8" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Carauna.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="9" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Guatucupa luba.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="10" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Tamoata.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="11" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Acara Pinima.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="12" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Pirapixanga.</hi></head></figure></p>
<pb id="s211" n="179" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p">circiter duos digitos longum, haud amplum, labia abscondere et contrahere porest ut solum hiatus appareat, nullos habet dentes. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculi</hi> magni, pupilla nigra splendente, circulo ex albo et fusco mixto. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> habet septem: unam per dorsi longitudinem ad caudam fere extensam, non latam, quam erigere et spinis sustentare, atque recondere potest: postbranchiales duas, totidem in infimo ventre, unam post anum: Septimam pro cauda, furcatam quatuor aut quinque digitos longam. Totus splendet squamis argenteis minoribus: in dorso tamen aliquid aurei admixtum: et in quolibet latere sex oblongae maculae caeruleae rufescentes, non ita conspicuae. Pinna dorsi et canda <reg orig="dilutè" TEIform="reg">dilute</reg> cinerei sunt coloris, ut et laterales: duae in infimo ventre flavescunt paulum, ut et ea quae prope anum. Edulis est.</p>
</div3>
<div3 id="JoPF.04.01.03" n="3" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT III. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Pudiano vermelho, Pudiano verde, et Iurvucapeba.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">TAB. XXXII. 4. 5. 6. <hi rend="italic" TEIform="hi">Marcgrav. Hist. Brasil. lib. 4. c. 3.</hi></note> PUDIANO <hi rend="italic" TEIform="hi">Vermelho</hi> vulgo, sed rectius <hi rend="italic" TEIform="hi">Bodiano:</hi> Brasiliensibus <hi rend="italic" TEIform="hi">Aipimixira,</hi> et <hi rend="italic" TEIform="hi">Tetimixira,</hi> Piscis mediocris Percae magnitudine. Latitudo corporis, ubi maxima, duorum digitorum prope caudam unius aut paulo plus. Corporis fere aequalis latitudo est. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> parvum, <hi rend="italic" TEIform="hi">os</hi> acutum, superius in anteriori parte tres denticuli acuti, minimi, inferius item, et versus interiora in utraque mandibula alii minimi denticuli. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculos</hi> habet paululum eminentes, pupilla nigra, exteriori albo, hinc flavo circulo. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> habet septem: nimirum duas plus digito longas, haud latas, post branchias in utroque latere unam: sub his duas iunctas in ventre: aliam in ventre versus caudam duos digitos longam, se cundum longitudinem adnatam: unam item talem in dorso, tres et semis digitos longam: et septimam pro cauda, <abbr TEIform="abbr">q</abbr> est quadrata, digitum longa et lata. Tegitur piscis squamis subcilibus, ita <reg orig="arctè" TEIform="reg">arcte</reg> complicatis, ut ad tactum glaber esse videatur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Color</hi> totius corporis flavus cum aureo mixtus. Summitas autem capitis et totum dorsum ad media utrimque latera, et fere usque ad finem dorsalis pinnae purpurei est coloris egregii cum lacca mixti: extrema ora pinnae maioris in ventre versus caudam etiam purpurascit ut et Pinnae illi iunctae totaliter: reliquae pinnae flavae cum aureo colore mixtae, ut et totum reliquum corpus. Pars u tima pinnae maioris in dorso etiam flava ut et cauda. Piscis est edulis.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Pudiano Verde</hi> Lusitanis. Piscis oblongus, nimirum decem digitos ab oris extremo ad caudae initium; corpus tres digitos latum, circa caudam autem sesqui. <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> acuminatum, haud amplum, anterius in superiori mandibula habens duos dentes acutos, longos; et seriem denticulorum minimorum: inferius in anteriore parte quatuor, longos, acutos, et feriem minutorum candidorum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculos</hi> habet parvos, pupilla nigricante, circello primum aureo, dein exterius albescente. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> obtinet septem, nimirum unam per dorsi longitudinemextensam, sex et semis digitos longam, dimidium latam, quam spinis erigere et sustinere potest: post utramque branchiarum unam, duos digitos longam, paulo plus uno latam: sub ventre duas parvas iunctas: <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> medio autem ventre inferiori una tenditpene ad caudae exortum, quatuor digitos longa, unum fere lata: Septima pinna est cauda, quae est qua drata aut parallegrammifigura, sesquidigitum longa, duos lata,</p>
<p TEIform="p">Totus picis vestitut squamis latis quae ita compositae sunt, ut meri cubi sibi appositi videantur; lutei seu aurei coloris ac per totum ambitum linea seu fimbria elegantissima azuri seu caerulei caloris. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> superius aureum est cum magna macula coloris ex viridi thalassini, circumdata azureo et azureis flavis subviridibus et
<pb id="s212" n="180" TEIform="pb"/>
albicantibus striis variegatum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnae</hi> duae laterales seu postbranchiales et duae in ventre albicant, in laterali ambitu caerulea lineola praeditae. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinna</hi> dorsalis aurei est coloris et striis undulatis caeruleis secundum longitudinem notata, quae in ventre maior ex ruffo ad brunum vergit colorem, striis itidem caeruleis secundum longitudinem. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> rufescit striata thalassino ac caeruleo secundum longitudinem, in extremitate autem paululum virescit.</p>
<p TEIform="p">Piscis insignis coloris et edulis. Capitur in mari.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Iurvucupeba,</hi> aut etiam <hi rend="italic" TEIform="hi">Itaiara.</hi> Piscis longus septem aut octo digitos, duos aut tres latus, ubi latissimus: <hi rend="italic" TEIform="hi">ore</hi> satis patulo, et ex triangulari rotundo lingua angusta, brevi, denticulis minutissimis: <hi rend="italic" TEIform="hi">oculis</hi> rotundis, pupilla crystallina et circulo rubro. Post branchias in utroque latere habet pinnam sesquidigitum longam, quadratam et exterius circinatam: subter has, duas in inferiori vente iunctas; paulo post occipitium incipit pinna anteriori medietate spinis suffulta, posteriori mollis, quaetendit secundum longitudinem dorsi ad caudam usque, et semper fit latior, prope caudam digitum lata. In inferiore corpore versus caudam etiam pinnam habet haud amplam. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> constat pinna sesquidigitum longa, plus uno lata et quadrata.</p>
<p TEIform="p">Squamatus piscis, sed squamis ita complicatis ut Itevis esse videatur. Piscis universi color <reg orig="egregiè" TEIform="reg">egregie</reg> ruber, in ventre autem ex rubro et albo maculatus; in laterius autem constanter maculas habet puniceas, nigras, varias, maiores et minores, <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnae</hi> omnes sunt rubrae et nigro maculatae.</p>
<p TEIform="p">Pinguis est piscis et boni saporis, optimus tamen assatus. Capitur in mari inter scopulos. Parieti recens appensus noctu toto corpore clare lucet.</p>
</div3>
<div3 id="JoPF.04.01.04" n="4" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT IV. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Iaguaraca, Carauna, Cururuca, et Guatucupa Iuba.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">TAB. XXXII. 7. 8. 9. <hi rend="italic" TEIform="hi">Marcgrav. Hist. Brasil. lib. 4. c. 3.</hi></note> IAGVARACA. Piscis est mediocris Percae magnitudine, <hi rend="italic" TEIform="hi">ore</hi> acuto, edentulus. Oculos habet magnos, pupilla crystallina nigra, magna et ampla, circulo coloris argentei, et superius maculam sanguineam habente. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> habet in lateribus et infimo ventre similes praecedenti pisci: per dorsum <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> secundum longitudinem extenditur pinna digitum lata, usque ad unum digitum ab initio caudae, constans tenui membranula undecim spinis acutissimis suffulta, quam potest elevare et substernere pro libitu: atque non solum componefe, sed et abscondere in rima cui pinna insidet.</p>
<p TEIform="p">Hanc sequitur alia contigua unum digitum lata, pertingens ad caudae exortum, duos digitos longa, triangularis et superius desinens in acumen. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caudae</hi> autrem pars reliquo corpori subtensa rotunda est, sesquidigitum longa, continens pinnam furcatam, cuius pars inferior duos digiros longa, superior paulo logior. Ad branchias in utroque latere, in quolibet duos habet aculeos, in quorum medio alii sunt minimi: his branchiis et aculeis ferit et vulnerat: ferit etiam cum spina dorsali et cum iis quae sunt in infimo ventre, ad quarum singularum latus aculeus est satis longus, et quidem in pinna prope caudam in infimo ventre spina est unum digitum longa.</p>
<p TEIform="p">Totus piscis tectus est squamulis eleganter dispositis; et quaelibet squamula in ambitu minutissime est serrata. Color totius corporis est ar enteus, in ventre plane albicat. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> superius incarnati est coloris, et hispida testa munitum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnae</hi> omnes coloris sunt dilute in carnati: ea autem quae in dorso spinis suffulta, prope spinas auro est umbrata.</p>
<pb id="s213" n="181" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Caro</hi> pinguis et boni saporis, praesertim si piscis assetur. Capitur in mari inter scopulos.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Carauna.</hi> Magnitudinem et figuram habet ut <hi rend="italic" TEIform="hi">Iurvucapeba,</hi> differt tamen capite et colore corporis. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> quoque eodem modo positas habet ut ille. <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> autem obtinet lunatum; dentesque habet acutissimos, sed minutos: <hi rend="italic" TEIform="hi">Branchias</hi> amplas, quae aculeis in postica parte sunt munitae. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculi</hi> versus summitatem capitis in lateribus positi non longe ab invicem haud magni, pupilla ovali nigra, quam ambit circulus ruber. Squamulis in universum vestitur lunatis, coloris miniati per totum, et ubique punctula nigra, magnitudine seminis papaveris insparsa, habet, praeterquam in ventre.</p>
<p TEIform="p">Capitur in mari inter scopulos: est que edulis, molli admodum carne atque boni saporis.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Cururuca,</hi> species <hi rend="italic" TEIform="hi">Corvina;</hi> Piscis fluviatilis, sesquipedem longus, corpore oblongo; ore satis amplo, oculis mediocribus, nigris. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> habet septem: unam per dorsi longitudinem ad caudam <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> protensam, quae divisa est et prior pars latior, tres digitos ferme; et totidem longa, triangularis, spinis suffulta, posterior longior, sed exilior. Cauda fere quadrata. Squamas habet mediocris magnitudinis argenteas cum auro et subfusco pauco mixtas, praesertim in dorso et lateribus. Pinnae in dorso et lateribus ac cauda, cinereae; in medio ventre flavescunt, et fuscescunt. Edulis est.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">Idem. Lib. 4. cap. 4.</note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Guatacuba Iuba,</hi> in duorum pedum longitu dinem excrescit, dorso paulum incurvato. <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> habet triangulare, acuminatum, dentes parvos acutissimos. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculos</hi> magnitudine stuferi Hollandici, pupilla magna, nigra, splendente circulo rubro. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> habet molles sine spinis in lateribus; nimirum unam in quo libet latere, post branchias, angustam, duos et semis digitos longam: duas tales iunctas et ventre subter illas unica spina munitas: et unam prope anum digitum longam ac latam, unica quoque spina armatam. Ante medium dorsum versus occiput, incipit pinna desinens ad caudaeinitium, quinque digitos longa, unum fere lata, quae duabus et viginti spinis erigitur: cauda duos penedigitos longa, unum lata, pinnam habet plus uno digito longam et quatuor latam paululumque exterius versus interiora arcuatam. Vestitur squamis paulo maioribus, coloris argentei et striis flavis et ex argenteo rufescentibus secundum longitudinem extensis <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> capite ad caudam usque. In utroque latere etiam <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> capite ad caudam eminens linea tendit. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> ex argenteo, rufo, flavo mixtum. Pinnae albae sive argenteae, caudae pinna ruffa: venter albus.</p>
<p TEIform="p">Capitur in mari inter scopulos. Boni est saporis, et lingua et caro circa mandibulas <reg orig="longè" TEIform="reg">longe</reg> optimi ut in Carpione.</p>
</div3>
<div3 id="JoPF.04.01.05" n="5" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT. V. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Pira Iurumenbeca, Tamoata, Acara, et Pira Pixanga.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">TAB. XXXII. 11. 12. <hi rend="italic" TEIform="hi">Idem. lib. 4. c. 4.</hi></note> PIRA IURUMENBECA vulgo <hi rend="italic" TEIform="hi">Bocamolle,</hi> quia molli ore et aquis extractis statim moritur: vivir in mari in coeno: oblongus piscis haud latus: novem aut decem interdum pedes longus, duos et semis latus, ubi latissimus. <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> habet elevatum; quod ampliare et rotundare potest: oculos magnos, pupilla crystallina, circulo ex argenteo et brunno misxto. <hi rend="italic" TEIform="hi">Septem</hi> habet pinnas, duas angustas postbranchiales, duos digitos longas: duas in infimo ventre iunctas, duos fere digitos longas, unum latas: unam post anum firma spina suffultam: sextam per dorsum extensam et bisectam; anterior eius pars sesquidigito longa, unum lata, triangularis, quam erigere et in rimam recondere potest, mollis et translucens, altera pars usque ad caudam fere porrecta, tres digitos longa, semidigitum lata, itidem mollis. Septima est cauda, duos fere digitoslonga, sesquidigitum lata, figura pentagoni cuius basis in serta in corpus.</p>
<pb id="s214" n="182" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Squamas</hi> habet toto corpore argenteas, splendentes, mediocris magnitudinis: in dorso viridis et aureus color transplendet. Pinnae argenteae et in medietate exteriore aureae. In quolibet latere tinea tendit paulum elata, etiam a rgentei coloris ut reliquum corpus.</p>
<p TEIform="p">Edulis est et boni saporis.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Idem lib. 4. c. 5.</hi></note> TAMOATA, Lusitanis soldido (quia armatus) piscis fluviatilis seu aquae dulcis, edulis. Longitudo corporis ab occipitio ad initium caudae trium et semis digitorum; longitudo capitis unius digiti; latitudo paulo maior. Crassit es corporis; ubi maxima, nimirum post occipitium, trium, circa caudam dnorum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> latum ranae ferme modo; <hi rend="italic" TEIform="hi">os</hi> haud amplum; ad cuius quodlibet latus filum habet unum digitum longum instar barbae, os edentulum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculi</hi> minimi crystallini, magnitudine seminis papaveris, circello aurato cincti. Pinnas obtinet octo; ad quamlibet branchiam unam, digitum longam, firmam instar cornu in uno latere, directe <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> latere protensam: duas in infimo ventre, non ita firmas at eiusdem imagnitudinis: unam in medio dorso, alteram in eodem dorso prope caudam, minimam: unam parvam in infimo ventre prope caudam et octavam pro cauda, digitum longam et latam. Totum caput superius tegitur testa dura instar clypei: et universum corpus vestitum estlorica ex oblongis squamosis corporibus composita: suntque haec corpora per ambitum minutissime serrata et quadru plici rdine tota lorica disposita: id est, coeunt partes seu squamae loricae in utriusque lateris medio, in dorso et in infimo ventre. Color totius piscis obscure ferreus, praesertim in capite. Carne bona est.</p>
<p TEIform="p">Piscis hic aqua carens influvio ubi est, rempore sicco, per terram abit ut aquamquaerat.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Idem. lib. 4. c. 6.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Acara Pinima.</hi> Piscis est latus, dorso incurvato, sex aut septem digitos longus, quatuor latus, ubi latissimus, parvi Carpionis figura aut verius Percae misnicae. <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> habet haud amplum, denticulos minutissimos: oculos satis magnos pupilla nigricante transplendente, circulo rubro, fusco et albo: <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> septem; unam per totum dorsum extensam et continuam versus anteriora minus uno digito latam, versus posteriora latiorem: huius pinnae medietas anterior spinis suffulta est et illam in rimam potest recondere: post branchias in utroque latere unam duos digitos longam, haud latam, in medio ventre duas iunctas semidigitum ferme longas firma spina sustentatas: inter anum et caudam in ferius itidem unam firma spina munitam: Septima pro cauda est furcata, plusquam sesqui digitum longa, totide lata.</p>
<p TEIform="p">Totus vestitur squamulis argenteis exauro splendentibus: in quolibet latere septem magnas habet strias secundum longitudinem ad caudam usque extensas, coloris fusci splendentis (in quibusdam aurei seu lutei) <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> summo item ca, ite per utrumque oculum ad extremitates oris, in quolibet latere capitis lata stria nigra descendit, ad cuius oram aliquid caeruleiadmi tum est. Ultra harum striarum exortum in dorso, nimirum ubi pinna dorsi initium sumit, itidem per quodlibet latus descendit nigra stria usque ad exortum pinnae lateris seu oram branchiarum. Omnes pinnae et cauda coloris sunt lutei seu aurei splendentis. Capitur in mari inter scopulos: et est edulis atque boni saporis.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Pira Pixanga,</hi> Belgis <foreign lang="GE" TEIform="foreign">Gatvisch,</foreign> quia in initio antri inter scopulos degit in mari. Longus est novem digitos, ab initio oris ad exortum caudae. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> duox digitos longa. <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> sesquidigitum amplum, minutis sed acutissimis denticulis praeditum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> haud magnum: oculi magni, prominentes, pupilla coloris instar Turcoidis optimi, circulo nigro, cum aureo et san vineo mixto. Branchiae in triangularem figuram desinunt, ampla et acuta spinula praeditae. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> habet septem: unam per totius dorsi longitudinem extensam, unum ferme digitum latam, et in postica parte lationrem, cuius prior medietas undecim firmis spinis sustinetur, posterior est mollis.</p>
<pb id="s215" n="183" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p">Post branchias in utroque latere unam, duos digitos longam et totidem latam, subrotundam et carnosam: duas iunctas in medio pene infimo ventre, unica spina singulas firmatas: unam mediocrem post anum spina munitam. Septima est pro cauda, duos fere digitos longa et totidem lata, non secta sed extremo ambitu subrotunda. Tegitur squamulis parvulis per totum corpus, ad tactum glaber nisi <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> cauda versus caput digitis fricetur. Totumcorpus, caput, pinnae, cauda exalbo flavescunt: et pertotum variegantur maculis sanguinei coloris diluti; rotundis, magnitudine seminis canabis: quaedam etiam in ventre maiores. Pinnae eodem modo maculatae in ambitu suo obscurius rufescunt. Figuram <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> Auratae habet. Edulis est ac boni saporis.</p>
<p TEIform="p">Captus per trihorium extra aqum potest vivere: bihorium postquam mortuus esset, aperiebam illum et cor adhuc movebatur exemptum: cor situm erat statim post fauces, et aspera arteria in id inserebatur, eratque digitum remotum <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> reliquis visceribus per mediastinum; minimum utique et vix granum tritici aequans etiam quando spiritu inflatur.</p>
</div3>
<div3 id="JoPF.04.01.06" n="6" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT VI. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Vubarana, Capeuna, et Acarapitamba.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">TAB. XXXIII. 1. 2. 3. <hi rend="italic" TEIform="hi">Idem. H. B. lib. 4. 6. 7.</hi></note> VUBARANA. Piscis figura corporis Trutae nostrati similis, ubique ferme aequalis crassitiei, paulum tamen in dorso exaltatus, versus caudam autem angustior. Corpore oblongo, quadrante cylindraceo: pedalis longitudinis, semipedem crassus. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> acuminatum seu coactum, haud magnum: oculi stuferi magnitudine, pupilla nigra, circulo primum aureo, exterius argenteo: <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> edentulum et lapis illi pro lingua. In medio dorso unicam habet pinnam duos pene digitos longam, unum anterius latam, trapezii figura, non tamen duris spinis firmatam. Post branchias in quolibet latere versus inferiora parvam pinnam oblongam et angustam obtinet et duas tales laterales ad infimum ventrem <reg orig="è" TEIform="reg">e</reg> regione dorsalis: prope anum unam parvam. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> constat pinna furcata instar harengi plus duobus digitis longa. Squamulas habet ordine lineari secundum longitudinem corporis positas, ita affabre ut ad tactum quaqua versus glaber videatur. <reg orig="Supernè" TEIform="reg">Superne</reg> si aspiciatur olivacei est coloris, ateminus aut laterialiter si intuearis plane argenteus ac splendens videtur, et dorsum caerulescit ex argenteo: venter plane albus: branchiae ita glabrae sunt ut laminae argenteae videantur.</p>
<p TEIform="p">Assatus boni est saporis, nec opus est desquamare: coctus non ita commodus ob multitudinem spinarum per carnem dispersarum.</p>
<p TEIform="p">CAPEUNA. Piscis corpore oblongo non lato qui in seprem digirorum longitudinem excrescit. <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> illi <reg orig="obtusè" TEIform="reg">obtuse</reg> acuminatum; habetque in superiore atque inferiore mandibula unam seriem minimorum denticulorum: tota cavitas oris cum lingua sanguinei coloris insignis: <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculi</hi> illi parvi, stuferi magnitudine, crystallini, circulo partim argenteo colore variegato. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> obtinet septem; in quolibet latere post branchiam unam oblongam, tenuem quasi triangularem: duas triangulares in infimo ventre; unam post anum firma spina munitam: unam per dorsi longitudinem excurrentem, cuius anterior medietas spinis munita, quem recondere potest, posterior mollis et sine spinis: cauda bicornis, molli pinna, Tegitur squamulis parvis argenteis, in quibus aliquid aurei transplendet. In quolibet latere habet duas lineas crassas aurei coloris, unam <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> summitate oris per oculos et medium latus tendentem ad caudam, alterammagis superius per dorsi latum pergentem. In summitate capitis livescit. Pinnae omnes sunt cinereae: <hi rend="italic" TEIform="hi">Venter</hi> albus ut et eius pinnae.</p>
<pb id="s216" n="184" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p">Coctus boni est saporis. Capitur in mari inter scopulos.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Idem. Lib. 4. cap. 8.</hi></note> ACARA PITAMBA, Piscis oblongo corpore ut mullus seu barbus, in duorum pedum aut etiam maiorem longitudinem excrescit: <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> habet minutum et dentes: <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculos</hi> amplos, pupilla crystallina, circulo miniato: <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> septem; unam <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> summitate dorsi tendentem ad exortum cardae fere, spinis suffultam, digitum latam aut paulo amplius: post quamlibet branchias unam tenuem et longam; subtus in ventre duas iunctas, et prope anum unum: <hi rend="italic" TEIform="hi">cauda</hi> constat pinna quinque digitos longa, quae in duo obliqua cornua desinit. <hi rend="italic" TEIform="hi">Squamis</hi> totus vestitur modo Carpionis, eleganter ex purpureo caeruleis. In utroque latere in medio ab oculis ad caudam rendit linea sesquidigitum lata; aurei coloris, per totum autem dorsum et latera usque ad hanc lineam puncta aurea maiuscula habet: sub linea in lateribus subtiles lineas aureas seu flavas, secundum longitudinem. Venter albicat. Pinnae laterales et ventris ex albo flavescunt. Dorsalis pinna et tota cauda aurei sunt coloris.</p>
<p TEIform="p"><reg orig="Optimè" TEIform="reg">Optime</reg> sapit assatus, et melius quam coctus. Pinnae eius lucent noctu. Capitur in mari.</p>
<p TEIform="p">Hicpiscis <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> crusta ceo quodam animalculo vexatur, sesquidigitum longo, digitum crasso, figurae oblongae, ut cauda Gammari et eodem modo formato et crustato: constat autem semptem iuncturis, et habet quatuordecim brevia crura, unguiculis acutis praedita, in quolibet latera seprem: anterius corpusculum paululum ampliatur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Corpus</hi> molle est sub crusta instar cochleae lenta cute obductum: nec oculi nec os apparent. Hoc animalculum ori piscis se ingerit et unguiculis suis arcte faucibus in haeret, nec unquam piscis se ab illo liberare potest. Postero die adhuc vivebat capto pisce et pridie mortuo; in totum albi est coloris.</p>
</div3>
<div3 id="JoPF.04.01.07" n="7" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT. <corr sic="VIII" resp="transcriber" TEIform="corr">VII</corr>. <hi rend="italic" TEIform="hi">De laguacaguare, Curimata, Tareira, d Alto, et Tareira de Rio.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">TAB. XXXIII. 4. 5. 6. 7. <hi rend="italic" TEIform="hi">Idem. lib. 4. c. 8.</hi></note> IAGVACAGVARE, Lusitanis <hi rend="italic" TEIform="hi">Iaqueta,</hi> id est, interula, <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> colore, qui a nigritae eiusdem coloris amiciuntur. Piscis instar Percaenostrae latus et obrotundus, ad summum octo digitos, quinque aut sex latus, <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> habet parvum, cum minurulis dentibus ordine digestis: <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculos</hi> mediocres crystallinos, circulo fusco: <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> porro septem, unam <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> medio dorso ad exortum caudae protensam, spinis suffultam, anteriore quidem parte semidigitum latam, posteriori latiorem et trianguli figuram desinentem. Duas postbranchiales, duas in inferiori ventre; unam post anum latiusculam: caudam denique duos digitos longam, parellelogrammi figura, quae in duo cornua desinit. Squamis vestitur, instar percae, maiusculis; quae <reg orig="è" TEIform="reg">e</reg> cinereo caerulescunt. A dorso autem per latera latae lineae descendunt ad ventrem nigrae, in quolibet latere quinque. Superius caput quoque nigrescit; venter <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> albescit atque erubescit. Pinnae omnes <reg orig="è" TEIform="reg">e</reg> cinereo caerulescunt et quodammodo nigricant versus extremitates. Tota denique caudanigra est. Edulis est piscis.</p>
<p TEIform="p">Haud <reg orig="malè" TEIform="reg">male</reg> convenit cum Mormyro Gesneri, nisi quod Icon in eo differat, quod in Mormyro Gesneri plureslineae nigrae velpullae <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> dorso ad ventrem per latera descendant.</p>
<p TEIform="p">CURIMATA. Piscis Carpioni, figura, colore, carne valde similis: sesquipedem longus, quatuor et semis digitos latus: <hi rend="italic" TEIform="hi">capite</hi> Carpionis; <hi rend="italic" TEIform="hi">ore</hi> rotundo et edentulo: <hi rend="italic" TEIform="hi">corpore</hi> oblongiori, et squamis maiusculis. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> habet septem praeter caudam; nimirum duas postbranchiales, duas in medio ventre inferiori, unam post anum, et unam plane parvulam parallelogrammam huic oppositam in dorso; unam denique in medio dorso, magis longam quam latam. Totus piscis coloris est argentei ut Carpio, et eiusdem saporis. Non capitur nisi in dulcibusaquis.</p>
<pb id="s217" n="XXXIII" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure n="1" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Vubarana.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="2" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Capcuna.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="3" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Acarapitamba.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="4" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Iaguacaguare.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="5" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Curimata.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="6" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Tareira. de Rio Seu fluviatilis.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="7" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Tarcira.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="8" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Piratiapia.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="9" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Ceixupira.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="10" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Guamaiacu Guara</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="11" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Guaracapema.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="12" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Miivipira</hi> et <hi rend="italic" TEIform="hi">Pirabebe.</hi></head></figure></p>
<pb id="s218" n="185" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Idem H. B. lib. 4. c. 9.</hi></note> TAREIRA d'ALTO, id est marinus, piscis tereti corpore, decem digitos longus (reperiuntur et maiores) quinque crassus, ubi crassissimus, nam versus posteriora sensum minuitur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> habet colubrinum, supra oculos in duo tubera elatum: oculos pupilla nigra, circulo flavescente; os acuminatum satis amplum, interius flavum denticulis acutissimis munitum, quales et lingua habet. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> obtinet octo, nimirum in quolibet latere post branchias unam, uno plus digito longam, trientem latam, <reg orig="directè" TEIform="reg">directe</reg> <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> latere protensam: post has interstitio pene sesquidigiti in infimo ventre duas iunctas figura trapezii, duos digitos longas et totidem fere latas in extremitate: versus caudam in infimo ventre unam duos digitos longam in corpore extensam, sed plane angustam, supra hanc in dorso parvula est instar cuspidis cultelli: in medio dorso una pene quadrata, duos digitos lata, plus uno longa: Octava est cauda vix sesquidigitum longa et furcata. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnae</hi> a. instar foliorum papaveris sunt tenues, et mollib. spinis sustentantur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Squamulis</hi> vestitur peltatis, ita <reg orig="affabrè" TEIform="reg">affabre</reg> compositis ut ad tactum glaber videatur. Venter totus albicat: latera et dorsum secundum longitudinem lineas habent alternatim flavas et virides. <hi rend="italic" TEIform="hi">Orae</hi> squamularum circum circa brunnae sunt, et videntur quasi rhombi ordine positi essent brunnis lineis circumscripti, et acsi per unum ordinem tenderet linea, flava, per latera viridis. Pinna in dorso secundum longitudinem strias habet brunnas reliquae flavas. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> itidem striata brunno. Caput superius maximam partem brunnum. Piscis assandus, nam coctus non ita bonus est. Sapore autem multo antecellit Tareira do Rio, qui multas habet spinas.</p>
<p TEIform="p">TAREIRA do Rio, i. e. fluviatilis, oblongo corpore, dorso recto, ventre paululum protuberante: inferior illius mandibula longior superiori: dentes habet acutissimos et inter eosduos longiores in medio in ferioris mandibulae et quatuor tales in superiore: mordet vehementer: <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculi</hi> satis magni, prominuli, pulchri, pupilla atra, cetera nigri. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> Lucii capiti parum simile. Longus est piscis quindecim aut sedecim digitos. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> habetsex: nimirum duas oblongas post quamlibet branchiam unam, duas iunctas oblongas in infimo ventre, unam post anum parallelogrammi figura; unam in medio dorso magnam, rectam, parallelogrammam, plus tribus digitis longam, duobus latam. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> parallelogramma pinna constat, duos et semis digitis longa, sesquidigitum lata, in extremitate circinata. Totus tegitur squamis satis magnis, fuscis in dorso et lateribus; verum in lateribus fuscum argenteo est variegatum, ut ita per fuscum argenteum videatur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> tegitur dura testa fusca. Venter totus albicat. Pinnae omnes fuscae, sed nigro undulatae transversum ut Nisi cauda: itidem et cauda. Capitur in fluviis. Edulis est, sed multas habet spinas.</p>
</div3>
<div3 id="JoPF.04.01.08" n="8" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT VIII. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Piratiapia, Ceixupira, et Piquitinga.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">TAB. XXXIII. 8. 10. <hi rend="italic" TEIform="hi">Idem. Hist. l. 4. c. 9.</hi></note> PIRATIAPIA piscis est oblongo corpore et satis crasso, interdum tantam magnitudinem acquirit ut quinquaginta libras aequet: <hi rend="italic" TEIform="hi">Oris</hi> pars inferior longior superiori. <hi rend="italic" TEIform="hi">Denticulos</hi> habet acutos, inordinate positos et tota oris cavitas cum lingua est rubra. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculi</hi> prominentes, pupilla crystallina ovali et circulo rubro. Ante utrumque oculum habet foramen. <hi rend="italic" TEIform="hi">Branchiae</hi> definunt in triangular. figuram, et sunt amplae. A summitate dorsi ad caudam usquo extenditur pinna, quae ad medietatem anteriorem spinis surrigitur, reliqua medietas est mollis. In inferiori corpore prope anum etiam pinnam mollem habet obrotundam: in quolibet latere post branchias unam, et duas in infimo ventre iunctas, oblongas. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> fere quadrata est, at in extremitato paulo latior quam in exortu. <hi rend="italic" TEIform="hi">Squamis</hi> vestitur parvis. <hi rend="italic" TEIform="hi">Dorsum</hi> et infimus venter cinnabrii sunt coloris, latera ex gryseo fuscescunt.</p>
<p TEIform="p">In totum praeterea est maculatus, et in dorso quidem maculas habet
<pb id="s219" n="186" TEIform="pb"/>
maiores nummo misnico, ex gryseo fuscas, in lateribus vero et infimo ventre minores eiusdem coloris. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnae</hi> omnes cinnabrii coloris, in extremis oris lineam albissimam habentes, adque eam fimbriam latam nigetrimam. Postbranchiales pinnae totaliter cinnabriae sunt sine fimbria nigra aut alba. Dorsalis pinnae medietas anterior tota rubra, reliqua fimbriata albo et nigro ut reliquae. Optimi saporis carnem habet si coquatur.</p>
<p TEIform="p">CEIXUPIRA, acquirit interdum longitudinem novem ac decem pedum, atque crassitiem corporis humani corpore oblongo et capite atque figura corporis Tuberoni haud absimilis. Quem describo tantum duos pedes erat longus cum semisse. Erat illi <hi rend="italic" TEIform="hi">caput</hi> compressum et latum, septem digitos longum et fere quinque latum: <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> haud inamplum pro mole corporis, parabolicae figurae, edentulum, prominentiis tamen acutissimis confertim repletum: lingua lata: oculi albi haud magni, <reg orig="paulò" TEIform="reg">paulo</reg> maiores duplo stufero Hollandico, pupilla crystallina. <hi rend="italic" TEIform="hi">Branchias</hi> habet satis amplas: <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> septem, nimirum post quamlibet branchiam unam, <reg orig="directè" TEIform="reg">directe</reg> <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> latere protensam triam gularem, semipedem longam, duos et semis digitos latam, ubi latissima. Interstitio <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> sex et semis digitorum ab occipitio in medio dorso incipit pinna quatuordecim digitos longa, in initio triangularis, et quatuor digitos alta, hinc sensim minuitur et ad caudam ferme pertingit, ibique triangulo definit. Huic opposita est eiusdem figurae una in infimo ventre, undecim digitos longa, desinens cum superiore, sed non cum illa in cipiens. Infra duas postbranchiales in infimo ventreduas habet iunctas, quamlibet tres et semis digitos longam et sesquidigitum latam. Septima pinna est cauda, incipiens duorum digitorum interstitio <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> fine dorsalis et ventris, bicornis, superius cornu fere octo digitos longum, inferius <reg orig="paulò" TEIform="reg">paulo</reg> brevius, nimirum septem digitorum. Pinnae omnes anterius spinas habent, sed molles. In interstitio inter occiput et dorsalem pinnam, octo osseos triangulares aculeos prominentes obtinet, quos recondere in carne et erigere potest, ac pro armis usurpare. Ante quemlibet oculum, intervallo unius digiti foraminulum habet deuplex. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> osseum et glabrum. Totum corpus exiguis squamulis vectitur, ita ut totus piscis glaber videatur. Colore totus est niger, excepto tamen ventre, qui albissimus in star cretae; in lateribus (inter album et nigrum) paululum canescit nigredo, cetera, ut dictum, nigerrima. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnae</hi> omnes nigrae, exceptis duobus infra post branchiales in infimo ventre quae albae sunt, oris nigricantibus. In utroque latere piscis linea quaedam profundior reliquis squamulis tendit ad caudam usque eiusdem cum corpore coloris.</p>
<p TEIform="p">Piscis gravis ac pinguis est, ac pro optimo habetur inter omnes in Brasilia, praesertim quando adhuc mediocrisest magnitudinis. Capit. in Mari.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Idem. l. 4. c. 10.</hi></note> PIQUI???INGA est duos, aut <reg orig="paulò" TEIform="reg">paulo</reg> plus digitos longus, figurae pene ut Parabucu <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> quo non multum differt ut dicam. <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> habet parvulum, sed que amp'e aperirc et r ??? und are potest: <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculos</hi> satis magnos, nigros, circulo argenteo: branchias amplas: pinnas sex et septimam pro cauda: nimirum duas postbranchiales, triangulares, inferius positas: duas iunctas in medio infimo ventre: unam tri ngularem in medio dorso, unam post anum: cauda constat pinna furcata. Color capitis argenteus splendens superius olivaceo imbutus. Tegitur squamulis albis, in dorso tamen olivaceus color translucet. Pinnae omnes albae. Differt <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> <hi rend="italic" TEIform="hi">Piabucu,</hi> quod ille <reg orig="paulà" TEIform="reg">paula</reg> maior evadat, et linea illius lata non splendeat, cum reliquum corpus splendeat, quod in hoc contrario se habet. <hi rend="italic" TEIform="hi">Piabucu</hi> etiam pinnam habet in dorso prope caudam, qua hic caret. Ceterum caro similis, edulis.</p>
</div3>
<div3 id="JoPF.04.01.09" n="9" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT IX. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Camuri, Gvaracapema et Miivipera.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">TAB. XXXIII <hi rend="italic" TEIform="hi">Idem lib. 4. c. 10. et 11.</hi></note> CAMURI Lusitanis <hi rend="italic" TEIform="hi">Robalo,</hi> piscis est duos pedes longus. Lupo nostro figura corporis similis atque etiam ore,
<pb id="s220" n="187" TEIform="pb"/>
crassus plus uno pede, ubi crassissimus: <hi rend="italic" TEIform="hi">caput</hi> sesquipedem pene longum: <hi rend="italic" TEIform="hi">os</hi> semilunare, in medio paulum acuminatum, sex digitos longum, sed quod magis dilatare atque rotundare potest, ita ut circumferentia eius fiat tredecim digitorum: <hi rend="italic" TEIform="hi">oculos</hi> habet dupli stuferi magnitudine, pupilla crystallina, circulo aureo: <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> octo; nimirum duas in dorso, priorem tres digitos longam et paulo plus latam, firmis spinis sustentatam, quam in rimam recondere potest: alteram huic magnitudine parem, sed spinis destitutam, nec habentem quo condatur: duas postbranchiales, paulo plus tribus digitis longas, duas in infimo ventre quatuor digitos longas, duos et semis latas, unam talem post anum; octavam pro cauda, quae est furcata, quinque digitoslonga, sex lata. <hi rend="italic" TEIform="hi">Squamas</hi> habet ut Carpio, coloris argentei, splendentes, in dorso autem et lateribus aureus admiscetur. Venter plane albicat: Pinnae sunt aurei coloris, quibus aliquid fusci admixtum est, in quo libet latere superius <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> fine branchiarum usque ad medium exortus caudae, ductam habet lineam crassam, nigram.</p>
<p TEIform="p">GVARACAPEMA mas est Doradae. Piscis compresso corpore et latus, licet non ita craflus. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> desinit in figuram quadratam, est que in fronte ita in aciem eductum, ut facilius fluctus maris natando secare posset. In sex aut septem pedum longitudinem excrescit: latitudo sive altitudo, ubi maxima, nimirum versus anteriora et pone caput, sesquipedalis. <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> habet haud ita amplum, pro magnitudine corporis, mandibulas compressissimas, denticulos acutos. Paulo supra os et quidem versus eius interiora oculi positi inferiori loco, ne nimirum in aquis imperiose ageret, qui alius linceus. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculi</hi> autem sunt magni, rotundi, pupilla crystallina, ceterum argentei coloris. Branchias habet amplas: <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> septem, nimirum unam insignem <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> summitate capitis per totum dorsum extensam usque ad caudae exortum, latam in medio septem aut octo digitos, quae sensim minuitur, constans membrana ad tactum coriacea, et spinis mollibus interius sustentata: hanc hatans in aequore erectam tenet. A medietate infimi ventris ad caudae initium itidem pinna producitur, sed vix unum digitum lata, in exitu triangulata: post utramque branchiam pinnam habet oblongam octo vel novem digitos: sub his in infimo ventre duas propinquas paulo longiores. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> circiter sesquipedem longa in duo cornua ampla distenditur. Squamulis minimis vestitur totus, quaeque ad tactum vix sentiuntur; ita utglaber videatur. Color in capite, dorso, lateribus ex viridi et argenteo mixtus, uti et in pinnis, in unetre vero albicat. Per totum autem corpus (nimirum latera, dorsum, caput) maculis variegatus caeruleis, variae magnitudinis, milii, grani hordeacei, erui. Carnem habet siccam, boni saporis.</p>
<p TEIform="p">Velocitate natandi superat porcos marinos, et eodem modo saliendo progreditur. Vescitur pisce longo vulgo <hi rend="italic" TEIform="hi">Petumbo</hi> appellato.</p>
<p TEIform="p">MIIVIPIRA et PIRABEBE Brasiliensibus, <hi rend="italic" TEIform="hi">Peixe volador</hi> Lusitanis. Piscis est volans, vel hirundo piscis: variae est magnitudinis: maior erat <hi rend="italic" TEIform="hi">Halece,</hi> quem hic describo, et formae rarioris. Figuram corporis habet (inftar Zandat Pomeranorum) teretem et posteriora versus acutiorem. Totius longitudo ab ore ad finem caudae tredecim digitorum; crassities, ubi maxima, nimirum circa exortum alarum, septem fere digitorum, ad exortum a. caudae duorum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> crassum habet, superius compressum et latum, nimirum superius fere duos digitos et quasi in tubera supra oculos elatum, os non ita magnum, edentulum, at ossa eius paulum serrata instar limae. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculi</hi> magni, rotundi, stufero Hollandico aequales, pupilla nigra, circulo flavo, et exterius altero fusco. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> habet sex cum cauda; duas in dorso, unam parvulam in medio, paulum tamen versus anteriora, alteram post hanc duos digitos longam, sesquidigitum latam, tenuem, at ocoto spinis suffultam; duas robustas in infimo ventre, subter illa, duos et semis digitos longas, firma spina
<pb id="s221" n="188" TEIform="pb"/>
constantes sed angustas, et unam parvam in inferiore corpore ex opposito maioris in dorso; septima est cauda, duos digitos longa, totidemque lata et furcata. Praeterea habet daus alas magnas, in quolibet latereunam, habentes exortum suum sesquidigitum fere post oculos, postbranchias paulum; estque alarum longitudo septem digitorum, latitudo in exortu plusuno, in extremitate sex digitorum: constant alae tenui membrana instar chartae purae (<foreign lang="GE" TEIform="foreign">Postpapier</foreign>) ex albo seu cinereo subfuscicoloris: habenta. aliquot plicas et sustentantur spinis tenuibusper longitudinem extensis. Ad utramque alam in initio eiusdem parva quasiala exit, duos et semis digitos longa, sed <reg orig="planè" TEIform="reg">plane</reg> angusta et sua spina munita. Totum caputcum initio dorsi (abore nimirum ad quinque digitos numerando) verstitur testa ossea, dura, que versus suum finem dupliciter divisa in duos aculeos desinit quasi spinas. <hi rend="italic" TEIform="hi">Branchiae</hi> a. ad duos digitos extenduntur in aculeos usque sub alis. Totum a. corpus vestitur squamulis elegantibus, ordine dispositis, quae in ventre triangulares, in lateribus et dorso verius ellypticae figurae. In ventrea. ita dispositae sunt ur piscis ad tactum glaber videatur: at in lateribus et dorso quaelibet in sui medio habet tuberculum, ita ut ordine naturae dispositae in recta linea, repraesentent lineas rectas, elatas, tuberculatas. In toto ventre albicat, in lateribus et dorso subfuscus, et splendens ut Harengus. Spinae quae alas sustinent, et per eas extenduntur etiam albicant. Alae ipsae ex cinereo fuscsceentis sunt coloris, maculis, nigricantibus variegatae. Volat hic piscis super aquas instar Hirundinis per spatium quantum sclopeto pertingi potest: nimirum usque dum siccescantalae, tuncn. iterum aquae se immittit alas humectandigratia et denuo volat. Natura a. huic psci alas dedit, ut se salvare poslet, dum hostis eius Dorada magna catervaipsum persequitur. Saepissime mille eorum simul volantes vidi in Oceano Tropicis interiecto: interdum etiam volando in cidunt in naves, ut nobis etiam factum memini. Caro boni est saporis cocta. Actum et de Hirundinibus superius, sed quia huius Icon ab illis diversa, addere et Hanc placuit.</p>
</div3>
<div3 id="JoPF.04.01.10" n="10" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT X. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Guaibi Coara, Guaperua et Piraya.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">Tab. XXXIV. <hi rend="italic" TEIform="hi">Marcgr. H. Brasil. l. 4. c. 12.</hi></note> GVAIBI COARA Brasiliensibus, <hi rend="italic" TEIform="hi">Buraco de Velha</hi> Lusitanis; Piscis est corpore latiusculo; dorso elevato et <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> capite arcuato, duodecim aut quatuordecim digitos longus, quatuor latus, ubilatissimus. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> et <hi rend="italic" TEIform="hi">os</hi> acunminatum, satis amplum, habens in utraque maxilla seriem minimorum denriculorum, linguam conspicuam; quae una cum cavitate inferiorioris, sanguinei est coloria: <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculos</hi> stuferi magnitudine crystallinos, circulo coloris ex aureo et fusco mixti. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> obtinet septem, nimirum post branchias in quolibet latere unam, quasi triangularem, mollem: in infimo ventre duas iunctas: unam post anum duplicispina munitam: per dorsum a. una extenditur, cuius medietatem anteriorem undecim spinae erigunt, quam recondere potest in cute, posterior medietas mollis et sine spinis. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> constat pinna bicorni, et parallelogrammi firua <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> corpore extenditur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Squamas</hi> habet mediocres, instar Percae, argenteas, quae per orassunt melinicoloris, et aspectu referunt meros cubos: in occipitio et dorso summo squamae ex argenteo caerulescunt, et per orasitidem sunt melini coloris. Totum a. caput superius et ad latera est aurei ccloris, striis caeruleis secundum longitudinem variegatum. Pinnae omnes melini sunt coloris, exceptis duabus in infimo ventre, quae magis albescunt. platus a. utrumque versus dorsum secundum longitudinem rendit linea melini coloris ad caudam usque. Piscisbonisaporis coctus: capitur in mari inter scopulos.</p>
<p TEIform="p">GVAPERVA Brasiliensibus, <hi rend="italic" TEIform="hi">Peixe Porco</hi> Lusitanis, Graecis <foreign lang="GR" TEIform="foreign">ka/pros</foreign>. Ab ore ad initium caudae quindecim digitos longus, in medio ubi latissimus, octo latus: corpore paulum compresso aclato: dorso arcuato, ventre adhuc magis curvo: capite porcino: dentibus canims, albis, longis; octo in
<pb id="s222" n="189" TEIform="pb"/>
qualibet mandibula, duo mediitam inferius quam superius longiores sunt reliquis: dentes inferioris mandibulae aliis quasi brevioribus sustentantur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> subrotundum, angustum: quatuor fere digitorum interstitio ab ore superius sunt oculi, sesquidigitum <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> se invicem distantes, maiores grosso misnico (et ante eos quasi vestigium foraminis) pupilla crystallina, circulo aureo maculato caeruleo. Branchiarum loco rimam habet duos digitos longam, plus uno latam. In dorso tres <reg orig="penè" TEIform="reg">pene</reg> digitos post oculos, duo habet cornua, unum pennam olorinam crassum, tres digitos longum, quod versus posteriora paulum inclinatur, alterum parvum per membranam alteri adnexum, utrumque in rimam recondere potest demissum. Trium et semis digitorum intervallo post haec pinna est, in initio <reg orig="fermè" TEIform="reg">ferme</reg> triangularis, hinc magis magisque angustatur ad caudam fere, quinque digitos longa, initio paulo plus duobus lata: et <reg orig="è" TEIform="reg">e</reg> regione in infimo ventre talem, initio duos et semis digitos latam, magis magisque arctatam versus caudam. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> quadrata figura <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> corpore extenditur, et pinnam habet quatuor digitos latam, duos longam, quae in duo cornua dilatatur, ut totius longitudo sit quatuor digitorum. In medio inferioris corporis parvam habet pinnnam et ante eam cornu sesquidigitum longum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnae</hi> omnes sustentantur spinis et sunt caerulei coloris; venter albicat. Squamis vestitur elegantibus, in superficie sua punctulis thalassinis cum caeruleo indico umbratis, in dorso magis caeruleis. Ab oris summitate in utrumque latus ad pinnas postbranchiales, semilunari figura, duae lineae crassae caeruleae, unius digiti intervallo, ducuntur. Comeditur assatus, coctus non valet.</p>
<p TEIform="p">Dedimus huius et in superioribus descriptionem, sed quae cum isto non convenit.</p>
<p TEIform="p">PIRAYA et PIRANHA Brasiliensibus: Piscis pedalis longitudinis, lato corpore circiter sex digitos, ubi latissimus: dorso incurvato, capite obtuso ut Dora da. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oris</hi> hiatus parabolicus, quod <reg orig="exactè" TEIform="reg">exacte</reg> claudere potest, habet labia parva quibus dentes tegit, obtinet enim tam superius quam inferius ordinem dentium triangulatorum, alborum, acutissi morum, quatuordecim in qualibet mandibula (minores habent duodecim) quibus uno morsu partem carnis ex quacumque parte hominis potest abripere quasi novacula esset abscissa: Si quisingre diatur aquam vel saltem immittat pedem vel manum, statim ab illo laedipotest, ita sitiens est sanguinis et cupiens carnis humanae, quare caute ab illo cavendum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculos</hi> habet rorundos, parvos, crystallinos pu;illa nigra, et inter illos duo foraminula seu spiracula: branchias amplas, exterius duras et osseas: sex pinnas et septimam pro cauda; duas nimirum postbranchiales paulum elatas <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> ventre infimo, duos digitos longas, unum latas: in medio infimo ventre duas iunctas parvulas, vix unum digitum longas et angustas: <reg orig="è" TEIform="reg">e</reg> regione harum in medio dorso in cipit pinna, et ad duorumet semis digitorum longitudinem extenditur versus posteriora, paulo plus uno digito lata: duorum autem digitorum interstitio <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> parvulis in infimo ventre incipit pinna firma spina anterius munita, cetera mollis et maximam partem squamulis tecta et paulo plus duobus et semis digitis longa, extenditurque ad exortum caudae, unum digitum lata: exortus caudae sesquidigitum longus, ipsa bicornis, et quodlibet cornu in exitu arcuatur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Squamulis</hi> tegitur: tota summitas capitis dorsum et latera usque eo si linea ducatur <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> postbranchiali pinna ad medium pinnae squamosae, coloris est cinerei diluti cum pauco caeruleo mixti, ac squamula quaelibet fimbriam habet ignei et caerulei coloris transplendentis, reliquum laterum seu inferior pars et venter coloris sunt flavi obscuri, ut et capitis inferior pars, ac pinnae postbranchiales et omnes infimi ventris.</p>
<pb id="s223" n="190" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Pinna</hi> dorsalis et cauda coloris est <reg orig="è" TEIform="reg">e</reg> cinereo caerulefcentis.</p>
<p TEIform="p">Edulis est, et carnem habet albissimam, paululum siccam et boni saporis. <reg orig="Saepissimè" TEIform="reg">Saepissime</reg> comedi. Haec speccies <reg orig="maximè" TEIform="reg">maxime</reg> gaudet caenoso fluvii fundo.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Pyrayae</hi> alia specus hic reperitur magnitudine et figura plane similis priori, excepto quod parvulam adhuc pinnam habeat squamata inter dorsalem et caudam, et quod colore differat: nimirum summitas capitis, totum dorsum et laterum superior pars eo usque si linea ducatur <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> pinna postbranchiali ad medium pinnae squamosae, coloris sunt aurei cum cinereo mixti, et caeruleo transplendente.</p>
<p TEIform="p">Capitis inferior pars, reliquum laterum et infimus venter insigni colore croceo fulgent, cui aureus persplendet. Eiusdem coloris croceo aurei sunt pinnae postbranchiales et infimi ventris. Dorsales duae et cauda cinerei diluti cum pauco caeruleo mixti, ut et dorsum.</p>
<p TEIform="p">Haec species magis gaudet arenoso fluvii fundo. Edulis est ut prior.</p>
<p TEIform="p">Reperitur et alia <hi rend="italic" TEIform="hi">Pyrayae</hi> species alba, figurae ut antecedentes, solum caput non ita obtusum, sed os paulum prominet figura conica: color ventris et laterum argenteus: dorsum et caput argentei coloris cum pauco caeruleo transplendente: pinnae omnes argentei ocloris cum gryseo mixti.</p>
<p TEIform="p">Dentes habet parvulos triangulares ordine dispositos, nec ita mordet ut ceteri. <reg orig="Paulò" TEIform="reg">Paulo</reg> minor quoque est reliquis speciebus, ceterum non minus edulis, quam illae.</p>
</div3>
<div3 id="JoPF.04.01.11" n="11" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT XI. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Amore Guacu et Guacari.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">TAB. XXXIV. 4. 5. <hi rend="italic" TEIform="hi">Idem l. 4. c. 13.</hi></note> AMORE GUACU Brasiliensibus; in semipedis longitudinem excrescit; corpore oblongo, capite crassiusculo, branchiis amplis, minutissimis in ore denticulis: <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculi</hi> illi parvi nigri circello aureo. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> habet septem: nimirum duas postbranchiales oblongas, quasi triangularis; duas sub his iunctas; duas in dorso, anteriorem minorem posteriore; et <reg orig="è" TEIform="reg">e</reg> regione posterioris unam in infimo ventre. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> oblong iuscula, parallelogramma, in extremitate circinata. Tegitur squamis pro sua magnitudine maiusculis. Piscis in totum ferrei coloris, in ventre tamen paululum <reg orig="è" TEIform="reg">e</reg> ferreo albicat. Est edulis.</p>
<p TEIform="p">GUACARI, piscis subrotundo seu pyramidali corpore, pedalis vel paulo maioris longitudinis; octo digitorum crassities, ubi maxima est. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> inferius planum, I ateribus ellypsin describit, superius subrorundum.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> parvum rotundum habet subter in plano capitis: loco dentium in utroque latere processus habet quasi setis equinis factos: inferius labium explicatum, lunatum, membrana constans, quae in lateribus oris in suis extremitatibus in cirrhum desinit, triennem digitilongum, qui cirrhi pro barba serviunt. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculi</hi> parvi, rotundi, nummi misnici magnitudine, cinerei fusco maculati, superne positi et inter quemlibet foramen, distans dimidium digitum ab oculo versus interiora. <hi rend="italic" TEIform="hi">Branchiae</hi> angustae inferius versus et ante quamlibet proxime corpusculum parallelogrammum, semi <reg orig="fermè" TEIform="reg">ferme</reg> digitum longum, quod extendere et recondere potest, ita ut reconditum vix videatur. Contin et illud corpusculum in extremptate denticulos acutos setaneos, quibus alios pisces pungit. Et post branchias in quolibet latere inferius ad planum, triangularem quasi pinnam, quatuor digitos longam pene, plus uno latam, oblongam, spina ossea in extremitate laterali sustentatam et aliis minoribus secundum longitudinem discurrentibus: spatio autem sesquidigiti versus posteriora <reg orig="directè" TEIform="reg">directe</reg> post has iam descriptas, iterum duas inferius pinnas habet quadratas, in quolibet latere unam, duos et semis digitos longas, duos latas, eodem</p>
<pb id="s224" n="XXXIIII" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure n="1" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Guaibi Coara.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="2" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Guapcrua.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="3" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Piraia et Piranha.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="4" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Amore Guacu</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="5" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Guacari.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="6" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Piraumbu.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="7" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Acaraaia.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="8" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Acara.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="9" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Guaruguaru.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="10" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Cugupu. Guacu.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="11" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Maturaque.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="12" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Carapo.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="13" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Piaba.</hi></head></figure></p>
<pb id="s225" n="191" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p">modo spinis hispidis osseis sustentatas. Post anum in infimo ventre angusta est pinna, parallelogramma, duos digitos longa. In medio dorso pinna est, quatuor digitos longa, duos longa, spinis hispidis ordine dispositis sustentata, ac anterius spina dura crassiore suffulta, post hanc prope ortum caudae superius parva quaedam est pinna, membranosa, quae anterius corniculata spina fulcitur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> constat pinna tres digitos longa inferius, duos superius, bicornis, spinis firmis suffu ta. Totum caput testa vestitur dura ad tactum hispida: totum corpus squamis triangularibus, versus anteriora maioribus, ordine positis.</p>
<p TEIform="p">Sunt autem squamae omnes ad tactum asperae, quasi exsculptae, quaelibet in sui medio extuberantiam habens: scilicet totum corpus loricatum est, et quaelibet pars loricae habet quatuor angulos, et in quolibet exsistit tuberculum, ita ut in quolibet latere sit quadruplex ordo tuberculorum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Color</hi> totius piscis croceus dilutus, in ventre saturatior; ac pertotum maculatur maculis rotundis, magnitudine seminis sinapi, fuscis. Maculae hae in lateribus et pinnis paulo sunt maiores, in capite minores, ac in summitate capitis maculae ruunt quasi rivuli. Posterior medietas ventris nullas habet maculas. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinae</hi> omnes ut corpus coloratae et maculatae, excepta pinnula prope caudam, quae constat membranula nigra, corniculata autem illius spina crocea est et maculata ut reliquae.</p>
<p TEIform="p">Diu vivit extra aquam, ad quinque horas. Editur defracta lorica, sed paucam habet carnem. intestina longissima, aequalis omnia crassitiei, instar crassioris fili quo vela consuunt. Habebat unus piscis quindecim digitos longus, intestina viginti octo pedes longa, quae dimensus sum.</p>
<p TEIform="p">Reperitur et hic <hi rend="italic" TEIform="hi">Guacari</hi>, magnitudine et figura plane similis priori, qui in flumine S. Francisci capitur solo colore differens et bonitate carnis: est enim totus umbrae coloris obscuri, et per totum maculis adspersus obrotundis, nigris, seminis sinapi magnitudine. Caro huius boni est saporis.</p>
</div3>
<div3 id="JoPF.04.01.12" n="12" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT XII. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Piraumbu, Acaraia et Acara.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">TAB. XXXIV. 6. 7. 8. <hi rend="italic" TEIform="hi">Marcgrav. H. Bras. l. 4. c. 14.</hi></note> PIRAUMBU Brasiliensibus; <hi rend="italic" TEIform="hi">Chayquarona</hi> Lusitan. Piscis Carpionis magnitudine et figura, decem digitos longus ab ore ad initium caudae, paulo plus quatuor digitos latus, ubi latissimus: versus caudam angustior et aequalis latitudinis, duorum nimirum digitorum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> habet instar Carpionis, oculos magnos prominentes, pupilla crystallina, circulo aureo cum albo mixto. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> obtinet octo, nimirum unam in medio dorso, paulo plus tribus digitis longm et unam latam, quam in rimam recondere potest, et erectam novem firmis spinis sustentare: huic contigua est alia tres fere digitos longa, minus uno lata nullis innixa spinis: post utramque branchiam unam habet tres digitos longam, unam latam in exortu: in infimo ventre duas iunctas, duos digiros longas, vix unum latas, firma spina munitas; post anum unam, digitum latam, dimidium longam, itidem firma spina sustentatuam: octava est pro cauda, tres digitos longa, totidemlata et furcata. Squamas habet maiores, instar Carpionis, argentei splendentis coloris, pauxillo aureo mixti: quaelibet autem squama mediam partem usque ab insertione sua coloris est <hi rend="italic" TEIform="hi">feuliemort</hi>: sub capite et ventris priore parte magis argenteus est. Omne pinnae <reg orig="dilutè" TEIform="reg">dilute</reg> cinerei sunt coloris. In ore superius et inferius lapidem habet, denticulis minimis praeditum, vix sensibilibus.</p>
<p TEIform="p">Edulis est ac bonisaporis.</p>
<p TEIform="p">ACARAIA vulgo corrupte <hi rend="italic" TEIform="hi">Garanha</hi>: Piscis quitrium pedum longitudinem adipiscitur, figura Carpionis. <hi rend="italic" TEIform="hi">Dentes</hi> in inferiori mandibula habet a cutos, instar acicularum: in superiori duos longos paulo crassiores, quibus interiacent minutissimi
<pb id="s226" n="192" TEIform="pb"/>
vix sensibiles. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculi</hi> ipsi magni sunt, pupilla crystallina, circulo sanguineo prnnum, hinc argenteo. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnam</hi> longam habet per dorsi longitudinem expansam, cuius mediam partem versus anteriora spinis surrigere, et in rimam recondere potest: reliquas quinque pinnas communes habet cum aliis piscibus: septimam pro cauda, quae lata et <reg orig="penè" TEIform="reg">pene</reg> bicornis est. <hi rend="italic" TEIform="hi">Squamts</hi> vestitur argenteis, mediocris magnitudinis, quae sanguineo colore umbrataesunt, ita ut maximam partem sanguineus videatur, argenteo colore transplendente; in ventre totus est albus, ut et sub faucibus. Pinnae omnes sanguinei coloris, exceptis iis quae sunt in infimo ventte, quae albae sunt, in extremitatibus tamen sanguineae.</p>
<p TEIform="p">Edulis est piscis. Sale etiam conditur et servatur.</p>
<p TEIform="p">ACARA piscis palmum longus, dorso curvo, et alto corpore ut Perca. <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> habet angustum, et dentium loco limam. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculos</hi> habet magnos, nigros, circulo aureo. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> obtinet sex, nimirum sub qualibet branchia unam longam, triangulum acutum referentem: <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> summitate autem dorsi pinna extenditur, firmis spinis sustentata et in triangulum acutum prope caudae exortum desinens. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> oblonga est, parallelogramma, in extremitate recta. Vestitur squamis satis magnis, argentei coloris, sed in capite, dorso, et lateribus ita umbra mixtis, ut fuscus videatur. Venter albicat. Pinnae omnes et caudafuscisunt coloris ex umbra. In medio quolibet latere magnam habet maculam nigram, ut et prope exortum caudae.</p>
<p TEIform="p">Edulis est piscis, et capitur in dulcibus aquis.</p>
</div3>
<div3 id="JoPF.04.01.13" n="13" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT XIII. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Guaru-Guaru, Cucupu-Guacu, et Maturaque.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">TAB. XXXIV. 9. 10. 11.</note> GUARU-GUARU pisciculus est minutus, numquam maior sesqui <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Idem l. 4. c. 14.</hi></note> digito, exili corpore, oblongo, instar minimi <foreign lang="GE" TEIform="foreign">Eldritz.</foreign> Capitulum habet compressum: ocellos nigerrimos, circulo aureo: pinnulas quinque, nimirum duas postbranchiales, et duas subtus <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> in infimo ventre, et unam in posteriore medietate dorsi. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> constat pinna parallelogramma, in extremitate circinata. Vestitur squamulis, et totum caput superius, et dorsi anterior medietas sunt funsci coloris, posterior et latera aurei, squamulis umbratis umbra: caput inferius et venter albi splendentis ut mater perlarum, pinnulae flavae. Prope caudam utrimque maculam habet nigram.</p>
<p TEIform="p">Edulis est et capitur in lacubus et stagnis.</p>
<p TEIform="p">CUCUPU-GUACU Brasiliensibus, Lusitanis <hi rend="italic" TEIform="hi">Meros,</hi> Belgis Iacob <foreign lang="GE" TEIform="foreign">Evertzen</foreign>: ingens fit piscis: habui, inquit Marcgravius, quorum corpus cum capite quinque pedes erat longum et cum cauda sex. Corporis ambitus quatuor pedum, octo digitorum, altitudo unius et semis. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> et <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> magnum habet, quod apertum in rotundum dilatat, edentulum: oculos mediocres, pupilla crystallina nigricante, circulo flavo: <hi rend="italic" TEIform="hi">Branchias</hi> in ambitu rotundas, medio autem in triangulum desinentes: Pinnas quinque; nimirum unam <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> summitate dorsi incipientem et non ita longe <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> cauda desinentem, ad anteriorem partem seu medietatem plane angustam et acutis spinis munitam; posterior autem medietas lata est, et semilunata in ambitu, spinisque haud firmis erigitur: prope anum unam eiusdem figurae, cum medietate posteriore dorsalis, sed dimidio minorem: Post branchias prope infimum ventrem duas longas et latas, tenuioribus spinis intertextas. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> magnam pinnam habet quadratam, in extremitate latiorem, quam in exortu. <hi rend="italic" TEIform="hi">Squamas</hi> habet parvas. Totum caput, dorsum aclatera cinerei sunt coloris cum umbra mixti, et versus dorsum paulo saturatioris. <hi rend="italic" TEIform="hi">Venter</hi> albicat. Pinnae omnes cum cauda <reg orig="dilutè" TEIform="reg">dilute</reg> brunnae. Per totum caput, dorsum, latera et pinnas
<pb id="s227" n="193" TEIform="pb"/>
postbranchiales maculae parvae nigrae, seu puncta frequentissima dispersa. Venter <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> et reliquae pinnae cum cauda his punctis carent. Bonam habet carnem. Capitur in mari.</p>
<p TEIform="p">MATURAQUE piscis est corpore oblongo, et <reg orig="fermè" TEIform="reg">ferme</reg> parallelogrammo, figura scilicet <hi rend="italic" TEIform="hi">Tamoatae</hi>, Quinque aut sex digitos longus, sesquidigitum latus ubi latissimus. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> habet latiusculum, dura testa tectum. Oris pars inferior <reg orig="paulò" TEIform="reg">paulo</reg> longior superiori: et in inferiori sex denticulos acutissimos habet, in superiori aliquot minimos: Branchias satis amplas: oculos rotundos, nigros, circello aureolo, exterius fusco: Pinnas sex, nimirum duas postbranchiales oblongas, haud latas: duas tales in medio infimi ventris, et unam post anum trapezii figura, et similem in medio dorso. Cauda constat pinna quadrata, unum <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> digitum longa, in extremitate circinata. Tegitur magnis squamis ordine positis. Totum caput <reg orig="superïus" TEIform="reg">superius</reg>, dorsum et latera nigra sunt, venter ex albo <reg orig="obscurè" TEIform="reg">obscure</reg> canescit. Pinnae omnes nigrae.</p>
<p TEIform="p">Capitur solum in lacubus et paludibus, non in fluviis. Boni saporis est.</p>
</div3>
<div3 id="JoPF.04.01.14" n="14" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT XIV. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Carapo, Piaba, Piabucu, et Nhaquunda.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">TAB. XXXIV. 12. 13. <hi rend="italic" TEIform="hi">Maregrav. l. 4. c. 15.</hi></note> CARAPO prima species, corpore oblongo figura cultri, dorsum nimirum crassum et obtusum, venter acutus ut culter: posterius autem corpus desinit in acumen: unum pedem circiter longus, duos digitos latus, ubi latissimus. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> acuminatum, sed compressum, inferius labium <reg orig="paulò" TEIform="reg">paulo</reg> longius superiori, os angustum, inferius ordinem denticulorum minutorum, superius nullos habet. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculi</hi> minimi, nigri, vix grani papaveris magnitudine. Branchiae angustae, et post quamlibet parvula pinna oblonga. Unius <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> digiti intervallo <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> capite in infimo corpore incipit pinna tenuis, angusta, et pertotum ventrem aequaliter porrigitur ad finem corporis: nam caudam nullam habet, nec ullam aliam pinnam intoto corpore. Squamas habet mediocres. Totus piscis est coloris ex susco et pauco rubro mixti, ac in dorso et capite magis nibrescit. A branchiis in quolibet latere linea tendit ad finem corporis usque, quasi cultri acie tracta, et sub hac linea maculae nigrae per corpus dispersae, seminis sinapi magnitudine.</p>
<p TEIform="p">Capitur in lacubus et est edulis.</p>
<p TEIform="p">In flumine S. Francisci capiuntur Carapo huic priori speciei similes, excepto quod longiores sint, et in extremitate acuminati instar subulae, ad trium digitorum longitudinem squamulas parvas habent.</p>
<p TEIform="p">CARAPO secunda species, priori figura, colore et lineis lateralibus similis, excepto quod dimidiae tantum sit latitudinis, nec ullas maculas habeat. Capitur in lacubus. Caro spinosa, sed boni saporis.</p>
<p TEIform="p">PIABA mag nitudine <hi rend="italic" TEIform="hi">Phoxini</hi>, pisciculus duos aut tres digitos longus (interdum quatuor aut quinque quan. do maximus) ocellos habet nigros, circello aureo. Squamulis vestitus. In medio dorso pinnula erecta triangularis: post quamsibet branchiam unam habet oblongam; duas in medio infimo ventre et post has unam, quae ad caudae exortum protenditur: cauda est furcata. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> ad latera auro et argento splendet: totum dorsum argenteo viridi et multo Indico: medium laterum secundum longitudinem argenteo et Indico mixtum: <hi rend="italic" TEIform="hi">Venter</hi> aureo et argenteo et pauco Indico. Post quamlibet branchiam maculam habet rotundam, satis magnam Indici coloris, et statim post hanc eiusdem coloris maculam lunae corniculatae figura, eiusdem coloris oblongam in quolibet latere ad caudae exortum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnae</hi> omnes et cauda aurei coloris, quae in infimo ventre rubrae. Capitur in omnibus fluviis currentibus Brasiliae, ac summa vi contra aquae cursum nititur.</p>
<p TEIform="p">Brasiliani involvunt foliis arborum,
<pb id="s228" n="194" TEIform="pb"/>
et cineribus condunt, desuper ignem imponentes; sic praeparatos comedunt. Saporis sunt haud contemnendi.</p>
<p TEIform="p">PIABUCU pisciculus sex digitos longus, sesquidi itum latus, ubi latissimus, ventre paululum extuberante, oculis elegantibus, pu;illa crystallina, circulo argenteo, cui superius parum rubri admixtum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Septem</hi> habet pinnas, octavam pro cauda furcatam: nimirum postbranchiales duas in infimo ventre, unam in medio dorso, circa anum unam longam extensam versus caudam; et <reg orig="è" TEIform="reg">e</reg> regione huius in dorso parvulam. Tegitur squamulis argenteis splendentibus. Per medium laterum secundum longitudinem tendit linea alba lata, non splendens. Dorsum autem ad hanc lineam olivacei est coloris, cui viridis hyacinthinus persplendet. Pinnae albae.</p>
<p TEIform="p">Capiuntur <reg orig="facillimè" TEIform="reg">facillime</reg> aciculis, vel corbe, aut olla immissa in aquam, cuiparum farinae de mandioca, aut mica panis intrita. Cocti comeduntur et frixi. Si quis velleviter vulnerato uno aut altero membro, vel ulcusculum tenens aquam ingrediatur, statim hic piscis vulnus petit mordendo, its sitiens est sanguinis humani.</p>
<p TEIform="p">NHAQUUNDA: Mas et femina reperitur. Mas corpore est oblongo, <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> ubique aequali, septem, octo, aut decem digitos longus, duos altus, ubi altissimus: <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> et os <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> <hi rend="italic" TEIform="hi">Lucii</hi> habet, superius labium extendere, et oris hiatum rotundare potest: Dentium locohabet limas, linguam tenuem, branchias amplas, oculos conspicuos, pupilla nigra, circulo fusco: septem pinnas, post quamlibet branchiam unam, duos <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> digitos longam; sub his in infimo ventre duas iunctas, et post anum unam <reg orig="penè" TEIform="reg">pene</reg> quadratam. Ab initio <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> dorsi una propenditur <reg orig="penè" TEIform="reg">pene</reg> ad caudae exortum, tres digitos longa, unum ferme lata, aequalis, mollibus spinis suffulta, quae in fine paulo latior, et in triangulum desinit. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> testa dura tegitur nigra. Totum corpus squamis mediocris magnitudinis vestitur, ac totum dorsum et latera obscuri grysei sunt coloris cum argenteo transplendente. Venter albus. In utroque latere unum ordinem habet macularum, rotundarum, nigrarum, pisimagnitudine, et inter has dispersa punctula multa caerulea. Pinnae omnes aureae, ut et cauda: et pinna dorsi insuper variegatur per totum punctulis caeruleis. In utroque latere per ordinem macularum nigra tendit linea, incipiens <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> fine superiore branchiarum, et ad regionem finis pinnae dorsalis desinens, et semidigiti <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> interstitio sub huius fine, alia linea incipit, ac in medio exortus caudae desinit. Lineae hae elatae sunt ac aureae.</p>
<p TEIform="p">Capitur in fluviis, ac boni est saporis.</p>
<p TEIform="p">Femina mariper omnia similis, excepto quod punctulis caeruleis in lateribus et pinna dorsali destituatur, et quod venter circa anum rubescit. Comeditur ut mas.</p>
</div3>
<div3 id="JoPF.04.01.15" n="15" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT XV. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Amore Pixuma, Amore tinga, Guara Tereba, Piracoaba et Corocoro.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">TAB. XXXV. 3. 4. 5. 6. <hi rend="italic" TEIform="hi">Marcgrav. H. Bras. l. 4. c. 17.</hi></note> AMORE PIXUMA Brasiliensibus, vulgo corrupte <hi rend="italic" TEIform="hi">Amorea</hi> piscis magnitudine <hi rend="italic" TEIform="hi">Tamoatae</hi>, capite lato, ore amplo, et edentulo, corpore oblongo, ita ut fere <hi rend="italic" TEIform="hi">Tamoatam</hi> referat. Coloris est obscure ferrei; in ventre, qui extuberat, albi. Tegitur cute molli: pinnas habet septem et octavam pro cauda in ambitu circinatam. Carne est sicca et bona, ut <hi rend="italic" TEIform="hi">Tamoata.</hi></p>
<p TEIform="p">AMORE TINGA Brasiliensibus, piscis est eiusdem plane figurae cum <hi rend="italic" TEIform="hi">Amore Guacu</hi>, sed tantum minor: habetque squamas in <hi rend="italic" TEIform="hi">totum</hi> albicantis, seu pallidi coloris, et in totum maculatur maculis fuscis, ut <hi rend="italic" TEIform="hi">Taiasica.</hi> Cauda tamen illius est fusco undata. Edulis est ut praecedentes.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Guara Tereba.</hi> Piscis magnitudine septem aut octo digitorum: capite obtuso, oculis crystallinis, circulo</p>
<pb id="s229" n="XXXV" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure n="1" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Piabucu.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="2" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Nhaquunda.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="3" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Amore pixuma.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="4" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Guara Tereba.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="5" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Piracoaba.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="6" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Corocoro.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="7" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Guatucupa.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="8" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Uribaco.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="9" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Guarerua.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="10" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Camaripuguacu.</hi></head></figure></p>
<pb id="s230" n="195" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p">aureo: os denticulos habet minimos: Branchias amplas: dorsum incurvatum, unde et <hi rend="italic" TEIform="hi">Corcovado</hi> minor potest appellari. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> obtinet septem: post quamlibet branchiam, unam longam: sub his duas iunctas in infimo ventre: in medio autem ventre duas spinulas acutas, quae membranula coniunguntur; et post has triangularem, quae deinceps angustata ad exortum caudae extenditur: in summitate dorsi triangularem mediocrem, et post illam aliam similem maiorem, quae angustata ad exordium caudae porrigitur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> in duo cornua extenditur. A branchiis linea tendit ad medium piscis, quae dein <reg orig="obliquè" TEIform="reg">oblique</reg> deorsum vergit, et directe usque ad caudam porrigitur: haec posterior lineae medietas hamulis, posterius versis armatur, et utroque latere triangularibus vestitur squamulis, quae minimae sunt, ut ad tactum glaber videatur. Coloris est in dorso et lateribus usque ad medietatem longitudinis ex hyalino caerulescentis: reliquum laterum et venter albicat, sed aureus color transplendet. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnae</hi> ventris albae, reliquae cum cauda aurei sunt coloris.</p>
<p TEIform="p">Edulis est piscis.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Piracoaba</hi> piscis pedalem longitudinem adipiscitur, corpore oblongo, ut <hi rend="italic" TEIform="hi">Zandat</hi> Pomeranorum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> habet acuminatum, amplum, edentulum; mandibulam superiorem longiorem inferiore, et superiorpars oris prominet in rotundum conum <reg orig="è" TEIform="reg">e</reg> cartilagine constantem: <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculi</hi> illi satis ampli, pupilla crystallina, circulo aureo. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> habet octo: nimirum duas in dorso triangulares erectas, interstitio sesquidigiti: post quamlibet branchiam unamlongam, angustam; duas his breviores in infimo ventre iunctas, et prope anum unam triangulatam; octava est cauda furcata. Sub qualibet pinna postbranchiali barbam habet sex pilis crassiusculis constantem, tres digitos <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> longis, estque eius exortus prope exortum pinnarum, vergens retrorsum. Totus vestitur squamis mediocris magnitudinis argentei coloris, et in dorso ac summitate capitis paulum canescit. Pinnae quoque omnes cani, seu cinerei sunt coloris: postbranchiales tamen nigredine dilutae sunt. Barba alba. Capitur arenosis locis in mari. Boni est saporis.</p>
<p TEIform="p">COROCORO piscis dorso incurvato, capite et ore obtuso: pedalis longitudinis. Denticulos habet parvos, haud acutos: branchias satis amplas, quarum anterior pars in spinam desinit acutam: sex pinnas: nimirum in quolibet latere post branchias unam tres digitos longam, subtus in infimo corpore duas triangulares fere, sed in extremitate circinatas et anterius firma et acuta spina suffultas, post anum una crassa, dura et acuta spina nixam, cui parvula spina antistat. A summitate dorsi pinna incipit, quae arcuatim ad medium dorsum tendit, firmis ac acutis spinis sustentata, hinc desinit et contigua illi est mollis, quae et arcuata fere est, et pene ad exortum caudae protenditur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> duos digitos longa, quatuor lata. <hi rend="italic" TEIform="hi">Squamis</hi> maiusculis vesttur totus argentei coloris, sed in toto dorso, et eius summitate diluta umbra mixtis et per latera transversim (non tamen ad ventrem usque) in quolibet octo striae, digitum latum crassae, ex diluta umbra descendunt: venter totus albus, ut et illius pinnae. Pinna dorsalis, postbranchiales et cauda ex argenteo et diluta umbra mixtae. Pinnam autem anteriorem dorsalem in rimam potest recondere. Capitur in mari, et est edulis.</p>
</div3>
<div3 id="JoPF.04.01.16" n="16" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT XVI. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Guatucufa, Uribaco et Guarerva.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">TAB. XXXV. 7. 8. 9. <hi rend="italic" TEIform="hi">Idem ibid.</hi></note> GUATUCUF A Brasiliensibus, <hi rend="italic" TEIform="hi">Balabolla</hi> Congensibus, <hi rend="italic" TEIform="hi">Corvina</hi> Lusitanis. Piscis corpore oblongo, dorso paulum, ventre minimum curvo: longitudinem duorum pedum non raro adipiscitur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> habet acuminatum, cuius inferior pars paulo longior superiore, quodque ample potest diducere; <hi rend="italic" TEIform="hi">dentes</hi> minimos, linguam conspicuam, branchias amplas; <hi rend="italic" TEIform="hi">oculos</hi> stuferi magnitudine, pupilla nigra, circulo
<pb id="s231" n="196" TEIform="pb"/>
argenteo. Pinnas obtinet septem; post quamlibet branchiam unam oblongam; duas sub his in infimo ventre paululum versus posticam partem, unam post anum triangularem, unam triangularem ac latam in summitate dorsi, duriusculis spinis suffultam, et huic fere contiguam alteram in posteriore parte dorsi oblongam, quae aequalis fere latitudinis, atque ad exortum <reg orig="penè" TEIform="reg">pene</reg> caudae protenditur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> constat pinna fere quadrata et lata. Parvulis rotundis squamis totus vestitur, coloris per totum argenteisplendentis, cui tamen in dorso aureus transplendet, et ad tactum videtur laevis. Pinnae et Cauda ut et venter albicant. A summitate autem branchiarum per medium latus ad caudae exortum tendit linea argentei coloris. Capitur in mari, ac optimi est saporis.</p>
<p TEIform="p">URIBACO piscis dorso incurvato, ventre protuberante, quindecim aut sedecim digitos longus, quinque, aut sex altus, ubi altissimus. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> et <hi rend="italic" TEIform="hi">os</hi> obtusum, conum referens triangularem: dentes parvuli, acuti, lingua lata: branchiae amplae in triangulum desinentes: Oculi dupli stuferi magnitudine: pupilla crystallina, cir culo argenteo, cui aliquid cinnabrii mixtum est. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> habet sex, nimirum post quamlibet branchiam, unam longam triangulum acutum referentem, sed exterius paulum circinatam: sub his in infimo ventre duas triangulares, anterius firma spina munitas; post anum unam oblongam, in exteriori ambitu circinatam, molliusculis spinis per medium suffultam, anterius autem dura et acuta spina: <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> summitate autem dorsi ad exortum fere caudae pinna latiuscula, laritudinis fere ubique aequalis, et acutis spinis sustentata. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> itidem lata in duo veluti cornua distenditur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Vestitur</hi> squamis magnis, in totum argentei coloris, sed cui parum cinnabrii translucet. Pinnae laterales, et infimi ventris albae seu argenteae, dorsalis et cauda plus cinnabrii, quam argentei habent. A summitate denique branchiarum ad caudam usque (paulum arcuatim) tendit linea rubra, et supra eam in posteiore parte corporis, in utroque latere, maculam habet nigram magnitudine grossi misnici. Capitur in mari. Edulem haber carnem et bonam.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Guarerva</hi>, piscis corpore lato, compressoque, quatuor digitos longo, tres lato, ubi latissimus, <hi rend="italic" TEIform="hi">ore</hi> patulo, denticulis minutis. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> habetsex, nimirum postbranchiales duas, <reg orig="parallelogrämi" TEIform="reg">parallelogrami</reg> figura; duas oblongas et latas in superiori dorso, et infimo ventre posteriori, quae in acumen desinunt, figura subulae. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> quadrata, seu potius parallelogramma, unum digitum longa, et duas tertias partes digiti lata. Squamulis tegitur nigri coloris splendentis instar bombycini, quarum orae (quarundam tantum, non omnium) fimbrias habent flavas instar semilunularum. Pinnae omnes nigrae. Circa oslinea crassa est ferrei coloris, et alia illi perpendiculariter superposita. Corpus tres lineae latae ambiunt, quarum duae per latas et posticas pinnas extenduntur; (caudam etiam talis linea secat, et eiusdem coloris) una pro fimbria ipsi est. Oculorum pupilla nigra, circulus aureus.</p>
</div3>
<div3 id="JoPF.04.01.17" n="17" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT XVII. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Camaripuguacu, Piratia pua, Curema, Parati, et Aramaca.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">TAB. XXXV. 10. <hi rend="italic" TEIform="hi">Marcgrav. H. Bras. l. 4. c. 18.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">CAmaripuguacu</hi> piscis dorso recto, ventre paululum extuberante; pinguis ad tactum et revera. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> habet anterius acuminatum, <hi rend="italic" TEIform="hi">os</hi> amplum, edentulum, quod in rotundum diducere potest, nimirum superiore mandibula, inferiori immota permanente, ita ut duos pugnos humanos iuxtase, vel etiam humanum caput possit admittere. <hi rend="italic" TEIform="hi">Linguam</hi> habet conicam, crassam, superior autem mandibula brevior est inferiori, ita ut clausum os superius habeat: <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculos</hi> latiores Imperiali, rotundos. crystallinos, et argenteos, branchias amplissimas. Longitudinem adipiscitur undecim aut duodecim pedum, crassitiem viri. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> obtinet septem; duas haud procul dissitas <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> branchiis, in lateribus <reg orig="proximè" TEIform="reg">proxime</reg> ventrem anteriorem, longas, triangulares; cuilibet autem harum parvula subest, quae tamen
<pb id="s232" n="197" TEIform="pb"/>
natan do vix videri potest: in medio inferioreventre itidem duas coniunctas, triangulares, latiores prioribus, sed breviores: has versus posticam partem corporis inferioris sequitur alia solitaria pinna, triangularis, lata, squamata, quae appendice continua, angusta, protenditur ad caudae <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> exortum: in dorsi altera medietate versus posteriora, pinna est elata triangularis, lata, quae appendicem habet versus posticam partem vergentem, elevatam, triplo longiorem, instar funis crassioris. Septima pinna est pro cauda, quae secta est, et in amplam extenditur furcam. Squamis vestitur magnis, obrotundis seu peltatis, maioribus Imperiali, in dorso tamen minoribus materia squamarum alba, pellucida instar matris perlarum; sunt autem <reg orig="arctè" TEIform="reg">arcte</reg> sibi impositaesquamae, ita ut quadruplices aut quintuplices iaceant, ac de qualibet ante aliam prominet pars figura lunae bisectae, quae argenteo obducta est (revera repraesentat argentum) et rivulos hinc inde discurrentes monstrat argenteos in argenteo campo; ita totus piscis argento obductus videtur, praeterquam in dorso, ubi caeruleus est, argento tamen translucente. Pinnae omnes argenteae, praeter dorsalem, quae cundem colorem habet cum dorso. Carnem habet lentam, quae diu coqui debet, multae in carne spinae, sed satis crassae, ut <reg orig="facilè" TEIform="reg">facile</reg> inter edendum extrahi possint. Magis aspectu quam esu piscis delector.</p>
<p TEIform="p">Comedi saepius eius carnem, sed lenta est, et tantum famelico conveniens. Os superius ossa habet duritie aequalia ossibus alicuius animalis.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Priratia Pua</hi> ingentem adipiscitur magnitudinem, ut <hi rend="italic" TEIform="hi">Capuripima.</hi> Inferior mandibula paulo longior superiori: dentes acuti in tota mandibula inferiori, in superiori solum in medio, qui longiores, quemadmodum et medium in inferiori: <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> ampliare <reg orig="amplissimè" TEIform="reg">amplissime</reg> potest in rotundum foramen. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculos</hi> obtinet non ita longos pro corporis mole, pupilla crystallina. Branchias famplas, duras seu armatas. Corpore a. est oblongo, dorso paulum incurvato versus caput, et ventre mediocriter amplo. Pinnas habetseptem: Unam <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> summitate dorsi (incipientem versus capitis <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> exortum) ad caudae usque initium protensam, quoad medietatem anteriorem spinis suffultam, quoad posteriorem mollem sine spinis, in medio a. sui angustiorem, anterius latiorem, posterius adhuc magis latam et quasi circinatam in extremitate. In quolibet latere post branchias, unam latam, et in extremitate circinatam, cetera quasi quadratam: sub his in infimo ventre duae propinquae sunt oblongae, haud latae, firmis spinis nixae: prope anum unam habet satis amplam, itidem circinata fimbria posterius, uti ea quae in dorso. Corpus posterius <reg orig="quadratè" TEIform="reg">quadrate</reg> extenditur, et continet septimam pinnam pro cauda, quae ampla est, et figurae <reg orig="penè" TEIform="reg">pene</reg> quadratae. Squamulis vestitur parvulis, ita ut ad tactum glaber videatur, etiam si antrorsum mulceatur. Coloris est per totum corpus ex obscuro aureo epatici, qui tamen obscurior in dorso et summo capite huic a. colori per totum retis in modum cinerei coloris liturem obtenduntur. Pinnae omnes eiusdem cum corpore coloris, laterales a. praeterea fimbrias habent aureas, reliquae epaticas. Carne satis probata est, si iunior sit, nimirum sex, septem aut octo pondo; et assatus magis quam cotus, nam pinguis est: adultior <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> ducentorum aut plurium pondo carnem habet pro baiulis; nec delicatiorem carne <hi rend="italic" TEIform="hi">Camarupim asu</hi>, nimirum lentam, tenacem, ac difficilis coctionis. Capitur in mari.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Curema</hi> species <hi rend="italic" TEIform="hi">Tainhae</hi> granddis et crassa. Piscis marinus, in duorum pedum longitudinem excrescens, corpore oblongo, <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> cylindraceo, more Trutae fluviatilis, crasso et praepingui. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> in conum obtusum desinit, superius compressum et latum, durum, squamis duris tectum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> pro mole corporis parvum, parabolicum, labio superiori conspicuo, mobili, inferius a. os triangulare, obtusum discumbit, et paulo brevius est superiori, edentulum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculi</hi> magni, totundi, anterius positi, nigri, circulo argenteo. Duo narium foramina supra os. Branchiae semilunares, haud amplae. Pinnas habet septem (octavam pro cauda, quae in duo cornua desinit) nimirum duas postbranchiales,
<pb id="s233" n="198" TEIform="pb"/>
triangulatas duas, magis versus posteriora in infimo ventre, iunctas: in summo dorso parvam, tribus suffultam duriusculis spinis: post anum unam bicornem, et illi oppositum in dorso eiusdem <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> magnitudinis. Tegitur squamis magnis clypeatis, planis: color totius piscis in summitate capitis, dorso et medietate laterum <reg orig="obscurè" TEIform="reg">obscure</reg> cinereus, cui hyalius transplendet: reliquum laterum, venter et caputinferius argentei splendentis coloris, uti et pinnae ventris, reliquae pinnae cum cauda eiusdem cum dorso coloris. Praepinguis est et coctus vel assatus sine oleo vel butyro comedi potest. Salitus et in sole siccatus asservatur magna copia. Salitus quoque et in muria servatur. Optima illius pars venter.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">TAB. XXXVI. 1. 2.</note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Parati</hi> Lusitanis <hi rend="italic" TEIform="hi">Tainha</hi>, piscis est in longitudinem pedis excrescens, figura corporis ut <hi rend="italic" TEIform="hi">Curema</hi>, cui per omnia similis est excepta magnitudine, et quod circulum aureum habeat circa oculos. Carne est sicciori, et quae inter coquendum pinguedinem flavam de se fundit. Magna copia saliti in sole exsiccantur et reconduntur. Capiuntur retibus, ut et <hi rend="italic" TEIform="hi">Curema</hi>, transiliunt a. retia eleganti spectaculo, quando illud trahitur: quando malacia est magno numero ex a quis exsiliunt.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aramaca</hi> Lusitanis <hi rend="italic" TEIform="hi">Lingoada</hi> et vulgo <hi rend="italic" TEIform="hi">Cubricuncha</hi>, soleae est species compresso corpore, et figuram habens soleae <abbr TEIform="abbr">qu</abbr> Belgae vocant <foreign lang="GE" TEIform="foreign">Tonge.</foreign> <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> denticulis acutis pnditum: caret lingua: <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculos</hi> habet duos in uno latere (ubi lapidei est color is) in altero nullum, pisimagnitudine, unum prope latus posterius oris, alterum superius et magis versus posteriora vergentem, pupilla lunata, crystallina, hyalinocoloretransplendente. Branchiae satis amplae, in quolibeta. latere post branchias est pinna una, duos digitos longa, angusta, superius in pilum tenuem desinens; ad branchiarum finem in infimo corpore sunt duae parvae pinnae iunctae. Per totum a. corpus tam superius, <abbr TEIform="abbr">qu</abbr> inferius secundum longitudinem haber pinnam usque ad caudam extensam, tenuem, vix semidigitum latam; cauda <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> quadrata constat pinna tenui. Vestit squamulis parvulis, et in toto sinistro latere, ubi oculos habet, lapidei est coloris, in latere dextro albi, vivit in mari interarenas. Edulis est et bonisaporis.</p>
</div3>
</div2>
<div2 id="JoPF.04.02" n="2" type="section" org="uniform" sample="complete" TEIform="div2" part="N">
<head>TITULUS II. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Piscibus Exoticis Laevibus.</hi></head>
<div3 id="JoPF.04.02.01" n="1" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT I. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Piscibus in totum laevibus.</hi></head>
<div4 id="JoPF.04.02.01.01" n="1" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS I. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Guamaiacu, Ape et Petimbuaba.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">TAB. XXXVI. 3. 4. <hi rend="italic" TEIform="hi">Marcgr. H. Brasil. l. 4. c. 1.</hi></note> PIsces Exotici laeves sunt in duplici differentia: Vel enim suntin totumlaeves, vel cum aliqua laevitate spinosi. Exsistis sunt quos hic describemus.</p>
<p TEIform="p">GVAMAIACV APE Piscis triangularis; duplex est, unus cornutus, alter sine cornibus. Cornutus ab ore ad initium caudae septem digitos est longus, (interdum et longior) <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> ventre ad dorsi summitatem tres digitos latus seu altus: venter vix duos digitos latitudine complet: cauda unum digitum lata, desinens in pinnam duos digitos longam et totidem latam. <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> ipsi parvulum, et pisi tantum capax: habens in superiori mandibula duodecim denticulos angustos, acutos, in inferiori quinque. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> ab ore ad cornua usque in gibbum aslurgit, convexitate sesquidigiti; dorsum autem ad eundem modum in gibbum arcuatur: et unicam tantum habet pinnam in postica parte versus caudam, et quidem exilem. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculos</hi> habet satis amplos, diametro trientis, <reg orig="supernè" TEIform="reg">superne</reg> in capite in frontepositos prope cornua, ab ore circitersesquidigiti intervallo: et ante singulos oculos foraminulum unum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> in universum obtinet quinque unam in extremo dorso, ut iam dixi, et in quolibet latere unam, <reg orig="longè" TEIform="reg">longe</reg> infra oculos versus posticam
<pb id="s234" n="199" TEIform="pb"/>
corporis partem paulum vergentes, unum digitum longus: et prope utramque rimam, unam plus semidigito longam, branchiarum loco: unam denique pinnam inferius in ventris extremitate prope exortum caudae, unum pene digitum longam, dimidium latam: quinta facit caudam. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cornua</hi> duo <reg orig="directè" TEIform="reg">directe</reg> ante se protensa in fronte gerit prope oculos, magnitudine calcario galligallinacii, duo itidem aequais magnitudinis in infimo ventre versus quartam pinnam. Caretsquamis, sed tegitur densa cute, in ventre quidem alba, reliquo a. corpore fusca, atque in ventre et lateribus usque ad altitudinem oculorum figuris trigonis, tetragonis, pentagonis, sexagonisque <reg orig="mirè" TEIform="reg">mire</reg> distincta et notata. Ubique a. (excepto infimo ventre) eadem cutis variis maculis nigricantibus est insignita. De altera specie superius egimus.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Idem H. B. lib. 4. 6. 4.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Petimbuaba</hi> piscis tres aut quatuor pedes longus: corpore instar Anguillae. <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> edentulum acuminatum, superiori mandibula breviori quam sit inferior: est que longitudo oris sesquidigiti, amplitudo, ubi maxima, vixunius. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> novem digitos longum est ab oculis ad oris extremum, crassities eius post oculos quinque digitorum, hinc paulatim minuitur, ita ut prope os sit trium tantum digitorum. In summa a. longitudo capitis <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> fine branchiarum ad oris extremum est unius pedis et unius digiti. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculos</hi> habet satis magnos, magnitudine nucisavellanae et pene figura, pupilla splendida caerulescente, quam tunica ambit argentea, in parte anteriori et posteriori macula miniata notat.a Post branchias in utroque latere, pinna <reg orig="directè" TEIform="reg">directe</reg> protenditur <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> latere sesquidigitum lata et longa rufescentis coloris: hinc sex et semis digitorum intervallo versus posticam corporis partem, duae pinnae parvaerufescunt in quolibet latere una, sed magis versus ventrem.</p>
<p TEIform="p">Posthas pedis intervallo sequitur pinna rufescens duos digitos longa, sesquidigitum lata: sub hac autem eiusdem magnitudinis et coloris una in infimo ventre: demum <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> fine harum intervallo fere quinque digitorum, sunt adhuc duae pinnae rufescentes paulo minores superioribus, una sursum, altera deorsum elata, et inter has ortum sumit cauda instar murenae tenuis, teres, sex digitos longa. Corporis a. longitudo <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> fine branchiarum ad caudae initium est duorum pedum et trium digitorum. Cure est instar Anguillae glabra, coloris in toto corpore et lateribus ab ore ad caudam, hepatici, in dorso triplici, in lateribus unica serie ma cularum caerulearum magnitudine nummi Misnici <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg>: haec maculae <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> medio corporis in lateribus ad caudam usque in lineas coeunt: inter omnes a. maculas caeruleas ordine intercedunt maculae virescentes. In inferiori corpore tam sub capite quam ventre albescit, et videtur aliqua rubedo inspersa. Corpus a. universum non <reg orig="exactè" TEIform="reg">exacte</reg> teres est, sed compreslum et latiusculum, ventris <abbr expan="enim" TEIform="abbr">n.</abbr> latitudo prope secundum par pinnarum, ubi latissimus, duorum digitorum, crassities ibidem totius corporis sex digitorum. Hinc paulatim attenuatur, donec prope exortum caudae sit sesquidigitum paulo plus aut minus crassum. Edulis est piscis. Potest Acus piscis vocari. Iconum quas supra dedimus, nulla cum hac convenit, nisi <reg orig="fortè" TEIform="reg">forte</reg> Acus minor Bellonii.</p>
</div4>
<div4 id="JoPF.04.02.01.02" n="2" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS II. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Nhambdia et Guaperua.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">TAB. XXXVI. 5. 6. <hi rend="italic" TEIform="hi">Marcgrav. lib. 4. c. 3.</hi></note> NHAMBDIA Brasiliensibus, <hi rend="italic" TEIform="hi">Bagre do Rio</hi> Lusitanis, piscis corpore oblongo, obeso, ventre molli, versus posteriora angustiori. <hi rend="italic" TEIform="hi">Capite</hi> compresso, et <hi rend="italic" TEIform="hi">ore</hi> parabolicae figurae, et denticulis minimis praedito. Est autem corpus duodecim aut quatuordecim digitos longum, duos et semis altum, ubi altissimum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculi</hi> parvuli, paululum protuberantes, rotundi, pupilla nigra, circulo ex auro et umbra mixto. Branchiae satis, amplae, et barba sex filis constans, duobus supra et quatuor infra os: Eorum quae supra os versus latus
<pb id="s235" n="200" TEIform="pb"/>
stant quodlibet crassitiem habet fili, quo literae obsignantur, quinque digitos longum, et post cuiusque exortum fovea est oblonga, in quam barbae initium incumbit, vertendo illam postica parte, ut semper facit: quatuor inferiorum quodlibet exterius duos et semis digitos longum, interius sesquidigitum; suntque inferiora fila barbae non ita crassae ut superiora. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinn as</hi> habetseptem, et octava est pro cauda: nimirum post quamlibet branchiam unam oblongam, firmissima et acuta spina munitam (quemadmodum et in exortu ipsius post branchiam os durum est, triangulare) ad medietatem corporis ante anum duas iunctas oblongas, in extremitate circinatas: versus caudam in inferiore ventre unam <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> quadratam et in extremitate circinatam: in summitate dorsi magnam quadratam multis spinis suffultam et post illam unam longam angustam, cute carnosa constantem, qua et corpus est rectum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> bisecta est, et quaelibet pars in exitu circinata. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cute</hi> tegitur non squamis.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> dura testa tectum, osque superius totum umbrae coloris: dorsum et latera cin erei cum pauxillo caeruleo mixti: Venter albus: pinna dorsalis prior prope exortum eiusdem coloris, cetera in totum nigri, spinis cinereis: posterior eiusdem coloris cum dorso et lateribus: pinnae postbranchiales totae nigrae: barba nigra, uti et pinnae ventris et cauda, licet in exortu paululum ruffae. A summitate branchiarum per quodlibet latus tendit in medio linea rubra usque ad caudae initium. Capitur in fluviis, et est optimi saporis, vulgoque comeditur.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Guaperua</hi> piscis cuius longitudo ab initio oris ad exortum caudae paulo plus duorum digitorum (reperiuntur tamen et duplo maiores) corporis medii crassities, ubi maxima, trium: laterum quodlibetunum digitum altum. Caret omnino branchiis: <hi rend="italic" TEIform="hi">os</hi> habet satis amplum et clatum, proiectum instar canis, minutissimis denticulis; loco linguae lapidem habet instar Carpionis: ocellos vix grani milii magnitudine, colore egregiiturcoidis. Inter ocellos in medio superioris labii, seu in fronte corniculum gerit sursum erectum, et paulum retrorsum versum, et anteillud corniculum etiam filum tenue, et dimidium <reg orig="fermè" TEIform="reg">ferme</reg> digitum longum versus anteriora <reg orig="directè" TEIform="reg">directe</reg> propensum paululum tamen elevatum, cui appendiculum adhaeret ut in Liliis: filum hoc <reg orig="retrò" TEIform="reg">retro</reg> recondere potest: nam post corniculum fovea est in vertice, hinc parva eminentia et iterum vallis, tunc ad unius digiti longitudinem pinna in dorso porrigitur quadrantem lata. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> pinnulam habet plus semidigitum longam: <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> cauda in terstitio aliquo versus anteriora circa ani regionem iterum pinnula est semidigitum longa et duae parvulae in inferiori corpore sub pectore. In medio a. <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> corpore, magis tamen versus anteriora, in quolibet latere brachium obtinet, desinens in pinnam duas trientes digiti longam, et <reg orig="penè" TEIform="reg">pene</reg> ita latam, pinna a. brachiorum octo constat spinis, quae per pinnae longitudinem disparguntur, et anterius prominent instarocto unguiculorum acutorum. Brachium quodlibetunica constat iunctura ac versus anteriora deflectit, ut ita naturae piscis commodius serviat. Caret in totum squamis, sed tegitur cute in ventre molli, reliquo corpore ad tactum aspera et scabra, ut in Tiburonibus. <hi rend="italic" TEIform="hi">Color</hi> cutis est <reg orig="obscurè" TEIform="reg">obscure</reg> rubricans, cui funscus a dmixtus, et per totum corpus maculas habet nigras, figura undarum. Pinnae et brachia etiam eiusdem sunt coloris cum fusco mixti. Sed pinna in dorso in quolibet latere quatuor habet maculas nigras maiores: <reg orig="caudaverò" TEIform="reg">caudavero</reg> et omnes pinnae minores eleganter variegatae sunt. Ventriculum habet duos digitos longum, cum orificio tres digitos longo, et duos circiteramplo, quod in ipsas fauces inseritur: Unde ventriculum inflare instar utriculi potest. Caro eius non comeditur. Ad orbium classem pertinet. Vescitursquillis: natans egregie explicat pinnas et inflat se, ut instar orbis, seu pilei appareat rotundus. Habui alium totum colore differentem, duos et semis digitos longum qui totus erat coracini coloris splendentis, et se inflabat. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cutis</hi> horum piscium <reg orig="facilè" TEIform="reg">facile</reg> detrahi porest, et romento implera servari.</p>
<pb id="s236" n="XXXVI" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure n="1" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Piraha Pun.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="2" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Arumaca.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="3" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Guamaiacu ape.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="4" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Petimbuaba.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="5" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Nhamdia.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="6" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Suaperua.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="7" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Curvata Piruma.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="8" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Puraque.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="9" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Piscis innominatus. Harder.</hi></head></figure></p>
<pb id="s237" n="201" TEIform="pb"/>
</div4>
<div4 id="JoPF.04.02.01.03" n="3" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS. III. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Curvata Pinima, Puraque et Pisce innominato.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">TAB. XXXVI. 7. 8. 9. <hi rend="italic" TEIform="hi">Marcgrav. Hist. Bras. lib. 4. c. 5. et 6.</hi></note> CURVATA PINIMA, <hi rend="italic" TEIform="hi">Lusitanis Bointo.</hi> Piscis est <hi rend="italic" TEIform="hi">Cordcovadi</hi> magnitudine, vel etiam maior, corpore oblongo, satis tamen lato et crasso, amplis branchiis, oculis grandibus argenteis. Caret <hi rend="italic" TEIform="hi">squamis</hi>, et regitur solummodo cute praeterquam in medio laterum: nam cuiuslibet lateris medium <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> branchiis usque ad caudam permeat lata linea aurei coloris; hinc <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> branchiis incipiens alia parallelos superius ducitur ad duas partes totius longitudinis; hinchaec parallela secat oblique auream, et pergit parallelos usque ad caudam: linea haec parallela aureae anterius, et usque dum auream secat, duplici squamularum serie minimarum insignitur, et tota est glabra, postica parte, ubi secat auream, et infra itidem duplici serie squamarum notara, sed maiorum, et linea ipsa non est glabra, ut anterius, sed aculeata quasi denticulus piscium. Color piscis in dorso et lateribus subvirescens, in ventre albus et splendens.<hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> habet septem, nimirum post quamlibet branchiam unam oblongam: duas sub his versus posteriora iunctas in infirmo corpore: unam in medio ventre, et huic oppositam unam in summo dorso, et adhuc in dorso unam magis versus anteriora. Ab ultima dorsali et ventris pinna continua, haud lata, acuta utrobique abit ad exordium caudae: quae furcara est. Capitur frequentius in mari, et boni est saporis.</p>
<p TEIform="p">PRVAQUE, Lusitanis <hi rend="italic" TEIform="hi">Piexe viola</hi>, ob figuram quam cum Cithara communem habent qua ludunt Lusitani. Piscis est latus, non craslus, cartilagineus. Longitudo eius ab initio capitis ad finem caudae unius pedis, et novem digitorum. Ab initio seu acumine capitis ad octo digitorum intervallum versus posteriora, cordis lati figuram habet, uti pingi solet, latitudo eius, ubi maxima septem digitorum, excurritque ibi in latere in pinnas instar Raiiae, estque <reg orig="penè" TEIform="reg">pene</reg> transparens cum luci obvertitur. Caret branchiis. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> in coni figuram desinit. Ab acumine capitis tres digitos et semis <reg orig="retrò" TEIform="reg">retro</reg> numerando, occurrunt oculi unum digitum ab invicem distantes, rotundi, prominentes, mediocris avellanae magnitudine, pupilla nigra, circulo aureo. Ad utrumque oculum versus posteriora habet fistulam, minimi digiti apicem capientem, per quam aquam evomere potest. Sub oculis, in inferiori tamen corporis parte, os habet, distans tantum ab initio capitis quantum oculi, sesquidigitum amplum, edentulum, et duo spiracula sesquidigitum post os versus posteriora: In quolibet latere quinque incisuras habet, ut Raiiae et Tiburones.</p>
<p TEIform="p">Post anteriorem illam cordiformem corporispartem reliquum corpus teres, aliquantulum tamen compressum, et ibi latum tres digitos, et in quolibet latere habet pinnam mollem, tres fdigitos longam, et sesquidigitum latam: hinc angustius fit corpus usque ad caudae pinnam, ubi digitum est crassum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caudae</hi> pinna <reg orig="fermè" TEIform="reg">ferme</reg> duos digitos longa, paulo plus uno lata, superius longior, <abbr TEIform="abbr">qu</abbr> inferius, ut in Tiburonibus. Inter duas a. illas pinnas secundas laterales versus caudam in dorso, distantia duorum digitorum ab invicem adhuc duas pinnas erectas habet, ad tactum instar membranae cr4assioris, triangulares, duos digitos flongas, sesquidigitum latas. Tegitur cute molli, nullis squamis, ac in toto inferiori corpore in medietate anteriori est albus, in posteriori incarnati coloris cum albo mixti. In dorso, aut superiori corpore glutinis est colore, fuscis maculis variegato, inspersaque egregia varietate puncta ex albo caerulescentia. Pinnae quoque glutinis habent colorem, ac in lateribus aliquid rufescentis mixtum. Acumen capitis cartilaginis colorem obtinet, qua etiam constat. Per totius dorsi longitudinem ad tactum spina dorsi, quasi tuberculis minimis eminet. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> illius recens lucet noctu. Caro eius non comeditur. Sed si
<pb id="s238" n="202" TEIform="pb"/>
comedatur, asserunt piscatores, pertreshoras semifatuos reddi homines, dein sponte ad seredire. Unius attactus, crepitum articulorum manus, et brachii causat, qui tamen starim desinit: et si in medio tangatur, artuum tremorem efficit.</p>
<p TEIform="p">Capitur mensibus pluviosis, quando tempestuosum est in Bibribi fluvio, <reg orig="longè" TEIform="reg">longe</reg> ex terra adveniens, cum Raiis et Pastinacis.</p>
<p TEIform="p">PISCIS INNOMINATUS in septem digitorum longitudinem excrescit; figura similis illi, quem vulgo <foreign lang="GE" TEIform="foreign">Harder</foreign> appellamus; pinnis tamen aliter firmatis: duae enim quae in infimo ventre anteriore sub branchiis sunt, magnae et latae, duae post branchias in lateribus parvae, in dorso duae mediocres, et in inferiori ventre posteriori parva. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> constat pinna furcata. <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> parvum, oculimagni. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cutem</hi> habet glabram, sine squamis: in dorso nigricantem, ac in utroque latere quatuor nigricantes maculae magnae <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> dorso protenduntur, in ambitu suo violacei coloris: Inter maculas autem versus dorsum prominet thalassinus color: reliquum corpus argenteum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnae</hi> nigricantes cum violaceo mixtae, et duae illae magnae sub ventre quinque argenteis maculis singulae insignitae. Insignis coloris piscis, quando natans videtur. Victitat venenis illis Besaenen.</p>
</div4>
<div4 id="JoPF.04.02.01.04" n="4" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS IV. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Mucu, Abacatuaia, et Acaramucu.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">TAB. XXXVII. 1. 2. 3. <hi rend="italic" TEIform="hi">Maregrav. H. Bras. l. 4 c. 11.</hi></note> MUCV Brasiliensibus, piscis tereti corpore, ut <hi rend="italic" TEIform="hi">Enneopthalmus</hi>, vulgo <hi rend="italic" TEIform="hi">Lampreta</hi>, Germanis <foreign lang="GE" TEIform="foreign">Neunauge,</foreign> nec crassiori: circiter duos pedes fit longus, magis aut minus: Capitulum habet acuminatum, conicum; ocellos parvos nigros: os item parvulum: guttur inflare aliquo modo potest. Caret pinnis: per latera lineas obliquas nigras habet, angulos obliquos per medium laterum invicem facientes.</p>
<p TEIform="p">Edulis est et capitur in lacubus et paludibus. Iconem eius Nobilissimus de <reg orig="Laët" TEIform="reg">Laet</reg> in Americae descriptione, sub nomine <hi rend="italic" TEIform="hi">Ubirre</hi> dedit verum descriptio <hi rend="italic" TEIform="hi">Mucu</hi> cum icone non satis convenit, ideo non est mirum, quod diversum <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> <hi rend="italic" TEIform="hi">Mucu</hi> esse sentiat.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Abacatuaia</hi>, Lusitanis <hi rend="italic" TEIform="hi">Peixegallo.</hi> Faber et Gallus marinus. Passeris magnitudinem habet, altus et latus instar illius, subrotundus, neque illo crassior: <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> illi est haud amplum, edentulum; <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculi</hi> nigri, circulo argenteo. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> habet quinque, unam in dorso, unam in ventre, utramque descendenrem, et continuam ad caudam usque: itidem post branchias utrimque unam: <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> constat pinna furcata. Praeterea habet duo quasi fila in longum extensa ab inferiore corpore, et unicum tale in dorso ante pinnam dorsalem. Caret squamis, sed regitur cute laevissima, splendente, ocloris argentei; totusque est illius coloris, exceptis filis illis, quae nigra sunt. Carnem habet boni saporis. In descriptione Americae sub nomine <hi rend="italic" TEIform="hi">Avvah kattoe</hi>, sive <hi rend="italic" TEIform="hi">Iavuke</hi> datur. Icon superius data, non in totum convenit, ideo repetimus.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Idem Hist. l. 4. c. 12.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Acaramucu</hi> Piscis <hi rend="italic" TEIform="hi">corpore</hi> est compresso, nec crasso, verum oblongo, decem enim digitos longus est, quatuor latus, ubi latissimus. <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> illi parvulum, angustum, rotundum, apicem minimi digiti admittens, ut piscis triangularis. Superius et inferius in anteriori parte oris utrimque dentes triangulatim acuti. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculi</hi> stuferimagnitudine, crystallini, pupilla nigra. Distant oculi ab ore, duos digitos et semis, plane in alto positi, tres quartas partes digiti <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> dorso sub utroque oculo, in quo libet latere, branchiarum loco fissuram habet oblique factam, unum digitum longam, trapezii figura. In dorsi summitate <reg orig="directè" TEIform="reg">directe</reg> supra oculos, instar fili maioris, seu crassioris cordae violae, corniculum habet oblique erectum versus posteriora, quatuor digitos longum et teres. In postica corporis parte inferius et superius utrimque pinnam habettenuem, tres digitos et semis longam, tres quadrantes digiti latam, quae desinunt circa caudam, quae parallelogrammi figura exoritur <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> corpore,</p>
<pb id="s239" n="XXXVII" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure n="1" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Mucu.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="2" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Abaratuaia.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="3" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Acaramucu.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="4" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Punaru.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="5" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Punaru.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="6" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Timutu.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="7" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Guebucv.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="8" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Niquy. Pietermn.</hi></head></figure></p>
<pb id="s240" n="203" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p">habetque pinnam sesquidigitum longam, paulo plus duobus latem. Caret squamis, sed tegitur cute glabra, parum tantum hispida, ut Xiphiae, coloris albicantis, cui cryseus est admixtus, et in dorso paulum fuscus; pinnae quoque grysei coloris. Non est edulis: in ventriculo algae seu musci marini multum inveniebam. Parieti appensus noctu <reg orig="clarissimè" TEIform="reg">clarissime</reg> lucebat in tenebris.</p>
</div4>
<div4 id="JoPF.04.02.01.05" n="5" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS V. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Punaru, Timucu, et Guebucu.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">TAB. XXXVII. 4. 5. <hi rend="italic" TEIform="hi">etc. Marcgr. H. Brasil. l. 4. c. 13.</hi></note> PUNARV pisciculus est quatuor digitos longus, corpore oblongo, capite crassiusculo, et anterius obtuso. <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> habet parvum, in maxilla inferiore duos solummodo denticulos, longos, acutos instar acicularum: oculos superius et in fronte positos, pupilla nigra, circello aureo: et supra hos duo rubra fila brevia, prominula; branchias amplas: utpote quae una ei est <reg orig="è" TEIform="reg">e</reg> duabus conflata. Pinnas postbranchiales duas oblongas, et sub his duas plane angustas. Paulo post occiput in <reg orig="cipít" TEIform="reg">cipit</reg> pinna, quaead caudam usque producitur, spinulis prominulis suffulta. In medio infimo ventre incipit similis, ferme ad caudam usque pertingens. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> a. longiuscula, et parallelogramma. Tegitur cute fusca, et pinnae sunt eiusdem coloris.</p>
<p TEIform="p">Reperitur hic et alia PUNARV species, figura corporis priori similis, sed mandibulas habens rostratas, quasi <reg orig="è" TEIform="reg">e</reg> minimis denticulis compositas. A summitate capitis pinna latiuscula extenditur usque ad exortum caudae, quae mollibus texitur spinis non prominulis. Postbranchiales habet <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> ut prior, ut et in ventre et cauda. Color ut prioris, sed variegatus est in lateribus lineis curvis <reg orig="obscurè" TEIform="reg">obscure</reg> purpureis. Utraque species inter scopulos vivit. et intrat etiam testaceorum domicilia.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Idem H. B. lib. 1. c. 14.</hi></note> TIMUCV Lusitanis <hi rend="italic" TEIform="hi">Peixe agulha,</hi> Piscis duos est pedes longus, corpore tereti instar Anguillae. <hi rend="italic" TEIform="hi">Rostrum</hi> habet osseum, tres vel quatuor digitoslongum, acuminatu, utrobique dentibus minimis refertum: inferior rostri pars <reg orig="paulò" TEIform="reg">paulo</reg> longior superiori, et id quod prominet molle, non osseum; caret lingua. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculos</hi> habet rotundos, crystallinos, cir culo argenteo: sex pinnas, nimirum duas oblongas postbranchiales, duas iunctas in infimo ventre ante anum parvas, post anum unam, quae <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> ad exortum caudae porrigitur, et similem huic oppositam in dorso. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> pinna quasi bisecta constat. Caretsquamis, sed tegitur cute. Summitas capitis et rostri ac dorsi cum medietate laterum olivacei est coloris: inferior medietas cum ventre argentei. Per utrumque autem latus secundum longitudinem linea tendit virescens, distinguens olivaceum ab argenteo. Pinnarum color respondet parti cui appositae sunt.</p>
<p TEIform="p">Edulis est. Capitur in mari, et fluviis salsis. Boni est saporis, praesertim frixus butyro: Caro eius non est spinosa.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Idem lib. 1. c. 15.</hi></note> GVEBUCV Lusitanis <hi rend="italic" TEIform="hi">Bicuda,</hi> piscis rostratus; oblongo et <reg orig="fermè" TEIform="reg">ferme</reg> tereti est corpore, ut <hi rend="italic" TEIform="hi">Dorada:</hi> capite porcino, rostrato, cauda in duo cornua diducta ut <hi rend="italic" TEIform="hi">Albacara, rostrum</hi> acutum, osteum, durum: partis superioris longitudo sedecim digitorum, inferioris decem. Crassities totius prope insertionem septem digitorum: utramque autem rostri partem movere potest. Branchias habet amplas: <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> interius orbicularis figurae, in medio sui hyperbolico foramine; lingua oblonga, alba, dentibus omnino caret. Oculos habet solidimagnitudine, pupilla crystallina, circulo argenteo. A rostri insertione caput in altum assurgit, ut in <hi rend="italic" TEIform="hi">Dorada</hi> mare: Est autem caput ab oculis ad occiput longum septem digitos, novem altum. Corporis longitudo ab occipitio ad caudae exortum quatuor pedum, et altitudo lateris post occiput unius pedis, in medio autem corporis decem digitorum, et prope caudam duroum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> in duo cornua extenditur et ampliatur, quodlibet octodecim digitos longum, ad cuius exortum in quolibet latere duae
<pb id="s241" n="204" TEIform="pb"/>
auriculae membranaceae. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> habet sex: proxime post quamlibet branchiam unam, <reg orig="directè" TEIform="reg">directe</reg> <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> latere protensam, dura membrana constantem ut in <hi rend="italic" TEIform="hi">Tiberone,</hi> figura trianguli acuti, undecim digitos longam, et in exortu, ubi latissima, duos tantum latam: <reg orig="è" TEIform="reg">e</reg> regione harum in infimo ventre duo bacilliformia corpora iuncta habet, ex osse nigro constantia, dura, plane ut os <hi rend="italic" TEIform="hi">Sepiae,</hi> quodilibet novendecim digitos longum, utrumque iunctum, in rima longa, profunda recondere potest, quae <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> natura secundaum longitudinem ventris facta est ad caudam usque. Interstitio duorum pedum <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> fine huius fissurae seu ano, in infimo corpore pinnam habet triangulatam sex digitos longam, latere anteriori firma spina munitam; etiam hanc in rimam quandam recondere et rursus surrigere potest: Octo digitorum interstitio ab hac pinna, parvam habet versus caudam, in acutum triangulum versus posticam partem desinentem, et <reg orig="è" TEIform="reg">e</reg> regione huius similem et aequalem in superiore corpore, has duorum digitorum intervallo sequitur cauda, quam supra descripsi. Maxima a. omnium est pinna dorsalis, incipiens <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> summitate occipitis, quae protenditurper dorsum in trium pedum longitudinem, constans membrana pergameinaemula, costis intertexta, hanc quoque totam demittere potest ac in profunda rima condere: lata est sesquipedem, ubi latissima, et versus posteriora paulum angustatur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cute</hi> crassa, subaspera vestitur, tota subfusca: spinulis oblongis, trientem digitis longis, ut ita solida sit et aspera, cum squamis careat. Venter et caput inferius albicant, latera cinerei et argentei coloris: dorsum ex cinereo argenteo <reg orig="obscurè" TEIform="reg">obscure</reg> fuscum, ut et caput superius et rostrum; reliqua rostrum cinerescit flavo. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinna</hi> omnes cum cauda ex cinereo argenteo fuscescunt, ut et dorsalis, quae praeterea maculis orbicularibus, nummi misnici magnitudine est variegata, illa post anum paulum undulata maculis fuscis: Carnem copiosam habet, non spinosam, pinguem, non glutinosam ideo ad comedendum aptiorem, quam caro Marsorum. In ventriculo interiore multos integros pisces pedalesinveniebat auctor.</p>
</div4>
<div4 id="JoPF.04.02.01.06" n="6" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS VI. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Bagre aliquot Speciebus.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">TAB. XXXVIII. 1. 2. 3. 4. 5. <hi rend="italic" TEIform="hi">Marcgrav. H. Bras. l. 4. c. 16.</hi></note> BAGRE piscis sexponit auctor Species. <hi rend="italic" TEIform="hi">Prima</hi> est oblongo corpore, intio dorsi paulum elevato, capite acuminato seu conico, quod dura testa est tectum ad ihitium elevationis dorsi, pedalis klongitudinis: Barbam habet sex cirrhis constantem, quorum quatuor inferiores sesquidigitum longi, duo superiores longitudinem rotius piscis aequant. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> obtinet septem, octavam pro cauda: nimirum duas postbranchiales loco inferiori positas, et ante quamlibet fortem aculcum, dentatum osseum, unam in summitate dorsi elevatam, et ante illam item aculeum fortem, aequalis cum pinna longitudinis: duas iunctas in medio <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> infimi ventris, magis tamen versus posteriora, unam membranaceam sine spinis versus caudam, et huic oppositam me diocrem mollibus spinis suffultam. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> constat pinna furcata, caret squamis, sed tegitur cute per totum argentei coloris splendentis. Pinnae omnes argentei sunt coloris, ut et harba et caput. Per medium utriusque lateristendit linea argentea ad caudam usque constituta ex 77. protuberantiis. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculi</hi> nigri satis ampli; os parvulum, edentulum, labiis elevatis. Piscis est edulis, si quis ab eo laesus fuerit, difficulter sanatur, et magnos patitur dolores.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Secunda</hi> corpore oblongo, capite compresso et plano, ore inferius parabolicae figurae, obtuso, edentulo. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> octo digitos longum, testa dura punctulata tectum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculi</hi> parvi, rotundi, crystallini, quatuor fer <reg orig="è" TEIform="reg">e</reg> digitos abinvicem difitantes. Barbam habet sex cirrhis constantem, quorum exteriores longiores, quatuor digitorum, reliqui breviores: septem illi pinnae, octava pro cauda: una nimirum in summitate dorsi, firma spina anterius munita, erecta, tres digitos longa, totidem lata: duae postbranchiales, itidem firma spina munitae, quatuor digitos longae, duos latae, Interstitio sex et semis digitorum post</p>
<pb id="s242" n="XXXVIII" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure n="1" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Bagre.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="2" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Alia Bagre.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="3" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Bagre.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="4" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Bagre.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="5" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Bagre.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="6" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Aiereba.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="7" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">labebirete.</hi></head></figure></p>
<pb id="s243" n="205" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p">branchiales in infimo ventre (qui paulum extuberat) duae iunctae, tres digitos longae, duos latae, in ambitu circinatae: septem digitorum intervallo <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> dorsali, alia in extremo dorso, carnosa, sesquidigitum longa, unum lata, in extremitate mollibus spinis munita, et sub hac in infimo ventre alia paulo maior cauda sequitur trium digitorum intervallo, in duo cornua diducta, crassa seu molli membrana constans duos et semis digitos longa, in quolibet cornu duos lata. Totum caputsuperius, et ad latera, dorsum totum et latera ad protuberantiam ventris usque, candidi cum diluto flavo et aureo mixti est coloris, in testa capitis etiam aliquid viridis transplendet: <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnae</hi> omnes et cauda gryseae sunt: Venter et laterum inferior pars et caput inferius (quod planum est) albi coloris. Caretsquamis, sed vestitur cute. Bonasatis est carne, melior quam Camarupi, cuius magnitudinem <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> aequat.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Tertia</hi> sigura et magnitudine ut praecedens, sed barbam habet quatuor tantum cirrhis constantem, duobus nimirum longis octo digitos, et latiusculis instar ligulae, duobus brevibus: ad pinnam dorsalem similis ligula novem digitos longa, et postbranchiales pinnas eodem modo: cetera similis praecedenti.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Quarta</hi> Belgis vulgo <hi rend="italic" TEIform="hi">Clipbagre</hi> decem digitorum longitudinem habet; corpore oblongo: Capite lato et compresso: ore parabolico, edentulo. Barba constat sex cirrhis, quorum quatuor inferiores unum digitum, superior es duos longi. Oculos habet parvulos, caerulescentes, quatuor digitorum interstitio ab ore in summitate dorsi tegitur testa dura ossea, et post branchias in quolibet latere pyramidalis testa angusta tegit latera. Pinnas habet septem, et octavam pro cauda: nimirum unam in summitate dorsi, elevatam, mollem, <reg orig="sesquidigitumä" TEIform="reg">sesquidigituma</reg> altam, plus uno latam, anterius spina ossea crassa dupliciter serrata, duos et semis digitos lata sustentatam. In medio ventre infimo duas parvas: in fine <reg orig="penè" TEIform="reg">pene</reg> dorsi, carnosam, parvulam, angustam, et <reg orig="è" TEIform="reg">e</reg> regione huius inferius aliam parvulis spinis suffultam; cauda diffisa in duo cornua sesquidigitum longa. Tegitur cute: ac in capite, initio dorsi et lateribus, ubi testaceus est, umbrae est coloris, per reliquum totum dorsum et latera umbrae dilutioris, et fuscis maculis mediocris magnitudinis variegatur: in ventre albicat. A testae latiore fine ad caudam usque in quolibet latere, per lineam tectam tendit ordo denticulorum acutorum, posterius versorum, qui clypeo duro serrato in medio insunt, nam anguli obtusi figura positi sunt usque ad caudam hoc modo 7.</p>
<p TEIform="p">Edulis est, sed pauca carne, quae non magni fit.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Quinta</hi> praecedenti similis, et maculis nummi misnici magnitud ine variegatus: Verum caret denticulis illis in lateribus: lincam solummodo habet: et duos cirrhos, et sex longiores quam alter. Haec species habet carnem bonam et pinguissimam.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Sexta</hi> magnitudine et figura similis illi, quem secundo loco descripsimus: sed barbam habet tantum quatuor cirrhis constantem, duobus nimirum longis octo digitos et latiusculis instar li ulae, duobus admodum brevibus. Ad pinnam dorsalem similis ligula est novem di itos longa; et ad postbranchiales eodem modo; cetera per omnia similis illi, quem diximus; nam et ventrem ita protuberantem habet.</p>
</div4>
<div4 id="JoPF.04.02.01.07" n="7" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS VII. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Aiereba, Iabebirete, Niqui, et Guatacupu.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">TAB. XXXIIX. 6. 7. <hi rend="italic" TEIform="hi">Marcgrav. H. Bras. l. 4. c. 16.</hi></note> AIEREBA Brasiliensibus <hi rend="italic" TEIform="hi">Raiae</hi> species, piscis planus, circinatus, unum pedem et novem di itos logus, et totidem latus (reperiuntur et duplo maiores.) Quatuor digitorum interstitio ab anteriori cirumferentia in superiori superficie duo foramina habet satis ampla, tres digitos ab invicem distantia, prope
<pb id="s244" n="206" TEIform="pb"/>
caudae exortum orbicularis incisura est in quolibet latere: <hi rend="italic" TEIform="hi">cauda</hi> teres, quatuor pedes longa, et circiter in medio sui, duas osseas spinas crassas retro dentatas habet, quibus pungit, quando ad spiracuola apprehenditur, caudam incurvatam supra corpus levando. <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> inferius habet, haud amplum, edentulem. incisurae quasi parabolicae. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cute</hi> tegitur in superiori corpore ferrei coloris, et in medio dorso insignitur tuberculis nigris, parvis: inferius corpus totum album. Caro nihili aestimatur in cibis.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Iabebirte Raiae</hi> species, eiusdem magnitudinis cum <hi rend="italic" TEIform="hi">Aiereba,</hi> figura autem obtusi vomeris ad latera extuberantis: sectiones prope caudam ut in illa, et praeterea duo corpora cylindracea digiti crassitie protuberantia. Cauda longa. Color piscis superius <reg orig="è" TEIform="reg">e</reg> cinereo fuscus, inferius albus, carne probata est et bona.</p>
<p TEIform="p">Reperitur hic et alia <hi rend="italic" TEIform="hi">Raiae</hi> species praecedenti similis: excepto quod processibus illis cylindraceis prope caudam destituitur. Color totius corporis superius umbrae, punctulatus per totum maculis nigris, seminis sinapi magnitudine: <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> aculeis caret. Carnem habet bonam.</p>
<p TEIform="p">Reperiuntur hic et <hi rend="italic" TEIform="hi">Raiae,</hi> quarum caudae tres et semis pedes longae, crassae in initio tres digitos, et in fine plane acuminatae, plenae tuberculis nigricantis in totum coloris, flexiles utscuitca.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">TAB. XXXVII. 8.<hi rend="italic" TEIform="hi">l. 1. c. 17.</hi></note> NIQUI Belgis Pieterman: Piscis est capite crasso, ore ranae amplo, edentulo, crassa lingua, inferiore mandibula paulo longiori quam superior. Anterior corporis medietas est paulo latior, posterior angusta et teres: estque ut plurimum sex aut septem digitos longus, latus anterius quidem sesquidigitum aut paulo latior: Ocelli ipsi parvi quidem, sed exserti, cylindracei more cancrorum terrestrium, pupilla nigra, circulo <reg orig="è" TEIform="reg">e</reg> cinereo fusco. Branchias habet amplas, et post quamlibet pinnam unam, digitum longam et latam, in ambitu circinatam: in ventre sub his paulo inferius daus iunctasd: <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> medio dorso pinna ad caudam pene continatur, semidigitum lata, at in fine paulo angustior, cuirespondet similis in infimo ventre: <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> plus digitum longa, minus lata, parallelogrammi figura, in extremitate circinata. Ante exortum pinnae dorsalis duos habet aculeos fortes, et supra postbranchialem utramque unum acutum. Tegitur cute, cuius color ex nigor et umbra, gryseoque mixtus, nimirum in toto dorso, capite et lateribus, pinnisque omnibus; Venter albicat, et in lateribus etiam plus albi, quam nigri aut grysei est. Per totum dorsum, caput et latera, puncta nigra, magnitudine seminis papaveris, dispersa.</p>
<p TEIform="p">In arena absconditus iacet prope littus Maris, ac incedentes vulnerat.</p>
<p TEIform="p">Edulis est, si iecur et fel bene separetur, aliis letalis.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">TAB. XXXIX. 1.</note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Guarapucu</hi> Lusitanis <hi rend="italic" TEIform="hi">Cavala,</hi> Belgis <foreign lang="GE" TEIform="foreign">Koningfisch,</foreign> est corpore oblongo, fere aequalis ubique crassitiei, excepro versus posteriora, ubi magis magisque attenuatur. Ut plurimum in septem pedum longitudinem excrescit, et crassitiem corporis humani. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> et <hi rend="italic" TEIform="hi">os</hi> habet acuminatum,dentes acutos, rotundos, ordine positos, oculos magnos crystallinos, circulo argenteo: <hi rend="italic" TEIform="hi">Pinnas</hi> octo, videlicet post quamlibet branchiam unam triangularem, <reg orig="directè" TEIform="reg">directe</reg> <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> latere protensam: unam tenuem angustam <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> in initio dorsi, post hanc unam in eodem dorso triangularem erectam; sub hac in infimo ventre triangularem; duas mediocres triangulares in infimo ventre subter postbranchiales. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> constat magna pinna in duo cornua <reg orig="amplè" TEIform="reg">ample</reg> extensa. A pinnis autem triangularibus, tam in dorso, quam infimo ventre, parvulae ordine pinnulae oblongae sunt dispositae usque ad caudam. Vestitur cute argentei coloris, cui in ventre paulum caerulei, in dorso multum miscetur, ut color resplendeat. In quolibet latere linea subtilissimis squamulis conrorta describitur ad caudam usque. Boni est saporis. Est quidem <hi rend="italic" TEIform="hi">Scomber,</hi> sed quia Icon <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> supra dedimus, non convenit, ideo et hanc adicere placuit.</p>
<pb id="s245" n="XXXIX" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure n="1" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Goarapoco.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="2" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Guacucia</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="3" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Guamaiacu Atinga.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="4" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Piraaca.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="5" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Cucuri.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="6" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Narinari.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="7" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Tiburonis.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="8" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Iperoqoiba</hi> et <hi rend="italic" TEIform="hi">Piraquiba.</hi></head></figure></p>
</div4>
</div3>
<div3 id="JoPF.04.02.02" n="2" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<pb id="s246" n="207" TEIform="pb"/>
<head>CAPUT II. <hi rend="italic" TEIform="hi">DE Piscibus non omnino laevibus.</hi></head>
<div4 id="JoPF.04.02.02.01" n="1" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS UNICUS. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Guacucuia, Guamaiacu guara, et Guamaiacu Attinga.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">TAB. XXXIX. 2. 3. <hi rend="italic" TEIform="hi">Marcgrav. H. Bras. l. 4. c. 1.</hi></note> GUACUCUIA, <hi rend="italic" TEIform="hi">Monoceros</hi> piscis: <hi rend="italic" TEIform="hi">Vespertilio</hi> Aquaticus posset appellari. Corpors figura anteius est instar vomeris: <hi rend="italic" TEIform="hi">Corpus</hi> octo digitos longum, quinque latum in medio, ubi latissimum: medietas autem corporis posterior rotunda est, et versus caudae pinnam fastigiatur in conum: medietas autem anterior vomeris seu lati cordis fi uram obtinet. Plicis autem non crassus, sed latus; caput vix prominet seorsim <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> corpore, estque illi inter oculos supra os cornu impositum, durum, duos pene digitos longum, conicum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculos</hi> habet nummi misnici magnitudine, pupilla crystallina lenticulari, relique pars variegata maculis, et lineis flavis albisque. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oris</hi> hiatus castaneam potest capere, ipsum edentulum est. Supra os carnea prominentia est instar tonsillae humanae <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg>. In utroque latere in medio piscis, brachium eminet, quatuor digitos longum, una iunctura constans, inferior medietas brachii duos digitos longa est, unum lata in infimo ventre inter brachia duas habet pinnas sesquidigitum longas, quae quasi pedes sunt. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> constat pinna duos digitos longa, sesquiditium lata, ac fere quadrata. In inferiore corpore, sesquidigiti interstirio <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> cauda etiam pinnulam habet parum, et talem etiam ibn dorso, trium digitorum intervallo <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> cauda. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cute</hi> tegitur, non squamis, quae superius fusca est, mulris tuberculis duris, per dorsum insignita versus anticam partem, et utrumque latus. In utroque autem latere undecim nigras habet maculas lentis magnitudine et figura, binas ac binas iuxta se positas. Prope insertionem utriusque brachii etiam multas eiusmodi maculas nigras habet, et ibidem in quolibet latere foramen parvum in corpus.</p>
<p TEIform="p">In summa, in lateribus, circa oculos, in extremis branchiis, <reg orig="mirè" TEIform="reg">mire</reg> variegatur punctulis albis, nigris, lineisque itidem albis et nigris, ut vix exprimi possit <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> pictore. In toto autem in feriori corpore egregii miniati est coloris, atque ibi cutis aequalis, verum ad tactum paulum hispida.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">TAB. XXXIII. 9. <hi rend="italic" TEIform="hi">Idem l. 4. c. 10.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Guamaicu Guara,</hi> Lusitanis <hi rend="italic" TEIform="hi">Peixe proco</hi> et <hi rend="italic" TEIform="hi">Diabe:</hi> Orbis est species. Longitudo eius ab initio oris ad pinnae exortum in cauda quatuordecim digitorum: pinnae caudas longitudo plus duorum digitorum: Rotundo est corpore, et crassities eius duorum et viginti digitorum. Caret squamis, tegitur cute, per totum corpus ex fusco ochrae coloris pallidi, in ventre albi. Totum corpus aculeis munitum est, qui in lateribus longiores, in reliquis partibus breviores (longiores autem sunt duorum digitorum) teretes, in extremitate <reg orig="valdè" TEIform="reg">valde</reg> acuti, et singuli tribus insertionibus, quasi triquetris cuti infixi. Inter aculeos cutis ubique maculis nigris scatet, excepto ventre. Oculos habet magnos eminentes: Os parvum obrotundum, edentulum: pinnas tantum quatuor, duas in lateribus duos et semios digitos longas: unam in dorso versus caudam eiusdem magnitudinis, et minorem sub ano.</p>
<p TEIform="p">Potest orbis muricatus Gesneri dici.</p>
<p TEIform="p">Habui inquit auctor, alium minorem vivum Mense Febr. anni 1639. item alios duos mense Septembri vivos. Cutis eorum erat <reg orig="è" TEIform="reg">e</reg> fusco virescens, in ventre nigricans: aculei ut prioris, et <reg orig="planè" TEIform="reg">plane</reg> similis figura corporis: prope quamlibet pinnam, maculam habebant nigram, ut et utrimque ad latera prope os. Pinnarum color erat flavus: oculorum pupilla nigricans, circulo luteo. Supra utrumque oculorum cornu exile, satis longum, molle, cutacea substantia constans,
<pb id="s247" n="208" TEIform="pb"/>
quod praese fert natans, quando autem extra aquam est, flavescit. Inflare se potest et iterum considere. Sonum edit <foreign lang="GE" TEIform="foreign">Ulch, Ulch.</foreign> Sivelis ut se inflet, trahe pinnam quae in dorso est.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Idem l. d. c. 14.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Guamiacu Attinga</hi> Brasiliensibus, Marcgravio <hi rend="italic" TEIform="hi">Orbus muricatus</hi> Ranae rictu, septem digitorum longitudinem habebat, et corpus oblongum: <hi rend="italic" TEIform="hi">os</hi> Ranae simile, et loco dentium tam superius, quam inferius; os durum; oculos magnos, rotundos, protuberantes, pupilla crystallina circulo flavo: Branchiarum loco foramen in utroque latere digitum admittens, et pone hoc pinnam trapezii figura, unum digitum longam, duoslatam: In extremitate dorsi versus caudam etiam pinnam oblongam, haud amplam, et <reg orig="è" TEIform="reg">e</reg> regione huius simiilem in infimi ventris extremitate. Cauda constat pinna sesquidigitum longa, unum lata. Totum corpus tegitur cute spinosa, quae in capite in duram testam abit. Spinae illae constant duris ossibus et acutis: in infimo tamen ventre caret spinis, sed mollis est instar Ranae. Torum corpus et caput superius ex gryseo et fusco est maculatum: magis tamen suffecit, inferius totum ex albo flavescit, ut et spinae totius corporis. Pinnae omnes flavescunt. Post utramque pinnam postbranchialem maculam habet nigerriman stuferi magnitudine, et supra hanc utrobique, paulum tramen magis versus anteriora aliam minorem nigerrimam. Ad utrumque latus exortus pinnae dorsalis etiam similem habet, parvulas item sub oculis et ore. Utris modo se inflare potest. Edulis est, et capitur in fluviis dulcibus.</p>
</div4>
</div3>
<div3 id="JoPF.04.02.03" n="3" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT III. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Narinari, Tiburone, et Iperuquiba,</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">TAB. XXXIX.</note> NARINARI. Sunt aliquot illius species, haec quam hic descri bimus, appellatur <hi rend="italic" TEIform="hi">Narinari pinima:</hi> Lusitanis <hi rend="italic" TEIform="hi">Raia,</hi> Belgis <foreign lang="GE" TEIform="foreign">Piilsteert</foreign> vel <hi rend="italic" TEIform="hi">Deicle.</hi> Pastinaca marina. Corpus habet magnum, latum, <reg orig="fermè" TEIform="reg">ferme</reg> triangulare: constans ad utraque latera latissima pinna triangulari, carnosa: et prope caudam habet duas pinnas, palmi magnitudine, subrotundas aequalis longitudinis: caput magnitudinem habet mediocris porci, crassum, compressum, in medio quasi fossam habens. <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> triangulo subrotundum, compressum <reg orig="paulò" TEIform="reg">paulo</reg> et in promuscidem desinens: nam oris hiatus quinque distat digitos ab extremitate promuscidis versus ventrem: amplitudo oris duorum et semis digitorum; edentulum, sed loco dentium os habet linguae figura inferius in ore, quatuor digitos longum, sesquidigitum latum, ad fauces usque pertingens, et simile os superius, transversim positum, duos digitos longum et totidem latum. Inferius os constat <reg orig="è" TEIform="reg">e</reg> septendecim ossibus, albis, duris literae U figuram habentibus, quae <reg orig="arctè" TEIform="reg">arcte</reg> per membranas coniunguntur, hisce alia septendecim subiacent, singula singulis, spongiosa ad aspectum, nec ita dura, superius os constat quaturodecim ossibus literae I figura, quae eodem modo per membranas sibi invicem agglutinantur, iisque etiamalia quatuordecim ossa superiacent: duo autem illa ossa per membranas annectuntur aliis ossibus capitis. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cranii</hi> cavitas sex circiter digitos longa est, vix duos lata, in qua cerebrum latet. Promuscis tantum constat cartilagine. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculos</hi> habet parvos, nummi misnici magnitudine: post oculos in quo libt latere spiraculum amplum, pomi vulgaris capax; intra haec branchiarum folia recondita iacent: ad latera inferius <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> fine capitis in quolibet quinque oblongas inscissuras. <hi rend="italic" TEIform="hi">Color</hi> totius superius ferreus, maculi albis per totum inspersis, magnitudine nummi misnici, inferius totum album. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cutis</hi> tora glabra laevisque.<hi rend="italic" TEIform="hi">Corporis longitudo ab occipite ad exortum caudae sesquipedalis, latitudo intere extremitates pinnarum triangularium, trium podum, et decem digitorum.</hi></p>
<pb id="s248" n="XL" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure n="1" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Anthropomorphos.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"/></p>
<p TEIform="p"><figure n="3" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Pracamo Brasil.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="4" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Pirametara.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="5" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Petim buaba. Tabac piipe.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="6" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Sallema seu Salema.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="7" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi"><reg orig="Camaripúg" TEIform="reg">Camaripug</reg><reg orig="úacu" TEIform="reg">uacu</reg>.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="8" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Leo mariruis.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="9" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi"/>Frater Hugo.</head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="10" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Galerita. See <reg orig="mönch" TEIform="reg">monch</reg>.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure n="11" TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Siinagris</hi></head></figure></p>
<pb id="s249" n="209" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p">Pinnarum prope caudam longitudo septem digitorum, latitudo quatuor. <hi rend="italic" TEIform="hi">Capitis</hi> lon itudo decem, latitudo septem digitorum, crassities sesquipedis. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caudae</hi> longitudo quatuor pedum et trium digitorum: crassities sesquipedis. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caudae</hi> longitudo quatuor pedum et trium digitorum: crassities in exortu quinque digitorum, quae sensim gracilescit. Paulo post exortum caudae superius parvam pinnam curtam habet, paulo plus digito longam, et mox post eam duos hamulos sibi invicem super erectos, piscatoriis hamulis similes et incurvatos, longitudine trium digitorum. Caro boni est saporis, sufficiens quadraginta hominibus saturandis.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">TAB. XXXIX.</note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Tiburonis</hi> species minor. Belgis een Crupshape, a figura. Convenit eum maiore, excepto capite, quod triangulare habet seu prout cor vulgopingitur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculi</hi> parvi ad latera ipsius capitis. <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> parvum, triangulare longe infra positum, triplici ordine dentium minorum, unde ita nocere non potest, os quippehabensangustum. Caro melius sapit, <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> maioris.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">TAB XXXIX.</note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Iperuquiba,</hi> et <hi rend="italic" TEIform="hi">Piraquiba.</hi> Lusitanis <hi rend="italic" TEIform="hi">Piexe pogador</hi> et <hi rend="italic" TEIform="hi">Piexe piolho,</hi> nostratibus <hi rend="italic" TEIform="hi">Dupger,</hi> quia Tiburoni adhaeret sugens. Octodecim digitos longus, <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> teres, quatuor digitos crassus, ubi crassissimus, in postica parte attenuatur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> habet triangulare, cuius pars superior brevior inferiori, etiam linguam. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> superius ad dorsum usque duos digitoslongum, circiter planum et figuratum, ut palatum alicuius piscis striis transversis, hac parte Titbutoni firmiter adhaeret in ventre, et capto illo simul capitur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculi</hi> parvi, flavi, pupilla nigra, semicirculo flavo. <hi rend="italic" TEIform="hi">Dentes</hi> nulli, sed eorum loco multae minutissimae prominentiae. Post branchias utrobique pinnam obtinet triangulatam, duos et semis digitos longam, subter in ventre duas iunctas: <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> medietate corporis tam superius, quam inferius, etiam pinna. extenditur angusta usque ad caudam, quae pinna constat sesquidigitum longa. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cute</hi> tigitur per totum corpus cinerei coloris.</p>
</div3>
</div2>
<div2 id="JoPF.04.03" n="3" type="section" org="uniform" sample="complete" TEIform="div2" part="N">
<head>TITULUS III. <hi rend="italic" TEIform="hi">De aliquot aliis, et inter hos monstrosis piscibus.</hi></head>
<div3 id="JoPF.04.03.01" n="1" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT I. <hi rend="italic" TEIform="hi">De pisce</hi> <foreign lang="GR" TEIform="foreign">a)nqrwpomo/rfw|</foreign> <hi rend="italic" TEIform="hi">et Remoranti.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">TAB. XXXX. 1. <hi rend="italic" TEIform="hi">Kircher. Artis Mognet. l. 3. par. l. 6. p. 675.</hi></note> PIsecm <foreign lang="GR" TEIform="foreign">a)nqrwpo/morfon</foreign>, ita describit Kircherus. Capitur certis anni temporibus in mari Orientali Indiae ad insulas Vissaias, quas insulas Pictorum vocant, sub Hispanorum dominio, piscis quiam <foreign lang="GR" TEIform="foreign">a)nqrwpo/morfq</foreign>, id est, humana prorsus figura, quam <reg orig="ideò" TEIform="reg">ideo</reg> Peche muger vocant, ab indigenis Duyon. Caput habet rotundum, nulla colli intercapedine trunco compactum. Extremae aurium fibrae, quae et auriculae nominantur, ex cartilaginea carne eleganter vestita, quarum interior pars amplissimis formata anfractibus, veram homims refert aurem; Oculos suis ornatos palpebris, situ que et colore non piscis sed hominis iudicares; naso nonnihil aberrat: malam inter utramque non usquequaque eminet, sed levi tramite bipartitur; sub eo <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> labra magnitudine specieque nostris simillima. Dentium non quales insunt piscium generi serratilium, sed plenorum et candidissimorum continua series. Pectus alba cute contectum, hinc arque hinc <reg orig="paulò" TEIform="reg">paulo</reg> latius <reg orig="quaàm" TEIform="reg">quaam</reg> pro corpore in mammas extuberans; neque eas ut feminis pendiculas, sed qualis virginibus globosas, plenas lactis candididssimi. Brachia non longa sed lata ad natandum apta, nullis tamen ipsa Cubitis, ulnis, manibus, articulisve distincta. In administris soboli propagandae membris, in utroque sexu nulla ab humanis distinctio: posthaec in piscem cauda desinit. Hactenus ingeniosissimus Kircherus. Ossa huius piscis insignem vim sanguinem
<pb id="s250" n="210" TEIform="pb"/>
sistendi et attrahendi habent: visa, ita sanguinem currentem stringere, quasi vena ligaretur. Efficaciora tamen feminarum, et ex his quae maculis ad nigrorem accedentibus distinguuntur, Alius quidam dicit, carnem carnihominis applicatam, ita omnes spiritus ad se attrahere, ut hominem <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Nieremb. H. <abbr expan="enim" TEIform="abbr">n.</abbr> l. 11. 6. 4.</hi></note> veluti stupidum reddat. De <hi rend="italic" TEIform="hi">Remoranti pisce</hi> apud Hugonem Linschotanum habemus. Historia talis est. Navis quaedam Lusitanica per Morambiquem in Indiam decurrebat. Vento haec <reg orig="adeò" TEIform="reg">adeo</reg> secundo et optato utebatur, ut vela omnia plenissima navem proferre <reg orig="felicissimè" TEIform="reg">felicissime</reg> viderentur. Diebus <reg orig="ergò" TEIform="reg">ergo</reg> quatuordecim integris cursum versus Lineam aequinoctialem nautae tenentes, et quottidie altitudinem metientes, tandem obsetvarunt, gradus ad metam propositam, non minui aut pauciores fieri, verum quottidie multiplicari, seque ab aequinoctiali Linea quam longissime dispelli et arceri. Quae res non saltem praeter omnes naturae causas esse videbatur, ad admirationem universorum, verum etam qui in navibus erant, certis se praestigiis et incantamentis agitari, <reg orig="liquidissimè" TEIform="reg">liquidissime</reg> rebantur, cum scirent, illius loci mare huius appulsus neutiquam causam esse, et vela secundis ventis interim nihilominus ex voto turgida procedere. Sese <reg orig="ergò" TEIform="reg">ergo</reg> <reg orig="anxiè" TEIform="reg">anxie</reg> invicem contuentes, partem terrore, partimanxia vi et admiratione diu exercebantur; dum tandem, nescio quo casu, nautarum quidam, attentis et sollicitis in undam oculis despectans, latam et ingentem quandam caudam prorae intortam innexamque contuitus est, qua piscis quiam navem firmiter prehenderat, reliquumque corpus per navis longitudinem exporrexerat, <reg orig="adeò" TEIform="reg">adeo</reg> ut caput ipsius post puppim promineret Hoc ille situ navis omnem molem ita violenter torquebat, ut illam contra violentissimum quoque reflantis venti im petum vi et robore suo immense retroageret, secumque tot diebus rapide proferret. Iam itaque hoc pacto causa repulsus praecognita, adactis sudibus furcisque et organis, conferentibus ceteris, ad arcendum eum tamdiu <reg orig="studiosissimè" TEIform="reg">studiosissime</reg> laboratum est, donec tandem, cauda plicatili avulsa, navem ille destituerer, cum iam diebus quaruordecim integris illi agglutinatus adhaesisset, et violento renisu eamdem, omni impetu ventoque contrario spreto, natando secum abripuisset. In aeternum itaque memoriae signum historiam hanc Pro Rex in atrio suo depingi accuravit: quam effigiem his meis oculis persaepe egomet cummagna admiratione usurpavi, et circumstantiis supradictis subnotatis diliqentissime perlegi.</p>
</div3>
<div3 id="JoPF.04.03.02" n="2" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT II. <hi rend="italic" TEIform="hi">De pisce Goensi.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Nieremb. H. <abbr expan="enim" TEIform="abbr">n.</abbr> l. 11. c. 5.</hi></note> IDem Hugo narrat, ex flumine quodam Goae, cuius ostium hiberno tempore pro loci more obstructum erat, piscatores quosdam monstrosum piscem extraxisse, cuius similem nec in India nec in aliis locis uspiam videre contingit: qui ob novitatem Archiepiscopo, eius iussu <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> pictore ad vivum exprimebatur cuius Icon seu effiges Regi Hispaniarum postmodum transmissa est. Animal illudmediocris magnitudinis erat, canem domesticum vulgarem altitudine haud excedens, cuius rostrum porcino simile protuberabat. Oculi ei parvi erant; nullae aures, quarum loco duo saltem foramina hiabant. Pedes elephantinis (<reg orig="respectivè" TEIform="reg">respective</reg> tamen) per omnia similes erant. Caud ad dorsi fines lata, sen sim in acumen desinebat. Per atrii pavimentum cursitans, suum porcorumve grunniebat ritu. A capite ad caudam universum corpus squamis, pollicis articulum prioris aequantibus, constitutum erat tam solidis ac firmis, ut nec ferrum, nec aes plus resisterent. Grandibus et frequentibus, non secus ac incus quaedam. <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> nobis plagis contusus, nihil aliud quam convolvebatur, et echinimore caput caudamque intro condebat, ut globi exquisitam rotunditatem
<pb id="s251" n="211" TEIform="pb"/>
praestaret: nemine interim iuncturarum proportionem satis observante. Congl.obatus, nulla, vel vi, vel machina divelli aut expediri poterat; relictus tamen, sponte se iterum pandebat aut explicabat, et qua via patebat errabat.</p>
</div3>
<div3 id="JoPF.04.03.03" n="3" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT III. <hi rend="italic" TEIform="hi">De pisce ludicro, Pusta, et Michipillin.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Nieremb. H. <abbr expan="enim" TEIform="abbr">n.</abbr> l. 11. c. 13.</hi></note> ILluives menstrua, et ludicrus gestus, unde nomen meruit, commendant <hi rend="italic" TEIform="hi">Axototl,</hi> h. est, lusum aquarum. Genus quoddam est piscium lacustrium molli cute intectum, ac lacertarum more quadrupes, dodrantis longitudine pollicemque crassum, etsi interdum cubitum excedat. Vulvam habet muliebrisimillimam, ac venter eius maculis fuscis distinguitur, corpore medio ad caudam usque, nempe prolixam et quae iuxta finem tenuissima sit, pulatim ac sensim gracilescit. Pro lingua est cartilago brevis ac lata. Quaternis natat pedibus, in totidem digitos, persimiles ranarum, fissis. Caput depressum est, et reliqui corporis proportione magnum. Hiscens rictus, aterque color. Huic menstrua singulis quibusque mensibus fluere observatum saepe saepius est, haud aliter ac mulieribus; tum venerem abu nde excitare, haud secus ac scinci facere solent, quos terrestres crocodilos quidam vocant, ad quorum genus fortasse pertinet. Salubre ac gratum praebent alimentum, nec dissimile anguillarum carni. Multis modis parari solent, frixi nempe, assi, elixique. Verum ab Hispanis magna ex parte ex aceto mulso, addito pipere, caryophillis, atquastro Indico: <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Mexicanis vero siliquestro solo, seu intacto, seu integro, familiarissimo illis ac praegrato condimento. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Nieremb. H. <abbr expan="enim" TEIform="abbr">n.</abbr> l. 11. c. 14.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Pustae</hi> capiuntur in fluminibus Panucinorum, minimi digiti vix aequanres longitudinem atque crassitudinem, sed ventre ranunculorum instar paulo protuberantiore, quibus simul eum miltomame permixtis et admotis, subvenitur passis erisypelata, brevitate et facilitate mirabili. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Nieremb. H. <abbr expan="enim" TEIform="abbr">n.</abbr> l. 11. c. 41.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Michipillin</hi> seu ova piscium, dicitur genus quoddam lacustre, album, quod ex omni piscium in lacu degentium Mexicano conflatur multitudine, unde factum est illi nomen. Statis anni temporibus eadem capitur palude, haud aliter quam thynni trichiae, scombri, similesque pisces, alii gregatim vagantes in Oceano. Agmen pisciculorum esse creditur, haud lendibus maiorum. Medio id procedit alveo, in neutrum littus inclinans, tam numerosum <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> multitu dine, ut quinque cubitorum intervallum aut amplius occupet. Non praetermittunt occasionem piscatores, sed diligenti observatione et cura vagantes pisciculos captant excipiuntve retibus, atque ita non mediocris solet saepenumero fieri captura. Coquuntur iidem alienis fictilibusve vasis, ferculisque ubi opus est, adiciunt, addito siliquastro chillive: quo apparatu neque modico neque ingrato cibo constant, sed quo non modo Indi, verum advenae quoque Hispani saepenumero vesci gaudeant.</p>
</div3>
<div3 id="JoPF.04.03.04" n="4" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT IV. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Ambiza et pisce mulari,</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Nieremb. H. <abbr expan="enim" TEIform="abbr">n.</abbr> l. 11. c. 55.</hi></note> ADnectam quod Philippus Pigafeta scribit de quodam pisce Zairi, qui membra duo habet manus humanas referentia, et caudam clypei et forma et magnitudine. Vocatur hic ab incolis <hi rend="italic" TEIform="hi">Ambize angulo,</hi> id est, <hi rend="italic" TEIform="hi">porcus aquatili,</hi> propter pinguedinem qua porcum refert. Caro, quae ab incolis fumo indurarur, et ad lautitias reservatur, et gustu et odore est grato. Aquam dulcem non relinquit. Pabulum eius est gramen, et omnis generis herbae in littore enatae. Ore bovem refert. Tantae interdum et
<pb id="s252" n="212" TEIform="pb"/>
magnitudinis, ut quingentas libras pondere elever. Capitura <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> piscatoribus non ut pisces, sed fere ut bos. Observato enimloco diligenter, ubi pascisolet, scaphis suis exspectant, et advenientem contis aut remis occidunt: occisum ad aulam regiam deferunt; aliter enim capitali propsita poena (ut et alios pisces, qui hinc Regii dicuntur, nempe trutas, et cacongo piscem singularem, salmonem figura referentem, sed colore diversum, caro enim ea est alba; et tam pinguem, ut prunis superimpositus eas exstinguat) vendi non potest. Unde diligenter ne impunitas audacioresreddat, observantur piscatores ab Aulicis, et deprehensi absque ulla remissione plectuntur. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Nieremb. H. <abbr expan="enim" TEIform="abbr">n.</abbr> l. 11. c. 62.</hi></note> De <hi rend="italic" TEIform="hi">pisce mulari</hi> sic scribit Nierembergius.</p>
<p TEIform="p">Sub Philippo II. visa in Oceano bellua duabus velificans alis, navis specie. Fregit unam bombardaeictus. Irtupit per fretum Hereuleum bellua furens, et horribilibusfrendens mugitibus atque illapsa per mediterraneas Hispaniae oras, Valentiam appulit, ubi demum exanimata, centum et quinquaginta dodrantes prolixa, molis circuitus centum, vacuitas cerebri septem homines capiebat.</p>
<p TEIform="p">Eques in os consistere posset. Maxillae servantur in Escuriali usque ad decem et septem pedes porrectae, viginti armatae dentibus duroum dodrantum, minimi unius. Genitalia immodica. Appellatum idcirco monstrum piscis mularis. Aliqui eruditi lamiam fuisse putarunt ob fauces et ingluviem. Duo cadavera in stomacho reperta. Creditum quoque aliquibus huius generis belluam devorasse Ionam Prophetam. Quis certo sciert?</p>
</div3>
<div3 id="JoPF.04.03.05" n="5" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT V. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Pisce tauriformi et Amilotl.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Nieremb. H. <abbr expan="enim" TEIform="abbr">n.</abbr> l. 11. c. 24.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">PIscis tauriformis</hi> est Francisco Hermando pisculus vix duos palmos longus, sed pinna murititus caudae instar, sed parne prolixa digitos: corio intectus duro, fusco, sed circa ventrem candenti, et ubique pentagonis sex angulisve distinctos figuris. Os est minimum, sed longiusculis munitum dentibus: Oculi magni, pinnae circa aures binae satis parvae, quemadmodum et aliae duae, quarum altera circa extrema ventris est, altera <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> iuxta postremum dorsum; mirum est, in hoc pisciculo duas prominere iuxta frontem spinas acuminatas, infractae duritiei, instar corniculorum, actotidem alias eadem magnitudine et forma circa ventris postrema. Vide an ad Boopa <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Nieremb. H. <abbr expan="enim" TEIform="abbr">n.</abbr> l. 11. c. 26.</hi></note> vel Acanthiam referri possit. <hi rend="italic" TEIform="hi">Amilot</hi> vero est piscis teres, lacustris squamosus, candescens, maculis aspersus pullis, sesquidodrantem longitudine, et pollicem crassitudine excedit. Binas pinnas habet in dorso, totidem in ventre, utrimque unam, ac infra ventrem alteram. Caput est oblongum, rostrum acuminatum: sed infrena maxilla prominentior. Oculi sunt nigri, iris aurea. Aurcum caput, venter luteus, adeoque reliquum <reg orig="paenè" TEIform="reg">paene</reg> corpus. Victum eius sic commendat Franciscus Hermandus. Optimum et concoctu facile praebet alimentum; nam et ovis capitur magna ex parte onustus, adeoque gratum, ut cum gravem quamdam evasissem aegritudinem, milique nutrimenta omnia, <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> sanis hominibus et sagacioris palati vehementer expetita, sorderent displicerentque vehementius, hoc uno cibi genere suavissime usussim, et ad vires instaurandas non mediocriter adiutus. Sed magnitudo ipsa adeo gratiam commendat, ut quo in maiorem amplitudinem adoleverit, eo maiori habeatur in pretio, expetatur avidius, rarius inveniatur venalis, inventusque ematur carius.</p>
</div3>
</div2>
</div1></body></text>




</TEI.2>
