<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE TEI.2 SYSTEM "http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenatools/DTD/teixlite.dtd"><TEI.2>
<teiHeader type="text">
<fileDesc TEIform="fileDesc">
<titleStmt TEIform="titleStmt">
<title TEIform="title">Historiae Naturalis De Avibus Libri VI.</title>
<title type="sub" TEIform="title">Machine-readable text</title>
<author n="Jonston" TEIform="author">Jonston, Jan</author>
<editor TEIform="editor" role="editor">Jonston, Jan</editor>
</titleStmt>
<editionStmt TEIform="editionStmt">
<edition TEIform="edition">XML version, markup prototype, December 1999</edition>
<respStmt TEIform="respStmt">
<name TEIform="name">Ruediger Niehl</name>
<resp TEIform="resp">markup</resp>
</respStmt>
</editionStmt>
<publicationStmt TEIform="publicationStmt">
<publisher TEIform="publisher">Camena</publisher>
<address TEIform="address">
<addrLine TEIform="addrLine"><anchor n="http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/jonston/vol3" type="href" id="vol3" TEIform="anchor"/></addrLine>
</address>
</publicationStmt>
<notesStmt TEIform="notesStmt">
<note type="href" anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/jonston/</note>
<note type="pathname" anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">vol3</note>
<note type="filename" anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">jonston3.html</note>
<note type="titleimage" anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">s001.html</note>
<note type="srcfile" anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">jonston3.xml</note>
<note type="imgpath" anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">vol3/jpg</note>
<note type="imgtype" anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">html</note>
</notesStmt>
<sourceDesc default="NO" TEIform="sourceDesc">
<bibl default="NO" TEIform="bibl">Frankfurt am Main: Haeredes Matth. Meriani, 1650.</bibl>
</sourceDesc>
</fileDesc>
<encodingDesc TEIform="encodingDesc">
<editorialDecl default="NO" TEIform="editorialDecl">
<p TEIform="p">Regeln fuer die Texterfassung 03/2001</p>
</editorialDecl>
<refsDecl TEIform="refsDecl" doctype="TEI.2">
<p TEIform="p">not necessary</p>
</refsDecl>
</encodingDesc>
<revisionDesc TEIform="revisionDesc">
<change TEIform="change">
<date TEIform="date">7 April 2006</date>
<respStmt TEIform="respStmt">
<name TEIform="name">Reinhard Gruhl</name>
<resp TEIform="resp">markup</resp>
</respStmt>
<item TEIform="item">text typed - structural tagging completed - no semantic tagging - no spell check except the headlines (the styling of the headlines partially normalized)</item>
</change>
</revisionDesc>
</teiHeader>







<text><gap id="sampling"/><gap id="GR"/><body><div1 type="book"><pb id="s150" n="109"/>
<head>HISTORIAE NATURALIS DE AVIBUS: LIBER III. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Avibus Insectivoris.</hi></head>
<div2 id="JoAF.03.01" n="1" type="section" org="uniform" sample="complete" TEIform="div2" part="N">
<head>TITULUS I. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Insectivoris non Canoris,</hi></head>
<div3 id="JoAF.03.01.01" n="1" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT PRIMUM. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Picis Martiis.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Descriptio.</hi></note> PIcus Martius quod Marti sacer sit dictus, <foreign lang="GR" TEIform="foreign">dru/okolay</foreign> Hesychio, <foreign lang="GR" TEIform="foreign">dendrokola/pths2, culoko/pos</foreign>, et <foreign lang="GR" TEIform="foreign">dru/kopos</foreign> Aristoteli, <foreign lang="GR" TEIform="foreign">druto/tomos2</foreign> Aristophani, <foreign lang="GR" TEIform="foreign">kola/fos</foreign> Miletio, recentioribus Graecis <foreign lang="GR" TEIform="foreign">kourkounisth\s2</foreign> vocatur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Genera</hi> ipsorum tria <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 9. H. A. 6. 9.</hi></note> Aristoteles recenset; nos de pluribus inferius dicemus. An <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> vel illa quae occidentalibus Indis Alcatran teste Cardano dicitur, rostri et corporis magnitudine celebris, cinerea croceave pluma distincta, rostro duorum palmorum, in acutum tendente; vel Picutus dicta, cui rostrum toto corpore maius, ubi capiti iungitur tribus digitis latum, aduncum, quo et arbores terebrat, et <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> parvis simiis se defendit, quaeque linguam loco pennae habere dicitur, ad Picos pertineat, penes eruditos sit iudicium. <hi rend="italic" TEIform="hi">Formam</hi> ipsorum si attendamus, habent omnes <hi rend="italic" TEIform="hi">rostrum</hi> rectum, durum, rotundum, et ad pertundendas arbores percommodum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Linguam</hi> iis Aristoteles tribuit <foreign lang="GR" TEIform="foreign">platei=on kai\ mega/lhn</foreign>. Aldrovandus
<pb id="s151" n="110" TEIform="pb"/>
longam quidem in omnibus et ad occiput usque extendi, et super totum capitis verticem ceu in glomum convolvi, <reg orig="adeò" TEIform="reg">adeo</reg> ut cum exoritur, tamquam è multis involucris in longum admodum extendatur, observavit; latam <reg orig="minimè" TEIform="reg">minime</reg>; quin est acutissima, et in extremitate quodammodo cartilaginea. Anatomen vide apud Aldrovandum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Crura</hi> quoque omnibus sunt breviuscula, at admodum robusta. Digiti pedum ante bini, totidem <reg orig="retrò" TEIform="reg">retro</reg>, iique <reg orig="valdè" TEIform="reg">valde</reg> coniuncti, ut arborem quam scandunt firmius apprehendant. Cauda rigida, et duriuscula, cuius pennae in extremitatibus <reg orig="fermè" TEIform="reg">ferme</reg> nudae, quibus haud aliter <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> pedibus inter rependum innituntur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Locus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Locum</hi> spectes, in quibusvis reperiuntur regionibus, <reg orig="rarò" TEIform="reg">raro</reg> in Belgio, in Tarentino agro negari scribit <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 29.</hi></note> Plinius; sed <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ornith. l. 12. c. 30.</hi></note> Aldrovandus omnia genera in Italia ali, maximum si excipias, affirmat.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Victus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Victitant</hi> vermibus, culicibus nempe formicis, quas exporrecta lingua velut in veru infigunt, et latitantibus sub lignorum corticibus, et medulla cossis. <reg orig="Ideò" TEIform="reg">Ideo</reg> arbores tundunt, quarum <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. l. c.</hi></note> percussi corticis sono pabulum subesse intelligunt, et tam vehementer eas interdum excavant, ut ipsas sternant. Quidam apud Aristotelem, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. l. 9. H. A. c. 9.</hi></note> amygdalum tertio ictu pertudit, et nucleum comedit.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Generatio.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Nidificant</hi> in cavis arborum, olearum inprimis. Tanto artificio nidum exstruunt, et excavant, ut admoto circino rotundius reddi foramen <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> perfectissimo Geometra non posset; et ligna quibus inter se consertis constat, facilius manibus separentur, <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> ferro dissecentur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pullos</hi> septem vel octo educant, quos exire ex ovo <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> cauda Hylas, referente Plinio, tradidit. Quoniam pondere capitum perversa ova posteriorem partem corporum fovendam matri applicant. Numquam humi consistunt, vel in saxis consident, ne aciem unguium obtundant. Scandunt <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> per arbores omnibus annis <foreign lang="GR" TEIform="foreign">kata/per o(/ a)s1kalabw= tai</foreign> tamquam stelliones, seu ut Plinius vertit, feles, non modo sursum per arborem reptando, sed deorsum etiam et sub ipsis ramis, pedibus et ventre sursum, tergore deorsum terram versus converso; quod Aristoteli est <foreign lang="GR" TEIform="foreign">u(/ption kai\ epi\ th\n gaste/ra</foreign>.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Vox.</hi></note> Humano ipsos <hi rend="italic" TEIform="hi">sermoni</hi> assuescere Scaliger <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Exercitat. 237.</hi></note> auctor est: sed minus <reg orig="aptè" TEIform="reg">apte</reg>, et rariora et pauciora <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> Picam reddere, addit. Albertus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 23. de Animal.</hi></note> <reg orig="perfectè" TEIform="reg">perfecte</reg> aliquando loqui scribit. Validius <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> soleret stridens pluviam praesagire credebatur. Hinc ei pluviae avis apud veteres nomen.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Usus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Usus</hi> ipsorum et in <hi rend="italic" TEIform="hi">cibo;</hi> ideo tota fere hieme et autumno Bononiae in foro venduntur; et in <hi rend="italic" TEIform="hi">Medicina.</hi> Nam cumsale torrefactum quidam ad internas ani eminentias applicant. Assatum vel elixum incantatione ligatos solvere; oculos, gestantibus visum acuere; rostrum è collo suspensum, dentium, uvulae et tonsillarum dolorem curare; Kirandis sunt deliramenta. Idem ferentes ab apibus etiamsi mella earum eximant, non feriri, Plinii. Clavum et cuneum arbori, in qua nidificant infixum, diu non haerere. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 18.</hi></note> Foramen <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> nidi lapide vel ligno obstructum, <reg orig="herbâ" TEIform="reg">herba</reg> <reg orig="appositâ" TEIform="reg">apposita</reg>, seu illa <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aeliam. H. A. l. 1. c. 45.</hi></note> linaria maior, seu aethiopis, eundem aperire, pari fide affirmatur.</p>
</div3>
<div3 id="JoAF.03.01.02" n="2" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAP. II. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Picis in specie.</hi></head>
<div4 id="JoAF.03.01.02.01" n="1" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS I. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Pico Maximo, Maiore, Vario minore Viridi nostrate, Picoluteo Cyanopide, Viridi maiore, et Murario.</hi></head>
<p TEIform="p">PICUS MAXIMUS, est omnium <reg orig="longè" TEIform="reg">longe</reg> maximus, cornicis interdum magnitudine, infra gallinam aliquid, et excepto capitis vertice <hi rend="italic" TEIform="hi">totus niger.</hi> Plumae tamen in vertice coccineo vel flammeo colore <reg orig="egregiè" TEIform="reg">egregie</reg> micant, et velut cirrhum efficiunt. <hi rend="italic" TEIform="hi">Rostrum</hi> habet longum, robustum, digitum parvum, longum, cuius superior pars, quae iuxta caput lata eminet, et duasstrias,
<pb id="s152" n="111" TEIform="pb"/>
ut folium Cyperi, obtinet. <hi rend="italic" TEIform="hi">Linguam</hi> oblongam duram et in extremitate asperam. <hi rend="italic" TEIform="hi">Digitos</hi> binos ante et totidem <reg orig="retrò" TEIform="reg">retro</reg>. Ungues recurvos.</p>
<p TEIform="p">PICUM MAIOREM <foreign lang="GR" TEIform="foreign">pi/pran</foreign> Aristoteles vocat. Magnitudine merulam vincit, scribente Aristotele. Is quem Aldrovandus depingit, <hi rend="italic" TEIform="hi">rostrum</hi> habet canaliculatum, <hi rend="italic" TEIform="hi">linguam</hi> longissimam, musculosam, extremo apice duro nervo aculeatam. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caudam</hi> robustam, et ob superiores reliquas cooperientes plenas duro calamo donatas et inflexu difficillimas, renitentem. In tota ave triplex color conspicitur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Plumae</hi> medio vertice rubicundae, et saturo cocci colore conspicuae sunt, quae in foemella mari alioquin per omnia simili desiderantur. In oculorum ambitu, ventre toto, et alis internis insigni macula albicat. In alis et cauda nigri aliquid conspicitur.</p>
<p TEIform="p">PICUS VARIUS MINOR maiori per omnia simillimus est, et prorsus videretur idem. Nisi rubrae illae maculae in vertice et Uropygio deessent. <hi rend="italic" TEIform="hi">Dorsum</hi> eius versus lumbos magis <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> superioris varium. Et ex albo nigroque <reg orig="promiscuè" TEIform="reg">promiscue</reg> maculatum, lineis interim obscuris transversalibus quae alarum notis respondere videntur, conspersum est.</p>
<p TEIform="p">PICUS VIRIDIS <foreign lang="GR" TEIform="foreign">kolio\s2</foreign> est Aristotelis, inter Picos quidem eidem non recensitus, inter Picos tamen vel ob solam pedum et Caudae dispositionem (duobus digitis ante et totidem <reg orig="retrò" TEIform="reg">retro</reg> insignitur, et caudam rigidam habet) numerandus. Turturem magnitudine aequat. <hi rend="italic" TEIform="hi">Rostrum</hi> habet nigrum, durum, robustum, acutum duos digitos longum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> crassiusculum in superiori parte ex maculis partim miniaceis, partim nigricantibus variegatum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculos</hi> alia quaedam macula nigra ambit, sub qua rubrae illae maculae superioribus correspondentes pallidiores sunt. <hi rend="italic" TEIform="hi">Dorsum et alae</hi> virides cum luteo tamen intermixto. <hi rend="italic" TEIform="hi">Mentum</hi>, pectus, venter, crura <reg orig="pallidè" TEIform="reg">pallide</reg> virescunt, <reg orig="adeò" TEIform="reg">adeo</reg> ut exalbo et viridi permisceri videantur. Aestate eum silere aiunt. <reg orig="Ideò" TEIform="reg">Ideo</reg> cum mense Aprili quidam clamitantem audivisset, hiemem adhuc metuendam praedixit. Altissimas arbores volatu traicit.</p>
<p TEIform="p">Ossa ipsius tosta in pollinem redacta, et in vino epota validum sunt contra calculum remedium.</p>
<p TEIform="p">PICUS LUTEUS CYANOPUS ex Persia adfertur. Magnitudine <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> superiore nihil differt; caput tamen et collum crassius, et rostrum prolixius obtinet. Pennae <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> medio vertice ad extremum <hi rend="italic" TEIform="hi">caudae</hi> usque aliquid ferruginei habent, <hi rend="italic" TEIform="hi">rostrum</hi> vero omnino ferrugineum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pedes</hi> subcaerulei, <hi rend="italic" TEIform="hi">ungues</hi> nigri, cetera lutea, nisi quod <hi rend="italic" TEIform="hi">alarum pennae</hi> omnes in extremo quodammodo ferrugineae sint.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aldrovand. Ornith. l. 12. c. 35.</hi></note> PICO VIRIDI MAIORI seu Maximo, Rostrum, quod in omni Picorum genere rectum est, incurvum, pedes ad similitudinem aliorum, varias <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Bellon. l. 6. de Avib. c. 15.</hi></note> maculas in alis, tribuit Bellonius.</p>
<p TEIform="p">PICUS MURARIUS muris turrium <reg orig="maximè" TEIform="reg">maxime</reg> adhaeret, et vermiculos in eorum rimis inquirit. Passere domestico <reg orig="paulò" TEIform="reg">paulo</reg> maior est, sturni <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> crassitie. Rostrum habet oblongum, tenue, nigrum. Caput, collum, dorsum cinerea. Pectus albicans. Alas partim cineras, partim rubeas. Caudam brevem. Digitos pedum longos, tres ante, unum pro calce. Alas <hi rend="italic" TEIform="hi">in volatu</hi> semper motitat, nec uno loco insidere novit. In foraminibus parietum <hi rend="italic" TEIform="hi">nidulatur.</hi> Suavem <hi rend="italic" TEIform="hi">vocem</hi> edit.</p>
</div4>
<div4 id="JoAF.03.01.02.02" n="2" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS II. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Pico Cinereo seu Sitta, Piconidum suspendente, Chlorione Indico et Picis congenere.</hi></head>
<p TEIform="p">PICUS CINEREUS Aristoteli <foreign lang="GR" TEIform="foreign">s1i/pwh</foreign> seu <foreign lang="GR" TEIform="foreign">s1i/tth</foreign>; aliis <foreign lang="GR" TEIform="foreign">u(lotomou=s1a</foreign> quasi materiem contundens, nomine omnib. communi; quibusdam <foreign lang="GR" TEIform="foreign">s1ais1opo/gis2</foreign> et <foreign lang="GR" TEIform="foreign">kinai=dos</foreign>, <reg orig="quòd" TEIform="reg">quod</reg> Uropygium motitet; modernis Graecis <foreign lang="GR" TEIform="foreign">kourkounisth\s2</foreign> dicitur. Annumeratur Picis, quia eorum more super arbores repit. Caput ei parvum; Oculi exigui; Rostrum longiusculum, nigrum, rotundum Collum, dorsum,
<pb id="s153" n="112" TEIform="pb"/>
alae, nec non et cauda superius è plumbeo ad cinereum vergunt: sub collo <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> et ventre è castaneo ad ruftum. Cervix ad latera lutescit. <reg orig="Quâ" TEIform="reg">Qua</reg> parte inter rostri principium et <reg orig="retrò" TEIform="reg">retro</reg> oculos macula oblonga nigerrima insignitur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Vivit</hi> maceriem contundens. In foraminibus arborum, quas terra et limo <reg orig="artificiosissimè" TEIform="reg">artificiosissime</reg> claudit, angusto aditu sibi relicto, <hi rend="italic" TEIform="hi">nidulatur</hi>, et prolem numerosam progignit. Frangit Aquilae ova. Res malefica ei tribuitur, quasi rerum cognitione calleat.</p>
<p TEIform="p">PICUS NIDUM SUSPENDENS <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 9. c. 17. Idem l. 9. c.</hi></note> cum Oriolo, Alberti, Aristotelis Chloreo, et Plinii Chlorione, Galbula seu Galgulo, Ictero, et Bononiensium Regalbula idem esse ab Aldrovando creditur. Modernis Graecis <foreign lang="GR" TEIform="foreign">s1ukofa/gos</foreign> dicitur. Chloreum et Chlorionem Aristoteles <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 37. c. 10. Aldrov. Ornit. l. 12. c. 39.</hi></note> et Plinius appellavere, ut luteum et viridem in ea reperiri colorem innuerent. Iunior virescit; adultior aut saltem annua facta alis tantummodo exceptis tota evadit lutea. Magnitudine est par Turturi; colore pro ratione aetatis variat. In iuniore rostrum est subfuscum. Adulta inter rostrum et oculos maculam habet nigram. Iunior <reg orig="minimè" TEIform="reg">minime</reg>. Illa alas habet nigerrimas, quarum pennae et remiges <reg orig="maximè" TEIform="reg">maxime</reg> in extremitatibus suis albescunt: iunior superiores pallidas, inferiores nigricantes.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Locus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Locum</hi> si attendas Germaniae esse peregrinam Gesnerus reliquit. Migratoria <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 25. Aeel. l. 4. de Animal. c. 47.</hi></note> <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> est. Plinius et Aelianus hieme eam videri negant; aestivo tempore in conspectum venire, exortu arcturi sideris discedere, et pullis editis Italiam relinquere, adicivut. In Helvetia mense Maio apparere in cipit, in quibusdam Galliae locis Martio. Dependens pedibus somnum capit, quia <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 33.</hi></note> se tutiorem sperat, si Plinio credimus.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Victus.</hi></note> Vermibus more picorum <hi rend="italic" TEIform="hi">vescitur,</hi> sed et ficubus. Unde ipsi <foreign lang="GR" TEIform="foreign">s1ukofa/gou</foreign> nomen.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Generatio.</hi></note> Proprium ipsi <hi rend="italic" TEIform="hi">nidum</hi> in arboribus suspendere. Constat ille ex musco et lanugine quandoque, ex foeno et culmis nonnumquam, ex cannabe et festucis interdum. Forma ipsi corbis vel calathi ficarii è iuncis intexti; vincula de quibus pendet sunt, culmi', iunci, fila è lino, serico, setae equinae et cetera. Iconem in Aldrovando vide.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Vox.</hi></note> Cum <hi rend="italic" TEIform="hi">cantillat</hi> orio vel loriot sonat, imminente pluvia fistulae instar canit.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Usus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Usus</hi> ipsius in cibo est et <hi rend="italic" TEIform="hi">Medicina.</hi> <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 30. c. 11.</hi></note> Pinguescit mirum in modum. Emoritur si ab icterico conspicitur aeger, ipsa evadit. Ad Gemanos accedens, non amplius nascituras pruinas promittit.</p>
<p TEIform="p">CHLORIO INDICUS maxima sui parte, quin toto corpore luteus est; si coronam verticis et caudae alarumque maculas caeruleas, et rostrum pedesque quae insigniter rubent excipias.</p>
<p TEIform="p">PICIS CONGENEREM Aldrovandus Marchioni Fachineto debet. Erat, quantum ex pictura conicere licebat, Coccothraustis magnitudine, rostro luteo, acuto, Picorum haud absimili; vertice, cervice et toto dorso viridi, Uropygio albo, pennis alarum vestitricibus viridibus, remigum. superiorib. albis, inferioribus, et cauda caeruleis. Prona pars <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> rostri initio ad anum usque coloris cinnaberis erat.</p>
<p TEIform="p">NB. <hi rend="italic" TEIform="hi">Picarum genera exotica vide in Mantissa.</hi> N. 5.</p>
</div4>
</div3>
<div3 id="JoAF.03.01.03" n="3" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT III. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Iynge seu Torquilla, Iyngi congenere, et Certhia.</hi></head>
<p TEIform="p">PRopter rostri et linguae constitutionem, Picis Iynx subiungitur, quam Galenus et Suidas <foreign lang="GR" TEIform="foreign">kinai/dion</foreign> Tzetz es <foreign lang="GR" TEIform="foreign">s1eis1opu/gion</foreign> et Cinclida, Athimontis incolae teste Bellonio Alcionem, Theocriti interpres <foreign lang="GR" TEIform="foreign">s1eis1ougi/an</foreign>, alii Turbinem, Gaza Torquillam vocat. Vincit magnitudine fringillam, Rostrum habet firmum ex plumbeo et nigro permixtum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Linguae</hi> aculeum tam acutum et validum, ut humanam cutim haud aliter ac acicula penetret. Ea infra arteriae summum subit, et supra cranium reflexa, <reg orig="propè" TEIform="reg">prope</reg> nares inseritur. Est autem gemina ubiab occipitio reflecti incipit, et in syncipite
<pb id="s154" n="113" TEIform="pb"/>
rursus utraeque partes conveniunt. <hi rend="italic" TEIform="hi">Digitos</hi> pedum utrinque duos habet. <hi rend="italic" TEIform="hi">Digitorum</hi> utrobique longior alter, cum altero breviore coniungitur. Conspicitur in quavis regione circa arbores.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Victus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Vescitur</hi> formicis, easque <reg orig="exsertâ" TEIform="reg">exserta</reg> <reg orig="linguâ" TEIform="reg">lingua</reg> velo <reg orig="cissimè" TEIform="reg">cissime</reg> aculeo transfixas venari et devorare solet; nec unquam rostro attingit. Dicitur <foreign lang="GR" TEIform="foreign">tri/zein</foreign>, id est stridere. Sed Aelianus obliquam tibiam voce sua aemulari ait.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Generatio.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Nidulatur</hi> in arborum foraminibus, villis et domibus. Octo vel novem <hi rend="italic" TEIform="hi">ova</hi> uno partu excludit. <reg orig="Aegerrimè" TEIform="reg">Aegerrime</reg> cicuratur. Si manu teneatur, caput in utramque partem circumagit. Apud Gesnerum enutrita, accessum hominis <reg orig="aegrè" TEIform="reg">aegre</reg> ferebat, collum in sublime erigebat, rostrum sine morsu modo extendebat, modo retrahebat. Plumae capitis rigebant Caudam erigebat et dilatabat. Usus ipsius est in cibis.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aldrov. l. 12. Ornith. c. 43.</hi></note> IYNGI CONGENER, quem Aldrovandus describit, magnitudine erat par Iyngis; colore capitis, dorsi, alarum, et totius caudae ferrugineo; maculis luteis transversalibus distincto, pectore et ventre albicantibus, et lineis luteis per longitudinem exornatis. Tibiis luteis; digitis picorum more oblongis.</p>
<p TEIform="p">CERTHIA, Aristoteli <foreign lang="GR" TEIform="foreign">ke/rqion</foreign>, vel ut Robertus Constantinus opinatur ab astu <foreign lang="GR" TEIform="foreign">kerdi\on</foreign> dicta, avicula est exigua, Regulo <reg orig="paulò" TEIform="reg">paulo</reg> minor. Rostrum habet arcuatum, in superiori parte longius et crassius. Guttur et pectus candicans; dorsum et alas fulvescentia, nigris maculis ubique distincta. Caudam brevem, rigidam, et in extremitate acutam. Ungues <reg orig="valdè" TEIform="reg">valde</reg> aduncos. <hi rend="italic" TEIform="hi">Victitat</hi> insectis minoribus. In cavis arborum <hi rend="italic" TEIform="hi">nidificat,</hi> et viginti quandoque <hi rend="italic" TEIform="hi">ova</hi> ponit. <hi rend="italic" TEIform="hi">Vocem</hi> ipsi claram tribuit Aristoteles. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 9. c. 17.</hi></note> <reg orig="Perpetuò" TEIform="reg">Perpetuo</reg> <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> nunc in hanc nunc in illam partem volitat. Toto anno eandem patriam incolit. Arborum ramis fringillaginis instar sese annectit, et Picorum more arbores perreptat. Sagax ipsi in vitae officiis <hi rend="italic" TEIform="hi">ingenium</hi> Aristoteles adscripsit.</p>
</div3>
<div3 id="JoAF.03.01.04" n="4" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAP. IV. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Merope.</hi></head>
<p TEIform="p">MEropis nomen Albertus Pico viridi, Niphus Grallo suo, alii Paro maiori, sed <reg orig="malè" TEIform="reg">male</reg> imposuere. Convenit illi aviculae, cuius vox multiplicem partitionem capit, <reg orig="ideò" TEIform="reg">ideo</reg> <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> <foreign lang="GR" TEIform="foreign">meris1mw=| o)po\s2</foreign> <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Prob. in l. 4. Georg.</hi></note> dicta est; quaeque Cretensibus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Bellon. l. de Avibus c. 27.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">b</hi> <foreign lang="GR" TEIform="foreign">melisso/fayos</foreign>, seu Apiaster, Rasi Alkenius, vel Alkerius; Alberto Muscipula, aliis Riparia, Parra, et Gangrena teste Kiranidis interprete dicitur. Magnitudine sturnum superat, Merulis par est. Aristoteles <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">H. A. l. 9. c. 13.</hi></note> hoc tantum de illa habet. Pennas eius inferiores pallidas esse, superiores caeruleas, ut Halcyonis, postremas pinnulas rubras. Plinius <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Descriptio.</hi></note> <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">H. N. l.</hi></note> Aristotelem secutus, pallido intus colore pennarum, <reg orig="supernè" TEIform="reg">superne</reg> Cyaneo, priori subrutilo esse dixit. Aldrovandus et maris et feminae descriptionem tradit. Mari rostrum est longum, durum, ad instar falcis messoriae arcuatum, et quasi triangulum Iris ita rubescit, ut aliam omnem rubedinem superet. <hi rend="italic" TEIform="hi">Feminae</hi> color ubicumque minus intensus. Tergus quodammodo virescens. Linguam habet sublongam et gracilem: oris rictum tam amplum, referente Alberto, ut multas muscas in os eius humoris insidentes capiat. Vesiculam fellis amplam humore viridi smaragdi instar refertam.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Locus.</hi></note> In Creta insula tam vulgaris est, ut nusquam non in ea conspiciatur: reperitur et in Italia. Graecis per continentem, incognitam scribit Bellonius.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Victus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Victitat</hi> <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 9. c. 40</hi></note> apibus; ideo <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Georg. l. 1.</hi></note> Virgilius Meropis nidum <reg orig="propè" TEIform="reg">prope</reg> alvearia prohibet, et cicadis. Sed nec lampsanae, caucalidis, et raparum seminibus, vel tritico abstinet. <hi rend="italic" TEIform="hi">Nidificat</hi> in <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 8. c. 1.</hi></note> cavernis, interdum <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 33.</hi></note> ad sex pedum altitudinem, interdum ad quatuor cubitos, defossis. Et sex <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 9. c. 13.</hi></note> aut septem pullos parit.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Volatus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Volat</hi> gregatim, circa montes qui thymum ferunt frequenter; et cum reliquae aves quasi sursum ad oculos versus volitent, ille retrorsum caudam versum eum exercet.</p>
<pb id="s155" n="114" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Vox.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Vocem</hi> instar hominis quodammodo edit, qui ore in rotundum clauso sonet grul gruru, urubul, et <reg orig="longè" TEIform="reg">longe</reg> auditur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Ingenium</hi> et <hi rend="italic" TEIform="hi">Mores</hi> si spectes, migratoria est. Pullos ne <reg orig="facilè" TEIform="reg">facile</reg> capiantur de loco ad locum transfert, et auctor est Aristoteles esse qui confirment, Meropes parentibus senescentibus vicem red dere; <reg orig="imò" TEIform="reg">imo</reg> eosdem quam primum facultas datur, liberorum <reg orig="operâ" TEIform="reg">opera</reg> ali.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Usus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Usus</hi> eius in <hi rend="italic" TEIform="hi">Medicina</hi> aliquis. Fel si cum gallis et oleo omphacino misceatur, firmam capillis nigredinem inducit. Frixa in oleo manus ab apum punctionibus immunes reddit, si credere fas est. Est et alius <hi rend="italic" TEIform="hi">Merops</hi> quem Germani Hirundinem marinam vocant. Est superiore <reg orig="paulò" TEIform="reg">paulo</reg> longior, et crassior. Rostrum habet nigrum, longum, acutum, et proprius ad falcem messoriam, <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> in illa accedens. Arostro maculam nigram, quae per oculos <reg orig="retrò" TEIform="reg">retro</reg> ad colli initium usque defertur. Alarum pennae, variis coloribus insigniuntur. Primae caeruleae sunt. Secundae ex caeruleo et flavo mixtae, Tertiae <reg orig="omninò" TEIform="reg">omnino</reg> flavae, remiges nigrae et in extremitatibus rubrae.</p>
</div3>
<div3 id="JoAF.03.01.05" n="5" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT V. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Regulo.</hi></head>
<p TEIform="p">REgulus, Graecis Trochilus, Orchilus, Tyrannus, <foreign lang="GR" TEIform="foreign">s1alpigth\s2, bas1ili/s1kos2, r(o/billos tri/kkos, ko/rtalos, bas1ilis1ko/n</foreign>, et Tettigon, in Creta inprimis, aliis Rex Senator, Parra, Bitricus, et Acalanthis dicitur, quae omnia nomina Passeri Troglodyti communiter tribuuntur. Aristoteles <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">H. A. l. 8. c. 3.</hi></note> ipsi corpus non amplius tribuit <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> Locustae, et cristam è pluma elatiuscula rutilam. Quem Aldrovandus describit, <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> capite ad extremitatem caudae mensuratus, vix palmum exsuperabat. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cristam</hi> in fronte erectam colore <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> aureo gerebat, quae in mortuis non conspicitur. Caput, collum, dorsum, et mediae alae ex viridi lutescebant. Remiges nigricabant, et ad latera flavescebant. <reg orig="Propè" TEIform="reg">Prope</reg> earum exortum notabilis visebatur macula. Guttur et pectus ex albo flavescebant, venter candicabat. <hi rend="italic" TEIform="hi">Foemellae</hi> pallidioribus capitis sunt conspicuae. Minores etiam ipsis <reg orig="cristâ" TEIform="reg">crista</reg> pennulae, quarum caput linea crassa satis velut corona eleganter ambit. In alis duas habent albas maculas, parvam unam, longam alteram, cum mas hanc solam habeat.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Locus.</hi></note> Hieme <hi rend="italic" TEIform="hi">degunt</hi> in urbibus et foraminibus, reliquo tempore in silvis, inter fruteta et iuniperos.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Victus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Vescuntur</hi> <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 8. c. 3.</hi></note> vermiculis, quorum nomine muscae, formicae, cossi, et similia insecta intelliguntur. Muscis <reg orig="adeò" TEIform="reg">adeo</reg> ingurgitari quidam dicunt, ut aliquando de vita periclitentur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Generatio.</hi></note> Bis anno <hi rend="italic" TEIform="hi">pariunt</hi> et <hi rend="italic" TEIform="hi">ova</hi> septem aut sex pisorum ponunt magnitudine. <hi rend="italic" TEIform="hi">Volant</hi> solitariae; et aliqui post migratices recedunt.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Vox.</hi></note> Vox ipsorum zinzulare, ut Auctori Philomelae placet. Magni et sicci in hieme frigoris tempore, <reg orig="praecipuè" TEIform="reg">praecipue</reg> cantant. Parvitatem corporis ingenii sollertiae in ipsis natura pensavit. Ausu enim magno contra <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aristot. H. A. l. 9. c. 11.</hi></note> Aquilam pugnare conantur. Cum se <reg orig="proximè" TEIform="reg">proxime</reg> quasi manu capiendas obtulerint, casso hominis conatu profugiunt. Multi uno specu in hieme conduntur, ut parvus in tam minimis corporib. calor, societate augeatur. Cum in veruculo igni apponuntur, tametsi nemo vertat, tamen per se convertuntur: scilicet, ubi ea pars, quae igni obversa fuit, assata est; altera, quae non est assata, quia gravior, descendit. Motu insolito et cantu quamvis suavi gestientes, quia ariduli vaporosum <reg orig="aërem" TEIform="reg">aerem</reg> plausibiliter excipiunt, et adventantem humiditatem, <reg orig="quâ" TEIform="reg">qua</reg> refocillentur implorant, pluvias affuturas denotant. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aratus in Phaenomenis.</hi></note> Eaedem ingruunt, Arato teste, si cava terrae subierint. Unde floricomis hymenaeis infestos dixit Avienus, quia isti sereno caelo gaudent.</p>
<p TEIform="p">Datur et alius REGULUS NON CRISTATUS, qui quandoque in agro Bononiensi capitur. Similis hic, cristam si excipias, superiori Regulo. Rostrum ei gracile, oblongiusculum, saturrimo atro colore resplendens, interna capacitate, et utraque mandibula, <reg orig="unà" TEIform="reg">una</reg> cum linguis rubicundis. Vertex, collum, Dorsum colore baetico ad</p>
<pb id="s156" n="42" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Iiinx seu Troguilla. Windhals Kriniz.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Iiinx Congener.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Passerculus Troglodiites. <reg orig="Zünschl" TEIform="reg">Zunschl</reg><reg orig="üpffle" TEIform="reg">upffle</reg>.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Regulus. <reg orig="zunKönig" TEIform="reg">zunKonig</reg>.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Certhia. Barchengel.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Passer Troglodiites Armeniaats.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Merops Congener.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Merops. Imbenfras.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Hiirundo riparia. Wasserschwalb spiir.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Asiilus.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Hiirundo agrestis. spiir schwalb.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Passer Troglodiites Bellonii.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Upupa. Widhopf.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Hiirundo. Haus schwalb.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Apus. Geiir schwalb. Kirchenschwalb.</hi></head></figure></p>
<pb id="s157" n="115" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p">flavum nonnihil vergente. Oculi nigrescentes, quos plumae cinereae ambiunt. Alae et cauda exteriori superna superficie ex fusco ad spadiceum vergunt. Pectus, alae internae ac supremae, caudaeque inferioris initium sunt flava. Postici digiti unguiculus omnium est maximus; digitus <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> medio anticorum magnitudine secundus, duo ceteri antici minores et aequales inter se sunt. Mascula alba, quam cristatus habet, in hoc non conspicitur.</p>
</div3>
<div3 id="JoAF.03.01.06" n="6" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT VI. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Passere Troglodyte, et Asilo ave.</hi></head>
<p TEIform="p">PAsser Troglodytes, quem Aetius <foreign lang="GR" TEIform="foreign">stilipipi/da</foreign> vocat, etsi <reg orig="multò" TEIform="reg">multo</reg> minor Regulo, quod hic pluribus pennis vestiatur, appareat: duplo tamen plus carnis possidet. <hi rend="italic" TEIform="hi">Rostrum</hi> habet longiusculum, acutum, <reg orig="supernè" TEIform="reg">superne</reg> fuscum, <reg orig="infernè" TEIform="reg">inferne</reg> albidum; <hi rend="italic" TEIform="hi">lingulam</hi> admodum exilem, bifidam, continens. Ventrem, collum, ac dorsum ex fusco ad spadiceum inclinante vestitum. Pectus cinereum; Caudam semper subrectam et albo colore interpunctam. <hi rend="italic" TEIform="hi">Victitat</hi> vermiculis. <hi rend="italic" TEIform="hi">Nidum</hi> saepius in silvis, aliquando in posticis aedibus, et stabulis stramine tectis; iuxta parietes domuum, et sepes, ex musco foris, ex plumis intus construit. Ovi is erecti, et in altero suo fine consistentis formam habet; in medio latere ostiolum. Per hoc ingreditur, et regreditur. Bis anno parit, et <hi rend="italic" TEIform="hi">ova</hi> novem, uno tempore deponit. <hi rend="italic" TEIform="hi">Volat</hi> solus, nonnumquam gregatim, semper breviter; et quoties aliam sui generis offendit, eam aggreditur. Mira ipsi <hi rend="italic" TEIform="hi">Cantus</hi> inprimis si cicuratur, (cicuratur difficulter) suavitas; quem Maio praesertim, <reg orig="saepè" TEIform="reg">saepe</reg> hieme exercet. In festo trium Regum, cum omnibus, quos eo anno educavit pullis cantillare Galli fabulantur. Cinis in pulverem exusti, et ex vino bibiti, calculosis opitulatur. Cerebellum in Diasatyrion recipitur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Bellonius l. 7. de Avib. c. 4.</hi></note> Quem Bellonius pro <hi rend="italic" TEIform="hi">Passere Troglodyte</hi> quemque Galli Favette ronse <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> colore fulvo vocant, ponit; Ruticillae admodum est similis, <reg orig="paulò" TEIform="reg">paulo</reg> <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> minor, corpore oblongiusculo, rostro gracili et oblongiusculo. <hi rend="italic" TEIform="hi">Mas</hi> magis <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> femina rubet. Vix plus carnis obtinet, <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> digiti extremum. Unus tantum in eo color, qualis in Lusciniae cauda. Hieme non videtur. Nidulatur, <reg orig="saepè" TEIform="reg">saepe</reg> inter dumos hortorum, et in ramis cicutae; aliquando <reg orig="retrò" TEIform="reg">retro</reg> parietes in urbibus et pagis. <hi rend="italic" TEIform="hi">Nidum</hi> <reg orig="ingeniosè" TEIform="reg">ingeniose</reg> intus ex setis equinis construit. Quinque plaerumque <hi rend="italic" TEIform="hi">ova</hi> edit, eaque cinerei coloris, nigro maculati.</p>
<p TEIform="p">ASILUS seu <foreign lang="GR" TEIform="foreign">o)/istros</foreign> inter aviculas vermivoras ab Aristotele numeratur; quamquam hoc nomen et insecto volatili, quod Equos infestat, tribuatur. Si ea est, quam Bellonius ob parvitatem Philosopho ita vocari scribit, et depingit; habet cristam capitis flavam, rostrum nigrescens, sed in his extremitatibus aliquando luteum, longiusculum, et debile: Caudam, tergus, alarum plicas et extremitares, lutea: crura, pedes, et ungues nigra. <hi rend="italic" TEIform="hi">Degit</hi> in umbrosis nemorum locis. <hi rend="italic" TEIform="hi">Victitat</hi> bestiolis vivis et grana aversatur. Semper <hi rend="italic" TEIform="hi">canit.</hi></p>
</div3>
<div3 id="JoAF.03.01.07" n="7" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT VII. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Hirundinibus in genere.</hi></head>
<p TEIform="p">HIrundo, seu <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> voce sua, ut Varro credit; seu ab haerendo, quod tectis aedium, vel trabibus, ubi nidificat, adhaereat, dicta, <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Graecis <foreign lang="GR" TEIform="foreign">xelidw\n, xelidw\, koti/llh, kekro/pis2, kwti/llos, a(ttiko/ra, a)dwnii\s2, kri/es2</foreign>, et <foreign lang="GR" TEIform="foreign">o)lolugo/na</foreign> vocatur. Vagam volucrem Ovidius, Daulidem avem Plutarchus, Bistonis alitem Seneca, Pandione natam alii dixere. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Generibus</hi> Hirundinum non conveniunt auctores. Aristoteles, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. in H. A.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Domesticas, Apodes, et Falcuas</hi> agnoscit. Plinius, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">H. N. l. 10. c. 33.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Domesticas, Rusticas, Apodes,</hi> et <hi rend="italic" TEIform="hi">Riparias.</hi> Gesnerus, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">in Ornit.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Domesticas, Silvestres</hi> et <hi rend="italic" TEIform="hi">Riparias.</hi> Scaliger, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ex. 228.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">vulgares nigras. Subfulvas,</hi> simili <reg orig="formâ" TEIform="reg">forma</reg> in ripis nidificantes. Quater illis grandiores, toto corpore atras, foedissima facie, crurib. brevissimis, crassissimis,
<pb id="s158" n="116" TEIform="pb"/>
hirtis; et <hi rend="italic" TEIform="hi">Buteonis</hi> magnitudine, sed facie nullo modo ab his dissimili. Dantur et albae, seu quod prae nimio <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 3. c. 12.</hi></note> frigore albescant; seu <reg orig="quòd" TEIform="reg">quod</reg> canescant ante tempus, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. l. de colorib.</hi></note> ut alia quaedam animalia, seu quod artincio rales evadant. Si quis albas, inquit Aldrovandus, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ornith. l. 17. c. 6.</hi></note> desi der et, ova earum dum cubant, <reg orig="olivâ" TEIform="reg">oliva</reg> illinat.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Descriptio.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Descriptione</hi> longa opus non est. Formae est gratae, nigredinis decentissimae, modicae carnis, plumarum multarum. Albedo totum cingit ventrem; hinc <foreign lang="GR" TEIform="foreign">poiki/lh</foreign> Aristophani. Color caeruleus, ad latera per caput alasque refulget, unde Cyanea Simonidi. Rubedo sub gutture potissimum et pectore emicat. Unde Ovidius.</p>
<l TEIform="l" part="N">_ _ <hi rend="italic" TEIform="hi">Neque adhuc de pectore caedis
Excessere notae, signataque sanguine pluma est.</hi></l>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Oculi</hi> eruti <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 12. c. 37.</hi></note> renascuntur, seu quod pullorum acu puncti visum recipiant, quod Aelianus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. H. A. l. 17. c. 2.</hi></note> de alba in Samo <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. H. A. l. 2. c. 3.</hi></note> nascente ab Aristotele proditum ait; seu quod laceratis eorum oculis, alii subnascantur, ut nonnulli prodidere. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> est bifurcata, et longa. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pedes</hi> breves nigri et debiles. <hi rend="italic" TEIform="hi">Interna</hi> si spectentur, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 2. cap. ult.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">fel</hi> aliis ventri, aliis intestino adhaeret. <hi rend="italic" TEIform="hi">Ventriculus</hi> ipsis longior. In dissectis pullorum qui primo partu exclusi sunt, ventriculis <reg orig="Iunâ" TEIform="reg">Iuna</reg> crescente, lapilli, chelidonii dicti, magicis narrati artibus reperiuntur. De colore non constat. Nigrum et album Trallianus, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Trallian. l. 1. c. 15.</hi></note> candidum et rubenti colore <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 11. c. 17</hi></note> Plinius, varium et parvum <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Dioscor. l. 2. c. 49.</hi></note> Dioscorides, prodidere. Aldrovandus, unum intus albicantem, extra melinum, alterum subrubentem habuit.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Locus.</hi></note> In nulla non regione inveniuntur. A Thebarum <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. A. l. 10. c. 24.</hi></note> duntaxat, quod urbs illa saepius capta sit, et Biziae in Thracia, propter Therei scelera, abhorrent. In Aegypto perennant, nostrae hieme mense Septembre seu Octobre vel conduntur, vel in vicina tepidiora <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aristot. H. A. l. 8. c. 16.</hi></note> loca abeunt. Inventae multae in apricis montium recessibus nudae atque deplumes. In quadam Germaniae superioris silva, incisa quercus putrida, plena Hirundinibus inventa est. In Septentrionalibus locis inter cannas descensurae, sese colligant, et <reg orig="saepissimè" TEIform="reg">saepissime</reg> in modum conglomeratae massae, <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> piscatoribus extrahuntur, et in aestuaria deportatae, caloris accessu resolutae, volare incipiunt, sed exiguo tempore durant. Redeunt sub veris initium: <reg orig="ideò" TEIform="reg">ideo</reg> <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Rhodiis sub hiemis finem invitantur. Et Calpurnius illis visis oves ab hibernis stabulis educi iubet. Easdem redire indicio observatum. Migraturae <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Vossius de Idolol. l. 3. c. 82.</hi></note> cum rubro filo pedi alligato dimissae sunt, idem retulere reduces.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Victus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Victitant</hi> insectis, ut cicadis, <reg orig="ideò" TEIform="reg">ideo</reg> eas in aedibus haberi vetabat <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plut. l. 8 Sap. q. 7.</hi></note> Pythagoras; apibus, unde nidos earum alveis propinquos tolli, Aristoteles <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">H. A. l. 9. c. 40.</hi></note> iubet; muscis, culicibus, papilionibus, et aliis. Carne vesci, credidit <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">H. A. l. 8. c. 3.</hi></note> Aristoteles, an granis dubitatur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Generatio.</hi></note> De artificiosa <hi rend="italic" TEIform="hi">Nidorum</hi> structura, in sequentibus dicemus. Quantum ad <hi rend="italic" TEIform="hi">coitum</hi> <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">H. Aelian. H. A. l. 2. c. 3</hi></note> cum ceterae aves in eo <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> maribus conscen dantur, Hirundines, contrario <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> aliae modo miscentur, aversae nempe. Bis anno, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 6. c. 5.</hi></note> quinq, semel ova, magnitudine olivae, ferrugineis maculis conspersa pariunt, nec plura utero gerunt. Primi partus, iniuria frigoris (prima namque parit) corrumpuntur; posteriore pullos, sed caecos proferunt. <hi rend="italic" TEIform="hi">Fetus educatio</hi> <reg orig="summâ" TEIform="reg">summa</reg> peragitur <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> mare et femina aequitate. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. A. l. 10. c. 33.</hi></note> Alterant cibum, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. H. A. l. 3. c. 25.</hi></note> et <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> primo natu, finitur in ultimo. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Oppian. in Cyneg.</hi></note> Nil amplius, qui accepto cibo locum mutavit, accipit, donec in pristmum redierit. Hesiodus citante Aeliano, dimidium tantummodo somnum perficere ait.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Vox.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Vox</hi> ipsarum per fritinnire, thrinsare vel drinzare, zinzilulare, minurizare, <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> latinis; per <foreign lang="GR" TEIform="foreign">yeturi/zein, ptubi/zein</foreign>, et <foreign lang="GR" TEIform="foreign">ptu/zein</foreign> <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Graecis, exprimitur. Canunt stantes; aliquando in volatu clamant breve et abruptum quiddam. <reg orig="Manè" TEIform="reg">Mane</reg> et tempore coitus magis strepunt.</p>
<p TEIform="p"><reg orig="Rarissimè" TEIform="reg">Rarissime</reg> propter pedum debilitatem et brevitatem <hi rend="italic" TEIform="hi">incedunt.</hi> Volucrum <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin H. N. l. 10. c. 33.</hi></note> <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> solis, flexuosi volatus, velox celeritas, quibus ex causis neque rapinae ceterarum avium obnoxiae sunt.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ingenium.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Ingenium</hi> et in eo qui quidem quod
<pb id="s159" n="117" TEIform="pb"/>
cicurari nequeant pullis Chelidonia applicata, visum restituant, blattas ovis infestas apio fugent, et post quam pullos <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> serpente laniatos <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Oppian. Halieut. l. 5.</hi></note> animadverterint, circa cius maxillas se tamdiu, donec conficiantur, volvant; testantur; sed in Nidorum structura <reg orig="maximè" TEIform="reg">maxime</reg>. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 33.</hi></note> Hos luto construunt, stramento roborant. Si quando inopia est luti, madefactis <reg orig="multâ" TEIform="reg">multa</reg> <reg orig="aquâ" TEIform="reg">aqua</reg> pennis, pulverem spargunt. Ipsum <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> nidum mollibus plumis floccisque consternunt, tepefaciendis ovis, simul ne durus sit infantibus pullis.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Praesagium</hi></note> Putantur pluvias <hi rend="italic" TEIform="hi">praesagire,</hi> cum circa lacus ita <reg orig="proximè" TEIform="reg">proxime</reg> volitant, ut etiam ventre contingant; vel hac et illac volantes parietibus subinde haerent; vel usque <reg orig="adeò" TEIform="reg">adeo</reg> humiles feruntur, ut pedibus humum verrere videantur; seu <reg orig="quòd" TEIform="reg">quod</reg> tum muscas et alia animalia venentur; seu quod commotam sursum auram perhorrescentes deorsum pavitent.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Affectus.</hi></note> Quantum ad <hi rend="italic" TEIform="hi">Sympathiam</hi> vel <hi rend="italic" TEIform="hi">Antipathiam,</hi> vix aliquos videntur, vel amicos vel hostes habere. Cum passeribus tamen, qui initio veris earum praeoccupare nidos conantur, pugnant, et observatum Coloniae, Hirundinem cum Passerem eicere non posset, stridore suo multas convocasse. Hae cum impetu advolantes, luto, quod ore singulae gerebant, nidi foramen obstruxere. Passer inclusus suffocatus est.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Usus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Usus</hi> ipsarum pullorum inprimis silvestrium <hi rend="italic" TEIform="hi">in Medicina</hi> maximus. Cor cum melle devoratum, quartanas pel lit. Lapilli, croceo linteo involuti, linoque ad collum suspensi, easdem tollunt. Caput matutino pascenti praecisum, et <reg orig="lunâ" TEIform="reg">luna</reg> <reg orig="plenâ" TEIform="reg">plena</reg> lineo panno adalligatum; capitis medetur doloribus. Idem lapilli si manu singuli teneantur, faciunt, si Marcello credimus. Aqua hirundinum destillata Epilepticos sublevat. Lapilli ad brachia alligati, si Sexto credimus, eosdem sonant. Nec <reg orig="malè" TEIform="reg">male</reg> fimus cum aceto et castoreo <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> quibusdam iisdem exhibetur. Stercus cum felle taurino inunctum capillos denigrat. Fel et sanguis <reg orig="mirè" TEIform="reg">mire</reg> caliginibus prosunt. Idem, si <reg orig="tepidò" TEIform="reg">tepido</reg> applicetur, oculum ictu laesum restituit. Celebris nidorum in angina usus, sed et crematarum cinis eandem discutit.</p>
</div3>
<div3 id="JoAF.03.01.08" n="8" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAP. VIII. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Hirundinibus in specie.</hi></head>
<div4 id="JoAF.03.01.08.01" n="1" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS I. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Hirundine Agresti, et Riparia.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 33.</hi></note> HIrundo <hi rend="italic" TEIform="hi">agrestis,</hi> quam Plinius <hi rend="italic" TEIform="hi">Rusticam</hi> vocat, in capite, collo et dorso, hirun dinis domesticae est colore. Sub rostro, gutture, et toto ventre ad caudam usque candicat. Pedes habet pennis obsitos. Sed et maculam <reg orig="propè" TEIform="reg">prope</reg> caudam albam tantae magnitudinis, ut dum volat, nihil in ea nigredinis, caudae extremitates, caput, alas, et dorsum si excipias, appareat. His notis <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> <reg orig="domesticâ" TEIform="reg">domestica</reg> distinguitur. Caudam quidem etiam bifurcatam habet; sed longissimis illis, quae in domestica <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Idem ibid.</hi></note> visuntur, destituitur. Rarae sunt in domibus. Diversos <reg orig="figurâ" TEIform="reg">figura</reg>, sed eadem materia confingunt nidos. Totos supinos, faucib. porrectis in angustum, utero capaci; mirum qua perrtia, et occultandis habiles pullis, et substernendis molles. In Aegypti Heracleotico ostio molem continuatione nidorum evaganti Nilo inexpugnabilem opponunt; stadii <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> unius spatio; quod humano opere perfici non posset. In eadem iuxta oppidum Coptom insula est sacra Isidi, quam ne laceret amnis idem, muniunt opere, incipientibus diebus vernis palea et stramento, rostrum eius firmantes, continuatis per triduum noctib., tanto labore, ut multas in opere emori constet. Ea militia illis cum anno redit semper.</p>
<p TEIform="p">RIPARIA Marcello Empirico Ripariola, Gazae Falcula, Graecis Drepanis dicitur. Femina <reg orig="pronè" TEIform="reg">prone</reg> praeter pectus candicat, <reg orig="supinè" TEIform="reg">supine</reg> fusca est: mas <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> magis nigricat, collo toto, praeterquam sub rostro, ubi macula est, lutescens. Hoc tantum cum Hirundinibus omnibus commune habet,
<pb id="s160" n="118" TEIform="pb"/>
<reg orig="quòd" TEIform="reg">quod</reg> pedibus sit curtis, multum volet, et insecta in volatu capiat. <hi rend="italic" TEIform="hi">Nidos</hi> non faciunt. Ripas excavant, atque ita internidificant. Aldrovandus illatis tantum plumis et stramentis nidulari audivit. Aestate tantum apparent, mense Augusto cum Sol est in Leone, et cum imber incessit. Eo tempore pariunt, cumque pulli convaluerint, moriuntur. Plinius, migrare multis diebus antequam futurum est, ut amnis auctus attingat eius nidum, auctor est. Huc refer Hirundinem MARINAM aucupibus Italis dictam, quae corpore est maior, pedibus longioribus, ventre toto ad pectus usque candicante, capite, alis, et dorso fuscescentibus, Rostro robusto, nigro; Rictu maximo eoque coccineo. <reg orig="Caudâ" TEIform="reg">Cauda</reg> bifurcata, pedibus aterrimis. Arostro per oculos ad pectus <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> usque notabilis linea atra defertur, et velut torquem <reg orig="propè" TEIform="reg">prope</reg> pectus constituit.</p>
<p TEIform="p">NB. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Hirundine exotica vide Mantissam.</hi> Num. 11.</p>
</div4>
<div4 id="JoAF.03.01.08.02" n="2" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS II. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Apode.</hi></head>
<p TEIform="p">APos, aliis <foreign lang="GR" TEIform="foreign">ku/yelos</foreign>, nonnullis <hi rend="italic" TEIform="hi">Hirundo Marina</hi> vocatur. Est toto corpore plumis <reg orig="egregiè" TEIform="reg">egregie</reg> munita, unius coloris, qualis in murium pilis, conspicitur. Caput habet supra admodum latum; collum brevissimum, rictum <reg orig="adeò" TEIform="reg">adeo</reg> amplum, ut integros scarabeos deglutiat, rostrum exiguum, nigrum, alas longas, caudam bifurcatam, crura breviscula, ad digitos usque pennis obsita, ad rependum potius <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> insistendum facta. Digitos utrinque binos, ut in Picis Martiis, unguibus acutis armatos, quibus quod rapuit <reg orig="adeò" TEIform="reg">adeo</reg> constringit, ut id perfodiat.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Victitat</hi> insectis per <reg orig="aëra" TEIform="reg">aera</reg> volantibus, eaque nisi volans capit et edit. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculorum</hi> <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> acieita valer, ut per mille passus muscam observet, et <reg orig="subitò" TEIform="reg">subito</reg> insequatur. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 39.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Volant</hi> plurimum, et gregatim, arcus tensi figura, <reg orig="saepè" TEIform="reg">saepe</reg> alas non movendo. Hae sunt quae toto mari cernuntur, nec unquam tam longo naves tamque continuo cursu recedunt <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> terra, ut non circumvolitent eas Apodes. Cetera genera resident, et insistunt: his quies nisi in nido nulla, aut pendent aut iacent. Nidificant in foraminibus turrium. Visae et in speculis et abruptis fluminum littoribus. Fetus earum Bononiae magno vaeneunt.</p>
</div4>
</div3>
<div3 id="JoAF.03.01.09" n="9" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT IX. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Upupa.</hi></head>
<p TEIform="p">UPupam avem, quae Graecis communiter <foreign lang="GR" TEIform="foreign">e)/poy</foreign>, Orus Cucupham, alii <foreign lang="GR" TEIform="foreign">s1ih/thn, a)lektru/ona, ge/las1on, kuku/fan</foreign>, Phylincopteron, Agriopetinon, et <foreign lang="GR" TEIform="foreign">a)grioko/koron</foreign> appellant. Magnitudine <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Pausan. V. G.</hi></note> paululum Coturnicem excedit. Color in ea cinereus albus et nigricans, quem mutat autumno inprimis. Unde apud Aeschylum <foreign lang="GR" TEIform="foreign">du/o morfh\s2 fa/nein</foreign> dicitur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Rostrum</hi> ei nigrum, rotundiusculum, falcatum, parumper <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> lateribus depressum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Capiti</hi> plicatilem <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 24.</hi></note> cristam, <foreign lang="GR" TEIform="foreign">trilofi/an</foreign> Graeci dicunt, ex viginti sex plumis constantem, dedit natura, quae per medium caput <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> rostro residet, et per capitis longitudinem pro avis arbitrio, surrigitur et contrahitur. Hinc <foreign lang="GR" TEIform="foreign">makres1i/kranos</foreign>, et <foreign lang="GR" TEIform="foreign">koruqai/olos</foreign> <reg orig="poëtis" TEIform="reg">poetis</reg> cognominatur. Fit id beneficio <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aldrov. Ornithol. l. 17. c. 11.</hi></note> musculi, qui inter verticem capitis et rostri initium in quodam cavo locatus, totus continuus, <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> verticis extremo, et frontis carnosiore initio nascitur, et utrinque supra nares, infima parte carnosior, et rubicundus, extima et suprema, cui cristae plumulae <reg orig="profundè" TEIform="reg">profunde</reg> implantantur, membranosus magis, ac cutaneus, desinit. <hi rend="italic" TEIform="hi">Lingua</hi> ipsi parva, trigona, initio lata, extremo, instar aequalium laterum trianguli acuta, in profundo latitat. <hi rend="italic" TEIform="hi">Aspera arteria</hi> initio divaricationum, quibus in pulmones utrosque finitur, duo velut oscula, extrinsecus laryngis vicem supplentia exhibet, quibus pellicula tenuissima praetenditur. Annuli semicirculares in utrumque latus terminati, nequaquam <reg orig="internâ" TEIform="reg">interna</reg> parte coeunt, sed tota interior facies hiat, <reg orig="subtilissimâ" TEIform="reg">subtilissima</reg> membrana obtenta <reg orig="tantummodò" TEIform="reg">tantummodo</reg> cooperta, quae <reg orig="aëre" TEIform="reg">aere</reg> et spiritu copioso, vocis efformandae ac edendae</p>
<pb id="s161" n="43" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Pica glandariae genuis.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Picus Cinereus.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Acanthis.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Parus siiluaticus.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Pica glandaria. <reg orig="Häher" TEIform="reg">Haher</reg>.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Rubicilla. pirrliula blut fink</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Aurivittis. Carduelis Specios golt finck</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Rubecula. Roth <reg orig="käliben" TEIform="reg">kaliben</reg> Roth brustle</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Rubicilla. pirrliula blut fink</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Ruticilla. Roth Schwenzle</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Collurio seu Lanarius.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Motacilla. Bachstelz</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Parus maior. Grose meiise.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Pica Glandaria. alia. Heer.</hi></head></figure></p>
<pb id="s162" n="119" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p">gratia, concepto, in amplum distendi potest.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Locus.</hi></note> Montes et silvas <hi rend="italic" TEIform="hi">incolere</hi> Aristoteles <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">H. A. l. 9. c. 11.</hi></note> testatur. In sepulcris, et humano stercore commorari Isidorus. Rarius arboribus insidere, saepius in terra, <reg orig="maximè" TEIform="reg">maxime</reg> ubi immundicies est, experientia. Plurimo anni tempore, in montium angustis, et arborum cavis locis latitat. <reg orig="Ideò" TEIform="reg">Ideo</reg> verno tempore deplumis solet conspici.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Victus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Vescitur</hi> myrti baccis, vermibus, formicis, muscis. Uvis <reg orig="saepè" TEIform="reg">saepe</reg> tam <reg orig="immodicè" TEIform="reg">immodice</reg>, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Genera. tio.</hi></note> ut ebria evadat. De <hi rend="italic" TEIform="hi">Nido</hi> non convenit inter Auctores, nec sibi constat Aristoteles. Gesnerus sub stipitibus arborum. Olaus M. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 29. c. 21</hi></note> in paludum tuberibus nidificari tradit. Hic <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">H. A. l. 9. c. 15.</hi></note> modo nidum luti vice stercore humano, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. l. 6. de Animal. c. 1.</hi></note> seu ut intolerabili odore foeditate homines ab eodem fuget; seu ne venenata ad eundem animalia accedant, circum linire; <reg orig="modò" TEIform="reg">modo</reg>, stipites arborum subire, et sine ullo instrumento in cavis parere, scribit. Terna <hi rend="italic" TEIform="hi">ova</hi> Perdicum similia, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Anglicus l. 119. c. 112</hi></note> sed minora, duriora, aspectu deformiora, et odoratu graviora, parit.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Volatus.</hi></note> <reg orig="Lentè" TEIform="reg">Lente</reg> admodum <hi rend="italic" TEIform="hi">volat.</hi></p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Vox.</hi></note> Vox ipsi per aestatem alia, alia per hiemem, si Alberto credendum; si Polluci <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 5. c. 13.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">b</hi> <foreign lang="GR" TEIform="foreign">popi/zei</foreign> semper, si <reg orig="poëtis" TEIform="reg">poetis</reg>, <foreign lang="GR" TEIform="foreign">pou= pou=</foreign> semper clamitat. Si gemit, pluviam indicat. Si clamat, vulpem in vepretis haerere innuit. Siante vitium tempus canit, insignem vini copiam praenuntiat.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ingenium.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Ingenio</hi> non destitui certum, si ex uvarum esu ebria adiantum herbam ori in serere; et circumambulando sibi mederi, gramen adversus <foreign lang="GR" TEIform="foreign">bas1kani/an</foreign> edere; clausum nidum, herba quadam, prodente <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian de Animalib. l. 3. c. 26.</hi></note> Aeliano aperire, verum est. Senescentes, inter pullos iam adultos plumas deponunt, et visum amittunt. Ab iisdem, donec vires recuperent, pascuntur. Visus admota herba, restituitur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Usus.</hi></note> Invenit et in <hi rend="italic" TEIform="hi">Medicinausum.</hi> Cor in lateris doloribus laudatur. Mira in somniis videbis, si sanguine tempora illeveris. Lingua oblivioso suspensa prodest. Pennarum suffitus vermes expellit. Corium capiti impositum dolorem sedat. Ala dextra cum dente hominis ad caput dormientis suspensa, non expergisci, donec auferatur, fabulam esse credo.</p>
</div3>
<div3 id="JoAF.03.01.10" n="10" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAP. X. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Paris in genere, et in specie.</hi></head>
<p TEIform="p">PArus, Aegithalus, Parix, et Parula dicitur. Tria eius <hi rend="italic" TEIform="hi">Genera</hi> agnoscit Aristoteles; plura adiciunt alii. Omnibus iuxta oculos maculae albae sunt. Unguibus etiam omnes reptare, et <reg orig="facilè" TEIform="reg">facile</reg>, ubi volant, adhaerere possunt, ita ut nucem è filo illis suspensam adhaerescentes comedant.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Locus.</hi></note> Semper <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> in arboribus <hi rend="italic" TEIform="hi">degunt;</hi> <reg orig="rarò" TEIform="reg">raro</reg> terram petunt. Ad Belgas et Anglos quotannis sub initium Octobris accedunt.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Victus. et Vox.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Vescuntur</hi> muribus cute tantum detracta. Obiectis, vermibus, apibus, nucibus, ca~nabino semine, quod dum rostro perforant, sonum fabri malleum in asserm adigentis excitant, Sebum eis exhibetur, ut lentore fauces demulceantur, et suavius canant.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Generatio.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Nidificant</hi> in cavis arborum quidam, nonnullae nidos de arborum ramis miro artificio suspendunt. <hi rend="italic" TEIform="hi">Ova</hi> plurima <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 9. c. 15.</hi></note> edere scripsit Aristoteles. Gregatim et <reg orig="impetuosè" TEIform="reg">impetuose</reg> volant. Tinnire per noctem auctor Philomelae scribit. Veniunt apud Helvetios in cibum, et regium morbum, patientis aspectu in se, si nonnullis credimus; recipiunt.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Species</hi> Parorum sunt, <hi rend="italic" TEIform="hi">Maior, Palustris, Silvaticus, Ater, Caeruleus, Caudatus, et Cristatus.</hi></p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aldrov. l. 17. Ornit. c. 13.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">PARUS maior</hi> Aristoteli <foreign lang="GR" TEIform="foreign">ai)gi/qalos spizi/ths2</foreign>, Turnero et Longolio Parus Carbonarius, Gazae Fringillago vocatur. Coloribus quinque viridi, luteo, albo, nigro, et caeruleo <reg orig="elegantissimè" TEIform="reg">elegantissime</reg> variat. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> integit vitta, praeintenso nigrore instar corvi resplendens. Tempora et oculorum ambitus albent. <hi rend="italic" TEIform="hi">Lingua</hi> extrema in duas partes fissa est, quarum utraque <reg orig="denuò" TEIform="reg">denuo</reg> in exigua quasi capillamenta subdividitur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> est bifida, partim cinerea, partim nigra, cuius extremae utrinque pennae duae,
<pb id="s163" n="120" TEIform="pb"/>
exteriori parte candent. Propter cantus suavitatem alitur, eumque per totum continuat. Pulverizatus colicos et nephriticos cruciatus tollit.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">PARUS INDICUS</hi> tribus potissimum coloribus, oculos si excipias, caeruleo, albo, et nigro constabat. Guttur, pectus, et totus venter candicabat. Vertex capitis et collum coloris erant caerulei diluti Pedes nigerrimi.</p>
<p TEIform="p">PARUS PALUSTRIS in agro Bononiensi Paronzino, Bellonio, quartum Pari genus, Turnero Schaeniclos Aristotelis dicitur. Capite est prorsus nigro, ut <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Gesnero describitur; pectore et ventre albicat. Dorso et cauda frigescit, crura sunt rosea.</p>
<p TEIform="p">SYLVATICUS macula per medium verticem rubente est conspicuus, partibus utrinque nigris, crusculis fuscis, alis nigricantibus, reliquo corpore viridis, ventre dilutius.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">ATER</hi> qui et <hi rend="italic" TEIform="hi">Carbonarius,</hi> albam maculam infra oculos habet, aliam in occipitio, caput nigrum, ventrem luteum, crura fusca.</p>
<p TEIform="p">CAERULEUS ab Aristotele tertio loco, et absque nomine peculiari positus, quod solus caeruleo capite sit insignis, ita dicitur.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">CAUDATUS</hi> Aristoteli <foreign lang="GR" TEIform="foreign">o(rino\s2</foreign>, Bellonio Monticola, aliis, sed male <foreign lang="GR" TEIform="foreign">a)nw/numos</foreign> vocatur. Niger est, parte <reg orig="pronâ" TEIform="reg">prona</reg>, albus supina, in mediis alis rubet, circa imum ventrem dilutius. Vertex ei albus, rostrum fuscum, cauda bifurcata, et tantae longitudinis, ut <reg orig="retiò" TEIform="reg">retio</reg> per tergus super caput posita, hoc longitudine sua vincat. In femina omnia sunt pallidiora, et color tergoris in mare castaneus, in hac <reg orig="fermè" TEIform="reg">ferme</reg> fuscescit. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 7. c. 23. Bellon. l. 7. c. 25.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Incolit</hi> montes et silvas, et <reg orig="rarò" TEIform="reg">raro</reg>, nisi frigido tempore invenitur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Vescitur</hi> vermibus, araneis, et similibus animalculis. Sed et arborum germina principio veris amputat. Nidum struit inter frutices, duos <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> palmos cum dimidio longum, ex musco et araneorum filis compositum, aditu semper angusto.</p>
<p TEIform="p">Species quae <hi rend="italic" TEIform="hi">Mourier</hi> Gallis audit, rotundum aditu gemino ad arboris alicuius truncum suspendit, et multa ova parit. Visus ex lanugine illa, quae in salice vetusta et populo, extra ex lino aut cannabe exstructus. Quem Aldro vandus <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Presbytero quodam Coloniensi descriptum exhibet, avicula est Wyntepfker, quasi vini promum Colonienses dicunt.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Volant</hi> Pari caudati invicem, et <reg orig="modò" TEIform="reg">modo</reg> hanc, <reg orig="modò" TEIform="reg">modo</reg> illam petunt arborem. <hi rend="italic" TEIform="hi">vox</hi> ipsis non ita incondita; altum <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> veris inprimis tempore clamant. <hi rend="italic" TEIform="hi">CRISTATO</hi> magnitudo est Paro maiore minor, montano par. Caput cum paucis punctis albis nigrum, crist a <reg orig="retrò" TEIform="reg">retro</reg> extensa, corpus pronum fuscum, pectus album, crura cinerea. Degit circa abietes et Iuniperos.</p>
</div3>
<div3 id="JoAF.03.01.11" n="11" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT XI. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Motacillis, et Muscicapis.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aldrovand. Ornithol. l. 18. c. 22.</hi></note> MOtacilla, Hesychio <foreign lang="GR" TEIform="foreign">ki/lloros</foreign> et <foreign lang="GR" TEIform="foreign">s1eis1opugi\s2</foreign>, <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> motitatione caudae dicta, <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> quibusdam cauda tremula vocatur. Commune omnibus muscis vesci; et circa aquas et pecora, <reg orig="ideò" TEIform="reg">ideo</reg> versari: combustarum pulverem contra lapidem vesicae vehementer laudari Faventinus et Massa reliquere. Species ipsarum sunt <hi rend="italic" TEIform="hi">Alba</hi> et <hi rend="italic" TEIform="hi">Flava</hi>, ad quas <hi rend="italic" TEIform="hi">Spipolae</hi>, Spardae, et aliae <hi rend="italic" TEIform="hi">Muscicapae</hi> referri possunt.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">ALBA,</hi> quae et communis Gazae Albicula, Bellonio Aristotelis Cnipologus, sed <reg orig="fortè" TEIform="reg">forte</reg> <reg orig="malè" TEIform="reg">male</reg>, avicula est oblonga, vertice, collo superiore et pectore nigris, dorso cinereo, rostro lo~ iusculo, tenui, nigro, gula candida, ventre toto candido. Foemella vertice est cinereo, gula lutescente, cetera mari similis. Versatur circa aquas: <reg orig="saepè" TEIform="reg">saepe</reg> et aratrum vermium causa sequitur.</p>
<p TEIform="p">FLAVA duplex est. <hi rend="italic" TEIform="hi">Alteri</hi> caput proportione parvum, fuscum: rostrum longiusculum, nigricans. Cranium mollissimum, alae breves, venter cum paucissimo luteo albicans, qui color initio caudae inferius intensior est. Pennae in alis nigricantes, in medio per transversum albidae, extremae totae nigrae, cauda bifurcata, reliquo corpore longior. Ab Accipitre</p>
<pb id="s164" n="44" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Parus maiior. Spiegelmass Brandmeiss.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Parus ceruleus minor. Blawineiss.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Parus palustris. Kolmeiss flesch. meiss.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Parus siilualiais. Waldinass.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Parus ater: Kolmeiss.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Motacilla alba Weisser Wasser. steltz.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Parus caudatus sive Monivose.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Parus Cristatus. Kobelmeiss.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Motacilla flava. Geber Wasser. steltz.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Spipolla.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Motacilla mas.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Spipola alba.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Stoparola.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Borin Genua.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Stuparola.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Boarina.</hi></head></figure></p>
<pb id="s165" n="45" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Rubemla lyrbola Phalicurus Roth schwenzle</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Muscipeta.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Riirrhulas. Rotschwentzlein.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Rubetra Bellonii.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Rubetra seu Batos</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Rubecula seu Phoenucuras. <reg orig="rotzägel" TEIform="reg">rotzagel</reg> rotschwentzleien.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Cannevarola. <reg orig="Haufrötelein" TEIform="reg">Haufrotelein</reg>.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Anthus.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Lusciniola. Nachtgall.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Hipolais seu Carruca.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Phoenicurus. alter.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Luscinia. Nachtigal.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Oenanthe. <reg orig="Bürstner" TEIform="reg">Burstner</reg></hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Atricapilla. s. ficedula. Grasmeich. schwartz Kopff</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">alia Ficedula sive sttricapilla</hi></head></figure></p>
<pb id="s166" n="121" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p">persequente si evaserit, <reg orig="egregiè" TEIform="reg">egregie</reg> cantare dicitur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Alteri</hi> rostrum gracile, atrum, in extremo parum recurvum, flavedo <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> gula ad podicem usque praecedente intensior. Caput et dorsum ferruginei <reg orig="fermè" TEIform="reg">ferme</reg> coloris, mentum albicante macula velut batba <reg orig="canâ" TEIform="reg">cana</reg> vestitum.</p>
<p TEIform="p">SPIPOLARUM, ut aucupes Bononienses appellant, tres describit <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi"> l. 18. Orthol. cap. 26, 27.</hi></note> Aldrovandus species. <hi rend="italic" TEIform="hi">Una</hi> habebat caputleucophaeum, albam sub mento maculam, pectus rubicundum. Dorsum cinereum, ventrem ex rubicundo et albo varium. <hi rend="italic" TEIform="hi">Altera</hi> pectus maculis fuscis deorsum descendentibus interstinctum, ventrem albescentem, maculam <reg orig="retrò" TEIform="reg">retro</reg> ad oculos maiusculam ad ferrugineum accedentem. <hi rend="italic" TEIform="hi">Tertia</hi> cui et Boarinae nomen, tota erat ex älbo lutescens, rostro et pedibus fuscescentibus.</p>
<p TEIform="p">STOPAROLAS idem exhibet binas; unam pectore et ventre <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> candido; Capite, quod maculis nigris in vertice, conspergitur, collo, tergore, cauda subfuscis: <hi rend="italic" TEIform="hi">alteram</hi> rostro oblongo, recto, supra tamen parumper <hi rend="italic" TEIform="hi">declivi,</hi> superius nigro, inferius corneo: collo, pectore, et ventre pallidis, oculis exiguis.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 18. Ornithol. c. 28.</hi></note> MUSCICAPARUM, quae <reg orig="fortè" TEIform="reg">forte</reg> Oppiano, <reg orig="quòd" TEIform="reg">quod</reg> circa boves volitent <foreign lang="GR" TEIform="foreign">boudu=tai</foreign>, plures exponuntur ab eodem species; ex quibus illa quam Pigliamo sche aucupibus Italis vocari scribit, in collo maculam albam velut torquem habet, in medio alarum <reg orig="alìam" TEIform="reg">aliam</reg>: <hi rend="italic" TEIform="hi">Altera,</hi> Magnanima quasi munus fabri obiens dicitur, <reg orig="fortè" TEIform="reg">forte</reg> quod rostro <reg orig="sonorè" TEIform="reg">sonore</reg> tundat, dum Muscas capit. <hi rend="italic" TEIform="hi">Tertia</hi> quae <reg orig="Gesnerò" TEIform="reg">Gesnero</reg> Glarea, cruribus roseis, et ante hiemem avolat. <hi rend="italic" TEIform="hi">Quarta quam</hi> Germani <foreign lang="GR" TEIform="foreign">Todtenvogel</foreign> vocant, <reg orig="fortè" TEIform="reg">forte</reg> quod imminente pestilentia sint frequentiores, solitaria est, et per arbores irrequieta volitat. <hi rend="italic" TEIform="hi">Quinta</hi> Gallis Moucherolle dicta, quae passeri <reg orig="adeoò" TEIform="reg">adeoo</reg> similis est, ut non nisi moribus dum vivit; et rostro cum mortua est ab eo distinguatur. In silvis et dumetis latitat; et crura habet rosacea. Quidam Linariis eas comparant. Gesnerus eandem cum sua Prunella esse conicit.</p>
</div3>
<div3 id="JoAF.03.01.12" n="12" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT XII. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Rubetra, Rubecula, Pyrrhula, et Phaenicuro.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. l. 8. H. A. c. 3. Scalig. ad l. 8. H. A.</hi></note> QUae Aristoteli <reg orig="Graecè" TEIform="reg">Graece</reg> <foreign lang="GR" TEIform="foreign">bati\s2</foreign>, illam Gaza <reg orig="Latinè" TEIform="reg">Latine</reg> RUBETRAM, Scaliger Rubicolam transtulit. Non convenit de ea inter Auctores. Niphus Italorum Baradam esse opinatur. Germani quidam Turdorum minimum genus quod rubi fructu victitat: Longolius Linariam seu Miliariam; Turnerus Anglorum Moretetteram, aut Stonchatteram; Bellonius Gallorum Traquetum, quod <reg orig="continuò" TEIform="reg">continuo</reg> a as motitet. Si hunc sequimur, <reg orig="fringillâ" TEIform="reg">fringilla</reg> <reg orig="paulò" TEIform="reg">paulo</reg> minor est. Capite supremo nigricat, unde Melanocephalos Cretensibus dicitur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Collum</hi> et dorsum habet cinerea. <hi rend="italic" TEIform="hi">Mas</hi> <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> femina discrepat, quoniam ventre candicat, dorso, capite, et collo albicat, gerit et albam per alas lineam. In Graecia, Creta et Gallia <reg orig="continuò" TEIform="reg">continuo</reg>, migratoria enim non est, visitur, et semper dumetorum cacuminibus insidet. <reg orig="Undè" TEIform="reg">Unde</reg> <reg orig="fortè" TEIform="reg">forte</reg> ei apud Graecos nomen, nec ad pagos vel vicos propius accedit. solitudine gaudet, et gregatim duntaxat, dum soboli intenta est, volare conspicitur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Nidum</hi> <reg orig="tantâ" TEIform="reg">tanta</reg> struit industria, ut difficulter quo intret vel exeat invenias.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Hesych. et Phavorin. Lex.</hi></note> RUBECULA, quae Graecis <foreign lang="GR" TEIform="foreign">e)ri/takos2, e)riqeu\s2, e)ri/qulos, e)riqe/a</foreign>, et <foreign lang="GR" TEIform="foreign">da/ndalos</foreign>, Gazae etiam Sylvia, pectore est aurantio ad ferrugineum accedente, lingua bifida, cauda duodecim pennis instructa, quam <reg orig="saepè" TEIform="reg">saepe</reg> motitat, postquam submiserit absque tremore statim erigit, et sic eius pulli <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Phaenicuri, seu Ruticillae femina, et pullis, quibus ita similes sunt, ut vix ab oculatissimo dignosci possint, quae simul atque caudam moverint non cessant, donec ter aut quater simul moverint, dignoscuntur. Aestate cum prole ad desertissima quaeque loca secedit, cum Ruticilla comparet. In fine Autumni perfectam in pectora rubedinem nacta, ad oppida et pagos confugit, quo tempore
<pb id="s167" n="122" TEIform="pb"/>
Ruticilla delitescit. Numquam <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> in eodem saltu nisi una reperitur; unde Phavorino <foreign lang="GR" TEIform="foreign">o)/rneos monh=ros kai\ mono/trofon</foreign>, et natum in de illud, una arbor non capit duos Erithacos. <hi rend="italic" TEIform="hi">Voce</hi> homines <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Porphyr. l. 3. de abstin. ab animal.</hi></note> imitari, prodidit Porphyrius. Si cava terrae subierit, pluviam praedicit. Merulam amore tanto prosequitur, ut noctu <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> in proxima arbore <reg orig="propè" TEIform="reg">prope</reg> eam quiescat. Dicitur et morbo comitiali esse obnoxia.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aldrovand. Ornith. l. 17. c. 31. 32. Scalig. ab l. 8.</hi></note> PYRRHULA seu Rubicilla, Scaligero Byrriola passeris est magnitudine; gula, pectore et ventre, miniaceis seu purpureis (feminae pectus totum castaneo cinereo colore diluitur) rostro <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A.</hi></note> brevi ac lato, bituminis instar splendente, trigono ferme. <reg orig="Linguâ" TEIform="reg">Lingua</reg> pro corporis magnitudine latiore et crassiore; cuius pars extrema quae palatum tangit, et sapores diiudicat carnea est et nuda, reliquae <reg orig="corneâ" TEIform="reg">cornea</reg> pellicula obteguntur. Degit aestate in montibus et silvis; sub hiemem ad plana descendit, et <reg orig="facillimè" TEIform="reg">facillime</reg> capitur. Colorem per totum annum servat. <hi rend="italic" TEIform="hi">Vescitur</hi> vermiculis; sed inprimis semine cannabino, et primis illis arborum mali praesertim et pyri gemmis, quae ante folia et flores erumpunt. Sed et nucibus ac acinis rubentibus sambuci aquatici, et solani perpetui, delectatur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Nidulatur</hi> in sepibus et quatuor ova excludit. <hi rend="italic" TEIform="hi">Voce</hi> fistulam imitatur etiam femina, et omnes cantus avium canendo et sibilando exprimit: <reg orig="fortè" TEIform="reg">forte</reg> et humanum sermonem.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. l. 9. H. A. c. 49.</hi></note> PHOENICURI seu Ruticillae, quam Aristoteles et Plinius cum Erithaco confundunt, plura fortassis sunt <hi rend="italic" TEIform="hi">genera.</hi> Turnerus enim caput scribit ei esse nigrum, Gesnerus macula alba insigne. Aldrovandus quatuor diversas observavit, binas iisdem ex Gesnero adiecit. Tota aestate nobiscum degit, hieme avolat, aut se abscondit. <hi rend="italic" TEIform="hi">Vescitur</hi> muscis, nucleis ieglandium concisis, ovis formicarm et araneis. <hi rend="italic" TEIform="hi">Nidulatur</hi> in arborum, murorum, et posticarum aedium, ubi hominum minor frequentia, cavis. Bina aut terna <hi rend="italic" TEIform="hi">ova</hi> parit. Cuculi pullum, qui aliquando in eius repertus fuit nido, alit. In sublimi aliquo aedificio, primo inprimis diluculo, idque veris tempore, <hi rend="italic" TEIform="hi">canit.</hi> Hyme et pullis exclusis silet. Inter incubandum praetereunte aliquo clamitat.</p>
</div3>
<div3 id="JoAF.03.01.13" n="13" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT XIII. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Antho, Cannevarola Bononiensium, Oenante, et Lusciniola.</hi></head>
<p TEIform="p">ANTHI avis, quem Florum Gaza vertit, facit mentionem Aristoteles, eidemque fringillae magnitudinem, pedes fissos, pulchrum colorem, domicilium circa aquas et pecudes; <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 42. et 74.</hi></note> victum ex herbis et vermiculis facilem, oculorum imbecillitatem, hinnitum equorum, quem herbae pabulo, adventu ipsorum pulsa imitatur, adhunc modum se ulciscens, odium cum Spino et Aegitho tantum, ut sanguinem eorum credant non coire, multisque ob id veneficiis infament, tribuit. Quaenam illa <reg orig="hodiè" TEIform="reg">hodie</reg> sit avis, non convenit inter scriptores. Bellonius illam quae Gallis Bruant dicitur, esse credit, illamque fringilla esse maiorem, mares <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> lutescete, cauda flavescere, cruribus et pedibus nonnihil rubescere, circa altas et proceras arbores procul <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> pratis dissitas versari, plerumque canabino semine vesci, ad minimum quinque pullos excludere, dum volat strepitum edere, scribit. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aldrov. l. 17. c. 33.</hi></note> Aldrovandus, qui modo descriptam avem Chloridem esse putat, spipolam esse iudicat, cum et pulhra sit, et omnia <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> ea, quae Antho Aristoteles adscribit, admittat. Circa amnes, inquit, et prata uliginosa degit, et si ab equis ibi pascentibus pellatur, aufugit quodam cumgarritu, quo, hinnitum equi quodammodo imitari videtur. Gesnerus denique illam Aviculam quam circa Argentoratum <foreign lang="GR" TEIform="foreign">Gaulammer</foreign> vocant, Aristotelis Anthum esse conicit.</p>
<p TEIform="p">CANNEVAROLA Bononiensium, <reg orig="quòd" TEIform="reg">quod</reg> in viridi crescenteque cannabe et niduletur, et degat sic dicta, Germanorum Crasmuscho, et Anglorum Titlingae, si Aldrovando credimus, per omnia similis est. Lusciniam
<pb id="s168" n="123" TEIform="pb"/>
tam <reg orig="exactè" TEIform="reg">exacte</reg> corporis <reg orig="figurâ" TEIform="reg">figura</reg> exprimit, ut nisi <reg orig="paulò" TEIform="reg">paulo</reg> esset minor, ne tam ruffesceret, prorsus eadem videretur. Tota parte <reg orig="pronâ" TEIform="reg">prona</reg>, gula <reg orig="nempè" TEIform="reg">nempe</reg>, pectore, et ventre ex albo flavescit, <reg orig="supinè" TEIform="reg">supine</reg> capite, collo, dorso, et alis ex luteo fuscescit. Rostrum habet lutescens longiusculum. Caput planum. Caudam breviusculam infra lutescentem, supra ad ferrugineum vergentem.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 9. c. 49. Plin. H. N. l. 10. c. 29.</hi></note> OENATHE Aristoteli et Plinio memorata, Gazae vitiflora seu vitifera, vel <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> colore simili uvis germinantibus; vel <reg orig="quòd" TEIform="reg">quod</reg> vini tempore appareat, vel quod uvis delectetur, ita dicitur. Abdit se sub caniculae exortum, <reg orig="eâdem" TEIform="reg">eadem</reg> occidente conspicitur. Vitat interdum frigus interdum aestum. Quaenam sit avicula ambigitur. Bellonius illam esse credit, quae Gallis, Culblanc, Italis Culo bianco dicitur. Avis est Sittae magnitudine; rostro, alis, cruribus, et caudae extremitate nigris; dorso cinereo; <reg orig="linguâ" TEIform="reg">lingua</reg> oblonga ac plana, pedib. parvix: cruribus oblongiusculis. Quia quicquid sub ventre, infra, et supra Uropygium, et anteriorem partem caudae album est, Cul blanc vulgo vocatur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Versatur</hi> in parvis dumetis, neque in <hi rend="italic" TEIform="hi">volatu</hi> perseverat. <hi rend="italic" TEIform="hi">Nidulatur</hi> in foraminibus veteris maceriae, quandoque etiamin lapidicinis, quin et in terra, ubi bos aut aliquod iumentum vestigium impressit. <hi rend="italic" TEIform="hi">Vescitur</hi> erucis et vermibus terrae. Plures Couliblanci descriptiones apud Aldrovandum <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aldro. Ornith. l. 17. 6. 38.</hi></note> vide.</p>
<p TEIform="p">Quam Bellonius LUSCINIOLAM appellat, avis non est obvia. Pectore, capite, dorso, et colle pectoris est cinerei. Pennae alarum, et caudae fuscae; rostrum acutum, subnigrum, gracile, in extremo et intus aureum, celeriter perterram cursitat. <reg orig="Numerosè" TEIform="reg">Numerose</reg> quando aestus ingravescit, et potandi gratia in palustria sese conferunt, capiuntur. Huc referillam, quam aucupes Itali <hi rend="italic" TEIform="hi">Giarolam</hi> vocant, magnitudine alaudae. Rostrum habet fragile, intus rubicundum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Rictum</hi> admodum amplum. Verticem, collum, dorsum, et alas coloris varii. <hi rend="italic" TEIform="hi">Linguam</hi> bifidam, <hi rend="italic" TEIform="hi">Caudam</hi> <reg orig="adeò" TEIform="reg">adeo</reg> brevem, ut vix ulla appareat, illamque bifidam, variam, angustissimis plumulis compositam. In pedibus posticus digitus admodum longus, paris longitudinis unguem annexum habet, ita ut ambo pollicem expleant, isque primum rectus <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> totus, extremo tantum, admodum exiguo unco <reg orig="modicè" TEIform="reg">modice</reg> inflexo, armatur.</p>
</div3>
</div2>
<div2 id="JoAF.03.02" n="2" type="section" org="uniform" sample="complete" TEIform="div2" part="N">
<head>TITULUS II. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Insectivoris Canoris.</hi></head>
<div3 id="JoAF.03.02.01" n="1" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT I. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Luscinia.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Nomen.</hi></note> INter Insectivoras Canoras primum <hi rend="italic" TEIform="hi">Lusciniae</hi> alterum <hi rend="italic" TEIform="hi">Hypolaidi,</hi> tertium <hi rend="italic" TEIform="hi">Atricapillae</hi> locum tradimus. Causa in voce patebit. Illa Graeis <foreign lang="GR" TEIform="foreign">)*ahdw\n</foreign> et <foreign lang="GR" TEIform="foreign">)*ahdw\</foreign>: Latinis, seu quod in lucis canat, seu quod ante lucem, seu quod lugens Luscinia; sed et Acredula, volucris Attica, Ales Daulia, Pandionia etc. dicitur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Descriptio.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Formam</hi> non est quod describam, cum ubique sint obviae. <hi rend="italic" TEIform="hi">Linguae</hi> summo <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 9. c. 15. Plin. H. N. l. 10. c. 29.</hi></note> acumine caret, nec tenuitatem illam primam habet, quam ceterae aves, atque hoc illi cum Atricapilla commune intercedit. <hi rend="italic" TEIform="hi">Mari</hi> Femina corporis habitu similis, aliquando tamen ad cinereum vergens, quod et iunioribus competit. Illa quam Schwenkfeldius maiorem vocat, tota <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> cinerea est, et parum rubedinis obtinet. <hi rend="italic" TEIform="hi">Sexum</hi> <reg orig="malè" TEIform="reg">male</reg> ex corpore coloris, mole, oculo dextro, qui marimaior dicitur, collegeris: <hi rend="italic" TEIform="hi">Mares</hi> adulti vere capti, quod tum in venerem ruentibus genitalia turgeant sese produnt; extra id tempus, quae frequentes, et modulatos edit cantus, qui continuo spiritu in lo~gum trahuntur; quae unico <reg orig="saepè" TEIform="reg">saepe</reg> insistit pedi, et diu immobilis permanet, mas est. cursitat per caveam femina, et cantum brevem concisum ac intermissum promit.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Locus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Locus</hi> ipsis diversus. In silvis quaedam vitam agunt, quae maiores sunt <reg orig="fortè" TEIform="reg">forte</reg>, quia se in his tutiores <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> serpentibus credunt, in sepibus quaedam, nonnullae montana loca amant, palustria nonnullae; plana aliae. Hibernia iis
<pb id="s169" n="124" TEIform="pb"/>
caret si Botero credendum; Batavia si aliis; <reg orig="imò" TEIform="reg">imo</reg> mori illatae dicuntur. Athenis tanta ipsarum copia, ut Philomelam Atticam <reg orig="Poëtae" TEIform="reg">Poetae</reg> finxerint. Sunt et <reg orig="propè" TEIform="reg">prope</reg> Arduennam silvam plurimae. Aestate adulta non diu apparent, et sub autumno usque ad dies vernos conduntur. Maximi vaeneunt, quae in caveis hiemem pertulere. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cibus</hi> eis vermiculi, sed inprimis formicae, et illarum ova. In caveis duris ovis et mica panis vescuntur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Partus. Arist. H. A. l. 5. c. 9.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Nidum</hi> vere mense Maio, vel etiam prima aestate, quandoque humi sub sepibus, et arborum truncis, aliquando in ipsis fruticibus viridibus, et densis, ex foliis arborum, paleis, et musco oblongiusculum construunt. Cum plurimum sena ova pariunt; et dum incubant, <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> cantu, si Aristotelem sequimur, cessant; si Albertum et alios, Luscinia pervigil custos, cum ova quodam sinu corporis et gremio fovert, insomnem longae noctis laborem (solam ex omnibus somnum negligere, <foreign lang="GR" TEIform="foreign">kai\ dia\ te/lous2 a)gru/pnein</foreign> <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aeliam. l. 12. c. 20.</hi></note> Heliodus apud Aelianum auctor est) cantilenae suavitate solatur; quo possit non minus dulcibus modulis quam fotu corporis, ova animare.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Vox. Sidon. Epist. l. 2. Plin. H. N. l. 10. c. 29.</hi></note> Cantum et vocem earum, quam <foreign lang="GR" TEIform="foreign">e)ustomei=n</foreign> Pollux vocat, Sidonius sibilare dicit, Pliniiverbis explico. Lusciniis inquit ille diebus ac noctibus continuis XV. garrulus ssine intermissu cantus. Densante se frondium germine, non in novissimum digna miratu ave. Primum tanta vox tanto in corpusculo, tam pertinax spiritus. Deinde in una perfecta Musicae scientia modulatus editur sonus: et nunc <reg orig="continuò" TEIform="reg">continuo</reg> spiritu trahitur in longum, nunc variatur inflexo, nunc distinguiter conciso, copultatur intorto; promittitur revocato, infuscatur exinopinato. Interdum et secum ipse murmurat: plenus, gravis, acutus, creber, extentus, ubi visum est vibrans, summus, medius, imus, breviterque omnia tam parvulis in faucibus, qui tot exquisitis tibiarum tormentis ars hominum excogitavit: ut non sit dubium hanc suavitatem praemonstratam effi caci auspicio, cum in ore Stesichori cecinit infantis. Variant tamen. Nam in palustribus, relaxante instrumenta vocis humiditate <reg orig="nimiâ" TEIform="reg">nimia</reg>, tam sonorae non sunt. In <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Martyr. in Histor. Occid. Ind.</hi></note> Hispaniola. S. Iohannis, Martyre teste, numquam <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> cantu cessant. In Scotia non tam suaviter ac in Italia canunt; et circa Orphei <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Pausan. in Boeotic.</hi></note> sepulcrum, vocaliores <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Thracibus credebantur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Affectus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Amicitiam</hi> et cum Phaenicuris colunt, cum quibus etiam coire creduntur, et cum aviculis mollioris rostri, ad quas caveis inclusae advolitant. <hi rend="italic" TEIform="hi">Inimicitiam,</hi> cum collurione qui visco implicatas capit; Accipitre qui eisdem insidiatur; et vipera, <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> cuius suppositae oculorum sulgore in certissimam perniciem trahuntur, descendentes <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Merula in Mirabil. Cardan. l. de var. rer.</hi></note> enim paulatim ex arbore in praedam ipsi cedunt, ut Merula scribit; quod tamen Cardanus negare videtur, exercent. Inter <hi rend="italic" TEIform="hi">affectus</hi> corporis praecipus pinguedo. <reg orig="Saepè" TEIform="reg">Saepe</reg> adipis molc obrutae exstinguuntur. Si aliquo alio liberos corripi contingat, formicarum ovis sibi ipsis medentur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ingenium. Apud Nemesian. Ecloga. 2.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Ingenium</hi> singularis in herum cicuratarum fides; <reg orig="saepè" TEIform="reg">saepe</reg> emissa, (tale Alcon Donaci se dono dedisse canit)</p>
<l TEIform="l" part="N"><hi rend="italic" TEIform="hi">Scit rursum remeare domum tectumque subire</hi>
<hi rend="italic" TEIform="hi">Viminis, et caveam totis praeponere silvis;</hi></l>
<p TEIform="p"><reg orig="imò" TEIform="reg">imo</reg> multae venditae vel dono datae aliis prioris domini desiderio contabescentes commoriuntur; et obstinatus libertatis amor, (si adultae caveae <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. in variis.</hi></note> includantur, cantus et cibi abstinentia, pro servitute venator em teste Aeliano, silentio ulciscuntur) testantur: Cantus <reg orig="maximè" TEIform="reg">maxime</reg>, et Docilitas. Simplex ille, si in solitudinibus degunt; varius et multo apparatu compositus, si in auditores inciderint. Non <foreign lang="GR" TEIform="foreign">filomou/s1ous2</foreign> duntaxat, sed et <foreign lang="GR" TEIform="foreign">filodo/cous2</foreign> cum Charmide Atheniensi agnoscas <foreign lang="GR" TEIform="foreign">to\ kerw\s2 e)li/ttei to\ me/los</foreign>. Nec minor posteritatis cura. Meditantur aliae iuniores: versusque quos incitentur accipiunt. Audit discipula intentione magna et reddit, vicibusque reticent. Intelligitur emendatae correctio, et in docente quaedam reprehensio. <hi rend="italic" TEIform="hi">Docilitas</hi> mira. Caesares iuvenes habuere Luscinias Graeco
<pb id="s170" n="125" TEIform="pb"/>
<note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 42.</hi></note> atque Latino sermone dociles; praeterea meditantes in diem et <reg orig="assiduè" TEIform="reg">assidue</reg> nova loquentes, longiore etiam contentu. Visum iam <reg orig="saepè" TEIform="reg">saepe</reg> iussas canere coepisse, et cum Symphonia alternasse: sicut homines repertos, qui sonum earum, addita in transversas harundines <reg orig="aquâ" TEIform="reg">aqua</reg> foramen inspirantes, linguaeve parva aliqua opposita mora, indiscreta redderent similitudine. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Gesner. in Ornithol.</hi></note> Fuere tres Ratisbonae, Anno M. D. XLVI. quae, intra noctis silentium, quicquid interdiu ab hospitib. colloquentibus inaudierant, Germanico sermone, ita promere solebant, ut abaudientibus <reg orig="optimè" TEIform="reg">optime</reg> intelligerentur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Usus.</hi></note> De ipsarum in <hi rend="italic" TEIform="hi">cibo usu</hi> non est quod multum dicam. Plumis nudata vox est praetereaque nihil, ut Lacon ille apud <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plutarch. in Apopth. Lacon.</hi></note> Plutarchum dixit. Appositam fuisse in centenaria illa Aesopi Tragigici, cui quendam civem Romanum donatione unica XM. aureorum dedisse legimus. Patina, vel exinde colligas, quod centum aviculis, quae cantu aliquo excellerent, constaret. Arrii etiam filios magno <reg orig="coëmptas" TEIform="reg">coemptas</reg> esitasse <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Horat. l. 2. Serm Satyra. 3. Plin. H. N. l. 32. c. 10. Aelian. l. 1. H. A. C. 43.</hi></note> Horatius testis est. <hi rend="italic" TEIform="hi">Medicinam</hi> si spectes. Cancrorum oculi cum Lusciniae carnibus in cervina pelle alligati vigiliam praestant fugato somno. Fel cum melle illitum visum <reg orig="perfectè" TEIform="reg">perfecte</reg> acuit, ut vult Kiranides.</p>
</div3>
<div3 id="JoAF.03.02.02" n="2" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAP. II. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Hypolaide et Atricapilla.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 8. c. 3.</hi></note> HYPOLAIDEM seu Currucam Atistoteli debemus; qui quidem Cuculum in eius nido parere scripsit; sed cum corporis formam non addiderit, par <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> de ea ac Antho inter scriptores concertatio. Niphus cantu et magnitudine Philomelam imitari, et quod in oculi Equi mortui concavitatenidisicet, Hyppolaida vocari scribit. Bellonius Lusciniae in cantu similem, Gallis Fanette brune, facit. Turnerus, Titlingam seu Lingettam Anglorum, quae Luscinia minor est, colore subviridi. Culices et vermiculos in ramis arborum sectatur; <reg orig="rarò" TEIform="reg">raro</reg> humi consistit; hieme non cernitur, cuculi pullum pro suo educat, et sequitur, esse; et Germanis Passerem gramineum <hi rend="italic" TEIform="hi">Grasmusche seu</hi> <foreign lang="GR" TEIform="foreign">Graß<reg orig="mücke" TEIform="reg">mucke</reg></foreign> vocari reliquit. Gesnerus dictionem Germanicam Grasmusche per metatesin <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Latinorum curruca factam esse conicit, et quatuor eius <hi rend="italic" TEIform="hi">genera</hi> facit. <hi rend="italic" TEIform="hi">Maiores</hi> vel colore sunt fusco prae ceteris canorae. Circa lacum Verbanum Piccafigas, id est, Ficedulas, vocant, vel pectore albo, capite cinereo. Ex Lino nidum struunt. Atricapillis, maribus caput prima aetate rubet, dein de nigrescit, feminis semper ruber. <hi rend="italic" TEIform="hi">Minores</hi> ventrem album, oculos albicantes habent, inter sepes <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> degunt, et hieme discedunt. Eliota Anglus Paslerem sepium esse putat, quem Turnerus Passerem Troglodytem interpretatur, Germanis <foreign lang="GR" TEIform="foreign">Zaunschlipffe.</foreign> Aldrovandus nullam observavit, cui <reg orig="propriè" TEIform="reg">proprie</reg> illud nomen convenire existimatet. Shwenkfeldius, <foreign lang="GR" TEIform="foreign">d)pilai+/da</foreign>, Graecis, Andothiam Alberto dici opinatur, et supina parte totam cineream, <reg orig="pronâ" TEIform="reg">prona</reg> albidam, partim <reg orig="dilutè" TEIform="reg">dilute</reg> cinereo colore respersam, vertice punctulis nigris maculato, describit. Secundum eundem, <hi rend="italic" TEIform="hi">nidum</hi> inter gramina rotundum suspendit. <hi rend="italic" TEIform="hi">Ova</hi> Maio plaerumque quinque, aliquando septem, subviridia, punctis minutissimis varia, parit; eaque si digitis tangantur, non amplius fovet, sed relinquit.</p>
<p TEIform="p">ATRICAPILLA <foreign lang="GR" TEIform="foreign">melagko/rufos</foreign> et <foreign lang="GR" TEIform="foreign">melanoke/falos</foreign> Graecis, <reg orig="falsò" TEIform="reg">falso</reg> Gallinago ab Alberto M., ab aliis Guger Germanorum, qui capite quidem atro est, sed pectore rubet; <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> nonnullis avis Phoenicuro <reg orig="adeò" TEIform="reg">adeo</reg> similis, utnisi cauda differrent, quae illi rubea, huic cinerea est, vix digni possent, esse putatur. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 9. c. 49. Plin. l. 10. H. N. c. 29. Scalig. ad H. A. Arist. l. 9.</hi></note> Quam <reg orig="verè" TEIform="reg">vere</reg> Aristoteli et Plinio cum Sycalide, seu Ficedula, vel ut Scaligero placet Ficula et Ficilla eadem sit, et ineunte qautumno Ficedula, ab autumno protinus Atricapilla evadat, putetur; cum Schwe~kfeldius Atricapillam vere et autumno deprehenderit, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Schwenkfeld. in Aviar. Siles.</hi></note> iudicandum relinquo. Aliquot earum exhibet Aldrovandus icones. <hi rend="italic" TEIform="hi">Una</hi> capite, dorso, cauda, et
<pb id="s171" n="126" TEIform="pb"/>
remigibus alarum pennis tota nigra erat. <hi rend="italic" TEIform="hi">Alterius</hi> vertex colorem castaneum gerebat. <hi rend="italic" TEIform="hi">Tertia</hi> notabili macula supra rostrum in fronte notabatur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Quarta</hi> tota ex albo et nigro variabat. Schwenkfeldius Passere <reg orig="paulò" TEIform="reg">paulo</reg> minorem, vertice nigerrimo, collo <reg orig="dilutè" TEIform="reg">dilute</reg> caeruleo, ventre albicante, podice subflavo, pedibus glaucis, unguiculis fuscis, esse scribit, et summae linguae acumine carere addit. In Anglia non habentur, si Turnero credimus, <hi rend="italic" TEIform="hi">Nidificant</hi> in caveis arborum, et plura quam viginti ova ponunt, sed numero semper impari. Non tantum vermiculis, sed et sorbi Alpinae bacculis, <hi rend="italic" TEIform="hi">vescuntur;</hi> <reg orig="imò" TEIform="reg">imo</reg> et uvis inhiant. Unde Ampelides vocantur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pullos</hi> tanta sedulitate alunt, ut in nido etiam pinguissimi <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Gell. Noct. Attic. l. 15. c. 8.</hi></note> exsistant. Optimae sunt in cibo autumno, propter alimentum tum in iis abundans. Phavorini temore negabant ullam avem praeter ficedulam totam comedi oportere. Dioscorides frequenter in cobo sumptas, visum acuere testatur.</p>
</div3>
</div2>
</div1></body></text>





</TEI.2>
