March 2004 Ruediger Niehl markup
new TEI header; typed text - structural tagging complete - no semantic tagging - no spell check
06/2009; 07/2010 Reinhard Gruhl markup
semi automatic corrections performed - some further corrections inserted - no orthographical standardization


image: as001

NOMENCLATOR OCTILINGVIS OMNIVM RERVM PROPRIA nomina continens. AB ADRIANO IVNIO ANTEHAC COLLECTVS: NVNC VERO RENOVATVS, AVCTVS, ET IN capita LXXVII. sic distinctus, vt materiae singulorum capitum ORDINE ALPHABETICO dispositae sint. Quinetiam capita ipsa ad eundem modum se consequuntur. ACCESSIT HVIC POSTREMAE EDITIONI alter Nomenclator e duobus veteribus Glossariis. HERMANNI GERMBERGII OPERA ET STVDIO. Cum Indice RERVM et Capitum. [gap: illustration] PARISIIS, Apud DAVIDEM DOVCEVR Bibliopolam Iuratum, via Iacobaea, sub intersigno stantis et fixi Mercurij. M. DC. VI. Cum priuilegio Regis.



image: as002

[gap: blank space]

image: as003

ILLVSTRI ET GENEROSO DOMINO, DOMINO SIMONI LIPPIAE, STERN ET SCHVVAlenbergae Comiti, Caesariae Majestatis per Germaniam Consiliario prudentissimo, et prouinciarum Westphalicarum praefecto, S. P. D.

MAGNITVDO multitudoque beneficiorum tuorum, in me liberalissime saepius collatorum, Illustris et generose Domine, fecerunt, vt cum Nomenclator hic ante aliquot annos ab Adriano Iunio collectus, nunc vero a me quo potui studio et labore renouatus, in ordinem certum digestus ac distinctus, atque adco ex optimis quibusque auctoribus auctus, edendus esset, cum Illustri generosoque nomine tuo inscriberem. Tua igitur illustris et generosa celsitudo laborem hunc meum qualemcunque animo beneuolo accipere, oculisque serenis aspicere dignabitur. Quam illustrem generosamque celsitudinem tuam Deo optimo terque maximo cum omnibus iis, quae ipsi chara sunt, commendans, opto, vt eadem ad gloriam laudemque diuinam promouendam diu adhuc superstes sit, vt in notitia verae pietatis de die in diem magis ac magis proficiat. Datum Francofurti ad Moenum anno 1599. Septembris 24.

Illustri generosaeque Celsitudini tuae addictissus [perhaps: addictissimus]

Hermannus Germbergius.

AVCTORVM TVM VETERVM, TVM RECENTIORVM, E QVIBVS PROFECIMVS, ET QVOrum testimoniis hîc vsi fuimus, Catalogus.

ACron.

Actuarius.

Adrianus Turnebus.

Aelianus.

Ael. Spartianus.

Aeschines.

Aeschylus Tragicus.

Aetius.

Agathias Smyrnaeus.

Agellius noctium Atticarum scriptor.

Aggenus Vrbicus.

Alcaeus.

Alciphron.

Alcman.

Alexander Aphrodiseus.

Alexander Trallianus.

Alphenus.

Ambrosius.

Amelius.

Ammianus Marcellinus.

Ammonius.

Anacreon.

Andocydes.

Andreas Alciatus.

Angelus Politianus.

Antigenes.

Antimachus.

Antonius Muretus.

Antonius Nebrissensis.

Apherdianus.

Apollodorus.

Apollonius.

Apollonius Rhodius.

Appianus.

Apuleius.

Apsyitus.

Aratus.

Archilochus.

Areopagitae Dion schol.

Aretaeus Cappadox.

Aristaenetus.

Aristides.

Aristophanes.

Aristophanis Scholiastes.

Aristoteles.

Arisoxenus.

Arnobius.

Artemidorus.

Asconius Paedianus.

Athenaeus.

Augustinus.

Aul. Hirtius.

Ausonius.

Bacchilides.

Basilius Magnus.

Boccatius.

Boetius.

Brissonius.

Caelius Aurelianus.

Caius.

Callimachus.

Callistratus.

Caper Grammat.

Carolus Stephanus.

Cassianus Bassus gewponikw=n auctor.

Cassiodorus.

Cassius medicus.

Cato.

Catullus.

Cebes.

Cephisodorus.

Christophorus Encelius.

Clemens Alexandrinus.

Cleopatras.

Columella.

Coluthus Thebanus.

Conradus Gesnerus.

Cornelius Celsus.

Cornelius Fronto.

Cornificius lib. ad Herennium auctor.

Cornutus Ennaeus.

Cratinus Comicus.

Ctesias.

Cyprianus.

Cyrillus.

Dantes Florentinus.

Demetrius Constantinopol.

Demetrius Triclinius.

Demosthenes.

Didymus.

Dig. id est, Digestorum libri.

Dinarchus.

Diocles.

Diodorus Siculus.

Dion Chrysostomus orat.

Dion historicus.

Dionysius Afer.

Dionysius Areopagita.

Dionysius Hadicarnasseus.

Diomedes.

Diphilus.

Donatus.

Empedocles.

Ennius.

Epigrammatarij Graeci.

Epiphanius.

Erasmus Roterodamus.

Erotianus lexici Hippocrat. script.

Etymologici auctor.

Eubulus.

Eudoxius.

Eunapius Sardianus.

Eupolis.

Euripides.

Eusebius.

Eustathius.

Eustrathius Aristotelis interpres.

Fab. Quinctilianus.

Festus Pompeius.

Fl. Vopiscus.

Franciscus Grapaldus.

Franciscus Massarius.

Galenus.

Georgius Agricola.

Gorgias Leontinus.

Gratius cynegeticôn auctor.

Gregorius Nazianzenus.

Gulielmus Budaeus.

Harpocration lexici decem rhetorum auctor.

Hephaestion.

Hermogenes.

Hermolaus Barbarus.

Herodianus.

Herodotus.

Herophilus.

Hesiodus.

Hesychius.

Hieronymus.

Hippiatrica.



image: as004

Hippocrates.

Hipponax.

Homerus.

Horatius Flaccus.

Hyperides.

Iabolenus.

Iacobus Cuiacius.

Iacobus Hollerius.

Iamblichus.

Ianus Cornarius.

Ignatius.

Ioannes Erodaeus.

Ioann. Damascenus.

Ioannes Frisius Tigur.

Ioannes Fernelius.

Ioannes Gorrhaeus.

Ioannes Manardus.

Ioannes Ruellius.

Iosephus.

Isaeus.

Isidorus.

Isocrates.

Iulianus apostata.

Iul. Caesar.

Iulius Firmicus Maternus.

Iul. Frontinus.

Iul. Pollux.

Iulius Scaliger.

Iustinus Trogi abbreuiator.

Iuuenalis.

Lampridius.

Lactantius.

Laurentius V alla.

Lazarus Bayfius.

Leo Imperator.

Lueanus.

Lucillius.

Lucillius Tharrhaeus.

Lucretius.

Ludouicus Viues.

Lycophron.

Lycurgus orator.

Lysias orator.

Macrobius.

Malespina Florentinus.

Mamertinus.

Marbodaus Gallus.

Marcellus Empiricus.

Marcus Cicero.

Marius Victorinus.

Martialis.

Martianus Capella.

Martianus Felix.

Matthiolus Senensis.

Maximius Gram.

Memnon.

Menander Comicus.

Mimnermus.

Modestinus.

Moschopulus.

Moschus Siculus.

Musonius.

Nasarius Panegyrista.

Nicandri scholiastes.

Nemesianus Olympius.

Nicander.

Nicephorus Gregoras.

Nicetas.

Nicolaus Myrepsus.

Nicomachus Gerasinus.

Nicophon.

Nonius Marcellus.

Nonnus Panopelites.

Nonnus paraphrastes Ioann. Euangelist.

Numenius.

Numenius Halieutici auctor.

Octauius Horatianus, si non potius, Erotianus.

Olympiodorus.

Oppianus.

Orbicius.

Orbasius.

Orlandi auctor.

Ouid. Naso.

Pacuuius.

Palladius.

Pandectae Florentinae.

Panyasis.

Papinianus.

Parthenius.

Paulus.

Paulus Aegincea.

Paulus Manutius.

Pausanias.

Persius.

Petrarcha.

Petronius arbiter.

Philander.

Philemon.

Philon Iuaeus.

Philostratus.

Phocylides.

Photion.

Pindari scholiastes.

Pindarus.

Plinius natur. hist. scriptor.

Plinius Iunior.

Polybius.

Polybus.

Pomponius.

Pomponius Gauricus.

Porphyrion.

Porphyrius.

Praxagoras.

Priscianus.

Probus.

Proclus Lycius.

Procopius.

Propertius.

Psellus.

Pythagoras.

Qu. Curtius.

Rembertus Dodonaeus.

Rianus.

Robertus Constantinus.

Rondiletius.

Rufus Ephesius.

Sallustius.

Sammonicus.

Scribonius Largus.

Seneca.

Seruius Honoratus.

Sex. Aurelius Victor.

Sextus Empiricus.

Sidonius Apollinaris.

Sigonius.

Sillius [perhaps: Silius] Italicus.

Simocatus.

Simonides.

Sophocles.

Sosipater Charisius.

Sozomenus.

Strabo.

Suetonius Tranquillus.

Suidas.

Symmachus.

Synesius.

Tertullianus.

Themison.

Themistius.

Theocriti scholiastes.

Theocritus.

Theodoretus.

Theodorus Gaza.

Theodosianus Codex.

Theon Arataeus.

Theophilus.

Theopompus.

Tibullus.

Tit. Liuius.

Tryphiodorus.

Varro.

Vegetius veterinariae scriptor.

Velleius Paterculus.

Verrius.

Virgilius Maro.

Vlpianus.

Vlpianus comment. in Demosth. scriptor.

Volusius Metianus.

Xenophon.

Zenobius.

Zezes.

Zoroastres.

CAPITVM NOMENCLATORIS HVIVS DIGESTIO, vbi numerus prior caput, posterior paginam notat.

AEdificia. cap. 1. pag. 1.

Animalia. 2.2

Arbores in genere. 3.3

Arbores in specie. 4.3

Aromata. 5.5

Artes. 6.6

Artifices liberales. 7.6

Artifices non liberales. 8.7

Aues. 9.14

Carcer [correction of the transcriber; in the print Cancer]. 10.17

Cibi. 11. ibid.

Cognatio et affinitas. 12.22

Colores. 13.24

Deus. 14.25

Dij. 15.26

Ecclesiastica. 16.27

Elementa eoque spectantia. 17.29

Fluuij et fontes. 18.31

Frumenta et legumina. 19.34

Frutices. 20.35

Gemmae. 21. ibid.

Genera auium. 22.36

Genera nauis. 23. ibid.

Genera piscium. 24.37

Herbae. 25.38

Homo. 26.46

Infamia. 27.48

Insecta. 28.51

Insulae. 29. ibid.

Lacus et paludes. 30.53

Lapides. 31.54

Legumina vide cap. 19.

Libri et ad eos pertinentia. 32. 56.

Loca. 33.60

Lusoria. 34.66

Magistratus ecclesiasticus. 35.67

Magistratus politicus. 36.68

Maria. 37.70

Medicamenta. 38. ibid.

Mensae secundae. 39.72

Mensura. 40.74

Metalla. 41.76

Militares. 42.78

Militaria. 43.80

Moneta. 44.84

Montes et valles. 45.89

Morbi. 46.90

Morbi arborum. 47.97

Morbosi. 48. ibid.

Musicalia. 49.100

Nauis. 50.103

Oppida. 51.104

Paludes, vide Lacus in cap. 30

Partes aedificiorum. 52.117

Partes animalium. 53.125

Partes arboris. 54.126

Partes auium. 55.127

Partes hominis. 56.128

Partes nauis. 57.134

Partes piscium. 58.135

Partes rosae. vide cap. 67

Partes vitis. vide cap. 77

Pertinentia ad libros. vide c. 32

Pisces ipsi. 59.135

Politici. 60.137

Populi. 61.140

Portus. 62.141

Potus. 63.142

Promontoria. 64.144

Quadrupedes. 65.145

Regiones. 66.148

Rosa et partes eius. 67.150

Sapores. 68. ibid.

Serpentes. 69. ibid.

Siluae. 70. ibid.

Sinus. 71. ibid.

Spectantia ad elementa. vide c. 17

Supellex varia, 71.151

Tempus. 73.167

Tertae. 74.169

Vermes. 75.171

Vestes. 76.172

Vitis et partes eius. 77.178

Capita Nomenclatoris Latinograeci.

DE Caelo. 180

Dearum Nomina. ibid.

Deorum Nomina. ibid.

De Homine. ibid.

De membris humanis. ibid.

De Studiis. 181

De Ludoliterarum. ibid.

De Militia. 182

De Ciuitatibus. ibid.

De Ventis. ibid.

De Nauigatione. ibid.

De Piscibus. 183

De Agricultura. ibid.

De Arboribus. 184

De Oleribus. ibid.

De Auibus. ibid.

De Bestiis. 185

De Aedibus. ibid.

De Magistratibus. ibid.

De Medicina. ibid.

De Carne. 186

De Potionibus. ibid.

De Habitatione. ibid.

De Suppellectile. ibid.

De Artificibus. 187

De Aureis. ibid.

De Argenteis. 187

De Aereis. ibid.

De Ferramentis. ibid.

De Vasis fictilibus. ibid.

De Laneis. ibid.

De Vestimentis. ibid.

De Pellibus. 188

De Diuitiis. ibid.

De Temporibus. ibid.

De Diebus festis. ibid.

De Spectaculis. ibid.

De Bellariis. ibid.

De Moribus. ibid.

De Arte Grammatica. 189

Notas quibus vtimur ita intelligito.

AL. Almanice, vel Alamanis

B. Belgice, vel Belgis

G. Gallice, vel Gallis

IT. Italice, vel Italis

H. Hispanice, vel Hispanis

AN. Anglice, vel Anglis



image: s001a

NOMENCLATOR OCTO LINGVARVM.

DE AEDIFICIIS. CAP. I.

AEDES male materiatae Cic. e vitiosa materia structae. AL. Ausz bösem Holtz gemacht B. Van quade stoffe oft hour gemaeckt G. Maison faicte de mauuais marrein IT. Casa fabricata de cattiuo leguame H. Casa mal maderada

Aedes ruinosae Cic. vitium facientes Cic. Boetio. ptwmatw/dhs2 oi)ki/a. AL. Fellig Hausz. Een huys dat vallen wil, een bauvallich huys G. Maision ruineuse IT. Casa ruinosa H. Casa que parece caer

Aedes superficiariae Caio, quae in conducto solo positae, eius sunt cuius et ipsum solum, e)pipo/laios2 oi)=kos2 AL. Hausz auff einem anderen Boden gebawen B. Huys op een anders gront ghefondeert G. Maison bastie sur le fond d'autruy

Aedificium Liuio, fabrica Cic. habitatio Eid. habitaculum domicilium Cic. oi)/khma, oi)khth/rion, e)/ndion Oppiano. e(/dos2. AL. Gebew, Wohnung, Wohnstade, Sitz B. Wooninghe, logijs, woonplaetse, oft woonstede G. Edifice, logis, hostel, demeure IT. Stanza, edificio H. Posada, posiente, morada

Aedificium arcuato opere ex structum Vide Hypogaeum.

Aedificium sartum tectum Cic. ab omni detrimento integrum. AL. Ein Baw in Tach vnd Gemach erhaltem B. Huys in raeck enn daeck gehouden G. Maison entretenue IT. Casa fornita, ben itratenuta H. Casa nellos reparos tenuda

Aedificium subterraneum Vide Hypogaeum.

Aedificium suspendere Cic. Domum exstruere cum fornicibus et pilis subiectis. AL. Ein Gewelb bawen B. Een huys met columnen ende ver Welfsels maken, oft timmeren G. Bastir sur arches IT. Far Casa in volta H. Hazar casa in buelta, o sobre arcos

Apotheca Plin. cella vinaria Cic. piqw/n Eupolid. a)poqh/kh, oi)noqh/kh, oi)nw/n. Xenoph. AL. Ein Weinkeller B. Een wijnkelder G. Gaue ou celier a vin IT. Caua, cantina di vino H. Cillero de vino

Area Vitruuio, solum Caes. pes planus. a(/los2 plwtei=a, Locus ab aedificio purus. AL. Boden, Ebenbode, Plat B. Een pletse, een onbetimmerde plaetse, leege werf G. Place sans bastiment IT. Area, piazza H. Suelo, solar

Armamentarium Cicer. Locus reponendis armis publicis in vsum belli comparatus. a)poqh/kh Thucyd. skeuofo/ron Halicarn. o(ploqh/kh. AL. Zeug hauf B. D'Wapenhuys, daer bussen en ander geweeren inne staen G. Lieu de munition et des armes IT. Armamentario Florent. luogo de munitioni, arsenale. Venet. et Genuens. H. Alnnazen de armas

Armarium Cic. locus quo vtensilia, aut cibario etiam recluduntur. skeuoqh/kh. Aeschin. AL. Ein Kalter, Kalterle B. Schappray G. Armaire IT. Armario. H. Almario

Aromatopolium a)rwmatopwlei=wn aromataria tabena. AL. Da rinn man Specerey feyl hat B. Daer men specerije en drogerije vercoopt G. Boutique d'espicerie IT. Speciaria H. Tienda de especerias

Attegiae Iuuenali, mapalia Lucano magalia Virgil. proprie Maurorum tuguria. kalu/bai Appiano, oi)ki/dia Sosipater exponit. a)frw=n kalu/bai. AL. Hutten B. Huttekens G. Logettes IT. Capane H. Anduares. Sunt qui Attigias exponunt pro scenis ex opere topiario vmbram aestate praebentibus. skia/da Graeci vocant. IT. Frescate

Augustale Fabio, Tabernaculum imperatoris exercitus. strathgei=on [note of the transcriber: in the print: strathgeon with circumflex accent]. AL. Eins Obersten oder Feldherrns Zellt B. Een tente oft pauilloen van den oppersten veltheere G. Pauillon ou tente du chef de guerre IT. Padiglione, o tenda del generale o colonello del campo H. Tienda del emperador, del rey, del capitan, y otto

Aurificina a)rguromopei=on, Demost. xrusoxoei=on xrusoeyhtei=on, xrusoxwnei=on xrusoplu/sion Straboni: quanquam hae voces referri etiam possunt


image: s001b

ad monetariam officinam: vbi singularia loca lauatrinae auri, et fusioni, miscellaeque cum aliis metallis et excoctioni deputata sunt. AL. Ein Gold Schmids Laden B. Een goutsmits winckel G. Boutique et ouuroir d' orfeure, ou affineur IT. Botega d' orifice H. Tienda de platera

Bibliotheca Cic. biblioqh/kh. AL. Librey B. Librarije G. Libraire IT. Libraria H. Libreria

Caupona Cic. diuersorium Eid. stabulum Eidem taberna diuersoria Plauto, Pandocheum. Domus viatoribus mercede patens, katagw/gion, pandoxei=on, kata/lusis2 Halicarn. staqmo/s2 Plutarch. u(podoxh\, kaphlei=on, moino/bion. Moschopulo. AL. Ein Wirtshauss, oder Herberg B. Een weertshuys oft herberg G. Hostelerie, logis IT. Hostaria, allogiamento, albergo H. Tauerna, posada, aluergueria

Cella vinaria vide Promptuarium.

Diuersorium Praecessit in Caupona.

Domus aedes oi)=kos2 [note of the transcriber: in the print: oi(kos2 ], oi)ki/a do/mos2, dw=ma, kalia/ proprie e)k ka/lwn, h)/goun cu/lois2, kateskeuasme/nh Apollon. Schol. AL. Ein hauss B. Een huys G. Maison IT. Casa, magione Boccatio H. Casa

Domus Augusta Augustale basilica Cic. praetorium Plin. palatium. basilikh\, basi/leion, oi)=kos2 e)/ndocos2 [note of the transcriber: in the print: e(/ndocos2 ]. Poll. a)na/ktoron. AL. Palast, Rathhauss, Koniglich Hauss B. Paleys raethuys, stathuys, heerenhuys G. Palais, maison royale et magnifique IT. Palatio, palazzo, casa signorile H. Palacio, casa real, casa del rey

Exemplar vide Ichnographia.

Fabrica materiaria Plin. lignaria. AL. Eins Zimmermans Werckstatt B. Eens timmermans winckel, oft werckstede, een timmerplaetse G. L'ouuroir du marinier IT. La Botega d'vn falegname H. Botica o lugar donde trabajanda la madera

Figlina Plin. Figuli officina. meramei=on AL. Eins Haffners Werckstatt B. Een potbackers winckel, potbackerije G. Poterie IT. Botega de pignateri, luogo doue si fanno e vasi H. Tienda de olleros

Forma vide Ichnographia.

Ganea et Ganeum Terent. Donat. prostibulum, lupanar Quinct. lustrum. Cic quod minime illustre sit. fornix Iuuenali, praesepe etiam Cicero dixit, e)rgasth/rion. Demost. mhlwsto/n. Lycophr. kaswrei=on. Aristop. matrullei=on pornei=on. AL. Das Frauwenhauss, Hurenhauss B. het hoerenhuys, t'bordeel, het hoerencot G. Le bordeau IT. Il bordello, il chiasso H. Burdel puteria

Ganeum praecessit in Ganea proximo

Gurgustium Vide Tugurium.

Hierocomium Locus elephantiacis et leprosis deputatus. i(erokomei=on. AL. Der Ausssetsigen Hauss, die Lazarey B. De laserije t'lasarus huys G. La ladrerie, le lazaret IT. Il lazaretto Venetis H. Lugardo estan aquellos que estan malos de lepra

Hospitium Liuio, Domus peregrinis, sed necessitudine dut amicitia coniunctis, patens. cenw/n. AL. Freunden Herberg B. Een logijs voor vrienden G. Vn logis pour les amis et aliez IT. Allogiamento de gl'amici H. Hospederia o posa da por amistad

Hospitium publicum non male vocari posset, quod peregrina voce Xenodochium alij nominant cenodokei=on cenokomei=on, pgwxodoxei=on. AL. Spirtal B. Tgasthuys G. L'hospital IT. L'hospitale H. El hospedal

Hypogaeum Aedificium subterraneum arcuato operae exstructum, apud Vitruuium, cuiusmodi est cella vinaria, u(po/geion. AL. Ein Gewölb vnter der Erden, Keller B. Een ghewelfde kelder G. Caue ou lieu sous terre IT. Caua o cantina sotto terra fatta in volta H. Cueua sotterana

Ichnographia Vitruuio, exemplar Eid. forma, Iacens areae efformatio et superficiaria descriptio, futuri operis specimen exhibens. i)xnografi/a, u(potu/pwsis2. AL. Entwerffung, Patron, Form B. Platteforme, patron, oft d'beworp van een huys G. La Plante, pleine forme, le dessein IT. Il modello, la pianta, il patrone, il dissegno H. El trachollano de edificio

Imago frontis erecta vide Ortographia,



image: s002a

Insula Cie. Domus publico priuatoque circuitu cincta, et communione parietum carens. h( dia/lauros2 kai\ peria/mfodos2 oi)ki/a AL. Hauss so allenthalben ledig steht, vnnd an kein ander Hauss stost B. Een huys op hem seluen, rontsom vry van ander huysen G. Vne maison a part, en uironnee de rues et ruelles IT. Casa en isola, attorniata di strade et stradelle, separata dalle altre H. Casa que no esta iunta con otras

Laniena Plaut. officina laniorum. B. Bleeschshuys, vleyschhouwers winckel G. Boucherie

Lateraria Plin. Caminus in quo lateres excoquuntur, meramei=on. AL. Brennofen da man Zeigolstein [sic] vnd andere backt B. Een kareel ouen, daermen kareelen enn diesghelijcks backt G. Bricqueterie, tuilerie IT. La fornace o luogo doue si fanno e mattoni H. Lugar donde hazen la drillos

Lorica testacea vide opus tectorium.

Lupanar Vide Gena.

Lustrum Vide idem.

Magalia vide Attegiae.

Mapalia vide idem.

Musaeum Var. locus studiis dicatus et publicus et priuatus mousei=on. AL. Schul, oder Studierstublin B. Schole, oft studorken G. Escole, ou estude IT. Scuola, o studio, o studiatorio H. Escuela, o lugar para estudiar

Nosocomium, valetudinarium Colum nosokomei=on. AL. Ein Sichhauss, oder stuben B. Het sieckenhuys, de sieckcamer G. L'enfermerie IT. L'infirmaria H. La enfermeria

Oenopolium Vide Taberna vinaria.

Officina Cic. vbi opus exercentur. dhmiourgei=on, e)rgasth/rion, sta/sis2. AL. Werckstatt oder Ladem B. Een werckstede, oft winckel G. L'ouuroir IT. Botega, fucina Petrarchae H. Tienda, botica para labrar

Officina tinctoria farmatw/n AL. Die Fäberen [perhaps: Fäberey], das Färbhauss B. De verwerije G. La tinturerie IT. La tintureria H. Tienda de tintores

Oporotheca Varroin, vbi condutur autumnales fructus. o)pwroqh/kh AL. Ein Obs Gaden, obs Keller B. D'appelsolder, oft de vruchtkelder G. Lieu ou on garde le fruict IT. Guardafruti H. Cillero para guardar la fruta

Opus e)/rgon [note of the transcriber: in the print: e)/gon ], e)rgasi/a AL. et B. Werck G. Ouurage. I. Opera H. Obra

Opus albarium Pl. calce pura sabulo impermixta constans. leu/kwma AL. Weis Angestrichen B. Witfel G. Blanchissure de parois IT. Imbiancatura delle casa H. Blanque adura della pared

Opus cotonarium Plinio, coronae in modum rotundatum, et affabre factum in orbem. stefanwqe\n e)/rgon AL. Rond oder fein wellacht Werck wie ein Kron B. Ront Werck, oft rontsom ghe Wrocht ende volmaeckt int ronde G. Oeuure fait a I'entour

Opus emplecton Vitr. cum frontibus vtrinque politis, medium naturalis saxorum materia temere collocata farcit. e)/mplekton.

Opus intestinum Plin. sublicium, quod ligno materiâve constat. cu/lwsis2 th=s2 oi)ki/as2 Thucyd. culo/frakton e)/rgon. AL. Inwendig Holtswerck B. Schuetsel G. Lambriz

Opus isodomum Plin. Vitr. vbi omnia lapidum coria aequali crassitudine costructa sunt. i)so/domon Als alle de laghem van eender dickten ijn.

Opuspseudiso domum quando impares sunt coriorum ordines deudiso/domon. AL. Als die Lagen ohnegleich seyn

Opus reticulatum vbi caementa non tacentia, sed in latus stantia ponuntur. diktuo/qeton. Werck gemacht wie ein Retz. B. Werck met cantighe Steenen gemaect

Opus signinum Plin. quod fit e tusis testis addita calce. B. Ciment G. Ciment IT. Piastra H. Suelo de argamassa

Opus sublimi Vide Opus intestinum.

Opus tectorium Var. tectorium Cic. lorica testacea Vitr. a)/leimma, moni/ama. AL. Vber Weissung B. Pleckerije, Beplecksel, Plaesteringe G. Enduit, ou plastre B. Distucco, o di piastra H. Encaladura, enyessadura

Porro Loricatio inducit atq. integit parietes arenato calce et arena mistis: at incrustatio huic diuersa est, quae parietes sectis marmoris crustis vestit.

Opus temporarium Pl. quod ad tempus durat. e)rgasi/a pro/skairos2 AL. Werck ein zeitlang werend B. Werck voor een tijt lanck G. Ouutage temporaire, durant pour vn temps IT. Operache dura qualche tempo H. Obra pro algundia

Ortographia Vitr. erecta frontis imago Eid. estsecunda species dispositionis, qua non iacens, sed erecta in frontem figurarum indesignando opere descriptio apparatur.

Pegma Mart. Sen. Lignea machina in alium educta tabulatis etiam in sublime crescentibus compaginata de loco in locum portatilis, aut quae vehi potest, vt in pompis fieri solet, vel machina statuam portans aut sustinens. ph=gma. AL. Ein Bunne, Wagenburg B. Stellagie, wagenborch G. Eschaffaut IT. Catafalco H. Castillo que va nellos inegos de la fiesta

Pergula Plin. Locus vel tectus, vel dio expositus, aedificiis coniunctus, per quem commearelicet. AL. Ein Gang, oder Gommerlaub darinn zu spatsieren B. Een ganck oft galerye G. Galerie IT. Galeria. logia H. El corredor



image: s002b

Pergula Vlp. Taberna vbi venum exponuntur merces. AL. Ein Kaufladen B. Een winckel G. Boutique. I. Botega H. La botica de mercero

Pharmacopolium farmamopwlei=on. AL. Apotekerije, oder Apotekers Laden B. Aptekerije, oft apotekers winckel G. Boutique d'apothicaire IT. Apotecaria, botega d'apotecaria H. Botica de boticario

Popina Cic. therm opolium Plaut. Locus vbi publice obsonia et delicatiores cibi assantur aut apparantur: popina sellariola Mart o)ptanei=on, qermapw/lion, kaphlei=on. AL. Praterey, Zeichhauss, Garkuche B. Braderije, cabaret G. Cabaret, rotisserie IT. Cabareto Venet H. Cozina, assaderia

Promptuarium Catoni, cella penaria Cic. promptuaria cella armarium Plaut. quo conduntur et vnde promuntur cibi tamei=on. AL. Speisgaden Keller, Kammer, Kalter B. Spiis camer, bottelerije, schappracy oft spinde G. Garde manger, despense IT. Botteleria, dispensa H. Dispensa a la mano, salua roba

Prostibulum Vide Ganea.

Receptaculum Cic. Locus quo aliquid intutum recipitur. e)kdoxei=on, u(podoxh\, e)/ndion. AL. Herberg da man einkehrt, zuflicht [perhaps: zuflucht] empfangt B. Toevlucht, inganck G. Retraite IT. Ritratto H. Retraimiento

Schola Cic. ludus Eid. ludus literarius Quint. gymnasium Cic. didaskalei=on, enhbhth/rion, pedagw/gion, gumna/sion, fwleo/s2. Epigr. AL. Schul B. Schole G. Escole IT. Scuola H. Escuela

Sciographia vel secenographia, vt Hermolao scribendum videtur, est vniuersi tecti, quod scenam vocant, deformatio: veluti cum ligneis asserculis futuri operis forma repraesentatur ab architecto.

Stabulum Vide Caupona.

Substructio Cic. Vitr. fabrica Cic. structura Col. oi)kodomh\, kataskeuh/. AL. Gebaw, vndergebaw B. Gebow, Fabrijclre, Timmeragie G. Bastiment, fabricque IT. Fabrica struttura H. Fabrica

Substructio insana Cic. Plin. kataskeuh\ fortikh\ kai\ u(pe/rogkos2 ai)pu/dmhton AL. Wunder gross gebaw B. Een groot begrijp G. Bastiment grand outre mesure IT. Fabrita molto marauigliosamente grande H. Fabrica muy grandey magnifica

Suspendere aedificium Vide aedificium suspendere

Sutrina Liuio, Calcearij officina r(afei=on. AL. Schusters Laden oder Werckstatt B. Schoenmakers winckel oft werckstede G. L'ouutoir ou la boutique d'vn cordonannier IT. Gazolaria H. Tienda de capatero

Taberna Cic. pro quouis aedificio popularis vsus, praesertim e tabulis constructo skhnh/ AL. Kramer oder Kauffladen, ein Werckstat B. Een winckel, oft kraem G. Boutique IT. Botega H. Tienda, venta

Taberna diuersoria Vide Gaupona.

Taberna libraria Cic. bibliopwlei=on. AL. Buchladen, Buchgaden B. Boeckvercoopers winckel oft huys G. Boutique de libraire IT. Botega di libraro H. Tienda de libros

Tabern meritoria Prudent. quae mercede locatur AL. Ein Laden der zu verleihen ist B. Een winckel die terhueren staet G. Boutique a louer IT. Botega da sitar H. Venta que esta por arrendar

Taberna vinaria, oenopolium Plaut. oi)nw/n. Xen. piqw/n. Eupol. AL. Ein Weinhauss, Wirtshauss, Zechhauss, trinkhauss B. Een tauerne, wijnhuys G. Tauerne IT. Taruerna H. Venta, o taberna

Tectorium Vide Opus tectorium

Textrina Cic. i(stourgei=on. AL. Weberey B. Eens weuers winckel oft werckstede G. L'ouuroir d'vn tisserand IT. Testrina H. Lugar don de texen

Thermopolium Vide Popina.

Tonstrina Terent. xourei=on zurei=on. AL. Ein Scherstuben oder Scherers Laden B. Een scheerhuys, oft barbiers winckel G. L'ouuroir ou la boutique d'vn barbier IT. La barberia H. Tienda de barbero

Tristega Domus quae tres habet contignationes aliam super aliam tri/stegos2. AL. Ein Hauss das drey Gemach ob ein ander hat B. Een huys drie soldeten hooghe G. Maison a trois estages IT. Casa con camere et sopracamere H. Casa que tiene camaras a baxo y arriba

Tugurium Virgilio, casa Eidem gurgustium Cic. kalu/bh, kalia/s2. AL. Hutte, Bawren Hauslin B. Hutken, schaepherdes oft boeren huysken G. Maisonnette a bergier IT. Casetta H. Cabanna

DE ANIMALIBVS. CAP. II.

ANIMAL, animans zw=on AL. Thier, alles was Seele hat B. T'ghediert, wat siele heeft G. Animant IT. Animale H. Animal

Animal altile Plinio, quodcunque saginatur, sitisto/n. AL. Was gemast wirdt B. Mestdier G. Beste de graisse IT. Bestia qualunche che s'ingrassa H. Qualquiere animal que se engorda

Animal amphibium Var. anceps Cic. vibium Statio. a)mfi/bion, e)pamfoteri/zon. AL. Thier das im Wasser vnd auffm Land lebt B. Ghedierte dat int Water ende opt Landt lecft G. Beste viuant en terre, et dedans l'eau IT. Bestia che viue in aqua et sopra la terra H. Bestia que biue tambien en aguay entierra

Animal aquaticum, aquatile e)/nudron u(datoqre/mmwn Empedoc. u(gro/bion. Nonno, u(gro/poron. Epig. AL. Das im Wasser lebt B. Waterdier G. Beste aquatique IT. Animal aquatile H. Lo que biue en agna



image: s003a

Animal natatile nhkto/n AL. Schwimmend Thier B. Swemmende Dier G. Beste qui nage IT. Bestia che nata, animal natatile H. Qualquiere animal quae nada

Animal reptile e(rpeto/n AL. Kriechend Thier B. Cruypende oft sleypende Dier G. Qui rampe et se traine sur le ventre IT. Animal che rampa, rambiga, o serpe H. Que gatea por el suelo

Animal volucre, volatile pthno/n [note of the transcriber: in the print: pth=non ], peteino/n. AL. Fligend Thier B. Vliegende Dier G. Volaille qui vole IT. Animal volatile, che vola H. Animal que buela

Animans Vide Animal

Aranea, vestis aranei Lucretio, Vescas dici aranearum telas annotat Seruius, ab ariditate et teneritudine. Scutulatum rete aranei. Plin. a scutilis hoc est, quadris, quae in ea tela plurimae visuntur. Scutula autem a scuti forma, quod quadratum erat, et oblongum a)ra/xnh, lepto\s2 a)ra/xnhs2 pe/plos2, Hipponacti. AL. Spinnewab, Spinnewib B. Spinneceppe, spinnweue G. Fil d'araigne IT. Tela duragno H. Tela de aranna. A. Copwebe

Armentum, grex armentorum Cic. a)ge/lh. AL. Ein hauff groffes Viehes B. Drift oft hoop groote. Beesten G. Haras, troupeau de gros bestail IT. Bestiame grosse H. Ganado maior

Bellua Immanis fera et formidabilis, quasiminime bella qh\r, da/kos2, knw/dalon Hom. khnw/peton Nicandro. AL. Grausames vnd erschreckeliches Thier B. Fel, vreesselicken onbesuyst Dier G. Beste cruelle IT. Belua

Bestia e feritate potius quam ex animalis genere aestimari debet, morsu vnguibusque saeuiens, Vlpiano teste. qhri/on. AL. Thier B. Een dier oft beeste G. Beste IT. Bestia H. Bestia, animal brauo y fiero

Fera qhri/on, dakego/n. AL. Wild, Wildthier B. Wildt, wildtgedierte G. Beste sauuage IT. Seluagine, fera saluatica. saluaggia Bocc H. Bestia fiera

Grex, pecuarium Cornificio et Persio. bo/skhma, poi/mnk AL. Ein hauffen Viehes, Herd B. Een cudde, oft hoop Beesten G. Troupeau ou haras de bestes IT. Grege, o greggia H. Ganado menudo

Iumentum Quodcunque animaloperam nostram adiuuat vectando aut arando, kth=nos2. AL. Arbeytsam Thier B. Arbeydende Beeste G. Iument IT. Giumenta H. Bestia de carga

Iumentum appiosum Veget. quando micat auriculis, visu caligat, et gyrat in circulum tanquam ad molas. B. Woruelsiecke Beeste

Iumentum clitellarium Colum. dossuarium Varr. sarcinarium Caes. saginatium, veterinum Plin. vectarium Varr. skeuofo/ron, e)pisesa/gme/non, sa gma/rion, notofo/ron, a)stra/bh Demosth. fortofo/ron, notkgo\n, swmathgo/n. AL. Saumross, oder Eselsaum oder tragviehe B. Pack oft sombeeste G. Beste a somme, sommier, cheual ou asne qui porte bahuz IT. Sommero H. Bestia para cargas, bestia de aluarda

Iumentum coraginosum Veget. e)xedermi/a (aut e)pidermi/a vt manuscriptum exemplar habet) peponkko/s2, quando equas febrit, marcessit, corium costis adbaeret, spinaque obrigescit. AL. Ein aussgemergeltes Vieh B. Vergaende Beeste G. Haridelle, beste fort maigre

Iumentum cyclicum kukliko/n Cyclo periculoso morbo laborans. B. Beeste die den vyuer heeft G. Beste qui a les auiues

Iumentum farciminosum cui fistulis quibusdam subtercutaneis corruptus humor manat, plurimasque toto corpore collectiones patitur. AL. Wurmsieches Ross B. Wormich Peert G. Cheual farcineux

Iumentum molarium quod molam agit, AL. Mulross, oder Esel B. Muelepeert G. Beste, cheual ou asne de la meule, ou du moulin IT. Bestia chemacina, o gira il molino H. Bestia de muela para moler

Iumentum pistrinense Suet. quod in pistrino molam agit. AL. Der in Skampffmule treibt B. Muelenpeert.

Iumentum plaustrarium, plostrariumve quod plaustrum trahit. AL. Karrenross B. Wagenpeert G. Cheual de charette IT. Cauallo di caretta H. Cauallo o asno de carro

Iumentum plostrarium proxime praecessit.

Iumentum roborosum Veget. tetanicum, quod ad similitudinem roboreiligni obrigescit. tetaniko/n. B. Veruangene Beest

Iumentum suffraginosum Colum. th= sei/ra| h)\ xira/mati peponhko/s2. Absyrto. AL. Krampffiges Ross B. Crampich Peert, het welck dat spat heeft

Pecus Quidquid pabulo terrae pascitur sub hominis imperio, bo/sknma, qre/mma. AL. Vihe B. Vee, gedierte G. Bestail IT. Pecora H. Ganado

Pecus eximium quod e grege excipitur et nota aliqua signatur, vt Donato placet, e)/kkriton, e)cai/reton, pro/kriton, diafe/ron. AL. Aussbundig, ausserwelt B. Wtghenomen gediette G. Singulier esseu

Quadrupes tetra/poun, tetra/kwlon. AL. Vierfussig Thier B. Viervortich Dier G. Qui a quatre pieds IT. Quadrupede, o di quatro piedi H. Bestia de quatro pies

DE ARBORIBVS IN GENERE. CAP. III.

ARBOR de/ndron de/ndreon Hom, dru=s2. sic veteribus quaeuis arbor dicebatur, Nicand. sch. AL. Baum B. Boom G. Arbre IT. Arbore H. Arbol



image: s003b

Arbor bifera Plin. quibis anno dat fructum, di/foron, Aristoteli. AL. Der zweymal Frucht tragt B. Die tweemael Vruchten draecht G. Qui porte deux fois I'an IT. Che produce frutto per due volte l'anno H. Que da sufruta dos vezes en vnanno.

Arbor conifera, resinifera kwnoeide\s2, kwnofo/ron, quae conos, id est nuces, pineis similes fert, et quae resinam exsudat. AL. Da das Hartz aussfleüsset B. Hersboom G. D'ou degoutte la resine IT. Che suda o cola della ragia H. Adonde deriba la resina, o trementina

Arbot felix Catoni, quae fructus gignit. de/ndron o)/lbion, eu)foron, quae et frugifera et fructifera. AL. Fruchtbarer Baum B. Vruchtbare Boom G. Arbre fruitier IT. Arbore fertile H. Arbol fertile

Arbor infelix Plin. religione damnata, quae nullos fert fructus neque seritur de/ndron dusdai=mon, skaio/n. AL. Vnfruchtbar Baum B. Onuruchtbaer Boom G. Arbre sterile, qui ne porte point de fruit IT. Arbore sterile H. Arbol sterile, y sin fruta

Arbor picaria Cic. quae picem fundit: nam qui siluam picariam intelligit, quae picis fodinas habet, nae ille toto errat caelo, quis enim vnquam picis fodinas, quae arboris lacryma est, vidit! AL. Pechbaum B. Peckboom G. qui iette et degoutte la poix IT. Doue esce la pece H. Adonte cae la pez

Arbor resinifera Vide arbor conifera.

Arbor terminalis Paulo Iur. vel finalis, quae pro termino loci aut agrorum fine obseruatur. AL. Ein Vndermarckbaum, Marckbaum B. Een Marckboom, daer doormende paele tent G. Arbre assis es bornes IT. Arbore posta in luoguo d'vn termine H. Arbol que esta puesto por el termino

Arborem in orbem cedere Plin. AL. Baum ringweiss oder rond absegen B. Boom int ronde sagen G. Scier l'arbre en round, ou par rondeaux IT. Segar l'arbore a guisa rotunda H. Cortar o partir el arbol en redondez

Arborem in pulpam cedere Plin. AL. Baum in die lange segen B. Boom lanckwijs saghen G. Tailler ou scier l'arbre en longueur IT. Tagliar o segar l'arbore pe'l lungo, o in lunghezza H. Tajar o cortar el arbol en longura

Arbores in quicuncem digerere vel dirigere Cic. metari Colum. o)gmeu/ein o)gmo\n, e)lau/nein. Hes. AL. Baume ordenlich, oder in gleicher Ordnung stellen B. Boomen op een rije een euengelijck poten oft setten G. Planter les arbres en efchiquier IT. Disporte et piantare li arbori con bel modo, et ch' habbino per tutto il medesimo aspetto H. Plantar los arboles en vn orden derecho

Arbuscula dendru/on, dendru/on Diosc. AL. Baumle B. Boomken G. Arbrisseau IT. Arboscello H. Arbol pequenno

Arbuscula topiaria quae flexilis et lentore suo sequax ad decorem in hortis conformatur in fornices concameratum. skh/nwma, skia=s2 kamarwth/ AL. Seheld oder truter Baum B. Een Boom diemenn vlechten en buygen can G. Arbre qui duit au vigneron IT. Arboscello che se piega et riduce in volte et altre figure H. Arbol que se dexa labrar en muchas figuras

Planta, plantarium Virg. Stirps omnis quae pangitur. *futo/n. AL. Ein Zweig, ein zweig Schos B. En Plante G. Plante d'arbre, ou d'herbes IT. Pianta H. Planta

DE ARBORIBVS IN SPECIE. CAP. IV.

ABIES e)la/th AL. Weiss Dannen, weiss Dannenbaum B. Witte danneboom, mastboom G. Sap, sapin IT. Abete H. Abeto arbol

Acanthinum lignum cu/lon a)ka/nqinon creditur esse Arriano, quod Bresilium vocamus

Acer sfe/ndemnos2. AL. Massholterbaum, Ahorn B. Maeshoutenboom, maeshout G. Erable IT. L'acero, I'arese H. Elasre

Aeschylus platu/fullos2 dru=s2 Germani reddunt, Mispelbaum. H. Enzina grande

Agrifolium Barbaro vocabulo, Italis Oxymyrsine, hoc est, Ruscus syluestris, aquilenta Varroni alentore insigni. aquifolia Plinij putatur esse nec male o)cua/kanqos2 Theophrasti voce dicatur, aut a feritate aculeata foliorum a)gri/a et o)cumursi/nh a)gri/a AL. Stechpalmen, Waldistel B. Hulst, stechpalm G. Hous, housson

Alnus klh/qra. AL. Erlinbaum, Erlernbaum B. Elst, elsenboom G. Aulne IT. Auno, onio Hetruscis

Alnus nigra vocatur nonnullis, quam Germani Faulbaum et Leißbaum, nos Sporckenhout et pijlhout vocamus, a conficiendis inde sagittis puerilibus.

Amygdalus a)mugdalh=, AL. Mandelbaum B. Amandelboom G. Amandier IT. Mandiola. Almendro

Arbor Iouis Vide Quercus.

Arbor sapiens Vide Morus

Arbutus ko/maros2 AL. Hagapffelbaum B. Haegappelboom G. Arbouces IT. Albatro H. Madronno

Arbutifructus vnedo Latine, quod vnum tantum esse expediat, noxia et inutili eius esu, mimai/kulon.

Bacca iuniperi Vide Iuniperi vacca.



image: s004a

Betula Plin. shmu/da Theophr. Virckenbaum. B. Verckenboom G. Bouleau, boule

Buxus pu/cos2 AL. Buxbaum B. Busboom G. Bouis IT. Buxo H. Elbox

Calys glandis, putamen glandis, culpa offic. ku/ttaros2, Suidae. AL. Eychelschelffe B. Schael van den eeckel

Caprificus e)rineo\s2 plutarcho. o)/lunqos2, et Messeniorum lingua tra/gos2, testante Pausoma sukh= a)gri/a AL. Ein Wilder Feigenbaum B. Wilde vygeboom G. Figuier sauuage IT. Ficaia soluatica H. Cabrahigo

Carpinus rubens est, et fissili ligno, cortice liuido et scabro, zugei/a, h)\ zugi/a, quod ex eo boum iuga olim fabricabantur, Vitruuio teste, iumentis. G. Carpier, carme H. Carpe

Castanea dio\s2 ba/lanos2 eu)boi+\s2 ka/stanon, AL. Kestenbaum, Kastanienbaum B. Castanienboom G. Chastaignier IT. Castagno H. Castanno

Cedrus, cedrus conifera kedrela/th Plin. ke/dros2, nekrw=n zwh/, Nicand. interpr. AL. Cederbaum B. Cederboom G. Cedre IT. Cedro H. Alerze

Cerasus kerasou=s2 AL. Kirschen Baum B. Kerseboom G. Cerisier IT. Ceraso H. Cerezo

Kolutea koloute/a, Theop. AL. Welschlinsen B. Lombaertsche linsen, senijboom G. Baguenaude, baguenaudier

Cornus kranei/a AL. Kornelbaum, Kurbeerbaum. Thierlinbaum, Welsch Kirssbaum B. Cornellenboom, cornelienboom G. Cormier, cornier, corneillier IT. Corniolo H. Cerezo filuestre

Corylus Virgil. karu/a, karu/a pontikh/. AL. Haselstaud, Haselnussbaum B. Haselaet, haselnoteboom G. Auelanier, noisetier, couldrier IT. Nocciuolare H. Auellano

Cupressus kupa/rissos2, Cyparissus, Virg. AL. Cypressenbaum B. Cupressen oft cypressenboom G. Cyprez IT. Cypresso H. Cipres

Cupula Vide Calyx glandis

Ebenus e)/benos2, Arriano Ebeno variis linguis nuncupatur hodie, nigrior quam Gaiacum siue sanctum lignum, dictum vulgo, quod ipsum haud dubie Ebeni familiae est, quanquam reclamant, qui summa intensissimaque nigritia illud a Graiaco, dissidere volunt. Neque vero hic fenestram aperire volo curiositati nimiae ac altercandi libidini, quae plurimum officit saepe, et ingenij lucem praestrictam obsidet ita vt veritatem obscurius quasi per nebulam cernamus. Plinius ebeno materiam nigri splendoris attribuit. Dioscorides simpliciter nigrum cum Virgilio esse dicit. Theophrastus libro nono, lignum ebeni Buxo assimile sed nigrescere deliberatum tradit. Idem libro quinto in ebeni medulla coloris nigritiem consistere prodidit. Helio dorus quoque naeuum, qui Charicleae niueum brachium circinabat, ebeno assimulat ebur circundanti. quo loco non vtitur voce, quae nigrorem ebeno insignem, proprium illi attribuit, sed infectio nem modo quandam: sic enim inquit, h)n tis2 w(/sper e)/benos2 peri/dromos2 e)le/fanta, to\n braxi/ona miai/nwn. hoc est, naeuus qui brachium infecerat, repraesentabat ebenum ebori circundatum. Didici autem ex Theophr. Arriano, Herodoto et Pli. non ebeninas modo, sed et sasaminas (corrupte enim shsa/mina apud Diosc. c. De ebeno scriptum est, vnde foedi erroris ansa Marcello) et Acanthinas phalangas, quae tria primae nobilitatis ligna exportat india, in exteras oras deferri olim solere, qui mos in nostram vsque aetatem durat quoque. Siquidem et Ebeni siue Gaiaci et Bresilij truncos, die nauigiis et camelorum vestabulis in mercimoniorum vsum conuehi scimus: quos fa/laggas2, cum Arriano, phalangas cum Plinio dicere licebit.

Ebulus xamaiakth/ quasi pumila sambucus. AL. Attichwildevlier rad dick: adick G. Hieble IT. Ebulo H. Sabugo pequenuo, yezgo

Euonymus eu)w/numos2 Th. AL. Spindelbaum, Hanhodlin. Papenhoet

Fagus fhgo/s2 AL. Buchbaum, Buche B. Bueckenboom, boeckboom G. Faux, foteau, sayant, hestre IT. Fagio H. Haya

Ficus sukh= AL. Feigenbaum B. Vijgheboom G. Figuier IT. Fico H. Higuera

Fraxinus meli/h AL. Eschenbaum, Escherenholtz, Eschern, Steineschern B. Eschenboom, eschen G. Fraisne IT. Frassino H. Fresno

Gummi Iuniperi Vide Iuniperi gummi.

Hedera kisso/s2, dionusi/a. AL. Ephew, Ephewbaum B. Cliif, veil, oft errdsvel Brabantis G. Lierre IT. Hedera H. Ydra edera

Ilex pri=nos2 IT. Leccio, elce Petrarcha H. Coscoia

Iuniperus a)/rkeuqos2, AL. Krametbaum, Rech oder Wachholter Baum B. Geneuer, geneuerboom G. Geneure IT. Ginepro, genebro Petr H. Enebro

Iuniperi gummi kommi\ ar)keuqi/dos2. AL. Vernis B. Vernis G. Vernis IT. Gomma di ginepro, vernice H. Verniz

Iuniperi bacca a)rkeuqi/s2. AL. Wach oder Wachholter Beere, Krametbeere B. Geneuer besye G. Grain de geneure IT. Granello di ginepro H. Granillo del enebro

Larix male credita esse Plinij peuce la/ric AL. Lerchenbaum G. Large, melese Bellonio

Laurus da/fnh AL. Lorbeerbaum B. Lauwer oft laurierboom G. Laurier IT. Lauro H. Lauriero, laurel

Lautus baccalia vulgatissima illa et baccarum fertilissima, teste Plinio

Lentiscus sxi=nos2. AL. Mastichen, oder Zendschorerbaum B. Mastichboom G. Letisque, restringe apud Monpessulum IT. Lentisco H. Lentisco, ma ta, arueira

Ligustrum ku/pros2 putata nonnullis, quos Massarius doctissime refellit, cum sit fillure/a Dioscor. AL. Beinhoolsslin, Mundtholss,


image: s004b

Kerngert, Hartrigel, rein Werden B. Keeleruyt, rijnwilgen, monthout G. Troesne, frezillon IT. Oliuetta, oluella, guistrico Hetruscis, conastello, Patauinis, chambrossene H. Alhena, alfena

Lotus Ouidio, Arbor Africae et Italiae nota fructu praedulci, qui ab obliuione prouerbio locum dedit, lwto\s2 ke/ltis2, Celtis etiam Plinio. IT. Bagolaro, a baccis quas profert, et perlaro, quod margaritarum similes sint fructus G. Micacollier

Malus mhle/a pomus AL. Apffelbaum B. Appelboom G. Pommier IT. Pomo, pomero H. Mancino

Malus Assyria Medica, citrus, malus citria mhle/a mhdikh/ AL. Pomerantzan Baum, Citronbaum B. Araniappelboom G. Orengier, citronnier IT. Pomo rancio, vel naranzo, naranciaro H. Naranjo arbol

Malus Armeniaca mhle/a ar)meniakh/. AL. Amarellenbaum B. Broege perseboom G. Abricottier H. Arbolde aluacoques

Malus cydonia vel coronea kudw/nios2 mhle/a. AL. Quitken oder Kuttenbaum B. Queappelboom G. Coingnier, cognacciere IT. Cotognaro H. Codonero

Malus Punica vulgo Granata. r(oia\, r(o/a si/dh nonnullis. AL. Granatbaum B. Granaetappelboom G. Pommier de grenades, grenadier IT. Pomo granato, granataro H. Granadero

Mespilus mespi/lh AL. Raspelbaum B. Mispelboom G. Nesplier, neflier IT. Nespolaro H. Mespero

Morus, sapiens arbor more/a suka/minos2 AL. Maulbeerbaum B. Moerbesyeboom G. Meurier, meure IT. Moro, gelsa, et gelso Danti H. Moral

Myrica, tamarix mnri/kh offic. tamariscus. AL. Tamarischen Holss. Tamarisc. Portzt, Virtzenbettz B. Tamarischboom. G. Tamaris dela bruyere IT. Tamarice H. Tarahe, atarse, tamariz

Myrtus mursi/nh, mur)r(i/nh AL. Welsch Heydelbeere B. Myrtus G. Meurte IT. Myrto H. Arraihan, arraihan moresco

Nux karu/a. AL. Russbaum. B. Rotaboom, noteler G. Noisier IT. Noce H. Nogal

Olea e)lai/a. olina. Virg. Palladia arbor. AL. Oelbaum, Oelbeerbaum B. Olyuenboom G. Oliuier IT. Oliuo H. Azeytuno, oliuo

Oxyacantha Vide Spina acuta

Palma foi=nic Al Dattelbaum B. Dadelboom G. Arbre des dattes IT. palma H. Palmera palma

Persicus persikn mhle/a AL. Pfersichbaum B. Perse oft persichboom G. Peschier IT. Persico, persicaro H. Durazno

Picea pi/tus2 AL. Rothe Dannen, roth Dannenbaum B. Roode dennenboom G. L'arbre de la poix, pignet, garipot, pin sauuage IT. Pezzo H. Pino negro

Pinaster Vide Pinus siluestris

Pinus peu/mh AL. Forhen, Arben, Hartzbaum, Kynholtz B. Pijnboom G. Pin IT. Pino H. Pino

Pinus siluestris, pinaster peu/mh a)gri/a. AL. Fohranholtz, Eichtbaum, Kyfferholtz B. Buyrenhout, wilde pymboom G. Pin sauuage IT. Pino seluatico H. Pino syluestre

Pirus vel pyrus. o)/xnh, a)/pios2. AL. Byrbaum B. Peerboom G. Poirier IT. Piro H. Peral

Piraster a)gra\s2, ba/kxh. Nicand. quo nomine putatur vsus fuisse Virg. in 3. Aeneid. Victum infelicem baccas, lapidosaque corna. a/xla/s2 Theocr. schol. quomodo et o)/xnh pro syluestri pyro accipitur, a)po\ tou= a)/gxein vt idem annot. AL. Wilder Byrbaum B. Wilde peereboom G. Poirier bastard, ou sauuage. I. Piro seluatico H. Guadapero, o peruetano

Platanus a latitudine foliorum. pla/tanos2 G. Plaine IT. Platano H. Platano

Pomus vide malus

Populus alba leumn, a)xerwi/s2 Homer. quod redux ab inferis Hercules, populi in Acherontis ripa nascentis rama coronatus, emerserit, Harpocratione teste. AL. Pappelbaum, weiss Albeerbaum, weiss Pappel Weiden, Sarbaum, Bellen B. Popelenboom G. Peuplier IT. Popolo bianco, la pioba H. Alamo blanco

Populus nigra a)/geiros2. AL. Sarbuchbaum, Aspen, Poppelweiden B. Popelier, popelaer G. Peuplier, tremble IT. Popolo nero H. Alamo nigrillo

Prunus mokkumhle/a AL. Pflaumenbaum B. Pruymenboom G. Prunier IT. Sosiuaro H. Ciruelo

Prunus siluestris mokkumhle/a a)gri/a. AL. Schlehendorn B. Sleedoren G. Prunier sauuage

Putamen glandis vide Calys glandis

Quercus, Iouis arbor dru=s2, sarwni\s2, ba/lanos2 Hippocrat. h(/meris2. AL. Eychbaum B. Eeckenboom, cecke G. Quesne, chesne IT. Quercia H. Robre

Rhus coriaria r(ou=s2, r(o/os2 Hippocr. offic. sumach. Rhus terginus, vel tergorarius, Caelio Aureliano lib. 4. Chronicon vocatur, ita namque minore lectionis fraude lego, quam vt vulgati codices habent, rutherginario, pro rhoe tergorario, quotergora, id est corir depsere mos est. B.Ren, rin et smack, voce ex Arabico deflexa a coriariis depsitoribus pellium, qui folio arboris vtuntur ad spissanda coria, quod r(ou=s2 bursodeyimh/ nominatur G. Change H. Sumaque

Robor Sequitur statim in Robur

Robur, vel robor, Durissimae quercus genus, dru=s2 a)gri/a, a)li/floios2. AL. Hageych B. Haegeecke G. Robre ou roure IT. Rouere H. Roble



image: s005a

Ruscus o)cumursi/nh. mursi/nh a)gri/a, i(ero/murtos2, murta/kanqa, mua/kanqa, bruscum vocant officinae, Marcellus scopam regiam vocari scribit. AL. Meussdorn, Keerbesen, Brusch B. Steeckende palm, muysdoren G. Meurte sauuage, frelon IT. Rusco, et pungitopi Hetruscis, eo quod circumligatus a carnibus mures arceat H. Brusco

Salix i)te/a. AL. Weidenbaum, Weiden, Felbinger B. Wilghe, wilighenboom G. Saulx, sauge IT. Salice, salcio H. Sauze, salgueiro

Sambucus a)kth/. AL. Holder B. Vlierboom, vlier G. Seu, suseau, sehu IT. Sambuco H. Sauco, sabuco, canincro

Siler Pumila in aquosis nascens salix. i)te/as2 ei)dos2 xamai/zhlon. Hollandis Gheyl vocatur.

Sorbus o)/a, ou)=a AL. Sperberbaum, Sporbyern B. Sorbenboom G. Cormier IT. Sorbolero H. Serual

Spina acuta, oxyacantha o)cua/kanqa purinh. ea spina tonsilis, quae passim implexa saepe, extimas hortorum pometorumque oras ambit, rubentibus baccis foecundas. AL. Hagdorn B. Hagedoren G. Aube espine IT. Pan d'orso, amperlo, bagazzo, et bagaia Hetruscis H. Pirlitero

Spina appendix a Plinio memorata, a me pro eo frutice habebitur, quem crispinum Matthiolus nominat, tantisper dum nobilem illum fruticem, in cibaria acinis suis expetitum, a veteribus non fuisse praeteritum aut ignoratum constabit. quamita Plinius describit: Spina appendix, quoniam baccae puniceo colore in ea appendices vocantur, appellata est. quas crudas aut in vino decoctas aluum citam compescere ait, Germania Saurach, Erbsel, Versich, et Paisselbeer nuncupat. B. Sauseboom G. Espine vinette, (quod eius acinis vinum exprimatur) ou de berberis nisi quis contendat hoc nomine potius dicendum esse spinam illam, quae passim tonsilis apud curiosos hortorum cultores, macerie implexa extimas hortorum pometorumque oras ambit, rubentibus baccis foecundas. quam Gesnerus Dornstauden, maulbeere nominat, nos communi nomine Doornen dicimus.

Suber fello/drus2, i)/yos2 Theophr. a)naru/ka Theocr. schol. AL. Pantoffelholtz B. Corckboom, Vlothout G. Du liege IT. Subro, souero, sugaro H. Alcornoque

Tamarix vide Myrica

Taxus smi/lac, mi/los2 Theophr. ta/cos2, quam lectionem malim apud Galenum, pro ka/ktos2, qu/mion Aetio, et qu/malon Diosc. AL. Ibenbaum B. Ibenboom, yeuenhout G. Yf. IT. Tasso H. Texo

Terebinthus te/rminqos2, tri/miqos2. Nicand. B. Terpentijn oft termentijnboom

Tilia fi/lura. AL. Linden, Lindenbaum a materiae mollitie. B. Linde, Lindeboom G. Tillet IT. Tilia H. Teja

Vlmus ptele/a AL. Rustbaum, Rustenbaum, Vlmenbaum, Yllmen, Lindhast, Yffenholtz B. Olmen, yepenboom G. Orme IT. Vlmo H. Olmo

Vlmus Gallica, Atinia Plin. Columel. o)reiptele/a Theophrast. B. Wilde yepenboom H. Olmo siluestre

Arbores certis diis superstitiosa gentilitas consecratas olim voluit, eorumque tutelae adscriptas: nimirum Ioui Quercum et Esculum: Apollini Laurum et Lotum: Libero patri Vitem, Hederam, cum Ferula: Palladi Oleam: Cybelae Pinum, quanquam et Panisacram legimus: Veneri Myrtum: Herculi Populum: Plutoni Cupressum: Stupori Acerem, teste Seruio. Ita inter herbas Gramen Marti, quod e cruore humano generetur. Plinij auctoritate consirmat seruius, Narcissum Furiis sacrum florem lectum est.

Idem factitatum est in animalibus: Siquidem Marti Equum Lupumque consecrasse illos constat: Baccho Lynces, et Tigrin: Dianae Ceruum: Cibela Leonem: Lunae Bouem: Diti Capram. Interaues Apollinisacrati fuerant Olor, Coruus et Accipiter, teste Porphyrio, quanquam Martis tutelae hunc dedicat Seruius, illud ob visus praestantem aciem, hoc ob rapinas, vt mea fert opinio: eidem Gryphes quoque consecratas idem Grammaticus memorat: Ioui Aquila: Soli Phoenix: Iunoni Pauo et Ciconia, Porphyrij testimonio: Mineruae Noctua et kre/c: Marti Picus: Veneri Columba, Ardea et Cygnus: Cereri Grus: (vt in libris De animatorum abstinentia testatur Porphyrius) Mercurio Larus, Eustathij testimonio: Baccho Pica, vt annotat Cornutus.

DE AROMATIBVS. CAP. V.

ACorus vulgo calamus aromaticus, piper apum Apuleio, quod appensum aluearibus apes contineat ne diffugiant. mureyiko\s2 ka/lamos2 Polyb. AL. Calmuss B. Calmis G. Galange IT. Acoro H. Acoro

Aeromeli, ros Syriacus, drosomeli, mel aerium officinis manna, a)erome/li Gal. h)\ drosome/li AL. Himmelhonig

Agallochum officinis lignum aloes. culalo/h Aetio, a)ga/lloxon. Putatur esse tarum Plinij. AL. Aloesholtz, Crutzholtz G. Lignum aleos IT. Legno aloe H. Linaloe

Aroma, odoramentumPlin. a)/rwma. sed hoc ab vnguine ariditate soliditateque differt. AL. Wurtze, Specerey B. Specerye G. Des


image: s005b

espices IT. Speciaria H. Especiaria

Assa dulcis vel odorata vide Laser Cyrenaicum

Atramentum cassiae vide Casia

Calamus aromaticus vide Acorus

Carpesium officinis cubebae, karph/sion Actuario. B. Eubeben

Carum ka/ros2 vel ka/ron Dios. ka/reon Aetio, karnaba/dion Zetho, officinis carui. AL. Mattkummich, Kram G. Cheruy IT. Caro H. Alcarauea

Caryophyllon karuo/fullon AL. Nagelin B. Gherophle Naghel G. Cloux de giroffle IT. Garofano H. Clauo d'especia

Casia kassi/a, kassi/a su/rigc Gal. su/rigc th=s2 kassi/as2 Actuario. kage/lla Nicolao Myrepso. AL. Zimmet, Zimmetrorlin, Zimmetrinde B. Caneel G. Canelle IT. Canella H. Canela

Cassia fistularis aliis Aegyptia siliqua, cuius medulla doctis cassiae atramentum a nigrore, et pulpa cassiae dicitur. kassi/a me/laina Actuario. B. Cassiesistel G. Casse IT. Cassiafistola

Cinnamomum, cinnamum mina/mwmon, Aroma fragrantissimum, cuius in locum successit nobis casia

Cinnamum proxime praecessit

Coriandum mori/annon AL. Coleander B. Coriander IT. Coriandro H. Culantro, y ciliandro

Crocus kro/mos2 AL. Saffran B. Saffraen G. Saffran IT. Saffarano H. Azafran

Cuminum ku/minon AL. Kummel B. Kumijn G. Comin IT. Cumino H. Comino

Diapasmata Martiali, Puluisculi odorati, quibus lectigeniales et discubitorij respergebantur, et qui ad cohibendos sudores in balneis corporibus inspergebatur. diapa/smata, katapasta/ Galen. katapa/smata Diosc. eodem nomine vocari possunt, qui vestibus insperguntur pulueres, quos Damascenos vocant, et similes.

Drosomeli intelligo etiam quod vulgaris lingua etiamnum mel roscidum vel roreum nuncupat, quod aestinis noctibus mellei coloris, sed roris instar liquidum defluit. Melliginem quidam vocant, Plinius, et ex eo Ruellius, saliuam siderum. B. Honichdauwe

Gummi benzeinum vide Laser Cyrenaicum statim sequens

Ladanum la/danon Herodoto, lh=don, et lh/danon B. Labdanum IT. Laudano, adano H. Xara

Laser Cyrenaicum o)po\s2 kurhnai+ko)s2, vulgo assa dulcis vel odorata, et gummi benzoinum. B. Benzuyn

Laser medicum vel Syriacum. o)po\s2 mhdiko\s2 h)\ suriako/s2, vulgo asa foetida. AL. Teuffels Dreck B. Duyvels Dreck Fierilofonfa

Laser Syriacum proxime praecedit

Macer vel macis ma/ker, culoma/ker. Cortex aromaticus, nucis myristicae inuolucrum, amiculumve. AL. Muscatenblomen, Muscatblühe B. Maciis, foelie, bloem van Moscaet G. Macis IT. Macas, macias, gingibre maqui

Macis Vide proximum Macer

Magma Massa vnguentorum, recrementum Celso, vnguentorum fex Plin. lutum Virg. ob consistentiam luto similem. crassamentum Colum. sedimentum, ma/gma, suni/sasis2, u(po/stasis2 Theophr. eo quod subsidat. B. Het dicke van de Salue, oft wtgedruckte Salue G. Le marc

Mel aerium Vide Aeromeli

Mel roscidum Vide Prosomeli

Melligo Vide Drosomeli

Moschus, muschus Odoramenti genus, quam esse saniem e vomica capreae collectam Aetius putat, aut vnicornis, vt Simeon Zethi ait. mo/xos2. AL. Visem B. Muszkeliaet, Mosch G. Musc IT. Musco, muschio H. Almisque

Muscus idem est quod Moschus

Myrobalanus Arabica voce Ben in officinis vocatur, glans Aegyptia Plin. ba/lanos2 ai)gnpti/a Archigeni, ba/lanos2 mureyikh\, h)\ tw=n mureyw=n ba/lanos2, muroba/lanos2 Aetio. B. Myrobolaen IT. Ghianda vnguentaria H. Auellana della India, Tartago et muja

Nardi spica nardo/saxus2 Gal. AL. Wolriechender Spickennardi B. Spicke, spickenardi G. Aspic d'outre mer H. Azumbar, espiga sil

Nascaphthum na/skafqon, vel na/rkafqon. thymiama, officinis styrax rubea IT. Tegniame

Nux vnguentaria vel odorata. ka) ruon a)ristiko\n h)\ ar)wmatiko\n, moxoka/ruon, moxokaru/dion. AL. Muszcatnosz B. Note Moscaet G. Noix muscade, ou muguette IT. Noce moscada H. Nuez d'especia

Odoramentum Vide Aroma

Palmula punicea sequitur in Phaenicobalanus.

Pastillus, orbiculus tro/xishos2. AL. Schmeckkugle B. Rieckende oft ruijckbal

Phoenicobalanus officinis tamarindus, palmula punicea vel nigra. foinikoba/lanos2 Dioscoridi.

Pigmentum vide vnguen.

Piper pi/peri. AL. Pfeffer B. Peper G. Poiure IT. Pepe H. Pimienta

Pissasphaltum pissa/sfaltos2 B. Monimie G. Mummie IT. Mumia H. Cera de minera

Ros Syriacus Vide Aeromeli.

Saliua siderum Vide Drosomeli.



image: s006a

Spica nardi Vide Nardi spica.

Stacte sakth/ Theophr. Latex oleumve e cinnamomo et myrrha incisa sudans.

Vnguen vnguentum, pigmentum, Odoranientum liquidum mu/ron, mu/rwma, fa/rmakon, sakto\n mu/ron Archistrato. AL. Wolriechende Salb B. Welrieckende Salue, Parfujim G. Parfum IT. Parfumi Athenaeus diuidit in xri(sma, (quo in genere censeri possunt olea seplasiae, quaecunque illinuntur aut inunguntur: quomodo xri/sma mh/linon vocat dioscorides, quod Oleum e citoniis Plinius) et in a)/leimma: quo reliquum vnguinis genus operosum et fragrans continetur mundus Sardianus, a Sardibus Asiae, pro vnguentorum deliciis a poetis effertur. H. Vnguento oloroso

Vnguentum idem quod Vnguen

Vnguentum susinum kri/ninon mu/ron, sou/sinon, krino/muron, a)/nqinon Hippocr. AL. Lilien ol B. Olie van Lelyen

Zadura vulgo zedoaria. zade/ra, za/dor, za/doura. AL. Zitwen B. Seeuersaet. G. Cretouart IT. Zedoaria

Zedoaria proxime praecessit.

Zibethum zaph/tion Actuario, Odoramentum musco assimile odore. B. Ciuet G. Ciuette

Zingibet ziggiberi. AL. Imber B. Gengbar Gember, Gingebar. G. Gingembre IT. Gengeno, Zenziero H. Gengure gengibre Valadi

DE ARTIBVS. CAP. VI.

ARtes Cicer. quae te/xnai et maqh/mata, aut sunt liberales, ingenuae. Cicer. e)pisth/mai e)leuqe/rioi. Aristot. quod ab iis discendis seruiles personae excluderentur: aut illiberales. a)neleu/qeroi, fau=lai, et deuterourgoi/: aut mechanicae, quales statuaria et plastice. a)texnikobiwtoi/, xeirotexnikai\, et mhxanikai/. sic dictae, quod manibus victui necessaria parent: aut sedentariae, sellulariae ve, quod a sedentibus otiose obeuntur, vti sutrina. e(drai=oi. Harum rursus aliae in cognitione rerum et intellectu sunt positae, quas contemplatiuas nostri. qewrhtika/s2 Graeci nuncupant: aliae in agendo consistuint, actuque ipso perficiuntur, nec post actum operis quidquam relinquunt, velut saltatoriae: actiuae, illis praktikai/ dicuntur, aliae factiuae, hoc est poihtikai/, quae operis consummatione, quod oculis patet, finem accipiunt, vt fabrilis.

DE ARTIFICIBVS LIBERALIBVS. CAP. VII.

ALipta Iuuen. Vnctor qui palaestritas certaturos in gymnasio perungebat. a)lei/pths2, mhrwmatisth/s2.

Architectus vetborum Vide Logodaedalus.

Arithmeticus qui artem numerandi callet. a)riqmhtiko/s2. AL. Ein Rechenmeister B. Een reeckenmeester, die leert oft can rekenen ende cyferen. G. Arithmeticien IT. Arithmetico, maestro d'abaco H. El que ensenna o sabe cuentar, y las cifras.

Aromatopola aromatarius Budaeo. ar)wmatopw/lhs2. AL. Specereykremer, ein Wurtzverkauffer B. Cruyenier G. Espicier IT. Spiciaro, speciere H. El que vende especias, o especiaria

Astrologus Cicer. qui caeli rationem, astrorumque cursus scientiam profitetur. a)strolo/gos2. AL. Sternseheer [perhaps: Sternseher], der dess Himmelischen Lauffs bericht ist, ein Practickschreiber B. Een sterrekijcker, oft practijckschryver G. Astrologue IT. Astrologo H. Astrologo que echa iuyzios

Astronomus qui docet et profitetur motuum caelestium scientiam. a)strono/mos2, a)stropolo/s2. AL. Auszleger desz Gestirns, Erfahrnet der Sternen B. Een astronomus, die den loop des firmaments wtleyt ende leert G. Astronome IT. Astronomo H. Astrologo que trata de los mouimientos

Baccalaureus iuris Vide Lyta.

Chirurgus Martiali, qui manu curat. xei/rourgos2. AL. Wundartzt B. Wonden-meester, oft Chirurgijn G. Chirurgien IT. Cirurgo, ciroico H. Cirurgiano

Decempedator Vide Gemetres.

Comicus Terent. Comoediarum scriptor. kwmiko\s2, momwdopoio/s2. AL. Comedischreiber B. Comedidichter, fatsmaker, factiste G. Factiste, composeur de farses IT. Comico AN. Amaker, ofcomedies

Diaetus medicus in lap. vet. qui aegrotis victus rationem praescribit. diaithtiko/s2.

Dialecticus Cicer. qui dialecticam artem disserendi docet, dialektiko/s2. AL. Der die Kunst der Dialectica versteht vnd lehret B. Een dialecticus G. Dialecticien IT. Dialectico H. El que ensenna o apprendre la arte de dialetica

Doctor Cic. praeceptor Fabio magister Terent. dida/skalos2. AL. Ein Meister, Lehrer, Doctor, Schulmeister, Lehrmeister, Vnterweiser B. Meester, doctoor, onderwyser, leermeester,


image: s006b

schoolmeester G. Maistre, docteur, enseigneur, maistre d'escole IT. Maestro, dottore H. Maestro, ensennador, dotor

Finitor Vide Geometres.

Geometres Cic. finitor Eid. decempedator Eidem. Agrimensor. gewme/trhs2. AL. Erdenmesser, Aussmesser der landen, Landtmesser B. Lantmeter G. Borneur, mesureur de tertes IT. Geometra, misuratore delle possessioni H. Medidor de las tierras

Grammaticus Fabio, literatus, qui quosuis auctores scit enucleare. grammatiko/s2. AL. Der die kunst Grammatica wol kan B. Die alle auctoren verstaet G. Grammairien, qui enseigne la grammaire IT. Ch'ensegna la grammatica H. El que ensenna la arte de grammatica

Grammatistes Suet. literator Fabio, grammatisth/s2. AL. Ein sehlechter Gelehrter B. Een grammatist, die de kinderen haer grammatica leert G. Grammaticien, scauant tellement quellement IT. Grammatista, grammatico, pedante H. Malletrado

Gymnasiarcha sequitur statim in Gymnasiarchus.

Gymnasiarchus Cic. gymnasiarcha, moderator vel gubernator ludi Cic. gumnasi/arxos2 Plut. gumnasia/rxhs2. AL. Der rector, oder regent der gantzen schul B. De rectoor, oft regent vander schole G. Recteur ou regent de l'escole IT. Ilrettore della sculoa H. El rector, o el regente de la escuela Alioqui Gymnasiarcha erat, qui cum sumptu aliquo praeerat exercitio palaestrico: qui etiam xystarcha, siue custa/rxhs2.

Herbarius Plin. qui rei herbariae notitiam habet. r)izoto/mos2. AL. Krautier, der die Krauter wolkennt B. Een herbariste, oft cruijtkenner G. Herbier IT. Herbolaio H. Erbalario

Historicus Cicer. qui res gestas literis mandat. logoqe/ths2 Suidae. logogra/fos2, logopoio/s2. AL. Ein geschicht schreiber B. Historieschtyuer G. Historien IT. Historico, historiographo H. Historiador, cronicador

Iurisconsultus vel iureconsultus Cic. iurisperitus Eidem. consultus iuris Horat. nomiko\s2, nomodida/skalos2. AL. Ein Iurist, rechtenweisz, oder gelehrter B. Een iurist, oft wetgeleerde, geleert inde rechten G. Iuriste, scauant es loix IT. Giurista H. Letrado per derechos

Leguleius Cic. qui legum studia sectatur. candi datus iuris. AL. Der inden rechten studiert B. Die inde rechten studeert G. Qui estudie es loix IT. Scolare che studia nelle leggi H. Estudiante en derechos

Literatus Vide Grammaticus.

Lithotomus qui calculos vesicae exscindit. liqoto/mos2. AL. Ein steinschneider B. Een steensnyder G. Qui taille de pierre IT. Che taglia e coglioni, o la pedra H. El que taja la piedro de los ninnnos

Logodaedalus Cic. architectus verborum Eid. Sermonis artifex. logodai/dalos2. AL. Ein wortdichter B. Een schoonspreker, een schoonpraet G. Forgeur des mots, bestisseur d'oraisons IT. Inuentore de motti nuoui H. El que halla palabras nueuas y fingidas

Lyta lu/ths2 quem iuris bacalaureum vocant. AL. Bacalaureus in den rechten B. Bacalaris in de rechten G. Bachelier es loix IT. Bacalario nelle leggi H. Bachiller en derechos

Magister pedaneus xamaidida/skalos2. qui docet prima elementa de plano, et quasi citra cathedrae ius. AL. Einer der die kinder das Abc lehret B. Een die de kinderen den Abc leert G. Abecedaire IT. Abecedario H. El que ensenna los ninnos las letras primeras, y el Abc

Magister vittutis Vide Philosophus.

Mathematicus Tacito, Suet. et Tertull. genethliacus. Chaldaeus Agellio, apotelesmaticus: planetarius August. Tertull. Babylonius, (vnde Babylonij numeri apud Hor.) qui in genesin et natales hominum inquirt. et de euentu fortunaque indicat. geneqliako\s2, a)po teles2 matiko/s2 Eustathio. genesialo/gos2 Artemidoro, xaldai=os2. AL. Geburtsteller B. Planeetleser oft kennet G. Mathematicien, qui fait la natiuite de l'homme IT. Mathematico, astrologo che fa la natiuita H. Astrologo de los nascimientos

Medicamentarius Plin. Pharmacopola Cic. Horat. farmamopw/lhs2, farmakotri/bhs2. AL. Apotecker B. Apteker G. Apothicaire IT. Apothecario H. Boticario

Medicus Cic. i)atrosofisth\s2, i)atro/s2. AL. Ein artzt B. medicijn, medicijn meester G. Medicin IT. Medico H. Medigo o phisico

Metoposcopus Plin. qui ex faciei line amentis addiuinat. metwposko/pos2. AL. Ein Warsager ausz dem angesicht desz menschenB. Een waersegger wt het voorhooft G. Vn endenineur hors la face IT. Vn iudonino per la faccia H. El que adeuina por la casra

Musicus Eoetio teste, qui ratione expensa, canendi scientiam, non operis seruitio, sed speculat ione imperio assumpsit, et iudicandi peritiam de rhythmis et cantilenis habet. nam qui operam suam in instrumentis eonsumunt, iisque Musicae famulantur, sua peculiaria habent nomina vt Cytharoedus, Lyricen, etc. mousiko/s2 AL. Ein singer, der singen lehret B. Een sanger, die leert singen G. Musicien IT. Musico H. Musico, cantor

Myropola Plaut. pigmentarius, vnguentarius Cic. seplasiatius Lamprid. a Seplasio Capuano foro, vnguentariis destinato. farmakw/triy. Demost. muropw/lhs2, murobre/xhs2. AL. Salbkremer oder verkauffer B. Salf vercooper G. Parfumeur, qui vend des onguents IT. Parfumiere che vende delli onguenti H. El que vende vnguentos olorosos



image: s007a

Orator Cic. qui prudenter, apposite, et ornate dicere potest. r)h/tor, ko/pis2 Lycoph. AL. Ein Redner B. Een Orator, oft welspreeckende man G. Orateur IT. Oratore H. Orador

Paedagogus Cic. paedotriba, moderator iuuentae martiali, qui puerorum mores informat. paidotri/bhs2, paidagwgo\s2, paideuth/s2, custos, et pueri morum formator. Plin. AL. Zuchtmeister, Kinderlehrer B. Tuchtmeester, die de Kindeten onderwijst, tucht enn manieren leett G. Pedant, qui prend garde aux enfans IT. Pedante, pedagogo H. El que ensenna a los ninnos, maestro de crianza

Pharmacopola Vide Medicamentarius.

Philologus Cicer. qui discendi studio flagrat disciplinarumque amore tenetur. filolo/gos2 AL. Ein liebhaber der Schrifft, oder der lust hat zu lehrnen B. Een beminner der schrift, oft die een grooten lust heeft om te leeren G. Amoureux de l'escriture, ou desireux d'apprendre IT. Amatore de la scrittura, o desideroso da imparare H. Amador de la escrittura, a que tiene gran cuidado de appren der a algo

Philomusus Mart. Musarum amator. filo/mousos2. AL. Ein liebhaber der künsten, oder dess gesangs B. Een cunstbeminner, oft die de musijcke bemint G. Amoureux des muses, ou amateur de la musicque IT. Amatore delle muse, o della musica H. El que ama las artes o la musica

Philosophus Cicer. Magister virtutis Ciceroni dictus. filo/sofos2. AL. Ein liebhaber der Weis tzeit, ein glehrter Phantast B. Een philosooph, een liefhebber der wijsheyt G. Philosophe IT. Philosopho H. Filosopho

Physiognomon Cic. Physiognomus, qui e totius corporis filo atque habitu, de ingenio cuiusque pronuntiat. fusiognw/mwn Arist. AL. Ein natur erkenner, ein kunstreicher meister der an gestalt des?? leibs vrtheilet, was eines natur vnd complexion ist B. Die eens menschen aert enn complexie kent doort aensien G. Qui fait profession des conoistre la nature e des hommes a les veoir IT. Physiognomo, che due da voler coguoscere la nature delle persone a vederle solamente, astrologo H. El que conoce la natura del hombre a veerlo

Pigmentarius Vide Myropola.

Poeta Cic. vates Virg. a viendo, quod verba modulatione connectat, (id enim est viere) teste Victorino. poihth\s2, stixaoido/s2 Epigr. mousopoio/s2 Theocrito. a)oidoqe/ths2 Epigr. a)oido/s2, r(apidopoio/s2 Dorice, quod poentae manu lauream gestarent. ka/toxos2 e)k mousw=n. AL. Ein poet B. Een poete, rethorisijn, oft veersschryuer G. Vn poete, ou faiseur de vers IT. Poeta H. Poeta

Professor Fabio, Suet. sofisth/s2 Philost. (Sophistarum enim vocabulo, quod in odium atque inuidiam posteris seculis detortum est, professores omnes, qui pretio docebant, continebantur.) AL. Ein offentlicher leser, vnd lehrer B. Een doctoor, een openbaer leser oft leeraer G. Professeur, ou lecteur public IT. Professore publico H. El que se profiere de ensennar

Prolyta quem licentiatum indigetant barbari. prolu/ths2. AL. Licentiat der richten B. Licentiaet in de rechten G. Licencie, ou licentiat es loix IT. Licentiato H. Licenciado en derechos

Seplasiarius vide Myropola.

Tragicus Horat. tragoediographus, cothurnatus vates Ouid. quod cothurni vsus tragoediae peculiaris fuerit. tragwdopoio\s2, tragiko/s2. AL. Tragedischreiber B. Tragedischryuer G. Composeur de tragedies

Tragoediographus praecedit in Tragicus

Tragoedus Cic. Actor tragoediarum, vt Comoedus pro actore fabulae.

Theologus Cic. qeolo/gos2, qeofa/ntwr Hesych. qeor)r(h/mwn Damas. qehgo/ros2 Suidae, qeofrh/twr Plutar. AL. Ein gelehrter der heyligen schrifft B. Die inder godtheyt geleert is, een schriftgeleerde G. Vn theologien IT. Theologo H. Theologo

Vnguentarius Vide Myropola.

DE ARTIFICIBVS NON LIBERALIBVS SIVE ILLIBERALIBVS. CAP. VIII.

ACcipitrarius i(eraustro)fos2. AL. Ein falckner B. Een valckenaer G. Vn faulconnier IT. Falconero H. Halconero

Adfines in agris Digest. Vicini qui confines agros possident.

Aerarius faber Plinio. xalkotu/pos2. AL. Kupfferschmidt, Kessler B. Ketelboeter, copersmit, oft coperslager G. Chaudronnier IT. Calderaro, calderaio H. Calderero

Agaso Plin. Curtio, equi ductor et curator. i(pphla/ths2. AL. Rosstreiber, Stalknecht, zaumer, Rossbub B. Stalknecht, Palfernier G. Palfrenier, escuier IT. Palafrenero H. Harriero

Agaso mulio Iuuen. qui mulum aut asinum ductat. o)noki/ndios2, killakth/r Dorice, a)strabhla/ths2 Alciphroni, o)nhla/ths2, o)no)forbos2. AL. Ein eseltreiber B. Een Eseldryver, oft Muylatier G. Muletier IT. Mulatiere, mulatiero H. Mulatero, azemilero

Agonotheta qui certamina et acroamata Musica et Scenica proponit, iisque praesidet: vt athlotheta, qui praest Gymnicis. ille a)gwnoqe/ths2, hic a)qloqe/ths2 dicebatur.



image: s007b

Agricola Cic. agricultor Liuio, agticolator, turicola Ouid. rusticus Virgil. qui rus colit. gewrgo\s2, gh=s2 e)rga/ths2, xwri/ths2 Musonio, e)/riqos2 Hom. ar)ouropo/nos2 Epigr. a)groi=mos2, a)griw/ths2. AL. Ein ackermann. Pawr, ackerpawer B. Een lantman, ackerman, teelman, boer, lantbouwer, bouman G. Villageois, rustre, laboureur de terre IT. Contadino, villano, rustico H. Villano, labrador del campo

Agricolator Iam fuit in Agricola.

Agricultor Praecessit itidem in proximo Agricola.

Alutarius Plaut. AL. Weissgerber, der lin leder zu bereyt B. zeemen leer. bereyder G. Qui appareille peaux deliees IT. Ch'acconcia li camozzi H. Que adoba pelejas delicadas

Alytarcha qui in certaminibus curam gerit, ne quid immodeste aut tumultuose siat, plebisque proteruiam coercet dispositis lictoribus. qui a)lu/tai Elaeorum lingua dicebantur. a)luta/rxhs2, o) ths2 eu)kosmi/as2 a)/rxwn.

Ancilla Sallustio, qera/paina, paidi/smh, shki\s2 a(/bra, dou/lh. AL. Dienstmagt B. Dienstmaecht, Maerte, Ionckwijf G. Chambriere, meschine IT. Fantesca H. Moca de serbicio

Annularius Cic. daktuliourgo\s2, daktulioglu/fos2. AL. Ein ringler, der ring macht B. Rinckmaecker, oft steensetter G. Qui fait des anneaux IT. Che fa delli annelli H. Que labra anillos

Anteambulo Mart. qui dominum aut heram praecedit. pro/polos2, o( prope/mpwn. AL. Eins Herrn knecht der fur jhme tritt, oder einer frawen leitter B. Een faliesleper, een blocksleper, een dienaer die voor dem heere oft voor de vrouwe gaet G. Vallet qui va deuant son maistre, ou conduit sa maistresse IT. Seruitore che dianzi suo patrone, o conduce la sua patrona H. Staffero, o moco de damas

Antiquarius Iuuen. qui antiquitatis studiosus prisca monumenta aut veterum monetas exquirit. a)rxai+ko/s2. AL. Ein liebhaber der alten pfenning oder muntz, vnd anderer antiquiteten B. Een beminder der antiquiteyt G. Amateur d'antiquite IT. Antiquario H. Amador de las antiguedades

Apiarius Plin. melissono/mos2, melissobo/thr, melissoso/os2 Epigram. melissoko/mos2. AL. Ymmenmeister B. Bieman G. Gounerneur de mouches a miel IT. Che gouerna li api H. Colminero

Aquariolus Festo, Impudicarum mulierum sordidus assecla. pornedia/konos2. AL. Hurenfurer, zutreiber, Kupller B. Coppelaer, Hoerjager, roffiaen, Platijnwachter G. Maquereau, ruffien IT. Roffiano H. Roffiano

Aquarius Frontino, Aquarum custos. u)drofu/lac. et qui aquae abluendo corpori gerendae ministerium subit. u)drofo/ros2. AL. Ein Wassertrager B. Waterdrager G. Qui garde ou porte l'eau au bain IT. Aquaruolo H. El que trae o guarda el agua

Aquilex Varr. Nonio, qui inueniendae, eliciendaeque aquae rationem callet, a legendis aquis dictus. u(drosko/pos2, u(grofa/nths2, u(grolo/gos2. AL. Brunnenmeister B. Fonteynmeester, een meester om een water te leyden, oft een fonteyne te maken G. Maistre fontenier IT. Condottore d'aqua H. El que conoce donde ay agua

Arator Virgil. a)roth\r, tmh/ghs2 Hesych. ghto/mos2. AL. Ackermann, Pfluger B. Ploeger, Ackerman G. Laboureur a la charrue IT. Aratore H. Gannan que ara la tierra

Archimagirus Iuuen. ar)xema/geiros2. AL. Kuchenmeister B. Cenckenmeester, Oppercock G. Le maistre de cuisine, le maistre cuisinier, le maistre gueux IT. Il primo cuoco, o cuzinaro, il maestro di cugina H. El maestro ce cozina, el gran o principal cozinero, el cozinero major

Architecton sequitur mox in Architectus

Architectus Plin. architecton Varr. ar)xite/ktwn, liqolo/gos2 Thucyd. oi)modo/mos2 qui praeest fabricae, et rationem operis animo conceptam metatur, fabricandaque praescribit. AL. Baw oder werckmeister B. Bou oft werckmeester G. Maistre ouurier, architecte IT. Architerto H. Maestro de obra para edificar

Archithalassus praefectus classis. stola/rxos2, qalatta/rxos2, stola/rxhs2, a)rxiqa/lassos2, naukra/twr. AL. Obrister im schiffzug, oder im meer B. Een Ammirael vander zee, oft van een vloote G. Admiral de mer, capitaine d'vne armee de mer IT. Ammiraglio, il generale dell'armata H. El general de galeras, o de la armada

Arcuarius tocopoio/s2. AL. Bochenmacher B. Bogemaker G. Qui fait des arcs IT. Che fa delli archi H. El que fabra los arcos

Arenarius Vide Bestiarius.

Argentarius in ant. lapid. pro eo qui principis argenteam suppellectilem custodit.

Argentarius coactor in lapid. vet. qui pecuniam colligit. B. Penningmeester G. Receueur

Armamentarius o(plopoio\s2, entosiourgo/s2 Hom. kalkou=rgos2, o(plitopoio/s2. AL. Harnischmacher, oder Schlager B. Harnasmaker G. Vn ouurier der Harnois IT. Armaruolo H. Armero

Armentarius Virg. qui maiores quadrupedes pascit. a)gela/rxhs2 Plutar. proprie tamen de boum pastore seu nutritore, haec Graecis efferuntur: bouforbo\s2, boutro/fos2, boono/mos2, bouko/los2, bouka/phlos2. AL. Rinderhirt, Kuhutter B. Osseweyer, Koevvachter G. Bouuier, vachier IT. Bouaro H. Ganadero de ganada major

Artifex Fabio. texni/ths2. AL. Ein kunstler, Handvvercksmann, Meister B. Constenaer, meester, oft ambachtsman G. Artisan, gaigne pain IT. Artifice, artisano H. Artesano



image: s008a

Ascaules vtticularius Suet. pithaules Senecae et Vopisco, a)skau/lhs2. AL. Ein sackpfeiffer B. Een moeselaer, een die op de rujispype, lullepype, oft sackpype speest G. Cornemuseur IT. Che suona la piua H. Tannedor de gayta. Gaylera

Assecla Cic. assectator Eid. pedissequus Eid. quid ominum sequitur. o)phdo/s2, a)ko/louqos2. AL. Eins herrn knecht, oder diener, der dem herrn nachtritt B. Eens heeren dienaer, een pagie G. Page, seruiteur suiuant son maistre IT. Paggio, o seruitore che seguita il suo signore H. Page, o seruidor que an da tras de su amo

Assectator Praecessit iam in Assecla.

Atellanus scenicus Cic. quiludos Atellinos argumento ioculari edit. skhniko\s2, biolo/gos2, a)rxaiolo/gos2, o(mhristh/s2. AL. Ein Kautz, oder brillenreisser B. Een boetsenmaker, sinneken, oft neefken G. Basteleut

Athleta Cicer. qui virtutis causa palaestra exercetur. a)qlh/ths2. AL. Ein Fechter B. Een Campioen, een campvechter G. Maistre luicteur IT. Luttatore H. Luchador

Athleta Vide agonotheta.

Atriensis Cicer. qui atrium obseruat, praecipuae fidei seruus in familia, penes quem cura erat gentilitiarum imaginam. quae in atriis poni solebant. diaita/rxhs2, au)/lios2. AL. Portner, Thurhutter B. Deurwaerder, Poortier, oft Huyssier G. Portier ou huissier de sale IT. Vsciere di sala H. Portero

Auceps Plaut. i)ceuth/s2 Suidae. i)ceuth/r proprie, qui visco fallit aues. o)rniqeuth/s2 Dinarcho, o)rniqoqh/ras2, o)rniqagreuth/s2. AL. vogler B. Vogelaer, Vlieger G. Oiseleur IT. Vccellaio, vccellatore H. Cacador de aues

Auctoratus Hor. qui se ludo gladiatorio vendiderat, et ad periculum erat adductus.

Auiarius Colum. o)rniqopw/lhs2, o)rniqoka/phlos2, o)rnew/ths2. AL. Vogel verkauffer B. Vogelvercooper G. Qui vend des oiseausx. IT. Che vende delli vccelli H. Criador o vendedor de aues

Auletes Cic. tibicen Eid. auloedus au)lw|do/s2, bombau/lios2. AL. Schwegler, Pfeiffer B. Pyper, oft speelman G. Ioueur de fleute IT. Pifaro H. Pifaro

Auloedus Vide iam positum Auletes.

Aurarius Bud. inaurator. xrusoth/s2 AL. Vergulder, Vbergulder B. Vergulder, overgulder G. Doreur, endoreur IT. Indoratore H. Dorador

Aurifex Cicer. xrusou(/rgos2, grusoxo/os2. qui proprie aurum fundit. AL. Goldtschmidt B. Goutsmit G. Orfeure, ou affineur d'or IT. Orefice H. Platero, que labra oro

Auriga Ouid. essedarius Cic. quadrigarius Arnobio, plaustratius Vl. aurigarius Sueton. quanquam Quadrigarius proprie sit Varroni, qui currum quaternis equis iunctum agit h(ni(oxos2, a)rmhla/ths2, ar(mathla/ths2, ke/ntwr, i(ppodiw/kths2, e)mba/ths2. AL. Fuhrmann, oder Wagenmann B. voerman, oft Wagenaer G. Roulier, chartier IT. Carrettiere H. El que rige el carro, carretero

Aurigarius Iam fuit in Auriga.

Automatarius faber in ant. lap. qui horologia, verua, aliasque machinas aut imagines sua sponte versatiles fabricatur. B. Vrewerckmaker G. Qui fait des horologes

Balneator Cic. balaneu/s2. AL. Badtmeister B. Bat, oft Stoofmeester G. Maistre des bains ou estuues IT. Bagnaruolo, stuffaruolo, maestro del bagno H. Bannador

Balnator Dig. pro seruo qui balnei vsibus inseruit. AL. Ein Bader B. Een Stoofknecht, oft dienaer G. Vallet de bain IT. Famiglio del bagno H. Moco del banno

Bestiarius Tert. Senecae, arenarius Firmico, qui contra bestias pugnabat, qkrioma/xos2. AL. Der offentlich wider die Thieren kempfft B. Die de wilden beesten bestrijt G. Qui combat contre les bestes IT. Che combatte con leb bestie H. Que pelea contra fieras

Bigarius Vide Cisiarius.

Bibliopegus Librorum compactor. bibliophgo/s2. AL. Buchbinder B. Boeckbinder G. Relieur de liures IT. Ligator de libri H. Acador de libros

Bibliopola Mart. bibliopw/lhs2. AL. Buchfuhrer, oder Buchverkauffer B. Boeckvercooper G. Libraite, marchand de liures IT. Libraio, libraruolo H. Librero

Bractearius Bud. bracteator Firmico, qui aurum in laminas exiles ducit ac procudit. xrusth/s2 Plut. xrusou= mala/kthr Eid. petalourgo\s2. AL. Goldschlager B. Goutslagher G. Orbateur, bateur d'or IT. Batioro, batidor d'oro H. Batehoia

Bracteator Vide Bractearius iam iam positum.

Bubsequa Vide Bubulcus statim sequens.

Bubulcus Cic. bubsequa Apuleio et Sidonio, a sequendis bubus. iugarius Colum. Curator boum, qui boues iugo associat, aut stimulis agit. boukai=os2, bokla/ths2, boupela/ths2 Apollonio, bou/ths2, boosso/os2, zeughla/ths2. AL. Ochssentreiber B. Ossendryver G. Bouuier, vachier IT. Bouaco, vaccaro H. Boyero, vaquero

Buccularius qui galeas apparat. a buccula, quae galeaepars est. koruqopoio/s2. AL. Ein helmmacher B. Helmslager, oft beckeneelmaker G. Qui fait des heaumes et salades IT. Che fa delle sellate H. Que labra moriones, y selladas

Caementatius structor Cic. toixopoio\s2, toixodo/mos2. AL. Ein


image: s008b

Maurer B. metser, oft metselaer G. Macon IT. Muraro, muratore H. Murador, murero

Calator Plauto in Rudente, puer qui herilia arma in militia portat. AL. Troszbub B. Trosboeue G. Goujard IT. Ragazzo H. Rapaz, o moco de soldado

Calcarius Plin. titanopoio/s2. AL. Ein Kalckbrenner B. Calckberner G. Qui fait de la chaux, chauxfournier IT. Qui bruscia de la calce H. Calero

Caprarius ai)gono/mos2, ai)/pwlos2, ai)gibo/tas2 AL. Geissentreiber, oder Hirt B. Geyten herder, Geyten dryuer G. Cheurier IT. Capraro H. Cabrerizo

Capsarius Digest. qui mercede seruat inclusa vestimenta balneantium.

Capsarius Suet. capsarum opifex Digest. scriniarius. qaliopoio\s2, kistopoio/s2. AL. Ein Schreiner B. Kistenmaker, oft schrijnvvercker G. Qui fait des coffres IT. Che fa delle casse H. Que labra caxas

Carbonarius a)nqrakeu\s2, marileuth\s2, a)nqrakopw/lhs2. AL. Ein Koler, oder Kolbrenner B. Coolberner, coolger G. Charbonnier IT. Carbanaro, carbanaio H. Carbonero

Carminarius qui lanam carminat, (vt Plinius loquitur) a spurvitiis repurgat, ac veluti pectine tenuat. AL. Wollenkratzer, Streicher, oder Kemler, Kartescher B. Woileclopper, Kemmer, Kaerder, kammer, oft Heeckelaer G. Cardeur de laine IT. Batilana H. El que carmina o carda la lana

Carpentarius essedarius, plostrarius. a(macourgo/s2 Aristoph. a(macopoio\s2, a(macophgo/s2 Heraclidi te/ktwr Hom. ar(matophgo/s2 Polluc ar(matopoio/s2. AL. Ein Radt oder Wagenmacher B. Een Wagenmaecker, ratmaecker, Wielmaecker G. Qui fait les roues, ou les chariots IT. Che fa li carti, o le catrette, et le rote H. Que labra los cartos, y haze las ruedas en ellos Quid vero obstat, quo minus Essedarij et Carpentarij vocabulo intelligamus eum, qui currus fabricatur, tametsi eo nomine significatur apud Ciceronem aliosque is, qui currum agit: quando hic destituimur propria voce.

Caupo Cic. stabularius Vlp. qui viatores pretio accipit, pandomeu\s2, ka/phlos2. AL. Ein Wirt B. Weert, eea Herbergier, Tauernier, die gasten set G. Hoste, hostelier, tauernier IT. Hoste, tauernaro H. Tauernero, ventero

Celeustes Bud. Nauigationis moderator, qui remiges signo vocali exhortatur. keleusth\s2, o)trmuth/r Hesyc. AL. Der zuschreyer vnd treiber der ruderknechten, der Comith B. Die de roeyers oft bootsghesellen aenport, ende die dat heet doen, de Comijt, de Opperbootsman G. Le comite, enhorteut de rameurs, donneur de courage IT. Il comito, che commanda fischiando o subiando H. El gomito, que manda con el ciffolette

Cerdo Suet. veteramentarius sutor Sueton. palaiourgo\s2, bursopoio\s2, kattu/wn. AL. Schuchsliker, Altbutzet, Schuchblatzer, Altreisz B. Schoenlapper G. Sauetier IT. Sauatiere, acconciascarpe H. Remendon de capatos

Cereuisiarius Cereuisiae coctor. zuqe/yhs2, zythepsa, qui zythum coquit. AL. Bierbrauvver B. Bierbrouvver G. Brasseur

Cetarius Cic. mhtopw/lhs2. AL. Der die grossen Meerfisch verkaufft B. Vischmenger, een die grootezee-visschen vercoopt G. Poissonnier, qui vend de grands poissons de mer IT. Pesciuendolo, che vende e grandi pesci marini H. Pescador de las almadrauas

Chiromanticus sequitur mox in Chiromantis

Chiromantis vel chiro manticus. xeiroma/ntis2. quie manuum lineamentis futura praedicit. AL. Warsager ausz den henden B. Een hantkijcker, oft besiender G. Vn chiromancien ou endeuineur hors la main IT. Chiromantico H. El que adeuina por rayas de la mano

Chironomus Iuuen. gesticulator Colum. xeirono/mos2. AL. Ein gauckler, der vil seltzame bossen mit den handen treibt. item ein Morischer oder kocherspergischer tantzer B. Een guychelaer, oft een Morisschen danser G. Qui fait mines des mains. item danseur de morisques IT. Ch'e destro colle mani, o che dansa delle moresche H. Hozedor de gestos

Choraules Martiali, qui in choro sistulam inflat. xoraulh/s2. AL. Spielmann, Pfeiffer der ein dantz pfeifft B. Pyper, oft speelman daermen danst G. Ioueur de fleute a la danse IT. Chi suona o gioca di flauto nella danza H. El que tanne en la danca.

Cinerarius Catullo, ciniflo Hor. capillaturae structor Tertulliano, qui prunas inflat, vt calamistra acusque calefiant, qui calamistris crines vibrat atque inurit. keropla/sths2, bostruxoplo/kos2. AL. Der das haar krauset B. Die't hayt crolt G. Qui crespe les cheueux IT. Che crispa li capelli H. El que encrespa los cabellos

Ciniflo Vide proximum cineratius.

Cifiarius Vlp. bigarius, carrucarius Vlp. zeugotro/fos2. AL. Karcher, der ein karch fuhrt B. Karteman G. Charton IT. Che mena la carrerta H. Cartetero

Citharoedus Cicer. qui ad citharam canit, dum pulsat. citharistes Cic. fidicen Eid. kiqarwdo\s2, formigkta/s2. AL. Ein harpffenschlager, lautenist, oder geyger B. Een harpenslagher, oft luytenspeelder G. Harpeur, ioueur de harpe ou de luth IT. Chi suona di liuto, a de la harpa, o cithara H. Tannedor de harpa o cithara



image: s009a

ClassiarijCaes. epibatae Hirtio qui naualibus operis aes merent, non aliter atque in castris milites. e)piba/tai. AL. Kriegssleuth auff dem Meer B. Chrijchslien ter Zee G. Gents de guerre sur la mer, soudarts de nauite ou de galere IT. Soldati delle galere, o galeoni H. Soldados de galera, o galeon

Clinopegus qui spondas fabricatur, klinophgo\s2, klinopeio/s2. AL. Spanbettmacher B. Lidecantmacker G. Menuisier, qui fait des chaslits ou couches IT. Che fa le lettighe H. Que labra las camas, o lechos de madera

Coactiliarius in lap. vet. qui coactilia concinnat et facit, hoc est, vestimenta e coactis lanis. B. Viltenmaecker

Cocus vel coquus Cic. ma/geiros2, daitro\s2, o)yopoio\s2, xu/treyos2 Athenaeo, apud quem male xu/trefos2 legitur, a)/rtamos2 Hesychio. AL. Koch B. Cock G. Cuisinier IT. Cuoco, cuzinaro H. Cuzinero

Coenacularius Vlpia. qui coenaculum vnum atque alterum vsuihominum instructum habet. staqmou=xos2. AL. Haussmann der eine oder zwo Kammeren inn hat B. Huysmann die een Camer oft twee heeft te bewoonem

Colonus (de quo superius) est praedij rustici conductor, ita dictus, quod colat nummis. AL. Ein Meyer B. Lantpachter, een Pachtenaer G. Fermier IT. Fituale de la villa H. Que mora en heredad alquilada

Colonus partiarius Digest. qui cum Domino fundi fructus partitur, quasi qui societatem coierit. koinwno/s2. AL. Mitgenoss, Gemeinder B. Een Hoeuenaer, die om de helft t'lant bouwt G. Parsonnier, qui fait a la moytie IT. Che lauora la possessione per la mita H. Que labra la tierra por la meitad

Colonus perpetuarius Gratiano, qui perpetuo agrum conduxit, aut certa pensione in vitam suam. klhrou=xos2. AL. Der den Meyerhoff zu einem Erbgut empfahet B. Een Erfpachtner, gheschwooren Huerlinck G. Fermier a tousiours IT. Colono o castellano hereditario, o pur sempre H. Que tiene alquilado el campo por siempre

Conchyta Plauto, qui conchas legit et musculos. kogxulieuth/s2. B. Mosselman G. Pescheur de mousles

Coniector Cicer. somniorum interpres Eid. o)neiropo/los2 Hom. o)neirokri/ths2, o)neiroma/ntis2. AL. Ein Auszleger der Traumen B. Eene droomen wtleggher G. Deuin des onges IT. Indouino delli sogni H. Elque adeuina los suennos

Consitor Ouid. plantator, qui arbores depangit. futourgo(s2, futoska/fos2 Theocrit. futhko/mos2, futo/komos2, futoergo/s2. AL. Plantzer, Zweyger B. Boomplanter, Boomsetter G. Planteur IT. Plantatore H. Plantador

Conuiua Cic. daitu/mwn. epulo Liuio. AL. Gast B. Gast G. Qui est conuie et inuite IT. L'inuitato H. Combidado

Conuiuator Liutio, qui conuiuas accipit. e(stia/twr Plat. AL. Der Wirt, der die Gastung halt B. De Weert die de Maltiit hout G. Qui fait le bancquet IT. Che fa il pasto H. Que tiene el combite

Coquus vide Cocus.

Coriarius Plin. Coriorum concinnator, qui et coriarius subactarius in vet. marm. dicitur. pe/kths2 Tharrhaeo, bursodei/yhs2, skutode/yhs2 skutopw/lhs2. AL. Ein Lederer, oder Ledergerber B. Leertouwer, Huyuetter, Huytbereyder, Huytcooper G. Baudroyeur, conroyeur IT. Acconciacuorami H. Curti dor que adoba cueros

Coronarius Plinio. stefanoplo/kos2. AL. Krant; macher B. Cransmaeker, Roosenlioeyen maecker G. Faiseur de chapeaux de fleurs IT. Che fa delle ghirlande

Coroplathus Puparum et sigillorum effector. koropla/qoc Dion. Chrysostom. kouropla/qos2 Christodulo. AL. Dockenmacher B. Poppen maecker G. Qui fait des poupees

Crustarius Plin. qui incrustat parietes. konia/ths2 AL. Glester, Gletter B. Plaecker plastaer, leemplecker

Crustularius Sen. qui crustula venundat. AL. Oblatenbacher B. Oblatenbacker, Oblijenbacker, Coeckebacker G. Faiseur de pain d'espice, faiseur d'oublies IT. Che fa marzapain H. Que haze cortezas para comer Sunt enim crustula pistorij operis edulia saccharata et mellita.

Culcitrarius tulhfanth/s2 Hyperidi, strwmnopoio/s2. AL. Ein Federbethmacher B. Bedmaecker, een materasmaecker, die kulckten stopt met wederen ende pluymen G. Qui fait des lits, et les remplit de plumes IT. Matterazzaro H. Mattelassero, que hinche los matelazos de lana

Cultrarius quamuis Suetonius alio sensu extulerit, qui cultros apparat. maxairopoio\s2. AL. Messerschmidt B. Mesmaecker G. Qui fait des cousteaux IT. Che fa delli coltelli H. Cuchillero

Cupedinarius Terent. qui esculenta delicatiora apparat. AL. Pastetenmacher, brater B. Pasteybacker, oft Brader G. Rostiet, viuandier, rostisseur, pastissier IT. Pasticiere H. Vendedor de golosinas

Decempedator Cic. finitor Eid. Plauto, metator Eid. geome/trhs2. AL. Ein Landtmesser B. Lantmeter G. Mesureur de tetre IT. Che misura il terreno H. Medidor de tierras

Dendrophori in lap. vet. qui ligna venalia portant circum compita. B. Hout draghers G. Porteurs de bois

Depilatrix pilatrix, quae volsellis crines educendo deglabrat hominas


image: s009b

parati/ltria Philost. AL. Ein Weib dass das Haar aussraufft B. Een Hyr wttreckster G. Femme arrachant le poil IT. Dona che caua et estirpa e capelli H. Muger que artanca los pelos

Designator Suet. Arbiter certaminis. brabeutes, qui praemin attribuit. brabeuth/s2. AL. Der die Gaben aussgibt B. Die de prijsen geef G. Qui donne les pris IT. Che dali primi el vincidore H. El que da el galardon de la vitoria

Doliarius Plinio. qui dolia componit. AL. Ein Fassbinder, ein Binder B. Een kuyper G. Vn tonnelier, cuuelier IT. Botajo H. Botero, tonnelero

Dossuarius baiulus Cic. gerulus Hor. corbulo fo/rtac, forthgo/s2, a)/ggaros2, nwta/rhs2, a)xqofo/ros2, a)gkalidofo/ros2, fortobasta/kths2 Suidae, a(skarofo/ros2, skeuofo/ros2. mulus Marianus. komisth/r. AL. Ein Tracher, Fachin, Kretzer Een Sack oft turf drager, een Arbeyder. G. Vn portefaix, crocheteur, gaignedenier IT. Facchino H. Canapan, bastaje

Eclogarius Cicer. qui eclogas, hoc est compenida librorum, quos legerit, excerpit, annotat, scribit: siue qui summatim libri cuiusque materiam, et insigniores locos contexit. e)klogeu/s2 dier potest, o(/ti ta\s2 e)kloga\s2 poiei=.

Emissarius Cic. Internuntius, qui ad nutum domini excubat aut praesto est, vt emitti queat. praecursor Cic. dromokh/ruc Dioni, a)ggeliafo/ros2, h(memodro/mos2, pro/dromos2 AL. Lauffer, Lackey, Bott B. Een Boode die om Loon gaet, een Looper, een Lackey G. Vn messagier, vn va luy dire IT. Il corriere, o laccaio H. Moco para mandados

Epibatae vide Classiarij.

Epulo est collega societatis confraternitatisque vt vocant. B. Cildebroeder vide Conuina.

Equarius Solino. i(ppoforbo\s2, i(ppobouko/los2, i(ppoko/mos2. AL. Stalmeister, Marstaller B. Maerschalk G. Courtier de cheuaux, mareschal, escuyer IT. Coratiere de caualli, ch'ha caualli a nolo H. Que alquila o voude cauallos

Equiso Varr. Equorum magister et moderator. i(pphla/ths2, i(ppono/mos2, i(ppono/mhs2 i(ppopei/rhs2, i(ppoko/mos2. AL. Rosskemmer, oder Bereitter B. Peerberijder G. Picqueur, ou domteur de cheuaux IT. Caualcatore, cauallericcio H. Cauallerizo, caualcador

Ergastularius Colum. qui praeest ergastulis. o( tw=n e)rgasthri/wn e)pista/ths2. AL. Lochhutter B. Een Steenwaerder, Stockmeester G. Qui a la garde des serfs emprisonnez IT. Il guar diano de eschiaui incarcerati H. La guardia de los carceleros

Ergastulus Lucilio. catastus Vitr. Seruus ergastulo inclusus, qui e vinculis opus facit. AL. Ein Gefangner B. Een gheuanghen Slaue G. Serf enferre IT. Schiauo incarcerato H. Carcelero

Essedarius vide Auriga, et Carpentarius.

Faber generice dicitur, qui e duriore materia aliquid facit. te/ktwn. AL. Ein jeglicher Werckmann der in hartem Zeug wercket B. Al wat in harde stoffe wercket G. Tout ouurier besoignant en matiere dure IT. Ogni sorte d'artisani H. Official de qualquiera arte

Famulus Ouid, minister Cic. oi)ke/ths2, drh/sths2 suidae, drhsth/r Hesych. dia/konos2, qera/pwn, u(phre/ths2, konh/ths2. AL. Ein Knecht, diener, Bub, Iong B. Een Dienaer, oft Knecht G. Vn seruiteur ou vallet IT. Famiglio, ministro, seruitore H. Seruidor, moco, criado, mochaco

Fartor Colum. qui aues altiles farcit et saginat. siteuth/s2. AL. Vogelmester B. Vogelmister, Vogelmester G. Qui noutrit les oiseaux en mue pour les engraisser IT. Ch'ingrassa vccelli H. que engorda aues

Fartor Terentio, qui farcimina et falta implet ad esum, teste Donato a)llantopw/lhs2. AL. Ein Wurstmacher B. Worstmaecker, beulingenstopper, die Saucijskens maeckt G. Saucisier IT. Salcizzaro H. El que haze salcicias o rellenos

Ferrarius faber Plin. sidhreu\s2, xalkeu/s2. AL. Ein Eysenschmidt, ein Schmidt, ein Schlosser B. Een ysersmit, smit, flootmaecker G. Forgeron, serurier IT. Ferraio, ferrero H. Herrero

Fibularius AL. Spang oder Beschlagmacher B. Gespenmaecker, Beslachmaecker

Figulus Plin. kerameu\s2, phlopoio/s2. Aphrod. phlopla/tos2 Luciano, nisi potius phloph/tos2 legendum sit, a)po\ tou= to\n phlo/n patei=n, phloplasth\s2, xutropw/lhs2. AL. Haffner B. Potbacker G. Potier IT. Figulo, pignatero H. Ollero

Finitor vide Decempedator.

Flammearius Plauto, qui flammeo colore vestes tingit. flo/ginobafeu/s2. AL. Rothferber B. Rootverwer, oft die met Greyn verwet G. Teinturier de grain IT. Tintore di grana H. Tintoreno de grana

Fossor Virg. bolostro/fos2, skapth\r, skapaneu\s2, skaleu\s2, o)rukth/s2. AL. Graber B. Grauer, Deluer, Spitter G. Fossoyeur, fouisseur IT. Fossore H. Cauador

Foeniscae Colum. foenifex Plin. qui foenum succidit. Foenisector Colum. xortoto/mos2. AL. Meder, der die Wisen abmehet B. Hoymaeyer G. Faucheur de prez IT. Segador di feno H. Gadaneador, que siega feno



image: s010a

Focarius qui foco in naui praeest. e)xareu/s2 Pollu. AL. Der Koch im Schiff B. De Cock int Schip G. Le cuisinier de la nauire IT. Il cuogo della naue H. El cozerino de la nao

Focaria Hieronymo, Culinaria ministrat. mageiri/ssa. AL. Kochin, Kochendierne B. Keuckenmaerte, oft Keucken ionckwijf G. Cuisiniere IT. Cuoga, cuzinera H. Cozinera Flagrio, Nonio, quod flagris subiectus sit, seruus vocatur. verbero Plaut. mastiga Eid. mastigi/as2, nwtoplh/c. AL. Een boser Bub, ein Lotterbub, ein streichwrdiger Bub B. Een stuck Boefs, een Rabaut, een Fiel, die weerdich is datmen hem geesselt G. Belitre, coquin digne d'estre fouette IT. Pultrone, forfante degno d'esser frustato H. Sieruo acotado, vellaco que merecera acotas

Frondator Virgil. arborator. Plin. putator arborum Eid. qui colit arbores et putat. fulloto/mos2, a)lso/komos2, u(loto/mos2, culourgo\s2, futourgo/s2, u(lourgo/s2. AL. Sa uberer der Baum, Hauvwer B. Boomcuysscher, Boomsnoyer, Wijngartbesnijder G. Esmondeur d'arbres, tailleur de vignes IT. Tagliator delle viti H. Podador de las vinnas

Fullo Plauto knafeu\s2 vel gnafeu\s2, stibeu/s2 Tarrheaeo. pluno/s2, plunth\s2, na/khs2 AL. Ein Walcker, oder Bleicher B. Volder G. Foulon IT. Fullone H. Lauador de panno

Funambulus Terent. funirepus Politiano, neurobata Firmico AL. Ein Seilgenger qui per extentum funem incedit xoinoba/ths2, neuroba/ths2. B. Een coordendanser G. Danseur sur la corde IT. Che va et dansa sopra la corda H. El que anda z danca sobre la cuerda

Fusor aeramentarius AL. Ein rotschmidt, Messingschmidt B. Gheelghieter, clockghieter, bussenghieter G. Fondeur de cloches et artillerie IT. Che gietta campane o artilleria H. Derramador de campanas o artillerias

Gemmarius qui gemmas polit et venundat farmakopw/lhs2 apud veteres dicebatur, teste Aristoph. schol. in Nebulas, quod nulla non gemma peculiares habeat et singulares vires, non minus quam pharmaca. AL. Een Iubilier B. Iuwelier G. Iozlier, vendeur de iozaux et bagues IT. Gioiliere H. El qui lzmpia z vende piedras pretiosas

Gemmarum mango Plin. qui gemmas interpolat vt pluris reuendat. B. Steengenbeentghen vercooper G. vendeur de pierreries

Gesticulator Vide Chironomus.

Gladiator Cicer. monoma/xos2. AL. Ein Fechter mit dem Schwerd B. Een Schermer G. Ioueur d|espee, escrimeur IT. Scrimiatore, giuocatore di spada H. Esgremidor de espada

Grallae kwlo/baqra Artemid. H. Yanco

Grallator Plauto, kaloba/ths2, gu/pwn Polluci, kalobaqra/rios2. AL. Steltyer B. Die op stelten oft schaetsen gaet G. Qui va sur des eschasses H. El que anda en zancos

Gubernator Cic. qui clauum gubernat. kubernh/ths2, oi)akestro/fos2 Aeschylo, podoxw=n Antiphonti th=s2 ne/ws2 h(ni/oxos2 poetice, vt auriga apud Ouid. oi)akisth/s2. AL. Der am Ruder oder an der Steur stehet B. De Stierman G. Gouuerneur IT. Il gouuernatore della naue, il nocchiero H. El nauchel, el piloto, o gouernador de la nao

Gymnasta gumnasth/s2. Palaestrae magister.

Hamiota Plaut. qui pisciculos hamo venatur. a)spalieu\s2, a)spalneuth/s2. AL. Fischer mit dem Angel B. Angelaer, Angelvischer G. Pescheur auec hamesson IT. Piscatore con el hamo

Haruspex Terent. extispex. Varr. qui harugarum, id est hostiarum, exta et vitalia inspectat ad cognoscendum inde futurorum euentum. splagxnosko/pos2, i(erosko/pos2. AL. Warsager auss beschawung der Eingeweyden B. Waersegger wt het Inghewant G. Deuin par les entrailles

Helciarius Mart. qui nauim aduerso amnetrahit fune ductario. AL. Der ein Schiff zeucht mit ein Seil B. Een Schuyttrecker G. Qui tire vn bateau IT. Che tira qualche nauicella con la fune H. Que tra hela hanquilla con la cuerda

Helciarius etiam qui fune molitur onera in naui, e(lkusth/r.

Histrio Cic. actor. Eid. qui voce et gestu fabulas agit. u(pokrith\s2, deikklisth/s2. AL. Spielhalter, Comedispieler, Schawspieler B. Speelder, oft personagle in een speel G. Ioueur de farces IT. L'histrione, ola personna della comedia AN. Player of interludes

Hortulanus olitor. Cic. khpouro\s2, kupeu\s2, khpourgo/s2. AL. Gartner B. Een Tuyman, Houenier G. Iardinier IT. Hortolano Boccat. H. Ottelano

Imbricarius plinqonrgo\s2, plinqeuth/s2. AL. Holziegelmacher B. pannemaecker, oft Pannedecker

Infector Plin offector Festo, tinctor. bafeu\s2, a)nqoba/fos2, xrwnnu/s2. AL. Ein Ferber B. Een Verwer G. Teincturier IT. Tintore H. Tintor

Insularij Petronio Arb. Viles homines, et publicis operibus addicti, quales fere hodie qui ad remos damnati sunt. B. Galeyboeuen G. La canaille des galeres IT. Ca canaglia delle galere H. Los porros Morescos Turcos de galera

Interpolator mango Plin. veterum est et obsoletarum rerum, vt


image: s010b

vestium, reparator. e)piskeuasth/s2. AL. Stumpler, Hosenflicker, Kleyderbutzer B. Een Brodder, ophaelder, oft Vernieuwer van ouden Dinghen, als van Cleederen, Oudercleercooper G. Fripier, radoubeur IT. Regatiere, giudeo, strazzaruelo H. El que redoba y remienda la vestiduras viejas y assas la venne por nueuas, remendon de cosas vsadas

Interpres somniorum vide Coniector.

Lactarius Lampridio, casearius. turopoio\s2, turopw/lhs2. qui e lacticiniis edulia concinnat. AL. Der Speiss von Kass oder Milch zurüstet B. Suyuelmaecker, Suyuelcooper, Keesscooper G. Laictier, formagier IT. Che vende latte, o fromagio H. Que vende leche y queso

Lanarius Plauto, lanifex, lanificus Mart. talasiourgo\s2, e(riourgo\s2, tala/sios2. AL. Eein Wullenwercker, Wullenschlager, Wollenspinner, ein Wullenweber B. Ein Wollenwercker, Wollespinder, Wolleweuer G. Drappier, qui accoustre les laines, tisserand en laine IT. Acconcia lane, drapiere, batilane, tessitore di lana H. Texedor en land

Lanipendia Paulo Iuriscon. lanifica Mart. quae net. xernh=tis2 Callimacho. ei)roko/mos2, Hom. ei)ropo/nos2, e)riourgo/s2, linourgo/s2 Alexidi. AL. Ein Spinnerin B. Spinster G. Vne filoire IT. Filator H. Hiladera

Lanista cic. Gladiatorum institutor, qui discipulos eius artis in aliorum iugulos animat: quales Italia habet etiamnum eos, qui in duello, siue singulari certamine suis vtrinque praesto adsunt. AL. Ein Fechtmeister, ein Freyfechter B. Een Schermer, oft ein Meester van schermen G. Maistre escrimeur IT. maestro della scrimia H. Maestro para esgremir

Lanius et lanio Cic Liu. carnarius. kreourgo\s2, krepw/lhs2, kreodai/ths2 splagxnoto/mos2. AL. Metzger, Kuttler, Schlachter, Fleischhacker B. Vleeschouwer, Slager G. Bouchier IT. Beccaio H. Carnicero

Lapicida latomus, lithurgus. liqoco/os2, liqourgo/s2, latu/pos2, liqoko/pos2 Demosth. lato/mos2, liqoto/mos2 Xenoph. liqotomi/as2. AL. Steinmeitz, oder Steinbrecher, Steinhawer B. Steenhouwer G. Quarrier IT. Tagliapedre H. Cantero

Laterarius phlofo/ros2, plinqourgo/s2, keramopw/lhs2, plhnqiako/s2 Milesio. AL. Ziegelmacher, ein Ziegler B. Tegelmaecker, oft Careelbacker G. Qui fait des bricques ou tuiles IT. Che fa delli quadrelli, ô delle tegole H. Que labra de los ladrillos, o tejados

Lecticarius Suet. quilecticas, siue hexaphora potentiorum gestabat. e(ca/foros2. AL. Rossbartrager, Bethtrager B. Rosboerdrager G. Qui aide a porter la lictiere IT. Ch'agiuta a portar la lettica H. El que ayuda traer o lleuar la lettera

Legatus classis qzi vicarias partes praefecto agit. e)pistoleu/s2 Poll. o( e)pi\ tou= sto/lou dia/doxos2 tou= naua/rxou. AL. Leutenambt im Schiff B. Onderammirael G. Le lieutenant du general de l'armee IT. Il viceam miraglio H. El luegoten ente de la armada

Libarius Senecae, qui liba et placentas parat venalia. AL. Fladenmacher B. Vladenbacker, oft Wafelbacker G. Faiseur de tartes IT. Che fa delli torte H. Cozinero de tortas

Librarius Cicer. qui libros describit. kaligra/fos2. AL. Buchschreiber. Boekschrijuer G. Escriuain de liures IT. Libraio, scrittore de libri H. Escriuano, que escriue libros

Librator Plinio Iun. huius munus dissidet ab Aquilege, explorat enim atque examinat aquarum, lacuum, fontium alitudinem, quanto superent. ea loca, quo eas deriuare constituerit. AL. Brunnenmeister

Lignarius faber materiarius Plauto, tignarius Caio. u(liourgo/s2 Apollon. u(loto/mos2 te/ktwn, u(lourgo\s2 Eurip. culourgo\s2, culoto/mos2. AL. Zimmermann, Schreyner B. Timmerman G. Charpentier, mareinier IT. Faligname, lignaiuolo H. Carpintero

Limenarcha Paulo, portitor Donato. limena/rxhs2, limenofu/lac. qui portum obseruat, vnde frequens traiectus est ad exteras nationes. AL. Ein Hafenhutrer B. Boomsluyter, Hauenwachter G. Le guet de haure IT. La guardia del porto H. La guardia del puerto

Linarius linopola, qui linum parat et vendit. linopw/lhs2, stu/ppeipw/lhs2. AL. Flachssner, flachs verkauffer B. Een die met Vlas hanteert G. Qui besoingne de lin IT. Che labora o prattiea co'l lino H. El que labra de lino

Lintearius Vlp. qui telas vendit, vnde lintearia negotiatio. Vlp. AL. Der mit Leinwaht vmbgeht vnd handlet B. Een Lijnwatier, die. Lijnwaet vercoopt G. Lingier, vendeur de linge, et de toile IT. Mercatante di tela H. Mercadero de telas, lencero

Lintearius etiam dici poterit, qui lintea, velaque conficit et consuit. i(stiora/fos2, o)qonopoio/s2. AL. Ein Segelmacher B. Zeylmacker G. Voiler IT. Che fa delle vela H. El que labra de velas

Linteo Firmico, Linteorum textor, linourgo\s2, linoklw/sthr. AL. Leinen Weber B. Lijnenweuer G. Tisserand en toile IT. Tessitore di tela H. lencero

Logista qui scripta in libros redigieurat, qui hodie Cancelli expeditor.

Lotrix plu/ntria, faidu/ntria Aeschylo, quae pannos lauat, laneos linteosve. AL. Ein Waschin, oder Wasscherin B. Wasschersse G. Vne lauandiere IT. Lauandaia, lauandara H. Lauandera



image: s011a

Luctator Plin. palaestrita Cic. palaisth\s2, palaistri/ths2. AL. Ringer B. Worstelaer G. Luicteur IT. Vn luttatore H. Vn luchador

Ludij Mart. ludiones Liuio, qui ad tibicinis modos, pompae ludorumque anteambulones, vt Halicarnasseus docet, gladiis parmisque instructi saltabant: quomodo nostra in pompa Pyrrhicharij aut Gladiatores praecedere solent. ludi/wnes2. Halicarnass. quod a Lydis is mos principio defluxerit. AL. Frey Fechteer, oder Schwerdttantzer B. Schermers, oft sweertdansers.

Lychnopoeus qui candelas cereosque parat, luxnopoio/s2. AL. Liecht oder Fackelmacher B. Keersse oft Toorsemaecker G. Qui fait des chandelles ou torches IT. Che fa delle candele o torchie H. Que labra de las candelas o hachas

Lyricus lyricen, fidicen lyrae Horat. luraoido\s2, lurw|do\s2, luriko/s2 qui lyrapfallit, digitorum percussu. AL. Ein Leyrer B. Die op de liere speelt G. Ioueut de harpe, ou lire IT. Suonatore di lira H. Tanedor de guittarra.

Macellarius Varr. Sueton. nomen generale ad omnes qui in macello res victui necessarias venum exponunt, o)yopw/lhs2. AL. Speissverkauffer, Profanntverkauffer. B. Suyvel vercooper, Vettaglier G. Victuaillier, qui vend au marche toute sorte de viandes, viuan dier IT. Vettouagliere, prouandiere H. El que vende en plaza todasuerte de vettoualla

Mancipium Vide Seruus.

Mancipium veteranum, tritum Vlpiano. AL. Alterdiener, bewerter Knecht B. Een oude Knecht, een versochten Dienaer G. Vieil seruiteur IT. Seruitor vecchio et prattico H. Criado viejo y coucido

Cui opponitur mancipium nouitium Vlp. AL. Onerfahrner Diener, ein Iung B. Een onueruaren Knecht, Dienaer die eerst wtcomt G. Vn ieune et nouueau nouueau seruiteur IT. Vn famiglio giouanetto, poco prattico, nouizzo H. Moco no conocido, criado nucuo, y que aun no sabe serbir

Mango equorum qui emit equos, et permutat distrahitque AL. Ein Rosstausscher B. Een Rosstuyscher G. Maquignon IT. Coratiete de caualli H. Corador de cauallos

Materiarius etiam dici poterit, qui tigna materiamque omnem aedificiis accommodam venalia habet. u(lopw/lhs2. AL. Holtszverkauffer B. Houtbrecker, Houtwercooper G. Qui vend du bois, et le marrein IT. Che vende della, legna H. El que vende la lenna

Mechanicus Suet. machinarius Paulo, Ingenissus et solers fabricator operum, quae ingenio pariter et manu perficiuntur. mhxaniko\s2, mhxanopoio/s2. AL. Ein Kunstler, ein artlicher vnd kunstreicher Haudwercksmann B. Een constighe werckman G. Vn ingenieux ouurier IT. Vn artifice igenioso, mecanico H. Vn arresano ingenioso

Mediastinus Cic. Hor. Seruus qui abiectissima quaeque domus munia obit, a medio stando vel tenendo, vt vult Priscianus: quod mediis in aedibus ad obsequia quaeuis excubaret. misosta/ths2, mesau/lios2 Homero. AL. Sudler, Bossler, Bosselierer B. Schommelcock, Slauernijknecht G. Souillon, vire ou tournebroche IT. Guatero di cugina H. Rapaz, ô maoco de cozina

Medicus circumforaneus, circuitor, circulator periodeuth\s2, periagorai=os2, o)xlagwgo/s2. AL. Tracksverkauffer, Landtstreicher B. Quacksaluer, lantlooper G. Vendeur de triacle, triacleur, charlatan IT. Ciarlatano, canta in banco H. Miedigo de aldeas

Mellarius Varr. meliturgus Eid. qui mellificij operarum curator est melittourgo/s2. AL. Honigbereitter B. Honichwinner G. Qui a le gouuernement du miel IT. Ch'ha il gouerno del mele H. El que labra en la miel

Mesonauta qui operam aliquam impendit, et tamen vt vector aliquid numerat mesonau/ths2. item abiectissimus in naui minister AL. Der Schifleeuthen Bub, oder Iong B. Een Ionghen int Schip, Putger G. Vn garcon de nauire IT. Ragazzo della naue H. Moco de nao

Messor Cic. qui messem facit et succidit segeetem. a)mhth\r, qeristh\s2, a)malhto/mos2 Oppiano, a)mw=n. AL. Schnitter, Ernder B. Maeyer, Picker G. Moissonneur IT. Messore. Segador de trigo o ceuada

Mimus Cicer. qui gesticulationes edit, et mores factaque hominum imitatur. mi=mos2, au)toka/bdalos2 Eustathio. e)qelonth\s2, floi/ac, fallofo/ros2. AL. Ein Gauckler B. Guychelaer, camerspeelder, batemenspeelder, iongeleur G. Basteleur, farceur IT. Chi giuoca dellee comedie H. Momo, contrahasedor de personas

Miniculator Vlpiano, qui maiusculas e minio literas pingebat. AL. Der grosse Buchstaben von Mini, oder Zenober zeucht B. Een miniator G. Miniateur IT. Miniatore H. Miniador

Ministra Cic. famula Eid. e)gkoni\s2, drh/steira Hom. AL. Haussmacht, Dienstmagt, Dirne B. Een Maerte, een Dienstmaecht, een Huysmeyt, een Deerne G. Vne seruante, ou meschine IT. Vna fanresca, mazzara ministra H. Seruidora, moca, mochacha

Modiperator Varr. coenarum magister Mart. qui certam potandi legem modumque conuiuis, praescribebat. oi)nofu/lac, oi)no/pths2, o)fqalmo/s2 Athenaeo, mna/mwn Dorice, teste Plutarcho in Sympos. sumposia/rxhs2, quod veluti principatum inter conuiuas obtineret.

Molitor muleu\s2, muloqro\s2, muloko/pos2, o)noko/pos2 Alexidi, quod o)/non, id


image: s011b

est molarem lapidem, caedat. AL. Muller B. Mulnaer G. Meusnier IT. Molinaro, mugnaio, vel munaio H. Molinero

Molochinartus Plauto, qui colorem tingit ad purpuram inclinante, qualis in maluae flore spectatur. AL. Ein Braun Veyhelferber B. Een Peertsverwer, oft die Peerts Violet verwet. Qui teint en couleur grise violet IT. Che tinge color berretino violat H. El que tinne en color de viola tinta

Monitor Cicer. curator operis, qui vrget opus morasque cessatorum castigat. e)rgepei/kths2 Eustath. e)rgodiw/kths2, e)rgepista/ths2, e)/rgwn e)pista/ths2, o)trunth\r, e)/foros2, e)po/pths2, AL. Ein zufehender, einer der den Werckleuten ernstlich obligt, vnd sie treibt etwas zu thun B. Een toesiender, een ringelmeester, een voordrijuer G. Vn admonesteur IT. Ammoditore, et curatore ch'am monisce li lauoratori che trauaglino H. Commandador, que manda a los obreros, que hagan suobra

Monitor Fest. qui in scena histrionibus verba praeeundo suggerit et monet. stixomu/qos2 . AL. Einblaser, Ohrendiener B. Insteecker, inblaser, boeckhouder

Mulio Vide Agaso.

Mulio perpetuarius Senecae, qui in omnem vitam vecturam facit conductitio mulo.

Musutgus qui et musicus. mousourgo/s2, quem componistam Barbari vocant, quod legibus artis cantiones concinnat.

Nauclerus Plauto, nauicularius, nauiculator Cic. quem patronum nauis vocant. nau/klkros2 . magister nauis Vlp. di/opos2 Erotiano. AL. Der Herr im Schiff B. De Schipper, de Schipvoerder G. Le patron de la nauire IT. Il patrone H. El nauchel, o el piloto de la naue

Naufragus Cicer. nauago/s2 AL. Einer dem sein Schiff vndergeht, oder bricht B. Een die sijn Schipbreeckt, op een Cluppe comt, oft in Stucken stoot G. Eschappe du naufrage, ou qui est en naufrage IT. Naufrago H. El que pierde o que branta su nao

Baupegus qui nauim fabricatur. nauphgo\s2, te/ktwn, newpoio\s2, neourgo/s2 . AL. Ein Schiffmacher B. Een Schipmaecker G. Le maistre ouurier, qui fait vne nauire IT. Che sa far vna naue H. Que sabe ordenar y hazer vna nao.

Nauta Cicer. nauita Terent. nauiculator. nau/ths2, naua/ths2 Lycoph. AL. Ein Schiffmann B. Een Schipper, oft Bootsgeselle G. Marinier, batelier, nautonier IT. Marinaro H. Marinero, nauegador.

Notarius Martiali, Plin. Iun. qui notis scribit, ita vt dicentem assequatur. taxugra/fos2 Synes. o(taxe/ws2 gra/fwn Eunap. o)cugra/fos2, o( dia\ shmei/wn ei)s2 ta/xos2 h)skhme/nos2 gra/fwn Galeno. AL. Ein geschwinder Schreiber, der die Federn last dantzen B. Een rasschen schrijuer, die cort schrijfft G. Qui escrit rade, et fait beaucoup d'abbreuiations IT. Chi scriue con certe note H. El que escriue notas de las palabras, y abbreuia aquellas.

Obsonator Plaut. coquus nundinalis Eid. qui coemptos e macello cibos coquo tradit adcotturam. o)yw/nhs2 . AL. Ein Einkauffer B. Een incooper, oft Dispensier G. despensier, qui achette les viandes IT. Dispensero che compara le viuande H. Despensero que compra de comer.

Oculariarius faber in marm. ant. is designatur, vt opinor, aut certe ita vocari potest, qui oculos vitreos seu conspicilla parat. B. Brillemaeker

O Enopola, tabernarius Caelio, vinarius Suet. oi)nopw/lhs2 . AL. Weinverkauffer, Weinschenck B. Wijntapper, oft Wijnvercooper G. Venedeur de vin IT. Tauernaro che vende vino H. Tauerneto que vende vino.

Olearius Colum. pro eo qui oleum trapetis exprimit. e)laiourgo/s2 . AL. Oelmacher B. Olyslagher G. Huyllier AN. Maker of oyle

Olearius Plauto, qui oleum venundat publice. e)laiopw/lhs2 . AL. Oelverkauffer B. Olyvercooper AN. Seller of oyle

Olitor Colum. Olerum cultor et venditor. laxanopw/lhs2, kepeu/s2 . AL. Ein Krautverkauffer B. Moesman, Moesvercooper G. Qui vend des herbes IT. Hortolano che vende delle herbe H. Ortelano de ortaliza

Operae Cicer. operarij Eidem. operae mercenariae Eid. mercenarij Eid. opifices Eid. qui operas mercede locant. e)rga/tai, e)rgasth=res2 Xenoph. buzanti/oi Poll. a)poxeirobiwtoi\, e)rgati/nai Theocrito, xeiroboskoi\, kolwni/tai Hyperidi, misqwtoi/ . AL. Handwercksleut, Werckleut, Arbeiter, Taglohner, Tagnower B. Arbeyders, werckliens, werckluydem, hautwerckslien, dachwerckers, dachlooners. G. Ouuriers, manouuriers, gents de mestier IT. Operarij, lauoratori H. Obreros, labradores

Opifex capsarum Vide Capsarius.

Opilio Colum. vpilio Virg .. mhlobo/ths2, mhloboth/r Suidae, mhlofu/lac Epigr. mhlono/mos2, mhlonomeu/s2 Epigram. poimh/n, (quasi oi)mh/n, vt antenotant, malim tamen ego para\ to\ po/a kai\ mw)= e)pibw/twr mh/lwn Hom. e)rusixai=os2 Alemani. para\ to\ e)ru/ein to\ xaio/n, quod pedum circumferat, Stephano teste. AL. Schaafhirt, Schaafhudter B. Schaepherder G. Begier IT. Pegoraro H. Pastor de las ouejas



image: s012a

Ornatrix Suet. Ancilla quae operam dabat comendae dominae. mommw/trta. AL. Zumacherin, Ziererin, Auffbutzerin B. Toemaeckster G. Celle qui orne et accoustre la femme IT. Ornatrice H. Aquella, que orna y veste su patrona

Palangarius siue phalangarius Vitru. qui teretibus fustibus onera transfert: cuitssmodi genus hominum est, qui dolia cereuisiaria apud nos deportant. falaggofo/ros2. AL. Fackyn, Ballendrager B. Lastdraghers G. Gaignedeniers IT. Facchini Venet H. Los que traen fardeles con palos.

Pallio xlanidopoio/s2. AL. Ianckermacher B. Huyckenmaecker, qui foeminarum pallas plagasve parat

Pastinator Colum. qui pastino bifurco instrumento agrum aut vineam fodit, interdum etiam trifuro. dikelli/ths2, triainhth/r Hesychio, qui fuscina glebas refodit. AL. Karster, Hauwer, hacker B. Spitter, Hacker, die metten Houwele den Wijngaert omworpt, een Houwer G. Houeur IT. Zapatore H. Cauador de vinnas o arboles

Pastor. Cic. generale nomen de omnibus qui pascunt. nomeu\s2, bosko\s2, e)pibw/twr, e)pimhloboth/r. AL. Hirt B. Herder, Weyer G. Pasteur, gardeur de bestail IT. Pastore H. Pastor de qualquier ganado

Pansarius Senecae, qui remigibus modos dat. cum Celeuste idem, meo quidem iudicio, nisi quod discrimen videatur esse in accendendis operis, et facienda pausa, hoc est, supersedendo a remigandi munere. keleusth/s2. AL. Der die Ruderer heist auffhoren B. Die de Roeyers heet ophouden G. L'aduertisseur des mariniers qu'il faut reposer IT. Che commanda alli marinari da reposarsi H. Que manda los marineros de ser quedos

Pecuarius Cicer. qui pecoris, hoc est minorum quadrupedum, curam habet. probateu\s2, bosko\s2, boskh/twr, poimni/wn. AL. Viechhirt, der das Viech versorget vnd hudet B. Veeherder, Veehoeder G. Bergier, qui sentend a la nourriture des bestes IT. Pecoraro H. Ganadero de ganado menudo

Pedisequa Terent. a)mfi/polos2 Hom. la/tris2. AL. Iungfraw, Dienstmagt B. Dienstioufer, een Cameniere G. Vne chambriere IT. Donzella H. Donzella

Pellio Plauto, difqeropoio/s2. AL. Beltzmacher, Korssner B. Peltier, Bontwercker, Pelsmaecker G. Pelletier, peaucier IT. Pellizzaio, pellizzaros H. Pellizero

Pentathlus, quinquercio qui lucta, pugillatu, cursu, saltu et disco victor erat. pe/ntaqlos2.

Peroriga Plin. et Varr. vel meliore lectione proriga, aut pruriga, qui prurientia iumenta regit atque admittit ad initum. AL. Stutenmeister der die Stuten zulast B. Die de heeten Merrien laet bespringen G. Qui garde les iuments, et les laisse saillir pour en auoir de la race IT. che guarda le caualle, et le lascia assaltar par hauerner razza H. El yeguarezo, que echa garannon.

Personatus Cicer. laruatus. AL. Der ein Schempert an hat B. Vermomt, die een mommen aensicht an heeft G. Masque IT. Immascarato H. Masquerado

Petauristes, petaurista Varr. Festo, qui per circulos insigni agilitate se conuoluit. petauristh/s2. AL. Der sich geschwind durch ein Reiff schwencken kan, Gaugler B. Een Camerspeelder, die doort Reepken danst G. Ioueur de soupplesses, faiseur de soubresaults IT. Che fa salti mortali H. Trepador, bolteiador

Phonascus Fabio, Formandae vocis praeceptor. fwnasko/s2. AL. Sangmeister, oder Cappelmeister B. Sangmeester, oft cappellemeester G. Maistre de chant, ou de chappelle IT. Il maestro della musica, o della cappella H. maestro de capilla, o el que ensenna la arte de cantar

Phrygio Plinio, limborarius Nonio. barbaricarium vocat Donatus. segmentarius, quisegmentis aureis sericisve additis vestes exornat: tametsi Probus Grammaticus eum intelligit, qui vestes ex auro elaboret. poikilth\s2, r(apidopoio/s2. AL. Ein Seidensticker B. Borduywercker G. Bordeur, brodeur IT. Recammatore H. Bordador o boslador

Pictor Cicer. zwgra/fos2, grafeu/s2. AL. Maaler B. Schilder G. Peintre IT. Pittore H. Pintor

Pileo qui pileos apparat. pilopoio/s2 AL. Ein Barret oder Huthmacher B. Bonnetmaecker, een Hoetmaecker G. Vn bonnetier, ou chapelier IT. Barrettiero, o capellaio, capellaro H. El que haze las gorras y sombreros

Pilicrepus Senecae. Balneartus minister, qui pilos cum forficularum crepitu (id quod pro more habent) truncat. non possum enim assentire viro doctissimo, qui ea voce significari putat eum, qui crepitante pila lusitat: multo vero minus Coelio, qui exponit pro eo, qui pilas pice illitas alendo vaporarij igni fomitem adijcere solebat.

Piscarius Varr. i)xquopw/lhs2. AL. Fischuerkauffer B. Vischuerrcooper G. Poissonnier IT. Pesciuendolo. che vende pesci H. El que vende pesces

Piscator Cicer. i)xquobo/los2, i)xquboleu\s2, i)xquoulko\s2, a(lieu\s2, a(liktupo/s2 Eurip. a)spalieu/s2 theocr. a)spalieuth/s2, proprie tamen qui calamo pisces trahit, gripeu/s2 et gri/pwn Epigram. AL. Fischer B. Vischer G. Pescheur IT. Piscatore H. Pescador AN. Fischer



image: s012b

Pistor dulciarius Martiali. mazope/pths2. idem qui Crustularius. AL. Kuchlinbacher

Pistor Plin. a)rtopw/lhs2, sitourgo/s2 daitropo/nos2 Hesych. sitopoio/s2. Plutarch. a)rtoko/pos2 Herodoto, a)lfiteu\s2, a)rtopoio/s2. AL. Brotbeck, Pfister, Beck B. Backer, Brootbacker G. Panetier, boulengier IT. Fornaio, pistore H. Panadero, majader

Pithaules Vide Ascaules.

Plastes Plin. fictor Cic. qui sigilla et simulacra argillacea fingit. phlopla/sths2, pla/sths2. AL. Ein Vildschnitzer, der Bilder auss Leim oder Kreyden macht B. Die met Potaerde werckt G. Potier de terre IT. Che fa delle imagini de terra o creda H. El que labra de barro

Plaustrarius Vide Auriga.

Plectropaeus qui plectra et citharas parat, plhktropoio/s2. AL. Ein Lautenmacher B. Luytenmaecker G. Vn faiseur de lucs IT. Vno che fa di liuti H. El que labra de las guitaras

Plumarius Catullo, qui culcitas acu pingit. AL. Ein Deck oder Kusssticker B. Kulctensticker, een Borduerer van Kulcten ende Bedtcleeden G. Brodeur de coustils IT. Chefa et lauora le cuoperte de eletti H. El que labra de las cubiertas de la cama

Politor Callistrato, polio Firmico, qui arma, loricuas, gladiosque in nitorem redigit ce/sths2. AL. Ein Schwerd oder Harnisfeger B. Een Sweertvegher, oft Harnas schuerder G. Fourbisseur d'espee IT. Spadaio, spadaro H. Espadero

Polymitarius qui varij coloris filijs opus variegat. poikileu/s2. AL. Tepichweber B. Legwercker, oft Tapissier G. Tapissier, tisserand de tapisserie IT. Tessitore di tapeti H. Texedor de tapizaria

Pomarius Hor. o)pwropw/lhs2, o)pwrw/nhs2 Demosth. qui poma venalia prostituit. AL. Opsverkauffer B. Appelvercooper, Fruytier G. Frutier IT. Fruttaruolo H. El que vende frutas

Popa Propertio, qui victimas ad aram alligabat, feriebatque, et secespita iugulabat. daitro\s2, bouqu/ths2, boutu/tos2 [note of the transcriber: in the print: b..qo/ths2, boutu/pos2 ], a)gersikubh=lis2 Cratino. AL. Opffermetzger B. Slagher van d'Offerande G. Bouchier es sacrifices IT. Beccaro ne sacrificij H. Que mataua las bestias de los sacriflcios

Popinarius qui, carnes assas, aut elixas, obsoniaque venditat. ka/phlos2. AL. Ein Gartkochhalter, Sudelkoch B. Cabarethouder, oft Braderijhouder G. Cabaretier IT. Che vende carne rosta et lessa H. Assadero, que vende carne rostida y bollida

Portitor Virg. vector Ouid. lintrarius Vlp. qui traijcit homines. porqmeu/s2. AL. Vberfuhrer, vberscchiffer B. Veermeester, Schuytvoerder G. Peagier, passeur IT. Barcauole H. Barquero

Praecentor qui praeit praecinendo, et quasi viam praemonstrat. AL. Vorsanger, Anstimmer B. Die intoneert, oft voorsinget G. Qui commence le chant, l'entonneur IT. Chi incommincia el canto, che da il tuono H. El que da la boz, y el tono.

Praefectus classis Vide Archithalassus.

Praefectus nauis, nauarchus Cic. nau/arxos2, AL. Schiffherr, obrister im Schiff B. Capiteyn van een Schip G. Capitaine d'vne nauire IT. Nochero, capitano della naue H. El capitan de la nao

Praestigiator Plauto, qui aciem oculorum praestringit. go/hs2, telxi\n, terqreu\s2, a)patew\n, qaumatopoio/s2. AL. Gauckler, Sauberer B. Guychelaer, toueraer, konstgen G. Ioueur de passe passe IT. che giuoca di passa passa H. El que iuega de passa passa

Praesultor Cic. choragus Sueton. qui chorum ductat. morufai=os2 Dioni, xorosta/ths2 Iuliano, xorodida/skalos2 Demosth. xoropoio/s2 Soph. xorou= e)ca/rxwn. AL. Furtantzer B. Voordanser G. Celuy qui meine la danse IT. Che mena o fa il ballo H. El que anda primero en danca

Promus Columel. procurator pein Plauto. cellarius Eid. promus, condus Plauto, tami/as2, tami/hs2. Homer. tamiou=xos2. oeconomus domus nonnullis vocatur. AL. Speissmeister, Keller, Hofmeister B. Despensier, Kelder, Kellerwaerder G. Sommelier, despensier IT. Dispensero H. Despensero

Pronuba Virg. Comes et concinmatrix sponsae numfosto/l?,??µfe?t??a Suidae. mnh/stria Poll. quae nouam nuptam ad maritum domum adducit. numfopo/nos2, numfoko/mos2, promnh/stria. AL. Die Brautfuhrerin B. De Bruytleyster G. Celle qui meine l'espousee IT. quella se accompagna la sposa H. Madrinna de la boda

Proreta Plauto, qui in proratutelae nauis praesiget. prwreu/s2 X en. prwra/ths2 Poll. AL. Der vorn in Schiff sorg tragt B. Schimman, die voor int Schip sorge draecht G. Le gouuerneur de la proue IT. Gouuernatore della proa H. Regidor de la prora

Psaltes idem qui Cantor. yalth\s2, yalmwdo\s2, yalth/r. AL. Senger B. Sangher G. Chantre IT. Cantore H. Cantor

Vulgo tamen hoc nomine intelligunt, quem organistam nuncupant. Huc accedit nonullorum superstitio, qui Musicae nostrae discrimina secisti, Cantorem appellant, qui Tenor vocatur, Incentorem, qui Discantus: Occentorem, qui Altus: Succentorem, qui Bassus, a bassa fortassis voce nominatur, sed absque exemplo, nisi fallor, ista dicta sunt illis.



image: s013a

Psecas Ancilla quae matronarum capilltium fuco perpluit. yeka/s2 B. De Hooftmaeckster

Pugil Cicer. pu/kths2 AL. Ein Kampffer, der mit den Fausten fecht B. Een Camvechter, die hem metten Vuysten weert G. Qui fait aux poings IT. Che fa alle pugna H. Que se da con otro ap punnos

Pyrrhicharius qui pyrrhicham saltat pur)r(ixisth/s2 Plutarc. AL. Schwerdttantzer B. Sweertdanser G. Danseur entre les espees IT. Che dansa tra spade H. Baylador con la espada

Est autem Pyrrhicha, pur)r(i/xh, armati tripudij genus, nomen habens a Pyrrho inuentore. quae et e)no/plios2 xorei/a Halicarn. AL. Das Schwerdt tantzen B. Het sweertdansen G. La danse aux espees IT. La dansa sopra le spade H. la danca sopre las espadas

Quadrigarius vide Auriga.

Redemptor Cicer. qui stata pecuniae summa inse recipit totius fabricae structuram. e)rgola/bos2 AL. Der ein gantz Werck verdingt, oder dasselbig vmb werdingten Lohn zu mal annimpt B. Aennemer van werck bijden hoope G. Qui entreprend a faire quelque ouurage a pris fait IT. Ch'entraprende di fare qualque opra per vn certo pretio H. El que toma obra a destaio

Remex Cic. pro/skwpos2 Thucid. kwphla/ths2, e)re/ths2 e)pi/kwpos2. AL. Ein Ruderknecht B. Roeyer G. Rameur IT. Remige, vogatore, galeotto H. Remador galeote

Restio Plauto. xoinoplo/kos2, kalw/strofos2. Plut. ssartoplo/kos2, xoinosumboleu\s2, xoiniostro/fos2, i(moniostro/fos2. AL. Seildraher B. Een Seel oft Lijndraeyer G. Cordier IT. Che fa delli funi, et corde H. Cuerdero, que labras de las cuerdas

Rex vini qui vini regnum talis iactis sortiebatur, vt Horatius inquit, qui et arbiter bidendi ab eodem poeta vocatur: is sorte ductus, aut (vti Tacitus ait) regnum lusu sortitus, imperabat huic vt biberet, illi vt vinum misceret, alij vt abiret, alterirursus vt adesset, vt in Epitecto commemorat Arrianus, saturnalium licentiae eum morem tribuens, vt etiam Tacitus in Nerone. qui mos in Regalibus hodie obseruatur. basileu/s2. AL. Der Konig B. De Coninck G. Le roy IT. Il re H. El rey

Rudiarius qui rudia saga, t noua concinnat, teste Festo.

Rudiarius Suet. Gladiator qui rudi contactus a lanista liberatur ab operis harenae. AL. Geurlaubter Fechter

Ruricola vide Agricola.

Salarius etiam est, qui salem in micas siue ramenta (vtroque enim vocabulo Plinius vtitur) cogit et concrescere facit. a(lophgo/s2 Nicand et qui saltem vendit. AL. Saltzmacher oder verkauffer B. Soutmaecker, oft Cooper G. Qui vend du sel IT. Che vende del sale H. Que vende de la sal

Salgamarius Colum. qui salgama, et fructus muria conditos vendit. tarixopw/lhs2, a(lmaiopw/lhs2, a/lmenth/s2. AL. Der eingesaltzne Krautter verkauft, wie Kappren etc B. Die geconfijte dingen vercoopt, als Cappers, Olijuen, etc G. Qui vend choses salees, comme cappres, oliues, etc IT. Che vende cose en salate, como cappari, oliue, etc H. Que vende cosas ensaladas, come aceytunas, y cosas semejantes

Salsamentarius Cornificio, salarius Mart. qui salsamenta, hoc est pisculenta aut carnulenta edulia vendit. tarixe/mporos2 Laertio, tarixopw/lhs2. AL. Ein Saltzer B. Vercooper van gesouten Spijse G. Saumeur, vendeur des salures IT. Che vende cose insalate H. Que vende cosas ensaladas

Saltator Cie. bhta/rmwn, xoreuth/s2. AL. Tantzer B. Danser G. Danseur IT. Ballarino, ballatore, dansatore H. Dancador, baylador

Saltuarius Pomponio, Saltuum custos. u(lwro\s2, u(lhwro\s2, a)lsoko/mos2. AL. Waldhutter, Waldmeister, Forstmeister B. Houtvester, Boschhoeder, Foreestwachter G. Forestier, verdier, garde de forest, gruyer IT. Guardabosco H. La guardia del bosque

Samiarij qui terra Samia Ioricas, arma, et spicula desvicant ad nitorem, et gladiorum cuspides exacuunt. B. Harnaschvegers

Scandularius Bud. qui scandulis aut laminis petrarum tegit domos. AL. Tachdecker B. Dackdecker, tegeldecker, Schaliendecker, Leyedekcer G. Couureur de maisons et toicts IT. Che cuopre li tetti H. Que cubre la casa

Scriniarius vide Capsarius.

Sculptor Plinio. glu/pths2, glupth/r Epigram, luqoglu/fos2. AL. Aussstecher B. Grauer, oft wtsteecker G. Tailleur, graueur IT. Scultore H. Esculpidor, entallador

Sedentarius Plauto, sellularius Liu. qui sedendo opificium exercet suum. xeirw/nac, ba/nausos2, xeiroga/stwr, xeiroba/nausos2, e)gxeiroga/stwr, e(drai=os2. AL. Der sein Werck thut sitzend B. Die al sittende sijn handwerck oft neeringede doet G. Qui trauaille ou fait sa besoingne estant assis IT. Chi besogna assentando si H. Quientrabaja assientado

Seminaria in ant. marmore Praeneste, pro foemina quae colligit et asseruat herbarum semina. ssermolo/gos2. B. Saetbinstere

Sericarius Firmico, skrikou= nh/matos2 u(fanth/s2. AL. Ein Seidenweber B. Sijdenweuer G. Ouurier ou tisserand de soye IT. Tessitore di seta H. Texedor de algodon de las Indias



image: s013b

Serrarius pristes pristh\s2, tomeu/s2. AL. Holtzseger B. Houtsagher, Sagher G. Vn scieur de bois, scieur IT. Segatore delle legna H. El que siega la lenna

Serui Brutiani qui iussi alios vinciunt et verberant.

Seruus Cic. mancipium Eid. dou=los2, a)ndra/podon, pai=s2, a)rgurw/nhtos2. AL. Leibeigner Diener, ein Sclaff B. Een eygen Knecht, Slaue, een Knecht, oft Dienaer G. Serf, seruiteur, esclaue IT. Seruo, sciauo H. Sieruo, esclauo

Seruus Suppellecticarius Dig. qui suppellectilem curat.

Siticines Cic. sicinnistae, Tibicines, qui in funere ad tibiam canebant, et latioribus tibiis graues sonos edebant. vt testatur Galenus. tumbau=lai, quod ad tumulum eanerent.

Spondiales vel spondiauli Tibicines qui in sacris perlongas tibias canebant, teste Mario Victorino et Isidoro.

Stabularius Col. Stabuli custos. AL. Stalknecht, Stalbub B. Stalknecht, oft Roscam G. Vallet d'estable IT. Famiglio di stalla H. Moco de stalla

Stannarius AL. cingiesser. Kaldengiesser B. Tinnegieter G. Estainnier IT. Stagnaruolo H. El que labra el estanno

Statuarius Fab. e(rmo/glufos2 e(rmoglufeu\s2, qeopla/sths2 Aristoph. a)galmatourgo\s2, qeopoio\s2, a)ndriantopoi+o/s2. AL. Bildgraber, Bildhawer, Bildschnizer B. Beelthouwer, oft Beeltsniider G. Tailleur ou faiseur d'images IT. Statuario H. Entaillador de estatuas y figuras

Strator Digest. qui herum in equum sustollit. a)naboleu/s2. AL. Der seym Herrn zu Ross hiifft B. Die siin Heere te Peerde helpt G. Celuy qui aide son maistre a monter a cheual IT. Ch'agiuta il suo patrone montar a cauallo, staffiere H. El que ayuda su amo a cauallo, staffero

Structor Mart. qui conuiuis cibos diuidit, et in orbem adgestos construit. trapezoko/mos2, a)/rtamos2, Suidae, daitro\s2, dai/twr. AL. Futschneider B. Voorsnijder G. Qui trenche la viande IT. Che taglia la viuanda H. Trinchante de la comida

Structor capillaturae vide Cinerarius.

Subulcus Virg. subw/ths2, u(opo/los2, u(forbo\s2, xoiropw/lhs2 Aristoph. AL. Sewhirt B. Verckensdrijuer, Swijnwachter G. Porchier IT. Porcaro H. Puerquero

Sulphurarius Plin. AL. Scwebelholzlin macher, Schwedelkocher B. Solferpriem maecker, Solfersteckenmaecker G. Faiseur d'alumettes IT. Che fa solferini H. Labrador en acufre

Sutor Cicer. calceolarius Plaut. skuteu\s2, skutoto/mos2, pi/suggos2 Hephaestioni, r(a/pths2, xh=las2 Hesychio. AL. Schuster, Schuchmacher B. Schoenmaecker G. Cordouannier, cordonnier IT. Calzaro Boccat. calzolaio H. capatero

Symphoniacus qui in classe canit bellicum. AL. Trummeter auff den Schiffen B. Een Tromperter op een Oorloochschip G. Trompette es nauires de guerre IT. Trombetta di galera H. Trompera en galera

Tabellarius Cicer. libellio Varr. grammathfo/ros2 Plut. grammatofo/ros2, pterofo/ros2 Dioni, quod proficiscentes peregre pennas pileis adderent. AL. Ein Bott, oder Brieftrager B. Briefdrager, oft Boodc G. Messagier, courrier, porteur de lettres missiues IT. Corriere, tabellario H. Correo

Tensarius Aetio, qui funes et frena equorum accommodat. B. Die t'Peert inslaet

Tensor Cic. koureu\s2, kallunth\r, kallunth/s2 Hesych. kosmwth\r, mommw/ths2. AL. Ein Scherer, Balbierer, Barrscherer B. Een Barbier, oft Scheeret G. Barbier, tondeur IT. Barbiere, barbiero H. Tresquilador, barbero

Textor Iuuen. u(fanth/s2. AL. Ein Weber B. Weuer G. Tisseur, tissier, tisserand IT. Tessitore H. Texedor

Thoracopoeus qwrakopoio/s2 Xenoph. AL. Rustung oder Harnischmacher B. harnas maecker G. Vn armorier IT. Armaruolo H. Armero, el que labra de corcaletes

Topiarius Plin. qui opere topiario hortos exornat, et sequacem materiam varias exprimere rerum species docet. AL. Ein Gartner, der hupsche lust im Garten macht B. Een Houenier, die lustich werck in een hof maeekt G. iardinier qui fait ouurage de verdure IT. Giardinero che fa mille cosuccie belle delle herbe H. Iardinero que a feyta el iardin

Tornio, toreuta toreuth/s2. AL. Ein Drachssler B. Een Houtdrayer G. Vn torneur IT. Tournitore, che lauora co'l toroo H. El que labra con el torno, tornero, torneador

Tractatrix Mart. quae agili manis corpus fricando percurrebat.

Tragematopola tragkmatopw/lhs2, keggranopw/lhs2 Hesych. AL. Ein Zuckerbacher B. Een die Confijten ende Viersaet vercoopt G. Qui vend confitures de sucre IT. Che vende confetti H. Che vende golosinas

Typographus tupogra/fos2 librarius etiam dici potest. AL. Buchtrucker B. Boeckdrucker, oft boeckprenter G. Libraire, ou imprimeur IT. Stampatore H. Estampador

Vascularius Cic. aurifex Eid. xrusopoio/s2 Luciano, xrusourgo\s2, xrusote/ktwn Epigram. a)rgurogo/pos2. AL. etc. vide in Aurifex

Venator Cicer. qhrhth\r, a)greuth\r, kaukge/tos2, kunhla/ths2,


image: s014a

qureuth\s2, kunosso/os2, e)pa/kthr. Soph. i)xeuth/r. AL. Ein lager, oder Weidmann B. Een Iager, oft Weyman G. Veneur IT. Cacciatore H. Montero de fieras, cacador de fieras

Veredarius Pegasus Cic. metaphorice cursor Cic. dromokh/ruc, h(merodro/mos2. AL. etc B. Post G. Poste IT. Posta H. Puesta

Verna Plauto, Seruus domi nostrae editus, aut ancilla domi genita. oi)ko/triy, oi)kotrafh/s2. AL. Leibegien Hausskindt B. Een eygen Huyskint G. Serf ou esclaue (masle ou emme) nais en nostre maisont IT. Schiauo o schiaua nati in cas H. Sieruo o sierua nacidos en casa

Vestiarius Vlp. qui vestes circumfert venales. e)sqhtopw/lhs2. AL. Kleiderverkauffer B. Cleervercooper G. Reuendeur d'habillements, radoubeur, racoustreur d'habits IT. Regatiere, ferrauecchio Rom H. El que anda vender las vestiduras

Vestiarius etiam a nonnullis accipitur pro vestium concinnatore. sartor, sarcinator Plaut. a)ke/sths2, xlamudourgo/s2. AL. Schneider B. Snijder, Cleermaker G. Cousturier IT. Sarto, sartore H. Sastre

Vestispicus Plauto, qui curam habet herilium vestium e)sqhtofu/lac. AL. Ein Kleid oder Gewandtwatter, Kleidhutter B. Cleerwaerder G. Garderobe, qui garde les habilleements IT. Guardarobba H. El que alimpia y guardia las vestiduras, guardaropa

Veteramentarius sutor vide Cerdo.

Veterinarius Colum. mulomedicus, equarius medicus Valerio Max. kthniatro\s2 [note of the transcriber: in the print: kthni+atro\s2 ], i(ppiatro/s2. Rossartzt, Viehartzs, ein Huffschmidt B. Een peertmeester, een maerschalck, een hoefsmit G. Mareschal IT. Mariscallo, maneschalco H. Albeytar

Vietor Vip. piqinoplo/kos2, oi)suourgo/s2. Eupolidi, oi)suoplo/kos2. AL. etc. vide in Doliarius

Villicus Varr. Dispensator et oeconomus cum villae, tum pecuniae et frugum. epistates. Plin. Iun e)pista/ths2, a)grono/mos2. AL. Ein Schaffner eines Meyerhoffs, ein Meyer, ein Lehenmann B. Een Hocucnaer, die op een Hoeue wootn G. Metayer, fermier, censier IT. Villico, fartore, gustaldo H. Mayor domo del campo o de villa, capataz

Vindemiator Columel. vin demitor Hor. vinitor virg. maturae vinitor vuae. trughth\r, trughth/s2. AL. Leser, Weinmeyer, Herbster B. Wijnplucker, oft leser G. Vendangeur IT. Vindemiatore H. Vendemiador

Vinitor Cic. pampinator Colum. qui vineam colit. a)mpelourgo\s2, kla/sths2. AL. Weingartner, Rebman B. Wijngaertman, Wijngaertbouwer G. vigneron IT. Vinitore, vignaruolo H. Vinnadero

Vitriarius Senecae u(elourgo/s2. AL. Ein Glassmacher B. Glasenmaecker G. Vn voirier, qui fait des voirres IT. Vitraro, vitraio H. Vidriero

Vitriarius fusor qui vitreamina conflat. u(ele/yhs2 Olympiodoro. AL. Glaassblaaser B. Glasblaser G. Vn faiseur de voirres IT. Che fa delle vetri H. El que sopla los chiarros de vidrio

Vrinator callistrato, Varr. qui sub aquam se demergit, et merces e fundo extrahit duto\s2, du/ths2 a)rneuth/r Homer. kubisthth\r, kolumbhth\s2, bu/qios2, u(/fudros2 nh/xths2. AL. Der vnder das Wasserschwimbt vnd geht B. Swemmer, een Duycker G. Plongeon IT. Vno che nata, et va sotto l'acqua H. Nadador, o somorguio

Vtricularius vide Ascaules.

Zonarius Cic. zwniplo/kos2. AL. Ein Gurtler, Gurtelmacher B. Gordelmaecker, Riemmaecker, oft beslagher G. Ceincturier, ou faiseur de ceinctures IT. Che fa delle cinture H. El que labra de centas, o centuras

DE AVIBVS. CAP. IX.

ACanthis, spinus, lingutinus Gazae. a)kanqi/s2. AL. Zinssle, Zeisel, Zischen B. Cijsken, gheel vogelken G. Scenicle, cinit IT. Lugaro, lugarino luganello H. El firguero, sirguerito AN. Siskin

Accipiter i(e/rac, i(ero\s2 o)/rnis2, sacer ales Virgil. AL. Habich, Haphch B. Hauick, hafkin. Flandris G. Autour. tiercelet IT. Terzolo H. Halcon o acor in genere

Accipitrum genera sunt: Aesalo, Buteo, Fringillarius, Palumbarius et Tinnunculus.

Accipiter fringillarius spizi/as2, spizi/ths2, Nisum recentiores appellant. AL. Sperber oder Sperwer B. Sperwer G. Espreuier IT. Sparauiero AN. Sparthane

Ex fringillariorum genere est quem Muscetum vocamus, marem videlicet, quem Germani Sprintz, Sprint sel, et Sprintzlin dicunt Belgae, Een mosket, vt Nisum femellam.

Accipiter Palumbarius fassofo/nos2, quod palumbes inprimis persequatur. AN. Hobbye

Aesalo ai)sa/lwn Aristot. AL. Smirlin, mirle B. Meerlinjn


image: s014b

G. Esmerillon, smerlin IT. Simeriglio, smerlo

Alauda Plin. galerita Eidem, a cristato apice in galeri modum siue galeae: vnde illi impositum etiam cassitae nomen, a casside. vnde dicterium in galeatos milites, qui ab aise Aldudie dicti, ko/rudos2, korudali\s2, e)pitumbi\s2 o)/rnis2 Theocrito. Cirin male Nebrissensis nominat. AL. Lerch, Weglerch, Himmerllerch, quod in sublimc extra oculi captum sese abdat cantillans. Sanglerch B. Leeuwercke G. Alouerte IT. Lodola, chapelina a galero, couarella H. Cuguiada AN. Lerck

Alcedo. alcyon a(lku/wn, para\ to\ en a)li\ ku/ein o)/rnis2 a)ktau/h Apollonio, kh/rulos2 Hesychio. AL. Eyssvogel B. Ys voghel, quod glaciali hieme pullos excludat

Anas nh=tta, nh=ssa. AL. Endt, ent, ant, Antvogel, mas peculiari nomine Endtrich B. Ende, endtvogel, vt mas seorsum woorde G. Cane, anette, mas vero canard IT. Anatre, o anadre H. anade AN. Duc

Anas cicur nh=tta oi)kouro/s2 Arato, katoiki/dios2. AL. Haussendt B. Tamme endtvogel G. Cane domestique IT. Anadre domestica H. Anade de calle

Anas fera vel siluestris a)gri/a nh=tta a)nh/meros2, a)gria/s2 Arato. AL. Wilde Endt B. Wilde ende oft endtvogel G. Cane sauuage IT. Anadre selungia H. Anode. siluestro, o del bosco

Anatini generis sunt Boscas, Penelops, Querquedula, et Glaucium. De his extra ordinem elementarem seorsim primo annotabimus quae nobis videntur.

Anser xh/n. AL. Canss, Gansserich et Canser atque haec postrema de mare, vt de femella Ganss. B. Gans, et fem. goes G. Iars, De mare priuatim: alioqui oye IT. Occha: nam papero vel pauero, anferinus pullus illis dicutur H. Ganso, pato, ansar, proprie de masculo ansere AN. Gose

Porro Bataui numeramus et discretis vocabulis nominamus ad septem anserum genera, quorum qui maximi sunt, Valchgansen dicuntur: qui anthracino sunt pectore, et alis piceis, extrema candent, ij Brantgansen vocantur: at Weenickens sunt vario colore, semper streperi, optimique custodes: sunt deinde Hollen siue Hollgansen, et Rotgansen, cibis expetiti ac delitiis Item Schiringen, diuersi a caeteris sunt, et Valletgens.

Apodes vel depodes potius, vt depygis. Horat. a)/podes2, ku/yeloi AL. Spirschwalben B. Ghierswalwen G. Martelers IT. Rondoni, biui H. Veincejos, arrexaques

Aquila a)eto\s2, oi)wnw=n basileu/s2 Pindaro. dio\s2 o)/rnis2 Epigram. AL. Adler B. Arent G. Aigle IT. Aquila, aguglia H. Aguglia AN. Egle

Aquila leporaria Gazae, melanaeetus, valeria Plin. a virium fortasse valentia. melana/etos2, lagofo/nos2, lagoqh/ras2 Hesych. melano/ssos2 potius, quam vt Zezesscribit melano/sths2. AL. Sacker, Kuppel, Sockerfalck B. Saecker G. Sacre

Ardea, auis Diomedea Aeliano et seruio e)rwdio\s2, r(w/dios2 Hipponacti o)/rnis2 diomh/dous2. AL. Heerganss, Reigel, Reihel, Reiger B. Reigher G. Heron H. Garza, agirone, airone, airon H. Carca AN. Heron

Ardea stellaris a punctis quibus tanquam stellis eleganter picta visitur, a)steri/as2 e)rwdio\s2, pipw/. Taurus. Plin. quod mugitum quodammodo bouis imitetur. AL. Rhordrum, rhordrump, quod inter arundines velut classicum cieat. rorreigel, mosku, mossochs, quasi bos palustris quod in paludibus mugiat Erdbul Austriacis, ab horribili mugitu, quem inserto terrae rostro edit. vrrind, meerrind, ab eadem ratione. B. Puttoir, domphoren G. Buttor, boutoir IT. Trombono, tarabusso vel terrabusso, a terrifico buccinae in modum sono AN. Burtour, pittour

Asio, otus, noctua aurita w)to/s2. AL. Orkautz B. Ranswle, kerckwl H. Mochuelo AN. Hotnowe

Attagen a)ttaga=s2, skolo/pac. AL. Haselhun G. Gelinetnette, gelinette du bois IT. Francolino H. Francolin AN. Morchen

Auriuittis Gazae xrusomi/trhs2 Aristot. AL. Goldfinck, Guger B. Gout vincke AN. Goldfinche

Boscas boska/s2 Aristot. minor est anate, illi prorsus assimilis, rostro latiore ad quandam cochlearis speciem. AL. Mittelendt B. Sluyf H. Aueramia AN. Pochard

Bubo bua/s2 AL. Grosshuhu B. Schuyfwr G. Hybou, chathuant IT. Bufo H. Buho AN. Schriche owle, lyckeowle

Buteo triu/rxhs2 kegxri/lhs2 Hesych. nisi ad Tinniculum potius sit referendum hoc nomen. AL. Bushen, Bushard, Busahrn, Kuttelwy Saxonibus, a miluij similitudine masswy, quasi palustris miluus, et masshw, quasi palustris bubo: quod non absimilis isti aui fit. B. Busart, buysard IT. Poiana, a rustica quadam et vili ignauia H. Vn genero de aue arrebatadora AN. Busshard

Carduelis quod carduis et spinis pascitur, vnde et Acanthidem eandem cum hac esse censuit a)xr tw=n a)kanqw=n qraupi\s2, poikili/s2. AL. Distelfinck, Rotkogel, stigelitz B. Distelvincke, petter G. Chardonneret IT. Cardellino, gardelin


image: s015a

H. Pintacillo, sirguerito, sic lecolore

Capra vanellus vulgo ai)/c, a voco caprinae similie. taw\s2 a)/grios2. AL. Gyfytzt, Gyuit B. Kiuijt G. Vanneau, dixhuit, asono vocis IT. Pauonzmo AN. Lapuing

Capus capo Martiali, gallus spado Petronio. AL. Kappun, Kapaun, Kaphan B. Capoen, oft capuyn G. Chapon IT. Capone, capon H. et AN. Capon

Cataractes katar)r(a/kths2 Aristoteli. Carbonem aquaticum vocat Albertus alij mergum magnum, qui in altum se praecipitem agit, praedam piscium sequens. AL. Scharb B. Scholuer G. Crochu IT. Magun, smergo H. Cueruo marino

Cepphus ke/pfos2 Laro similis auis marina: nam larus etiam dulces aquas expetit. B. Witte zee meeuwe H. Lacerceta AN. Withcob, withsee meuwe

Chloris quasi vireonem dicas. xlwri/s2, xlwrhi+/s2 Homer. AL. Grunstuck, Grunling, Rapffinck, quod raporum seminibus piscatur Hirss vogel, quasi Miliaria, ab esu milij Kutvogel B. Groene vincke IT. Verdon verdmontan, verdero, zaranto AN. Grienfinc Ex hoc genere est quam canariam ab vna eex insulis Fortunatis lingua vulgaris nancupat.

Ciconia pelargo/s2, ab albis nigrisque pennis. AL. Storch, Storck B. oyevaer, ouwevaer G. Cigoigne IT. Cigogna H. Ciguenna AN. Storke

Columba, columbus Catullo peristera\, peristero\s2, trh/rwn, AL. Taub, Taube, tub, Hauss vnd Hausstaube B. Duyue, slachduyue G. Pigeon, colomb IT. Columba H. Paloma AN. Culuer, doue, hosedoue

Cornix korw/nh. cornicula. AL. Krae, Krahe, Kraye, Winterkrahe,m schwartze Krahe B. Craye, winter oft swerte craye G. Corneille, graille, graillat IT. Cornice, cornacchia, gracchia H. Corneia AN. Crovve

Cornix frugiuora ssermologos2 Aristoteli. AL. Ruch B. Roeck

Cornix vatia cincerea, hiemis nuntia. ssodoeidh\s2 korw/nh AL. Schiltcrahe, Rabelkrahe B. Bontecraye G. Corneille sauuage IT. Munacchia, forte monacchia, ab aemulo monachicae vestis colore, albo nigroque

Coruus ko/rac AL. Rab, Rapp B. Raue G. Corbeau IT. Coruo, corbo H. Cueruo AN. Rauen

Conturnix o)/rtuc AL. Wachtel B. Quackel G. Caille IT. Quaglia H. Cordoniz AN. Quayle, quale

Cuculus ko/kkuc. AL. Guggauch, Kuckkuch, Gucker, Guckuser B. Koekoeck, cochwt G. Cocou, coquu IT. Cuculo H. Cuclillo AN. Cuckouwe

Curruca Auis in cuius nido parit cuculus, cuiusque oua fouet, incubat, et exclusos inde pullos educat, cauda semper in altum elata. u(polai/s2. AL. Grassmuck, Gorse, Ackermonncken, Bachstelz, Wassersteltz B. Grasmussche G. vn verdon IT. Pizamosche, quod culices pungat, voretque H. La aue que cria los hueuos del cuclillo

Cygnus, olor ku/knos2. AL. Schwann B. Swanze, swaen, huyter, a querula voce. is est quem proprie olorem latinis dici puto G. Cygne IT. Cigno, cozano Venetis H. Cisne AN. Swanne

Erythrotaon Plin. tetrao Eidem, tetrix. te/tric Aristoteli, te/trac, Athenaeo. AL. Pirckhuner, Aurhan B. Wrhan, berckhaem G. Phesant bruant, a vocis grauitate iuxta Scaligerum pauon a greste apud Pyrenaei accolas.

Falco Iulio Firmico. Sunt qui Haliaeetum putarunt et Nisum Ouidii. AL. Falck B. Valck G. Faulcon IT. Falcone H. Falcon

Ficedula sukali\s2, a)mpeli/s2. AL. Schnepffel, a captandis hiante ore culicibus Wussling. B. Een sneppe G. Becquefigue IT. Bedquefigo H. El tordo, o auec comedera de higos

Fringilla ssi/za. AL. Finck B. Vincke G. Pinson IT. Frinquello AN. Schaffmehe, sheld appel

Fulix Catullo, fulica virgil. Sosipater la/ron interpretatur, sed vitiose. AL. Wasserhun, Rorhenlin, quasi gGallina arundinum. ein Pfaff B. Meercoete G. Foulgue, poulle d'eau, diable IT. Folega, pullon H. Lacerceta

Galgulus Plin. galbula Martiali, ales luridus Plin. i)/kteros2. AL. Hemmerling IT. Galbedro, reigalbulo, melesio giallo H. Oropendola

Callina o)/rnis2, o)/rtalis2 Nicandro, a)lektori\s2, a)lktruw/n Atticis, a)/lektru/aina. AL. Hun, Henn B. Henne G. Geline, poulle IT. Gallina, polastra H. Gallina AN. Hen

Gallina Adriana a)drianikh/ Aristot. paruo corpore, quotidie parit, ferocula a)lektori\s2 a)drianh/ Stephano. B. Leghenne, et Leyhenne aliis H. Gallina ponedera a Nebrissensi exponitur

Gallina Africana Colum. Numidica Afra Horat. gallina Indica. marem puonem Indicum vocant, gallopauum Gesnerus. AL. Indianisch oder Kalekuttisch oder Welsch Hun B. Calkoensche oft Turcksche Henne G. Gelinge ou poulle d'inde, ou d'Africque IT. Gallina d'India H. Pauon de las Indias AN. Cok off Inde

Gallina effoeta Plin. AL. Erlagne Henn, die sich aussgelegt hatt B. Wtgheleyde henne



image: s015b

Gallina glociens AL. Kluckhenn, Glugerhenn B. Een henne die clockt, oft clockende henne, clock henne G. Geline glossant ou clupant IT. Gallina que chioccia H. callina que clognea

Gallina iuuenca Plin. nouella Colum. pullastra Varr. a)lektorti\s2 ne)a. AL. Iunge Henne B. Ionghe henne G. Poullette IT. Polastra, polastrella H. Gallina pequenna

Gallina matrix Colum. incumbans. e)pwa/zonsa, qa/lponsa Porphyrio. AL. Bruthenn B. broethenne G. Geline qui couue IT. Gallina che coua H. Gallina assentadera sobret el hueuo

Gallina Medica Varr. Festo, Decumana, proceris ad pectus cruribus. mkdikh/. AL. Welsche Henn B. Lombaertsche henne H. Poule Lombarde

Gallina Meleagris Varr. Numidica guttara Martiali, quae in plumis migrantes rhombos habet, in iisque aspersas albas guttulas, Pharaonis auis hodie vocitatur. B. Dootshofdeken, quod caput eius depile cadauerum craniis non absimile sit. Gallina morisca AN. henne off genny

Gallina pumila, pumilio Colu. a)lektori\s2 na/nos2. AL. Erdhennlin, daschunle, schothenn B. Krielt, oft Kriephenneken H. Gallina enana

Gallina veterana Columell. ghrale/h. AL. Alte oder olde Henn B. Oude henne G. Poulle vieille IT. Gallina vecha H. Gallina vieja

Gallinago, rusticula Martiali et Plin. Scolapax Nemesiano Olympio, rustica perdix Martiali skolw/pac aristot. quam auem eiusque capturam genti nostrae admodum expetitam, quta luculentissimis versibus descripsit Olympius poeta, qui Cari Imperatoris temporibus scripsit de venatione, non possum non eius hic verba apponere, vt legendo nause im recreet et exuat lector.

Praeda est facilis et amoena Scolopax, Corpore non Paphiis auibus maiore videbis. Illa sub aggeribus primis, qua proluit humor. Pascitur, exiguos sectans obsonia vermeis. At non illa oculis, quibus est obtusior, etsi Sint nimium grandes, sed acutis naribus instat: Impresso in terram rostri mucrone, sequaces. Vermiculos trahit, et vili dat praemia gulae.

Quibus verbis clarissime depingit, vt nullus aeeque pictor nostratem Sneppam. Est ergo Scolopax. AL. Scnepff, Schnephun B. Sneeppe, Houtsnippe G. Beccasse, vi de coq IT. Gallinella, gallina arcera, accegia Hetruscis, pissacara Bonniensibus H. Gallina cieca AN. woodcok, snippe

Gallinago minor, rusticula minor skolwpa/kion. Delicis mensarum et Heroum dapes vuglo nominauimus, ad stagnorum crepidines frequentem auiculam. AL. haarschnepff, Schnepfflin, Wasserhunle B. Poelsnippe, quasi Paludanam gallinaginem: nam ea quam diligentiae nunquam satis laudatus Gesnerus Poelschepi nomine describit, a nostra longissime discrepat

Gallus ganninaceus Plinio. a)le/ktwr, a)lektruw\n, o)rqrobo/as2, quod auroram cantu nuntiet, Athenaeo. w)do\s2 o)/rnis2. Poll. a)/rews2 neotto\s2, o)rta/lixos2 Eustathio, Aristoph. mh=dos2 h)\ persiko\s2 o)/rnis2 Aristoph. AL. Haan, Hausshaan, Guggek B. Haen G. Coq IT. et H. Gallo AN. Cok

Ganuia, larus la/ros2, kau/hc kau/hs2 Zezae. B. Mieuwe G. Mouette IT. Condine marina AN. Seecob Nebrissensis nunc Fulicam, nunc Mergum facit, altis ipse erroribus immersus.

Glaucium a glaucis oculis glauki/on. quod fuscius genus est plumis pedibusque. B. Pijsteert H. Nigretta

Gracculus, monedula koloio\s2, koraki/as2, lu/kos2, ssermolo/gos2. AL. Tul, Dole, Kayke Saxonibus B. Kauwe, Hanneken Flandris et Gay G. Chouuette, gay, choca IT. Tatula, taccola, ciagola H. Graio AN. Ka, chog

Grus Palamedea auis. ge/ranos2. AL. Kran, Krane, Kranich, Krye Heluetiis B. Crane G. Grue IT. Gru, grua H. Gruz, grulla AN. Craue

Gryps, gryphus gru/y. AL. Greiff, Gryff B. Griffoen. Voghelgryp G. Griffon, griphon IT. Griffon, griphon H. Gripho AN. Grype, gryffon

Haematopus non autem himantopus. Vetustimum enim Plinij manusscriptum exemplar veriori lectioni attestatur, quod praefert Aematopodi: et suffragatur etymon vocis, a cruenta longorum crurum rubedine offictae, quam ego notaui in expressa viuis coloribus auis huius icone, a diligentissimo naturarum omnium inquisitore, gentilitiis imaginibus clarissimo viro Carolo a Diuo Odomaro, milii exhibita, quae hoc etiam peculiare habebat, quod ternis digitis insisteret, quod de ea Plinius commemorat ai(mato/pous2. B. Mathoen, quasi haemoathoen, a sanguineis cruribus, nisi si quis Erythropodem cum Gesnero, aut Cirrin Virgilianam cum Scaligero faciat, quam Germania Rottbein, Anglia Reschink indigetat

Hirundo xelidw/n. AL. Schwalbe, Haußschwalb, Schwalm et Huyßschwalm Heluetiis B. Swaluwe G. harondelle IT. Rondine, rondinella H. Golondrina, andorintha AN. Swalouwe

Iynx, torquilla Gazae, turbo Hermolao, Cinerei coloris auicula, caudam vibrans assidue. i)/ugc, ki/naidos2. AL. Windhalss, Trahalss, Naterhalss, Naterzwang, Naterwendel. nomina omnia a colli obtorsione efficta B. Draeyhals G. Terco, turcot IT. Collotorto, capotorto, stortacol H. Torzicuello

Liuia peleia\s2, trh/rwn, AL. Holtztaube B. Houtduyue, Croisi. Brabantis G. Croiseau AN. Stockdouc



image: s016a

Luscinia, philomela, acredula Cic. a)hdw\n, filo/mhla, pandari/s2 poetice, daulia/s2. AL. Nachtegal B. Nachtegale G. Rossignol, roussignol IT. Ruscignuolo, lusigniuolo, roscignouolo H. Ruysenor AL. Nichtingale

Mergulus B. Aersvoet quasi pugoskeli/s2 a pedibus podici adiunctis. IT. Trapazorola, piombin

Mergus ai)qu/a, pwu/kc, du/pths2. AL. Teucher B. Duycker, Scholuer G. Plonget, plongeon IT. Coruo marino H. Cueruo marino AN. Cormorant

Merops, apiaster a deuorandis apibus. me/roy. AL. Imbenwolff B. Spencht G. Guespier IT. Caulo, cardo Bononiensibus, lupo delle api Neapol. piccia ferro, a ferrea nostri duritie, melissophago Cretensibus quasi Apum gurges

Merula ko/yixos2, ko/ssnfos2. AL. Merl, Amsel B. Meerle G. Merle IT. Merlo H. Mierlo AN. Blackbyrde

Miluus, miluius i)kti=nos2, a(/rph Eustath. AL. Hunerdieb, quasi fur gallinarum B. Wouwe. Kieckendief, hoc est, Pullorum raptor, hadekite. Flandris G. Milan, escoufle IT. Miluio, nichio H. Milano AN. Kyte, putock, glede

Motacilla seisopogi\s2, ki/lluros2 Hesych. Hollandis. Quicksteert. G. Guingnequeue, batte mare, lauandiere, bergeronnette IT. Codatremola, ab assidua caudae vibratione, codacinciola, cotretola, cogiuannella, titispisa, squazzacoa, balarina, vccello di neue Venetis H. Pezpitalo, aguzanieue, quod rostro niuem foret

Noctua glau\c kikumi/s2 Callim. nuktobo/as2 nomen glauko/s2 a glaucedine oculorum. AL. Kautz, Eul, Nachteul B. Wl, Nachtvvl, Stockvvl G. Chouette IT. Nottola, ciuetta, barbaiano H. Lechuza, mocho Lusitanis AN. Ovvle

Nycticorax nuktiko/rac, stri/glos2. Hesychio, quasi strix. AL. Nachtrab B. Nachtravve

Onocrotalus o)nokro/talos2, ab asinino crepitaculi sono. AL. Schneegans, Kropvogel, Onvogel Austriacis, ob monstrosam et absurdam a reliquo auium genere speciem B. Voghelhaine, Voghelheyn IT. Grotro, grottomolinaro, ocella del duca H. Croto

Palumbes palumbus, torquatus Mart. fa/ssa, fatta/, AL. Ringeltaube, Holtztaube, Plochtaub, slachtaub Heluetiis B. Ringduyue, Kriesduyue Flandris G. Ramier, mansart IT. Colombo fauaro H. Paloma torcaz AN. Ringeldoue, cous hot

Pardalus pa/rdalos: grau/kalos2 Hesycliio. AL. Puluier B. Pluuier G. Pluuier

Parus ai)gi/qalos2 Aristoteli. AL. Meyse, Mayss B. Meesken, Meese G. Mesange IT. Parizola, paruzola, zinzio, orbesina AN. Timouse

Parus maior, fringillago ai)gi/qalos2 ssizi/as2 ita enim pro piri/as2 apud Athenaeum, vel ssizi/ths2. AL. Kol oder Brandtmeiss B. Coolmeese, plakaet. proprie dicitur masculus, et hyken Holland. at femella suytken G. Mesange IT. Capo negro, parussola, orbesina, sparnoczolo. Lusitanis tintilao dicitur AN. Greattitmous

Parus minor AL. Blauvvmeiss, Bymeiss B. Pimpelmeese, meelmese IT. Parussolin, parazolina H. Mil heiro AN. Nonna, a vittato quasi vertice

Passer ya\r, strouqo\s2, go/lmis2. AL. Spar, Spatz, Sperck, et Spercklin Saxonibus. Luningt Cimbris B. Mossche G. Passereau moineau IT. Passara, celega, passere, passer, Petr H. Gorrion AN. Sparrou

Pauo, pauus plinio, Iunonia auis Ouidio, taw\s2, mhdiko\n o)/rneon AL. Pfavv B. Pauvve, oft Paeu G. Paon IT. Pauone H. Pauon AN. Pecock

Pellecanus, platea a rostri latitudine, pelecan. peleka\n, r(a/mfios2 apud auctorem moirani/dwn, ob rostri latitudinem. AL. Loffler, Lofflganss B. Lepelaer, a cochlearis figura quam rostro praefert G. Pale, truble, poche, a cochlearis specie IT. Becquaroueglia H. Pelicano AN. Shouelard, schofler

Penelops phne/loy Aristot. Anate et haec inferior, sed insigne habet puniceo colore collum. vnde foiniko/legnos2 Ioni poetae, et ai)olo/deiros2 Ibyco, vt poikilo/deiros2 Alcaeo, a collo variegato purpurascentibus plumis dicitur. Smiente Holland.

Perdix pe/rdic AL. Rapfhun B. Veldthoen oft Perdrijs G. Perdris IT. Perdice, pernise H. Perdiz AN. Pertrige

Phalacrocorax falakroko/rac AL. Schvvemmerganss B. Svvemmergans G. Plongeon

Phasianus i)/tus2 Phasidis auis. fasianiko\s2 o)/rnis2 Aristoph. AL. Fasan, fassan B. Fasaen, Fasant Flandris G. Faisant IT. Fasano, fagiano H. Faisan AN. Phesan

Pica ki/tta, si/ttas2 Callimacho. AL. Aglaster, Aegerst, Elster B. Exter, oft Aexter G. Pie, agasse IT. Gazzara, gazzuolo, ragazza, putta, picha H. Pigaza, picaca, pega AN. Py, pye, pyot

Picus Mattius, turbo druokola/pths2 Aristoth. druoko/lay Hesych. kalo/tupos2, peleka/n Aristoph. Scholiastae. para\ to\ peleka=|n ta\ cu/la. AL. Specht, vt et B. vero Bechebois, espec, piuert G. vero Bechebois, espec, piuert IT. Pico, pichio H. Pico verde AN. Specht, vvodpecker

Pipio columbulus Pullus columbae. peristeri/dion, peristourideu/s2


image: s016b

AL. Taublin, junghe Taub B. Ionghe Duyue, oft jonck Duyfken G. Ieune pigeon, pigonneau IT. Piggione H. Palomino AN. Piggion

Psittacus yitta/kh AL. Pappengay, Sittich, Sickust B. Papegay G. Perroquet, papegay IT. Papagallo H. Papagaio AN. Popiniay

Pyrallis Species est columbae, quam iustiore ratione Frugipetam vocare posse videor, quam Gaza Ignariam dixit, vt sit puralli/s2 Aeliano, Aristot. et Athenaeo tritico pascens. para\ to/ e)s2 to\n puro\n a)/llesqai, quod in triticeas fruges excurrat pabulatum: neque enim in columbino genere est auis, quae ignem adulotiet: itaque non pu=r, id est, ignis, sed puro\s2, triticum, illi nomen creauit.

Pyrrhocorax Plin. moraki/as2 Aristot. pedibus et rostro rubentibus. B. Kavvtgen G. Chouette ou choucas, Picard. Craues

Querquedula kerki/s2 Minor boscas. nomen habens fortassis a querquero, hoc est gelido hibernoque tempore, quo maxime appareat. AL. Kruckentlin. Teeling. Holland G. Cercelle IT. Cercella H. Cerceta AN. Teale

Regulus, trochilus tro)xilos2, pre/sbus2, basileu/s2. AL. Goldhendlin, Ochseneugle B. Conincxken G. Roitelet, petit roy IT. Fiorancio. quasi calthae flos, ab aurea verticis macula, occhio bouino AN. Vvreune

Rubellio, rubecula, siluia e)ru/qakos2. AL. Rotle, Winterrotlin, Rotbrustle, Waldtrotle, Rohtkropfflin, Rotkelchyn Saxonibus G. Gorge-rouge, rubeline IT. Petro rosso, pecchetto. Lusitanis. pitiroxo AN. Readbreste, robin

Rubicilla, phoeniricus foini/kouros2. AL. Rotschevventzel, Rotzagel, summer Rotle, Haussrotte B. Rootstertken G. Rossignol de mur. quasi Muralem lusciniam dicas IT. Reuezol, corossolo, a ruffa cauda AN. Readteale

Struthio struthiocamelus. Afram auem apud Horat. pro Struthione interpretatur Acron strouqo\s2 libuko/s2. AL. Strauss, oder Straussvogel, Strauss B. Struys voghel G. Austruche, autruche IT. Struzzo H. Aue struz, abe struz AN. Oisiris

Sturnus ya\r, ya/ros2. AL. Star, Starn B. Spreuvve G. Estourneau IT. Storno, sturnello H. Estornino AN. Stare, starll, sterlyng

Tarda, tetrax Nemesiano, otis, w)ti/s2. AL. Trapp, Ackertrapp, Trapganss B. Trapgans G. Oustarde, bistarde AN. Bustard, bistard

Tinnunculus Plin kegxri/s2. AL. Wannenvvaher, quod vanni in modum alas expandat. Wandvvaher, quod in turrium parietibus nidificet. Wandtwehe, Wiewehen, Steinschmatz. Saxonibus, et Steengall B. Steensmetzer G. Quercelle, ou cercelle IT. Cauinello, canibello, tristarello H. Cernicalo AN. Kestrelle

Trochilus troxi/los2. pro litorali auicula, mira celeritate velocissimoque cursu vermiculos in litore consectante: quae diuersa est a Regulo, quem etiam Trochilum vocari diximus, quae quia propter assiduam agitationem caudae et cinerei coloris similitudinem cum Motacilla commune quid habet, cum illa confunditur a multis. ki/gklos2 Graecis dicta. G. Beccassine de mer, quod rostro longo Gallinagini non sit absimilis B. Looperken. currendi argumento

Troglodytes, passer trwglodu/ths2. AL. Dornkonning, Zaunschlupffer, Zaunkonig, quasi Apricus regulus. Schuykonig, Neffelkonig Saxonibus B. Dumeling, a pollicari magnitudine. Winterconincxken, Muysconincxken IT. Riatino, reatin, percia cagia Siculis AN. Hedge sparouvve

Turdus, ki/xla, ki/klh AL. Wachholtervogel, Krantvvitvogel, Krametvogel, Zimer, Reckholtervogel, Weckholterziemer B. Lijster, Lijstervogel G. Griue, tourd, oiseau de nerte IT. Tordo, viscada, maluizo H. Tordo, zorzal AN. Feldfare

Turtur tru/gwn. AL. Turtel, Turteldaub B. Tortelduyue G. Turterelle, tortorolle, torte IT. Tortore, tortora, tortole H. Tottola AN. Turteldoue

Vespertilio nukteri/s2 AL. Fladermauss, Speckmauss, quasi Laridi belluo B. Vleermuys G. Chauue souris, quasi Caluus mus IT. Pipistrello, a sonitu stridulo H. Morcielago AN. Rearemous, bat

Vipio Gruis genus Plin. geranidh/s2. AL. Iunge Kranich B. Ionge Crane G. Ieune ou petite grue IT. Giouane et picciola grua H. Cayda o cruxia, pequenna grulla

Vlula ab o)lolu/zein, id est eiulatu, dicta, teste Seruio. e)leo/s2 Aristot. ai)gw/lios2. AL. Vl, Eul, Stockeul, Huhu, Nachteul B. Wle, Nachtvvl G. Hibou, cheueche, grimaude IT. Vlula, barbaiano H. Antillo, corusa Lusitanis AN. Ovul, houulet

Vpupa e)/poy. AL. Widhopff, Kaathan, quasi Stercorarius gallinaceus B. Huypen Hollandis. Huberon, Hoppe Brabantis, Hupetup. Flandris G. Huppe. hupe IT. Buba, vpega, gallo de paradiso

Venetis galletto de Maggio. Siculis cristella. H. Abubilla, Lusitanis popa AN. Hovvpe

Vrinatrix kolumbi/s2 Callim. ko/lumbos2 Hesych. AL. Schvvartz Taucherlin B. Duycker H. Somorguion

Vultur vulturius Plauto, gu\y, ai)gu/pios2 AL. Gyr, Geir B. Ghier G. Vautour IT. Auoltoio. Boccatio H. Bueytre AN. Geit



image: s017a

DE CARCERE. CAP. X.

ADIGERE stipitem per medium hominem Senecae, Supplicium durissimum, Turcis familiare. AL. An einem Pfal stecken B. Aen een Staecke setten, gelijckmen de Zeeroouers doet G. Empaler IT. Impalar H. Metter en vn palo

Arca robustea Cic. robur Lucret. Liuio. Locus in carcere robustis lignis septus, cui malefici homines includebantur. Robustus carcer, et lignea custodia Plauto, cu/lon Aristoph. phylaca Plauto, galea/gra. B. De Gaiole

Boiae Plauto, Vinculoram ferreorum ligneorumve genus. pe/dai cu/linai h)\ sidh/reai.

Catamidiare Spartiano, Publice ignominiae afficere. katameidia=|n. AL. Einem offentlich Schand anthun B. Eenen op de Vaecke stellen G. Mettre a l'eschelle, ou au carquan IT. Beffare dileggiare, far vergona publicamente H. Ponner a la verguenza

Catasta Tibullo et Iurisc. Machina de qua emi potuit venalitius seruus, a kaqi/stasqai forte. item pegma in quo supplicium pendit reus apud Prudentium. AL. Ein Beune B. Schauot G. Vn eschaffaut

Catulus ferreus Plaut. Instrumentum illud intelligo, quo diuaricato praetores comprehendunt noxios: eo quod sontium pedes appetat veluti canis. AL. Ein Griefbogen B. Een Grijphont, oft Grijper

Cauterium Ferramentum, quo candante scelerosos inurunt. kunth/r AL. Zeicheysen, Brandeysen B. Brantyser, T'merck G. Cautere, ou fer chaut IT. Cauterio, ferro da cremare H. Hierro parra quemar

Cippus Caesari, Lignum bipatens, in quo sontium pedes includuntur. podaka/mh Synesio, podostra/bh e)/gkalon. AL. Stock B. Stock G. Vn cep IT. Ceppi H. Grilos

Columbar Vinculi genus est Plauto, vt Priscianus annotat, fort asse quo collum includebatur. Ita enim in Rudente legas: In columbari collus haud multum post erit. kloio\s2, kuna/gxh. non multum diuersum a numellis videtur.

Compedes Terent, pedicae Liuio, Vincula pedum ferrea, pe/dai. AL. Fusseysen, oder Banden B. Boeyen, Cluysters G. Fers de pieds des esclaues ou d'autres malfaiteuts IT. I ferri di piedi H. Cadenas o prisiones de los pies

Crux Cic. Patibulum Sallust. gabalus Varroni, arbor infelix Cic. e ritualibus libris. stau=ros2. AL. Creutz, Galgen B. Galge, Oft Cruys G. Gibet, croix IT. Croce, forca H. Horca, cruz

Porro Furca siue patibulum proprie constabat duobus arrectariis stipitibus, iniecto altrinsecus tigno transuerso: quam malefici serui dispessis manibus alligati circum viciniam gestabant, ij si crucem ob flagitia meriti fuerant: caeterorum maleficiorum move diuorsi dispendebantur, distendebanturque in furcam, quam deinde stipiti erecto (arbor, siue cum adiecto, infelix arbor dicebatur) affigebant) tuncque crucis nomen accipiebat. Plaut. Patibulum ferat per vrbem, deinde affigatur cruci.

Culleus Cic. exponitur a Lexici vetusti concinnatore, tunica desparto, in modum eronis facta, quae linebatur pice et bitumine, in qua includebantur parricidae cums imia, serpente et gallo.

Distrahere Liuio, distrahere in diuersum actis curribus Senec. in diuersum quadrigis differre. Virg. displicare Varr. despicare currus axi vinctum. Marcellino. diassa=|n Pausaniae. AL. Mit Pferden zerreissen B. Met Peerden van een trecken G. Deschirer a quatre cheuaux IT. Stracciare a quatro caualli H. Arrastrar por partes

Elidere crura Firmico. suntri/bein ta\ ske/lh Polybio. skeloka/tacis2. AL. Raatbrechen B. Raybraken G. Rompre les os IT. Frangere, o rompere le ossa H. Quebrantar los huessos

Equuleus aut, vt alij eculeus Cic. Stipes acutus, cui reus impositus excruciatur, distenditur, et euisceratur quodammodo et artuum compages dissoluitur, ar)tre/mbolon, de quo Iosephus ita: ar)trembo/lois2 o)rga/nois2 e)ch/rqroun kai\ e)c a)rmw=n a)namoxleu/santos2 e)ceme/lizon vocatur, et streblwth/rion ab eodem: alij interpretantur tormenti genus, quo religatis superne manibus, appensum de pedibus pondus hominem distendit, quale tu/mpanon fere Graecis. AL. Ein peinigung, oder fulterey im Eysen B. Pijnbanck, t'peert G. Instrument a bailler la torture IT. Instrumento di tortura H. Instrumento para atormentar los malhechadores

Ergastulum Cic. Officina vbi serui compediti opus faciebant inde accipitur pro carcere et custodia. carcer Liuio e)rgasth/rion ei(rkth\, fulakh\, desmoth/rion, unma/gxh. AL. Kercker, gefangnuss, Gefangnisse B. Kercker, t'geuanghen Huys, t'steen G. Prison IT. Prigione H. Carcel, mazmorra, prision

Fidiculae Suet. Machina multis intenta funibus, quibus ceu fidibus distendebantur facinorosi, ad exquirendam facti side molasth/rion, piesth/rion, a)rqre/mbola, tro/xos2 Aristoph. cu/lon basanisth/rion Sozomeno.


image: s017b

AL. Folterseil, Zwick, Treybschur, mit dem man foltert B. Pijnbanck G. Gehenne Nebrissensis interpretatur: illud tor menti genus quod Italiae familiare, tratto di corda Hispanis tratto de cuerda, vocatur: quo reus reiectis in tergum manibus fune suspensus in praeceps demittitur.

Gyrgathus Locus aut cubile, in quo mente emoti vincti aut inclusi tenentur. gu/rraqos2. AL. Das Albern Thorn oder Taubenhauss B. Het Dulhuys G. La maison des innocens, ou des insensez, ou enrages IT. La casa di matti, delli inspiritati H. Caso de locos, o de los endemoniados

Laminae Cic. Candentes ferri massae, quae facinorosum corporibus admouebantur.

Laqueus ar(pedo/nh pagi/s2. AL. Strick, Halsing B. Sttop, Strick, Bast G. Lacs, lien IT. Laccio corda H. Lazo cuerda

Latumiae Cic. lautumiae Varr. Plaut. latomi/ai, lapidariae lautumiae Plaut. vbi lapides caeduntur, quo ergastularij serui ad opus damnabantur. AL. Steinbruch, Steingruben B. Steenput

Manicae Virg. Vincula quibus manus illaqueantur. xei=res2 sidh/rai. Iosepho. nec alienae nunc sunt daktulh/qrai apud eundem, quibus digiti plectuntur. AL. Handbinden B. Duym yser, oft Paternosters G. Menotes, liens a lier les mains, fers a enferrer les mains IT. Legadure delle mani H. Esposas prision de manos

Neruus Plaut. Vinculi genus, quo ceruices et pedes compediuntur: forte cum numellis idem. AL. Halsseysen, Fusseysen B. Halsyser, oft Boet yser

Numellae Plaut. mufwn, kloio\s2, kuna/gxh. Vinculum quo ceruix, interdum etiam pedes includuntur. AL. Halsseysan, Branger B. Pranger, Halsyser

Taureae Iuuenal. Lora e bubulo corio. bo/eiai Sozomeno. AL. Geisslen von Riemen gemacht B. Lederen Geessel G. Nerf de boeuf IT. Neruo di bo H. Azote de vergajo de toro

Tunica molesta Iuuen. Alimentis ignium et illita et intexta, Senecae, italicebit eam vocare, quae incendiariis inducitur puluere tormentario infarcta, diritati supplicij compendioque mortis quaesita.

Verbera. flagella, scuticae, virgae ma/stiges2. AL. Geisslen, Rutten B. Roeden, Geesselen G. Fleaux, fouets, verges IT. Flagelli, verghe H. Azotas, vergas

Vngulae Prudent. Bisida siue bicornia ferramenta, quibus latera lancinabantur.

DE CIBIS. CAP. XI.

ACrocolia anseris, trunculi Celso. a)kroko/lia xhno/s2. Extremitates membrorum truncatae, quae inter ollicoqua exta elixari solent, piperato iusculo incocta. B. Gansen gheroof, croost, afval, testament van de gans

Alimentum Cic. alimoni. Varroni trofh\, bi/os2 mu/elos2 a)ndrw=n Homero. AL. Erhaltung, Auffenthaltung, Narung, Fudter B. Voetsel, voeder G. Nourriture IT. Alimento, nutrimento H. Mantenimiento

Alliatum Plauto. Intritum cui allium in reliqua ciborum mole admixtum est. e)skorodisme/non. AL. Bruhlin van Knoblauch gemacht B. Sausse met oft van loock gemaeckt G. Sauce aillee, ou des aux IT. Salsa d'aglio, agliata H. Ajada

Analecta Martiali, Reliquiae ciborum in solum delapsae, quae scopis euerri solent. a)na/lekta. AL. Auss schutte, was ab dem Tisch fallt B. D'ouerschot, reliquien, wtschutsel datmen van het tafel oft ammelaken schudt G. Reliefs, miettes IT. Immunditie della tauola H. Relieues

Annona sithre/sion, di=tos2, bio/s2 AL. Vorsehung mit jahrlichen Fruchten B. Iacercost, iaerlijcksche lijfrocht oft prouande G. Viures d'vn an, ou d'vne annee IT. Vittoaglia et prouisione per vn anno H. Prouision por vn anno

Annona militaris, stellatura Lampridio. sitarxi/a Aristot. xorhgi/a. Polybio, sithre/sion Herodiano, sitopompei/a Demost. AL. Kriegsprofand B. Legerprouande, oft victalie G. Munition de viures oules viures d'vne armee, ou d'vn camp IT. Vettouaglia, munition, e viueri per il campo, o l'armata H. Vituallas para la huesta

Annona salaria Liu. xorhgi/a o [sic] a(lw/dhs2. AL. Vorsehung dess Saltses [correction of the transcriber; in the print duss Scaltses] B. Prouisie van sout G. Prouision de sel IT. Prouisione di sale H. Prouision de la sal

Annonae caritas Cic. difficultas Eid. grauitas, et saeuitia Tacito, incendium Quintiliano annona compressa Liuio a)fo/ria si/tou h)\ bi/ou a)pori/a, a)noyi/a Eustat. AL. Theurung der essen Speise B. Dierte, dieren tijt G. Cherte IT. Carestia di viueri H. Careza

Annonae laxitas, hubertas, vilitas Cic. eu)pori/a bi/ou, eu)oyi/a Eustat. AL. Guter marckt, wolfeile Zeit B. Goeden tijt G. Bon marche IT. Bon mercato, o l'abbondanza de e viueri B. Buen tiempo, barato, mucha prouision de lo que es menester para


image: s018a

mantenir el hombre

Annonam flagellare Plin. vexare et onerare Vlp. incendere et excandefacere Varr. vastare Lamprid. AL. Theur machen, vertheuren B. Dierte oft dieren tijt maken. Faire ou causer la cherte IT. Far la carestia, esser cagione de la carestia H. Hazer la careza

Annum Suet. Plin. quod in singulos annos alimentorum causa praestatur sithre/sion eniautiai=on AL. Iahrliche Speiss B. Prouisie op een jaer lanck G. Prouision d'an en an IT. Prouision d'anno en anno H. Prouision de cadaun anno

Apexabo Intestinum sanguine fartum, admista aruina. AL. Ein Blutwurst, Hosswurst B. Vloclinck

Apparatus Cic. Instructio mensarum. paraskeu/asma. AL. Zurustung, oder zuberalttung B. Toerustinge G. Apprest, appareil IT. Apparato. apparechio H. Apparejo

Apparatus rectus Senecae, Opiparus quidem ille, sed quid recto ordine importatis constat ferculis, qualis est procorum et megistanum istorum coena, vbi recto ordine dapes inferunt administri.

Armus ouillus, veruecinus kwlh/. AL. Spalen, Schaffinschulter B. Schaepen schouder G. Espaule, gigot de mouton IT. Spala di montone, o di castrato H. Espalda de mouton

Artocrea Persio a)rtokre/as2. AL. Fleischpasteten B. Vleisch pasteye G. Paste de chair IT. Pastello di carne H. Pastel de carne

Artolaganus Cic. vel artolaganum. a)rtola/ganon. AL. Vrotkuchle B. Cransken G. Bignet H. Pan ahoiado

Bolus Terentio barbari, morsellum vocant. e)/kafos2. Eupolidi, blw=mos2. AL. Mundtvoll B. Mondtvoll, brocke, bete G. Morceau IT. Boccone H. Bocado

Buccea Sueton. buccella. e/tqesis2 Athenaeo, ywmi/on Euangel. purno/s2 Hom. AL. Ein Mundtvoll, Biss, Bisslin B. Een Mondtvoll, bete G. Morceau, bouchee IT. Boccon, boccone, bocconcino H. Boccado

Butyrum bou/turon. AL. Ancken, Buttern. Schemaltz B. Butter oft boter G. Beure IT. Butyro. et Venetis ontosottil H. Manteca

Callum aprugnum Plin. Caro apri durior, solidior, calliosiorque. B. Esvvel

Caro xre/as2. AL. Fleisch B. Vleesch G. Chair IT. Carne H. Carne

Caro aprugna Plin. xre/as2 kaprino/n. AL. Wildbrat vom vvilden Schvvein B. Wildbraet van eenen beer, beeren vleesch G. Chair d'vn sanglier IT. Carne d'vn cingiale H. Carne de puerco montes

Caro assa krambale/on o)pto/n daps assaria Catoni. AL. Bratlin, gebraten Fleisch B. Ghebraet, ghebraden vleesch G. Rosty IT. Carne assata, rosto H. Carne assada, assado

Caro bubula boi+ko\n kre/as2. AL. Rinderen Fleisch B. Ossen, rund, oft runderen vleesch G. Chair de boeuf IT. Carne di boue, o di vacca H. Carne de buey, o de vaca

Caro conditanea, salita muriatica tarixhro\n kre/as2. AL. Gesaltsen Fleisch B. Gesouten vleesch, gesprengt vleesch G. Chair salee ou saulpoudree IT. Carne insalata H. Carne ensalade

Caro elixa vel lixa e(yhto\n e(fqo/n. AL. Gesotten oder gekochts Fleisch B. Ghesoden vleesch G. Bouilly IT. Carnelessa, o bolita H. Carne cozida en agua

Caro ferina Sallustio. ceruina. e)la/feion kre/as2. AL. Wildbrat B. Wildbraet, venesoen G. Venaison du gibier IT. Seluaticina H. Carne de cieruo, o de qualquiere otra fiera

Caro frixa vel fricta potius Plinio. kapuro\n pnikto\n krea/dion Athen. taghisto/n. AL. Gerost, oder im Schmaltz gebachen B. Gheroost, oft ghefrijt G. Fricassee, fritee IT. Cotta nella padella, frita H. Carne freida

Caro fumo durata vel infumata. kapnisto\n kre/as2. AL. Geaucht Fleisch B. Gheroockt vleesch G. Chair enfumee IT. Carne seccata al fumo H. Carne humeada, o secada en el humo

Caro iussulenta Apuleio iurulenta Celso. zwmw=des2 eu)zwmon AL. Fleisch in langen Bruhlin zurust B. Hutsepot, hutspot G. Pourboully IT. Carne cotta nel suo brodo, carne in guazetto Venet H. Carne in guisada con suo cumo

Caro morticina Plinio, animalis non enecti, sed per se mortui. qnhsimai=on mene/breion Aristoph. Erotian. nekrimai=on kre/as2 Erotian. AL. Faul Fleisch vom Thier so selbst gestorben oder ersoffen ist B. Vleesch van eenighe beeste die verdroncken is, oft van selfs ghestoruen G. Chair de quelque beste morte d'elle mesme IT. Carne di qualche bestia mortada per se medesima H. Carne de qualquiere animal muerto de su voluntad

Caro ouilla, veruecina proba/teion oi)a/teion. AL. Schaaf oder Hammel Fleisch B. Schaep, vveren, oft hamelen vleesch G. Chair de mouton IT. Carne di castrato, o di montone H. Carne de oueja

Caro suilla, porcina u)/eion, xoi/reion. AL. Schvveines Fleisch B. Svvijnen oft verckens vleesch G. Chait de porceau IT. Carne di porco H. Carne de puerco

Cato tosta staqeuto/n. AL. Gero ost auff dem Rost B. Op de colen


image: s018b

ghebraden, oft op den rooster gheroost G. Brasee, charbonnee, carbonade IT. Carbonada Venetis H. Carnequemada, o tostado sobre los carbones

Caro vitulina vt assum vitulinum Cic. AL. Kalbfleisch, Kalberisch fleisch, et Kalbs Braten, Kalberisch Bratlin B. Suycker vleesch, calfsvleesch G. Chair de veau IT. Carne de vitello suriente Neapolitanis et Siculis H. Carne de Bezerro

Caseeria forma Colum. turokomei=on. AL. Kassmodel B. Keesvorme oft vat G. Esclisse a faire fourmages fiscelle, caseret Picardis IT. La forma per far il cascio H. La forma para formar el queso

Casei quadra Martiali. AL. Ein stuck Kass B. Een stuck kees G. Vne piece de fourmage IT. Vna fetta di cascio H. Taja de queso

Casei scobina Plin. Caseus descobinatus Varro. turou= r(i/nhma, turo\s2 a)per)r(inhme/nos2. AL. Geriebener Kass B. Gereuen keese G. Fourmage grate IT. Formagio gratato, cascio gratugiato, o raspato H. La escofina de queso

Caseus turo\s2. AL. Kass B. Kaes, keese G. Fourmage IT. Formaggio. cascio H. Queso

Caseus oculatus, pumicosus, fistulosus, spongiosus turo\s2 mano\s2, a)raio/s2, spoggw/dhs2, misshrw/dhs2 AL. Kass vvol gelochert B. Keese vol ooghen G. Fourmage plein d'yeux IT. Cascio ochiuto H. Queso con muchos ojos, o sponjoso

Caseus Parmensis Plin. parmano\s2 h)\ parmai=os2 turo/s2 Steph. AL. Parmisanischer Kass. Parmesaen G. Fourmage Parmesan IT. Parmesano H. Parmesano

Caseus recens, musteus Plinio. turo\s2 nearo\s2, xlwro/s2. AL. Frischer vnn iunggemachter Kass B. Ionghe oft verssche kees G. Fourmage moust et fraiz IT. Cascio fresco H. Queso fresco y reziente

Charistia Valer. Max. Conuiuium solenne, cui praeter cognatos et affines interponitur nemo. xariti/a. AL. Freuden Malh B. Vriendenmaeltijt, vastelauont mael G. Table ronde IT. Pasto di carneuale H. Combite de todos sus parientes y amigos

Cibus, cibarium Cic. edulium e)/desma, brw=ma, siti/on. eh)=dar, o)mpnh/ Nicand. o)/neiar Homero, ab vtilitate. pro/sarma Hippoc. pu/rnos2 Theocriti Scholiastae homisth/. AL. Apeiss B. Spijse, oft kost G. Viande IT. Cibo H. Ceuo A. Meate

Cibus anceps Plin. qui huic salubris, illi inimicus est. e)/desma a)mfi/logon. e)pamfoteri/zon. AL. Gefatliche Speiss so einem Gesundat, dem andern Schadt ist B. Spijse den eenen goet ende dienende, den anderen quaet, oft niet dienelick G. Viande qui duit a l'un et nuit a l'autre IT. Viuanda pericolosa, che e bona a cestui, et e cattiua a quell' altro H. Comida peligrosa, porque esta buena para el vno, y esta mala para el otro

Coena qua moinh=|, id est promiscue et largius, vesperi vescebantur. do/rpos2. para\ to\ do/ru pau/ein AL. Nachtmal B. Auontmael G. Le souper, la cene IT. La cena H. La cena

Coena aditialis, sacerdotij Plin. quam dabant capessentes sacerdotium. ei)lapi/nh i(eratikh/. AL. Der ersten Mess Mahl B. Der cerste misse maeltijt G. Banquet de quelque nouueau prestre IT. Festino di prima missa H. Combite de presbytero, o de la primera missa

Coena aduentitia i(podektiko\n dei=pnon Plutarcho, quae aduentanti amico aut principi excipiendo instruitur. AL. Gasterey, Freundenmahl B. Gastmael G. Banquet des amis IT. Pasto d'amico H. Combite de amigo o de qualquiere sennor

Coena ambulans Martiali, appositae epulae ad proxime accumbentem ordine transeunt, qui mos coenobiis receptus seruatur etiam nunc. AL. Wenn die Tracht auff den Tisch von einenzum andern geht B. Omgaende oft versonden schotel oft gerechte G. Plat renuoye IT. Messo che va attorno H. Manjar que selleua delantes del vno v se da al otro

Coena centenaria Festo, in quam non plus contusse impedebatur, praeter e terra enata. B. Maeltijt van cen croone van veertich stuyuers

Coena collatitia, collecta qualis est sodalium aut contubernalium acubatio, vbi suas quisque adferunt epulas. e)/ranos2, sunagw/gion, Athenaeo. AL. Nachbaurn mahl B. Ghebueren maletijt G. Banquet de voisins ensemble IT. Pasto de vicini H. Combite de vezinos

Coeno genialis, dapalis Plin. pontificalis Horat. opipara, opima Eid. adipalis adipata dubia Terent. Vbi tu dubites quid sumas potissimum. saliatis Cicer. Persicus apparatus Hor. dei=pnon peritto/n Aelian. mhdikh\ tra/peza h)\ persikh/ Thucyd: quam trufhlh/n exponit Scholiastes, sikelikh/ Synesio, surakousi/a tra/peza, subaritikh\, dai=s2 qa/leia Homer. AL. Ein kostliches oder herrliches Mahl B. Een costelick mael, Paters mael G. Vn banquet magnifique IT. Pasto di gran spesa H. Combite real

Coena paupertina, Hecales coena eu)tele\s2 dei=pnon, lito\n, e)ka/lhs2 dei=pnon Eustach. Quae prouerhia nos in nostris Adagiorum centuriis adnotauimus. AL. Ein schmalles Mahl oder Essen B. Kees enn broot mael G. Conuiue de mendiant IT. Festin pouero et scarzo H. Cena di mendigo



image: s019a

Coena recta Suet. in qua nil deerat necessarium mensae apparatui. dei=pnon entele/s2 Luciano. AL. Ein freyes, vnnd wol zugerustes Nachtmal B. Een rustich, lustich ende open maeltijt G. Vne cene tresrichement ordonnee IT. Cena bella et benissime ordinata H. Cena muy magnifica

Coena terrestris Plauto, coena Cynica Petronio, quae leguminibus, holeribusque terra enatis constat, cibisq. inemtis. dei=pnon kuniko/n AL. Welsch mahl B. Een mael vantwee haselnootkens, van salaet ende cruydekens G. Soupe d'herbes IT. Cena Fiorentina, et d'herbucci H. Cena de saladilla, y de yeruas

Coena viatica Plauto, qua peregre reuersos amici excipiebant. AL. Ein willkumb Mahl B. Willecom maeltijt G. La bien venue IT. Pasto che si fa a gl'amici venuti di suora H. Combite de amigos venidos de otra tierra

Coliphium Iuuenali et Martiali, Placenta aut panis pugilum, solidi nutrimenti, quod membris robur conciliet, kwli/fion.

Commeatus Cicer. copiae Cassiodoro pro alimonia publica priuatave. bi/otos2 Homero, a)gora/ Diodoro, trofh\, e)pith/deia Xenop. sitopompeei/a Eunapio. AL. Profandt, Zebrung, Fursehung, oder Fusorg mit Speiss B. Prouande, victalie G. Viures IT. Commeato H. Vitaullas

Condimentum h(/dusma, a)/rtuma, karu/keuma Aristoph. interpr. AL. Gewurts, oder was die Speipss geschmackt mackt B. Sauce, confiitsel G. Sauce, assaisonnement, confiture IT. Sapore, saoretto Venet H. Adobo de manjares

Conuiuium sumpo/sion, su/ndeipnon Lysiae AL. Ein Mahl, Gastenmahl, Gasterey B. Een gasten mael, gastery, weerdschap G. Conuiue IT. Conuito Bocc H. Combite de muchos

Crustula metaphorice vsurpari potest pro eo quod in superficie calefacti lactis aliarumve rerum coit atque concrescit, quod Galeno et aliis grai=a et grau=s2 dicitur: a rugarum senilium, in quas contrahitur, similitudine: vetulam interpretes verterunt. AL. Das Hautlin, oder Rindle B. Vlies, quasi membranum dicas H. Natas

Crustulum Horat. Pemmatium e farina, melle, (aut, vtnuncsaccharo) lacte, et similibus confectum opere pistorio pemma/tion. AL. Offlaten B. Oblaet, oblye, waeffele G. Oublie, gauffre

Crustum vel crustulum Hor. ywmi/on. AL. Die Rinde am Brot B. De korste, oft stuck broots G. Crouste IT. Crusta H. Corteza de panpara comer

Cupediae Cic. scitamenta Plauto, Macrobio, mattya vel mattea Martiali et Sueton. matteolae diminutiue apud Arnobium, pro ganeatis ciborum deliciis, quibus irritatur orexis. Dictae autem cupediae acupedinis foro, vt scitamenta a scito sapore. mattu/h Athenaeo, nw/gala, nwgaleu/mata. AL. Schleck, Schleckerspeiss oder Bisslin B. Leckerny, leckerbeetken, sleckerny G. Friandise, friand lopinet, morceau friand IT. Cibi delicati H. Golosinas

Diarium Petron. Arbitro, Diurnum cibarium AL. Ta'gliche Speiss, oder Speiss nur auff einen Tag B. Spisse oft prouande op eenen dach G. Viande ou viure pour vn iour IT. Vinanda per vn giorno H. Prouision para vn dia

Echinus conditaneus e)xi=nos2 tarixhro/s2. Ventriculus bouis conduus. AL. Eingemachte Wammen B. Pans in de sult, gerolde panse, inghemaeckte pensen Porro e)xi=non dici proprie bonis ventriculum, a Nicandri scholiaste annotatum est. Sunt autem vt tres eius partes, ita et tria nomina: kekru/falon, e)xi=non, et h)/nnistron. ac mekru/falon quidem a reticulatis ad puellarium vittarium modum plagis cancellatisque, Belgica lingua vittam similiter vocat De huyue: e)xi=non vero ab aspredine nomen habentem, eadem appellat De menichvoude, quasi polu/ptuxon. quod nomen illi indidit quoque Nicandri interpres. Eundem echinum nuncupamus etiam T'boeck, ob multiplicia volumina ceu pagellas, quae non parum negotij facessunt coquis illum emundaturis. Pantices Plautino vocabulo Nebrissensis vocat intestina illa pelliculata, exponens. Postremo h(/nustron, De roode, a rubedine peculiari nominamus.

Embamma Columellae, Acetum ad intingenda obsonia conditum, intinctus Plinio. e)/mbamma, o)co\s2 skeuasto/n Vlpiano. AL. Bruhlin darinne man tunckt B. Dunne sausse, oft indopsel G. Saupiquet, sauce IT. Salsa, sapore H. Mojadura

Epulae dapes pro cibis in vsum hominum comparatis. Seruius Honoratus dapes vult esse regum ad deorum epulas, priuatorum. qoi/nh, siti/on. AL. Kost, Speiss B. Cost, spijse, leckere spijse G. Viandes, viandes delicates et quotidiennes IT. Cibi H. Manjar, comida

Epulum Populare conuiuium, dhmoqoini/a Aristinaeto, pandaisi/a, dai=s2, e(sti/asis2, qa/leia, eu)wxi/a qoi/nh. AL. Gastfrey Mahl, oder kostliche Gastung B. Warschap, groote heerlicke maeltijt, de Gulde, groot banquet G. Festin, banquet IT. Banchetto, o festino, o conuito grande, pasto H. Combite publico

Epulum ferale, epulae ferales Plin. epulum funebre Cic. parentale. neku/sion peri/deipnon. AL. Todten oder Leichmal B. Wtuaert maeltijt G. Conuiue de funerailles IT. Conuito delle esequie H. Combite de las esequias

Esca, epulas in feris Virgilius dixit, vt Horat. tinearum epulas. o)xh\ ei)=dar Hom. au(/h Lycophr. drw/mh Q. Calab. qoinati/rion Eurip. AL. Aas B. Aes G. Amorce, mangeaille, viande IT. Esca H. Yesca



image: s019b

Faliscus venter Statio, ventriculus fartus, de/lfu/s2. AL. Aussgefullter wam bluthundt B. Gevulde oft gestopte pensen H. Banduio relleno

Farcimen Varro. Intestinum concisa minutim carne similive fartur oppletum. a)lla/s2. AL. Wurst, Fulle B. Worst, beulinc G. Boudin, saucisse, ou ando uille IT. Salsiccia, lucanica H. Longaniza, o salcicia

Farraceum Ex alica farris edulium. far)r(a/mion Halicarn. AL. Brey B. Potbuelinge, wolling, Flandrorum fortasse G. Potage ou gasteau fait de farine de froument IT. Menestra o foccaccia di formento H. La oblada o tarta de farro o de trigo

Frustum Cicer. frustulum. tru/fos2, yw/unon Eustat. purni\s2, ko/labos2, kla=sma, a)/kolos2, qrau=sma. AL. Stuck stucklin B. Stuck. stuckken G. Piece, lopin IT. Pezzo, particella H. Pedacuelo, catico

Globulus Catoni, Edulij genus globi in modum conuolutum, cuiusmodi vsitatus est coenobiis quadragesimae tempore, e farina, oleo, et passis vuis concinnatus, globi speciem referens e)piku/klios2 Ath. AL. Kuchle B. Olycoeck G. Gasse musaux H. Buenoles

Hecta vel hetta Festo Pomo. pusula, Pustula in panis crusto assurgens: vnde manauit prouerbium Hectae facere pro vili pendere, a)tta/ragos2, flu/ktaina, ywqi/on Athen. o(/qen h)\ taroimi/a, w(s2 a)tta/ragon logi/zesqai h)\ ti/qesqai, a)nti\ tou= trixologei=in AL. Ein Brotblatterlin, so mans bacht B. Blader opt broot G. Petite vessie du pain IT. Bolla o uesica del pane H. Ampolla o vexiga de pan

Ientaculum Sueton. prandiculum Festo a)/kraton, (quia antiquitus ientaculum erat buccea e meraco vino, testante Athenaeo) a)kra/tisma, dianhstimo/s2 Athenaeo. AL. Frustuck, das Morgenessen oder Vrot B. Den onbijt G. Le desiuner IT. Collatione H. Almuerzo de mannana A. Breakefaste.

Illinctus, ecligma e)/kligma. AL. Ein warmes Supplin B. Een suypen oft slickeringe G. Quelque brouet ou ius pour humer IT. Qualche brodo che si piglia caldo beuendolo

Intrita et intritum Martiali, pro cibo in mortario subacto, quomodo et Donatus interpretatus est. u(po/trimma Gal. Im Morser Lerkniste vnnd zerstampste Speiss. B. Gestampte spijse, collice gestampt G. Viande pilee ou broyee IT. Cibo pesto H. Majada para comer

Intrita Plinio, Cibus qui interitur, aut infriatur blh/qa, blh=ma Athenaeo. AL. Ein gebrockete, ein gebrosambte, ein geriebene Speiss B. Gebrocke oft gereuen spijse, ingebrockt oft gemorselt eten G. Viande broyee et menuisee

Isicium vel vt alij, insicium, quod miculis insectis carnium, iisque cum aruina fartis constet. i)/sikos2. AL. Saltziss B. Saucijs G. Saucisse IT. Salsizota, salsisa H. Salcitia

Ius Terent. iusculum Cato. zwmo\s2, karu/kkh. AL. Bruhe, Supp, Bruhlin oder Supplin B. Sop, vleeschsop, iuysken, iuys, dunne potage G. Brouet, du ius, potage commun IT. Menestra, broetto Venet H. Caldo de la carne o del pescado

Iusculum coactum AL. Soltzen B. Geleye G. Gelatine IT. Gelatina H. Eladura

Laganum Placentae similaginea farina in oleo frixa, cuius vice butyro nos vtimur r(u/hma Gal. la/ganon Hesych. et Athenaeo: voce lagani non puto vsum fuisse Horatium, cum codices probatiores praeferant ibi lachani catinum, pro cibo inempto et facili. B. Pannecoecke G. Bignet ou crepet IT. Lasagna H. La lasana

Lardum Plinio, laridum Plauto, quasi laris edulium, aut secundum alios, late aridum xoirei=a sa/rc. AL. Speck, schweines Fleisch B. Speck G. Lard, bacon IT. Lardo H. Lardo

Lardum rancidum AL. Garstich vnnd faul Speck B. Garstich Speck G. Lard rance, chansi IT. Lardo rancido H. Lardo rancioso

Leuare annonam Cic. laxare Liuio AL. Wolfeil machen, abschlagen B. Goeden coop, afslach, oft goeden tijt maken G. Causer le bon temps ou le bon marche IT. Far l'abondanza, et esser cagione del bon tempo H. Hazer abondancia, y que la vitoualla sea barata

Libum Virg. Dulciarium opus e melle, farre, et oleo. yaisto/s2. AL. Fladen B. Vlade G. Gasteau

Liquamen Colum. Pinguedo ad ignem liquata. th=gma. AL. Geschmaeltz, oder zerlassenes Schmaltz B. Geschmolten vet, droopsel G. Graisse ou sein fondu IT. Grasso o seuo colato H. Manteca o otra cosa como es el sain, deretida

Lucanica Mart. botulus, Farciminis genus e suilla carne confecta. a)lla/s2. AL. Wurst, Bratwurst B. Worst, metworst, braetworst G. Andouille IT. Luganiga. Longaniza, morcilla

Mansum Cic. Quod nutrices in os infantibus inserunt. ma/shma, e)/nqesis2. AL. Gekaute Speiss B. Gekuyde spijse G. Masche IT. Masticato H. Mascado

Medulla panis mu/elos2 h)\ to/ mesai/taton tou= a)/rtou. AL. Das weich im Brot B. Het weeck vant broot. La mie du pain IT. Midolla del pane H. El meollo del pan

Merenda Plauto, proprie olim prandium dicebatur, quod meridie daretur. Nonius cibus cibum qui post meridiem sumitur, interpretatur e(spe/risma. AL. Das abendt Brot oder Essen, vnnd Zundern essen


image: s020a

B. T'vesper broos G. Le reciner IT. Merenda. Bocc H. La merienda del medio dia

Mica Plin. xo/misma yi/xh, yi/xion. AL. Grutzle, Brosamen B. Cruyme, brocke, morsel G. Mie, mioche IT. Mica H. Migaja

Mica salis Catull. grumus salis. Plin. salis frustulum seu granum. xo/ndros2 a(lo(s2 qro/mbos2. AL. Saltzkornle, kornle salts B. Karle oft kaerne souts G. Miette de sel IT. Brisa o mica di sale H. Migaja de sel

Minutal Iuuenali, Edulium concisis minutim carnibus constans, trunculos vocari a Cornelio Celso sunt qui credunt. knista\, minu/rigma Athenaeo. AL. Gehack, gehackelte Speiss B. Gehackte spijse, plockte vincken potpastey G. Chair mincee, hachis, paste en pot IT. Tagliada H. Manjar desmenuzo en pedazos

Missus Lamprid, ferculum Iuuenali prosfora\, para/ qesis2, e)pifo/rhma. AL. Tischtracht, Richt, Gerichte, Tracht B. Gerecht G. Mets de viande IT. Messo H. Manjar que se lleua in platoi

Moretum Ouid. Farti genus e lacte, caseo, et herbis. herbosum moretum Ouidius dixit. Itali Rauiolo vocant: nam qui pro instinctu exponunt, plane explodendi sunt. AL. Welscher Flad, von Kass Krauter, Wein vnn Milch gemacht B. Taerken van keese, cruyden, wijn enn melck ghemaeckt G. Torteau fait de laict, vin, fourmage, et des herbes IT. Rauiola H. Elalmodrote, o falsa semejante

Obsonium Quicquid cibi praeter panem et vinum apponitur. o)/yon proso/yhma. tametsi proprie sit. o)/yon. quoduis edulium ad esum ignis opera concinnatum, siue assum, sine elixum, Athenaeo teste, imo vocabulum illud apud Graecos fere de piscibus efferri Plutarchus in Symposiacis testatur, quod apud Comicum quoque sonare videtur obsonium, interpretante idseruo de minutis pisciculis. AL. Allerley Speiss ohne Wein vnd Brot B. Toespijse G. Pitance, toute viande outre le pain et le vin IT. Ogn' altro mangiar che si mangia col pane, et che non e pane H. Qualquiera comida que no es pan

Offa Colum. massa Eidem. AL. Klotzachtiges Stuch B. Clomp, oft groote brocke G. Masse, gros morceau IT. Boccon de villano H. Bocado grande

Offa Plin. Massa escae in modum pultis redacta, massula Colum. pasta stai=s2, pala/qh Theophr. qu/rama, ma/za, quam Erotianus exponit fu/rama, e)c a)lfi/twn et Hesychius, a)/lfiton pefurme/non. AL. Teig, dick, gemust past B. Deech, paste, clomp deechs IT. Pasta et e cibi fatti di quella, come macheroni, riuiali, le offellette, Mediolanensibus H. La pulpa, o la carne sin huesso, sopa

Offa melle saporata sic enim apud Virg legendum est libro 6. pro vitiosa voce Soporata, nimirum melle delibuta. AL. Ein susse vnnd leckerliche Suppen B. Een honichsoppe oft brocke G. Soupe de miel IT. Pasta melata H. Sopa de miel

Omasi tabulae pro quadris et segmentis frustulatim sectis omasi.

Omasum Intestinum pinguius crassiusque exponunt Grammaticorum filij, cum non sit aliud, quampars ventriculi (quem paulo ante in Echino in tres portiones distinximus) crassior et opimior: nam Latini Lexici concinnatores perperam e)xi=non. interpretantur, cum is aspersit et pinguedinis exors. Erat autem omasum in delitiis olim, praesertim bubulum. AL. Ein feister Darm, feist Eingeweydt B. Panse, oft pense, voce non abludente a panticibus Plauto sic dictis: vt et Gallica, Panse, ou le gras boyau IT. Budel largo, budel gentile H. Crassura en la barriga

Quum edurum non durum. a)po/ster)r(on. AL. Das entweder zu hart entweder zu lind ist B. Ey te pas gaer, oft gesoden G. Oeuf a demi dur et a demi mollet IT. Quo mezano, cotto mezzo duro, mezzo molle H. Hueuo cozido templadamente

Ouum frixum tagknisto\n, pnikto/n. AL. Eyer in Schmaltz B. In de boter gheroost ey G. Oeuf poche IT. Ouo fritto Ouo freido. Ouum recens. ne/on, nearo\n w)o/n AL. Frisch Ey B. Versch ey G. Oeuf frais IT. Ouo fresco H. Hueuo fresco, y reziente

Ouum requietum non recens AL. Verlegen oder faul. Ey B. Oudt ey dat niet versch is G. Oeuf vieil IT. Ouo vechio H. Hueuo viejo

Ouum tremulum, molle Celso. sorbile Eidem a)palo\n, r(efhto\n, tromhto/n. AL. Lindgesotten Ey B. Weeck oft sacht ey G. Oeuf en l'escaille IT. Ouo per sorbire H. Hueuo para sorberlo

Oxyporum Plin. Condimentum acetatum, quod acuendo stomacho conducit. Oxygarum idem vult esse Columella o)cu/poron, non alienum huic est u(postu/fon h(/dusma apud Plutarchum. AL. Sawre sause, oder mit Essig gemacht B. Suere sauce G. Saupicquet IT. Salza fatta con aceto H. Salsa di vinagre, mojadura

Pabulum forbh\, to\n fe/rbon, xo/rtasma, nomh\, bora/. AL. Viehfutter B. Voeder, beesten voeder G. Fourrage, foarre IT. Pabulo pasto H. Pasto, forage

Panicia mensa Seruio, solum craele Virgil. Quadra panis quae edulis substernitur: cuius vsus in coenobiis fere obseruatur, et apud Anglos. tra/peza brw/simos2 Halicarn. AL. Brot Teller B. Broot telioer, een viercant stuck oft omkerf broots, ghebruyckt als een tafelbert G. Trenchoir de pain IT. Tagliere di pane H. Tairer de pan

Panis a)/rtos2, nasto/s2 Lycoph. pu/rnos2 Homero pro pu/rinos2 a)/rtos2, Dydimo interprete. AL. Brot B. Broot G. Pain IT. Pane H. Pan



image: s020b

Panis acerosus Nonius hunc cum secundario confundit, e farre minus purgato, nec sordibus a candido separato confectum exponens, quem au)to/pnron Graeci dicant: cum Sexti Pompeij fidem secutus potius cum intelligendum putem, qui acere paleaeque recrementis non careat, sordidum videlicet et indignum, qualem Nonius cibarium nominat. Panis gregarius, squarosus, sordidus Plauto, a)xhrw/dhs2 a)/rtos2, kili/kos2 Platoni Comico, faio/s2 Alexidi, a)ge/laios2 Athen. dwriko/s2 Theocr. eu)telh\s2, pe/lanos2 Tarrhaeo. AL. Grob Haussbrot, rauch Brot, voll Sprewer B. Grof huysbroot, grof roggen broot G. Pain bis, pain plein de paille, pain pailleux IT. Pane grosse, et pieno di paglia H. Pan grancoso o lleno de grancas

Panis azymus Scribonio, non fermentatus. a)/zumos2. AL. Vngehefelt Brot B. Ongedeessemt broot G. Pain sans leuain IT. Pane senza leuato, o fermento H. Pan cenceno

Panis butyratus bouturi/ths2. AL. Gebuttert Brot B. Boteram, boter en broot G. Pain beurre IT. Pane onto con butiro H. Pan vntado con manteca

Panis cibarius Cicer. secundarius Suetonio, autopytus Celso confusaneus, secundus Horat. qui non castratus, furfures, vtriculos et similam retinet: vnde nihil cribro detractum est. au)to/puro Gal. sugko/mihos2 Dioscoridi, a)/nerektos2 Hippocrat. chro puri/ths2 Athen. au)topuri/ths2 Phronicho. a)leuri/ths2, pu/rinos2. AL. Burger brot, Haussbrot, Faggentzerbrot B. Huys broot, grof terwen broot, afterling, ongebuydelt broot G. Pain de mesnage IT. Pane grosso, secundario H. Pan baco

Panis crocatus Croco et oui luteo infectus atque imbutus. lekiqi/ths2 Athen. kroko/eis2, AL. Eyerkuchlein B. Eyercoecke, Eyerbroot G. Pain ensafrane IT. Pane cotte con oui et saffrano H. Pan cozido con hueuos y acafran

Panis dulciarius pemmato/eis: a)rtuto/s2. AL. Pasteten B. Pasteye G. Paste IT. Pastello H. Pastelo

Panis escharites super craticula coctus. e)xari/ths2 AL. Brot auff dem Rost gebachen oder gedozret B. Gheroost broot G. Pain rosti sur le gril IT. Pane cotto supra la craticola H. Pan cozido sobre las parillas

Panis fermentatus zumi/ths2 nasto/s2. AL. Brot mit dem Hebel oder Sawrteig auffgemacht B. Ghedeimsent oft ghedeessemt broot G. Pain leue IT. Pane di fermento, o fermentato H. Pan di leuadura o leuado

Panis furfuraceus, furfurosus Plin. recrementitius, crassioribus furfurum vecrementis constans a superiore minimum discrepans, pituri/ths2, brwti/mhs2, vel potius brwmi/ths2 veriore (vt equidem existimo) lectione restituo apud Athenaeum libro tertio, quasi auenatum si dicas. AL. Kleyechtich Brot, gruschen Brot B. Broot vol gruys oft semelen G. Pain plein de son, ou de bran IT. Pane pieno di semola, o di pagliuole H. Pan llenode saluados

Panis gradilis Prudentio, qui eleemosynae loco egenis distribuitur: ita dictus, quod olim plebi Romanae viritim in gradibus quibusdam diuideretur, quo spectat, et ille eius auctoris versus.

Et quem panis alit gradibus dispensus ab altis. AL. Brot so man aussgibt oder theilet B. Deel broot, proue G. Pain d'aumosne IT. Pane che si da a pouerelli H. Pan que se da por limosna Panis hordeaceus Plin. kri/qinos2. AL. Gerstenbrot B. Gersten broot G. Pain d'orge IT. Pane d'orzo Pan de ceuada

Panis mucidus Iuuenali, eu)rw/eis2 au(xmw/dhs2. AL. Schimlicht. Muchtlich, graw B. Beschimmelt, oft Wtgeslaghen broot G. Pain moisi, chansi, et relant IT. Pane muffo H. Pan mohiento o mohoso

Panis nauticus, bis coctus, buccellatum Ammiano: Frumentum ad vsus diuturnitatem excoctum, buccellatum appellant di/soufqos2 dipuri/ths2 Hippocr. dipu/ros2 Suidae. AL. Bischotten, wider oder erbachen Brot B. tweemael gebacken broot, biscuyt, tweeback G. Biscuit IT. Biscotto H. Viscocho

Panis saccharites quem Martium vulgo nominant Herm. Barbarus mazam panis. AL. Martsepan B. Marcepan G. Marcepain IT. Marzapane

Panis secalicius e secale ater Plaut o( e)koskali/dos2. AL. Roggenbrot B. Roggenbroot G. Pain de seigle, pain brun IT. Pane gero, o di segala H. Pan de centeno

Panis siligineus Senecae,Eflore seu polline purissimae farinae conflatus, recrementis carens. panis primarius, candidus Fabio, niueus Iuuenali. siligni/ths2 a)/rtos2 AL. Weissbrot B. Witte broot, heeren broot G. Pain blanc IT. Pane bianco H. Pan blanco, o de trigo

Panis similagineus, similaceus semidali/ths2 a)/rtos2. AL. Semelen, Semelweck B. Fijn terwen broot G. Pain de fleur de farine IT. Pane de fior di farina H. Pan de acemite, pan de stor de harina

Panis situm resipiens AL. Faul, stinckechtich, schimmelt Brot B. Vunstich broot verdust broot G. Pain qui sent la chansissute et moisissure IT. Pane che sa della muffa H. Pan que tiene moho



image: s021a

Panis spongiosus spoggw/dhs2. AL. Schwammechtig brot B. Pof oft hol broot G. Pain bouffe IT. Pane boffetto, pane spongoso H. Pan sponjoso

Panis subcinericius e)gkrufi/as2 Athenaeo. u(panqraki/s2. AL. Aschkuchlin B. Aschkoecke G. Gasteau cuit sous la cendre IT. Pane cotto sotta la cenere H. Pan cozido so la ceniza

Panis testuaceusV arr artoptitius Plinio, Tostus sub testa vase figlino. kribani/ths2, ar)topth/sios2 Athen. AL. Brot vnter ein jrrdenen deckel gebachen B. Vlade, wafel, oft pannecoecke G. Torteau, ou gasteau, pain cuit en four de terre IT. Torta, pan cotto en testo H. Pan cozido en horno de barro, o en padilla

Penus penu Cicer. Omne efculentum, poculentumque, bi/os2, ta\ pro\s2 to\n bi/on e)pith/deia. AL. Vorrath, Prouiand B. Voorraet, prouisie oft lijftocht van een huijs G. Prouision de viures de la maison IT. Prouisione de la casa H. Prouision de casa para comer y beuer

Perna Plin. Coxaporicina salita. kalh\n, pe/rnan, petasw=nos2 me/ros2 vocat Athenaeus: alij pte/rnan. porro ex iis Athenaei verbis discas licet, pernam dici partem petasonis carnosiorem neruosioremque vna cum pede, terraeque in incessu proximiorem, Siquidem petaso coxa est ad petasi formam lata, meo iudicio: cui interpretationi fauere videtur Nebrissensis, qui pernam exponit Hispanice. Pernil sin tocino, et Petasonem, Tocino sin pernil. atque ea ratione perna nobis esset, quod Petasonis nasum vocamus. B. Het neus ken van de hespe oft hamme met den voet. Alij pernas esse priores armos putant, quo modo Plinius suem suspendi pernis prioribus iussit. AL. Die vorderst hamme B. Schenckel, schincke G. Iambon IT. Presciuto H. El pernil de tocino

Petaso petasw/n. Coxa etiam costas comprehendens. AL. Schweiner hamm, der hinderste hamme B. Hespe, hamme

Placenta Plin Libum farinaceum caseo addito. plakou=s2, a)/mhs2, potano/n. AL. Kuch, ghebachen, Kropffen, Fladen B. Taerte, struyue met keese, seemcoecke, vlade G. Gasteau, torteau, fouace IT. Fagaccia, ischiacciata Hetrusc H. Torta

Placenta vmbilicata popano\n o)mfalwto/n. B. Corst, pasteye

Pocoenium Hermolaus Barbarus non ineleganti vocabulo comissationem a coena dixit. kw=mos2. AL. Der Schlaftrunck B. Een bancketken ecrmen slapen gaet, slaepdronck G. Petit banquet apres auoir soupe IT. Collation dopo cena H. Manjar despues de la cena

Porcellus Troianus Fartilis, et vterum animalibus aliis, vti Troianus ille armato milite, grauidum habens. xoi=ros2, gemisto\s2, xoiri/dion trwi+ko)n. AL. Ein gebratenes mit vogeln gefulltes schweinlin B. Braetvercxken ghevult G. Porcelet farci IT. Porcelleto ripieno d'altri animali H. Lechon assado y lleno do otros animales

Prandium a)/riston, o(/tidei= a)risteu/ein. dei=pnon, sic dictum meq' o(\ dei= ponei=n Erotiano, quod prandio reficiebant vires, vt laboribus pugnaeque integri sufficerent. AL. Das fruhmal, imbisz B. T'noenmael, oft de noenmaeltijt G. Le disner IT. Prandio, desinar, pransar H. Comida temprana, o ayantar

Prandium caninum Plauto abstemium Agellio, ai)/onon dei=pnon. AL. Hundisch mahl, Imbisz ohnewein B. Een hondenmael, sonder wijn G. Le disner de chien IT. Il desinar cagnesco H. Ayantar como perro

Prandium passerinum pro exiguo bolo et minuto eleganter extulit Pomponius Com. quantum paesser absumat. AL. Ein kleiner bisz, oder gar geringes mahl B. Een musschen mael G. Vn petit morceau, vn disner de mousche IT. Il desinar Spagnuolo H. Ayantar de gorrion

Prandium statarium Mamertino, quod sumitur rapitm, et quasi in pedes stando. stadiai=on a)/riston. AL. Auff die stedende fusz essen B. Wter hant eten G. Manger debout, ou en pied IT. Tuorre vn bocconcino standoci in piedi H. Comer vn boccado sin se assentar

Prouentus pro/sodos2, a)/fenos2. AL. Das einkummen, oder auffheben B. Incomste, rente, teelt, neering G. Le reuenu IT. Entrata, rendita H. Renta

Pulmentum piperatum ius atrum. h(/dusma me/lan, me/las2 zwmo/s2. AL. Ein pfeffer oder schwartze bruhe B. Een bruyne sauce G. Brouet noir, saupicquet de poiure IT. Brodo di pepe H. Mojadura de pimienta

Pulpa Persio, torus Virg. Carnis portio exssis, musculis circumscripta. muw/n. AL. Fleisch ohne bein, Fleischmowe B. Spiere, hyse vleesch G. Poulpe, chair sans os IT. Polpa H. Pulpa, carne sin huesso

Pulpamentum Terentio, idem cum pulpa: accipitur et pro cibo in deliciis habito. prosfa/gion AL. Schleckspelsz B. Leckerbeetken, leckere cost G. Quel que friand morceau et douillet IT. Viuanda ben saggionata H. Manjar delicado, y carne sin huessos

Puls Plin. pulmentum Horat. pulmentarium, et pulmentarius cibus plinio, quod cum pane editur, vt Budaeus expenit. polto\s2, a)qa/ra, prosfa/gion Euang. o)ya/rion AL. Musz von meele gekockt, Brey


image: s021b

B. Moes, pappe, brye, dick moes, oft dicke pottagie G. Boulie, potage espez IT. Polenta, pulte, menestra H. Pucha o poleada

Repotia Ausonio, pro epulis, quae editis in lucem liberis adornantur. B. Kindermael G. Le banquet qu'on fait es natiuitez des enfans IT. Festino di gioia, quando e nato il fig liuolo H. Combite de alegria assi que nascio el hijo o hija

Repotia Horat. Festo, Conuiuium quod postridie nuptiarium apud nouum maritum fiebat, quasi reparatio potationis liberatioris. AL. Nachhochzeit B. Alsmen de bruyt opdrinckt G. Le banquet qu'on fait le lendemai des nopces IT. Conuitti o banquetti delli nozze H. Tornaboda

Sagina Cibus quo quis pinguescit, Iuuen. xilo/s2. AL. Mastung, Mastspeisz B. Mestinghe, oft mestspyse G. Graisse qu'on acquiert pour estre bien traite, viande pour engraisser IT. Cibo da ingrassare H. Grassa deloceuado

Sal Panaceam pro sale vbique accipit Lucilius, eo quod dolorem depellat, et a putredine vulnera immunia conseruet. a)gaiw=nos2 a)gni/ths2 pa/gos2. Lycophroni, velut Maris concrementum lustrale, quod mare cuncta expurget. a(/ls2, a(\las2. AL. Saltz B. Sout G. Sel IT. Sale H. Sal

Sal condimentarius a(\ls2 h(dusme/nos2, qui aromatis aut odoriferis seminibus irritandae gulae gratia conditur: cuiusmodi erat a(\ls2 dwdeka/qeos2, quasi consentibus siue maiorum gentium diis dignus apponi: vel quod e duodecim seminum aromatumve miscella concinnatus erat, apud Aeginetam, tali misturae medici Trageae nomen crearunt.

Sal fossilis Plin. fossitius Eidem, qui e terrae visceribus effoditar. a(\ls2 o)rukto/s2. AL. Gruben saltz, wie Luneburger saltz B. Gedolven sout, gelijck Luneburger sout G. Sel qu'on fouit de terre IT. Sale cauato della terra H. Sal montes, y que se caua de la tierra

Sal fusilis Colum. qui facile liquatur et tabescit. a(\les2 xutoi/. AL. Schmeltzig saltz B. Sout dat smelt G. Sel qui se fond IT. Sale che se risolue in acqua H. Sal que se hunde

Sal Indus saccharum Plinio, a(\ls2 i)ndiko/s2 Aeginetae, me/li kala/minon Arriano. sa/kxar Galeno. AL. Zucker B. Suycker G. Sucre IT. Succaro, succhero H. Azucar

Sal popularis Catoni, vulgaris. AL. Gemein saltz B. Ghemeyn sout G. Sel commun ou vulgaire IT. Sale commune H. Sal commun

Saliarem in modum epulari Cicer. Mensas conquistissimis epulis exstruere. AL. Ein kostliches bancket oder malzurichten, oder essen B. Een heeren mael toerusten, ende eten G. Banqueter magnifiquement et richement IT. Far pasto et squazzar da principe H. Comer o hazer combite de sennor

Salis flos Plin. pro candido et primae notae, sal purus Horat. AL. Weisz saltz B. Wit sout G. Sel blanc IT. Sale bianco H. Sal blanco

Salsamentum Terent. Pisces carnesve muria siue salsilagine conditi. ta/rixos2, to\ tarixhro/n. Dioscoridi. AL. Gesaltzt fleisch oder fisch B. Ghesprengt oft ghesouten vleesch oft visch G. Chair ou poisson sale IT. Salame, carne o pesce salato H. Saladura, carne o pesce ensalado

Scriblita Martiali, Cat. nisi sit potius scribendum streblita, ab intorsione, quasi stribli/ths2. AL. Kuchen, Wahen, Striblin gebachens B. Soorte van vladen G. Tarte

Segmentum segmen plin. to/mos2. AL. Abschnitzel B. Snede, kerne G. Piece, partie, morceau IT. Taglio, fetta H. Tajada, pedaco de lo entero

Spira Cat. Placentae genus aut panis dulciarij ad spirae funisve in orbem conuoluti modum circumductum atque implicatum. AL. Kuche gekrummt, oder gewunden vmb einander B. Craeckelinck, vel panis, quem wielbroot, quasi rotarium nominamus, Flandris est wielken, quasi dicas rotula, siue quod rotae offigiem habeat, siue quod spiras quasdam circulares in solo expressas habeat AL. Ein bretzel, bretschen, gebachen brot mit circkeln

Succidia a succidendo, vt innuit alicubi Cicer. quamuis a caedendis suibus deduxerit V arro. Tergum ipsum porci, quod aut muria asseruatur, aut salitum in carnario suspenditur necessarios ad vsus. AL. Schweinen seitten, gesaltzene riemen non schweinen fleisch B. Een syde specks, de bake G. Coste de lard IT. Mezena di porco salato H. El lardo de puerco salado

Sumen h)=tron, lapa/ra Sosipatro: u(poga/strion. AL. Schlechspeisz vom euterlin B. Euderbret G. Les tetins d'vne coche qui a cochonne IT. La mamella della scroffa, poich'ha partorito H. Vbere de la puerca salpresa

Symbolum Terentio, Collatio in coenae apparatum siue pecumaria sit siue penuaria, quam non male collectam posse dici censet doctissimus Turnebus. su/mbolon. AL. Vrten, Schutz, gelag B. Ghelach, schot G. Lescot IT. Scotto Danti H. Eicote

Tomaculum Iuuenali, Farciminis genus e porcua. AL. Leberwurst B. Leuerworst, leuerlinck G. Saucisse, saucisson IT. Tomasella, o mortadella H. Assadura del animal guisado

Tucetum Persio et Arnobio, Micae carnium cum aruina, minutimque


image: s022a

insecta ilia, idem cum isicio. Tucetorum fama nobilis est inter Transalpinas gentes, et prima palma Bonoiensibus datur. Tuceta (inquit Annaeus Cornutus) apud Gallos Cisalpinos, qui Transalpini nobis sunt, bubula dicitur caro, condimentis quibusdam crassis oblita ac macerata, atque ideo toto anno duraens. Idem tuceta condimenta gulae delitiosa esse ait.

Turundae Varron. fartilia Plin. offae Colum. Bucceae altilium quibus saginantur. a)/moloi, ywmi/smata Plutarcho. AL. Kugele oder zapfle die man den kapaunem einstost, sie zu mesten B. Brocken, aes om te croppen G. Apast IT. Tronda H. Bocadillo o ballulo para engordar aues

Tyrotarichus Cic. Edulium e conditis carnibus et caseo. turota/rixos2. huiusmodi cibarij genus appellare videntur Itali Maccheroni et cascioncelli, per peram enim Erasmus pro iure e caseo confecto, quod menestram Itala gens vocat exponere videtur. Gesnerus caseum salsum et inueteratum interpretatur. Quid si tyrotarichus sit turo\s2 o( tetarixeume/nos2, caseus conditus? est et hodie in delitiis tyrotarichus, quamuis vile et rusticanum obsonium, nempe putrilaginosus caseus, interdam etiam vermiculans, qui infuso aceto conditur.

Viaticum viae auxilium Virg e)fo/dion, h)/ion Apollonio AL. Zehrung auff die reise, Wegzehrung B. Teeringe, teergelt over wech G. Argent, ou de quoy pour faire son chemin IT. Prouisione pel viaggio H. Despensa para el camino

Victus annona Cic. bi)os2, bi/otos2, siti/on. AL. Nagrung, speisz vund tranck B. Lijftocht, spyse ende dranck G. Viure, victuaille IT. Viuanda H. Mantenimiento

Visceratio Liuio, Distributio carnis crudae, cuiusmodi recepta est nostrae genti, cum mactantur sues, kreanomi/a, dianomh\ krew=n. AL. Ausztheilung vnnd geschenck vom rauchem fleisch B. Vleeschdeelinghe, omsendinge van worsten Holland. trypen, buelingen, etc. metdeelinghe Brabantis G. Largesse et donnee de chair crue IT. Donatio di carne cruda H. Repartimiento de carne

DE COGNATIONE ET AFFINITATE. CAP. XII.

ABauus Cic. Proaui pater a)po/pappos2. AL. Des vranis vatter B. Des overgrootvaders vader G. Le pere du bisayeul IT. Padre del bisauolo H. Abuelo de abuelo, el padre del bisaluelo

Abnepos Suet.

Agnatus Cicer. per virilem sexum cognatione iunctus a)gxisteu/s2. propinquus. Cic. pa/os2 Isaeo, pho\s2, suggenh\s2, o/ e)ggu\s2 tou= genous2 Isaeo, a)gxi/sporos2. AL. Ein naher blutfreundt, Freund vom vatter her B. Ghevrient van des vaders wegen G. Parent du coste de pere IT. Parente della parte del padre, propinquo H. Pariente de parte del padre

Affines Modest sunt viro cognati, vxoris, et e diuerso, sic dicti, quod cognationes binae diuersae nuptiarum copulae, altera ad alterius cognationis finem accedat. suggenei=s2, a)gxistei=s2, phoi/ Hom. mhdest ai\ Eustath. prosh/montes2 kat' e)pigami/an. sic sugkhdesta/s2 vocat Eustathius, qui sororibus duabus matrimonio coniuncti sunt. AL. Gesipten, Schweger B. Cousijns, swagers G. Affins alliez par marige IT. Affini H. Parientes por casamientos

Amita Cic. Patris soror. patrade/lfh, thqi/s2 Eustathio. AL. Basz, desz vatters schvvester B. Moeye, des vaders suster G. Tante du coste du pere IT. Zia da parte del padre, amita H. Tia, hermana de mi padre

Amita magna et proamita, Aui paterni soror.

Amitini Nonio, e fratre ac sorore propagati. a)ne/yioi. AL. Geschvvistrigte kinder, von bruder vnd von schvvester B. Susters ende broeders Kinderen G. Enfans du frere et de la soeur IT. Figliuoli di fratello et sorella H. Hijos de hermano y hermana

Arbiter initiationis Bud. susceptor Erasmo. quem vulgo patrem nuncupant. AL. Gefatter B. Ghevader, oft compere G. Compere IT. Compare del battesimo, santoccio apud Boccatium H. Compadre, padrino de babtismo

Atauus Cic. tritauus Paulo, abaui vel abauiae pater pappepipa/ppos2. AL. Der pfuchane, Brane desz groszvatters, oder der groszmutter B. Den vierden oom G. L'ayeul, ou peregrand du bisayeul IT. Il quarto auolo, tritauo H. Quarto abuelo

Auspex Lucano, cuius auctoritate potissimum solennia nuptiarum peraguntur. numfo/stolos2, numfeuth\s2, para/numfos2, pa/roxos2. AL. Ein anrichter oder anvveyser einer hochzeit, ein Breutigamfuhrer B. Een houvvelijck maecker G. Conducteur de mariage IT. Procuratore delle nozze H. Padrino de las bodas

Auus Paulo, Patris et matris pater pa/ppos2, o) pro\s2 patro\s2 pa/ppos2, patro\s2 e)moi=o path/r. Hom. gironti/as2. Laconice AL. Groszvatter


image: s022b

B. Grootvader G. Ayeul, grand pere IT. Zio, auolo H. Abuelo

Auia Cicer. ma/mma, th/qh Eustathio, Polluc. mhtromh/twr. Pindar. AL. Groszmutter B. Grootmoeder G. La grande mere IT. Zia, auola H. Abuela

Auunculus Cicer. Matris frater. mhtra/delfos2, qei=os2 pro\s2 mhtro\s2, mh/trws2 Hom. ne/nnos2 Polluci. AL. Mein vetter, meiner mutter bruder B. Mijns moeders broeder, bestevader G. Mon oncle du coste de ma mere, frere de ma mere IT. Il zio da parte della mader, il fratello da mia madre H. El tio hermano de la madre

Auunculus magnus Cicer. Auiae frater, qui matri auunculus est. AL. Der groszmutter bruder B. Mijns grootmoeders broeder G. Le frere de la grand mere IT. Il fratello della zia H. Hermano de la abuela

Auunculus maior Paulo, Sueton. Proauiae frater, auunculus magnus matris. AL. Der mutter jhres groszmutters bruder B. Mijns moeders grootm oeders broeder G. L'oncle grand de ma mere IT. Fratello de la bissauola H. Hermano de la bisabuela

Auunculus maximus Abauiae frater. H. Hermano de la tercera abuela. Sic de Patruo magno, maiore et maximo censendum. Patruum magnum B. Out-oom nominant

Caelebs Cicer. h) i)h/qeos2. qui vxorem non habet, coniugalis vinculi exsors. a)/gamos2. AL. Ein ledige person, der nicht weibet, der keine ehefraw hat, vngeheurathet B. Een onghehoude persoone, onghebonden, leedich G. Qui n'est point marie IT. Ch'e senza donna, che non e maritato H. Varon soltero, o muger soltera

Collegium Cicer. Coetus et Coitio sodalium. e(tairiko/n Diony. e(tairiko\n su/sthma. AL. Bruderschafft, geselschafft, ampt genossen, Zunfft B. Een broederschap, gilde, gheselschap, collegie G. Compagnie, college, confraternite IT. Collegio, confraternita H. Collegio, confraternidad

Cognatus Terent. Cicer. quasi vna communiterque natus. consanguineus Cicer. Plauto, quasi sanguine nexus. oi)kei=os2, prosh/kwn Plat. o(/maimos2, au)qo/maimos2, fi/los2, Hom. quod Eustathius exponit, o( [note of the transcriber: in the print: o) ] a)f' ai(/matos2, gnwto/s2 Apollonio. AL. Blutfreundt, oder verwandter B. Bloetvrient, neeue en maghe die een ander bestaet G. Parent IT. Cognato, parente H. Pariente de la mesma sangre

Confarrenatio Vlpiano, Matrimonij ritus, quando farre conuenitur in manum, certis verbis, et decem testibus praesentibus.

Coniunx siue coniux, a coniugando, teste Phoca. su/zuc. AL. Die ehe, ehegemahel, ehemann oder eheweib B. Man, oft wijf G. Mary ou femme IT. Marito o moglie, consorte H. Marido o muger

Consobrini Cicer. e duabus sororibus geniti, quasi consororini. qui et sobrini Cic. et Donato. (tametsi pro consobrinorum filiis nonnulli Sabrinos exponant) a)ne(yioi, au)tane/yioi. AL. Seschwester kinder B. Ghesusters kinderen, rechte susterlinghen G. Cousins germains, enfans de deux soeurs IT. Li figliuoli de duoe sorelle, consobrini, cugini germani H. Primos hijos de hermanas

Consoceri Vlp. quorum liberi inter se coniugio iuncti sunt. AL. Gegenschweher, die jre kinder mit einander verheurath haben B. Swaghers onder malcanderen, die haer kinderen onder malcanderen gehouwet hebben G. Deux beaux peres IT. Duoi suocri, o suoceri H. Dos suegros

Contubernium Paulo et Senecae, Connubium seruile: vt Connubium proprie volunt esse, vbi aequales coeunt nuptiis.

Filia Cicer. qugath/r. AL. Ein tochter B. Dochter G. Fille IT. Figlia, figliuola H. Hija

Filiae condicionem quaerere Liuio, pro displicere maritum cui filium colloces. AL. Deiner tochter ein mann auszsuchen B. Om sien om een vryer, besien om dyner dochter eenen man te gheven G. Cercher mary pout ta fille IT. Cerchar marito per la tua figliuola H. Buscar marido o varon por tu hija

Filius Cicer. natus Virgil. pai=s2, te/knon, ui(o/s2. AL. Sohn B. Soon, soone G. Fils IT. Figliuolo, figlio H. Hijo

Filius abdicatus Quinctil. ob flagitia reiectus a patre. a)pokh/ruktos2. AL. Enterbter sohu, auszgethaner sohn, den der vatter nicht mehr fur sein kind helt B. Een onterfde soon, ende verstooten, oft uyt den broode ghedaen, ende die de vader niet meer voor zijn kint en hout G. fils reiecte, renonce pour enfant, desauoue, abstardi IT. Figlio dichiarato bastardo, disheredato H. Hijo desheredado en la vida

Filius adoptiuus Agellio, ui(o\s2 poihou\s2, ei)spoihto\s2, qeto\s2, o( qe/sei, ui(o/qetos2. AL. Ein erwehlter sohn, oder angenomner an kinds statt B. Een aengenomen kint, t'welck yemant hout voor't zyne G. Fils adoptif IT. Figliuolo adoptiuo H. Hijo adoptado, ahijado

Filius incestus B. Een overwonnen aeterling

Filius naturalis Suet. legitimus. gnh/sios2, i)qagenh/s2 Polluc. e)/gguos2. AL. Ein recht ehelicher vnd naturlicher sohn B. Ein ghetroude soon G. Fils legitime IT. Figlio legitimo H. Hijo legitimo



image: s023a

Filius nothus Quinctil. illegitimus. no/qos2, mhtro/cenos2 Polluc. a)ne/gguos2, u(poblhto/s2. AL. Bastart, vnchelich, banckhart B. Bastaert G. Bastard IT. Bastardo H. Bastardo

Frater Cicer. gnwto/s2 Hom. su/ggonos2 Eurip. a)delfo\s2, a)delfeio/s2. Phocylidi. AL. Bruder B. Broeder G. Frere IT. Fratello H. Hermano

Frater germanus Cicer. au)ta/delfos2, o(mopa/twr, kai\ o(momh/twr, au)tokasi/gnhtos2 Hom. AL. Ein leiblicher bruder B. Vleeschlijcke broeder, oprechte broeder van vader ende moeder G. Frere germain IT. Fratello germano H. Hermano de padre y madre

Frater vterinus Iustiniano, diuersis patribus editus, vno tamen ex vtero. kasignhto/s2 Homer. schol. mhtra/delfos2, o(moga/strios2, a)ga/stwr Lycoplrroni. AL. Bruder von einer mutter B. Van een moeder G. Qui est 'vne mesme mere IT. Fratello d'vna medesima madre H. Hermano de vn vientre

Fratres gemini Cicer. gemini Virgil. gemelli fratres Ouidio. di/dumoi, diduma/onos2 Homer. a)ga/stores2. AL. Zwilling, zwen gebruder von einer geburt B. Tweelinghen, twee gebroeders van eender dracht G. Freres gemeaux, bessons IT. Gemini, o gemelli H. Mellizos

Fratria Nonio Marc. Fratris vxor. ei)nath/r. AL. Meins bruders weib B. Mijns broeders wijf G. femme de mon frere IT. Moglie del fratello, cugnata, cugina H. Cunnada, muger de hermano

Genealogia Cicer. series auorum, generis recensio. genealogi/a. AL. Geschlecht register, Stammenbuch B. Genealogie, afcomste G. Genealogie, l'arbre de lignee IT. Genealogia H. Abolorio, abolengo

Gener Cicer. Filiae maritus. gambro\s2. AL. Meiner tochter mann B. Des dochters man G. Gendre IT. Genero H. Yerno, marido de hija

Gentiles Cicer. qui eiusdem sunt familiae et cognominis. gennh=tai. AL. Die vom selbigem geschlecht sind B. Die van een gestachte, afcomste, oft stamme ende huyse zijn G. Descendus d'vne maison, d'vne lignee IT. De la medesima casa et famiglia H. De la misma familia

Glos Nonio Mariti soror, a)ndradelfh\ Sosipatro, ga/lws2 Polluc. galaw/nk Suidae, gali/s2 Hesych. AL. Geschweye, desz manns schwester AL. Mijns mans suster G. Soeut de mon mary IT. Sorella del marito H. Hermana del marido

Haeres Cicer. e)pi/klhros2, dia/doxos2. AL. Ein erb AL. Een erfghename, oft oir G. Heritier, ou hoir IT. Herede H. Heredero

Hybrida Horat. diuerso genere natus, velut altero parente ignobili, vel altero parente indigena, peregrino altero satus. u(bro/s2. AL. Ausz vnglejchen eltern geborn B. Van onghelijcke ouders ghebooren G. Ne de diuerse lignee IT. Nato di diuerso parentado, mulo H. Nacido de dos y no semejantes linajes

Ianitrices Duorum fratrum vxores. ei)nath=res2, ai( sunnu/mfoi, ai) tw=n a)delfw=n gunai=kes2. AL. Zwen gebruders weiber B. Twee ghebroeders huys-vrouwen G. Les femmes de deux freres IT. Le moglie de duoi fratelli H. Mugetes de dos hermanos

Leuit Modest. Maritifrater, quasi laeuus vir, teste Nonio. dah\r, a)nd ra/delfos2. AL. Desz ehemanns btuder B. Des mans broeder G. Le frere du mary IT. Il fratello del marito H. Hermano del marido

Liberi Cic. pignora Ouidio, proles Virg. te/kna, go/nos2 Hom. gonh/ Soph. pai=des2, gennh/mata. AL. Kinder B. Kinderen G. Enfans, descendants de nous IT. Figliuoli H. Hijos nacidos de nos otros

Maiores Cic. Generis auctores. genna/rxai, ar)xkgoi\ genous2 kai\ r(i/zai, pro/gonoi, propa/tores2. AL. Die vorfahren, altfordern B. Voorouders, voorvaders G. Les ancestres IT. Li predecessori, li primi parenti, li maggiori antichi H. Los parientes mayores y mas antigos, los padres subiendo arriba

Maritus Cicer. dominus Virg. a)nh\r, ku/rios2 eu)nath/r Aeschylo. game/ths2. AL. Ein ehemann B. Een ghehout man G. Mary IT. Marito H. Marido

Mater Cicer. genitrix Virgil. mh/thr, tekou=sa Soph. gennh/teira. AL. Mutter B. Moeder G. Mere IT. Madre H. Madre

Matertera Cicier. Matris soror. qei=a pro\s2 mhtro\s2, mhtrokasignh/th, titqi/s2. AL. Basz, der mutter schwester B. Moeye, des moeders suster G. La soeur de ma mere IT. Zia, sorella della madre H. Hermana de la madre

Matrimonium Cicer. doniugium Eidem. connubium Virgil. e)pigami/a. AL. Die ehe, der eheliche standt B. T'houwelijck, de echt, den echtlijcken staet, den houwelijcken staet G. Le mariage, l'estat de mariage IT. Il matrimonio, il stato matrimoniale H. El casamiento, o matrimonio

Matruelis Vlp. ex matris meae fratre prognatus, aut prognata. AL. Sohn oder tochter von meiner mutter bruder B. Soon oft dochter van mijns moeders broeder, mijns ooms kint G. Nepueu, ou niepce IT. Cugnato, cugino, cugina H. Cunnado, o cunnada


image: s023b

hijo o hijo del hermano de la madre

Nepos Cicer. e filio, filiave natus. ui(wno\s2, ui(wneu\s2, e)/ggonos2, a)delfidou=s2. nepos exfratre et sorore. AL. Rinds kind, sohns sohn, Ennckel B. Kints kint, neef ken, soons soon, bioeders kint, vetusta Batauorum l;ingua Enckel G. Nepueu IT. Nipote H. Nieto

Neptis Cicer. ui(wnh\, a)delfidh/. AL. Kinds tochter, Enckelein B. Nichte, kints dochter G. Niepce IT. Nezza, nipota H. Nieta

Nouerca Cicer. mhtrnia/ AL. Stieffmutter B. Stiefmoeder G. Maratre IT. Madrigna H. Madastra

Nurus Cicer. Filij vxor. AL. Schnur, meins sohns weib B. Snaer, mijns soons wijf G. Ma bru, la femme de mon fils IT. La nuora H. Nuera

Nympha vide intit. De homine.

Paranymphus qui quaeve sponso aut sponsae ad curam nuptiarum adiumgitur, nonnihil ab Auspice diuersus.

Parentes Virgil. tokei=s2, tokh=es2, gennh/tores2, gonei=s2. AL. Die eltern, vatter vnd mutter B. De ouders, vader en moeder G. Pere et mere IT. Genitori, padre et madre H. Padre y madre

Parentes confarreati Tacito, legitimo iuncti matrimonio.

Pater Terent. parens, genitor Cicer. path\r, goneu\s2, go/nos2 Hom. gennh/twr Plat. a)pfu/s2 Theocr. AL. Vatter B. Vader G. Pere IT. Padre H. Padre

Parthenius Filius e virgine non nupta editus. B. Een speelkint, natuerlijck kint. alij Parthenium exponunt pro eo, qui matre sit natus virgine credita cum nuberet. parqe/nios2.

Patrueles Cicer. e duobus fratribus nati. a)ne/yioi, au)tane/yioi, e)ca/delfoi Eustathio. AL. Zwen gebruders kinder B. Twee gebroeders kinderen, rechte neuen G. Cousins germains IT. Cugini germani H. Primo o prima hijos de hermanos

Patruus patris frater Cicer. qei=os2 pro\s2 patro\s2, patra/delfos2, ne/nnos2 Eustath. pa/trws2 Herodoto. AL. Vetter, mein vatters bruder B. Oom van des vaders weghen, mijns vaders broeder G. L'oncle paternel, le frere de mon pere IT. Fratello del mio padre, il zio da parte del padre H. El tio hermano del padre

Posteri Cicer. nepotes Virg. minores Eid. e)kgo/noi, a)mna/mones2 poetice, quasi indicti, et quorum nulla etiam sit memoria. matagene/steori, a)po/gonoi. AL. Vnsere nachkommen B. De naecomelinghen G. Nos successeurs, nostre posterite IT. Gli sucessori, la posterita H. Los descendientes, la generation venidera

Priuigna Cicer. AL. Stieftochter B. Stiefodochter G. Belle fille IT. Figliastra H. Antenada

Priuignus Cicer. Mariti vxorisve filius, cuius prior coniux e vita excesserit. pro/gonos2. AL. Stieffsohn B. Stiefsoon G. Beau fils, filastre IT. Figliastro H. Antenado

Proauus Cicer. Aui pater. pro/pappos2, tritopa/twr Aristotel. e)pi/pappos2 Eustath. AL. Der anher, desz groszvatters vatter B. Overgrootvader, mijns grootvaders vader G. Bisayeul IT. Bisauolo H. Bisabuelo, padre del abuelo

Procus Cicer. mnhsth\r, mnw/menos2. AL. Ein buler der vmb eine wirbt B. Een vryer G. Vn amateur, ou amy, amoureux IT. Amoroso, inamorato H. Amador, enamorado

Pronepos Cicer. Nepotis filius. AL. Desz enckels sohn B. Miins neefkens soone G. Fils de mon nepueu IT. Pronipote H. Proniero

Pupillus Cicero. qui patrem non habet, qut in eius potestate esse desiit. orphanus V allae, orbus patre Terentio, orbus Fabio. a) pa/twr Polluci, o)rfano/s2 AL. Weiszling, ein vaterlosz kind, ein vogts kind B. Een wees kint, weese, vaderloos kint G. Pupille IT. Pupillo H. El menor de baxo del tutar, pupilo, huerfano de padre

Riualis Cicer. qui vnam eandemque amat et ambit. a)nterasth\s2, a)nti/zhlos2. AL. Ein mitbuler B. Een medevryer, die met zijn geselle op zijn vryen gaet, ende vrijt de selfde die zijn geselle vrijt G. Riual IT. Riuale H. Combleco del enamorado

Socer Cicer. Vxoris pater. e(kuro\s2, penqero/s2. AL. Schweher, meinet frauwen vatter B. Swagher, mijns wijfs vader G. Mon beau pere, le pere de ma femme IT. Suocero, suocro H. Suegro

Socrus Cicer. Vxoris mater. e(kura\, penqera/. AL. Schwieger, meinet frauwen mutter B. Mijns wijfs moeder G. Ma belle mere, mere de ma femme IT. Lamadre de mia moglie, suocera H. Suegra

Socrus magna Festo, Auia vxoris meae. AL. Groszsehwieger, meiner frauwen groszmutter B. Mijnder huysvrouwen grootmoeder G. La tante de ma femme IT. Lazia de mia moglie H. Tia de mi muger

Sorot Cicer. germana Virgil. a)delfh\, sunomai/mwn Moscho, a)delfea/ Sophocli. AL. Schwester B. Suster G. Soeut IT. Sorella, sirochia Booc H. Hermana

Sponsa Plauto. e)gguhth\, mnhsth\, nu/mfh. AL. Die braut B. De bruyt G. La dame de nopce, la fiancee, l'accordee, l'espouse IT. La sposa H. La esposa

Sponsus Vlpiano, nu/mfios2, mnh/stwr. AL. Breutigam B. Bruydegom


image: s024a

G. Le fiance, l'espoux IT. Il sposo H. El esposo

Spurius Ausonio incerto patre natus. obscurus, cuius pater ignoratur. vulgo quaesitus Vlpiano, vulgo conceptus Modestino. skotio/s2 Hom. laqrhmai=os2, e)kpalliki/dios2. AL. Ein hurenkind oder banckhart B. Een hoerekint G. Vn auoutre, ne d'vne pailliarde publicque IT. Posticcio, figlio di putana H. Bastardo, hijo de puta

Vidua Cicer. xh/ra, a)/nandros2 Europ. AL. Wittib, witwe, witfraw B. Weewe, weduwe G. Vefue IT. Vedoa H. Muger biuda de marido

Viduus Cicer. qui vxore orbatus est. xhro/s2. AL. Witwer, witling B. Wewenaer, wedenaer G. Veuf IT. Vedouo H. Bido, que tiene su muger muerta

Vitricus Cicer. Matris meae maritus. e)pipa/twr, mhtrnio/s2. AL. Stieffvatter B. Stiefvader G. Mon paratre, beau pere IT. Patrigno H. Padrastro

Vxor Cicer. domina Cicer. Virg. nupta Terent. socia thori Ouid. gunh\, a)/koitis2, a)/loxos2 gameth\, game/tis2 Epigr. de/spoina, sunoikou=sa, gunh\ h)ndrwme/nh, kudroume/nh, et a)ndri\ memigme/nh, pla/tis2 Aristoph IT. Weib, oder eheweib, ehefraw, eheliche hauszfraw, ehegemahel B. Een wijf, huysvrouwe, gehoude vrouwe G. Femme mariee IT. Donna, moglie, donna maritata H. Muger casada

Vxor in manum viri conuenit, quae Coemptio dicitur, solennis contr ahendi matrumonij ritus, quando vtriusque assensu coit matrimonium. atque hic maritus et vxor bonorum haeredes sibi inuicem succedebant, teste Seruio libro septimo.

Porro qui agnationis graduum descriptionem tabulamque exactam requirit, meo illam periculo petat e doctisstmi Iacobi Cuiacij Iurisconsultorum coryphaei obseruationibus.

DE COLORIBVS. CAP. XIII.

ADumbratio Cicer. pictura, rudibus lineamentis constans skiagrafi/a, skarifismo/s2. AL. Entwerffung mit kolen B. Ontwerp G. Proiect

Aeneus vnde Aenobardi dicitur, rubidior est. xalkoeide/s2. AL. Kupffergeel B. Coopergheel, metaelgheel G. Couleur d'aitain, ou de cuyure IT. Color di bronzo, o di metallo H. Color de cobra

Albus color palloris cuiusadam particeps est, leuko\n, leuko/xroun. AL. Weisse farb B. Witte verwe G. Couleut blanche IT. Color bianco H. Color blanco

Aqueus u(drobafe\s2, yuxrobafe/s2. AL. Gleich wie wasser, wasserfarb B. Waterverwe G. Couleur d'eau IT. Color d'acqua H. Color en agua

Ater niger, anthracinus, furuus. me/lan, sketeino\n, melambafe\s2, a)/skion kai\ melano/xroun Theoph. AL. Schwartz, finster, dunckel B. Swart, doncker, duyster G. Couleur noire, tenebreuse, obscure IT. Nero, obscuro, buyo H. Negro

Aureus e flauo et multo lumine mistus. xrusou=n, xrusoeide/s2 Theophr. AL. Goldfarb, goldgheel B. Goutverwe, goutgheel G. Couleur d'or IT. Color d'oro, aureo H. Color de oro

Buxeus dilutior estluteo. pu/cinon. AL. Buchsfarb B. Schijtgeel G. Iaune ou palle comme bouis IT. Color di bosso H. Color de box

Byssinus aureo proximus, qualis in crudis filis sericis existit. bu/ssinon, o)mfa/kinon Polluci. AL. Rauch seiden farb B. Rouwe syden verwe G. Couleur de soye crue IT. Color di seta cruda H. Color de seda cruda

Caeruleus caerulus, a caeli colore. glastinus, a glasto siue Isatide herba. idem in oculis caesius dicitur et glaucus. glauko/n. AL. Himmel blaw B. Blaeu, hemelblaeu G. Couleur de ciel, serain, perse IT. Azuro celeste H. Color azul de ayre

Candidus differt ab albo, solo splendore quem illi addit: qualis in niue, argento polito, et margaritis visitur. Candidum enim nitente quadam luceperfunditur: idem et argenteus: e)/kleumon, leumofae\s2, ai)qon, kna/kwn Theocrito. ar)gureon ar)gu/feon Hesiod. ar)go\n, a)glao\n, a)po\ th=s2 ai)/glhs2, ar)gu/roeide\s2, ar)gurofigge/s2 Nonno. AL. Weszlachtige, vnnd wie silber gleissende farb, silberfarb B. Siluerschoone verwe, louter blancke, blanck, quasi blinckende coleur G. Couleur blanche reluisante, blanche auecque lustre IT. Color bianco con lustra H. Color blanco en lustre

Cereus Plin. cerinus Plauto. kh/reon, khroeide/s2. AL. Wachszfarb B. Was verwe, gheel ghelijck was, wasgheel G. Iaune comme cire IT. Color di cera H. Color semejante a la cera

Cinereus cineraceus Plinio, leucophaeus Eidem, vbi color albus nigredine obscuratur. leuko/fai/on, yaro/n, in equo, quem Germanicae Schimmel, et vulgaris nostra lingua stimmel, nominat murinus


image: s024b

Colum. AL. Graw, meuszfarb, aschfarb B. Graeu, muysvael, grijs, asgraeu G. Couleur cendree, ou grise IT. Griso, beretino, et in equo vocatur liardo H. Color de cenizas

Citrius acolore citrij mali. ki/trinon. AL. Citronien farb B. Citroen verwe G. Citrin IT. Citrino H. Color de citrones

Coccineus a cocco baphico tinctoriove. coccinus. ko/kkinon, mokkinobafe/s2. AL. Roth wie scharlach B. Kermezijn oft scharlaecken root G. Couleur d'escarlate IT. Color scarlatino, o porporino H. Color de grana

Color tinctura, tinctus Plinio. venenum Virgilius dixit pro colore quo panni tinguntur. xro/a, xrw=ma, xrw=sis2, a)/nqos2, bafh\, ba/mma, fa/rmakon. AL. Farb B. Verwe, coleur G. Couleur, teinture IT. Colore, tinto H. Color

Color dilutus remissus. eu)age\s2 xrw=ma Theophr. eu)krate/s2. AL. Dunne, durchluchtige farb B. Clare oft lichte verwe G. Couleur blaffarde, et qui n'est gueres chargec IT. Color chiaro et transparente H. Color llano o viuo

Color euanidus fugax, obsoletus. e)ci/thlon, eu)rupton eu)e/kplunton, a/nanqe\s2, eu)e/knipton, a)krate\s2, eu)e/kluton. AL. Verblichne, vnbestandige, zergangliche, schiessende farb B. Verblickte, schietende, ende niet houdende oft duerende verwe G. Couleur passee IT. Color morto, et suanito H. Color muerto y que noquedare

Color floridus Plinio, vegetus, viuidus eu)anqe\s2, a)nqhro/n. AL. Froliche vnd liebliche farb B. Vrolijcke, lieflijcke ende leuendige coleur G. Couleur gaye et viue IT. Color allegro et viuo H. Color florecido

Color pertinax xrw=ma qeusopoio\n, a)neci/thlon, mo/nimon, e)/mmonon, a)ne/kplunton, be/baion, a)neca/leipton, e)gkrate\s2, a)ne/knipton, a)ne/kluton, a)ne/ktripton. AL. Vasthebige vnd bleibende starcke farb B. Een goede vaste, houdende oft geduerige verwe G. Bonne couleur, viue et durable IT. Colore per durat, et fermo H. Color porfiado

Color satur Plin. plenus xrw=makatamore/s2 Platoni, baqu/xroun Theopb. AL. Satte folle farb B. Volle oft hooge verwe G. Vne Couleur pleine et fort chargee IT. Color pieno, et perfetto H. Color lleno

Color surdus Plin. lentus Eid. austerus Eidem. a)nanqe\s2, a)krate\s2. AL. Tunckele oder trube farb B. Donckere verwe, onlieflijcke oft droeue coleur G. Couleur morne, et qui n'est point bien viue, triste IT. Color melanconico, tristo et scuro H. Color muerto y obscuro

Colorem mentiri fuco Quinct. fucare lanam. dolou=n ta\ e(/ria Pollis. miai/nein. Hom. ba/ptein. AL. Ein falsche farb anstreichen B. Een valsche coleur geuen, de verwe vervalschen G. Donner quelque couleur bastarde ou faulse, faulser ou abastardir la couleur IT. Falsificar il colore, dargliene qualch'altro colore H. Falsar el color, darle otro color

Coracinus Vitru. mora/minon. AL. Glitzerend schwartz B. Glinsterich swart G. Noire luysante IT. Nero relucente H. Nero en lustre

Croceus crocinus Catullo. kromoeide/s2. AL. Saffrangheel B. Saffraengeel H. Iaune comme saffran IT. Croceo, color di saffrano H. Color de acafran

Cyaneus e lucido candido, leuiterque nigro, kuanou=n, kua/neon, kuano/xrooun. Eurip. AL. Dunckel blaw B. Lasuer verwe, peers G. Couleur perse ou bleue IT. Azuro H. Azul

Eburneus e)lefa/ntinon, e)lefantw=des2. AL. Weisz wie helffenbein B. Alsoo wit als yuoir, oft elpenbeen G. Plus blanche qu'yuoire IT. Bianco come iuorio H. Blanco como el marfil

Flammeus splendoris est particeps cum candore quodam flogo/leukon, flogoro\n, flogw=pon, flogoeide/s2. AL. Liecht roth B. Licht oft blyde root G. Couleur flamboyante, ayant vn peu de blanc, et lustre IT. Rosso chiaro, rossetto, fianmeggiante H. Color semejante a la llama

Flauus canqo\n, puro/xroun. AL. Gall B. Gheele G. Iaune IT. Giallo, biondo o di color d'oro H. Ruuio o roxo

Fuluus ohscurior ruffo, qui in leone. mustellinus Terent. xaropo/n. AL. Dunckelroht, hetter, leberfarb B. Doncker root, toaens G. Roan IT. Lionato, soro H. Color leonado roxo

Fuscus aquilus Suet. subniger faio\n, ai)/qoy, kqlainofae/s2 Aristophil. o)rfnai=on o)/rfninon Platoni. zofero/n. AL. Braun B. Bruyn G. Couleur brune IT. Bruno H. Color baco o pardo

Harmoge Plin. Commissura et transitus colorum, a/rmogh\, fqora/ Plust. tw=n xrwma/twn mi/cis2. AL. Vermischung der farben B. Verdryvinghe van verwen G. Mestange de couleurs IT. Commistione de li colori H. Entremixtura de colores

Heluus Varr. giluns, Medius inter album et ruffum, qualis est color lateri semicocto: tametsi melinum cum giluo, confundat Seruius. kir)r(o\n, balio/n Procopio. AL. Falb, bleich, koth B. Vael, value G. Couleur baillet, ou de paille, couleur entre blanc et roux IT. Color di paglia H. Color de paia



image: s025a

Ianthinus Amerthystinus Plin. i)a/nqinon. AL. Violbraun, Violfarb B. Violet G. Couleur violette IT. Color di viola, color violato H. Color de violettas

Impluuiatus Color parietum rubiginem e pluuiae defluxu nat am imitans: aut vt apud Nonium legitus, quasi fumato stilicidio implutus, (vitiosa enim in omnibus, quae hactenus videre licuit, exemplaribus scripturae est, impletus) qui et Mutinensi, fuligineus. AL. Rauschfarb B. Coleur de Roy, oft roaens, schou verwe G. Couleur de tanne, enfume, roan, couleur de Roy IT. Color fumato, o di fuligine H. Color semejante al hollin del hogar, o color de humo

Lacteus glagero/n, glago/en, galakei/xroun, galaktoeide/s2. AL. Weisz wie milch B. Wit als melck G. Blanche comme laict IT. Bianco come latte H. Blancho como leche

Liuidus plumbeus. molibdo/xroun Galen. AL. Bleyfarb B. Lootverwe G. Couleur de plomb IT. Color di piombo, color liuido H. Color cardenno, o color de plomo

Luridus Color qualis in vibieibus visitur, a similitudine coloris lurae, id est, vtris coriacei. pelidno/n. AL. Bleyfarb, schwartzgrun B. Peers doncker groen G. Verd mesle parmy le brun IT. Verde scuro H. Color amarillo

Lateus quale est oui vitellum, quo colore flammeum nouis nuptis tingebatur, xlwro\n, lekuqoeide/s2. AL. Bleich oder dunkel gehl B. Gheel ghelijck den doyer vanden eye G. Iaune commele moyeau d'vn oeuf IT. Color simile al rosso del ouo H. Color semejante a la meolla del hueuo

Marmoreus marma/rinon, marma/reon Hom. lampro/n. AL. Weisz wie marmet B. Alabaster witte verwe G. Blanche comme alabastre IT. Bianco come marmo o alabastro H. Blanco como albastro

Melinus qui mali cydonij pallorem imitatur. alioqui Melinus color Plinio est candidus, a Melo insula, cui peculiaris est, et vbi optimus habetur, mh/linon. AL. Apffelgrun B. Appelgroen G. Iaunastre IT. Festucinc, Venetis, quasi dicas palearem, quod ad palearum flauedinem accedat

Mellinus Melleus, Plinio, a colore mellis ad fuscum accedens, me/linon, meli/xlwron Theocrito meli/xroun, melitw=des2, e)ruqro/xlwron. Hippocr. AL. Honigfarb B. Honichverwe G. Iaune comme miel IT. Giallo come mele H. Coxo como la miel

Miniatus Plin. Minio infectus pro rubro. miltolifh\s2, milou/prepos2, miltopa/rhos2 Hom. miltw/dhs2. AL. Roth B. Root ghelijck vermilioen G. Rouge comme du vermillon IT. Rubro AN. Redde lucke vnto vermillon

Monochroma Plin. monochromateum picturae genus Eid. Pictura singulis coloribus ducta. mono/xrwma. AL. Gleiche vnd allwegen ein farbe B. Eenderley coleur G. Vne mesme et semblable couleur IT. Vn medesimo colore H. Ygual color

Niueus xeo/neon, xionoeide\s2, xiono/xroun. AL. Schneeweisz B. Sneewit G. Blanche comme neige IT. Niueo, bianco come neue H. Blanco como nieue

Pallidus w)xro\n, a)fuw=des2 Hippocr. Gal. AL. Bleich B. Bleeck, pael, oocker G. Palle, et blesme IT. Pallido H. De color amarilla Est hic color Ochreae similis, Latinis etiam subflauus dictus, vt u(po/canqon Graecis.

Piceus Nigerrimus ad modu picis. pi/ssinon. AL. Schwartz wie pech B. Peckswart G. Noire comme poix IT. Nero come la peze H. Negro como pez

Pigmenta Colores pictorum. fa/rmaka, a)/nqh. AL. Maaler farb B. Schilders verwen G. Couleurs de peintres IT. Colori de gli pittori H. Color para la pintura

Prasinus Plinio, a porr orum caudis. porraceus Plin. pra/sinon, prasoeide/s2. AL. Lauchfarb, safftgtun, abschlaggrun B. Sapgroen, gheel groen G. Verde mesiee de iaune IT. Verde giallo H. Verde que tiene poco de ruuio

Pullus quem nunc Spanum (sic habet manuscriptus codex, quando et spani/an pro Hispania agnoscit Strabo et Eustatilius, atque ita etiam Vegetius scribat) vel natiuum dicimus, inquit Nonius. Hiberus, Baeticus, ferrugineus, constat ex atri et rubri mistura, cuiusmodi est in lana natiuus. pulligo. Plin karu/kinon Xenoph. AL. Dunckel tanet, schwartzlecht B. Moreyt G. Couleur de garance, grise enfumee IT. Fosco, o negro H. Morado

Purpureus ostrinus, Tyrius, conchyliatus, Sarranus, Thessalicus Lucretio, e caeruleo et rubro, qualis Martiae violae. blatteus Cassiodoro et Eutropio. porfu/reon, porfuroeide\s2, porfuro/xroun Eustath. sardwniko/n Aristoph. interpr. a(lourgo\s2, o)/streion. AL. Purpur farb, braun roth B. Purper verwe G. Culeur de pourpre, morel, couleur de fleur de peschier IT. Pauonazzo, quasi pauonaceus H. Color de carmesi

Purpurissum a)ndrei/kelon Aristoteli. AL. Leibfarb B. Lijfverwe G. Teinte de pourpre, croye de mine d'argent IT. Roseto Ven H. Brasil o alcancilla

Rauus Horatio, suasus, sic dictus, quod sine vasis, hoc est tinctorum cortinis, suapte natura talis sit. rauidus Colum. xaropo/n.


image: s025b

AL. Schwartzgehel, Wolffsfarb B. Taneet G. Faune, tane, rosset IT. Fosco, nero H. Negro de hollin

Roseus r(odo/oun, r(o/deon, r(o/dinon, r(odo/xromu Dioscorid. AL. Rosenfarb B. Root als een roose G. Couleur de rose IT. Rosato, color di rose H. Color de rosas

Ruber est flauus satur, enereuqe/s2 Suidae, e)ruqro/n, milto/prepon Eustath. AL. Roth B. Root G. Rouge IT. Rubro H. Vermejo

Rubicundus intensior est. sanguineus, ai(matw=des2. AL. Kothlecht, vast oder gar roth B. Bloer-root G. Fort rouge, rouge comme sang IT. Rosso come sangue, rubicondo H. Roxo como la sangre

Rubidus est remissior. u(pe/ruqron. AL. Rothlecht, lind roth B. Rosachtich, rootachtich G. Rougeastre IT. Rosloggiante H. Bermejo

Ruffus efusco flauus, qui color in bobus spectatus. pur)r(o\n, purso/n. Eurip. AL. Galrot, rotbracht B. Ros, donckergheel G. Roux IT. Rosso, rufo H. Roxo

Russus Catullo et Capitol. quem incarnatum vocamus. AL. Leibfarb B. Lijf verwe, incarnaet G. Rouge incarnal IT. Incarnato H. Encarnado

Rutilus igneus, hic saturo splendore ruber. puro/en, purw=des2. AL. Fewrroth B. Vierroot, glinsterich root G. Rouge comme feu, reluysante, resplendissante, couleur vermeille, et embrasee IT. Color di suoco H. Color di fuego

Scutulatus color Palladio is putatus esse in equo, quem giluo proximum, Apffelgraw Germania nominat, quasi pomaceum Belgica Appelgraeu. G. Pommele

Spadix spadiceus, Puniceus, Phoeniceus, hysginus. spa/dic. leuko/pur)r(on, u(sginobafe\s2, karu/kkinon Xenoph. a karu/kmh, non a ka/ruon, vt inepte sentit Brodaeus, viridem exponens nucum instar. AL. Kestenbraun, brauntot B. Castanien bruyn G. Couleur bay, ou bayard IT. Baio colore H. Color de castannas

Sufficere lanam medicamentis Cicer. in Hortensio, vti qui combibi purpuram volunt, sufficiunt prius lanam medicamentis. prou=postu/fein farma/kois2 to\ e)/rion, farma/ssein Eustat. AL. Die woll duncken, farben B. De wolle staelen, oft verwen G. Teindre ou mistionner la laine IT. Tingere la lana H. Tennir o maior de lana

Tonus splendot Plin. Vigor picturae medius inter lumen et vmbram. to/nos2. AL. Der glantz B. De luyster, glans, oft uytsteeckinghe G. Lucut, resplendisseur, lustre IT. Lustro, splendore H. El matiz en la pintura de colores

Venetus Vegetio, Thalassinus Lucretio, Cymatilis Plaut. qala/ttion, kalai/non Photioni, h)eroeide/s2 Hom. AL. Blaw eysengraw B. Licht blaeu, Veneets blaeu G. Turquine, bleu IT. Turchino H. Color de la mar

Viridis herbeus, herbidus. xloero/n, xlwro\n, pow=des2. AL. Grun, graszgrun B. Groen, grasgroen G. Couleur verde IT. Verde H. Verde

Vitreus hyalinus Virg. u(a/linon, u(aloeide/s2, a)erw=des2 Theoph. h(eroeide/s2. Homero. AL. Glaszfarb, glaszgrun B. Glas-verwe G. Couleur de voire, ou ressemblant le voire IT. Vitreo, color di vedro H. Color vidrial, color verde como vidrio

Xerampelinus Color autumnalium vitis frondium aemulus. chrampe/linon. AL. Flachsfarbe B. Blont oft vlas verwe G. Blond IT. Rosa serea apud Venetos

DE DEO. CAP. XIIII.

DEVS Cicer. a de/os2, vt voluit Seruius, quod religio timorem ominibus conciliet: quo trahunt etiam illum versum, Primus in orbe Deum fecit timor. Rectius apud Graecos qeo\s2, siue a qe/ein, siue ab ai)/qein dicitur, tum ob perpetem et aeternam motionem, tum ob malorum consumptionem, vt Clemens ait. est enim Deus ignis absumens: neque absurda ratione (mes quidem iudicio) pu=r noero/n ethnici theologi definierunt, tamesti ad corporeum transferat hoc Seruius. mei=zon Plat. Iul. para\ to\n mh\ i)/zein, quod perpetuus eius sit motus. to\ qei=on Damasceno, Xenophonti, to\ daimo/nion Isocrati. Numen Virg. AL. Gott B. Godt, a bonitate G. Dieu IT. Dio H. Dios

Deus Filius lo/gos2 et qei=os2 lo/gos2 Orph. ai)/tion, prwto/gonos2 ui(o/s2 et u(/parxos2 Orph. poikth/s2 Numenio, texnh/mwn ko/smou Nonno, ui(o\s2 monogenh/s2 Naziazen. e)/kgonos2 tou= a)gaqou= Plat. lib. 6. De repub. noera\ ou)si/a Amelio, pa/trios2 vou=s2 Porphyr. et Plat. patriko\s2 no/os2 au)togeneqlos2 Orpheo, ko/smoio tupwth/s2 Orph. ai)w/nios2 ar)xiereu/s2 Polycarpo apud Eusebium, qea/nqrwpos2 lo/gos2 AL. Gott der sohn B. Godt den soonte G. Dien le fils IT. Diolo figlio H. Dios el hijo



image: s026a

Deus Pater dhmiourgo\s2 tw=n o(/lwn Iamblicho, vou=s2 Amelio et Orhp. path/r Numenio, to\ a)gaqo/n Platoni, mei/zwn et krei/ttwn Platonicis, to\ prw=ton ai)/tion Macrob. o( w)\n in Apocalypsi, path\r kai\ u(/patos2 kreio/ntwn Homerice dici potest fortassis. pantokra/twr Naztanz. mhtropa/twr Orph. quo significare voluit th\n e)k mh\ o)/ntwn genesin vt Clemens ait. basileu\s2 th=s2 do/chs2 kai\ tw=n ai)w/nwn Nazanzeno. ar)xo\s2 pa/ntwn a)gennhtos2 Timaeo, ar)xigeneqlos2 a/ pa/ntwn Orph. ku/rios2 sabaw/q, h)/goun tw=n stratiw=n Nazanzen. AL. Gott der Vatter B. Godt den Vader G. Dieu le Pere IT. Dio Padie ognipotente H. Dios el Padre

Deus Spiritus sanctus to\ a(/gion pneu=ma, pneu=ma kai\ nou=s2 xristou= Nazan. pneu=ma ui(oqesi/as2, a)lhqei/as2, sofi/as2, sune/sews2, boulh=s2, eu)sebei/as2, fo/bouqeou=, gnw/sews2, da/ktulos2 qeou= Paulo et Nazanzeno. phgh\ yuxw=n Amelio, poi/hma Numenio. AL. Gott heyliger Geist B. God den heylighen Gheest G. Dieu le saint Esprit IT. Dio lo santo Spirito H. Dios el santo Espirito

Natura Cicer. Senecae, nihil est aliud, quam numen Dei, et diuina ratio toti mundo eiusque partibus insita. parens, rerumque opifex Plinio, creatrix rerum Lucretio fu/sis2. Hanc Gentiles variis nominibus, pro diuersis eius effectibus donarunt: nam et tu/xh a\ tngxa/nein, veluti auctor omnium dicta est, quod vniuersa praestet et conficiat et ei)marme/nh, ob implicatam causarum seriem, et a)na/gkh, quasi necessitas, ob ineuitabilem eius atque in expugnabilem potentiam. Rursus moi=ra, quod rebus aliud alij ingenium dispartia sit: a)/tropos2, quod eius immutailia sint opera: item peprwme/nh, quia administratio eius certum ad finem tendat: pro/noia deniqu,e quod eius prouidentia hominum vtalitati consulat, vt Nicephorus disserit pluchre. AL. Die natur B. De nature G. La nature IT. La natura H. La natura

Numen Virgil pro potestate diuina et voluntate eius. to\ qei=on. AL. Gottliche krafft, gewalt vnd wil B. Godtlijcke macht, cracht en wille, Gods moghentheyt G. La puissance et volonte de Dieu IT. La potentia et volonta d'Iddio H. La volundad y potentia o poderio de Dios

DE DIIS. CAP. XV.

ANima Cicer yuxh\, a)po/spasma qeou= secundum Stoicos, quomodo fere Horatius animum dixit diuinae particulam aurae, et Philon, to\n nou=n ai)qeri/ou fu/sews2 moirw=n. AL. Die seel B. De siele G. L'ame IT. L'anima H. La anima

Caelites Cicer caelicolae Virgil. superi Eidem, ou)rani/wnes2 Homer. ou)rani/dai Apollon. ou)ranoba/mones2. AL. Die heiligen im Himmel B. De heylighen in den Hemel G. Les saints de paradis IT. Li santi H. Los antos del paradiso

Daemones, genij cum angelis ijdem, quos Ethnici existimabant geniturae cuiusque praefecta numina, quaee (vt. Ammianus inquit) editis in lucem hominibus, velut eorum actus rectura, salua fatali firmitate addi putabant. (quae multorum adhuc animis opinio insedit) dai/mones2 mustagwgoi\ tou= bi/ou Menand. Genios autem dici a gignendo constat, siue genitos tuendi potestatem habere dicamus, siue quod nobiscum vna gignantur, sine quod in eorum tutela, vt quisque est genitus, viuat. Daemonum autem voce Lares Cicero comprehendit, alij etiam Manes et Lemures. Indigetesque: quemque larem familiarem nominat Cicer. genium familiarem dixit Marcel. ita daemones siue genij boni, quos vulgo vocant. AL. Die gutten Engelen B. De goede Enghelen G. Les bons anges IT. Li angeli buoni, che si conducono et guardano H. Los buenos angelos, que nos guardan

Sic genij mali et vltores, quos diabolos et daemonas vocamus. a(la/storos2. AL. Die teuffel B. duyvelen G. Les diables IT. Li diauoli, et spiriti maligni H. Los malos espiritos

Deipara virgo, Dei genittix a)eiparqe/nos2, qeoto/mos2 parqe/nos2. Nazanz qeo/septos2 ko/rh. AL. Die mutter Gottes, Maria B. Maria, de moeder Gods G. Marie la mere de Dieu IT. La madre d'Iddio H. La madre de Dios

Dij communesVirgil. sunt Mars, Bellona, Victoria, quod vtrique parti fauere ac communes esse possint: quo spectat ille versus.

Inter vtrumque volat dubiis Victoria pennis

Dij vel diui maiorum gentium dici poterunt, quos sacrarum literarum testimonio constat caeli esse incolas.

Dij siue diui minorum gentium, vel adscriptitij quos posteritas caelestibus honoribus mactauit. pareggegramme/noi, me/toikoi.

Dij patrij Virgil. Cicer tutelares qui vrbium tutelae praeerant patrw=|oi Halicarn. qui perperam cum Penatibus eosdem confundit. Eiusmodi diuos patronos non aliena voce nuncupamus, peculiares singulis fere vrbius. custodes. Virg. dixit. B. Patroonen IT. Patroni H. Patronos y ayutadores

Diui Seruio, indigetes Virgil Lucano, ratione quadam (si adoptionem


image: s026b

veram cum absurda committere fas est, cum gentilitate nostram fidem) vocari possint, quos in album diuorum relatos, sanctorum nomine indigetamus: nimirum qui ex hominibus consortium caelitum meruere, quasi inter deos agentes, siue nullius egentes, si etymon vocis spectemus: quos genitales dixit Ennius illo versu:

Romulus in caelo cum Diis genitalibus aeuum

Degit

vbi Genitales dixisse videtur, quos geneqli/ous2 Halicarn. vocat, cum penatibus eos confundens: qui non tam a genitura, quam a perpetuitate, hoc est genea=|, nominati videntur. Numa vero Pompilius indigetandi rati ne instituisse videtur, cuius indigetamenta (hoc est a)poqew/seis2, vt ego interpretor) Arnob. lib. 2. memorat. AL. Heiligen so canoniziert B. Heylighen G. Les saints IT. Li santi canonizati H. Los santos canonizados

Empusa Spectrum, quod infelicibus se ingerit, vno pede ingrediens, et multifariam formam immutans. Hecatae dicatum, e)/mpousa.

Fatum Virgil Immobilis et immutabilis rerum feries, a fando, per antiphrasin, quod non sit fas illud effart, ne diis quidem, moi=ra, ei)marme/nh, peprwme/non AL. Schieckung, heissung vnnd verhecknutz Gottes, nothzwang vnd volg oder ordnung Gottes B. Gods ordinancie ende schickinghe. G. L'ordonnance diuine IT. Fato, la volonta d'iddio H. El hado, que es la volundad de Dios

Lamiae mulieres putabantur oculis exemptilibus esse, seu daemonum imaginariae species, ludibriaque, quae blanditiis, illectos iuuenes formosos, muliebri assumpta forma, vorare atque in exitium trahere credebantur. Apuleius eas puerorum terriculamenta facit. Philostratus in Apollonio cum Empusis et Laruis easdem facit ex aliorum opinione. lami/ai. AL. Nachtmummel. Nicephoro etiam Gilo vocatur nocturnum foeminae phantasma B. Alfken

Lares etiam praestites dicti, quod tuerentur scilicet, ac conseruando tuta omnia praestarent, dicebantur et hostilij, quod hostes auertere erederentur. Itaque non priuatis modo aedificiis, sed et vrbinum custodiae praeesse put abantur.

Laruae Plauto, vmbrae Horat. Mortuorum animae. AL. Boldergeist, rumpeygeist, nachtgeist, zunszler B. Nachtgheest G. Espric de nuict, loupsgaroux IT. Spiriti di notte H. Phantasma que paresce de noche

Lemures nocturni Horat nigri persio, Spiritus noctu infesti, vt vulgus existimat. AL. Nachtgeister, nachtfraw, zunszler, gespenst B. Bytebouwen, bommeleers, nachtgheesten, Weerwolven G. Gobelins, loupsgaroux, esprits de nuict IT. Li spiriti che caminano de notte, fatasie che paiono di notte H. Fantasmas que parecen de noche

Lemures Varr Porphyrioni vmbrae vagantes hominum ante diem mortuorum, quasi Remures dicti a Remo, cuius vmbrae fratrem Romulum inquietabant. atque ita sentiunt Martianus et Apuleius. AL. Die todten, die geister der abgestorbnen seelenB. Gheesten, sielen, dooden G. Les esprits et ames des trespassez IT. I spiriti, le anime de e morti H. Las animas de los muertos

Maniae Deformeslaruae, quas pueris plorantibus minitari solent nutrices.

Penates, Vigril siue a penu, id est rebus victui necessariis, siue quod penitus insident, vnde et penetrales dicti, Ciceront teste: siue quasi penes nos nati. habebantur ab Ethnicis diui, qui domi colebantur, qui etiam Lares. e(rkei=oi, e)fe/stioi, e)th/sioi, et meili/xioi. Haliarnasseo teste, nam in caeteris haud dubie caecutit. AL. Hauszgotter B. Huysgodekens, woutermannekens G. Dieux domestiques et familiers IT. Li dei domestichi, et familiari, i penati H. Los dioses de cada vna casa

Spectrum Cicer Simulacrum seu imago oculis se representans, vel vere, vel corrupta imaginatione. fantasi/a, fa/sma. visum Cicer. nimirum species, quam sopiti aut etiam vigiles videmur videre. AL. Gespenst, ein gesicht das fut augen schwebt B. Visioen G. Phantosme, vision IT. Simulachro, visione H. Imagen

Spiritus aetherei mentes aetheriae angeli a)/ggeloi, a)ggelikai\ duna/meis2 Nazianz. Mosen istud nomen accommode dedisse iis, quos Graeci h(/rwas2 et dai/monas2, quasi dah/monas2, hoc est scientes et catos, vocant, scribit Philo Iudaeus. AL. Die englen B. Enghels, de enghelen G. Les anges IT. Li angeli H. Los angelos

Striges inauspicatas volucres esse aiebant veteres infantiumque in cunis sanguinem exugere, sie dictae, quod stridere noctesolent, teste Ouidio. su/rnia nukti/foita. Eodem nomine maleficas foeminas intelligunt, quas Sextus Pompeius volaticas appellat.

Terriculamentum, terriculum Liuio, terricula seu Spectrum terrificum terrorem incutiens, fo/bktron. e(katai=on, Hecataeum Apollonio, quod ab Hecate siue Proserpina immitti crederetur. dei/koulon, murmolu/kaion, mormw/. AL. Schreckelin B. Vreeslijck ghesicht IT. Spauentacchio H. El espantaio



image: s027a

DE ECCLESIASTICIS. CAP. XVI.

ACerra Cicer Thuris repositoriu, siue arcula. qumiath/rion. AL. Weyhrauch faszlin B. Wieroock cas ken G. Cassette a L'encens IT. Cassette del encenso H. Nauezilla del encensio

Adytum Virg Locus templi secretior, quo praeter sacerdotem nulli aditus patet a)/duton. AL. Sacristey B. Sacristie G. Sacristie IT. Sacristia H. Sacristia

Aedicula, sacellum sacrarium Cicer i(ero\n, me/garon Eustath. lewko/rion. AL. Capell, Kirchlin B. Capelle, Kercxken G. Chapelle IT. Capella, Chisetta H. Capella

Aeramentum Plin campanum aes Statio, Ex aere fusum opus campana vulgo xa/lkwma, h)xei=on. AL. Glock B. Clocke G. Cloche IT. Campana H. Campana

Ambitus templi, maceries perir)r(anth/rion Aeschin. peri/bolos2, e(/rkos2 Harpocrat. AL. Der creutzgang B. De muer van 'tKerckhof, den omganck

Aqua lustralis Ouid perir)r(aino/menon u(/dwr. AL. Weihwasser B. Wywater G. Eau benoiste IT. Aqua benedetta H. Agua santa

Aquiminarium amula Vas lustrale, deportandae aquae religionis expiationisque ergo deputatum, u(drei=on, perir)r(anth/rion Suidae, ar)da/nion Hesychio. AL. Weihwasser fasz B. Wywater vat G. Benoistier

Ara est quaeuis, in qua a)ra/n, id est votum, concipimus. altate, ab altitudine, quasi alta ara. bwmo\s2, bh=ma, qumiath/rion qusiasth/rion qei=on Dyonisio. AL. Ein altar B. Een outaer G. Autel IT. Altare H. Ara, altar

Arca Lucano et Horat. pro capulo, sed quo plebeium funus offerebatur. AL. Todtenbaum B. Ghemeen bare

Asylum Cicer Liuio, Templum aut locus sacer, quo perfugis tutus erat receptus, vnde nefas erat deripere aliquem. a)/sulon, fu/cimon, krhsfh/geton. AL. Freyheit B. Vryheyt, t'vrye, plaetse, kerckhof G. Lieu de franchise IT. Liberta, luogo de franchiggia H. Lugar preuilegiado para los malhechores

Baptisma, baptismus Lauacrum regenerationis a)leci/kakon u(/dwr Nonno. a)fqarsi/as2 e)/nduma Nazianzen. kaqa/rsion u(/dwr Eidem, loutro\n paliggenesi/as2 Eidem AL. Der tauff B. Doopsel G. Baptesime IT. Battesmo

Baptisterium Locus in quo abluti aqua sacra renascimur, et genitalis vnde auxilio labe detersa, pectus expiatur, vt Cypriani verbis vtamr. baptisth/rion Dionysio. AL. Ein tuaffstein, oder badstande B. De vonte, aliis fonte G. Les fonts IT. Il fonte, il battisterio H. La fuente

Capulus, vtna feralis Tacito qh/mh AL. Todtkast B. Dootkiste, oft de kiste daermen den dooden inne leyt

Cenotaphium Lamprid tumulus honorius Suet. bustum inane Stat. tumulus inanis Virgil. Monumentum memoriae dicatum, in quod corpus illatum non est, veletiam quod in funere erigitur. kenota/fion, kenh/rion. AL. Ehrengrab B. Staetgraf G. Sepulcre qui sert de monstre IT. Sepoltura d'honore H. Sepultura vana

Cippus Lapis sepulcro qui imponitur, et sepulti memoriam testatur, Cornutus simpliciter sepulcrilapidem exponit Mensa Cicer. lib. Delegibus vocatur, nimirum quadratus lapis in mensae formam sepulero imponi solitus. tra/peza Plutarcho. AL. Creutz, oder stein auff eim grab B. De sarck oft steen vanden graue G. La pierre du sepulcre IT. Il sasso de la sepolutura H. La piedra de la sepultura

Apud Antiquos qui mortua corpora cremabant, Pyra primoloco extruebatur, quae erat lignorum congeries ad cremandum funerale cadauer. pu/rh. Rogus, cum iam ardere coeperitfunus: Bustum, iam exustum, aut certe semiustum, vt Seruio placet.

Circumferre aqua non autem aquam, Virg. Verbum sacrorum proprium, pro lustrali aqua aspergere coetum. perir)r(ai/nein Sozomeno, periagni/zein Luciano, perikaqai/rein. AL. Das weihwasser geben B. D'wywater geven oft omdragen G. Porter L'eau beniste

Coemiterium polyandrium Sepulcrorum locus. sepulcretum Catullo, koimhth/rion, polua/ndrion, tafai/ Aristoph. AL. Kirchhof, Gottsacker B. Kerckhof G. Cemetiere, latre IT. Cemitterio H. Cementerio de muertos

Colossus Pliuio, Augusta et humana maior statua. ko/lossos2. AL. Grosses bild B. Groot beelt G. Statue de hauteur enorme IT. Colosso H. Ymagen muy alta y grande

Crotalum Virgil a)po\ tou= krotou=, a crepitu dictum, crepitaculum Colum. Fabio. Architae crepitaculum, quod ligneum fuit, vnde pucine/h platagh\ et eu)kro/talos2 Ipigrammatario dicitur, pueritiae olim dicatum instrumentum, qui vsus etiam hodie durat alioqui excubiis quoque solennis. kro/talon, platagh/. crepitacillum. Lucretio diminutiui


image: s027b

forma. AL. Klapff, weldstechklapffen B. Clappe, cleppe, ratele G. Cercerelle, clacquette IT. Nacara H. Chapa, tarrena, sonaia. vide Sistrum. Posset etiam cum Fabio puerile crepitaculum nominari, quod infantibus in manum datur, nolula tinniens inclusa, quod Germam proprie Trincklin, Belgae alij Rinckele, alij klater nominamus: Hispani Castillejo

Cymbalum Cicer Instrumentum areum, concauum, tinnulum, matris Deorum sacris vsurpatum. ku/mbalon. AL. Cymbel B. Cymbel G. Cymbale IT. Cembalo

Delubrum etiam simulacrum ligneum, a delibrando, co/anon. AL. Ein holtzin bild B. Een houten beelde G. Figure ou image de bois

Ecclesia est coetus Christi fidelium e)kklhsi/a. AL. Ein versamlung der Christnen B. Een vergaderinge van Christenen, een Christelijcke ghemeynte G. Vn assemblee, Eglise IT. La chiesa H. Yglesia

Epitaphium Cicer Inscriptio sepuleri. e)pita/fion, enta/fion. AL. Grabschrifft B. Epitaphye, d'opschrift van een graf G. L'epitaphe IT. Epitaphio H. Epitaphio de la sepultura

Ferculum pompae Cicer Sueton. Gestamen quod in pompa solemni circum gestari solebat. AL. He ligthumb vnd satch, so man tregt in einer procesz B. Heylichdom dat in de processie ghedtaghen wordt

Funeralia, murmut ferale Claudiano mortualia nonnullis, iusta funebria liuio. neku/sia, nekui/a, qei=a no/mima. AL. Ceremonien in eines begrabnusz B. Vigile, quasi dicas Vigilias mortuorum G. Funerailles IT. Vigilie H. Las vigilias

Funus Terent. ita dictum a funibus, qui incensi mortuis praeferebantur, exequiae Cicer. inferiae Virg. solennia funerum Tacito, iusta exequiarum Cicer. e)kfora\, e)khomidh\, kre/risma, ena/gisma, ai(makouri/a Pindar. xu/tlon Apollonio, o)/sia, xoai/. AL. Begrbanusz, bestattung, nachfolgung der leich, seelampt B. Begrauinghe, uytvaert G. Exeques, funerailles IT. Exequie H. Mortuorio, exequias

Glebam in os iniicere, apud Cicer iniicere terram apud eundem. Solenne erat funerantum verbum: quod in nostris sunerandi ritibus sacrificus obit, cum ter infundit terram xou=n e)pamh/sasqai, xw=mae/piba/llein, gai=an e)pimoirei=sqai Phocylidi, xuth\n gai=an e)pixeu/ein Hem. e)piba/llein gh=n Aeltano. tarxu=sai Tarrhaeo. Cicero etiam os terrae reiectum obtegere. AL. Erd auff den todten werffen B. Graf toeworpen, aerde op 'tlijck worpen

Hermae Cicer Statuae truncae Mercurij, quas sepulcris imposuisse antiquos ostendit. e(rmai/.

Hermae Iuuen. Statuae quadratae plerumque, solo capite insignitae a Mercurij figura dictae. e(rmai/, Sic Hermathena apud Ciccer. signum in vna basi communia Mercurij palaestrae, et Mineruae gymnasiorum praesidis ora praeferens. e(rmaqh/na.

Hierotheca i(eroqh/mh. B. Ciborye

Icunculae Sueton imagunculae, Signa quae fidiculis et neruis occultis gradiuntur. neuro/spasta, daida/lou a)ga/lmata Platoni.

Inferiae, piaculum Virg piaculare sacrum Liuio: cuiusmodi nostra religio missam pro defunctis tndigitat. a(gneuth/rion. AL. Seelmesz B. Sielmisse G. Messe pour les trespassez IT. Misse per i morti H. Missas por los muertos

Inferias annua religione alicui instituere Suetonio. qui ritus fere in nostra religione inueterauit, quando mortuum in memoriam anniuersariam referimus, aut sacrum anniuersarium defunctis instituimus. AL. Iahrliche seelmessen, vnd kirchendienst B. Iaerlijcksche sielmissen, oft wtvaert insetten G. Anniuersaires

Labarum Vexillum sacrum. la/baron. AL. Fann B. Vane, kerckvane G. Banniere de l'Eglise IT. Labaro H. Bandera de la Yglesia

Labellum Cicer Lapis in parui labri speciem concauus, quem tumulis antiquitas imponebat. pu/elos2.

Lararium Lampridio Sacrarium domesticum. e(sti/a e)fe)stion. AL. Hausz oder ein heimische capell B. Huyscapelle, oft een casse vt sit repositorium diuorum tutelarium vniuscuiusque familiae.

Libaeum loibei=on, loiba/sion. Vasculum in sacris dicebatur, quo oleum effundebatur. Quid obstat, quominus ad sacrorum nostrorum instrumentum eam vocem transferamus: ita vocitando vasculum, in quo sa: cratum oleum continetur. AL. Das faszlin mit dem heiligen oel B. 'Theylich oly bus ken

Lituus inflexum a summo bacillum antistitum vocari potest, vt olim augurum. AL. Bischoffs stab B. Bisschops staf, oft krootse

Ludi Cicer num. plus. Spectacula publica, quae interim dum pompa producitur, exhiberi solebant, vel statis fertis, a)gw=nes2, panhgu/reis2. AL. Schawspill B. Speelen, toonen G. Ieux publics IT. Spettacoli, iuoghi publichi H. Iuegos

Lustrica, aspergillum, aspersorium perir)r(anth/rion Theodor. AL. Weihwasser pensel, oder wedel B. Quispel G. L'asperget ou guepillon IT. Aspergolo H. Rociadero

Manducus Plauto. Laruata facies olim in pompa circumduci solita, pando ore et dentium crepitantium serie horribilis, ad submouendam obstantium


image: s028a

turbam comparata. AL. Der poppel B. Een bitebau, oft den bommelaer G. Loup garou

Mangmentaria fana Arnobio, Vasa sacra, quibus magmenta et sacra exta imposita, arae inferebantur. e)f' oi(=s2 a)natiqe/mena ta\ spla/gxna tw=| bwmw=| pros2 fe/rontai.

Monasterium, coenobium a)skhth/rion, koino/bion, frontisth/rion Nazianz. semnei=on kai\ monasth/rion Phtloni, en w(=| menou/ menoi ta\ tou= semnou= bi/ou musth/ria telou=ntai, Philoni vt placuit. a)gneuth/rion. AL. Kloster B. Clooster, quasi claustrum, conuent G. Monastere, conuent IT. Cenobio, monasterio, conuento H. Monesterio

Mysteria Cicer arcana sacra, seclusa Latini vocant, teste Festo, quod prophani, ab illorum inspectione secluderentur, musth/ria, ita dicta, quod dei= tau=ta mu/santas2 e)/ndon threi=n, quod occlusis foribus peragantur: vel para\ to\ mu/ein to\ sto/ma. quod non sint euulganda. AL. Heeylige geheymnusz B. Mysteryen, verholen Godtlijcke saken G. Mysteres IT. Mysterio H. Mysterio

Nola, tintinnabulum Iuuenali h)xei=on, ka/dwn. AL. Glocklin, schellen, trincklin B. Clocxken, schelle, belle, rinckele G. Sonette, sonaille IT. Campanella H. Esquilla

Oscilla Minuta sigilla cerea aut paleacea in effigiem humanam arte assimulata, teste Macrobio. cuiusmodi de templorum tholis suspenduntur. a)galma/tia, ei)ko/nia Plutarcho. AL. Wachssene bilder B. Wassen beeldekens G. Petites images

Oscilla pro imagunculis quae infantibus puerisque ad lusum praebentur. AL. Docken B. Poppe

Parentalia Cicer. Epulum quod in parentum aut propinquorum funere ex hibebatur. ta\ nomizo/mena, enagi/smata, xoai\, xu/tla.

Pendigo Arnobio. Velamen quo amiciuntur simulacra. para/rthma, qekw=os2, quasi qeou= xw=os2 Suidae.

Pompa Cicer. Solennis apparatus in speciem triumphi, cum ludis et longo omnis generis hominum ordine, quam processionem nominamus. pomph\, panh/guris2. AL. Hochzeitliche zurustung, vmbzug der leuten vnd allerley schawspill B. Ommeganck G. Pompe IT. Pompa H. Pompa

Preces horariae eu)xolo/gia Suidae. AL. Gebettbuchlin B. Ghetyden G. Des heures IT. Le hore H. las horas

Pulpitum Sueton suggestum Cicer. a)na/baqron. AL. Cantzel gestul B. Preeckstoel, predickstoel G. Chaire de prescheur IT. Pulpito H. Pulpito predicatorio, pergolo, cadrega para predicar

Rituales libri Cicer libri sacri. i(eratikoi\ qesmoi\, i(erai\ kai\ a)ggra/foi de/ltoi Dionysio. AL. Die Bibel, das alt vnd neuw Testament, Missal, Meszbucher B. Den Bybel, d'oude ende nieuwe Testament, Missalen, ende Misboecken G. Messels, la Bible et le nouueau Testament IT. Missali, la Biblia, il nuouo Testamento H. Los Missales, la Bibliay el nueuo Testamento

Sacerdotium Liuio, pro sacerdotis prouentu. AL. Pfrund B. Prebende, beneficie G. Prebende, benefice IT. Beneficio, prebenda H. Beneficio

Sacerdotium gentile vel gentilitium, auitum Tacito, quod hodie nuncupant Beneficium iuris patronatus.

Sacrarium qusiasth/rion, a)/duton. AL. Heiligthumbs haufz B. Santuarye, 'tSacraments huys ken, 'tHeylichdoms huy G. Sanctuaire IT. Sanctuario H. Sanctuario

Sacrum Cicer res diuina Liuio, leitourgi/a, oi)konomi/a Epiphan. AL. Gottes dienst, Mesz B. Misse, Godsdienst G. Messe IT. Missa, diuino officio H. Missa

Sacrum gentile, familiae solenne apud Liuium, quod familia aliqua priuatim obseruat. i)dia/zousa qusi/a. AL. Ein capelmesz B. Een officie, oft capelmisse

Sacrum opertaneum Plinio, a quo prophani excluduntur. teleth\, musth/rion. ita dici non male fortassis poterit, quod secretum missae vulgus nominat.

Sacrum publicu, vel populare quod publico sumptis ciuitas vniuersa colit. dhmo/sios2 qusi/a, i(erourgi/a dhmosi/a Eunap. AL. Hochzeit B. Hoochtijt, hooghe Misse G. Feste double, Messe solennelle IT. Festa grande o generale

Sandapila Mart capulum Plaut. Libitina Horat. feretrum Virgil. Orciniana sponda Martiali, lectus Stygius Eidem fe/retron Isaeo, nekrodo/kos2 klinth/r Epigr. ski/mpous2 Nazianz. AL. Todtenbar, todtenbaum B. Bare G. Sarcueil, biere IT. Bara H. Andas de muerto

Sepulcrum, sepultura Sulpicio, monumentum Fabio, tumulus Virgil. bustum Cicer. lib. de de legib. mnhmei=on, ta/fos2, h)/rion, mnh=ma, tu/mbos2, xw=ma, soro/s2. AL. Grab B. Graf G. Sepulcre IT. Sepulcro, seppltura H. Sepultura

Sepulcrum familiare Caio, quod peculiare sibi fmailiaeque aliquis construit. AL. Eigne begrabnusz B. Eygen graf G. Son propre sepulcre IT. Sepoltura per se et per suoi H. Sepultura por si y por los sujos

Sepulcrum haereditarium quod sibi haeredibusque constituit quispiam. AL. Erblich grab B. Erfgraf G. Sepulture hereditaire


image: s028b

IT. Sepoltura hereditaria H. Sepultura por todos de su casa

Monumentis inscribi solebat, quod pedes haberet in fronte, quot in agrum: vbi in agrum significat in longum, in fronte vero in latitudine.

Sgillaria Suet. Paruae imagunculae statuaeve cubitales, palmeresve. ei)ko/nia, a)galma/tia. AL. Gegossene bilder, docken bilder B. Gegoten beeldekens, poppen beelden

Signa quae praeferuntur in pompa collegiis opificum. shmei=a, e)pi/shma. AL. Die leuchter von jedem handwerck B. De keersse van d'ambachten oft guldstocken

Simpulum (quod truncata voce Pulum vocat Belgica9 Vasculum, quo vinum in sacris affunditur. Graeci spondei=on nuncupant. B. Een pul, aliis ampue

Sphaerulae praecatoriae Erasmo. AL. Paternoster B. Paternoster G. Paternostre IT. Rosario H. Rosario

Statua, sculptile, signum, icon Plinio, simulachurum, imago a)/galma, u(/lh nekra\ texni/tou xeiri\ memorfwme/nh Clementi, ei)/dwlon liqo/ceston [note of the transcriber: in the print: li+qo/ceston ] Sybillae, co/anon Clement. dia\ to\ a)poce/esqai th=s2 u(/lhs2. ita namque lego in Protreptico pro a)pa/cesqai. co/anon, a)/galma, ei)/dos2, ei(/dwlon, bre/tas2, a)ndri/as2 e(/dos2 Plutarcho. AL. Bild, bildnusz B. Beelde G. Image IT. Statua, imagine H. Estatua, ymagem

Signa autem statuae sunt humano modo minores.

Statua parilis quae repraesentat vndecunque viri modum. ei)=dos2, ei)/kelon.

Stela, columella Cicer. Parua columna in sepulcro excitari solita. sth/lh, sthli\s2, li/qinon e)pi/qhma Platoni. B. Colomne oft cruys op 'tgraf Vernaculo more in crucis speciem speulcris imponi solent ligneae saxeaeve stelae.

Subsellia templorum fori Liuio. e(dw/lia, ba/qra. AL. Die stul B. 'Tghestoelte G. Les sieges de l'Eglise IT. Le seggia H. Las catedras para assentarse

Suggestus Cicer suggestum Varr. Editior locus, vnde ad populum sit concio. bh=ma AL. Cantzel, gestul B. Predickstoel, ghestoelte G. Pulpite IT. Pergamo, pergolo H. Cadahalso

Suppedaneum quod simulacrorum pedibus substernitur. u(po/qhma Pausaniae, u(popo/dion. Athenienses et Cois xeloni/da vocarunt, teste Sexto Emperico, qrani/on Atticis, Pausan. teste, e)dw/lion. AL. Fuszstyle B. De voet van een beelt

Supplicatio Case supplicium Sallust. pro/sodos2, i(keth/rios2 qusi/a Iuliano. AL. Gemeyne procesz, oder procession, creutzgang B. Ommeganck, processie generale G. Supplication, procession generale IT. Supplicatione o processione generale H. Procession

Supplicatio ad puluinaria Cicer ad lectisternia Liui, quando lecti in templis diis gentilium sternebantur. diaskeuh/ Athen. sic vocari potest supplicatio quae fit vulgo in die parasceues. AL. Procesz, oder vmbgang, vmb ablasz B. Omganck om affaet G. Procession pour indulgences IT. Processione che si fa per impetrar le indulgentie H. Procession por tomar indulgencias

Synaxis, communio sacrosancta su/nacis2, quasi confractio, ab a)/gnumi, frango. a) po/r)r(htos2 teleth/ Synes. i(era\ kai\ frikw/dhs2 mustagwgi/a Chrysostom. i(ero\n musth/rion Eidem. B. Communie G. Communion

Templum aedes, fanum, delubrum, proprie autem fanum est, locus qui templo effatus, et a Pontificum collegio consecratus numini, et in quo publice Deus colitur, vt Delubrum quasi Deorum labrum et conceptaculum nao\s2, new\s2, i(ero\n, te/menos2, shko\s2, a)na/ktoron, eu)th/rios2 oi(kos2 Sozomeno, qew=n e(/dos2 Isocrati. AL. Tempel, kirchen B. Kercke, tempel G. Temple IT. Tempio H. Templo

Thensa Cicer. Vehiculum in quo simulcra portabantur. i(ero\n zeu=gos2. AL. Ein baar dar auff man heiligthumb vnnd bilbern tregt B. Een berrye om beelden op te draghen G. Ciuiere a porter images

Thuribulum Cicer. quo thura adolentur qui/skh in lib. Reg. e)xa/rion, puri/h Herod. Weyhrauchfasz, rauchfasz. B. Wieroockvat G. Encensoir IT. Turibolo H. Encensario

Triton Vitru. bractea, quae summis turrium metis imponitur, ventorum index, a Tritonis marini specie: quamquam et alia specie videntur, gallorum praesertim. AL. Der han B. Den hane, weerhane G. Le cocq IT. Il gallo, giriolo a circumactu in modum gyri. H. El gallo

Tus citra aspirationem scribit Charisius, a tundendo dictum: Iul. Modestus a qu/ein, quasi qu/os2, deducit. li/banos2. AL. Weyrauch B. Wieroock G. Ensens IT. Incenso H. Encienso, encensio

Vrna pro vase aut theca in qua mortuorum cineres condebantur. droi/th Aesch. puu/los2, qh/mh, lhno\s2, tu/mbos2. B. Tumbe



image: s029a

DE ELEMENTIS ET AD EA spectantibus. CAP. XVII.

AEr Cic. inane Lucr. a)h\r, h)/rh fere/sbios2, Empedocli. caelum. Virgil. Lucret. AL. Luft B. De Locht G. L'air IT. L'aere H. El ayre elemento

Africus Agel Libs, Libonotus. li/y. qui a solstitio hiberno flat. AL. Sudwest. Wind B. Suydtwesten Wint G. Souest IT. Garbin, o Lebeche H. Viento del occidente, inuernal

Aqua u(/dwr, be/du Orph. grou/nwma brou/eion Empedocil. AL. Wasser B. Water G. Eau, eaue ou aigue Natbonensibus IT. Acqua H. Agua

Aqua caduca Frontino quae e lacu abundat, aut e castellis effluit, vel e fistularum hiaturis. AL. Rohrwasser B. Sotewater G. Eaue coulante des conduits IT. Acqua delle aque dotti ch'abonda H. Agua que caye de los atanores gastados

Aqua iugis Cic. Perennis Eid. perpetuo manans, neque deficiens vnquam. pota/mion u(/dwr. AL. Das stets rint oder lauft B. Looende Water, dat stracx loopt, Riuierwater G. Eaue de riuiere IT. Aqua di fiume H. Agua del rio

Aqua pluuia Cic. quae de coelo cadit. caelestis Horat. pluuialis Ouid. aqua imbri collecta Cic. r(eu=ma Empedocli, o)/mbrion u(/dwr. cuius tres differentias statuit Hippocrates: qerino/n siue w(rai=on, aestiuam aquam: brontiai=on, quam tonitrua demiserunt: et lailapw=des2, quam procellae effuderunt. AL. Regenwasser B. Reghenwater G. Eaue de pluyes IT. Pioua, acqua della pioggia H. Auga Illuuia que vienne del cielo

Aqua puteana plin. putealis Colum. u(/dwr freatiai=on Aphrodisaeo. AL. Brunnenwasser, Sodwasser B. Putwater G. Eaue de puis IT. Acqua di pozzo H. Auga de poco

Aqua saliens Cic. quam tubuli sistulaeve reddunt. u(/dwr krounizo/menon, krounai/os2 dro/sos2 Euripidi. AL. Springend oder Rorwasser B. Springen. de Water G. Eaue sortant des tuyaux IT. Acqua di canone H. Agua del atanor

Aqua stagnans Plin. reses Varr. lemnai=on, tenagw=des2. AL. Still Wasser B. Stil Water, staende Water, een Water dat niet en loopt, Meerwater G. Eaue d'estang, eaue croupie, qui ne court point IT. Acqua morta, aqua di stagno H. Aqua muerta, agua represada, agua di estanque

Aqua viua quae pluuiae opponitur, quam fontes effundunt. u(/dwr phgai=on. AL. Wasser das gerad auffwalt B. Opwellende oft Fonteyn water G. Eaue de fontaine IT. Acqua di fontana H. Agua de fuente, agu biua

Aquilo, Boreas Virg. qui ab ortu solstitiali flat: quem Caeciam in lib. De mundo Aristolceles parum sibi constans nominat. qui ferme sudum inuehit caelum, vnde ai)qrhgene/ths2 merito dictus ab Homero. bore/hs2. AL. Der Nordoostwind B. Den Noordtoosten wint G. Bize, ou vent de bize, nort, ou vent de north IT. Tramontana H. Northe, tramontana

Aura Virgil. quasi a)po\ th=s2 e(/w r(e/ousa. proprie matutinus, et ab aurora surgens ventulus, au)/ra. AL. Ein sanfter Luft B. Coelte, een Coel Windeken G. Petit vent doux IT. Aura, vento piaceuole H. Viento Liuiano

Auster Virg. ab hauriendo. Notus Virgil. a)po\ th=s2 noti/dos2, ab humore pluuio dictus no/tos2. AL. Sudwind Regenwind B. Zuydenwint G. Vent d'auton, vent de midy, vent morin, pluau, Austre, Su, ou Sud IT. Ostro, vento meridionale H. Viento meridional

Bulla Varr. Vesicula aquae superstans, pomfo/luc. AL. Wasserblatter, Guttern B. Belleken, Bobbelken G. Bouteille ou bouillon IT. Ampolla H. Burbauia, ampolla

aecias Ventus inter Caurum et Septentrionem flans, kaiki/as2, qraski/as2. AL. Nordwindt zum Westen B. Noordenwint ten Westen G. Northouest IT. Maestre, o maestro, vento maestrale H. Viento maestro, viento maestral

Caurus Virg Cours Argestes, Iapix. Virg. qui ab occasu aestiuo flat. a)rge/sths2, o)lumpi/as2 Arist. a)po\ th=s2 qerinh=s2 du/sews2 pne/wn a)/nemos2 Diodoro Sicul. AL. Nordwestwind B. Noordtwesten wint G. Northest, vent d'aual IT. Grego, vento gregale H. Gallego

Caligo Cicer o)/rfnh, skoto/maina Nazianz. a)h/r apud Hippocratem, teste Erotiano. skoti/a, o)mi/xlh, sko/tos2, a)xlu\s2, gno/fos2, zo/fos2. AL. Finsternuss, Dunckel B. Duysterheyt, Donckernisse G. Obscurite, tenebrosite IT. Buyo, obscurita H. Escuridad

Chaos Ouid Lactantio, Confusion atque congeries rerum omnium, et informis materia, quam poetae inuexerunt, ex ea exstitisse omnia fabulantes. xa/os2 Orpheo. AL. Ein vermischung aller Dingen B. Een confusie, een vermenginge van alle Dingen AL. Confusion vniuerselle de toutes choses IT. Confusione de tutte quante le cose H. Mescla o confusion de todas las cosas



image: s029b

Coelum Varr. per oe, quasi koi=lon, a conue xitate. vel per aerectius, a caelatura siderum quorum babet impressa signa. ou)rano\s2, po/los2. AL. Himmel B. Hemel G. Ciel IT. Cielo H. Cielo

Caelum dubium Virg. vbt dubitatur de caeli euentu sereni an turbidi. micai/qrion Theoph. micaiqri/a Hippocr. AL. Vngewisser Luft B. Onghestadich Weder, onghewis Weder G. Temps incertain IT. Tempo inconstante H. Tiempo que esta assi y assi

Caelum nubilosum vel turbidum, caeli perturbatio Cic. e)pine/felon Aristot sunne/feia Theoph. e)pi/neyis2. AL. Bos Wetter B. Boos Weder G. Mauuais temps IT. Catiuo o mal tempo, tempo bruto H. Mal tiempo

Cometes vel cometa Luc. Cic. crinita stella Cic. Plin. horrens crine sanguineo, et comarum modo in vertice hispida, Plin. stella comans Ouid. komh/ths2 Aristoteli. AL. Comet B. Comete G. Comete IT. Cometa

Elementa Cicer genitalia corpora Lucret quod ex iis omnia genita et producta sint. prima corpora Lucretio. stoxei=a, r(izw/mata Empedocli, velutiradices et rerum foutes. tetraktus2 Pythagorae, quasi rerum quaternio. AL. Clementem, der anfang eines jeden Dings B. Elementen G. Les elemens, les commencements de toutes choses IT. Li elementi H. Los primeros principios de qualquiere cosa

Eurus Nonio, quasi a)po\ th=s2 e(/w r(e/wn, id est, ab Oriente fluens, vel quod ab auris matutinus procreatus, vt Vitruuius vult. subsolanus. a)phliw/ths2. ventus qui ab aequinoctiali perflat. AL. Der Ostwind B. Osten wint G. Vent solaire, ou vent d'amont, Est IT. Vento de leuante, vento orientale H. Viento del oriente, verdadero

Flamma Cicer. flw\c, ai)=qos2 Tarrhae. AL. Flamm B. Vlamme G. Flambe IT. Flamma H. Llama

Fulgetrum Plin. et fulgetra, fulgur Luceret. quam coruscationem vocant. a)straph\, stilboudw\n, lampidw/n. AL. Blits, Werterleucht B. Wederlicht G. L'esclair IT. Lampo H. Relampago

Fulmen Virg trisulcum telum poetis, et trisulcus ignis. Ouid Sulphur sacrum Iuuenalis pro fulmine dixit. be/los2 dio/s2 Pindaro, kerauno\s2, kerauni/a ma/stic Lycophr. prhsth\r, kerau/nios2 pigramm pterofo/ron dio\s2 be/los2, Aristoph. AL. Der Strall B. Blixem G. Foudre IT. Il fulmine H. El rayo del cielo

Fulminum tria genera suidas et Grammatici Graeci enumerant: quorum primum sit skhtto/s2, quod vi magna in terram impingitur siue kataba/ths2: alteru a)rgh/s2 quod afflat et insuscat: tertium yolo/eis2, quod ictu perimit, de quibus locupletius in nostris fAnimaduersorum libris annotauimus.

Gelicidium Colum pa/gos2. AL. Gefroren wasser B. Ysel, ijseling G. Gelee IT. Grandicello H. La cayda del yelo o elada

Gelu Virg. kru/os2. AL. Frost B. Vorst G. Glace, gelee H. Yelo o elada

Glacies Plinio. pageto\s2, kru/stallos2, pa/gos2 kruo/eis2 Epigram. AL. Eiss B. Ys G. Glace IT. Ghiaccio H. Yelo, elada

Grando Virgil. xala/za. AL. Hagel B. Hagel G. Greesse IT. Tempesta, grandine H. Granizo, pedrisco

Halso Senecae, corona et circulus siderum, Plin sed praecipue lunae, a(/lws2 Aristot. AL. Kreiss vinb den Mon B. Den rinck van de Mane G. Cercle autour de la lune IT. Cerchio attorno alla luna H. Corona de luna

Ignes missiles qui per triumphum aut publico in gaudio funduntur. B. Fusseyen G. Fusees

Ignis, aether Cicer. ai)qh\r, a)po\ tou= ai)qein, h)/ a)ei\ qe/ein, pu=r, ai)=qos2 Apollonio, zeu\s2 a)rgh/s2 Empedocli. sic enim apud Plutarchum lib. De plac. philos. 1. legendum ex Laertio, pro ai)qh/r. AL. Das element des Feuwrs B. T'vier, het element des viers G. L'element du feu IT. Il fuoco elemento H. El fuego elemento

Ignis speculatorius vel specularis potius fruktwri/a, luxnokauti/a, Cephisodor. luxnayi/a, purkai+/a, pursouri/s2 Suid. frukto\s2, eu)feggih\s2 dalo/s2 Tryphidoro. AL. Hoher warten fenrer B. Vierboten vier G. Le feu de l'eschaugette IT. Il. fuoco del faro H. Lumbre del faron

Imber Cicer. Agmen aquarum e concretis effusum nubibus, vt Apuleius inquit. o)/mbros2. quamquam Aristoteles u(eto/n accipiat ita pro pluuia contorta, wet maiora stillicidia effundente, ac iugi tenore ad terram delata, vt o)/mbros2 generis locum obtineat. da/kruon dio/s2 Orpheus pro imbri dixit. AL. Schlagregen B. Slachregen, dichte Regen G. Pluye espesse IT. Pioua spessa H. Lluuia espessa

Iris Virg arquus Nonio, arcus caelestis. i)/ris2 Aristot. AL. Der Regenboghe G. L'arc du ciel IT. L'arco celeste H. Arco de las nuues

Iubar, splendor, fulgor ignis se/las2 puro\s2 ai)qome/noio Homero, a)marugh/ Apollonio, marmarugh/ Homero lamphdw=n, o)/stlic Apoll. fe/ggos2. AL. Schein oder glants des Fewers B. Schijn oft glans des Viers G. Lueur et resplendisseur du feu IT. Splendore del fuoco H. Claridad del fuego

Iubar Virg pro Lucifero, quod in modum iubarum radios diffundat, solis ortum praeueniens, qui et Veneris stella, et hesperus, sed vesperi a solis occasu dicitur, fwsfo/ros2, a)frodi/ths2 a)sth\r, h)\ kat' eni/ous2 h(/ras2. lucifer Cicer. AL. Der Morgenstern, oder


image: s030a

Tagstern B. De Morgensterre, oft Dachsterre G. L'estoile du iour IT. Lucifero H. Eluzero del alua

Luna Virg. mh/nh, quod nunquam eodem vultu constet. selh/nh, quod iubar suum reparet, para\ to\ se/las2 neou=n: pa/ndia Vlpiano. para\ to\ pa/ntote i)e)nai: gorgo/nion Orpheo, a facie in ea apparente. AL. Der Mon B. De Mane G. La lune IT. La luna H. La luna

Luna corniculata, curuata in cornua Pli. mhnoeidh/s2, prwtofah/s2 Tryphiodoro, cum sexaginta partes a sole abest. AL. Der spitzige Mon B. Scharpe Mane, gespirste Mane G. Lune cornue IT. Luna cornuta H. Luna cuernuda

Luna diuidua, dimidiata aequis partibus diuisa, cum discessit nonaginta partes. dia/tomos2, dixo/tomos2. AL. Halber Mon B. Half volle Mane G. Lune a demy pleine IT. it Mezzal luna H. Media luna

Luna gibbosa dimidiato orbe maior, cum centum viginti partes abest a)mfi/kurtos2 Martiano et Macrobio. qua specie visitur et post plenilunium.

Luna intermestris vel intermenstrua Plin. interlunium. Eid. lunae silentium, luna silens Plin. lunae coitus Eid. Lunae et solis concursus Celso, luna tacita Virg. intermenstruum Varr. synodica Firmico, luna noua. Cic. vulgo. coniunctio lunae. su/nodos2, fqi/sis2 th=s2 selh/nhs2 Aristoteli. AL. Der new Mon, das new, angehend new B. De nieuwe Mane G. Conionction de la lune IT. Congiontione della luna H. Luna nueua

Luna plena Caes. plenilunium Plin. e diametro soli opposita, quando centum octoginta partes abest. panse/lhnon. AL. Wadel, voller Mon B. Volle Mane G. Pleine lune IT. Plenilunio H. Luna Ilena

Lunae defectus Plin lunae labor Virg. deliquium Plin. eclipsis Eid. obscuratio lunae Fabio. e)/kleiyis2 selhniakh\, gnofumhni/a Mosi sko/twsis2 th=s2 selh/nhs2. AL. Finsternuss oder erloschung des Monts B. Eclipsis van de Mane G. Eclipse de la lune

Lux Ouid Lumen Virgil. fw=s2, fa/os2, fo/ws2 poetice, fe/ggos2. AL. Liecht B. Licht G. Lumiere IT. Lume, luce H. Lumbre, luz

Malacia Case tranquillitas maris, pellacia Lucretio. Subdola cum placide ridet pellacia ponti. galh/nh, malaki/a. AL. Windstille auff dem Meer, Bonesse B. Calme, stilte in Zee G. Calme, temps calme, tranquillite de mer, bonasse IT. Calmo, bonazza H. Calma, bonanca

Nebula Plin Expiratio roscida, nuberarior, aquae non genitrix. o)mi/xla Aristot. AL. Nebel B. Mist, Neuel G. Brouee, brouillard, bruine IT. Nebbia H. Niebla

Nimbus Virgil Praeceps imber. r(agd ai=os2 u(eto/, Pausaniae. AL. Platzregen, Schlegregen B. Slachregen, Plasregen, quasi lacunas faciens plunia, Heydroppen G. Guillee, giboulee, ondee de pluye IT. Nembo H. Nuuada de lluuia

Nix Virgil. xiw/n. AL. Schnee B. Snee, Sneeu G. Neige IT. Neue H. Nieue

Nubes Cic nubilum Virg. ne/fos2 Aristoph. nefe/lh. crassamentum exhalationum, aquae gignendae foecundam vim babens. AL. Wolck B. Wolcke G. Nuee IT. Nube, nuuolo, nuueletta pro nubecula H. Nublado

Planeta Cic errans stella Eid. et erratica. planh/ths2. Pythagorei planetas persefo/nhs2 ku/nas2. dixere, teste Clemente. AL. Planet, Schweifstern B. Planete G. Planete IT. Pianeta H. Planeta

Pluuia Virg. u(eto/s2 AL. Reghen B. Regen G. Pluye IT. Pioua, pioggia H. Lluuia

Procella Virgil. Vis venti cum pluuia mari fere imminens, a procellendo, id est concutiendo, omnia qu/ella, za/lh, klu/dwn, sa/los2, e)riw/lh Apollonio. e)knefi/as2. AL. Sturmwind, braussender Wind B. Storm G. Orage, tormente de mer, tempeste de vents IT. Tempesta de venti, fortuna di mare H. Fortuna en mar, tempestad de vientos

Pruina Virgil Matutini temporis gelu, a perurendo dicta. pa/xnh. AL. Reyff B. Rij, Rijpe G. Gelee IT. Rugiada, brina Petr H. Yelo que quema

Psecas, pluuia tenuis Virg. yaka/s2. Sophocli yeka/s2. AL. Staubregen, Sprutzeten B. Stofreghen G. Pluye menue IT. Grangiuola H. Lluuezita, Iluuia perquenna

Ros Virgil dro)sos2 e)e/rsh, e)/rsh. AL. Twa B. Douwe G. Rosee IT. Rore H. Rocio

Septentrio, Aparctias qui a polo per meridianum spirat. a)parkti/as2. AL. Nortwind, von Mittnacht, Beisswind, Schind dem Hengst, quod frigore vrat excorietque iumenta B. Noordemvint G. Vent de bize IT. Noort, vento di bisa H. Cierco que corre del northe

Serenitas Cic. serena tempestas Suet. serenum caelum. Nebulae opponitur. ai)qri/a, ai)/qrh, ai)/qrinos2 a)h/r. ai)/qrh a)ne/felos2 Hom. leukh\ ai)/glh Eid. eu)di/a, eu)meri/a, a)no/mixlos2 a)h/r Aristot. AL. Gut Wtter, schon vnd hubsch Wetter B. Schoon Weder G. Beau temps, serain IT. Bel tempo, cielo sereno H. Sereno, serenidad, claridad

Sidera Plin. Signa compluribus stellis constantia: mundoque affixa. a)/stra. o)/rgana xro/nou Platoni in Timaeo, quod eorum ortum aut occasum vertentis anni facies sequatur. AL. Gestirnn B. Ghesterte G. Astre, signe au ciel IT. Astro



image: s030b

Sidera errantia Plin. ab incessu sic dicta, quum nulla minus illis errent. stellae errantes Cic. sidera palantia. Lucret. planetae planh=tai, Plato, planhtes2 et a)/taktoi Theoni. AL. Planet, Sweiffstern B. Planeten G. Planetes IT. Pianete

Sol Virgil titan poetice. h(/lios2, h)e/lios2 Hom. ne/os2, qeo\s2 Orpheo, foi=bos2, w(=ros2 Aegypt. plh=ktron Cloanthi, quod oriens radiis suis mundum quasi feriat. xruse/a bw=los2 Eurip. ad imitationem Anaxagorae praeceptoris, qui solem mu/dron, velut ignitum lapidem dixerat. AL. Die Sonn B. De sonne G. Le soleil IT. Il sole H. El sol

Stella Cic sidus Eidem haec singularis est, nec aliis admista. a)sth\r, a)/stron Homero. AL. Stern B. Sterre G. Estolie IT. Stella H. Estrella

Stilia Mart u(dati/s2 Suidae, stalagmo/s2, stagw\n, stra/gc, gutta Plin. destillans gutta comunctim Plinio dicitur. AL. Tropff, Wassertropff B. Drop, Droppel G. Goutte IT. Gotta, gioccio, ghiozza H. Gota que cae destillando

Stillicidum Cic. Stillae de tecto cadentes r(ani/s2 Gal. AL. Trauff, dachtrauf B. Huysedrop, een Dackdroppinghe G. Esgout qui chet d'enhaut, degout IT. Gioccia del tetto H. Gota del techo

Stiria Virg. Gutta gelu concreta, de tecto pendala, ac guttatim augescens, stalagmo/s2. AL. Gefrorner Troff, Eysszapff, Kengel B. Yskekele, Tuckele, Ysdroppe G. Goute gelee IT. Gotta gelada, o giacciata H. Cerrion, gota de agua gelada

Sudum Cicer. Serenum postpluuias quafi subudum, vt Seruio videtur. aliis quasi sine vdo dictum magis placet. quomodo a)nudri/a. Hippocrati dicitur, et a)broxi/a Theoph. AL. Huypsch Wetter B. Droghe ende claer Weder G. Beau et cler temps IT. Tempo bello et chiaro H. Tiempo muy lindo et claro

Tempestas Plin hiems Virg. cum largus imber admista fere grandine profunditur. xeimw\n, e)cw/sths2 a)/nemos2, e)cai/sios2 a)/nemos2. Xenoph. AL. Vngewitter B. Onweder, tempest, buye G. Tempeste IT. Tempesta H. Tempestad

Templum Varr. praipso caelo: alioqui aeris regio certis per augures finibus circumscripta apud Liuium. auguratum templum. Cic. AL. Ein vmkreiss durch die Augures bezeiehnet B. Een rinck door de Augures beteeckent G. Vn circle designe par les augures IT. Cerchio dinotato pelli auguri H. Parte del ayre tomada por los augurios

Tenebrae Virgilio sko/tos2. AL. Dunckel, Finsternuss B. Doncker G. Tenebres IT. Teneble, tenebre H. Tinieblas

Terra tellus de hac paulo inferius, inter Terrae et aquarum vocab. quod elementum ab Empedocle a)i+donoeu/s2 dicitur poetice.

Terrae motus Plin. terrae quassatio Senecae. seismo\s2, seismo\s2 gh=s2. AL. Erdbildem B. Aertbeuinghe G. Tremblement de terre IT. Terremoto H. Terremoto

Terrae motuum genera Ammianus receset: palmati/as2, qui moles immanes propellunt sursum: xismati/as2, qui obliqui montes vrbesque complanant, xasmati/as2 qui voragine subita absorbent terrarum partes: et mukhti/as2, qui mugitu quodam terrae visera quatiunt.

Tonitrus Cic. tonitruum Plin. tonitru Senecae, caeli ruina Virg. bronth/. AL. Tonder B. Donder G. Tonnerre IT. Tueno o tono H. Trueno

Tranquillitas Plin. Iun. cum venti posuere, vt Virgil. inquit. cum nulla a ventis aeris, turbatio est, nhnemi/a, eu)di/a Aristot. a)pnoi/a Theophr. AL. Windstille, Stille B. Stilte, Luy oft Laf Weder G. Tranquillite IT. Tranquillitas H. Tranquillidad

Turbo Luceret. Ventus e depressa nube contortus. stro/bilos2 Arist. et lai/lay Aristot. tu/fwn. kataigidw/dhs2 a)/nemos2, ai)gi\s2, kataigi\s2, tu/fws2 et tufw/n, quasi tu/pwn, quod corpora etiam solida rumpat si/fwn, quod siphonis modo aquam sorbeat. a)nemosou=ris2 Alexandrinis, quod cycladi vesti muliebri similis sit, Olympiodoro teste. AL. Windwirbel B. Weruelwint, weers hooft, draeyende Wint G. Tourbillon de vent IT. Turbine H. Toruellino, viento remolinado

Ventus Plinio, aeris fluxus. ita enim apud Plin. lib. 2. legendum, vbi male fluctus, quomodo ab Arnobio fluor aeris, et a Plutarcho r(u/sis2 a)e/ros2 dicitur. flabrum Virg. flamen Ouid. spiritus Colum. a)/nemos2, pnoh\, pneu=ma, r(iph\ a)ne/mou Triphiodor. AL. Windt B. Wint, Wapinge G. Vent IT. Vento H. Viento

Ventus altanus Seruio dicitur, qui ex alto siue pelago surigt. G. Vent de mer IT. Vento de mar H. Viento de la mar

Ventus ferens secundus Cic. i)/kmenos2 Homero, foro\s2 a)/nemos2 Ammonio, pneustiko\s2 ou)=ros2 Theocrito. siue peustiko/s2, vt alij legunt, quo nauigare licet. e)pi/foron pneu=ma Pausan. ou)/rion pneu=ma Luciano. a)ne/mou taxupei/qhs2 r(iph/ Tryphiodor. AL. Nachwind, gutt Wind B. Vootwint, goeden Wint G. Vent prospere, vent en poupe IT. Vento prospero, vento in poppa H. Viento en popa quod a puppi sequatur, quemadmodum aduersus ventus, qui a prora incumbit, Viento en prota. Huc spectat, quod ou)riod romei=n, e)pouri/zein Aristot. e)pouria/zein Lucianus dixerunt, pro vento secundo aut ferente currere. AL. Mit dem Nachwind dahin fahren B. Voor Wint seylen G. Nauiguer prosperement IT. Hauer vento en poppa H. Nauegar con viento en popa

Vis maior Dig. Plin. calamitosa tempestas Vlpiao qeou= bi/a Vlp.


image: s031a

h( a)po\ tou= dai/monos2 ai)ti/a Theophr. vis diuina. AL. ngewitter, vngestummes Wetter B. Storm, Stormweder, stinckende Storm, oft onweder G. Tempeste du ciel IT. La tempesta del aite H. La tempestad del aire

Per tempestates apparere solent nautis Dioscuri quos Arnobius ignes siue fulgores marions nominat: Plinius geminas esse stellas ait nautis salutares, et prosperi cursus praenuntias, vnde a)rwgonau/tai dio/skouroi, velut opitulatores nautarum us Epigram dicuntur. B. Vrede Vier IT. Sant elmo

Vmbra Cicer ski/a, ei)/dolon Bacchylidi. AL. Schatten B. Schaduwe G. Ombre IT. Ombra H. Sombra

Vulturnus Euronotus Agellio, quia brumali solstitio flat. AL. Der Sudostwind B. Suydtoosten Wint G. Vuesth, Syroth IT. Siroco H. Suesthe. Siroco

Zephyrus Virgil Fauonius Eid. qui Subsolano aduersus spicat ze/furos2. AL. Der Westwind B. Westenwint G. Vent d'embas, ou d'aual, Ouest, vent d'ouest IT. Vento di ponente, occidentale H. Viento occidental

DE FLVVIIS ET FONTIBVS. CAP. XVIII.

ABOVA Italie fluuius in Larium lacum instuens Adda.

Abubus Maximus Britanniae iuuius Ptol. Humbre.

Achardeus Strab Vardanus Ptolom. Sarmatiae. Asiaticae stuis. Copa.

Achelous a)xelw=os2 Aetoliae fluuius ab accolis propter eximiam aquae claritatem dictus Aspropotamus. Aspropotamo, vel Aspri.

Acheron a)xerw=n Brutiorum fluuius. Sauto en Calabria, aliis Chiersino vide in Cersinus.

Acitis Plin. Strab. Acyris. Magnae Graeciae flu. Acri en Calabria.

Acis Siciliae flus. Freddo.

Acithius Siciliae flu in tractu Orientali. Birgi.

Acragas Flu. Siciliae in tractu meridionali Polybio. Drago.

Adranus German. fluutus Tacito. Sunt qui Roram putant sed male. Fluu. in Cattos influensthodie dictus Eder, qui in amnem Adan exit.

Aeminius Lusitaniae flu. Minno.

Aenas Epiri flu ai)nas2. Vagiussa.

Aenus flu. In.

Aesacus Rhetiae primae fluu. ai)/sakos2. Isach.

Aesis Vmbriae fus. in Piceno. Sino, o siume sino en la marea Anconitana.

Alabi Siciliae fluis. Cantari.

Albis Germaniae clariss. flamen, Sueuos, hoc est Saxones, a Cheruscis dividens, teste Vibio Sequestro. a)lbh/i+os2 Dioni. Elf, Elbe German. Labe Bobemis.

Albula ab albo aquae colore, Tyberis, Thybris. qumbri/s2. Teuere. Nobiliss. Italiae flu. qui Romam perlabitur.

Albula vel Albulates Plin. in Pelignis fluis. Liberata vel Librata in Abruzzo.

Alestes Melae Hispan. fluu. et Celandus. Cauado.

Alex Italiae flu. Strab. qui et Carinus vel Caecinus Plin. in magna Graecia. Alesso in Calabria.

Aliacmon Graeciae flu. Pelacus.

Allia Fluuius qui Tyberino amni miscetur, Vmbriae in Sabinis flu. Rio de mosso, quasi mortuorum riuus, forte propter stragem Romanorum ab Annibale perpetratam, vel Caminate.

Alma Antonino, Aucte Volaterrano, Thusciae flu. Arbia.

Alphaeus Flidis flu. a)lfei=os2 Rofita, vel Rophea secundum Sophianum. Alabo Alphonso Adriano.

Alphaeus Siciliae flu. cuius os appellatur L'occhio della Zilica, Oculus Zilicae, vbi emergit ad Syracusastat alter fluuius, qui illic in portum influit, vice versa hodie Alphaes duitur.

Alsa Venetiae flus. Aquileiam praeterfluens. Ansa.

Aluta Alutius, Hungariaefluu. in Danubium fluens. Aluata. Olt, et Alt.

Amasia Tacito, Amasius, Germaniae flu. qui Embdanae ciuitati nomen dat. Ems.

Amasenus Volscorum in Latio fl. Abbatia, vel Amaseno.

Ambra Rhetiaeflu. Amber.

Amenanus Amenes Pind. Siciliae fluuius, versus Orientem. Iudicello.

Ana vel Anas. Hispan. flu. Lusitaniam a Baetica diuidens. Guadiana.

Anapus Thucid. Siciliae fluuius Alpheo.

Amaxua Carnorum Venetae ditionis fluu. Brenta Castaldo, Piaue Leandro.

Anemo Plin. et Antonino, Flaminiae flu. apud Boios. Lamone.



image: s031b

Anio vel Anien, in agro Tyburtino flu. Tenerone.

Anitia Flu. Lombardiae Caspadanae, qui et Nitia, Lensa.

Anus Portugalliae flu. Auia.

Apresa Plin. Flu. Viae Aemviae in Flaminia. Plusa.

Arabon Pannoniae flu. Raba

Araris vel Arar G. Narbonens. flu. Saone, Sona

Araurius Narbonens. G. fluu. Rauraris. Ptolom. et Straboni. Aude

Araxes Armeniae fluu: Abon. Plin. a)ra/chs2. Arath.

Ariminum Flu. in Flaminia. H. Marechia

Arius Afiae flu. Pulimalon.

Arnus Hetrur. fluu. Florentiam perlabens. Arno.

Arsia Histriae flu. Arsa.

Arsus Thraciae flu. Chiaurlic.

Asama Afric. flu. Omirabi.

Asarath Afric. flu. Sessis.

Asines Plin. vel Asmatus, Sicil. fluu. Acesines Thucyd. Onobala Appiano Falconara.

Asius Scmnonum flu. in Italia. Esino.

Astaboras Afric. flu. Taccasij.

Atax G. Narb. flu. Aude

Aternus Fluuius in Pelignis. Pescara.

Athesinus Flu. elacu in Apenino profluens. Thosa.

Athesis Fluu. Rhetiae e Tridentinis Alpibus nascens. Etsch Germanis dicitur, Italis Ades, et Ladice.

At hiso Lombard. Transpad. fluuius Tosa.

Athyras Trac. flu. Athyra.

Atrianus Venet. flu. Ptol. Ades.

Aturius G. flu. Dou

Atys Sicil. fluis, Meridiem versus. Carabi.

Aufidus Fluu. IT. Cannas praeterlabensin Apuleia Peucetia au)fido/s2 Strab. Lofanto in terra de Barri.

Auserus et Auxeris Plinio, qui et Esaris Strab. Boactus Ptol. Ital flu. prope Lucam in Thuscia. Serchio.

Axiaces Mysiae superioris fluutus. Solina.

Axius Macedoniae fluutus, siue Bulgariae, in sinum Thermaicum influens, a)ceio\s2, barda/rion Cedreuus nominat, quod nomen adhuc seruat. Vardari.

Axona Gal. flu in extremis Rhemorum finibus. Disne.

Axufenus IT. slu. in regno Neapolitano. Baldino

Bacchilio Ilutin Vicentinis. Bacchillone.

Baetis qui et Tarteslus, Hiepan. Baeticae nomen muituans flu. Guadalquibir.

Baetulon Melae, Hispan. Terraconensis flu. Becon.

Bagiada Afri. flu. Megrada vel alij. Mardoch.

Bagrada Persiae fluu. Bintmir, vel Budmir.

Barbesua Hispan. Baet. flu. iuxta Calpen. Guadioro.

Batis Sicil. Septentrionalis flu. Iatis.

Bautisus Asiae flu. Quiam.

Belon Hispan. Baet. flu Trafalgar, altis Rio Varnator.

Bernicus Ehetiae flu. Bernitz.

Bubo Fluu. in Marucinis in regno Neapolitano. Pescara.

Cacyparis Thucid. Siciliae fluis. Cassihuli.

Captasia Alterum Padi ostium Plin. Magnauaccha.

Caput Eridani Vnum ex ostiis Padi in Romanaiola Coderea, Codera.

Carbonaria Ostium et portus Padi fluminis. Fornaci.

Carcemius Afric. flu. Mina.

Carinus Magnae Graec. seu Calabriae superioris fluuius. Caecinus Plinio. Alesso fiume.

Cataractus Cet. flu. Anapadore.

Celae Virg. Plin. et Claudiano, Hymerae Ptol. fluuius Sicil. Salsi.

Cetetanus Hetrur. flu. Plin. Eri.

Ceritus qui et Minio Virgil. Hetrur. fluu. Ceres, Mignone.

Gersinus qui et Acherontus, Brutiorum flu. Santo fiume.

Cesanus Vmbrorum in Picennis fluu. Cesano.

Chaboras Asiae flu. Guilap.

Chabrus Hungar. flu. in Danubium influens. Morauia.

Chalusus Fluu. Germaniae, apud Lubecam vrbem in Balticum mare se exonerans, Drauenna.

Chronus Lithuaniae fluu in Venedico mari aquas suas euomens. Germanis Memel, Niemen Slauonice, aliis Pergel. Prussiae fluuius prope Montem Regalem in mare effluens.

Chrysius Hungariae flu. Die Krayss.

Chrysoras Fluuius Damascum praeterfluens. Adegele.

Chrysos Siciliae flu. Dutaino.

Chyda Siciliae fluu. Rosinarini.

Circidius Corsicae flu. Ptol. Pianella et Bauano.

Cisla Flu. Ponti Cappadocum Quisa.

Clanes Strab. Corinthiae flu. Glan.

Clanius Fluu. Campaniae felicis. Glanio fiume.

Clanius vel Glanius, qui et Liris, Fluuius Minturnarum in Calabria. Garigliano.

Clarus Fons, Angliae. Shirburne,



image: s032a

Clodianus Flu. Hispan. Tarracon. Fluuian.

Clusini fontes Hor. ad Clusiam vrbem. Bagni de S. Cassiano.

Corcoras Hungariae flu. Der Gurck.

Crathis Calabriae fluuius, in Brutiis. Gratii.

Crimnisus Thucyd. et Plut. Pluuius Siciliae. S. Bartholomeo.

Crustuminum Flu. rapax Lucano, ob velocitatem, Ariminum praeterlabens in Flaminia. Conca.

Cryssius Hispan. fluu. Guadajaro.

Cusa Ptol. Africae flu. Omirabi.

Cusus Hungariae fluu. Kheres.

Cyane Syracusorum fons. La piscina de Cyrino.

Cyrus Ptol. Albaniae flu. in Caspium mare se exonerans. Elcur, aliis Gori.

Danubius Ister i)/stros2. Donaw.

Darus Pannoniae inferioris fluuius. Mora.

Digentia Horat. Riuulus in Sabinis. Riuo o rio del sole.

Dranus Fluuius Hungariae. Dra.

Drilon Dalmatiae fluu. e Scardo monte profluens, et apud Taururum Danubto miscetur. Lodrino, Drinno.

Druentum Praecutinorum in Ital. flu. Tronto.

Druentus G. Narbon. fluuius, La Durence

Dubis vel Dubius, Galliae Narb. fluu. in Ararim influens. Douze, vel le doulx.

Duria riparia Salassorum flu. Dorietta.

Durius Lusitaniae flu. Duero.

Ecalidus Hetruriae amnis. Caldano.

Echedorus Macedoniae flu. qui inxta Thessalonicam in mare Aegaeum se exonerat. e)xe/dwros2. Galico.

Egelidus Thusciae flu. Freddano.

Flauer Galliae fluu. Allier.

Ellus Alsatiae fluu. qui nomen regioni mutuatur. Elsess.

Elorus Siciliae flu. e)lwros2. Abiso, Labiso.

Enisus Siciliae flu. Nisi.

Entella Ptol. Liguriae flu. qui et Labonia lauagna.

Eretenus Aeliano, Venetae ditionis flu. Rerone

Eridanus fluuiorum rex Virgil. Maximus Italiae flu. qui et Padus. h)ri/danos2.

Erigon Macedoniae amnis in Thermaicum sinum influens. Vistrirza.

Erines Thucy. vel Erineus, Orini Ptol. Siciliae flu. Noti. cuius ostium Miranda dicitur.

Esaris vide Auserus.

Esarus Magnae Graeciae flu. Hylias Thucyd. vt creditor. Esaro.

Eustaberus Hispan. flu. Segurario.

Euphrates Nobilissimus Asiae flu. eu)fra/ths2. Apherat. Parath. Hebraeis.

Eurotas Laconiae flu. ad quem Spartana iuuentus se exercebat. eu)rw/tas2. Basilopotamo.

Fabaris Flu. qui Sabinos perlabitur, teste Seruio. Farfaro.

Feritor Plin. Liguriae flu. Bisagno.

Formio Fori Iulij flu. Rifano.

Formio Histriae flu. Alben.

Frigidus flu. Carinthiae, ad cuius ripam sita est Goricia. Wipach.

Gabellus Lombardiae Cispadanae flu. Sechia.

Gabrus Daciae flu. vide Axius. Vardar.

Galesus Italia flu in regno Neapolitano. Bagrada.

Gallus Flu. Corsicae. Tarla.

Ganges Indiae nobiliss. flumen ga/gghs2. Ganga aliis Canten.

Garumna Galliae flu. Carona.

Gir Africae, flu. Nigir.

Glanis Thusciae flu. Chiana.

Guralus Plin. Germaniae flu. extremae versus Bastarnas, qui Anactiorium siue Conigbergam proeterlabens, V Venedico sinut infunditur, quem inscite cum Viadro cundem facit, vt Irenicus et Celtescum Sueuo. Hodie vocatur. Al.

Halyacmon flu. Aliacmon, Graeciae flu. Pelecas Sophiano. Asanibaba Turcis.

Hebrus Thraciae flu. e(/bros2, Marissa Pellonio. Mariza. Nebrissensis ait vocari Ibar.

Helicon Siciliae flu. Oliuerio.

Helium Plin. Ostium Rheni. Die vieling.

Heluinus Plin. Martinus Strab. et Ptol. Samnitum flu. Piomba.

Hierasus Flu. Moldauiae Pruth.

Himera Siciliae flu. Gelae Virgil. et Plin. Salsi.

Hippatis Pind. Hippanis aliis, Ypari Ptol. Siciliae flu. Camerini.

Hippatin qui et Pantagium, Siciliae flu. Porcari.

Hossa Thusciae flu. Marta.

Hylia Thucid. aliis Esarus, Magnae Graeciae flu. Esaro.

Hypanis Vig. et Herod. Sarmatiae flu. Bog.

Hypsa Flu. Siciliae Bilici.

Hyrminus Siciliae fluu. Mauli.

Iaxartes Flu. Asiae, quem Arrianus Tanaim vocat. Plinius Sylin vocari a Sythis, ait Chesel.

Iberus Hispan flu. i)/bhros2. qui aequo spatio inter Pyrenaeos et Idubedam montes defluit. Ebro.



image: s032b

Inachus Flu. Peloponnesi. Planizza.

Indus Asiaeflu. celeberrimus. Indu. Plinius scribit Sandum ab incolis vocari.

Iomanes Asiae flu. Diamuna.

Isapis Strab. Lucano, Flaminiae siue Gall. Cisalpinae flu. in suu Anconitano. Sauio.

Isar et Tisara Fluu. Galliae Narbon. Lysette.

Isaurus Praecutinorum flu. in Italia. Foglia.

Isburnus Siciliae flu. Mayhasoli.

Iuuantius Flu. Praecutinorum, Tordino.

Iuuauius Flu. Boariae. Saltz.

Lamber Flu. Lombardiae Transpadanae. Lambro.

Lartes Antonino, Thusciae flu. Marta.

Larus Thusciae flu. Larone.

Laus qui et Talaus, tucaniae flu. Cocco fiume.

Ledum Gail. Narbon. flu. qui Monpessulum actabitur. Lez.

Lemanis alus Linienus, Albionis insulae flu. Rotler.

Lethe siue Limia, Hispan. flu. Lima aliis, Guadalere.

Licus Rhetiae flu. Lech.

Ligeris G. Lugdunensis flu. Loire

Liquentia Plin. Flu. Carnorum diuidens Marchiam Treuisanam a Foro Iulij. Liuensa.

Liris vide Clanius.

Lix Africae flu. Lusso.

Locanus Magnae Graec. flu. in Calabria, Sagra olim, Sagriano.

Locra Corsicae insulae flu. Ptolom. Talabo.

Logia Ptol. Flu. Albionis. Lhygnuy.

Lupia Tacito. loupi/as2 Strab. German. fluuius. Lippe, de quo quam diuerse senserint Germani lege Batauiam nostram.

Lycus Siciliae flu. Diodoro. Platani.

Lycus Asiae flu Neocaesaream praetersluens, Chelit.

Macra Flu. Liguriam a Thuscia diuidens. Magra.

Macrinus qui et Albula flu. Libratoro.

Maeander Phrygiae flu. tortuosus maia/ndros2 Pallazzia.

Malua Africae flu. Mululo.

Manda Asiae flu. Menan.

Marysus Daciae flu. Maros Hungarice. Merich Germanice.

Massalia cretae flu. Masano.

Massa Africae flu. Sus.

Matrinus Apuliae fluu. Heluinus. Plinio. Piomba en Abrusso.

Matrona G. flu. Belgas a Ceitis dictinguens. Matne

Meandrus Cariae flu in Asia minori. Palazzia.

Medoacus maior, Flu. Venetae regionis. Plin. La Brenta.

Medonacus minor Patauinorum flu. vide in Bacc. Bacchillone.

Meduna Brutiorum flu. Mesuna.

Melo Flu. apud Brixiam Catul. Mela.

Melphis Hirpinorum in Samnitibus flu. Melfa.

Merula Flu. Liguriae. Meira.

metaurus Piceni flu. Metro, et Mertemo.

Metaurus Brutiorum fluu. Seminara in Calabria.

Metautus Vmbriae flu. in Elamininiam decurrens, iuxta quem Asdruhalcum copiis casus occubuit.

Millea Flu. Siciliae. S. Iuliano.

Mincius Flu. Lombard. Transpadan, qui Mantuam perlabitur. Menzo, Mencio.

Minio Virgil Thusciae flu. qui et Ceres et Ceritus, Mognone.

Minius Hispan. fluu. Minno.

Misa Piceni fluu. Marrotto.

Moenus Germaniae fluuius Francofordiam praeterlabens. Meyn. Meno,

Monalus Sicil. flu. Pollina.

Morgus Plin. Fluu. IT. in Padum desinens in Salassis. Orco.

Mosa Flu. ex Vogeso nascens, qui Rheno in Batauis miscetur. Macs.

Mosella Ausonio, Obrincas Ptol. qui ad Confluentes Rheno miscetur. Mosella.

Mothycamis Flu. Sicil. Cycli.

Mulucha Mauritaniae fluuius. Mulelacha. Arabice.

Munda qui Muliadas Strab. Hispan fluu. Mondego rio.

Nat Vmbriae flu. in Sabinis. Negra.

Naron Dalmatiae flu. Narenza, vel Narenta.

Nasabath Africae fluu. Soffagia.

Nataronus Campan. flu. Arona.

Natiso Venet. flu. in foro Iulij. Natisone, aliis Lisonzo.

Nauportus Plin. Strab. IT. flis. qui et Labatus. Quieto

Naus vel Naua. Flu. apud Bingium in Rhenum excurrens. Nae.

Nebis Fluu. Callaicorum in Hispan. Neue.

Nessus Thraciae flu. ex Haemo nascens. Turcis Charaseu, quasi nigerfluu. dicitur.

Nesto Sophiano, aliis Nissana.

Nicastus Fons Coaeinsulae. Appodimia.

Nicer vel Nicrus, Necarus. Germ. fluu. Necker. Necaro.

Nicia Italiae flu. in Padum influens. Lenza.

Niger Africae flu. Gambra Iouio. Rio de Senega.

Nilus antea Melo hodie dicitur Abbahuis, quasi amnium pater nei=los2. aliis Giou, Hebraeis Phison.



image: s033a

Nubis Castellae fluu. in Hispan. Catrion.

Nymphaeus Plinio, Fluuius Latij, qui Stura Straboni. Stora.

Oanus Plind. Sicil, fluu. Frascolari.

Oaxes Virg. Cretae fluu.

Obrincus vide in Mosella.

Ochis Amniculus Albionis insulae. Oukey Anglice.

Oenis Austriae flu. Inn.

Ollius Plinio, Fl. IT. in Padum defluens. Oglio, Oio.

Oretus Sicil. fluu. apud Panormum. vulgo Mitalla.

Orge quae et Sulga Fons in Gall. Narbon. La Sorgue.

Orobis G. Narbon. flu. Orb.

Orontes Flu. Phoenis. o)ro/nths2. Farfar, Tarfaro.

Osa Hetruriae fluuius, nascens e lacu Vulsinio. Marta.

Padus qui et Eridanus, Fluuioruut rex Virgilio dictus h)ri/danos2. Paw. German. Po. Ital.

Pantagias Claud. et Silio, quem dicit facilem superari gurgite paruo. Siciliae flu. Porcari.

Panticapes Flu. Scyth. Herodoto. Pizepetz in Lithuania.

Pantomatrium Fluuius Cretae. Milo potamo.

Panysus Messenij agrifluu. Tiffous.

Pegnesus Noricifluu. Pegnirz.

Pelia Thusc. flu. Paglia.

Peneus Thessal flu. qui per Tempe amoena defluens, Magnesiam a Macedonia dirimit. Salampria.

Pharybus Macedon. flu. Nizimo.

Philistina fossa exseptem ostiis Padi vnum, quae Plinius septem maria vocat. Fossona.

Phiternus Fluu. Iapygiae in Apulia Daunia. Tifernus, Plin. Fortoro.

Phrudis Ptolom. G. fluuius. Some Somona

Phtuth Flu. in Africa, Tensist.

Pisoraca Hispan. fluu. in Castella veteri. Pisuerga.

Porcifera Flu. Liguriae. Porzeuera.

Rha Sarmatiae Asiaticae flu. maximus, qui in Caspium mare culouitur. Volga Rhutenis, Eden Tartaris, Arabice Thamay.

Rauraris G. Narbon. fluuius. Aude, vel Erhaud

Rhenus Boiorum in Flaminia flu. qui Bononiam perlabitur Reno.

Rhenus Nobilissimum Germ. flumen. r(h=nos2 et i)/bhr. Nonno. Rhein. Rheno.

Rhodanus G. fluu. Rhosne

Rhotanum Ptol. Corsicae fluu. Tauignani.

Rhymnus Flu. Asiae in Caspium mare se exonerans. Iaick.

Romatinus Flu. Carnorum. Venetie ditionis Plin. Limino.

Rubicon IT. Fluu. ad. Ariminum, Runcone, aliis Pissetello

Rubricatum Melae Hispan. citerioris fluuius, prope Barcinonem. Lobregat.

Rubricatus Africae fluu. Ladog.

Rutuba Ligur. flu. Rotta.

Sabaria Flu. Valeriae siue Istriae qui Poulo infra Petouiam, Romanorum hibernis claram in Drauum influit. Mura, vel Muera. Muer.

Sabatus Anton. Samnius Flora, Hirpinorum in Samnitibus flu. Fiume di Beneuento.

Sabis G. flu. Namurcum praeterfluens. Sambre B. flu. Namurcum praeterfluens. Sambre

Sabriana AN. flu. Ptol. Sauarne

Sabrina, Rothostathybius Britan. flu. Seuern.

Saduca H. flu. Floriano videtur esse Guadalquivirejo. Rio verde

Sagra Calabriae flu. qui et Locanus. Sagriano.

Salduba H. Baet. flu. Guadalqui virejo

Salia vel Sanga H. flu. inter Astures Saia

Salsum H. Baet. fl. Guadaioz

Samabrina H. flu. Somme

Sambroca H. flu. Sambucha

Samosus Transyluaniae flu. Samisch. Germanice, Zamos Hungarice.

Sangarius Bithyniae flu. sagga/rios2. Sangari.

Sangona vide Arat.

Sapis G. Cisalpinae flu. Albs en Marca d'Ancona

Sarnus Campan. felicis flu. Sarno.

Sarnus Flu. Piceni. Scafaro.

Sarus Magnae Graec, flu. Sangro vel Sangnino.

Sauus Pannon. flu. Saw vel Sou.

Scaldis Plin. et Caes. Tabuda Ptolem. Belgij flu. De Schelde. l'Escault. In Veromanduis originem sumit, prope Abbatiam Saucti Martini.

Scultenna Flu. Flam in. Plin. in Padum fluens Panato.

Selines Flu. Sicil. Madinni.

Selinus Flu. Sicil. Salemi.

Sentinus Fluu. in Piceno Misa.

Sequana G. flu. Parisios interlabens, et infra Rhotomagum in Oceanum delabens. Seine B. flu. Parisios interlabens, et infra Rhotomagum in Oceanum delabens. Seine

Serabis H. flu. Zinira. aliis Segura

Serpetis Africae flu. Miron.

Serus A siae fluu. Coromaran.



image: s033b

Sessites Plin. flu. IT. in Padum decurrens Sensa,

Siga Africae flu. Tesine.

Sitaris Brutiorum flu. Cochile, aliis Seli en Basilicata.

Singilis Baet. flu. Xenilrio, siue Guadaxenil.

Siris Magnae Graec. flu. Sino.

Sobanus Asiae flu. Sian. qui et Menan.

Socius Sicil. flu. Caltabellotta.

Solis fons Philostrato et Melae, apud Ammonis templum in Libya, Cancaron de Mahoma.

Somona G. flu. Somme B. flu. Somme

Sontius Carnorum in Ital. flu. Li Sonzo.

Sperchius Macedon. flu. spirxei=os2. Agriomela.

Spieticum Padi ostium. Primeto.

Strymon Thraciae flu. hodie Marmario, et secundum Lazium Ischar, Stromona Sophiano.

Stura flu. in agro Laurente. Stora.

Subur Africae flu. Subu.

Subus Mauritan. flu.. Sus.

Subus H. Tarraconensis flu. Besos

Sucro Plin. H. citerioris fluu. Xucar

Sueuus Geran. flu. Plin. Viadrus aliis dictus, et corrupta voce Odera. quod ex Oderbergo monte cognomine fontes trahat. Oder.

Suenus Tacit. German. flu. Spre Willichio.

Suinum Plin. Piceni flu. Salino en Abruzzo, vel Alinello.

Suinus Flu. Samnitum. Salmo.

Shcoris H. citerioris flu. in Catalonia. Segre

Symaethus Sicil. flu. Marcelino.

Tagus H. flu. aurifluus. Taio

Talaus Lucaniae flu. alias Laus. Coeco en Basilicata.

Tamarus Britan. flu. Tone.

Tamnada Melae, Mauritaniae fluuius. Bedia.

Tanais Flu. Scythiae, qui Europam ab Asia diuidit. olim Sitys. Plin. teste Don o Tana.

Tanarus IT. flu. in Lombard. Cispadanas in Padum decurrens Plin. Tanaro.

Tanetum Fl. Lomb. Cispa. Tanedo.

Taniticum Nili Aegypti fluuij ostium. Calixene.

Tartessus vide Betis.

Tarus IT. flu. in Padum desinens in Lombard. Cispad. Tarro

Taurominius Flu. Siciliae, Vibio Sequestro teste. Fiume de cantara.

Teneas Strab. Flu. Tyberim influens. Tinea o Topino.

Teria Sicil. fluu. Iaretta, vel Fiume de Iarerta.

Thamesis Britan. nobilissimum flumen Londinum regiam vrbem praeter Labens. Teems, Tamesi.

Thermae Stidianae in Thuscia, Bagni Sabatini.

Thermae Stygianae. Bagni Ceretani.

Tholobi H. flu. prope Barcionem. Tardera

Thormis H. flu. Tormez

Tiberis vide Albula.

Ticinus Fluu.IT. Papiam praeterfluens. Tesino

Tifernus Plin. IT. flu. Fortoro in Puglia

Tigris Rapidissimus Armeniae fluuius tigri/s2. Hebraeis Hidekel. Tegil, Sit. Ant. Pineto.

Tiliauentum maius Fori Iulij flumen, Tagliamento.

Tiliauentum minus Fori Iulij flumen. Stella.

Timauus Fons in Foro Iul. Timauo.

Timauus Virg. Fori Iulij fluu. Sunt qui Brechtam dictum esse volunt, sed male Timauo.

Tinna vel Tenea Vmbriae flu. Topino.

Tisara G. Narbon. flu. Lysere

Tissus et Tyssus, qui et Patissus Plinio et Tybiscus Ptolom. Hungar. flu. Teissa.

Titius Histriae flu. cercha, aliis Variccha.

Titius Flu. Liburniae siue Illyridis. Cercha vel Chercha.

Tobius Flu. Albtonis insulae, Tovvy.

Togisonus Plinio, Venetae regionis flu. Scioco.

Tricarius Flu. Corsicae. Grosso.

Trinius Flu. prope Tifernum in Samnitibus. Trenoi.

Truentum Fluuius regni Neapolitani terminus Tronto.

Trunonus Fluu. Samnitum, qui et Vomanus Plin. Vomano.

Tungrorum fons a Plinio celebratus, hodie Iserborn vocatur.

Tuola Ptol. Corsicae flu. Golo.

Turia H. flu. Guadalauiat rio

Turrus Plin. Fluu. in Foro Iulij. Turro.

Tyras Europae flu. Nester.

Vacca vel Vacua Fluu. Lusitaniae. Vega.

Vaga Flu. Ang. in Limonio monte oriens. Gouvvy, aliis Gvvy.

Valialis Rhenus prope Neomagum cognominatur. Wael.

Valdanus Hungar. flu. Valpo.

Varanius Plin. Flu. Carnorum Venetae ditionis. Caloro.

Vardanus vide Achardeus.

Varus Flu. Galliae et Italiae terminus. Varo

Vatrenus Plin. Flu. Flaminiae. Santerno.

Vedra Flu. Angliam a Scotia diuidens. Tueda.



image: s034a

Vfens Campan. flu. Fanto.

Viadrus Germ. flu. Odera.

Vidrus Ger. inser. flu. Swrtewater, a nigrore paludum, e quibus decurrit.

Vistula vel Istula Wixel.

Visurgis Vesaris Sidonio. bi/sourgis2. Germ. flu. Die Weser, Variana clade nobilis, teste Paterculo. Itargus Ouid. ou)isourgo/s2 Dioni.

Vitis Plin. Flamin. flu. Montone.

Vmbro Thusc. flu. Vmbrone.

Volerius Corsicae flu. Rigi, aliis Fiuminale.

Vomaus vide Trunonus.

Vulturnus Flu. in Neapolitano regno. Voltorno.

Xanthus Asiae flu. Sirbis.

DE FRVMENTIS ET LEGVMINIBVS. CAP. XIX.

ACVS aceris, Purgamentum frumenti palea. Porro acus Plinio diciur, cum per je spica pinsitur, palea vero, vbi cum spicula teritur in area. sku/balon AL. Sprewer, Kleyen B. Caf Paille G. Paille. Ir. Paglia H. Grancas y ahechaduras de trigo

Alica zea deglubita. xo/ndros2. B. Gort

Amylon a)/mulon AL. Amlung B. Ameldonck G. Amydum. Ir. Amido H. Amydon, leche de trigo

Aracus a)/rakos2, a)/raxos2 Galeno. B. Crock G. Vesseron, serre

Arista a)nqe/ric a)qu/r, quasi cornu spicae, et acus exilis ac longa e gluma exstans. AL. Das Haaram Korn oder are B. Baerdeken van de Adere G. La barbe de l'espi. Ir. La spica H. La raspa de la espiga

Athera a)qh/ra, r(o/fhma, w(/s2per polta/rion u(gro/n. Sorbitiuncula pulticulae liquidae similis ex zeae tenuissimo polline. AL. Muss B. Moes, suypen

Auena brw=mos2 a)kro/spelos2 Dioscorid. sifw/nion. AL. Habern B. Hauer G. Auoine IT. Auena, vena H. Auena

Byne bu/nh Aetio. Hordeum madefactum, quod germinauit, deinde cum ligulis enatis torretur, vt Cornarius annotat. AL. Malts B. Mont

Cicer e)re/binqos2 AL. Kichererbs Zizererbs, Kichern B. Ciceren G. Cices IT. Ceci H. Garuancos

Cicer arietinum. e)re/binqos2 krio/s2 AL. Zesern erwissen B. Cicers G. Pois cices

Conchis Martiali, Iuuenali, Faba cum corticibus suis eliua. AL. Bonen die man vngerhelt kocher B. Ongepeelde boone gecoockt G. Febues bouillies auec l'escorce IT. Faue bollite con le sue guscie H. Haua cozida con su cortesa

Culmus Frumenti calamus, stipula ka/lamos2, kala/mh. Culmum esse ipsum calamum: stipulam vero folium, quo vestitur calamus, voluit Seruius. AL. Halm, kornhalm, stengel, Stupffel B. Stoppel G. Chaulme, chalmeau de ble IT. Gamba del frumento H. La cana

Eruilia w)=xros2 AL. Erweissen B. Erritten G. Pois IT. Arabeia Tradentinis, rauiglione, pisarelli Venet H. Arueja

Eruum o)/robos2. AL. Ein gemuss, vie Wicken, da sman den Viche zu Futter saher B. Ernen G. Ers. IT. Eruo, mocho H. Yeruos

Faba ku/amos2 AL. Bonen B. Bone G. Febue IT. Faua, baccieli Italis dicuntur fabae virides et recentes H. Haua

Etsi doctissimus Rembertus approbare nitatur, phaselum veterum, fa/shlon, esse vulgarem fabam, aegre tamen persuaderi possum, cognitionem leguminis tantoperc in vsu mortalium semper habiti, ita prorsus abolitam atque ex animis hominum crasam, vt nunc demum velut rediuiuam ab inferis, aliam nomenclaturam reuocare necessum sit. itaque bona eius venia cum maxima doctorum turba receptam vbique temporum praerogatiua vocem seruabimus, dum omnium consensu veritas obtinuerit.

Faba fresa Plin. quae confracta est. e)regmo/s2 AL. Gerehlte Bonen B. Gestooten oft ghecapte ost gemalen bonen

Fabae hilum Nigrum in summa faba. AL. T'swart van de bone G. Lenoir de la febue IT. Il nero della faua H. El negro de la haua

Fabae oculus o)/mma Aristot. Vmbilicus fabae, vbi bifores fabarum valuae committuntur. o)/mma, h)\ to\ di/quron tw=n kua/mwn sunh=ptai.

Fabae scapus fabalis stipula Ouid. kaulo\s2 tou= kua/mou AL. Bonenstengel Bonenhalm B. Bonnstroo, bonenstangel

Fabae tunica concha fabae Scribonio, valuulus Columell. operculamentum. le/pos2, lemma, pe/skos2 Nicand. qh/kh Aristot. lo/bos2, le/bhris2 Hesychio, ke/lufos2 Apollonio B. De hawe, bowe, de peele G. La gonsse

Fabalia Plin. fabago Cat. fabaginum acus. kuru/bia. Quisquiliae et purgamentum fabarum. B. T'caf vande bonen

Fagopyrum Pabuli genus, quod a similitudine, quam cum sagina glande habet, vernacula lingua vocat Boeckweit, quasi faginum frumentum,


image: s034b

meliore ratione, quam si etymon vocis referas ad hirci pabulum, itaque laudo vocem fagopyrum, improbo tragotrophon. AL. Hey delkoren B. Boeckweyt

Far zea, adot, halicarnasseus lib. 2. tou= far)r(o\s2, o(\ kalou=men h(mei=s2 ze/an. AL. Spelts, Sant Peters Korn, Einkorn, Blicken, Dinckel B. Speelte G. Speltre, de l'espeautre IT. Spelta pirra, pirra, farra, alga apud Insubres H. Spelta

Farina simila Celso. mulh/fatos2 puro/s2 Apollon. a)/lfiton, quae sicrassior sit kri/mnon, sitenuior, a)/leuron vocatur. AL. Mehl B. Meel G. Farine IT. Farina H. Harina

Farinam depsere subigere deyei=n Hom. AL. Mohlkneten, wurcken B. T'meel kneden, wercken G. Pestrir et amollir la paste IT. Gramolar la pasta H. Souar la harina

Farrago Quod ex pluribus satis pabuli causa datur iumentis. AL. Gemischet Furter B. Mistelluyn G. Dragee a cheuaux IT. Comistione de biaua H. Herren de centeno

Festuca et festucago. ai)gi/lwy AL. Lulch, Dort B. Drauick G. Auron

Festuca ka/rfos2 AL. Strohalm B. Veese, Veesken G. Festu IT. Ramuscello, festuca H. Palillo

Flos pollen Farina a furfuribus expurgatissima, quaniquam Plinius inter haec nonnihil discriminis statuat, et Celsus pollinem impuriorem farinam intelligat. paipa/lh, gh=rus2 AL. Simmelmel, feinestmel B. Fijnmeel, Fijn bloemen meel, Donst Brabantis G. La fleur de la farine IT. Fior di farina H. harina sotil y muy aputgada

Frit Var. Quod in summa spica matura minus est quam granum.

Fruges Quidquid e terrae prouentu in alimonia cedit, Cereales fructus. o)/mpnoi, o(/mpnios2 spo/ros2 Nonno. AL. Allerley Frucht der Erden B. Alderley vruchten G. Toute forte de fruit IT. Ogni sorte de frutti H. Las frurtas de la tierra

Frumentum Adoreum semen Colum. semen Cereale. si=tos2, karpo\s2 dhmhtriako\s2 [note of the transcriber: in the print: dhmhtri+ako\s2 ], xilo\s2, o)/mpnh Lycoph. o)/mpnios2 spo/ros2 Nonno. AL. Allerley Korn das aren hat B. Koren G. Fourment IT. Ogni sorte di biaua H. Los panes quelquezieredes

Furfur Farinae recrementum crassius. kuri/bton, ph/turon AL. Grusch, Kleyen B. Semel, Gruys G. Du son brau IT. Semola, crusca H. Saluado, somas

Gluma Varro. Folliculus grani, seu inuoluerum seminum in frugibus, vtriculus Plin. e)/lutron. Dioscorid. AL. Kornhuilse B. Korenhuysken G. La paille qui couure le grain IT. La guscia del fromento H. Hollejo del grano

Granum Varr. Quod intimum est solidum. uouuos. AL. Kern B. Grein, grein Karens G. Grain IT. Granum H. Granum

Hordeum kriqh/ AL. Geersten B. Gerste G. Orge IT. Orzo H. Ceuada

Legumen aliud est coctile, aliud refractarium et contumax, quod a)te/ramnon et kera/sbolon Plutarchus et Nazianzenus nominant.

Legumen legumentum quod vellendo legatur, non secetur, xe/droy Theophr. o)/sprion e)/llobon Theophr. be/lekos2 Aristoph. AL. Hulschenfrucht, Gemuss B. Vrucht diemen metter hant leest G. Legume IT. Legume H. Legumbre

Lens lenticula. fakh\, fako/s2 AL. Linsen B. Linsen G. Lentille IT. Lenticchia H. Lentejas

Lolium ai(/ra, ziza/nion, qu/aros2 AL. Lulch, rouwetsen, twalch, trespe B. Ontcruyt, harick, dronckaert G. Yuraye, yutoie, gasse, leuille IT. Loglio H. Yojo

Lomentum Farina fabacea. lei/wma e)re/gminon a)/leuron. AL. Bonen Mehl B. Bonen meel G. Farine de febues IT. Farina di faue H. Harina de las hauas

Lupinus qe/rmos2 AL. Feigbonen, Weickbonen, Wolffaschbonen B. Lupijnen G. Lupins IT. Lupini H. Altramuz

Messis a)/mhtos2 AL. Geschnitten Korn B. Ghemayer Koren G. La moisson IT. Messe H. Miesse

Milium ke/gxros2, kegxri/s2 Straboni. paspa/lh Hippocr. AL. Hierse B. Cheers G. Miller IT. Miglio H. Mijo

Milium Indicum Plin. lib. 18. cap. 7. quod Turicicum, aut Sarracenicum triticum nuncupamus, praegrandibus culminis, quas fo/bas2 vocant, idem forte fuerit, quod a Theophrasto puro\s2 o( kamokai/as2, a cresstudine perticis longuriisque ( ka/makas2 Graeci dicunt) aemula vocitatur. AL. Turckisch Korn B. Turcksche tarwe G. Ble Satazin

Olyra Arinca Plinio. o)/lura B. Amelkoren Typha. tu/fh. AL. Welsch weiten B. Roomschetarwe

Omelysis apud medicos veterinarios, aequalis farinae miscella bordeaceae, seminis lini et foenigraeci, Pelagonio testante: at Plinio ex medicorum placitis, farina hordeacea cruda ad discrimen polentae, quae torritur aut frigitur. w)mh/lusis2, et w)mih\ lu/sis2 et kriqi/nh a)mh/lusis2.

Oryza o)ru/za AL. Reiss, Reiss B. Rijs G. Ris IT. Riso H. Arros

Panicum a paniculis semen continentibas. melfrugum. Diocli dictum e)/lumos2 meli/nh AL. Butsweiss, Heydel B. Panickoren G. Paniz IT. Panico H. Panizo



image: s035a

Panicum exoticum vel peregrinum panicum loculare, Ruellius vocat aloculorum, quibus semen includitur multitudine.AL. Welscher Hierss, sourgo somen G. Forment batbu, ble barbu IT. Sorgo, sagina Hetruscis, melica et melega Insubribus

Phalaris fa/laris2 B. Spaensch saet, saet van Canarien

Phaseolus dolichus. fasi/olos2 Poll. lo/bos2 Gal. do/lixos2. Aeginetae. AL. Welsche Bouen B. Roomsche boonkens G. Facioles IT. Fagiuoli H. Frisoles

Pisum e)/tnos2 pi/son, le/kiqos2 AL. Erbs, Welsche Erbis B. Roomsche erwitten, stockeerten, climmende certen

Polenta a)/lfiton Hippocr. Farina tosti hordei frictive. AL. Gerost gersten Mehl B. Getoost ende ghedroochr geersten Meel G. Griorte seiche IT. Polenta che si fa de farina d'orzo H. Poleada

Pollen est et volatica farina, molendini parietes dealbans AL. staubmel B. Stuyfineel G. Fole farine IT. Farina chese disperde H. Harirra que buela

Secale Plin. farrago, quod pecori forraginis vice detur. bri/za. Galeno, vt putatur.AL. Rocken B. Rogghe G. Seigle, segle IT. Segala H. Sentena

Seges a)/rotos2, lh/i+on Fruges cereales nondum demessae AL. Saar noch nit abgeschnitten B. Staende Saet G. Fle encore debout IT. Segete H. La miesse

Seges pro terra subacta et sata Varroni, a)/rotos2, gh= h)rotriasme/nh AL. Ein gesäter Acker, Saat B. Gesaeyt Lant, Saet G. Terre semee. Ir. Terra lauorata, et seminata H. Tierra sambrada

Semen sementis. spe/rma, spora\, spe/rados2 Nicandro, spermei=on, et spei/rhma Eidem. AL. Samen, Saat B. Saer G. Semence. Ir. Seme H. Semiente

Siliqua Folliculus Colum. concha, valuulus, a valuis simili operculatura, non autem a vallo, vt Nebrissensis putat Theca generaliter quae vestiuntur legumina. lo/bos2 kwruki/s2 Theophr. qh/kh Aristoteli.

Similago simila. semi/dalis2. Media inter florem et farinam pars, ex qua crassiores furfures excreti sunt. AL. Zartweiss Mel, Semelmeel B. Bloeme, Terwen meel, de donst vaden, Meele G. Semoule. Ir. Amito, amido H. Semola acemite

Smilax hortensis smi/lac khpai=a AL. Welschbonen, Welscherbs B. Roomsche bonen G. Febues peintes, faseoles IT. Fagiuolo Turchescho H. Feyones

Spica Cicero. Quod culmus extulit, continctque granum, glumam, et aristam. sta/xus2 AL. Aer, Kornare B. Adere G. Epi de ble IT. Spica H. Espiga

Spica mutila aut (vt passim vulgati codices babent) mutica Varr. quae caret arista. sta/xus2 ko/lobos2.

Stramentum Varr. stramen. Quod terrae haeret, et postea subsecatur. ka/rfos2 AL. Stro. B. Stroo, stroy Flandris G. Estrain foarre IT. Paglia H. Paja de cama

Triticum puro/s2 AL. Weissen, Weitsen B. Terwe G. Fourment IT. Grano H. Trigo

Triticum robum tobus Colum. pondere et nitore praestans, quale nos Zelandicum nominamus H. Trigo ruuion

Triticum silig ineum siligo Colum. tritici vitium. Eid. quod pondere desicit, praecipue in panc sili/gnis2, strugi/s2 Hipp. vel trugi/s2. AL. Rocken, oder Weitsen B. Winter terwe, quasi hibernum triticum H. Nebriss. exponit. Trigo candial

Triticum trimestre Setaneum Colum. puro\s2 tri/mhnos2, h)\ shta/nias2. B. Someterwe H. Trigo trimesino

Vagina Ciceroni, Stipulae exordium: herba in qua delitescit culmus cum arista prius quam exoriatur, Varroni. si/tou e)kbolh\, e(/kfusis2 th=s2 xlo/hs2, ka/luc apud Thucyd. qui ait a)staxu/wn e)k tw=n kalu/kwn ge/nesin G. Le tayau

Vicia bi/kion Afianis, a)rako\s2 aut ku/amos2 Atticis AL. Wicken, Kornwicken, Rosswicken B. Vitsen, wicken G. Visses, vesce IT. Vezza H. Elarueja

Vruncus Quod in infima spica ad culmum stramenti est minus quam granum.

Vtriculus Plin. Quod furfure melius est. et simila deterius, vulgo Farinae venter, cretuta Pallad. exta tritici. Tenutus farinae recrementum. a)/leuron. AL. Grob Mel. B. Grone bloeme G. Redondage IT. Farina grossa H. Harina grossa

DE FRVTICIBVS. CAP. XX.

CAPPARIS inturis. ka/pparis2 AL. Cappers B. Capres G. Capres IT. Cappari H. Alcapparta

Erica brya siluestris Plin. e)rei/mh tetra/lic Theoph. offic. genistella. AL. Heyden B. Heyde G. Bruyere, briere IT. Erica H. Breco, queiro

Genista AL. Pfrimmen, Pfinstenblumen. Ginstern B. Brem G. Genest IT. Genesta H. Genestra, hiniesta, retama



image: s035b

Glycytrhiza Scythica, radix dulcis Celso kluku/r)r(iza skuqikh/ Teophr. gluku/futon Dioscorid. a)/diyon, quod sitim restinguat, glukh/raton, glukei=a absolute Gal. et Theophr. gluku/mh Hippocr. gluku/r)r(izon Actuario. Scythica autem, quod eius esis famem Scythae in plures dies extrahant. AL. Susskolts, Leckrits B. Soet hout G. Recilisse, regalisse, liquilice IT. Regolitio H. Regaliza

Hippoglossum i)ppo/glwsson e)pi/glwsson, e)pifullo/karpon. Barbaris vuularia, Bonifacia lingua Pagana, bislingua. AL. Zäpflinkrant [perhaps: Zäpflinkraut] Hancblat. Aussenblat, Zungenblat B. Keelcruyt, tongenblat, tapkens cruyt G. Herbeaux langues IT. Lingua pagana, bonifacia H. Lingua de canallo

Iasme nonnullis apiaria, zambachum Arabibus, Leucoij species fruticantis. B. Iasmijn G. Iassemin IT. Gelsimino

Cnouis anonis, offic. remora aratri, aresta bouis, acutella. o)/nwnis2. AL. Stallkraut, Haw hechel, Ochssenbrech B. Staleruyr, pragwortel G. Bugraues, burgrundes IT. Bognacho H. Gatillos, gatinos

Rhamnus Plin. r(a/mnos2. AL. Falbaum B. Neprun, bourgespine IT. Rhamno, matruca H. Scambrones

Rubus Frutex hamotis spinis, sentis, morus vaticaca. ba/tos2 AL. Brombeere B. Bramen, braembesyen haghe G. Ronce IT. Rono H. Carca

Rubus Idaeus ba/tos2 i)dai=os2 B. Hinnenbraemen G. Framboisier

Sabina bra/qu AL. Seuenbaum, seuenpalmen B. Seuenboom G. Sauenier IT. Sabina H. Yeruafabina

Spartum spa/rton sparti/on, lu/geia. B. Spacensche brem IT. Genesta Spagnuola H. Esparto

Vitex salix Amerina offic. agnus castus. a)/gnos2, lu/gos2. AL. Schaafmule, Abrahamsbaum, Kunschbaum IT. Vitice, agno casto H. Gatillo casto, pimiento, sauz gatillo

DE GEMMIS. CAP. XXI.

ACHATHES Plin. ab Achate cognomine fluuio Siciliae, vt testatur cum Theophrasto Plin. AL. Achat B. Agat G. Agathe IT. Agata H. Azauache

Adamas Plin. ab indomita vi nomen habet duritia inenarrabili. victriceq. ignium natura, a)da/mas2 AL. Demant, Demut B. Diament G. Diament IT. Diamente H. Diamente

Aetites Plin. Lapillus qui in aquilarum nidis reperiri solet, vel a colore. auis, vel a virtute, qua citra illius praesentiam parere aquila negatur. a)eti/ths2 AL. Adlerstein B. Adeler steen, Plinius scribit aliquos hunc lapidem gagaten dixisse, quod et Seruius annotat, cum sint diuersi

Amethystus Plinio, Violacei coloris gemma, nomen habens a vini colore, quem prius quam degustet, in violam de sinit, vt Plinij verbis dica: nam hallucinari eos ostendit Plutarchus, qui gemmae nomen datum putant a praesidio profligandae temulentiae, eum Theophrastus oi)nwpo\n th= xro/a| esse dicit, vineo colore, vt ai(male/hn a)me/quston Tryphiod. quod diluti cruoris colorem referat. Dionysius. Afer u(phre/ma porfure/ousan, quod leniter purpureum colorem affectet. AL. Amethist B. Amethist G. Amathyste IT. Amethysto H. Amethysto

Bacca Virg. margarita Cic. vnio Plin. margari/ths2 Theophr. ki/naidos2 Arrian. i)ndiko\s2 li/qos2, e)ruqrai=os2 li/qos2, Luciano, Erythraeus lapillus Statio. quod a rubro mari peteretur baccha conchea Virg. in Culice. AL. Peerlin B. Peerle G. Perle IT. Perla H. Perla, o aliosat gruesso

Beryllus Plin. Solino. cum smaragdo naturae communis putatur, colore surdo, qui sigurae sexangulae repercussu extitatur ab artificum ingeniis, Tryphiodorus caeruleum illi celorem dat, glaukh\n bh/rullon vocas: Marbodeus quoque violacei coloris aut caerulei, in genere beryllorum excellere ostendit illo versu:

Eximios violae similes lymphaeve marinae. ita namque e manuscripto vetusto codice legendus ille versus, vbi hactenus in excusis, oleo pro violae, fuit. AL. Beryll B. Berille IT. Acqua marina, eo quod caeruleas maris vndas imitetus B. Berillo

Carbunculus Plinio, a similitudine prunarum nomen sortitus, tametsi ignes non sentiat a)pu/rotos2 propterea a nonullis dictus, et a)nqrakh/ths2. AL. Karfunckelstein B. Carbunckel G. Escarboucle IT. Carbuncolo H. Caruoncol

Carbunculus amethystizon pyropus Ouidio, abigneo flammeove rubore purwpo\s2, a)/nqrac a)mequsti/zon. AL. Rubin B. Robijn G. Rubis IT. Rubbino H. Rubbi

Carbunculus candidus qui extremo visum nubilum quid praefert. B. Ballays

Carbunculus carchedonicus vel Garamanticus, qui granatus a pomi punici colore nominatur. AL. Grauat B. Granaet G. Granat IT. Granato H. Granado



image: s036a

Chrysolitus Plin. aureo colore tranflucens. non male a Propertio flauus propterea dictus, quem hodie gemmarum mangones Hyacinthum falso nominant. xruso/liqos2. AL. Hiacynth B. Yacinth G. Hyacinthe IT. Hyacintho H. Iacinto

Cyaneus lapis Coloris caerulei lapis est in aurariis aerariisque metallis inuentus, quem Lazuli lapidem officinae vocant. IT. Azuro oltramarino vt Atmenius lapis, qui inuenturarus est H. Verdazuro, quasi viride caeruleum

Cyanus Plin. Colore caeruleo gemna. ku/anos2. AL. Saphyr B. Saphyr G. Sapphir IT. Saphiro H. Cafir

Cyanus mas qui saturo magis caeli colore est. B. Blaeuwe saphier

Cylindrus Iuuenali, elenchus Plinio, Margarita oblonga, ouali figura. ku/lindros2. AL. Langlechte Perlin B. Langachtige peerle G. Perle longuette IT. Perla longhetta H. Perla rolliza y prolongada

Gemma Virgil. lapillus preriosus Curtio ti/mios2 li/qos2, timalfh\s2 li/qos2 Aristoph. schol. et polu/timos2. AL. Edelgestin B. Edel gesteente, costelijcken steen G. Pierre precieuse IT. Petra pretiosa H. Piedra pretiosa

Hyacinthus Plinio, alius est ab eo quem nostra secula nominant: nam dilutiore etiam fulgore violacei coloris ab Amethysto vincitur. u(a/kinqos2 Luciano. AL. Behemischer, oder Meissnischer Amethyst B. Een Beemschen oft Meischnischen amathist

Iaspis Plinio, viridi colore est. i)a/spis2 AL. Iaspis B. Iaspis G. Iaspis IT. Iaspide

Iaspis aerizusa eranus siue eranos, aliis. i)a/spis2 a)eri/zousa, qui/ths2 Dios. Galeno. AL. Turckis B. Turkoyse G. Turquoise IT. Turchesa, o Turchina H. Turquesa

Iaspis Grammatias Plinio lib. 37. cap. 9. quae transuersa linea alba praecingitur. i)a/spis2 grammati/as2.

Lychnis Plin, vel lychnites Gemma, cuius lucis vigor flagrantia lucernarum excitatur cocci rubore suffusus. luxni/ths2 AL. Gelachter Rubin iudicio doctissimi Georgij Agricolae, qui in hac cognitione primas facile meretur B. Gheelachtige robijn

Onychium Theophrasto, Lapillus e fusco et albo compositis constans, ad ectypas scalpturas quaesitus, vitandis periculis valere creditus o)nu/xion Theophrast. leukw=| kai\ faiw=| para/llhlon. Hanc crediderim esse onychen Arabicam Plinio dictam, quam nigram esse ait candida zona praecinctam AL. Onichel B. Onijckel IT. Onicolo Hallucinari enim illos Lexicorum chapsados autumo, qui Onychen Gallice Cornaline, et Nebrissensem, qui Cornariam reddit. Onix autem candorem praefert vnguis humani similitudine, vnde illi nomen.

Est et hoc in genere, quem Chalcedonium vulgo nuncupamus. AL. Chalcedonius B. Cassedonie, oft chalcedonie

Sapphirus Plinio, quem syrtiten etiam Marbodeus nominat: a Syrtibus natalibus etus eo versus qui in excusis codicibus abest:

Hic et Syrtites lapis a plaerisque vocatur

Quod circa Syrtes Lybicis permistus arenis

Fluctibus expulsus feruente freto reperitur

Lapis caerulei coloris a Cyano mare non multum differens, vnde et kuanh=n sa/pfeiron Dionysius Afeream vocat, quamuis et ad viride declinat, qualis proprie prasi=tis2 nominatur, et vt xrusi=tis2 quam xrush=n Dionysius. AL. Gold, vnnd blaw Sapphir B. Sapphier G. Sapphir IT. Sapphiro H. Sapphir

Sardius Plinio, qui impensius nigret, mas est: qui rubet magis, Sarda est, foemina Theophrasto habita. AL. Corneol B. Corneol G. Cornaline IT. Corneolo H. Cornarina

Sardonyx Mixtum habet e Sarda et Onyche nomen, Arabicam Sardonychen excellere testatur Plinius, Candore circuli in ipsis vmbonibus nitente, ac nigerrimi coloris substrato: nam Armenica pallidam praefert zonam.

Smaragdus Plin. Virore oculos satians gemma, vnde ab Horatio viridis lapis vocatur, quem ex Iaspide fieri arbitratur Theophrast. sma/ragdos2 a smaragei=n, id est, a nitore, qualis in vndis relucet. AL. Schmaragd B. Smaragd, ematraude G. Esmeraude IT. Smeralde H. Esmaralda

Topazius Plinio. to/pazon vel topa/zion Eustath. glaukio/ mnta li/qon kaqaroi=o topa/zou dixit Dionysius Afer. Hunc aureum de se iubar fundere ait Eustathius, qui densioribus tenebris elucescat magis. AL. Topass B. Topaes G. Topasse IT. Topatio Petrarchae et Danti H. Topazio

Tympanum Plinio. margarita hinc rotunda, inde plana.

Vnio exaluminatus Plin, qui colore pellucidus et praestans est. Videtur autem exluminatum dixisse, qui tristitiam illam aluminis exuerit. AL. Heyter schone Perlin B. Hupsche schoone peerle G. Fort belle perle IT. Perla chiara et bella H. Perla muy clara y hermosa



image: s036b

DE GENERIBVS AVIVM. CAP. XXII.

AVES altiles Plinio, fartiles Eidem, quae sginantur, et turundis farciuntur vt pinguescant siteuta\ sitista\, o)rni/qwn qre/mmata Platoni, boskadi/ai o)/rneis2 Nicand. AL. Gemeste Vogel B. Voghels diemen mest, cropt, vult, oft vel maeckt G. Oiseaux de graisse, mises en mue pour les engraisser IT. Vccelli chi s'ingrassano, et tengonsi in cabbia per grassarli H. Aues por engordar

Aues cortales siue cohortales Col. eaedem sunt cum altilibus: vel verte quibus intra cortem caueam ve inclusus minus libera euagandi potestas est o)/rneis2 katoiki/dioi Aphrodisaeo h(/meroi. AL. In Kestenen oder im Hausshoof erzogene Vogel B. Vogelen in een keuie, hock, oft hoender Kouwe gesloten G. Oiseaux enclos ou en cage, poulallier IT. Vccelli di caggia, o di corte, o serratinel pollaio H. Aues del coral o de jaula

Aues ferae Plaut. siluestres, nec dum circuratae AL. Wildvogel B. Wildevogelen

Aues fissipedes xizo/pudes2 Aristot. AL. Vogel so gespaltene vnnd zertheilte Fusshaben B. Vogheis met geclouen voeten oft claeuwen G. Qui ont les pieds fendus IT. Ch'hanno e piedi o vngie fessi H. Que tienen las patas apartadas

Aues inferae Seruio quae natura petunt volatu terrae vicinam aeris regionem, vt hirvndines. AL. Gar nider fliegende Vogelen die by der eerden vliegen G. Oiseaux qui volent presque en terre IT. Vccelli chi si delettano di volar basso H. Aues que de su natural buellan per baxo

Aues palm ipedes Plin. solidipedes aliis stegano/podes2 Aristot. AL. Breit, slach vnnd ganssfussige bogel B. Plat en breetvoetige voghels, gelijtck een gans G. Oiseaux qui ont les pieds plats comme vne oye IT. Vccelli con e piedi larghi d'hoca o paparo H. Aues que tienen las patas de anada AN. Holefeared byrdes

Aues praepetes Virgil. augurales, quaesuperiorem aeris regionem tenent, testimonio Seruij oi)wnoi/. B. Hoochvliegende vogelen G. Oiseaux qui volent au ciel IT. Vccelli qui volano insino al cielo H. Aues que buelan arriba

Auicula o)/rneon, o)rni/qion, o)rniqa/rion, o)rneope/teihon Aristoph. Vogelin. B. Vogelken G. Oiselet IT. Vccelletto, augelletto, vscigniuolo Boccatio H. Auezillo AN. Lkttelbyrd

Auicula in plumis a)/pteros2 o)/rnis2 AL. Ein nacketes Vogelin, so noch one Federn ist B. Een voghelten dat cael ofe bloot is, ende sonder pluymen G. Oiseau sans plumes IT. Vccelletto senza piume H. Aue sin plumas

Auicula inuolucris a)/pteron AL. Das nicht fleucht B. Dat noch niet vlugge en is G. Oiselet qui ne vole point IT. Vccelletto chi non vola H. Aue que no buela

Auicula volucris ptouno\n ptero/en. AL. Gfugel, dat schon fleucht B. Een vogelken dat vlagghe is G. Oiselet volant IT. Vccelletto volante H. Auezilla que buela

Auis ales, ab alarum magnitudine pecus volatile Col. oi)wno\s2, o)/rnic, o)/rnis2, o)/rneon, a)eropo/ron Philoni, kinw/peton, dia\ to\ kinei= sqai, petw/menon Dionysio, Eustath. AL. Vogel B. Vogel G. Oiseau IT. Vccello, augello H. Aue AN. Byrde, fouule

Oscines aues Plin, w)|dika\ o)/rnea. AL. Singende Vogel B. Singhende vog helen. Oscines dictae, quasi ore canentes, quarum e voce futurorum praesagi captabant veteres G. Oifeaux chantants IT. Vecelli cantatrici H. Aues cantaderes AN. Syngyng byrdes

Pullus o)rniqo/pais2, o)rniqofuh\s2 pai=s2. AL. Innges Hunlin B. Kiecken, oft Kiecxken G. Poussin IT. Pullo, polastro H. Pollo

GENERA NAVIS. CAP. XXIII.

ACATIVM Plin. ea nauigij species est, quam vernacula lingua Botam vocamusse Plinij verbis lib. 9. vbi indicat acatium esse carinatum, prora rostrata, puppi inflexa: quae omnia in nostrate bota innenias, ab aliis diuersa, nam carina aluum compingit, prora in rostrum assurgit, et puppis incuruatur molliter inflexa: a)ka/tion. B. Een boot

Biremis Cic. quae a puppe malum versus binis agitur remis, a malo ad proram vno tantum dih/rhs2, di/kroton Suidae, quod vtrinque a prora et puppi impellatur remis, dicroton etiam Hirtio dicitur h(mio/lion Hesychio, et h(mioli/a, quod sesqui altero pleno remigio agatur. IT. Fusta

Celox Plauto, Nauigij genus breuis atque agilis. kelhs2 Polybio. melh/tion. Thucid.

Classis procincta Agellio, ad pugnam parata. e)coplisme/nos2, ei)s2


image: s037a

probolh\n katasta\s2 sto/los2. AL. Ein hauffen Schiff zeugs zum Krieg zugerust B. Een vloete van oorloch schepen die al ghereet is G. Vne armee preparee a la guerre IT. L'armada preparata H. La armada fornecida y apparejada

Corbita Plauto, Nauis oneraria grandis et tarda, cuius malus corbem praeferebat in summo fastigio, vt etiamnum hodie vsus obtinuit, siquidem quod in summo malo imponitur, Corbem malim, quam cum Erasmo Galeam vocare, non vnam ob causam. AL. Ein Lastschist B. Een meersschip, oft een schip met een meerse. Corbem enim meerse nominamus G. Nauire qui sert a transporter marchandise IT. Naue di gabia H. Naue para lleuar mercadetia

Cymba Est et haec piscatoria nauis: sed conuexioribus lateribus, (siquidem ku/mbh dicta est para\ to\ kufo\n, w(s2 periferh/s2 ) tametsi eandem cum lembo faciat Isiodorus a(lieutiko\n ploi=on, a(lia/s2 Plutar. ku/mbh. Oriam exponit et Nonius talem. AL. Ein Fischers Schifflin B. Een visschers boot, een buysse, een pinck

Dromas dromon Isidor. a celeritate cursus droma/s2. Aristoph interpr. Poll. AL. Eins chnell Schiff B. Een karreueel, ost boeyer G. Vne carauelle IT. Carauella

Hippago Festo, Nauis qua equi vehuntur. i(ppagwgo/s2 Demosth. i(pphgo\s2 Polyb. i(ppagwgo\n ploi=on Herod. Ein Schiff da man die Pferdt mit hin verb fuhret. B. Een schuyte, oft schip om peerden mede te voeren G. Nauire pour mener cheuaux IT. Batello per condumi caualli H. La tafuera

Lembus Virgil. lenunculus Sallustio, Nauigium piscatorium. le/mbos2. AL. Weidling, kleins Schifflin B. Een schuyte, oft visschers schuyce G. Nacelle a pescher IT. Nauicella di piscatore H. El leno

Libunica triremis formam praeferebat: sed praedatoria magis, incredibi. lisque celeritatis, Suidas li=burnikh/ Plut. ploi=on penthriko/n Polyb. liburni/s2 [note of the transcriber: in the print: li+burni/s2 ] . AL. Iagschifflin B. Een fuste, oft iachte G. Fuste legiere IT. Fusta o bergantino H. Fuesta

Linter Virgil. Caes. alueus Liuio. mono/culon. AL. Ein weidling B. Een iolleken G. Vne nasselle IT. Gondolina H. Canoa

Nauicula nauigiolum Liuio. ploia/rion. AL. Schifflin B. Scheepken G. Nacelle, petite nauire IT. Nauicella H. Nauezica, o naue chica

Nauis actuaria Cic. nauigium actuarium Caes. pro/plous2, e)paktri/s2, aliis etiam kwth/rhs2 i)sto/pous2, quae simul et remis et velis vtitur, vt Isidorus ait. AL. Ein Ruderschiff B. Een roeyschip, een veerboot, een barsie G. Barcque de passage IT. Naue che porta passaggieri H. Barca de passaje

Nauis constrata Cic. tecta Liuio cui opponitur aperta apud Cicer. nau=s2 kata/fraktos2 Polybio. AL. Gedecht Schiff B. Ouerdeckt schip, Schip met een ouerloop G. Bateau couuert IT. Batello serrato o cuoperto H. Naue cubierta

Nauis longa Caesar. triremis. makro\n ploi=on Polybio, trih/rhs2, nau=s2 makra/ Appiano. AL. Galeye B. Galeye G. Galere IT. Galera H. Galera

Nauis militaris stratiwti/s2 Thucyd. o(plitagwgo/s2. Eid. qua transportavi vehique solent milites. AL. Schiff darinn man die Kriegsleut vber fuhret B. Een schip om knechten met oft inne te voeren G. Nauire pour transporter soudars IT. Naue per transfretare soldati H. Naue para Ileuar los soldados

Nauis oneraria Cic. grauis Caes. frumentaria Eid. sitagwgo\s2 o(lka/s2 Thucyd. forthgo/s2, Polybio sithgo\s2 nau=s2 Diodoro forthgiko\n ploi=on, stroggu/lon, foinikiko\n ska/fos2 Aristoph. gau=los2 Herodoto skeuofo/ros2 Appiano AL. Nauen, Lastschiff B. Hulcke, een coopvaerders schip G. Nauire marchande IT. Batello, hulca H. Naue de mercadaria

Nauis oraria Plin. Nauicula qua oram litoris legimus. qualis actuariola Cic. quam eandem esse puto cum Horia, quae per aspiratam a Nonio scribitur. eu)/poros2 pla/th Euripidi. AL. Ein schifflin damit man nun am Bord oder Gestad dess Wassers ruedert B. Een boot om bystrande te roeyen G. Nacelle pour ramer au bord de l'eaue IT. Nauicella per nauigar lungo alla riua H. Naue chica por passearse

Nauis praedatoria Liuio piratica Quintil. paro Liaio, myoparo, et piraticus myoparo Cic. lh|striko\n, ploi=on peiratikh\ nau=s2, lh|stri\s2, muoparw\n, e)paktoke/lis2 Etymolog. AL. Raub, oder Iagschiff B. Een Zeeroouers schip, een iachte, een barsie, bergantijo, oft een barcke G. Barque, bateau de coursaire, brigantin IT. Bergantino, corsaro H. Naue de cossario

Nauis praesidiaria fulaki/s2 Diodoro frouri/s2. AL. Ein Zusatsschiff, ein Kriegschiff B. Een oorlooch schip G. Nauire de guerre IT. Naue di guerra H. Naue de guerta

Nauis praetoria nauarxi\s2 strathgi/s2 Diod. AL. Dess Obersten Schiff B. Het ammiraels schip G. Le bateau de l'Amiral IT. La naue del ammiraglio, o del capitano generale

Nauis rostrata Liu. nau=s2 xalke/mbolos2 Appiano, xalkh/rhs2 Pluthar. e)mbola\s2 e)/xousa Xenoph. AL. Geschnabelk Schiff B. Een schip met een snuyte voeren G. Nauire begue IT. Naue con ponta H. Naue fornecida para encontrar

Nauis speculatoria catascopium Cic. exploratoria nauicula kataskopiko\n [note of the transcriber: in the print: kataskopi+ko\n ] ploi=on Plutarch. AL. Ein Speheschifflin B. Een


image: s037b

lootsmants boot, een verspiers schip, een fuste, oft bergantijn G. Vn brigantin, vne fuste IT. Vn bergantino, vna fusta, o fregata H. Vn bergantin, vna fuesta

Nauis vectoria Vlpiano e)piba\s2, e)pibathgo/s2. in Pandect. AL. Ein Fahrschist B. Een heu, een vracht, ost veerschip G. Barque, ou basteau de passage IT. Naue de passagieri H. Barca de passaje

Phaselus vel vt alij, faselus, nauigium velox et oblongum, teste Acrone. fa/shlos2. Ttraboni videtur ex Horatio et Virgilio phaselus non absimilis fuisse lembo, aut oriae, quippe qua circumuehi sua rura solebant ditiores, vt agitatu facili eadem et fragili. AL. Ein Batketkle B. Een schuytken oft bacxken G. Vne barquette IT. Barca, gondola, Venetis H. Barquilla

Ponto Caes. porqmei=on, po/rion Diodoro, Nauigij genus quo omnes traiiciuntur loco pontium. AL. Ein Vberfahrt, schiff B. Een ponte, oft veerschuyte G. Bac a passer la riuiere, ponton IT. Pontone, naue o barca di passat il fiume H. Ponton, y barca de passar el rio

Pristis Nauigium oblongum et angustum, a marinarum pristium forma. pri/stis2. AL. Ein langes vnd enges Schifflin B. Een beytel, een Wtersche schuyte, een damlooper, een barsie

Ratis schedia Vlp. xedia/ AL. Ein floss B. Een vloot, oft sater G. Vn raseau IT. Zartera H. La balsa de maderos trauados

Ratis scirpea Plauto, pro congerie scirporum in oblongum fasciculum colligatorum, cui pro fulcimento pueritia, quae natare discit. innititur, vt facilius natare ac mouere manus discat. AL. Ein Bintsen buschlin B. Een bobber, een bussel biesen G. Vn faisseau de ioncs, ou nasselle de ioncs. IT. Vn fasciculo di ionchi, o nauicella di gionchi H. Nauezilla de iuncos

Scapha nauicula quae onerariis subsernit. barca Isidoro ska/fos2 skafi/dion, e)fo/lkion, eo quod nauis eam attrahat asseclam porqmi/s2. AL. Ein kleins Schifflin B. Een boot, lichter, een schuytken G. Esquif IT. Scipho, copano H. Scife

DE GENERIBVS PISCIVM. CAP. XXIV.

CARTILAGINEI pisces Plin. sela/xh, selaxw/dh, xondra/kanqa Aristoli, in quibus ossium vicem explet cartilago: vt Raia.

Cetacei pisces Magni quie semine, non ouo, gignunt perfectum animal. w/dea.

Crustati pisces Plin. crustis intecti Eidem, Mollitesta operculati, malako/s2 raka Aristot. AL. Weich oder lind geschalter Fisch B. De gheschilde oft gescholpte Visschen G. Poisson d'escaille molle IT. Pesci di scaglie mollesine, o tenere H. Pesces de teja muella, y blanda al tocar

Molles pisces Plinio, laeues malim vocare: quibus cutis non squammea, non aspera aut testea, sed laeuis est et glabra, vt homini: ita enim Galeni verba interpretor lib. 3. De facult, aliment, cum sint tamen durae carnis, vt saepia: atque ita malako/n expono. mala/kia Aristot. malako/derma. AL. Glatter Fisch one Schupen B. Glatte Visch sonder Schubben G. Poissons glissans, sans escaille IT. Pesci politi senza scaglie H. Pesces polidos, sin escama

Piscem desquammare lepi/zein AL. Den fisch scharpffen B. Den Visch schrabben, oft die Schelffen afdoen G. Escailler le poisson H. Escamar o quitar las escamas

Piscem exdorsuare Plau. r(axi/sai. AL. Den Fisch spalten, auffschlagen oder thun B. Den Visch opdoen, oft clieuen, oft spouwen G. Effondrer le poisson IT. Spallare il pesce H. Quebrar el espinazo del pesce

Piscem exenterare e)centeri/zein, entereu/ein Athenaeo. AL. Dem Fisch das Eingeweid aussnemen B. Den Visch schoon maken, opdoen, breken, ontweyen G. Euentrer le poisson IT. Suentrar le pesce, o cauargliene le interiora H. Sacar las tripas del pesce

Pisciculi minuti Terent. lepth\ gru/th Tarentino, e(yhtoi/ Menand. quasi elixatiles, qui minores sint quam vt torreri in sartagine aut assaridebeant. AL. Grut G. Poissons menus, menuise

Pisciculus i)xqu/dion AL. Fischlin, Fischle B. Visken G. Poissonnet IT. Pesce picciolo H. Pequenno pesce

Piscis i)xqu\s2 e)/lloy, e)/llos2 Sophtcli maudo/s2 Callim. AL. Fisch B. Visch G. Poisson IT. Pesce H. Pescado AN. Fisch

Piscis fluuialis vel fluuiatilis, i)xqu\s2 pota/mios2. AL. Fisch der sich in rinnendem Wasser auffenthalt B. Rinier visch G. Poisson de riuiere IT. Pesce di riuera, fluuiale o di fiume H. Pesce o pascado de rio

Piscis lacustris i)xqu\s2 limnai=os2. AL. Seefisch B. Visch die hem in Wyers oft andere staende Wateren houdt G. Poissons d'estangs IT. Pesce di lago H. Pesce de lago

Piscis maridus Pelagius. i)xqu\s2 qala/ttios2. AL. Meerfisch B. Zeevisch G. Poisson de mer IT. Pesce marino H. Pesce marino

Salsamenta Terentio, pisces muria durati Fabio lib. 8. Pisces muria conditia tari/xh, ta\ tarixhra/. AL. Ein gesaltsener Fisch, wie der, Lacl


image: s038a

vnnd Thonhering B. Ghesouten Visch, ghelijck den Abberdaen, oft Peeckelharinck G. Poisson sale IT. Pesci ensalati H. Pesce salado

Salsamento macerare Terent. tarixh| diai/nein, h)/ deyei=n. AL. Gesaltsene Fisch wassern, weichen, trempen, ins wasser legen B. Ghesouten Visch weycken, oft te weycke leggen G. Destremper et dessaler IT. Macerar o addolcire nell' aqua li salami H. Remojar la saladura

Testacei pisces testae, Pisces duro operimento instrati, o(strako/derma Aristot. o)/streia Galeno sklhro/derma Aristot. liqo/r)r(ina Empedocli, o)strako/rina Oppiano o)stra/mhra, o)/straka. AL. Schalfisch, der sich in der harten Schalen helt B. Visschen met harde Schellen, oft Schelpen G. Poissons a coquilles IT. Pesci de scaligo duro H. Pesces que biuen en teja dura

Turbinati pisces strombw/dh Aristot. stromboeidh=, qui in latum a mucrone fastigiantur, vt buccinum. AL. Kinckhornlin B. Kinckhoornen, Hulcken G. Poisson qui se tient en coquille sabotee IT. Pesci di testo puntuto H. Pesces que tien suteja en figura de trompo

DE HERBIS. CAP. XXV.

ABROTONVM semina a)bro/tonon qh=lu. Qui ex Plinio hanc Chamaecy parissum nominant, ne illa toto caelo errant, cum Pliniana illa, herba sit, haec Dioscoride teste, arborescat: et comantes auri fulgore corymbi hanc facile, quae sit, prodant. AL. Cypres B. Cypres G. Du cypres, garderobe IT. Cypresso, santolina

Abrotonum mas a)bro/tonon a)/r)r(en, qh=lu fqo/rion. Dioscorid. xolopoio\n, h(ra/kleion, gluku\s2 a)/gmon Dioscorid. AL. Stabwurts, Gertwurts, Garthaglen, Schosswurts, Kuttelkraut, Affrusch B. Auerons, auerruyt G. Auronne, garderobbe, auroesne IT. Abrotone H. Arotono, herba lombriguera a necandis lumbricis

Absinthium a)yi/nqion, a)pi/nqion Comicis, ab insigni amatore quo bibentes illud auersantur. baqu/pikron, baru/pikron. AL. Wermuth, Elts B. Alsem, Alsene G. Aluine, absinte IT. Assenzo, assentio H. Alosna, asentios

Absinthium seriphium vel marinum, vulgo lumbricorum semen e(lminqobota/nh, a)yi/nqion qala/ttion h)\ se/rifon. AL. Wurmsamen B. Wormcruyt G. Barbotine, la mort aux vers IT. Assenzo, o absinthio marino H. Alozna marina

Acanthus herpacantha topiaria, officinis branca vrsina, et marmoraria. a)/kanqos2, mela/mfullon e)rpa/kanqa, paide/rws2. AL. Beernkapen, Beernklauw B. Berenclaeuwe G. Branche vrsine IT. Brancha orsina H. Yerua giguante, branqua vrsina

Aconitum Hecaties Ouid. offic. cappa vel cuculus monachi lukokto/non e)kathi/s2. AL. Isenhut, blaw Solfswurts B. Monicx capkens G. Tere IT. Aconito H. Yerua mattalouos, yerua de balestreros, centella

Adiantum cincinnalis, terrae supercillium, capillus Veneris Apeleio et capillaris. a)di/anton kallh/trixon polu/trixon. AL. Frauwen haar B. Vrouwen hayr G. Capil Venere IT. Capel Venere H. Culantrillo de pozo

Hiuius species est, vel certe assimilis, officinarum Capillus Veneris, aliis Ruta muraria dicta, quod in parietinis crescal. AL. Steinrauten, Mauwrrauten B. Steentuyte G. Rue de muraille

Agrostis gramen. a)/grwstis2. AL. Grass B. Lot oft knopgras G. Dent a chien IT. Gramigna H. Grama, gramena

Alcea bismalua siluestris, herba Simeonis. a)lke/a. AL. Sigmars Kraut, Sigmundswurts, Hochleuchten Fellryss, Lowenzahn B. Sigmaers cruyt G. Guimauue sauuage IT. Vngarica, malua seluatica, buon vischio H. Malua de Vngria, malua montesina

Alga vlua Illa maris est, haec stagnorum. phucus marinus Plinio, fu(/mos2 qala/ttion kai\ limnai=on. AL. Meergrass B. Wier G. Algue IT. Aliga H. Oua, o yerua de la mar

Allium sko/rodon, a foetoris grauitate, quasi skw=r o)/dwdos2, potius quam to\ skaio\n r(o/don vt Etymolog. habet. ghbo/skon. AL. Knoblauch B. Loock G. Aux, ail IT. Aglo H. Ayos

Aloe a)lo/h, trago/keros2, a similitudine cornuum hircinorum, a)mfi/bion, quod et terrae matri adhaerens, et inde exempta, deque trabibus suspensa, in aere vitam tamen tuetur diutissime. AL. Alepatic, bitter Aloes B. Aloe G. Aloes, perroquer IT. Aloe H. Cauilla, yerua de acibar, yerua babosa

Alopecurus a)lwpe/kouros2 Theophr. quasi vulpicandam dixeris. B. Vossesteert G. Queue de renard

Alsine officinis morsus gallinae quod nomen Anagallidi magis proprium est. a)lsi/nh. AL. Vogelkraut, Hunerbiss, Hunerdarm B. Muyr G. Mauron IT. Centone, pauerina, quod anserculis (pullos auserum paueros vocitant) expetitur

Althaea hibiscus Virg. officinis bismalua, et maluaniscus. a)lqai/a,


image: s038b

para\ to\ a)lqai/nein, medendi argumento. i)bi/skos2, a)nadendromala/xe Gal. dendromala/xh Aetio, a)ristalqai/a. AL. Ibisch, Heilwurts B. Witten huenst G. Guimauues IT. Maluauisco H. Yerua cannamera marmaie

Amaracus samsucus. sa/myuxon Galeno, a)ma/rakon Aeginetae. AL. Meyron, Meyran B. Margeleine G. Mariolanie, marone IT. Maiorana, persa Hetruscis H. Amoradux, axedrea, maiorana

Amaranthus purpureus Virg. et Pli. vulgo flos amoris a)mara/ntos2. AL. Sammetblum, Tausentschon, flor amor, Rotekolblin G. Passeuelours IT. Fior velluto Hetruscis, fior di grana

Ambubeia Horat. aphace Theoph. a)fa/kh Theoph. lib. 7. ca. 11. ea herba planissime praesentatur, quae vulgo dens leonis, rostrum porcinum, caput monachi, et dens caninus vocitatur, quam maturrime florere, celeriter senescere et in pappos abire scribit. neque tamen abhorreo interim ab eorum sententia, qui i(era/kion h)=tton, id est, minus hieracium, hoc siluestris intybi genus nuncupant. AL. Pfaffen rhotlin, Pfaffenblat, Korlkraut, Sawblumen B. Canckerbloeme, peerdebloeme G. Pissenlit

Amomum rosa Hierosolymitana, seu beatae Mariae Scaligeri iudicio. at Geneserus aspalathum censet esse rosam Hierechuntis siue Hierosolymitanam, vt Amomum sit piper hortense ab holitorum gente dictum.

Ampeloprassum Vineale porrum. a)mpelo/prasson. AL. Wildt lauch, hunds Knoblauch B. Wild loock G. Porreau de chien IT. Porro seluatico, porrandello H. Puerros de las vinas

Anagallis corchorus Plin. officinis morsus gallinae. a)na/gallis2, a)lsi/nh, nukte/ris2. AL. Gauchheyl B. Guychelheyl G. Morgeline IT. Anagallide H. Muruges

Huius species est purpureo flore Corallia Aeginetae koralli/a dicta, vt opinor, quod corallium flos, rubore mentiatur. AL. Gauchheyl mit rothen Blumen B. Roode guychheyl G. Morgeline rouge

Anchusa a)/gxousa, vulgo buglossum, vel lingua bouis. AL. Ochssenzung B. Ossentonge, buglus G. Orcanette IT. Anchusa H. Soagen

Anemone flos Adonidis: natum enim fabulatur Nicander, ex interfecti Adonidis cruore flos inodorus est. a)nemw/nh, vnde quibusdam venti herba dicta faini/s2 apud Lacones, testante Sosinio. AL. Kuchenschell, Hackelkraut exponit Gesnerus G. Coquelourde, ou passefleur IT. Anemone H. Ampollade flor chiquita

Anethum a)/nhqon. AL. Dyllen, hockraut B. Dille G. Anet IT. Aneto H. Eneldo

Anisum a)/nison. AL. Anyss B. Anijs G. Anis IT. Aniso H. Anis, matalahuga, yerua dolce

Anthriscum Plinio vel e)nqousiko/n, enthusicum Theoph. a)nqri/skos2. Holitorij generis herba, quam Morillonus eandem putauit, aliique non indocti viri, cum ea quam Chaerephyllum Columella dixit. AL. Kerbelkraut, Korblinkraut B. Keruel G. Cerfueil

Anthirrinum anagallis siluestris. a)nti/r)r(inon, a)nti/r)r(inon Herbariis Germanis Orant, Sterckraut, Streichkraut. B. Calfs muyle, calfa nuese, orant G. Muron violet, l'oeil du gat

Aparine officinis aspergula fila/nqrwpos2, a)pari/nh, o)mfalo/karpos2, fili/stion Hippocrati, quod laciniis vestium adhaerere soleat asperitate sua. AL. Klebkraut B. Tongecruyt, cleefcruyt G. Grateron, rieble IT. Speronella H. Presera

Apex stamen Plin. Quod veluti filumentum e calycis sinu prosilit. kro/mh. AL. Die Fademle im mitten der Blumen

Apiastrum citrago, quod citreum malum redoleat. melissophyllum Plin. melitena, amellum. meli/fullon, melisso/fullon, meli/ttaina. AL. Melissen, Immenblat, quasi apum folium, Pfaffenkraut, Mutterkraut, Hertskraut, Frauwenkraut B. Melisse, consilie de grein G. Melisse, pom cirade IT. Melissa, cedronella H. Torongil, yerua cidrera, yerua auegera

Apium se/linon AL. Peterlin, Petersilien B. Peterselie G. Persil IT. Petrosello, apio domestico H. Perexiil

Apium grande hipposelinum, equapium, olusatrum, petroselinum Alexandrinum Dodonaeus esse iudicat, Matthiolus vero vulgari leuisticum, cui sententiae faueo. i(ppose/linon. AL. Liebstockel B. Lauas, lanetse Brabantis

Apium palustre paludapium e)leose/linon, u(drose/linon AL. Eppsich, Eppich, Hepfen B. Ionckvrou merck, eppe G. Persil de l'eau IT. Apio palustre H. Perexil de agua

Argemone inguinaria Plinio, vulgo agrimonia siluestris, anserina, argentina, potentill. a)rgemo/nh e(te/ra. Fuere qui qa/liktron esse putarunt. AL. Genserich, Grensing B. Siluercruyt, blick Hollandis G. Argentine, bec d'oye IT. Argentina

Aristolochia longa a)ristoloxi/a h)\ daktuli=tis2. AL. Lange Osterlucey B. Ostruyts G. Aristologie IT. Aristologia H. Astronomia

Aristolochia rotunda terrae malum. a)ristoloxi/a stroggu/lh, mhloka/rpon, xamai/mhlon Diosc. AL. Ronde Osterlucey B. Ronde ostruyts

Aristolochia sarmentitia Scrib. clematites Diosc. klhmati=tis2 officinis aristologia longa, nonnullis herba Saracenica. Sarasijncruyt Brab. G. Sarasine

Arte misia ab Artemisio Mausoli vxore adoptata. artemisia


image: s039a

tenuifolia Ruellio a)rte misi/a lspto/fullos2, parqe/nis2. Boyfuss, Bucken, S. Fohanns Gurtel. B. Byuoet, sint lans cruyt G. Armoise, l'herbe de S. Iehan. IT. Artemisia H. Artemisia

Arum serpentaria minor officinis, pes vituli, barba Aaron, sacerdotis virile. a)/ron AL. Teutschen Ingber, quod gingiberis in modum admorsa radix linguam incendat. Pfaffen pint B. Papencullekens, calsfsvoet, Aron G. Vit de chien, pied de veau, vit de prestre IT. Aro, gigaro H. Yaro

Arundinis cartilago Plin. vocari videtur, quod in geniculo minus durum porosuisque est.

Arudinum oculi vel bulbi. Plin. lib. 17. Radices quibus seruntur alhae. B. Rietspieren, spieren Hollandis

Arundinum tegulo domum operire Plin. AL. Ein Hauss mit Rhoren decken B. Huys met riet decken G. Couurir la maison de roseau IT. Coprir la casa con canne H. Cubrir la casa con canas

Arundo canna, calamus. ka/lamos2. AL. Rhor B. Riet G. Canne, roseau IT. Canna H. Cannas

Asarum vulgago Marcrob. nardus rustica, a)/saron. AL. Haselwurts B. Haselwortel, mansoren, asara G. Cabaret IT. Asaro, baccara H. Asara bacar

Asparagus corruda. a)spa/ragos2, o(/rmenos2 Atticis o(rmi/nion. AL. Spargen B. Sparagus, coralcruyt G. Esparge IT. Esparago H. Esparagos

Asparagus Primum germen herbarum quod edendo est, o(/rmenos2, a)spa/ragos2, e)kkekauliko/s2. AL. Die, erste iunge vnd zarte Schosslin am Kraut B. Teer oft ionghe spruy tken van bet cruyt G. La premiere tige de l'herbe IT. La cima, como de couli H. Tallo de la yerua

Aspargi radix satiui, spongia peculiariter vocatur a Plinio et Columella, AL. Spargenwurts

Asparagus siluestris corrudago Gazae, a)spa/ragos2 thtrai=os2 h)\ muaka/nqinos2 Gal. Aeginetae, mua/kaqos2 Dioscorid. a)sparagi/as2 Theophr. AL. Wildspargen B. Wilde sgaragus G. Esparge sauuage

Asphodelus hustula regia albucum officinis, affodillus a)sfo/delos2. cuius flos cum scapo nominatur a)nqeriko/s2, albucum Plinio. AL. Affodillwurts B. Affodillen G. Des asphodilles IT. Amphodillo H. Gamonito

Asplenum vulgo in offic. Ceterach. a)/splhnon, skolpe/ndrion e)mio/nion pte/ric. AL. Steinfarn, Miltskraut B. Steenvaren G. Ceterach IT. Aspleno, scolopendria, herba indorata H. Doradilla

Aster Atticus Amellus flos, vt putant, sed falso reclamat enim foliorum paucitas, quorum tamen in amello copiosam syluam prodit Virg. et stellatus vertex, cuius ille nullum facit indicium, non omissur as tam celebrem notam in tam accurata floris praeter morem descriptione. inguinalis nonnullis. a)sth\r a)ttiko/s2, boubw/nion, a)li/bion. AL. Megerkraut, Sternkraut, Bruchkraut, Schartenkraut, Wegstrew B. Sterrecruyt G. Aspergoute menue

Asyla Plin. ferus oculus Romanis. Anagallidis species in colore dissidens a)su/la. AL. Hunerdarm, Huner serb, gauchheil, vogelkraut G. Morgeline

Atractylis hirsuta offic. carduus benedictus. a)traktuli\s2 lasi/a, AL. Cardenbenedict B. Cardo benedictus G. Chardon benoit, saffran bastard H. El cardo huso

Atriplex atriplexum, aureum olus. xrusola/xanon, a)tra/facis2, para\ to\ a(drw=s2 au)/cesqai. AL. Molten, Milten, Scheissmilt B. Milde G. Arroches, follette, ab insipido gustu. bonnes dames IT. Atriplice H. Armoles armuelles

Auricula muris mio\s2 w)ti/s2. AL. Wildt Mangold B. Muys oore G. Oreille de rat IT. Orechia di topo H. Oreya de raton

Ballote cantherinum marrubium, vlceraria, marrubiastrum, marrubium nigrum, offic. prassium foetidum ballwth\, melampra/ssion. AL. Schwarts Andorn B. Swarte andoren, oft malrueute G. Marrubin noire, ou puante IT. Marrobio bastardo H. Marrojo negro

Bellis Plin. bellius flos. vulgo consolida minor, herba margarita. be/llis2 quasi biolli/s2, quod bibernis frigoribus indomitus rediuiuus quasi vi in auras erumpat. AL. Masslieben B. Matelieuen, kersowe Brabantis G. Pasquettes, marguerites IT. Fiore di primauera, primo fiore Hetruscis

Beta seu=tlon, teu=tlon, teutli/s2. AL. Mangold B. Biete G. Bete, poree IT. Bietola H. Acelga

Betonica Pauli bettonikh/ Aeginetae vulgo vetonica dicta. AL. Ehrenpteiss, Grundkeil, quasi panaces dicas B. Eerenprijs

Betonica siue (vt aij scribere malunt) vettonica (quippe a Vettonibus Hispaniae populi dicta( altilis siue coronaria. bettonikh\ stefanomatikh/. AL. Nagelin, Nagelblumen Grassblumen B. Ginoffelen, angiers G. Oeillets

Betonica superba AL. Mutwille, Hochmut B. Plyumkens, eleyne ginoffelkens

Betonica veltonica, Antonio Musae. serratula. yuxotro/fon, ke/stron, i(era\ bota/nh Scribonio. AL. Betonien B. Betonie G. Betonie IT. Betonica H. Betonica

Blitum bli/ton. AL. Maier B. Maier G. Portette ronge, du blit


image: s039b

IT. Blito H. Bledo

Botrys ambrosia nonnullis teste Plinio. offic. quercula. bo/trus2. AL. Krottenktaut, quasi bufonum herbam, quod folia infertora circa caulem, bufonis residentis speciem repraesentent AL. Rabenkraut B. Druyfcruyt G. Pyment IT. Botri

Brassica vulgo caulis brassica satiua kra/mbh, culokra/mbh Pelagonio.

AL. Kol B. Kool G. Cloux IT. Cauli, cauolo H. Verca, colhos

Brassica Apiana Plin. sabellica Eid. crispa Plin. ou)lh/ Nicand. ou)lo/fullos2 Theophr. selinoeidh/s2 Catoni selinosi/a Athenaeo selina/s2 Plin. AL. Krauser Kol B. Shecronckelde oft ghehalckelde kool G. Choux crespuz

Brassica capitata tritiana, imperialis. krambh\ kefalwth/. hanc suspicor esse quam Nicander gaste/ra nominat a tumidi ventris figura. AL. Kappis Kraut B. Cabuys kole, sluytkole G. Choux cabus IT. Cabuzzo

Brassica Cumana laeuis, rubra. lei=a, leio/fullos2, kaule/dhs2, e)lea/s2. AL. Breitter rother Kol B. oroote roodekool, flore G. Choux rouges

Brassica lacuturria Pl. B. Sauoysche kole G. Choux de Sauoye

Brassica marina qalassokra/mbh, krambh\ qalatti/a. vulgo in officinis soldanella. AL. Meerkol IT. Soldano, soldanelle

Brassica Pompeiana Plin. Cypria Remberto. B. Bloemekole G. Choux floris IT. Cauliflores

Britannica Plin. Herba Batauiae peculiaris, praecipui aduersus stomacaccen et scelotyrben vsus, quibus malis dentes excidunt, compagesque genuum soluunturiquam Frisios monstrasse Romanis milit ibus tradit, sic dictam, vt putat quod confines Oceano Britanniae velut propinquae eius nomen deducauerint. in quo linguae imperitia falsum puto, quum vocis originem referendam existimem ad Britten, ita dicuntur cespites'e quibus aggerum moles aduersus maris impetum surgunt, in quibus copiose prouenit hodie cochleariam indigitamus, quod in oblongis foliis, nigrisque extremitas in cochlearij formam rotundetur Hollandi inde Lepelcruyt, et lepebladen appellant. Non desunt qui telephij nomine eam designari malunt.

Buglossum offic. borago, corrago Lucanis olim dicta, quod cordis affectibus opituletur, Apuleio teste bou/glwsson eu)fro/sunon, nhpenqe/s2. AL. Borresch B. Bruynagie, boragie, bernaeds G. Borrache IT. Boragine H. Borraja

Bulbus Radix rotunda tunicata. bo/lbos2. AL. Kolbwrst B. Ronde wortel G. Racine ronde IT. Qualsiuoglia radice rotunda H. Qualquiera raiz redonda, como de cebollas

Bulbus esculentus bolbo\s2 e)dw/dimos2. AL. Esclauch B. Schaloengie G. Eschalotte, oignonnette, appetitus, porrette IT. Scalogni

Butomum bou/tomon, kalama/grwstis2 Dioscorid. B. Rietgars H. Ionc de cabas

Bryonia vitis, alba, ampeloleuce, colubrina. bruwni/a, a)/mptelos2 leukh\, yi/lwqron. cuius haccam Scribonius vuam Taminiam vocat, quam in vepribus ruberrinam crescere ait, vt inde statuere liceat vitem Taminiam et Tamum etiam Romana voce herbam istam vocatam fuisse quae apud Plinium corrupta est in Tanum o)fiostafulh/ Dioscor. quod in ea stabulentur angues, yi/laqron a depilandis coriis quam vim obtinent eius acini, karki/nwqron et klh=ma Nicandri et scholiastae. AL. Schmertswurts, Hundskurbs, Meuffeiskurbs, Stickwurts, wilder Zirwen, Scheisswurts, Teuffeiskirsen, Rasswurts, Zanniben, Romische Ruben B. Bryonie, alffpape Brabantis quartelsbeyen Hollandis, quod acinis coturnices vescantur, schaepentel. Frisiis, a similitudine simi ouilli, quem acini referunt G. Couleuree, feu ardant, colubrine, vigne blanche IT. Vite bianca, zuoca seluatica H. Mueze blanca, anorca

Bryonia nigra vitis nigra, hanc ego nauteam Festi esse puto, cui nigra attribuit grana, coriariis in vsu ad depsenda piliisque spolianda coria. bruwni/a me/laina, xeirw/nios2 a)/mpelos2, a)/mpelos2 me/laina. AL. Schwarts Stickwurts B. Swarte bryonie IT. Vite nera H. Nuezo negra congorea G. Tan, coleuuree noite

Calamintha mentastrum Apul. et Plin. offic. calamentum: cuius tres censetur species. ea quam officinae calamentum montanum vocant. B. Calament G. Calament IT. Calamento, Altera glh/xwn a)/grios2 Latinis pulegium agreste. AL. Kleic Bachmuns, wilder Poleye B. Wildespotye G. Pouillot sauuage. Tertia quae Nepeta proprie Latinis, officinis nepita AL. Katsenkraut, Katsenmunts B. Kattecruyt, nippe G. Herbe au chat IT. Nipotella H. Laneuada

Calamiorum multiplex est genus: est enim Calamus fistularis Plinio suriggi/as2 totus concauus, fistulis vtilissimus: calamus tibialis Plin. au)lhtiko/s2, continuo foramine peruius. Est et Calamus fruticosus, do/nac, flumineus, exilis, et nisi in aquaticis haud nascens, qui et ku/prios2 ka/lamos2. Est et Calamus vallaris, siue scpicularis fragmi/ths2 gracilis, maceriis expetitus. calamus spado Plinio. eu)nouxi/as2 Theophrast. qui exiquam atque adeo nullam habet paniculae comam. Est et Sagittarius Plinio. nasto/s2. toto internodio concretus, sagittis quaesitus olim. Addatur huc Calamus Indicus, siue arundo Indica Plin. cuius nunc, vt olim, in templis vsus fuit ad cereos lychnuchorum inflammandos. B. Kerckriet, Spaenschriet. Denique calamus


image: s040a

calamus qui chartis seruis, quem scriptorium dicimus e)s2 bibliografi/an e)pith/deios2. AL. Ein Schreibfeder B. Een penne, een schrijfveder G. vne plume a escrire IT. Penna Petr H. Plume

Caltha Virg. officinis Calendula. nonnullis verrucaria. ka/lqh. AL. Ringelblumen B. Goutbloeme G. Soulcie quasi solsie, hoc est solsequium, quod flos Calthae solis cursum sequatur.

Calyx Plin. Folliculus siue inuolucrum floris, priusquam dehiscat, praecipue rosae, kalu/c. Dioscor. AL. Rosenknopff, der Knopft an Blumen B. De knoop van de bloeme G. Le bouton d'vne fleur IT. Bottone o boccolo del fiore H. Bellota

Cameraria cucurbita Plinio, quod cameras vmbra operiat etiam, nonnullis perticalis hoc nomine censetur et ventricosa et anguina.

Canabis siue cannabis, ka/nabis2, xoinostro/fon, a)sth/rion, a foliorum figura. AL. Hanff B. Kennep, kemp G. Chanure IT. Canabe H. Canhamo

Carex o)cu/s2. Plin. Iunci genus acuti et durissimi simile Sparto, non autem Asparago, vt perperam scriptum est in Lexicis, quae Calepini nomine in manibus habentur. helmum Hollandi vocamus, Heylem, Solent autem in carectis latere ac stabulari lepores.

Cantabrica sunt qui aquilegiam seu aquilinam vulgo nuncupatamita vocitent: in caule iunceo flosculus oblongis velut calathis, a Plinio descriptam cantabricam malunt alij ad betonicam altilem transferre: nolim ego rem controuersam priuati iuris facere. Si tamen statuendum erit aliquid, aquilinam Chelidoniorum generi asserendam potius duxerim, quorum folia mentitur, et ortum quoque ne dicam etiam vires. Interim dum sub iudice lis indecisa haeret, lituarem hona pace dicere eam liceat quaeso, a litui specie, quam flores suau iter reflexi referunt, adfabre cauo intus spatio quamque e veteribus monetis petere quiuis possit. est enim nobilior vulgatiorque flos, quam vt nomine solum barbaro censeatur. AL. Agley B. Akeleye G. Ancolye IT. Aquilegia

Capillamentum Plin. Folium angustum in capilli modum, quale est croci. tri/xwsis2.

Capsicum Actuario, si liquastrum Plin. vt creditur. ka/yikon. piper Indicum. AL. Indianischer Pfeffer B. Bresijlsche peper, peper wr oft van Indien G. Poiure d'Inde

Caput allij est, caput cum nucleis suis. daiti/s2 Galeno teste. vt allij coma cum capite. mo/luza Hippocrat. mw/luza Psello. at ipsi nuclei, quos spicas Latini vocant. a)/gliqes2 Dioscoridi sunt. AL. Ein Ehet vom Knoblauch B. Cluyfken loocks, een bolleken loocks G. Gousses d'ail IT. Spiga d'aglio H. Diente o espigo del aio

Cardui fructus siue caput vocatur nonnullis sfo/ndulos2 et skali/as2 Theophr. vel vt Athaeneus ex eo citat, a)ska/lhron, et perika/rpion Theophr. veriore, lectione quam perika/rdion in Athenaeo scriptum est. Cardui vero scapus, cui caput insistit, seorsim pti/rnic Theophrasto dicitur.

Carduus altilis cinara strobilus ka/ktos2 Theoph. et Athen. ki/nara, ku/naros2 a)/kanqa Sophoc. sko/lumos2 h(/meros2. AL. Welsch Distel, Artischock, Strobildorn B. Artischock G. Artichaut, carchiofe IT. Cardo de comer, artichocas

Cassuta angina, vel podagra lini, officinis cuscuta. kassu/tas2, linod e/rh Theophrast. quam linanginam non male dixeris. AL. Filtskraut, Flashsseiden, Todtern B. Schorft, wrange, viltcruyt G. Goute de lin

Caulis Stipes herbae, vnde folia frondesque seu ramusculi emicant. kaulo/s2. AL. Kraut, Stengel, Stortsel B. Steel, stapel, struyck, stangel, stock G. La tiege, ou tige IT. Il gambo delle herbe H. El tallo de la yerua

Centaurium maius mentau/rion me/ga, xeirw/nion, ab inuentore Chirone Centauro, peleqronia/s2, a monte Thessaliae Chironi habitato falso, pro Rapentico habitum a multis. B. Groote santorie IT. Centaurea maggiore H. Cintoria

Centaurium minus fel terrae selbrifuga, propter amaritudinem summam. kent sprion to\ mikro/n h)/ lepto\n, ke/ntauri/s2 Theophr. limnh/sion, limnai=on Diosc. liba/dion Plin. quod propter fontes nascitur. AL. Tausent guldenkraut, Erdtgal, Biberkraut, Fieberkraut B. Cleene centorle, centauriaen G. Chantepoulet, fiel de terre, centaure IT. Biondella Hetrur quod crispandis dealbandisque foeminarum capillis e lixiuio expetatur, centaurea minore. H. Hiel de la tierra

Centunculus Scribonio gnaphalium, gnafa/lion, gnafali/s2. Scribonio, quasi tomentitia herba, italis pharmacopoeis cotonaria propterea dicta. AL. Ruhrkraut, Rohr B. Root melisoen cruyt

Cepa Cepe kro/mmuon, dio/ti ta\s2 ko/ras2 mu/ein poiei=, teste Athenaeo, quod odoris grauitate nictare nos faciat. AL. Zwibel B. Aiuyn G. Oignon IT. Cipolla H. Cebolla

Cepaea nonnullis, anagallis aquatica, becabunga. khpai/a, a)na/gallis2 e)/nudros2, quod putant nonnulli, quod nomen Sio datur in Dioscoridi adiectis. AL. Wasserpungen, Bachpungen, Pungen, Beeckeboon Hollandis waterpungen. Brab. G. Berle IT. Gorgolestro apud Hetruscos

Chamaedrys trissago, quereula, serratula. xamai/drus2, xamai/rwy, lino/drus2. AL. Gamanderle, Bathengel B. Gamanderlijn G. Garmandree, chesnette IT. Querciola Hetrusc. calamandrina Insubribus H. Chamedreos



image: s040b

Chamaeleo albus xamaile/on o( leuko/s2. carlina officinis. AL. Eberwurts G. Carline IT. Carlina H. Cardo pinto

Chamaemelum anthemis. xamai/mhlon, a)nqemi\s2, leuka/nqemis2 AL. Camillen B. Camillen bloemen, camemille G. Camomille IT. Camomilla H. Manganilla

Chamaepitys aiuga vel abiga Plin. thus terrae Eid. cucurbitularis Latine, officinis Iua arthetica vel muscata. xamaipi/tus2, quasi pumula pinus. B. Veld cypres, hoe langer hoe lieuer G. Iue muscate ou artheticque IT. Iua chamepitio H. Pinillo, yua artetica

Chelidonium maius hirundinatia. xelido/nion me/ga. AL. Schele wurts Chelkraut, Scaewalbenkraut, Goldtwurts B. Schelcruyt, goutwortel, groote gouwe G. Esclere, chelidoine, felongne IT. Celidonia H. Yerua de las golundrinas, celiduena

Chelidonium minus offic. apium haemorrhoidarum, scrofularia minor, ficaria. AL. Psaffenhodlin, Feigwartsen, klein Schelwurts, Meyenkraut, Blutkraut B. Speencruyt G. Bassinet, couillons de prestre, esclere petite IT. Chelidonia minore, fauoscello H. Scrofularia menor

Choudrilla condrilla Plin. kondri/lh, xond ri/llh. B. Chondrilla G. Letteron IT. Chondrilla H. Litugas, lechugas. Species est siluestris endiuiae, assimilis ambubeiae: imo illam in hunc ordinem referunt

Chrysanthemum Chamaemelum luteum. xrusa/nqemon. B. Roomsche camillen, vt autumant quidam minus bene AL. GenssblumS. Iohans blum. B. Vokelaer, hontrosen, geele gansbloemen

Cicuta xw/neion. AL. Schierling Ziegerkraut, Wuterich, Windscherling, Wutserling B. Scheerlinck, dulle keruel, pijpcruyt Holland G. Cigue IT. Cicuta H. Ceguta

Citago pseudo melanthium, a)/nqemon, yeudomela/nqion. AL. Kaden, Koren rose B. Regelbloemen, korenrose G. Yuraie

Clematis Daphnoides Dioscorid. vincaperuinca Plin. qui etiam chamaedaphnen eandem Graecis vocari ait. klhmati\s2 dafnoeidh/s2 alij peruinca scribunt. AL. Ingrun, Singrun B. Vincoorte, maechden palm. ingroen G. Lisseron, peruenche IT. Prouenca H. Peruinqua

Cnicus hortensis crocus, crocus Sarracenus, offic. certamus. knh=mos2. AL. Wilder Saffran B. Wild saffraen G. Saffran bastard et sauuage IT. Zaffrano Sarracinesco H. Cartamo, alacor, semiente de papagayos

Colchicum molxiko/n, e)fh/meron. offic. her modactylus, bulbus agrestis nonnullis. AL. Zeitloss, Hundshoden, Herbstblum B. Hermodactilen G. Mort au chien

Colocynthis cucurbita siluatica. kolo/munqis2, sikuwni/a. Aegin. AL. Coloquint, wilder Kurbs B. Appel, coloquint G. Courge sauuage, coloquinte IT. Coloquintida H. Coloquintida IT. Calabaza filuestre

Consiligo Plin. pulmonaria Vegetij, ellebori nigri species Hierocli, veratrum adulterium nonnullis pomelea officin. yeudoelle/boros2. AL. Christwurts B. Viercruyt, wrangecruyt G. Pommelee, patte de lyon

Conuoluolus Plin. vitealis officinis volubilis media. malake/kissos2 Cassiano Basso, liliastrum nonnullis. AL. Schwarts Winde, mittel Winde B. Swarte winde. Italiae huius flores vocantur Campanelle, a nolarum specie

Corona corolle. ste/fanos2, stefa/nwma Sophocli. AL. Krants B. Krans G. Chapeau de fleurs

Corona collaris u(poqumi/s2 Plutarcho quod qumo/n, id est ollum circumdaret, non ab odore thymi, vt vir quidem doctissimus autumat. AL. Halss krants B. Een hoet

Corona pactilis Plin. quae pangitur insertis floribus. stefa/namw phkto/n. AL. Krants zusammen geheft B. Een ghespeten oft te samen gemaeckten krans

Corona sutilis Plinio, quae consuitur filis flores constringentibus. stefa/nwma r(apto/n. B. Hoetgen, hoeyken

Coronopus korono/pous2. AL. Krahenfuss, Hanenfuss, Wetsel B. Vogels nest G. Capriole IT. Herba stella H. Guiabelha

Crenae Incisurae in extrema ora folij. glufi/des2. AL. Krinnen, Kerben B. Keruen G. Grens IT. Tagliature H. Rayas o cortaduras

Crithmum crithamus. kri/qmon. Dioseor. offic. creta marina, baticula. AL. Meerfenchel, Bacillen B. Creta marina G. Fenoil marin, bacil, senpierre IT. Fenochio marino Hetruscis herba di santo Pietro Romae H. Perexil de la mar

Cucumis cucumer, cucumis satiuus. si/kus2, si/kuos2 Aristoph. AL. Cucumeren B. Concommer G. Concumbre IT. Cocomero, cedruolo, quasi Citrullus H. Cogombro, cohombro

Cucumis asininus erraticus, siluestris. anguinus vulgo si/kus2 a)/grios2. AL. Esels Cucumer B. Wilde concommer G. Concombre saunage IT. Cocomero seluatico H. Cohombrillo omargo

Cucurbita anguina Plin. oblonga. AL. Lang Kurbs B. Langhe cawoerde G. Courge longue IT. Zucca

Cucurbita ventricosa koloku/nqh [note of the transcriber: in the print: koloku+/nqh ] e)dw/dimos2 AL. Kurbs B. Groote cawoerde G. Courge IT. Cucurbita H. Calabaca

Cuminum satiuum. ku/minon h(/meron. AL. Romische Kummel B. Cumijn G. Comin IT. Cumino H. Cominos



image: s041a

Cuminum siluestre consolida regalis vulgo, ku/minon a)/grion e(/teron Diosc. AL. Ritterspor B. Ridderspore G. Cornuetre

Cyanus offic. baptisocula, blaueolus, flos Zachariae. ku/anos2. AL. Kornblumen B. Coorenbloemen, rogghenbloemen G. Bluet, blaueole IT. Fior campese, battisuocere

Cyclaminus orbicularis, tuber vel rapum terrae, offic. artanita, panis porcinus, rapum porcinum. kukla/minos2, i)xquo/qhron. AL. Schweinbrot, erd, apffel, fawbrot, erdwurtz B. Verckens broot, eerdet-appel G. Pain de porceau IT. Pan porcino, ciclamino H. Pan de puerco

Cymae Plin. cymata Colum. Coliculi delicatiores tenerioresque scaporum. kuh/mata, quasi nouelli partus. AL. Zarten schoszlin der krautern B. Nieuwe schootkens oft spruytkens G. Les cimes oules tendrons des herbes IT. Le cime H. La cima o elbreton redoio de la verca

Cynanthemis kunanqemi\s2, kunobota/nh. offic. cotyla vel cotula foetida. AL. Krottendill, hundsdill, hundsblum B. Paddebloemen

Cynoglossa kuno/glwssos2. AL. Hundszung B. Honds-tonghe G. Langue de chien IT. Lingua di cane H. Viuiebla

Cyperus Babylonius Vulgaris galanga. ku/peiros2 babulw/nios2. AL. Galgenwurtz B. Galigaen G. Galingal IT. Galenga

Cyperus iuncus quadratus Celso, iuncus angulosus Plin. et triangulus, offic. cyperus e)rusi/skhptron, ku/peiros2. AL. Wilder galgan B. Wilde galigaen G. Souchet IT. Cipero H. Iuncia auellanda, iuncia de olor

Daphnoides dafnoeide/s2 Dioscorid. eu)pe/talon, a comae elegantispecie. ste/fanon a)leca/ndrou alij dixerunt: eandem fortasse nati esse cumlauro Alexandrina, vbi causam reddidi. pelasgo\n Plin. pe/plion Dioscorid. officinis laureola, cuius gustatu accenditur os et guttur. AL. Zyland B. Kellerhals G. Laureole IT. Laureola H. Laureola

Daucus oreoselinum dau=kos2. AL. Vogelnest B. Croonkens cruyt sunt qui Hispanis dictam bisnagam putant, qua dentes repurgant.

Dictamnum pulegium Martis, offic. hortense gingiber, diptamus. di/ktamnos2, dorki/s2 Aetio. AL. Wilderpoley G. Dictam, ou gingembre de iardin IT. Ditamo H. Ditamo yerua

Dipsacus labrum vel lauacrum Veneris. offic. carduus fullonum, carduus Virg. virga pastoris. di/yakos2, o)noka/rdion, kne/wron. AL. Kartendistel, bubenstrel, weberkarten, kartenkraut B. Volders kaerden, kaerden G. Chardon a foullon, chardon a carder, verge a bergier IT. Cardo H. Cardencha, cardo penteador

Dracunculus officinis serpentaria maior. drako/ntion, drahonti/a mega/lh. AL. Schlangenkraut, drachenwurtz B. Speerwortel, slanghencruyt G. Serpentine, serpentaine IT. Drachonte H. Dragoncia

Dracunculus hortensis dracunculus acetariorum. B. Dragon

Echium alcibiacum, viperina, nonnullis serpentaria, e)/xion, a viqua pollet aduersus virus viperinum, vel quod semen ferat viperinis capitibus simile. a)lkibia/dion, dwria/s2 Aeginetae. quae vox apud Dioscor. deprauata est in a)ri/dan, e)xi/dnion Apuleto, et qhrio/rizon, e superiore ratione. AL. Wilde ochssezung B. Wilde buglos G. Bulgosse sauuage IT. Anchusa H. Yerua de la biuora, soagem

Equiselis equisetum, salix equina, hippuris. i(/ppouris2, salpi/ggion Cassiano basso, a)na/basis2, a scansili cannarum ordine. AL. Roszwadel, katzenschwantz, schafthew, roszschwantz, pferdschwantz, katzenhelm, katzenkraut, taubendreck B. Cattesteert G. Queue de cheual, prela IT. Coda di cauallo Prima eius species Italice ab asperitate vocatur asprella, altera vero sceuola. H. Coda o rabo de mula, ciennudillos, ab insinitis geniculis

Erigeron senecio, vulgo cruciata. h)rige/rwn. AL. Creutzwurtz, grindkraut B. Cruyswortel, crusette G. Senesson IT. Cardoncello, spellicciosa H. Bonuaron betro

Eruca eu)/zwmon. B. Rockel, rackette G. Roquette IT. Rucketta H. Oruga

Eryngium capitulum Martis, centum capita, offic. Iringus. h)ri/ggion. AL. Brachdistel, manstrew, ellendt, wallendistel B. Cruysdistel, sonder eynde, meer-wortele Flandris G. Paincault, ou chardon testu IT. Rinzo, iringo, eringio H. Cardo corredor, quasi carduus longe lateque prorepens

Erysimum irio. e)ru/simon. AL. Hederich, wilder senff B. Witte mostaert G. Velar de la tortelle IT. Irrione H. Rinchoan

Eupatorium eu)patw/rion, h(pati=tis2, h(patw/rion. inuolucrum maius, offic. agrimonia, concordia, marmorella. AL. Bruckwurtz, odermenig, agrimonien B. Agrimonie, levercruyt G. Eupatoire, aigrimoine IT. Agrimonia H. La agrimonia

Euphrasia ocularia. eu)frosu/nh, o)fqalmikh/. AL. Augentrost B. Ooghentroost G. Eufraise

Fasciulus manualis Plin. quem vulgus medicorum manipulum vocitat dra/kos2, dra/gma. AL. Ein handtvoll B. Hantvol G. Poignee IT. Mapulo H. Manojo de yeruas



image: s041b

Fibrae Plin. capillamenta Colum. i)/nes2. Minutissimae et extremae radiculae. AL. Beywurtzeln, die faselen an der wurtzeln B. De haerkens van de wortelen G. Filets des racines IT. Il filo de la radice H. Hebra

Filix quasi minus felix aruis, antiphrastice, Capro teste. pte/ris2, qhlu/pteris2, blh=xnon Theocrit. schol. blh=tros2 Nicandro. dasu/klwnon, polu/r)r(izon, e(rmou= bai+/s2. Filicem fruticosam veteres agnoscunt, et produnt talem nomina, ita vt nostratis (quae vnica recta insistit radice, eaque aquilam passis alis volantem exprimente) cognitionem habuisse non videamur. Porro inter filicis nomina apud Dioscorid. filisfana/ria est, quae Foenaria, vel vt ego malim, Veneria verti potest AL. Waldfahrn B. Varen G. Feuchiere IT. Felce H. Delecho

Flos flosculus, a)/nqos2, a)/nqh Theophr. a)/wton. AL. Blum, blust, bluhe B. Bloeme, blossem, bloemken, bloetsel G. Fleur IT. Il fiore H. La flor

Foeni meta AL. Hewschochen, hewstock, ein schochen B. Hoop opt cas oft rock hoys G. Monceaj ou tas de foin IT. Mucchio di feno, bica Dan. et Ariost H. Monton de heno

Foeni striga Varroni, Ordo demessi foeni, ita vt stratus falce in pascuis iacet. AL. Hew hauszlen ordentlich gestelt B. Een swad oft reck hoys naer malcander G. Monceaux de foin par ordre IT. Cumuli di feno per ordine H. Montones de heno el vno tras del otro

Foeniculum ma/raqron. AL. Fenchel B. Venckel G. Femoil IT. Fenocchio H. Hinojo, finicho

Foenum a fatu quo fructisicat quotannis. xo/rtos2. AL. Hew B. Hoy G. Foin IT. Fieno H. Heno

Foenum cordum serotinum. AL. Embd B. Tlaetste oft spadich hoy G. Foin d'arriere saison, foin tardif IT. Feno che vientuora della stagione

Foenum furcillis versare Varr. AL. Das hew mit gabeln vmbkehren B. Het hoy omkeeren metter gaffel G. Tourner le foin auec les fourches IT. Volgere il feno con la forcella o forcina H. Trastonnar el heno con la horca de dos gaios o puntas

Foenum Graecum Silicia Plin. silicula Varr. th=lis2, bou/keras2, ai)go/keras2, ka/fos2. AL. Fenigrec, bockshorn, kuhorn B. Fenigrieck G. Fenegrec, fenegrey IT. Fiengreco H. Alfornas, alholuas

Foenum in foenisicij cumulum addere vel in pyramides exstruere. AL. Ein burde hew machen B. Hoy aen rocken setten, oft hoopkens maecken, thoy tassen G. Combler le foin, amasser le foin en vn tas IT. Far monte difeno H. Hazer monton de heno

Foenum mucidum Vegetio. AL. Faul vnd schimlechtig hew B. Vunstich hoy G. Foin moisi IT. Feno che sa di moffo H. Heno mohiento o mohoso

Foenum trastellis eradere Varr. AL. Hew mit rechen auffkratzen B. Swelen, metter egghen uyt scherren G. Racler le foin auec le rasteau IT. Rader il feno col tastello H. Raer el heno con el rastro

Foenum subsecare Varroni, falce demetere. a)ma=|n. AL. Hew schneiden B. Hoy maeyen oft snyden G. Faucher, scier ou couper du foin IT. Segar o tagliar il feno H. Cortare el heno

Fragrum tri/fullos2 moromenh/s2. AL. Erdtbeernkraut B. Eerdtbesyen cruyt G. Fraisier

Fumus terrae fumaria, kapno/s2. quod delachrymationem oculis inunctus pariat vt fumus. kapni/on, xelido/nion Aetio. AL. Erdrauch, taubenkropff, katzentorbel B. Grysecom, duyvenkervel, eerdtroock G. Fumeterre IT. Fumo terra H. Paolilla

Fungus cuius species est Boletus, solus innocuus. mukhs2, hic bwli/ths2. AL. Pfifferling B. Stoeltgen, campernoelye, duyvels broot, paddestoel. Holl. G. Champignon, potiron IT. Fungo H. Homgos cogomelos

Galium ga/lion, quod vim coaguli habet incogendo lacte. AL. Megerkraut, Walstro, vnser frawen bethstro B. Walstroo G. Petit muguet IT. Galio H. Coaja leche

Geniculum Plin. articulus Ciceron. Nodus quidam herbarum in caule a)/rqon. AL. Knopff, gleich B. Knoopken, knot G. Le neud IT. Il nodo delle herbe H. El nudo de la yerua

Gentiana gentianh/, a Gentio Illyriorum Rege inuentore. na/rkh. aloe Gallica Apuleio, ab insigni amaroe. AL. Entzian, bitterwurtz, creutzwurtz B. Gantian G. Gentienne IT. Gentiana H. Gentiana

Geranium vehinastrum. gera/nion. AL. Gruinaria nonnullis, rostruncioniae, et acus pastoris AL. Storckenschnabel B. Oyevaers beck, cranen beck G. Esquille a bergier, pied de colomb, herbe Robert IT. Geranio, rostro di grua o di cicogna H. Pico de ciguenna, aguja pampillos

Geum Plinio, caryophillata vulgo dicta ab odorata caryophyllorum ad modum radice. Barbaris Auancia, sanamunda, oculus leporis, benedicta. AL. Benedicten kraut B. Naghelcruyt G. Herbe benoite, galiot, salmonde

Gingidium giggi/dion. IT. Bisacuto Rom H. Visnaga Adstipulor


image: s042a

hic magis Remberto herbario doctissimo, quam iis qui Cerefolio nomen istud attribuerunt.

Gladiolus Apuleio, genitalis, segetalis nonnullis, quod inter segetes crescat, cuius flores Italis Monacuccie dicuntur. cifi/on, fa/sganon Theophr. maxairw/nion, a)nakte/rion. AL. Klein blaw schwertel G. Glaieul

Granum Gnidium ko/kkos2 gni/dios2, puro/s2 a)/xnh. Fructus Thymeleae, quam Arabes et officinae mezereon nuncupant. IT. Pede montano, quasi montanum pipier, quod gustatu linguam accendat

Granum tinctorium vel infectorium. ko/kkos2 bafikh\, u(/sgk pausaniae. AL. Scharlachbeere G. Graine d'escarlate, vermillon IT. Grana de tintori H. Grana in grano, grana para tennir

Halicacabus vesicaria Plin. offic. alkekengi. a/lika/kabos2, fu/salis2, stru/xnon, ku/stion Hesychio. solanum vesicarium. AL. Iuden kirschen, boberellen, rot nachtschatt B. Criecken over zee, winterkerssen G. Des coquerets, coullebobes, alquequanges, baguenaudes IT. Alquaquengi H. Bexiga de perro

Hedera terrestris hedera pluuiatica corona terrae. gh=s2 ste/fanos2, xamai/kisson, xamaileu/mh, ki/ssos2 a)/karpos2, vel e)pi/geios2. Chamaecissos Plin. silini=tis2. AL. Gundelraben B. Onderhave G. Lierre terrestre

Hedypnois Plin. intybus siluestris, folijlatioris, h( dupnoi/s2. AL. Geel wegwart B. Gheele cicorye G. Cicoree iaune

Helenium quod ex Helenae lachrymis extitisse putatur. Inula, terminalium, offic. enula campana. e)le/nion, mhdikh\, flo/mos2 i)dai=os2, nek ta/rion, bou/glwsson klew/nion. AL. Alantwurtz B. alant, alantwortel G. Enule, campane, aulnee IT. Lella, enola, enoa H. Ala, enula campana

Heliotropium herba solaris Celso. h(liotro/pion, smopiou=ron, skorpi/ou ou)ra\ h(lio/pous2, quod solis cursum sequatur, officinis Hetruriae verrucaria, a tollendis affrictu verrucis: aliis herba cancri, quod aduersus carcinomata praesens sit. AL. Sonnen wirbel B. Somerwendet, canckercruyt G. Tornesol, herbe au chancre IT. Chirasole H. Tornasol

Helxine perdicium. muralium vel muralis herba Celso. vrceolaeis Apuleio et Hortriago, vitrearia, parietaria Aurelio Victori, e(lci/nh, a)melci/nh Diosc. perdi/mion, quod perdices ea praecipue vescantur: sidhri=tis2 in Hippiatricis, parqe/nion etiam Celso et Galeno, et Nicand. schol. AL. Maurkraut, Sant peters kraut, Tag vnnd nacht B. Parietarie, glaescruyt G. Paritoire IT. Parietaria, vitriola H. Yerua de vidrio, yerua del muro, alba haquilla de rio

Helxine cissampelos Galen. kalako/kissos2. Cassiano. AL. Winden, Zaunclocken B. Winde IT. Viluechio minore H. Campanella yerua

Hemerocallis h(merokalli/s2 Dioscor. AL. Heidnisch gilgen, Heidnisch blum, goldwurtz B. Lelykens van Caluarien G. Lis iaune ou sauuage IT. Giglio seluatico H. Lirio amarillo

Herba gramen poetis, pro quauis herba. poa\, bota/nh. AL. Kraut B. Cruyt G. Herbe IT. Herba H. Yerua

Herba voluntaria Plinio, quae sponte citrasementem nascitur, cui satiua opponitur. AL. Kraut so von jhm selbst wachst B. Cruyt dat van selfs spruyt ende groeyende is G. Herbe qui croist de par soy sans estre semee ou plantee IT. herba che nasce da sistesso H. Yerua que nace sin sembrarla

Hermodactylus kolxiko\n, e)fh/meron, Bulbus agrestis. AL. Zeitlosen B. Hermodictilen G. Mort au chien

Hieracium accipitrina Apuleio, et lactuca siluatica. i(era/kion, senxi/ths2, qri/dac a)gri/a Apuleio, et pikri/s2. AL. Habichkraut B. Hauicks cruyt

Holus vel olus, Quaecunque herba esculenta, ab olla nomen sortita, quod in cibum veniat. la/xanon. AL. Gartenkraut, kochkraut, eszkraut B. Backcruyt, salaet, warmoes cruyt, moescruyt G. Toute sorte d'herbe pour manger IT. Ogn' herba buona da mangiare H. Ortaliza

Horminium satiuum saluia Romana, geminalis agrestis, galli centrum. officinis gallitricum. o(/rminon mhpai=on. Sunt qui a)lektoro/lofon vocant. AL. Scharlach B. Scharley G. Oruale, saulge transmarine

Hyacinthus u(a/kinqos2, kos2 mosa/ndalos2 Pausaniae. AL. Mertzenblumen B. Pacinten blaenwe meyebloemkens G. Vaciet, ou oignon de chien IT. Hiacintho, cipola canina H. Los mayos flores

Hydropiper Persicariae illud genus est aquaticum, quod sine maculis vocitamus piper aquaticum. u(dropi/peri. Sunt qui polu/karpon aut polu/driton Hippocrati dici volunt. AL. Pfawenkraut, wasserpfeffer, muckenkraut B. Waterpeper G. Curaige, rassel IT. Pepe aquatico H. Yerua pexiguera sin manchas

Hypericum offic. perforata, a foraminibus quibus pertusa ridentur


image: s042b

folia: fuga daemonum. u(periko\n ko/rion. AL. Sant Iohans kraut, harthaw B. Sint Ians cruyt G. Mille pertuis IT. Perforata, hyperico H. Coraconillo

Hyoscyamus altercum Scribonio, Apollinaris, fabulum, Iouis faba, faba suilla, herba calicularis Apuleio, faba Iupina, symphoniaca Apuleio, mania, officinis iusquiamus: u(osku/amos2, diosku/amos2, e)mmane\s2, diqura/mbion, tufw/nion Zoroast. puqw/nion, a furore et insania quam conciliat: u(pnwtiko/n. AL. Bilsenkraut, bilsen, bilsamen, sawbonen, schlafkraut, dolkraut B. Bilsen, malcruyt G. Hannebane, endormie, iusquiame, mort aux oyes, febue de porc IT. Iusquiamo disturbio H. Veleno

Hyssopus u(/sswpos2. AL. Kloster hyssop B. Hyssope G. Hyssope IT. Hysopo H. Hyssopo

Iberis lepidium. ibhri\s2, kardamantikh\, a)grioka/rdamon, quasi nasturcium siluestre. AL. Steinkressig, wilder kresz, gauchblum G. Passerage, chasserage, nositort sauuage IT. Lepidio, iberide H. Nasturcio montesino

Internodium Colum. Interuallum inter hina genicula. fa/langc. AL. Der halm zwischen zweyen gleichen B. 'Tknoopken tusschen d'een ende d'ander steel vant cruyt G. L'entredeux des neuds IT. Spatio tra l'vno et l'altro nodo H. El canuto entre dos nudos

Intubum vel cichorium siluestre. pikri\s2, kixw/rion. nonnullis ambubeia. AL. Wegweisz, wegwart B. Wilde cicorye G. Cicoree sauuage IT. Cicorea seluatica

Inturis Latine, capparis. ka/pparis2. AL. Kappers B. Cappers G. Capres IT. Cappari H. Alcaparra

Intybus intybum, seris, intubus satiuus vel hortensis. se/ris2. intubum satiuum, latifolium, vulgo endiuia, scariola offic. AL. Scariol B. Witte endyuie G. Scariole IT. Cicorea H. Cicoria, almiron

Iris i)/ris2, qaumasto\s2, ou)rani/a, ab admir anda caelestis arcus millecoloris imitatione. a)stragali=ths2 Galeno, radix Illyrica, sic enim lego apud Dioscor. pro ma/rika, lubrico errore in Scriptura A, quod geminatum sit M. AL. Blaw silgen, blaw schwertel, violwurtz, Himmelschwertel B. Lisch over zee G. Flambe, glayeul IT. Giglio azurro o celeste, irios H. Lirio cardeno

Iris lutea pfeudoacorus. yeudoa/koros2. AL. Gheel oder gelbschwertel, drachenwurtz B. Gheele lisch, bocksboonen G. Glais, glaieul, flambe bastarde

Isatis glastum Plin. hodie guadum et pastillum. i)sa/tis2. AL. Weydt B. Weede, pastel G. Guede, pastel de Languedoc IT. Guado H. Pastel

Iuncus scirpus, xoi=nos2. AL. Bintz B. Biese G. Ionc IT. Gionco H. Iunco

Iuncus acutus ex marinis et oxyschanis, quorum triplex est genus: is qui proprie acutus, vel mas et sterilis, o)cu\s2 est a Plinio dictus: haud ambigo quin sit quem caricem Seruius intelligit, frequens maritimis in locis, tumulisque arenariis Oceano oppositis, qui ex semetipso, cacumine in terram depacto nascitur, vt Plinius fatetur. Hellem Holland. IT. Giunco marino H. Iunco marino

Iuncus holoschoenus mollis et carnosus. o(lo/xoinos2. B. Martebiesen hic ad vtilia vtilissimus est, fertque fructum ouorum cohaerentium modo.

Iuncus laeuis mariscus Plin. xoi=nos2 lei=a. B. Merchbiesen, bobbel Holland. Bobbert.

Iuncus odoratus h( xoi=nos2 offic. squinanthum, quasi xoi/nou a)/nqos2, vulgus pastum siue pabulum camelorum nominat. AL. Kammelhew G. Squinanthum IT. Gionco odorato, squinantho H. Paya de la mequa, paya de camelos

Iuncus triangulus vide in Cyperus.

Lactuca crispa cappadox Plin. qri/dac ou)/lh. AL. Krauser lattich B. Ghecrolde oft ghecronckelde latuwe G. Laictue crespue IT. Lactuca crespa H. Lechuga crespa

Lactuca sessilis laconica Plinio, betica, Colum. capitata aliis, qri/dac siue qridaki/nh platu/kaulos2 Theophr. a)/stulis2 Athenaeo, eu)nou/xion Pythag. generis vocabulum vtrumque, quod Veneris vim retundat et emasculet quodammodo esu suo lactuca. AL. grosser latrich B. Crop latuwe, gesloten latuwe, cropsalaet G. Lactue testue H. Lechuga parada por el suelo

Lagopus lagw/pous2 Diosc. lagw/puros2 Hippocr. pes leporis, leporina herba, quod eius capitula referant pedem leporis, quae in furfurum tandem speciem abeunt: trifolium humile aliis. AL. Katzenklee, quasi trifolium felium, et Hasenpforlin, Hasenpfatle B. Hasenpootkens G. Pied de lieure, herbe de la Trinite

Lanugo Mollis fructuum lana, vt cydoniorum. i)/oulos2. AL. Die woll an fruchten B. De wolle van de vruchten G. La mousse des fruits

Lapathum la/paqon h(/meron, para\ to\ pa/ssein, ab inaniendo ventre: rumex satiuus, offic. lapathium, hippolapathum Galeno, quidam rhabarbarum monachorum. i(ppola/paqon. AL. Heidnisch lendenkraut B. Patientie G. Patience, lampe apud Allobroges IT. Lapatio, rombice H. Labaca

Lapathum acutum oxylapathum, rumex acutus. (Rumex autem


image: s043a

nominis originem refert adrumam, quod eius succus velut eruma sugatur.) o)cula/paqon. AL. Mengelwurtz, grindwurtz, striefwurtz, zetterwurtz B. Peerdick, patich G. Pareille herbe aux teigneux

Lappa ca/nqion, quod ruffet capillos. xoirado/leqron, quod strumas aboleat. AL. Spiletzkletten, bettler leusz, quod mendicorum vestibus adhaereat pediculi in morem B. Cleyne clissen G. gleteron grapellas IT. Lappola minore H. Lappa menor, amor de hortelano, quasi hortulani amores

Lauandula hirculus nonnullis, saliunca Plinio, vt Scaligero videtur. spica, spica nardi. B. Lauender, spijck G. Lauende

Laser Gallicum laserpitium Gallicum. la/saron galatiko/n in Hippiatricis: eam esse herbam reor, quam ostrutium herbariorum vulgus nuncupat. AL. Meisterwurtz B. Meesterwortel G. Austrice. Ruellius Angelicam putat vulgo ita dictam AL. Brustwurtz, heiligen geists wurtzel B. Angelica G. Angelicque

Lathyris offic. cataputia minor. la/quris2. AL. Springkraut, springkorner, treibkorner B. Sporie, spurgie, springcruyt G. Espurge. IT. Cataputia minore H. Tartago, hiquera del insierno, hoc est, ficus Acherontica, vt Nebrissensi placuit, quum Ricino id debeatur nominis

Laurus Alexandrina Idaea, hippoglottion Plinio, vel hypoglottion potius ex Dioscoride: Daphnitis Plin. lib. 15. cap. vlt. pro quo vetustissimus Codex quem habui, nunc apud doctissimum medicum Becanum pro deposito seruatur, Danaen pro Daphnitin legit: cuius ego sidem approbo, non ex Dioscoride modo, sed et ex Stephano, qui de vrbibus scripsit, cuius verba mox adscribam. da/fnh a)leca/ndreia, et a)leca/ndreia bota/nh (non autem bota/ ) Stephano: item a)leca/ndra, in Alexandri Macedonis gratiam, qui eius ramulis coronamenti loco in certaminibus vsus fuerit. dana/h, velin Danaes memoriam, vel quod foeneret tanquam da/nos2 quodpiam in foliis fructum. Rursus karpo/fullon Plin. vel fullo/karpon cum Stephano: cuius codex deprauatus habet fullo/kapon. item u(poglw/ttion Dioscor. u(pelato\n Plin. i)dai=a vtrique: u(dragago\n Dioscorid. Praeterea xamaida/fnh Stephano: adde et e)pifullo/karpon ex Theophrasto et Stephano, apud quem e)pifulla/kanqon perperam scribitur, nisi fortassis affinitate herbarum deceptus ille, putarit hanc cum Hippoglosso eandem esse, quae in foliis aculeatis ceu linguas execuntes habet, ac proinde e)pifulla/kanqon, eam scripserit. Porro Stephani haec sunt verba, a me integritati suae restituta: e)/sti kai\ a)leca/ndreia bota/nh kai\ futo/n, par) a)/llois2 de\ a)leca/ndra, e)/c h)=s2 e)ste/feto a)le/candros2 en toi=s2 a)gw=si, tine\s2 de\ dana/hn au)th/n kalou=sin, oi( de\ xamaida/ fnhn, oi( de\ e)pifullo/karpon h)\ fullo/karpon. Porro sunt qui hanc etiam victoriolam hodie nominant: nec desunt qui cum Hippoglosso bonifaciam reddunt, de qua suo loco. G. Laurier Alexandrin, ou d'Alexandrie

LemniscusFasciola coloria e corona dependens. lhmni/skos2. AL. Die faselen oder bendel die an den krantzen haughen B. De bindelen die aen de croonen hanghen G. Rubens ou bendes de chapeaux de fleurs IT. Fiocchi, nappe H. Las vendas o vandas de las guirnaldas

Lenticula palustris fako\s2 telmatw/dhs2. AL. Wasserlinsen B. Croest G. Lentille de mer IT. Zen, lente di palude H. Lenteja de la agua

Libanotis offic. foeniculus porcinus. nomen habet ab odore thureo, quod libanwti/s2 sonat. AL. Beerwurtz B. Beerwortel

Libanotis coronaria rosmarinus, salutaris herba. lhbanwti\s2 stefanwmatikh/. AL. Roszmarin B. Rosemarijn G. Rosmarin IT. Rosmarino H. Romero

Lichen offic. hepatica. leixh/n. AL. Brunnenleberkraut, steinleberkraut B. Leuercruyt G. Hepaticque, porcorau IT. Hepatica, figadella

Lilium rosa Iunonia. lei/rion, a)frodi/ths2 xa/rma Nicandro, sou=son, krina/nqemon. AL. Gilgen B. Lelye G. Lis IT. Lilio, giglio H. Lirio blanco, azucena

Lilium rubens purpureum Ouid. hyacinthus Eidem. lib. 10. Metamorphos. kri=non, kri=non e)ruqo\n h)\ porfurou=n, krina/nqemon, krino/r)r(odon, non cynorrhodon, apud Plin. lib. 21. c. 5. vti Cornarius legendum admonuit. AL. Roth gold gilgen B. Roode Lelye G. Lisiaune

Limonium beta siluestris Plin. terrae tintinnabulum, offic. pyrola, palustribus in locis nascens copiose: apud nos herba betae assimilis, chirurgis expetita. leimw/nion. AL. Holtzmangolt, wintergrun B. Pyrola, wintergroen G. Pirole

Lini stupa a stipando. AL. Werck, stoppe Flandris B. Werck, stoppe Flandris G. Estoupe IT. Stoppa di lino H. Estoppa de lino

Linum Plinio dicitur, quicquid textrinae aptum, siue contusae herbae, siue frutices arboresque subministrant, vti non male iudicat Rondiletius. li/non. AL. Flachs B. Vlas G. Lin IT. Lino H. Lino

Linum factum Vlpiano. AL. Flachs der nun geschwungen vnnd gehechelt ist B. Gheheeckelt vlas

Lithospermon milium solis offic. cauda pecorina nonnullis vocatur. liqo/spermon, gorgo/nion, dio/spuros2 Theopr. AL. Meerhirsch B. Peerlen cruyt, steensaet G. Gremil, herbe aux perles H. Mijo de sol



image: s043b

Luculamentum Camera quaedam seclusa et distincta in seminum vasculis, vti videre est in capitulis papauerum. qh/mh Aristot.

Lotus satiua lwto\s2 h(/meros2. vulgo trifolium odoratum. AL. Siebengezeyt B. Seven ghetijdtcruyt G. Trissle odoriferant

Lupus salictarius offic. lupulus, bru/on. AL. Hopffen B. Hoppe G. Houblon IT. Bruscandola, quasi bryon scansile, vt putant nonnulli H. Humbrezillos, cuerpo d'hombre

Lychnidum generi adscribenda est citra omnem controuersiam ea, quam Digitalem herbariorum vulgus nominat: itaque communi nomine censebitur Lychnis luxni\s2, qrualli/s2. Digitalis, campanula siluestris. AL. Fingerhut, fingerkraut B. Vingherhoete a digitabulispecie

Lychnis coronaria Sunt qui Iouis florem vocant. luxni\s2 stefanwmatikh\, dio\s2 a)/nqos2. AL. Mergenroszlin, Marienrosen B. Christus ooghen Haec eadem est cum Rosa Graeca Plinij, de qua diximus in Rosa canina inter frutices.

Lychnis syluestris luxni\s2 agri/a. AL. Widerstosz, gildweych B. Ienetrekens

Lysimachium salicaria. lusima/xion, lu/tron. Diosc. AL. Weiderich, gelb oder geel weiderich B. Partijcke, wederick G. Pellebosse, cornelle, soucie d'eau, socie aquaticque

Malua maior vel hortensis. molo/kh, moloche Colum. melope Plinio, sed non sine vitio, vt reor. mala/xh mhpeuth\, dia/desma Zoroastri. a)/nqema Pythag. nonnullis ou)ra\ muo/s2, id est, muris cauda. AL. Ehrnrosen, herbstrosen, grosz bappelen B. Winter-roosen G. Rose d'outre mer, maulue de iardins

Malua siluestris mala/xh a)xri)a. AL. Bappel, kaszlinkraut, paplenkraut B. Papelmaluwe, kees kens cruyt G. Malue IT. Malua H. Malua

Manipulus foeni Plin. a)gka/lh xo/rtoou, a(gkali/s2. AL. Ein buschle hews B. Een arm vol hoys, greep hoys, een bussel hoys G. Vne poignee, vne iauelle, vn boteau de foin IT. Maniplo o branchata di feno H. Manojo de heno

Mandragoras mandrago/ras2, a)nqrwpo/morfos2 Pythagorae, a)nti/mhlon, a fructu malo simili: mirkai/a, a venesicij amatorij suspicione, propter famosam Ciecen. mw/rion. AL. Alraun B. Mandragora G. Mandegloire, mandragore IT. Mandragora H. Mandracola

Marrubium prassium. linostro/fon, pra/sion, fullofari\s2, kamhlopo/dion. AL. Marobel, andorn, lungenkraut B. Malroue, Maltrueuie, witte andoren G. Du marrubium IT. Marrobio H. Marrujo, marrubio

Medica Varr. Trifolij genus pecori pabulum. mhdikh\ Dioscor. AL. Gulden steinklee H. Mielguas

Melanthium nigelle, gith, officin. nigella Romana. mela/nqion. AL. Romischer Coriander, schabab, schwartz kumel B. Nardus G. Nielle, nigelle, poiurette, a piperis sapore IT. Nigella H. Axenuz, neguilla

Melilotus fertula campana Plin. officinis corona Regia, pratellum. meli/lwtos2. AL. Steinklee B. Malloet G. Melilot IT. Melioloto H. Corona de Rey

Mentha mi(nqh, h(du/osmos2. AL. Muntz B. Munt, ment, cruysmunt, bruynheylighe G. Mente IT. Menta H. Yerua buena

Menthastrum h(du/osmos2 a)/grios2. AL. Roszmuntz, quasi caballina mentha: fischmuntz B. Roode watermuntz G. Mente sauuage, pouliot sauuage IT. Menta seluatica H. El mastranto

Merourialis lino/zwstis2, e)rmou= po/a, h)\ bota/nion, parqe/nion, fh/llon Theophr. AL. Bengelkraut, scheiszkraut, Mercuriuskraut, kuwurtz B. Mercuriael, bingelcruyt G. Mercuriale IT. Mercurella H. Mercuriale

Merges Virgil. kw/mus2, de/smh. Manipulus spicarum. AL. Korngarb B. Schoof, koorenschoof, koorengherwe, bussel-koorens G. Vn fais de fourment IT. Fascio di fromento H. Manojo de trigo

Meum anetum siluestre vel tortuosum. mei=on. AL. Barwurtz, hertzwurtz IT. Meo H. Punillo

Muscus marinus bru/on qala/ssion. AL. Meermoosz B. Zeemoes G. Coralline IT. Corallina H. Malhorquiana yerua

Myrrhis vulgo cicutaria, quod foliorum hirsutiae repraesentet cicutam, mu/r)r(i/s2. AL. Wilde kerffel B. Wilde keruel G. Cicutaire, persil d'asne

Napus bouni/as2. AL. Steckruben B. Parijssche'rapen 'steeckrapeo G. Nauet IT. Napo H. Nabicas, nabo luengo o delgado

Narcissus bulbus vomitorius. na/rkissos2 para\ to\ narkw/deis2, baru/thtas2 e)mpoiei=n Plutarch. quod caput grauet: a narce, non a fabuloso Narcisso dictus: Plinio, bolbo\s2 e)metiko/s2. lei/rion Theoph. et Tarrhaeo, eu)meni/dwn stefa/nwma Euphorioni, et Soph. schol. AL. Narcissenroszlin B. Narcissen G. Narcisse IT. Narcisso

Narcissus lauteus pseudonarcissus. AL. Vchtblumen, hornungblumen, zeitlosen B. Sporckelbloemen, gheele tydel osen

Nardus Plin. nardus Assyria Hor. offic. spica nardi. na/rdos2. AL. Spicken nardi, nardus B. Spica nardi H. Hazum bar, espiga sil



image: s044a

Nasturtium a narium tormento Plin. ka/rdamon. AL. Kressig, gartenkresz B. Kersse, Tuynkersse Hollandis G. Cresson de iardin, alenois, nasitort IT. Nasturtio, agresto H. Nastuerco, malpica

Neruus Quod praelongum filamentum et continuum folia perreptat, vt in plantgine. AL. Ader, oder seitte B. De zeen, oft zenue G. Le norf IT. Neruo H. Nieruo

Nucleus Plinio, pro bulbo et segmine capitis allij, spica Col. a)gliqes2 ge/lgiqes2, skelli/des2 Aeginetae. AL. Knoblauch zehen B. Keerne oft kaerle van loock G. Le cerneau des aulx IT. Sphigherto d'aglio H. Dientillo del aio

Nympha Inuolucrum, seu calyx floris. modice dehiscens, seseque aperiens, nu/mfh.

Nymphaea claua Herculis, offic. nenuphar. numfai/a, r(o/palon h(ra/kleion, madwnai/s2 apud Boeotios teste Theophr. at flos ipse peculiari nomine dotatus, ble/faron Dioscoridi vocatur. AL. Seeblum, haarwurtz B. Plompen G. Nenufar iaune et blanc IT. Taiero, traierazzo d'acqua, ab orbis mensarij sorma H. Nenufar, higo del rio, escuderte del rio, golfano, gelphano Lusitanis

Olus coctiuum vel concisum. la/xanon e)fqo/n. AL. Grun muesz B. Warmoes G. Potage, soupe verde, delior Eburonib IT. Minestra d'herbe, come di cauli, spinazzi, etc H. Comida de ortaliza

Ophioglosson lingua serpentina, lingua et lingulaca Plinij existimatur esse nonnullis: offic. lancea Christi. o)fio/glwsson. AL. Naterkunglin B. Ons Heeren speercruyt G. Langue de serpent, herbe sans cousture IT. Lucciola, lingua serpentina

Orchis, priapiscus Apuleio, leporina nonnullis, officin. satyrion. o)/rxis2, kunoso/rxis2. AL. Knabenkraut B. Kullekens cruyt G. Couillon de chien, Satyrion IT. Testicoli de cane H. Cojon de perro

Origanum heracleoticum o)ri/ganos2 h(raklewtikh/. offic. origanum Hispanicum, nonnullis cunila. pa/naktos2. AL. Wogelmut, dosten, costentz B. Grove margeleyne Holl. grove marioleyne Brab G. Mariolaine bastarde, origon IT. Origano H. Oregano

Orobanche quae Latine scandulaca esse videtur, ascandendo, quod vt scandula alia aliam superscandit, ita haec frumenta scandendo obstrangulat. o)roba/gxh. eruangina. o)sprole/wn quasi leguminum leo, leontobo/tanos2 B. Smeercruyt G. Tigne

Oxalis rumex, offic. acetosa. o)/calis2. AL. Sawrampffer B. Zurick, surckel G. vinette, ozeille, salette IT. Herba brusca H. Azedrilla, romaza

Oxalis minuta vulgo acetosella. AL. Klien sawrampffer B. Schaepsurckele, schape zurick Hollandis, veldt surckele G. Petite salette

Oxys trifolium acetosum, offic. panis cuculi et alleluya. o)eu\s2, o)cutri/fullon. AL. Guckgauchklee, hasenampffer, roszampffer, sawrer klee, buchlee, buchampffer, buchbrot B. cockoucks broot, alleluha G. Pain a coquu

Paeonia casta Diosc. aglaophotis Apuleio. paiwni/a, pento/robos2 Galeno, glukusi/dh Theoph. quod acinos non absimiles mali punici praeserat, est enim si/dh malum punicum. selhno/gonon, dixomh/nion, selh/nion, quod corniculatae lunae speciem referant seminum inuolucra. e)fialti/a Aetio. quod ephialtem siue incubum curet. AL. Gichtwurtz, peonien, beningenkraut, pfingstrosen, quod sub Pentecostes ferias exoriantur flores: Konningsblum, quasi Regius flos B. Peonie G. Penoesne, piuoine IT. Peconia H. Rosa montes, rosa albardera

Panicula Plin. Lanosa coma, qualis arundinum, phoba Plin. a)nqe/lh, fo/bh, quasi coma seu iuba arundinacea. B. riedtpluyme H. Enea

Papauer satiuum mh/kwn khpai=os2, kunekefa/laion Hesych. AL. Olmag, magsamen, magle B. Mancop, heul, eulsaetcruyt Brab G. Pauot IT. Papauero domestico H. Dormidera

Papaueris caput kwdei/a proprio nomine dicitur, vt folium eius, platagw/nion, teste Theocriti scholiaste.

Papauer erraticum fluidum. mh/kwn r)oia=s2. eo quod deciduum ac defluum protinus florem amittat. papaueralis. multi hanc anemonem vocare non dubitant. AL. Klapperrosen, glatzen, wildmaen, wilder magsamen B. Clapperroosen, wilden hauel G. Cocquelicoc, pouctu IT. Papauero seluatico H. Hamapola, pappoulla

Papauer corniculatum mh/kwn kerati=tis2 Diosc. fabulum marinum Latine dici ait Dioscorides. AL. Gall olmagen, gehornter magsamen B. Gheelen heul G. Pauot cornu IT. Papauero cornuto H. Dormidera marina

Pappus Plin. lanugo e floribus veterascentibus decidua et volatica. pa/ppos2, ge/reion Arato, Nicandro ge/rwn Athenaeo. xai=ta Theocrito. AL. Wolle der Krauter, die sich last abblasen B. Stuyfken, monickhoofrken G. La fleur que le vent souffle

Peucedanum stataria herba, pinastellum, foeniculus porcinus vulgo. peuke/danon. AL. Schwebelwurtz, sewfenchel,


image: s044b

haarstrang B. Verckens venckel, solffet wortel G. Quene de porc

Parthenium solis oculus Latinis officinis matricaria, amaracus. a)ma/rakos2 Aeginetae, parqe/nion, xruso/kalis2. AL. Mutterkraut, meidblumen B. Mater, Moedercruzt G. Matricaire, marone, cotula foetida IT. Brusaculo H. Magaca

Parthenium mas Hanc volunt esse quae officinis athanasia et tanacetum nuncupatur. AL. Reinfarn B. Rienvaren, wormcruyt G. Athanasie

Pastinaca cara radix stafuli=nos2 h(/meros2, fi/ltron, ka/ros2, Athenaeo. AL. Pastinachen, pasteney, ruble B. Pinsternaceke, Pastinaecken, tamme moren G. Pastenades IT. Pastinaca H. Sanahoria blanca

Pastinaca erratica Plin. stafuli=nos2. AL. Wild pasteney, vogelnist B. Croonkens cruyt, Vogels nest G. Pastenade sauuage, des panets

Pastinacae radices Italis Macheroni dicuntur: nam macheroni cibus est epasta et caseo confectus.

Pentaphyllum quinquefolium. pentapete/s2 Theoph. penta/fullon. AL. Funffinger Kraut, weiszfunff B. Vloycruyt G. Cinquefueille IT. Cinque foglio H. Cingo en rama

Peplus officin. esula rotunda. pe/plos2. AL. Teuffelsmilch B. Duyvels-melck G. Reueillematin de vignes at quam officinae vocant Esulam simpliciter, Pityusa Dioscoridi est.

Pepon pe/pwn, sikuope/pwn Galen. B. Groote Pepoen at melopepon. mhlope/pwn, a mali rotunda specie, mhlope/pwn spermatias2 Polluc. AL. Melon, melaun, pfeben B. Meloen G. Pepon, melon IT. Melone, pepone H. Pepon, o melon

Pericarpium folliculus Col. Siliqua. Virgil. Theca et inuolucrum seminis quodcunque. perika/rpion, le/pos2, le/mma, pe/skos2 Nicandro. lo/bos2 Eidem. AL. Heutle, hulschen, Kifle B. Peele, puele, 'thuysken daert saet inne is G. L'estuy ou gousse des grains IT. Folliculo H. Hollejo

Periclymenus offic. caprifolium siluae mater Scribonio, volucrum maius, lilium inter spinas, barbaris matrisilua. periklu/menon, splh/nion, klhmati=tis2, kaluka/nqemon. AL. Geiszblat, speckgilgen, zeunling, waldgilgen, gilgen confort B. Gheyten blat, memmekens cruyt, caprifolie G. Cheure fueille, vincibosse IT. Matresilua H. Madreselua

Personacea personata, arcium, lappa maior offic. bardiana. prosw/pion, a)/rkeion. AL. Gros Kletten B. Groote clissen G. Gleteron, bardane petite, gletteron IT. Lappola magiore H. Bardana

Petasites petasi/ths2, a praegrandi ad petasi modum folio. AL. Pestilentzkraut B. Dockebladeren, pestilentie wortel G. Bardane grande

Phu vulgo Valeriana fou=. Dioscorid. nardus rustica, marinella, genicularis, herba benedicta. AL. Gros baldrian, Dennmarc B. Tamme valeriane, sint Ioris cruyt, speercruyt, quod primo erumpentia folia mucronem hastae referant G. Valeriane IT. Valeriana H. Yerua benedicta

Phyllitis lingua ceruina vulgo, offic. scolopendria. fulli/tis2. AL. Hirschzungen B. Hertstonge G. Langue de cerf H. Lengua ceruina

Piperitis siliquastrum iuxta Ruellij sententiam, quam nec refello nec approbo: esset costus hortensis nobis dictus. piperi=tis2. AL. Frawenkraut, Heidnisch mundkraut B. Cost G. Herbe du coque ou de la poiurette IT. herba di gallo H. Pimiento o pebre de Hispania

Plantago maior ar)no)glwssos2 mei/zwn, o)/rtuc Theophr. e(pta/pleuros2 Plin. proba/teion stele/fouros2. AL. Gros wegerich, ballenkraut B. Weechbree, Weechbladen G. Plantain IT. Plantagine H. Llanten yerua

Plantago minor arnoglossa, offic. lanceola quinqueneruia. ar)no/glwssos2 penta/neuros2. AL. Spitzig, wegericht B. Hontsribbe, cleyn wechbree G. Lanceola

Polygonaton offic. sigillum Salomonis. poluge/naton. AL. Weiszwurtz B. Salomons segel G. Ginuliere, geniculiere, quasi geniculata IT. Ginocchierto, frassinella Hetrusc H. Frassinella

Polygonum proserpinaca, seminalis, vulgo centinodia, corrigiola, et sanguinaria. polu/gonon AL. Wegerich, weggrasz B. Wech-gras, cruepel-gras, verckens gras, Duysentknoop G. Corrigiole, renouee IT. Corregiola H. Corriola

Polypodium filicula. polupo/dion. AL. Baumfarn, dorszwurtz, engelfust B. Eyckenvaren, boomvaren G. Polypode IT. Polypodio H. Polypodio

Porrum capitatum aricinum. pra/son mefa/lwton. AL. Lauch B. Loock G. Porreau IT. Porro capitato, praso H. Puerro

Porrum sectile Iuuen. sectiuum Col. Tarentinum. ghqulli\s2, gh/quon. AL. Spaltlauch, stucklauch B. Stockloock Porro capitatum et sectiuum genere non differunt, sed mangonio: capitatum autem e sectiuo siue longo fieri substrata tegula in transplantatione, resectis prius foliis annotat doctissimus in suis commentariis Matthiolus, schoenoprassum.


image: s045a

xoino/prason. AL. Schnitlauch [correction of the transcriber; in the print Schitlauch], Prisslauch B. Biest, Biesloock, a iuncis qui vice foliorum illi sunt G. Petit porreau, prretre, ciuette

Portulaca quod portulas foliroum similitudine imitetur. a)ndra/xnh, kixlhbw=tis2, quod ki/xlai, id est turdi ea vescantur, Hesychio. AL. Grensel, Burgel, Burtzel, Portzelkraut B. Porceleyne G. Pourpier, pourchaille porcelaine IT. Porcellana, portulaca, procacchia H. Verdolaga, baldrogas

Potamogeton fontinalis, folio betae. potamogei/twn, staxui+/ths2. AL. Samkraut, Seehaldenkraut B. Fonteyne cruyt G. Epsi d'eau

Psyllium yu/llion. pulicaris herba. AL. Flohkraut B. Vloycruyt G. Herbe a puces IT. Psillo H. Zargatona

Ptarmica sternumentaria, pyrethrum siluestre, tanacetum aquaticum vulgariter. AL. Wasser oder spitze Reynfarn G. Herbe a esternuer IT. Oliuella

Pulegium glhxw/n. AL. Poley, Hertzpoley B. Poley G. Pulege, pouliot IT. Pulegio H. Polejo

Pyrethrum saliuaris. pu/reqron, puri/ths2, purwto/n. AL. Bertram B. Piretrum G. Piretre, pied d'Alexandre IT. Pelitre H. Piretro

Raunculus strumea, a medendo strumae sardonia herba, scelerata Apul. officinis pes corui. batra/xion, batraxis2, sardw=a, sardw=on, sqe/linon Epigram. AL. Hannenfuss, gleissblumen B. Hannenvoet G. Bacinet IT. Pie coruino, ranunculo H. Yerua belida

Ranunculus vocatur etiam herba, quam polyanthemon. polua/nqemon Plinius vocat. AL. Schmaltzblum B. Borerbloeme

Raphanis radicula. r(afani/s2. AL. Rattich B. Radiis G. Raue, raifort IT. Kaphano, radice H. Rauanl, et rauanillo

Rapum goggu/lh h(/meros2 AL. Ruben B. Rape G. Raue, naueau rond IT. Rapo H. Nabo

Rapum siluestre rapunculus. AL. Rapuntzle B. Reponcel G. Raponce IT. Raponzolo H. Ruyponces

Reticulum Cic. nodulus, pastillus odoratorius Horatio. a)mma/tion. cic. Reticulum ad nareis apponebat plenum rosae.

Rhecomo rhacoma Plin. rha, rheon, rhaponticum, Plin. rhabarbarum r(a\, r(e/on. AL. Rhabarbaren B. Rabarber

Ricinus Plin. offic. kerua vel cerua, palma Christi, cataputia maior, regium granum Mesuaeo, ki/ki, kro/twn sillohu/prion Herod. pentada/ktulon. AL. Creutzbaum, Wundelbaum, Zeckenkorner B. Palma Christi, Mollencruyt, Wonderboom, Cruytsboom G. Palme de Crist, palme Dieu IT. Mirasole, girasole, fagiuolo Turchesco H. Figuera del infierno velut auernalis ficus.

Rubia erythrodanum officin. rubia tinctorum e)ruqro/danon sku/ron Nicandro. AL. Farberrot, Rote B. Crappe, Mee G. Garance IT. Rubbia H. Rubia

Saluia e)leli/sfakos2. AL. Salbey B. Sauie, Salie G. Sauge IT. Saluia H. Saluay, saluia

Satureia thymbra, cunila. Colum. thymbram vult esse siluestrem cunilam, vet satiuam et hortensem Satureiam. Plinius quoque eo distinguit solum, quod Satreia vocetur in condimentario genere, vt palato gratior, alioqui eadem cum thymbra. qu/mbra. AL. Kunel, Saturey, Zwibelhyssop, Gartenhyssop B. Euele, Satureye, Hoffkun, Lochekoel G. Satrea, sauareie, sarriette IT. Saturegia, peuerella, conila, thymbra, sauoreggia, conille Hetruscis H. Segurella, axedrea

Scandix ska/ndic. volunt eam esse, quae Romanis acula, nostrate lingua Naelde Keruel, quasi chaerephyllum aciculatum, dicitur, cum tamen Plinius cum Theophrasto scadicen eadem, et tragopogona nominari dicat, foliaque illi croco similia tribuat, et in caule breui calycem magnum, cuius in fastigio canam barba, vnde illi nomen.

Scapus Plin. Caulis rectus in columnae modum. Thyrsus Plin. qu/rsos2 Dios. kau=los2 AL. Gerader Stengel B. Rechte steel van cruyt G. La tige droite IT. Il gambo diritto H. Tallo o astil de la verua

Scilla ski/lla, xi=nos2 eadem Plutarcho dicitur et Etymologi auctori, vnde Pericles xinoke/falos2 dictus conuitio fuit, quod capite praegrandi Scillam reforret. AL. Meerzwibel B. Zeeayuyn G. Charpentaire, sciboulle, oignon marin IT. Scilla H. Cebolla albatrana

Scolopendrium caleifraga Scribonio, skolope/ndrion, a)/splhnos2, h(mio/nion, pte/ric. offic. ceterach. AL. Miltzkraut, Steinfaren B. Steenvaren G. Ceterach IT. Ceteraco H. Doradilla

Scordium trixago vel trissago palustris. sko/rdion pleuri=tis2. AL. Lachen Knoblauch, Wasserbattenig B. Waterloock G. Chamaraz IT. Scordio H. Scordio

Sedum maius vitalis Apuleio. Iouis caulis, semper viuum, hypogesson, quod in suggrundis fere nascatur, sesuuium Opilio, quod in tegulis domuum seri solebat ob vim sedandorum fulminum, officin. barba Iouis. a)ei)zw=on, ste/rghqron, zwo/fqalmon, a)me/rimnon, a)eiqale\s2, a)mbro/sion, h)rogenhto\n xruso/spermon, ai)w/nion, prweigonon, u(po/geisson. AL. Gross Hausswurtz, gross Donderbeer B. Huysloock, Donderbaert, quasi Tonantis barba G. Ioubarde IT. Semperuiuo maggiore, orechiaria, a similitudine quam cum auribus habet H. Sempreuiua,. yerua puntera

Sedum minus cauda muris. a)ei/zwon mikro\n, h)riqale\s2, geisi=tis2,


image: s045b

petrofue\s2, triqale\s2, kerauni/a, quod fulminibus aduersari crederetur. Hanc esse quam digitellum nominat Plinium, suspicor, a digituli similitudine. AL. Kleine Donderbeer B. Cleyne Donderbaert G. Triguemadame IT. Pignola, a similitudine quam cum nucleis pineis gerit

Sedum tertium illecebra, portulaca siluestris, telephium. a)ndra/xnh a)gri/a, thle/fion. AL. Maurpfeffer, Katzentrublin B. Muerpeper G. Pain d'oiseau

Semem go/nos2, spe/rma, genea/. AL. Saamen B. Saet G. Semence IT. Seme H. Simiente

Serpillum matris animula. e)/rpullon. AL. Hunerkole, Hunerklee, Costentz, Quendel B. Wilde Thijm, Quendel, onser Vrouwen Bedtstroo G. Serpolet IT. Serpillo H. Serpollio, serpam

Sertum Virgil. strophium Plin. stefa/nwma. AL. Krantz Mayen, Schaple B. Kransken G. Chapeau de fleurs IT. Ghirlauda H. Guirnalda

Seruia Plin. Sertum e sloribus, pastillus e floribus fartus. ste/fanos2 e)/liktos2. AL. Ein Meyle von Blumen B. Een tuylken Brab. een houpeelken Flandris, aliis ruycker van bloemen. G. Vn bouquet IT. Mazzo di fiori, mazo Venetis H. Emboltorio de flores

Sicilire pratum Falcibus consectari, quae foeniscae praeterierunt. Varr. Plin. AL. Die Wisen oder Matten schropffen B. T'stopsel vant verlaten gras afmaeyen G. Refaucher le pre IT. Tornar a segare il prato H. Segar la segonda vez el prado

Sinapis si/napi, para\ to\ si/nein tou\s2 w)=pas2. AL. Senff B. Mostaert G. Moustarde, seneue IT. Senape H. Mostaza

Sinus alarum cauum, Canus anfractus caulis, vnde ramuli exiliunt, exoriunturque. kolpo\s2, maxa/lh. AL. Die Krunme der Schossln B. T'hol der spruyten

Siser Plinij, haud dubie subalbidum Carotarum genus est, es iis quas iuri carnium incoquere, patrio more solemus, quidquid alij obloquantur id quod decet atque euincit praecipue neruus, mediam qui radicem perrepit, amariusculus, vtcunque ab aliis negatus, in quem millies incidisse memini, quod eo radicum genere (quas a patria mea, cui vicinus ager praestantissimas fundit, Hornanas cum ambitu quodam, vt maiores delicatioresque natio nostra expetit) auidissime vescar. Est autem is neruus durior incoctiliorque et amarore quodam ingratus, fibris quibusdam in ceteram carnem excurrentibus consertus, exemptilis a reliqua carne. Non tamen ignoro totum genus haud distingui illo neruo, quod mangonio fortassis hortulanorum acceptum ferendum est, qui nonnullas herbas, spinas exuere, alias etiam tunica nudatas prodire docuerunt. si/saron. AL. Geele Ruben B. Poten, Peen, Wortelen, Hoornsche Wortelen G. Pastenade iaune

Siser alterum si/saron. AL. Gierlin zam Rapuntzel B. Suuckerwortelkens, Serillen G. Cheruy, gyroles IT. Sisaro H. chirimas

Sisymbrium officin. balsamita, aliis menta crispa. sisu/mbrion. AL. Krausen Balsam B. Gecrulde Baltem

Sisymbrium aquaticum nasturtium aquaticum. kardami/nh. AL. Brunkressen, Wasserkressen B. Waterkersse G. Cresson IT. Cressione

Sium lauer si/on AL. Wasser Eppig B. Watereppe G. Berle IT. Gorgolestro H. Rabacas

Similax laeuis offic. volubilis, campanula, funis atborum smi/lac, h)\ mi/lac lei=a. scandulaca Festo Pompeio, quod scandat herbas, easque necet. coniugulum catoni. AL. Windenkraut, Weisslocken, Klocken blumen B. Winde, Wrange G. Liset, liseron IT. Viluchio maggiore H. La campanellao corriola maior

Smilax aspera hedera cilissa Theoph. interpreti Gazae. volubilis pungens vel acuta. smi/lac traxei=a. AL. Scharpffe Winden B. Steeckende Winde G. Liset picquant IT. Hedera spinosa, rouo ceruino Hetruscis H. Biguorda

Smyrnium smu/rnion. B. Peterselye van Macedonien G. Macerone IT. Apio Macedonico

Solanum strychnis. offic. vua lupina, et solatrum, morella, vua vulpis stru/xnos2 khpai=os2, tru/xnos2 eu)h/paton. Theoph. AL. Nachtschatt B. Nachtscade G. Morelle IT. solatro H. Yerua mora

Solanum letale offic. mortale mandrago/ras2 Theophr. AL. Dolkraut B. Dulle besyen, Dulcruyt

Sonehus cicerbita, lactucella offic. taxaracon, lactula leporina Apul. nonnullis palatium leporis. so/gxos2. AL. Wilder Hasenkol, Gans Distel B. Conynencruyt, Daudistel, Gansendistel, Melckweye G. Laiteron, palais au lieure IT. Soncho, cicerbita H. Sarraja

Sparganium gladiolus palustris. sparga/nion, cifi/dion. B. Waterlisch, Candelaers

Sphacelus stfa/kelos2 Theophr. saluia agrestis, Ambrosiana officin. AL. Wilde Salbey B. Wilde Sauie

Sphondylium rutinalis Latine, offic. Angelica putatur, et S. Spititus radix. Sunt qui angelicam, Panaces Herculeum esse existiment. spondu/lion. AL. Angelica G. angelicque Matthiolus, vei herbariae columen, eam quam vulgus Brancam vrsinam appellat esse sphondylium annotat AL. Teutscher Berenklaw



image: s046a

Spina alba a)/kanqa leukh\, a)grioki/nara, donaki=tis2. spina regia. offic. carduus beatae Mariae, Arabibus bedeguar. AL. Frauwendistel, Mariendistel B. Onser Brouwen Distel G. Chardon nostre dame, artichaut sauuage

Staphysagria vua siluestris. pituitaria, pedicularia Scribon. herba pedicularis Colum. a)stafi\s2 h)\ safisagri/a, fqeirokto/non. AL. Speichelkraut, Leusskraut, Leusssamen, Bissmuntz B. Luysecruyt G. Staphisag rie, herbe aux poux IT. Staphisagria, stapusaria, semensa de frati H. Fabaraz, paparraz, hauarraz

Stratiotes Diosc. vulgare millefolium, supercilium Veneris. stratiw/ths2 xilio/fullos2. AL. Garb Schafgarb, Schafriip, Tausentblat B. Gerwe G. Millefueille

Symphonia gomphaena. B. Papegacyen cruyt, a colorum varietate, gelosye G. Genesie, gelesie

Symphytum insuta rustica, et alus Gallicus Scribonio, quae lectio reponenda est apud Aurelianum lib. 5. Tardarum passcap. 2. pro ar Gallicum, confirma maior, solidago, consolida maior. offic. su/mfuton. AL. Walwurtz, Schmerwurtz, Schantzwurtz, Vein wellen B. Waelwortel G. Consire, oreille d'asne IT. Consolida maggiore H. Suolda vel consuelda maior

Tages Apul. flos Indicus. Suntqui Artemisiam monoclonon eam faciunt. ta/ghs2 Tunetanus flos. B. Tuenis bloeme

Tarchon draco hortensis tarxo/n Simeoni Zetho. B. Dragon G. Dragon IT. Dragoncello

Teutlomalache Ruellio, quod vulgo spinachium, forte a scmine spinis aculeatis non absmili, teutlomala/xh. AL. Binetsch, Spinat B. Spinasie G. Espinars IT. Spinazzo. Venetis

Thalictrum qaliktron, quasi qa/llor i(kte/rou: enest quam officinae sophiam indigetant, ictero praesentaneam semine. AL. Welsamen B. Fyecruyt Melisoen cruyt

Thlaspi nasturtium tectorium. qla/spi AL. Bisemkraut G. Seneue sauuage H. Pangueso

Thlaspi alterum raphanus maior. prsikona/pu, qla/spi e(/teron. AL. Merrattich B. Mirredick G. Grand raifort

Thymus qu/mos2. AL. Romischer oder Welscher Quendel B. Thijm G. Mariolaine d'Angleterre IT. Thimo H. Tomilho, salsero

Tithymallus lactuca marina Celso, tiqu/mallos2. AL. Wolfsmilch B. Wolfsmelck G. Herbe au laict IT. Tithimallo H. Lechetrezna

Tragacantha traga/kanqa. AL. Dragant B. Dragant H. Alquetira

Trichomanes fidicula capillaris, offr. polytrichon. trixomane/s2 AL. Roter Seeinbrech Widertod B. Wederdoot, root Steenbreck G. Dupolytrichon IT. Politricho H. Politricho

Trifolium acutum Colum. Veget. odoratum, bituminosum. a)sfa/ltion Colum. mhnianqe\s2, kni/kwn, o)cutri)fullon, quod confragesis locis nasci Vegetius ait, odoris grauis: et bitumini similis, vnde a Graecis a)sfa/ltion, a Latinis propter siguram, acutum trifolium nuncupatur, longis et hirsutis foliis virens, caule quam praten se robustiore: quae verba hic auctor ex Columella descripsit, nam quod ibi additur. Simonianum vitiatum est, pro Siler montanum: Estque idem cum Scribonij

Oxytriphylio quod grauem emittere odorem testatur, foliis lanuginosis et in extremo quasi aculeatis.

Trifolium pratense tri/fullon, tripe/thlon Callimacho, mhdikh\ po/a Aristoph interpr. AL. Klee B. Clauer G. Treffle IT. Trifoglio H. Treuol

Tussilago, populago offic, vngula caballina, farfara, filius ante patrem bh/xion, a)fullanqe/s2. Theophrasto vocariexistimo, quasi sine folio florens, ev quod flos praeuertat foliorum prouentum. xamaileu/kh, velut pumila populus. AL. Rosshuff, Brantlattich B. Hoefbladen, Peertselaeuwe, Brantlauwe, sint Quirijns Cruyt G. Patte a cheual IT. Vnghia di cauallo H. Vnna de asno

Typha sceptrum morionis tu/rh, AL. Narrenkolben, Liessknospen B. Lieschdoden Donsen, Dullen, Polsen G. Masses, rouseau IT. Mazza sorda, quod huius lanugo auribus incidens surditatem pariat H. Bohordo, iunco amacorocado

Veratrum album elleborus albus. e)lle/boros2 leuko/s2. AL. Welsch Niesswurts B. Niescruyt, witte Niesswortel G. Viraire, veratre, ellebore blanc IT. Elleboro binaco H. Yerua de balestre, verde gambro blanco

Veratrum nigrum Melampodium, a Melampode, qui Proeti filias hac radice ab insania liberauit, vnde et Proetium quoque dicitur. e)lle/boros2 me/las2, melampo/dion, melano/rizon, proi/tion, e)/ktomon Hippocr e)/ntomon Plinio. AL. Schwarts Niesswurtz, Christwurtz B. Niescruyt G. Viraire noir IT. Elleboro nero H. Verdegambro negro

Verbasculum articularis, offic. herba paralysis, primula veris. flo/mos2, a)rqritikh/. AL. Schuisselblumen, Handschluchblumen B. Sluetelbloemen, Hofbloemen G. Coquu

Verbascum Jucumbra: Lucernalis herba, candela regia, candelaria. offic. tapsus barbatus, flo/mos2 AL. Wullkraut, Konigskertz, Brenkrant, Himmelkraut, Kersenkraut B. Wollecruyt, Wolblat, Tortsencruyt G. Bouillon IT. Tasso barbasso H. Vetbasco o gordolobo



image: s046b

Verbena Sacra omnis herba, et lustrales ramuli, qui vel religionis ergo adhibebantur, vel ad ornatum aris circumdabantur, cuiusmodi myrtus apud Menandrum, olea, laurus.

Vertex et Radix, quaere in Arbore.

Verbenaca eincinnalis, sagmen. peristerew\n, a)risterew/n. Plut. AL. Eiserich, Eisenhart, Eisenkraut B. Yserhars, Verbene, Ysecruyt G. Veruaine IT. Vermina cola, herbena H. La grama yerua, verbena

Viburnum Virgil esse puto eam Clematidis speciem, quam seruatc nominis vestigio Gallid, Viorne nuncupat, sic dictam a viendo id est ligendo: Germani Waldreben, et Lijnen: Brabanti quoque Lijnen. IT. Viorno frutice H. Vngueneco de vimbres

Vila alba leukoi/on B. Vilieren, Stock vilieren, Damaschbloeme IT. Viola bianca H. Violeta blanca

Viola calathiana Plin. autumnalis. AL. Lungenbloeme B. Duysentschoone, bleu Lelykens

Vila flammea flammula Gazae, offic. herba clauellata, herba Trinitatis. flo/c Theoph. flo/gion. AL. Freysam, Dreyfaltigkeit Bulm B. Penseen G. Penseos

Viola lutea Plin. offic. keiri, hesperis. AL. Geele Nagelin, Nagelblumen B. Gheele Violetten, Steenviolieren Brabantis G. Giroffle iaune

Viola nigra purpurea i)/on porfurou=n AL. Mertzen Fillen, blaw Veihel B. Violetten, Meertsche Violettekens G. Violette de Mars, et de Caresme IT. Viola porporea, et mammola H. Violeta

Vmbella muscarium Plin. a similitudine muscarij, quo muscae fugantur, vocatur fastigium pluribus longioribusque pediculis in orbem circumactum, quale in foeniculaceo caule. skia/dion Diosc. AL. Ein dolder von Blumen, blumen Wadel B. De croon van cruyt

Vmbilicus Veneris acetabulum, herba coxendicum Plin. scatuncellus Barbaris. kotulhdw\n, kumba/lion, skuta/lion. B. Nauelcruyt G. Escudetres IT. Ombilico di Venerc

Vrtica kni/dh, a)kalh/fh. AL. Nessel B. Netelen G. Ortie IT. Ortica H. Hortiga

Vrtica labeo, lamium, vrtica mortua vel iners. AL. Todnessel, Taubnessel B. Doue Netel G. Ortie morte IT. Ortica morta o sorda H. Hortiga muerta

Xyris iris agrestis, offic. spatula foetida. curi/s2 AL. Welschswertel, WandtleusskrautB.Stinckende Liesch, Wand oft Weegluyscruyt G. Glayeul puant

DE HOMINE. CAP. XXVI.

ADolescens neani/as2, mei/rac, meira/kion, neani/skos2. AL. Iunger oderjungling B. Iongelinck, ioncxken G. Vn iouuenceau IT. Adolescente H. Moco

Agrippa pedibus prius ex vtero editis enatus puer a)rgi/ppas2 Plutarcho.

Alumnus maiatiko\s2, tro/fimos2. AL. Ein erzognes Kind B. En kind wt liefden besteet ende opgeuoet, d'welck yemant om Gods wille houdt G. Nourrisson IT. Nutrito in casa o fuora pet piacere, o carita, alieno H. Criado

Ancus adunco brachio puer, nec exporrectu facili.

Anus vetula grau=s2, presbu=tis2, grai=a, a)fh/lic, ko/kua Epigram.AL. Ein altes weib B. Een oudt wijf G. Vielle femme IT. Vecchiarella. vecchia, vecchiazza H. Vicja

Caeso Plin. e materno vtero caesus. Exectus matre perempta, Virgil. Casar. AL. Auss seiner Mutter leib geschnitten B. Wtiyns moeders Lyfs gesneden G. Taille hors du ventre de sa mere IT. Preso et nato dopo la madre esser aperta et tagliata H. Cortado y tomado fueta del cuerpo de su madre

Concubina Cic. honestiore voce quam amica, quod illa extra criminis notam habebatur: haec meretricio more quaestum corpore faciebat su/gkoitos2. AL. Beyschlafferin, Bulerin B. Concubine, byslaepster, baelken G. Concubine IT. Concubina H. Manceba de soltero, abaraganada, concubina

Cordus qui tarde nascitur. AL. Ein langsam gebornes Kindt B. Een Kint dat spade gheboren wort G. Netard IT. Nato tarde H. Parido tardimente

Decrepitus silicernium Terent. vel quodsilentibus, hoc est inferis mox cernendus sit, Donato teste, vel quod prono in terram capite silices spectet. Capularis senex Caecilio, capulare cadauer Lucillio, Acheronticus senex Plauto, senex recoctus Catullo, pe/mpelos2, krono/lhros2, e)xato/ghrws2, tumboge/rwn, parechulhme/nos2 a)naiqhtos2 Erymol. bekkese/lhnos2 Aristophani. kro/nippos2 Aristoph. parh/lic, u(pe/rghrws2, e(fqo/s2 gh/rwn, quasi Senex recoctus, quod apud Catullum est. AL. Ein gar alter mann, so den einen fussim grab hatr B. Een ouden rochlaer, die met een stocxken gaet, ende het een been int graf heeft G. Le vieillard qui est sur le bord de sa fosse IT. Vecchiarello vicino a la morte H. Viejo muy viejo



image: s047a

Ephebus Terent. Puber, vesticeps Agellio, qui generationi habilis ac maturus est, e)/fhbos2, a)nti/pais2, h)i/qelos2, a)fei/menos2 geneiw=n, w(rai=os2 ga/mou. AL. Ein iungling vertreffend die viertzenhen jarn B. Een jonghelinck die den baert inde kele heeft, oft die ouer die veerthien jaren oudt is G. Qui passe quatorze ans IT. Chi trapassa e quat ordeci anni H. Moco que tiene mas de los quatorze annos

Femina femella, mulier. qh=lus2, gunh\, qhlu/drion, qhlute/rh Homero. AL. Ein Weib oder Fraw B. Vrouwe, oft Wyf G. Femme, femelle IT. Femina, dona, moche H. Muger, hembra

Foetus etsi generice ad nascentia omnia extendatur, de homine tamen etiam effertur, te/mos2, ku/qos2 Callim. ku/hma, ku/os2 Aristoph. gonh\, genhma, ski/nar Nicandro, e)/mbruon: quanquam hoc proprie de foetu adhuc in vtcro abstruso, maturiore tamen, quasi ento\s2 bru/on, vt et ku/hma de imbecilliore et conceptui viciniore, Galeno teste. Vterum etiam Tacitus pro foetu ipso extulit. AL. Trag, zug, oder frucht Kindlin B. Dracht, vrucht, Kindeken G. Le fruit et portee de femme IT. Frutto, o parto H. Elfruto o lo que la hembra pare

Homo ab humo dictus. a)/nqrwpos2, broto\s2, qnhto/s2 AL. Der Menschl B. Mensche G. Vn homme IT. Huomo H. Hombre

Homuncio homunculus, homuius Cicer. a)nqrwpa/rion, a)ndra/rion, a)ndri/skos2, a)ndri/on. Theocr. AL. Menschlin, Mennlin B. Menschken, Manneken G. Petit homme IT. Homunciolo, homiciuolo Boc. H. Hombre pequenno, hom brillo

Impuber inuestis, nondum pube vestitus, qui nondum decimiquarti anni limites attigit. a)/nhbos2, a)geneios2 bou/pais2. AL. Ein jungling vnder halb die viertzehen jarn B. Een ongebaerdt jongelinck G. Garconneau sans batbe IT. Sbarbato gartzone H. Moco sin barbas

Infans infantulus. bre/fos2, nh/pios2, bre/fos2 neogilo\n Theoc. neoge/nes2 qre/mma paido/s2. Plat. nhpi/axos2. Hom. nhpu/tios2, brefu/llion, pai=s2 u(pagka/lios2 Suid. neogno\n et neo/gonon paidi/on, r(a/rion Etymologico. AL. Vnmundig kind, so noch nit reden kan B. Een kindt dat noch niet gespreecken en kan G. Petit enfant, qui ne scait encores parler IT. Bambo, bambino Boccatio, fanciullo, fantino Danti H. Ninno que no habla

Iuuenis ne/os2, o( e)n h(liki/a| Demosth. e)/nakmos2, neo/gilos2, u(phnhth/s2. AL. Ein junger man B. Een jonckman G. Ieune homme IT. Giouane, giouanetto H. Mancebo

Lucius Prima luce natus. AL. Einfruch geborner Knab B. Een Kint dat met den dageraet gehebooren wort G. Ne auec le soleil leuant IT. Nato alla aurora H. Nascido muy temperano, con el sol

Manius mane natus. AL. Ein morgenkind B. Dat smorghens ter werelt comt G. Ne du matin IT. Nato alla matina H. Nascido a la mannana

Mas masculus, a)/r)r(hn, a)/rohn. AL. Manlin B. Man, Manneken, Knechtken G. Masle IT. Maschio, zitto H. Macho

Matrona Cic. Vxor vsu, quae cum viro in matrimonium coit, oi)mode/spoina AL. Ehrweib B. Matrone, eerlijcke vrouwe G. Femme d'honneur IT. Matrona AN. A matrone

Monstrum Terent. monstrosus foetus Lucano, pro foetu praeter naturae legem genito, teras2, fu/sews2 para(basis2 Aristot. AL. Ein Vnmensch, vngeschaffen vnnd vnnaturlich Tragt B. Monster, onnatuerlijcke vrucht G. Monstre IT. Monstro

Meretrix lupa Plaut. scortum, lupanar Catullo. prostibulum Plaut. diobolare scortum Plaut. quadrantatia Caecilio, limax Varr. a limando, nisi velis dici a noto animali quod sub vesperam e latebris proreptat, et imbrem praenunciat, cuius in suo genere sitiens est meretrix. blita/s2 Pullus Veneris Plauto, vt pafi/hs2 vossi/s2 Epigram. e(tai=ra po/rnh, xamaitu/ph, ka/swris2, kasalba\s2, ma/xlos2, forba/s2 Soph. dh=mos2 Archiloch. mu/zouris2 Eustath. pw=los2 a)frodi/ths2 Eubulo, ka/praina Menan. ba/ssara Lycoph. xalkidi/tis2 Eustath. peri/polos2 kasau/ra, a)naseisi/falos2 Hipponacti. borboro/ph AL. Ein Hur, oder Metz B. En hoere oft sack G. Putain, paillarde IT. Metetrice, porca, putana, paillarda, putta, putta sfacciata Petr H. Putta vellaca

Mulier foecunda gu/nh go/nimos2, eu)/foros2 e)pi/teknos2 Hipp. AL. Ein fruchtbare Fraw B. Vruchtbare Vrouwe G. Femme fertile IT. Dona fecunda et fertile H. Muger que pario mucho hijos et hijas

Mulier foeta grauida, praegnans Cic. vterum ferens. kuma\s2, e)/gkuos2, e)gku/mwn, ku/ousa, kuwforou=sa, e)pi/foros2 Xenoph. u(peyhresme/nh, paidou=sa Callim. e)pi/tec et e)pi/tomos2, sed proprie partui propinqua. AL. Ein schwangere Fraw, ein tragendes oder eins Kind grossgehendes Weib B. Een swangere oft beuruchte, sware van Kindt dragende oft begorde Vrouwe G. Femme grosse d'enfant IT. Donna grauida o pregna H. Muger prenada.

Mulier sterilis infoecunda a)/gonos2, a)/tokos2, a)/kuqos2 Callimacho. AL. Ein vnfruchtbares Weib B. Onvruchtbare Vrouwe G. Femme sterile IT. Dona sterile, et che non partorisce H. Macherta

Nutricius tro/fos2, trofeu\s2, tro)fimos2 AL. Auffenthalter, Erzeuger B. Minnevader, de cost geuer G. Nourrissier


image: s047b

IT. Nutritore H. Amo

Nutrix tiqh/nh, titqh\, qhla/stria, qhlamw/n Lycoph mai=a, tro/fos2, kourotro/fos2 AL. Die Seugamm B. De minne, memme, suechster, oft voester G. La nourrice IT. Nutrice ouernena H. Ama que cria

Nympha non ita pridem viro coniuncta. noua nupta Terent. nu/mfh, neh/gamos2, newsti\ gamhqei=sa. AL. Ein junge Fravv B. De jonge, oft de nieu ghehoudes G. La nouuellement mariee IT. Dona pocofamaritata H. Muger a poco casada

Obstetrix adsestrix Afranio, quod adsideret foetae mulieri, a)nage/tria et a)nage/tris2 Hesych. maieu/tria, mai=a Eustath. loxi/a, o)mfaloto/mos2 Poll. quod infantium vmbilicos praesecet. AL. Ein Hebam B. De vroevrouwe G. La sage femme IT. Obstetrice H. Partera

Opiter Puer cui superstes est auus mortuo patre.

Pellex quae se maritis vxoratis miscet puella. succuba Ouid. pallaca Sueton. pallakh\, moixali/s2. AL. Schnur, Balg, Kebssweib B. Eens gehouden Mans hoere G. Concubine d'vn homme marie IT. Bagascia Boccatio H. Manceba de casado, abarraganada de casado

Proculus patre peregre absente editus in lucem, velpatre iam sene et aetate procul praegresso natus. thluge/ths2 proprie Hom. et thlu/getos2, quasi o( thlou= gonh=s2 w)\n, e)n gerontikh=| h(liki/a| sparei/s2.

Puella pupa, virguncula. paidi/skh, kora/sion, ko/rh, kerion. AL. Meidlin, Tochterlin B. Meysken oft dochterken G. Fillette IT. Fantina, zitella, tosa, bambolina, verginella H. Moca, mochacha

Puellus LUcil, puerulus Cic. pusio Cic. pupus Varroni. paidi/on, paida/rion, paidi/skos2 Athenaeo. paidiska/rion. AL. Kindlin oder Kna'blin B. Kindeken oft knechtken G. Petit enfant IT. Putrino, fanciulino, garzonetto H. Mochacho

Puer a puritate. pai=s2, kou=ros2. AL. Kind B. Kind G. Enfant, garcon IT. Putto, bambolino, fauciullo, toso, garzone H. Moco

Puer anniculus Varr. vnum natus annum. pai=s2 e)/teos2 au) toeth/s2. AL. Ein jarig Kind B. Een Kindt van een jaer G. Enfant d'vn an IT. Bambino d'vn anno H. Mochacho de vn anno

Puer abortiuus foetus abortiuus Suet. abortus Cicer. Exterricinius Festo huius generis est, quasi matre exterrita ante tempus natus. h)lito/mhnon Graeci dicunt e)/ktrwma, e)/kbolon Eurip. ku/rma a)nemiai=on, a)/mblwma. AL. Ein Missgeburt, ein vnvoltragenes Kind B. Misdracht, Misbaert, Misbore G. Auorton, ne auant terme IT. Nato innanzi al prefisso termine, creatura andata in male H. Criatura mal parida

Puer collactaneus qui pariter mammam suxit. su/ntrofos2. AL. An einer Brust gesogen B. Dat eene Borst ghesogen heeft G. Enfant nourri de la mesme terre ou nourrice IT. Bambino allettato de la medesima mamma, o ensieme et di compagnia H. Ninno de la misma mama, o que iuntamente chupo la mama

Puer expositus proiectitius Plauto in publicum abiectus. e)/xqetos2, e)kkei/menos2 poei=s2, Pausan, in Arcad. AL. Fundelkind B. Vondelinck G. Enfant expose IT. Bambino esposito o gittato alla ventura H. Enechada o deschada criatura

Puer lactens bre/fos2 e)pima/stion, neogele/s2 Isaeo, e)pimastidi/on Polluci. AL. Seugend Kindlin B. Een suygende oft voester Kindt, soochlinck G. Enfant qui tette IT. Bambolo de la mamma o tetta H. Ninno que mama, mammon

Puer posthumus Cic. a morte patris natus. posthuma proles Virg. o)/yi/gonos2. AL. Ein Kind nach seines Vatters tod geborn B. T'kint dat eerst gheboren wort naer zijns vaders doot G. L'enfant ne apres la mort de son pere IT. Figliuolo nato dopel padre morto H. Hijo nascido despues que su padre morio

Puer subditus Terent. subdititius Quintil. subditiuus Caecilio, suppositus Iuuenali, supposititius Varroni, u(pobolimai=os2 Alexidi, u( po/bthtos2, a)nta/llagos2 Menandro. AL. Ein Wechselbalg B. Een Wisselinck G. Enfant suppose IT. Postiecio, colto in iscambio H. Postizo

Puerpera lo/xos2, toka/s2 Eurip. lexw/, loxei/a, a)rtito/mos2 [note of the transcriber: in the print: a)r)tito/mos2 ]. AL. Kindbetterin B. Een vrouwe die van Kinde inne ligt, oft inde kraem is. G. Femme accouchee, gisante IT. Puerpera, dona di parto H. Muger que pario

Virago mulier moribus et filo corporis ad virum proxime accedens, a)nti. a)neira, a)ndrizome/nh, a)r)r(enwpo\s: a)r)r(enikh/ Luciano. AL. Mannin B. Een handige rassche vrouwe, oft helleueghe G. Femme vertueuse et qui fait actes d'homme IT. Vna viragine, o dona gagliarda, et che tiene dell'huomo H. Muger que representa varon

Virgo parqe/nos2, a)/nandros2 Sophocli. AL. Magd, Jungfraw B. Maecht, jonckvrou G. Vierge, pucelle IT. Damigella vergine, puncella, pulcella et pulzella Bocc. H. Donzella

Virgo desponsa mello/gamos2 Soph. e)pi/gamos2 Halicarn. ta/lis2 Callim. AL. Ein verheissene, zugesagte vermahlte Iungraw, oder Braut B. Verloofde maecht, de bruyt G. L'espouse, vne vierge vouee a quelqu'vn, ou promise IT. La sposa, et nouiza


image: s048a

Venetis H. Donzella prometida y desposada

Virgo exoleta aetatis prouectioris vitio vsui coniugij inepta et conceptioni inhabilis. parhbhkei=a, a)mfh/lic. AL. Ein alte Iungfraw B. Een Lubcecksche maecht, een oude ionckvrouwe G. Vieille vierge IT. Viergine gia vecchia H. Donzella vieja

Virgo immatura Suet. acerba Var. o)/mfac. AL. Ein zarts Jungfrauwlein B. Een teer meysken G. Pucelle tresieune a marier IT. Virgine troppo letiosa et delicata Florent H. Donzella ninna, o pequenna para ser casada

Virgo nubilis Cic. viripotens Plaut. tempestiua Agell. matura viro Agell. tempestiua vino. Hor. matura thoro Stat. a)kmai/a, w(rai=a ga/mou, e)pi/gamos2 Demosth. pro\s2 a)/ndra e)kpeth/simos2, h)i+/qeos2 Eustath. mogizome/nh AL. Ein mannbare oder zeitige vnnd volerwachsene Magd B. Een houbare, manbare, hylickbare maecht oft vrijster G. Fille mariable, preste a marier IT. Fanciula da marito H. Donzella casadera

Virgo sororians Plaut. Fest. cui primum in tumorem attollere se incipiunt mammae kuami/zousa Aristoph. AL. Ein junge Magd so erstlich die Brusten erwachsen B. Een maecht dien de borstkens eerst wassen G. Ieune fille, a qui premierement croissent les tettins IT. Donzella o verginella a cui incomminciano le prime mamelle H. Donzella a quien commiencan las mamas

Senecio senex somnolentus iam affecta aetate, nu/stalos2, nustalogero/ntion. AL. Ein alter alber oder narr B. Een versuften ouden grieck G. Vn vieil reueur IT. Vn rechio matto H. El vielleco, o nescio

Senex ge/rwn, ghraio\s2, presbu/ths2. AL. Ein alter man B. Een oude man G. Vieillard IT. Vecchio, veglio Petrarchae H. Viejo.

DE INFAMIBVS. CAP. XXVII.

ABACTOR Paulo, abigeus Vlpiano, qui pecoa abigit furtim? pascuis stabilisve, a)pela/ths2. AL. Viehdieb B. Koedief, Peerden dief G. Larron de bestail IT. Ladrone o rubatore de bestie H. Ladron de bestias

Adulator Cicer. assentator Eid. palpo et palpator Plauto. ko/lac. AL. Ein Fuchssswentzer, oder Schmeichler, Halssstreichler, Flatthierer, Liebkoser, Federleser B. Een Vleyer, Pluymstrijcker, oft Vlaeybacker G. Flatteur, flagorneur, amadoueur, patelin papelard IT. Adulatore H. Halaguenno, lisongero

Adulter Cicer. moechus Plauto, subsessor alieni matrimonij Val. Max moixo\s2, e)/fedros2, o( ta\s2 eu)na\s2 u(poklepto/menos2 Sophoc. Domesticus hostis pudicitiae. AL. Ein Ehebrecher B. Ouerspeelder, oft echtbreecker G. Adultere, paillard, ribaud marie IT. Adultero H. Adultero de casada

Aeruscator Agellio qui mendaciis, fallaciisque captat quaestum, qui malis artibus corradit pecuniam. AL. Der allenthalben Gelt auffnimpt, ein Lieger vnd Trieger B. Een truggelaer G. Vn pipeur, vn abuseur de gents, vn afftonteur IT. Affrontatore, che busca denari con grand' astutia H. Affrentador, que busca dineros por todas partes

Aleator cic. aleo Festo. kubeuth\s2, trhmasti/kths2 Hesych. a punctis, quibus distinguitur alea trhmati/as2 Eustath. skirafiw/ths2, skirafeuth/s2. AL. Ein Wurffelspieler B. Ein dobbelaer, oft tuyscher G. Ioueur ordinaire IT. Chi giuoca alli daddi H. Iuegador con dados

Aleator improbus et praeuaricator bamolo/xos2 Suidae, et ko/balos2, quasi o( kow=n kai\ deino\s2 peri\ to\ ba/llein h)/ toi pai/zein toi=s2 pe/ssois2. AL. Vnrechter Spieler B. Botter IT. Barro. Vide infra in Circumscriptor

Ardelio Mart. Homo inquies. polupra/gmwn. AL. Hans in allen Gassen B. Een albedrijf, albeschick, tantefeere, onrust, roervinck, albedille, rumoermeester G. Fretillon, tant d'affaire, qui de tout se mesle IT. Huomo inquieto che vorrebbe far d'ogni cosa H. Hombre ligero, sin holgauca

Aretalogus Suet Garrulus virtutis ostentator. a)retalo/gos2, mompor)r(h/mwn, pompasth\s2, kempolh/kuqos2 Aristoph. AL. Ein Schwatzer, Rhumer der Tugend B. Ein swetser, oft bolderaer G. Grand menteur, ou vanteur IT. Auantatore, cianciatore, cicatatore H. Hablador vano Hacratione ab a)reth/ sit Aretalogus: an potius o( a)reta\ le/gwn qui fabularum acromatumque narratione grata auribus obrepit. AL. Ein Brillenreisser B. Een schooncoutere, een schoonpraet G. Vn beau et doux parleur IT. Che racconta delle nouelle, et baie. H. Componedor de nouelas fingidas

Blataro vaniloquus. koprolo/gos2 a balando fortassis, tametsi Varro lib. 3 pro flagrionibus sumpsisse videatur AL. Ein vnnutzer Schwatzer B. Een sabberaer, tateraer, labberaer G. Lauguard, babillard IT. Lenguto, baboino H. Que dize mucho, pero quasi toda menteria

Barathro qui in gulae barathrum absumit patrimonium. gurges et vorago patrimonij Cic. decoctor Eid. nepos Horat. Plin. lurco. Suet. asotus Cicer. euersor Caio Iur. quod eucrtat et dilapidet


image: s048b

patrimonium heluo Cic. quod intemperanter bona sua comedit atque eluit. Verrij testimonio. conturbator macelli Mart. popino Suet. HOrat. prodigus Cicer. fura/ths2, a)/swtos2, xrewko/pos2. AL. Ein Schlemmer, Prasser, ein Zechbruder B. Een doorbrenger, een slampamper, een banckboeue, een slemmer, een brasser, een dopmaecker G. Prodigue, saffranier, fol despendenr de biens, geurmand, garganton IT. Prodigo, mangiatore de suoi beni, buon compagno H. Prodigo, gastador

Blatero Agellio, a blaterando, siue, quod idem est, blatiendo. lingulaca Plauto, linguax Agell. locutuleius Eid. Aius locutius Bud futilis, Terent. stw/mulos2, a)dole/xhs2, a)xali/nwtos2, a)quro/glwssos2 Eurip. a)pu/lwton e)/xwn sto/ma Aristoph. fluaro\s2, a)krito/muqos2 Homer. ko/pis2, stomodo/kos2, ko/balos2, battolo/gos2, dhmoko/pos2, a)perantolo/gos2, lalo/s2, a)metroeph/s2 Hom, flo/nafos2. AL. Schwetzmaul, Krumschnabel, Bluderer B. Langetonge clapper, wt ende in clapper G. Cacqueteur, babillard, baguenaudier, bauard IT. Ciarlatore, cianciatore, cicacalatore H. Hablador grande, de vanidad

Calumniator cicer. qui falsum crimen intentat. sukofa/nths2, diabolo/s2. Ein lesteret. B. Lasteraer G. Calomniateur IT. Calumniatore H. Falso accusador

Catillo siue catilio Festo, liguritor, a)po\ tou= ligurou=, quod cum fastidio suauiores escas delibet. cupes Plaut. catianum palatum prouerbij specie. lixno\s2, te/nqhs2 Athenaeo, u(gro/s2 AL. Schleckmaul Schlemmer B. Leckerbeetken, slocker, schortellecker, een leckeren boeue, leckplateel Flandris G. Lecheplat, friand, friole, frigalet, lecheur de plat, gourmand IT. Goloso. vide infra in Gluto H. Goloso. vide infra in Gluto

Carnifex Cic. tortot Cic. Horat. dhmo/koinos2 Isocrati, a)ndragxo/s2 Suidae, dh/mios2, basanisth/s2. AL. Nachrichter, Hencker, Scholderer B. Beul, scherprichter, hangman G. Tollart, eo quod e viuis tollat, bourreau IT. Carnifice, boia H. Verdugo, sayon

Circulator Celso, qui populo ricatim circumiens verborum fumos vendit. vide supra in Medicus circumforaneus

Circumscriptor Cicer. qui quauis ratione perfraudem priuat et emungit aliquem rebus suis. a)patew\n, ko/balos2. AL. Ein Bescheisser in allerley wegen B. Een bybrenger, een loos mensche, botter. G. Trompeur surpreneur. IT. Vccellatore, ingannatore H. Engannador

Conflator figurati aeris Theod. AL. Geltbrecher, Muntzschmeltzer B. Geltbreecker, muntsmelter G. Fondeur de monnoye IT. Che gietta della moneda H. Que haze la moneda

Coprophorus qui exonerat latrinas faecibus. koprofo/ros2, kopragwgo/s2. AL. Scheissheuser Raumer, oder Feger B. Beersteecker, cen bruytleyder G. Nettoyeur de retraits IT. Che monda li necessari H. Que purga y alimpa las priuadas o necessarias

Curruca Iuuen. qui natos e moecha vxore liberos pro suis legit imisque educat, ad modum currucae auiculae, quae pro suis enutrit cuculi pullo. AL. Ein Cornut, een Becfotuth B. Een hannen, Ian ligt achter, een goede Ian vaer, die de hoornen draget G. Iean, coquu IT. Cornuto, becco, che porte le corna H. Cuernudo, que trae los cuernos

Delator Cicer. quadruplatot Eid. sycophanta Plauto. sukofa/nths2, sukasth\s2, lwbhth\r e)ndeikth\s2, e)rgola/bos2 fileghlh/mwn. AL. Ambringer, Verrether, Anklager, Kalthans B. Aenbrenger, beclapper, schuymer, ouerdragher G. Delateus, accuseur, mouschard, mousche IT. Delatore, accusatore, mosca H. Accusador malsin. Proprie tamen Quadruplator erat, teste Asconio, qui grauioribus vsuris foenerantes accusabat, et poena lege constituta in quadruplum condemnari curabat

Depeculator Cicer. quipublicum aliquid furto tollit, sulhth/s2 AL. Rauber B. Roouer, blawesacksdief G. Pilleur

Directarij Vlpiano, qui in aliena coenacula furandi animo et malefico se dirigunt: quamquam in vulgatis codicibus etiam dioetarij ijdem nominentur, a dioetis, id est, coenaculis, sed prior lectio probatur mihi magis. toixoba/tai possunt et e)peisphdhtai/ dici, ab insultu. et qurepavoi/ktai voce Laertiana, quasi effractores forium. AL. Ein Steiger B. Huysenbeclimmers, winckelbreeckers, dieuen by nachte G. Larrons de nuit IT. Ladri di notte H. Ladrones de noche

Ebriosus Cicer, bibax Agell. bibulus, potor Horat. me/qusos2, oi)no/fluc, oi)noka/gxlanos2, oi)nepi/pas2, oi)no/lhptos2. AL. Versoffener Mensch, ein Schlucker, ein grosser Sauffer, voller Zapff B. Bierbuys, dronckaert, wijnsuyper G. Yurongne, subiect au vin, grand buueur, bon biberon IT. Imbriaco, gran beuitore H. Embriago, boracho

Effractor Digest. qui fores vi effringit rapiendi causa. qurepanoi/kths2, e)peisphdhth/s2. AL. Hausssturmer, der die Thuren auff bricht, Einbrecher B. Inbreecker, deuren oploper G. Briseur d'huis. IT. Che rompe le porte per rubare H. Quebrantadore de puertas para hurtar

Emissarius Cicer. Calumniator submissus et subornatus, qui secreta indaget aliena. peuqh/n AL. Ein Aussspeher, ein Suchhund B. Een vernemer, verclicker, oft wthaelder G. Vne espie, ou escoute IT. Spia, che si manda qua et la H. Atalayador

Epicureus voluptarius homo Cicer. Epicuri de grege porcus


image: s049a

Horatio, Phaeax Horat. a Phaeacum voluptaria vita. e)pikou/reios2, h(doniko/s2 Cebeti, h(dupaqh/s2 Athenaeo, a)brodi/aitos2, trufhth\s2, trufero/bios2, a)brobios2 Dionysio fai/ac AL. Leckerbissen Fresser, der sich zur zeitlichen Wollust gar begibt B. Lammekens leuen, een wellust soeoker, die zijns herten genoechte soeckt, sachtleuen, gemackelijck leuen G. Voluptueux adonne aux plaisirs mondains, Rogier bon temps IT. Huomo dedito a piaceri, huomo voluptuoso H. El hombre que toma suplazer en su vida

Erro Vlpiano, planh/ths2 vagus Col. pla/nhs2. AL. Bachant, Vagant, Landtstreicher B. Lantlooper G. Rodeur, courreur, vagabond IT. Vagabondo, romito H. El que anda veendo todas las tierras

Exoletus Cicer. Scortum masculum iam adultius e)/cwros2, velut o( parhkmhkw\s2 kai\ e)/cw th=s2 w(/ras2.

Exsul Cicer. extor is Liuio. fuga\s2, e)/kdhmos2, e)/coros2, a)po/dhmos2. AL. Vandit, oder vertribner B. Een ballinck G. Banni IT. Bannito foruscito H. Desterrado, bandolero

Falsarius Sueton, qui scripta publicae falsisicat. plastogra/fos2 Cyrillo, yeudogra/fos2 AL. Felscher der Schrifft, ein falscher Lehrer B. Verualscher der schriftueren G. Faulsaire IT. Falfario che falschifica la scrittura H. El que falsa le cscrittura

Fur Cicer. Lauernio, a Lauerna dea, cuius tutelae permittebant se fures. trium literarum home Plauto, et dormitator, quod interdius dormiat, vt noctu ad furandum euigilet. sic h(merokoito/s2 Hesiod. fw=r, kle/pths2 a)rxi/klwy monobai/as2, quod solus absque arbitro eat. kica/lhs2 Hesych. fhlh/ths2. AL. Dieb B. Dief G. Larron IT. Ladrone H. Ladron

Furcifer Cicer. proprie seruus, qui ob maleficia furcam, cui alligatus erat, circum vicinam gestabat, vt flagitij manifetus fieret. tripe/dwn Eustath. nwto/plhc Pherecydi staurofo/ros2 AL. Galgenschwenckel, Lotterbub, Galgenswerth, Bub, Vnflat B. Galgenstrick, galge, galghen aes, velut dignus qui in cruce pascat coruos deuchniet, onueriaet G. Vaultneant, pendart, pendereau IT. Furfante, poltrone impicato H. Galog enhorcado, vellacon

Ganeo Varr. accipitur et Nonio, vt idem sit qui popino Horat. cui vitae modulus est culina vt Varronis verbis vtar te/nqhs2 AL. Schlemmer De quo in Baratho supra. Sumitur et a Cicerone pro Scortatore, et qui lupas popularis libidinis nundinas frequentat. po/r nos2, pornoko/pos2, peiw/lhs2. AL. Hurer, Hurenwirt, Hurensuhrer B. Hoeriagher, Venus iancker, bordeelbrocke, hurenweert, bordelhouder G. Paillard bordelier IT. Bordelliere, bor dellaro, putaniere, fornicatore H. Putannero, el que anda a putas

Gluto Persio, manduco Plauto, manducus Eidem. mando Varr. cdax Cicer. tempestas, barathrumque macelli Horatio. laimargo\s2, fago\s2, a)ddhfa/gos2, lafu/kths2, li/xnos2, lixnote/nqhs2, bdellola/rugc Cratino, stomo/leqros2 laru/stios2 Suidae. gastero/plhc Eustath. pontofa/gugc, ga/stris2, lebhtoxa/rwn Cercidae, quod sit alter veluti Charon eduliorum in lebetibus excoctorum. messhgudorpoxe/sths2 Hipponacti, quod prae voracitate nimia cogatur saepe alui onus excludere. daitw=n a)polumanth\r Hom. si/fwn Hesych. gastro\s2 a)grath/s2 Aeliaeno, limbo/s2 Moschopulo. AL. Ein grawsamer Fresser, Frasz, Schlemmer, Dempffer, Schlucker B. Een vraet, slocker, slemmer, demper, een drybuych G. Glouton, bauffreur, gourmand, glout, goulu, grand mascheur ou mangeur IT. Goloso, ch'ingiotisce molta voba, che mangia per tre H. Comilon, comedor, gloton, tragon, garganton

Hariolus Cicer. Terent. diuinus, Cic. ma/ntis2. AL. Warsager, Weissager B. Waerseggher G. Diuin IT. Indenino H. Adeuino

Homicida Fabio, percussor Cicer. foneu\s2, a)ndrafo/nos2, sfageu\s2, a)ndroktonos2 Hesych. knhsth/r Eidem. AL. Todischleger, Mo der B. Dootslagher, moordenaer G. Meurtrier, homicide IT. Homicida, vccisore, micidiale Petrar H. Homiziano que mata hombre

Impostor Vlpiano, a)pathlo\s2, fh=los2, a)patew/n, kakou=rgos2, a)ndraka/bales2, h) peropeu/s2 Hom. fe/nac AL. Verfuhrer, Betrieger B. Een seurder een leurder, een beuselaer G. Pipeur IT. Barro, ingannatore H. Enganador, burlador

Incendiarius Fab. e)mprhsth/s2 AL. Brenner, Fewer eintleger B. Brantstichter, moortbrander G. Boutefeu IT. Incendiario, buta fuoco H. El que pone o echa huego

Incestus Plin. incestuosus, incestu pollutus. miaro\s2, enagw\s2, a)potro/paios2. qui necessaris sanguine iunctis, aut religioni operatus stuprum offert. AL. Der Blutschandt begangen hat B. Die met eene van zijn maechschap te doene heeft ghehadt G. Pollu de paillardise auec vn de sa parente IT. Ch'ha vsato con qualchaduna di suo parentado H. Ayuntado con su parienta

Lamia lami/a Dion. Malefica mulier, quae et volatica antiquitus dicebatur, teste Festo, et strix. stri\c, stri/glos2 Hesych. Lego autem versus


image: s049b

apud Festum corruptos hoc pacto.

su/rnia pompeu/ou nukti/noma, stri/gga talao/n.

o)/rnin a)nw/nnmon e)ce/la w)kupo/rons2 e)pi\ nh=as2. idest.

Syrnia noctiua ableges volucremque sinistram, Feralem striga veliuolis immitte carinis.s

AL. Hex B. Toueresse, heex, vandoyle G. Vaudoise, sorciere IT. Iannara, strea, striga, maga, fattureia H. Bruxa

Lapidator Cic. qui saxis aliquem impetit. liqobo/kos2 Thucyd. AL. Stelniger oder Steinwerffer B. Steenworper G. Rueur de pierres IT. Che tria a sassi H. Elque echa piedras

Latro Cic. grassator Plin. si/nis2, lhsth\s2, o(doido/kos2 Suidae, o(douro)s2 Soph. AL. Straszenrauber B. Straetschender, afsetter, snaphaen, straetroouer G. Larron, destrousseur de gens, assassin IT. Assassino, ladrone H. Ladron

Lena Vip. stupri sequestra Apul conciliatrix Plauto. misqw/tria Lysiae. mauli/stria pugosto/los2. AL. Hurenwirtin, Kuppelerin B. Goppelersse, hoerenweerdinne G. Maquerelle IT. Ruffiana H. La huespada de las putas, rofiana

Leno Horatio, stupri aibiter, productor, qui virgines conciliat ad stuprum ma/stropos2, proagago\s2, et proagwgeu/s2, quiliberam personam ad quaestum exponit maulisth\s2, pornobosko/s2. AL. Hurenwirth, Kuppler, Hurenfuhrer B. Hoerenweert, coppelaer, roffiaen G. Maquereau, bordelier IT. Roffiano, polastriero Boccat. porta polastri Venet H. Alchuete de turpes amores

Lucifuga et lucifugus Senecae et Apuleio, natura contrarius, qui luce dormit, noctu vigilat. vespertilio iuriscon isltis dicitur quod exacto iam diei curriculo sub noctem, vespertilionis in morem prorepat. luxno/bios2. AL. Der das Liecht fleucht vnd hasset B. Een nachtreaue, oft dachflaper G. Qui fuit ou hait la lumiere IT. Che fuye la luce, che dorme di giorno et di notte camina H. Elque anda de noche, y de dia dorme, o no se dexa veer

Mango Fab. plagiarius Cailistr. qui liberum hominem emit, rapit et rendit. swmate/mporos2 AL. Menschendieb, Entfuhrer eins freygebornen Menschens, Kindeldieb B. Die kinderen steelen ende veruoreren, oft verleyden G. Larron et maquignon des enfans, ou serfs IT. Rubbatore et marcante de fanciulli, o schiaui H. P egonero que vende Christianos por esclauos. Hinc Plagiarum vocat Martialis furem suorumliberorum, quos tanquam liberos sibi vendicabas

Menticularius Festo. zonarius sector Plauto. crumeniseca nonnullis, qui in conferta turba marsupiis manum iniicit et aut secat aut inanit. balaktioto/mos2. AL. Taschenraumer, Benetel oder Seckel Dieb B. Borsesnijder G. Coupebourse coupeur de bourses IT. Tagliaborse H. Ladron cortabolsas. Vide Saccularius Mendicus Cit. ptwxo\s2, molobro/s2 Hom. a)guo/ths2, a)/xhn Eustat: a)lh/ths2 Epigr. a)lh/mwn Epigr. AL. Better B. Een bedelaer, oft goyman G. Belistre, mendiant IT. Mendico H. Mendigo

Meretrix Terent. scortum Cic a)po\ tou= skai/rein id est, a crissando, teste Don. nonaria Persio, eo quod non nisi a nona hora scortis liceret prostare, ne onsuetae exercitationes mane a iunentute omitterentur, vt Annaeus Cornutus annotas Lupa Tertull. diobolare prostibulum Petronio, et Plauto. po/rnh, poreu/tria Aristoph. e(tai=ra, a)frodi/ths2 pw=los2 Ebulo. kaswri/n Hypponacti, kasaba\s2 ba/sara Lycoph borboro/ph Hipponacti kamaitu/ph Menandro, spodhsilau=ra, xalkidi/tis2 Suidae, quod aereolo meteret AL. Ein Balg, ein offentliche Hur, ein geineine Metz, Gelthur B. Hoere, lichke vrouwe, een vrouwe die int leuen sit, een straetvercken G. Putain, paillarde IT. Putana, lupa Petr. putaffacciata Petr. ribalda H. Puta, Puta publica de burdel

Meritorius puer Cic. pathicus Iuuen cinaedus Catul. atamitus Ciet praecisus Senecae. kapapu/gwn, po/rnos2, malako\s2, lako/prwktos2, nusoni/pttks2 Hesych ba/palos2 Harpocrationi, ko/naidos2, ai)xrou=rgos2, ya/luc Maximo Gram. a ya/lh, h)/toi ai)doi=on, paxhti/as2, kusi/as2 Hesych. balanobo/ros2, a)selgh\s2, lasito/s2 Hesych. qeo/dwros2 Aristoph. i(ppo/pornos2 e(tairikw\s2 [note of the transcriber: in the print: e(tairi+kw\s2 ], qhludria\s2 e)kteqlkume/nos2, laikasth/s2 Aristoph. IT. Bardascia, bagascia, piuo, surbo H. Puto, vellaquillo

Monetae adulterator Theodos. paracharacta Theod. cod. Monetae falsae reus. paraxara/kths2, para/shamos2. AL. Der falsch Gelt muntzet B. Valsche munter, oft valsche muntslaender G. Faulsier de monoye, faulx monnoyeur IT. Che fa moneta falsa H. bate o haze monedas falsas

Morio Mart fatuus, qui principum in delitiis est mwro/s2 AL. Ein Hof Narr, Thor, naturlicher Narr B. Een dwaes, nar, sotte G. Fol IT. Matto, folle, pazzo, sciocchone, busone H. Loco bouo, bufon

Mulierarius Capitolino, muliero sus Cic. gunaimanh/s2 Hom qhlumanh\s2, gunaikofi/las2 Theoc. AL. Ein Frawen menn, Weibersuchtig B. Vrousieck, een vrouwen man G. Homme trop adonne aux femmes IT. Huomo che ama multo le donne H. Hombre que quiere bien a las mugeres

Nebulo Cicer. Terent. proprie qui nebulam mendaciis obtendit.


image: s050a

tenebrio, semissis homo, vatinio apud Ciceronem, quisquiliae Cic. nihili homo, lucifuga. tricw/lhs2 Eustath triobolimai=os2 Suid. vt trioboli homo Plauto, surfetw/dhs2, e)ci/thlos2, vt vappa Hor. a)lith/rios2, sito/kouros2 Menandro vt frugiperda, et fruges consumere natus Horat, a)la/stwo Demosth. tri/skata/ratos2, triskataptusto/s2 AL. Ein nichtiger mensch, ein Lotterbub, Lecker B. Een ghuyt, boeue, rabaut, scharluy, schudde, cockijn, fielt, netboeue, t'schuym van de boeuen G. Pendart, fourrage des corbeaux, coquin, garnement, trueant IT. Furbo, furfante, poltronello H. Vellacon, horcado

Nugator Plauto, gerro Terentio, qui meras fundit nugas. a)dolesxh\s2, lapisth\s2, krou=nos2 xutrolh/raios2 Aristoph. perissolo/gos2. AL. Ein Schwetzer, ein Luguer, ein Mehrlenerzehier, Brillenressel B. Een beuselaer, clappaert, een leugenaer, die de gansen can preecken, oft wat can wijs oft dienst maecken G. Raconteur de fables de sornettes, gabeur, bailleur de bons tours, baueur. IT. Nugatore, che vende delle cianle, che da la baia, canta in banco H. Que desuaria en vanas palabras

Paedico paedicator, paederastes, pullopremo, vel pullopremus. puerarius. paiderasth\s2, paide/rws2 Teleclidi, kalopodiw/kths2, pugisth\s2, paidofi/lhs2.

Pantomimus Senecae, qui fracto corporis motu, turpique gesticulatione quasuis actiones repraesentat, ab omnifaria imitatione indito nomine. pantomi/mos2.

Parasitus Cicer. Terent. Gnatho Terent. assecla mensarum Cic. para/sitos2, lopadagxo/nhs2 siue lopada/xnhs2 Eubolo, velut gurges et pernicies sartaginum. ywmoko/lac Philemoni ywmoko/lafos2 Diphilo, quod offulas abliguriat. hossotra/pezos2 Suidae, quasi teredo mensarum. tra/pezoloixo\s2 et knissoloixo/s2, quod nidorem e dapibus surgentem auidis faucibus hauriat. trapezoko/ros2, taghnorniqoth/ras2 Suidae, koilio/doulos2 Athenaeo, quod ventre metiatur felicitatem. enqesi/doulos2 Athen. velut buccearum mancipium. sugkataneusifa/gos2 Crateti, quod ad nutum loquatur, vt mauducet. qura/pac Eustatio, quod alienis foribus insidietur: ko/lac trape/zhs2 Herodiano. AL. Ein Tellerschlecker, Schmarotzer, Suppenfresser B. Een pannelecker, een schuyfelaer, smorotser, telioorlecker, die metten brootcant spreeckt, schuyfelschappraye G. Vn patelin, vn jacquet, qui suit les lopins IT. Parasito H. Truchan per cosa de comer

Parricida Cic. antiquis dicebatur, qu liberum hominem dolo sciens necarat. foneu\s2, miaifo/nos2. AL. Todtschlager B. Moorder, dootslagher G. Meurtrier IT. Mecidiale, omicida H. Hombre que nata otro hombre

Accipitur et pro parenticida quo vocabulo Plautus vtitur, quiparentem aut necessarium occiderit. patraloi/as2, a)la/stwr, patrefo/nths2, patrokto/nos2 Sophocl. pa/trotu/pths2, Isaeo, mhtraloi/as2, mhtrofo/nos2 Platoni, mhtrofo/ntous2 Soph. AL. Der Vatter oder Mutter todtet B. Die vader oft moeder doot oft nederslaet G. Qui a rue pere ou mere, ou quelqu'vn de ses parents IT. Ch'ha ammazzato o patre, o madre, o qualcaduno de suoi parenti H. El que mata o padre, o madre

Periurus e)pi/orkos2. AL. Meineidig, Eidbruchig B. Meyneedich, die einem eedt breckt ende valscht G. Pariure, qui a faulse son serment IT. Periuro, che da falso testimonio H. Periuro

Pirata Cicer. vnde archipirata apud Ciceronem pro principe piratarum. Praedo. Cic. peira/ths2. AL. Meerrauber, Schiffrauber B. Een zeeroouer G. Pirate, escumeur de mer IT. Pirata, corsaro H. Cossario, corsario, ladron en mar

praemiatores Nonio, Praedones, quibus quicquid ab hoste dicto rapitur in praemium cedit, quos nostra tempestas bellis famosa vocat Vrybuyters.

Proditor Cicer. prodo/ths2. AL. Verrether B. Verrader G. Traistre IT. Traditore H. Traidor

Pythonici spiritu fatidico correpti. puqwnikoi\, pu/qwnes2 Plutarch. sternoma/nteis2 Sophocli, e)ggastrimu/qoi Aristoph. e)ggastri=tai, eu)ruklei/tai ARistoph. Ventriloqui, quod clauso ore per ventrem sermonem edere viderentur, Galeno teste. AL. Die ausz den Teuffel weiszsagen B. Beseten en dolle lieden die waerseggen door den duyuel G. Qui prophetisent ou deuinent par le diable qui est en eux IT. Chi prophetizano o indouinano per il diauolo decui sono inspiritati H. Enspiritados o demoniacos adeuinadores

Receptator Cic. et receptor, qui fures latronesque recipit, et eorum furta occultat. AL. Der Rauber vnd Morder auffenhelt vnnd beherberget B. Een heeler, aenhouder, een dieuen en schelmen weert G. Recelleur de larrons et meschants IT. Che loggia e ladroni et assassini H. Encubridor de hurtos

Redemptor causarum Vlpian. Quadruplator et alienae litis interceptor.

Saccularij Vlpiano, qui malefica magicaque ratione credebantur crumenas incantare, occultisque artibus pecuniam interuertere, qua infamia laborat apud nos circumforanea ista semperque incertis sedibus


image: s050b

palabunda gens, quae Aegyptiacam ementito nomine ses fert. AL. Seckeldieb. vide in Manticularius.

Saccularij Asconio sunt, qui publicam pecuniam inuolarunt abstuleruntque. peculatores. Cicer. tw=n dhmosi/wn kle/ptai. AL. Kistenfeger B. Blaeuwe sackmeeters, die de stadt beroouen, en haer metten gelde vande ghemeyne stadt besmetten G. Qui desrobent l'argent de la republique IT. Chi rubbano la republica H. Ladrones de las rentas del rey

Sacrilegus Cicer. i(ero/sulos2, qua/r pac Hesychio. AL. Kirchen dieb, ein Kelch dieb B. En kelckdief, een kerckroouer G. Larron des choses sacrees IT. Sacrilego H. Ladron que hurta lo sagrado

Saga Cice. venesica Eidem. pharmaceutria, quae sacris quibusdem aut amatorio poculo mentem amatoris peruertit. et Bustuaria, vt Graeci tumba/s2, quod in monumentis versetur, et mortuorum cadauera mutilet. farmakeutri/a, farmaki\s2, qettali/s2. AL. Ein zauberin Hex, ein Wettermacherin B. Weetmaeckster, een toneresse G. Vne sorciere, deuineresse IT. Incantatrice, striga H. Adeuinadera, bruxa

Samniones vel potius sanniones, a sanna, quiere distorto aliis illisdunt. bwmolo/goi, mwkoi/. vel qui in scena dementant homines illudendo. AL. Die Narren beym Spiel, Brillenreisser, Possenreisser, so die Zuseher schier zu Narren machen, Speyvogel B. Spot oft speckvogels, lauuytgeuers, de sinnekens in een spel G. Mocqueurs, les fols au ieu IT. Scricciatori, li pazzi o mattinelle comedie, izani Ven H. Mofodores, escarnidores

Sannarum autem tria sunt genera: (vt id obiter hîc addatur) Ciconiam manu significare: quod fit, vgi quis infamem mediumve digitum ostentat, velut eiconiae rostrum exprimens. B. Met vingeren wijsen, oft de guych na steecken Holland aut auriculas asini imitari B. Die esels ooren maecken ofc setten, de toot setten, Holland, ant linguam sitientis canis aemulari B. De tonghe wttrecken, oft na steecken. quorum memlinit Persius prima Satyra

Scurra cicer. qui risum ab audientibus captat, nulla verecundia aut dignitatis habita ratione. xleuasth\s2 skw/pths2, geloia/sths2, Basilio. AL. Lotter, Speyvogel B. Een schamper, Spotvogel, oft specvogel G. Plaisant deuiseur, iaseur, bouffon IT. Butlatore, buffone. H. Borlador, truhan, que haze reer los que lo veen

Sicarius Cicero. subsessor, Seruio teste, qui in insidiis delitescit, vt incautos trucidet. carnifex Liuio. si/nis2 lhsth/s2. latro Innenali. AL. Morder B. Moordenaer G. Meurtrier, brigand, voleur IT. Assasino H. Que mata el otro segretamente

Sordidus Cic. cumini sector, kuminopristh\s2, r(uparo\s2, feido\s2 qumbrepi/deipnos2 Aristoph. sukotragi/dhs2 Archilocho et Hipponac musa/lmhs2 siue musa/lmhs2 Eustath. kradofa/gos2, ki)mbic, limo\s2 Eustath. limoki/mbic, glisxro\s2, muko/nios2 Cratino. feidwlo/s2. AL. Karg, ein karger Mensch, Hundisch B. Honts, gorre, karich, nauwe siende G. Chiche IT. Sordido misero come vn pedocchio H. Auaricioso, mesquino

Sortilegus Cicer. qui ductis sortibus futura in vitas praedicendo, quaestum per mendacia factitat xrhsmwdo/s2. AL. Ein Lachszner, Lesser, abontursager B. Een fortuynsegget, oft leser G. Qui endeuine les auentures des hommes par sort IT. Sortilego, ch'indouina par sorti le venture de gli huomini H. A deuino por suertes

Stigmatias Cic. literatus Plauto, inscriptus Plin. stigrnaticus Cic. rt alij legunt, stigmosus Plin. Iun. cui inusta est nota. notis compunctus Cic. stigmati/as2, sti/gwn, r(axi/ths2 Sophoc. AL. Mit einem Brandzeichen oder Brandmal gezeichner B. Gebrantteeckent G. Flatre IT. Seguato col fuoco H. Que tiene sennales quemados en la cara

Susurro muqhth\s2, stasiasth/s2, qui occultis sug gestionibus alicuius famam traducit. AL. ein Ohtenblaser B. Een insteecker, oorblaset, preutelaer G. Maraut, barboteur IT. Incitatore, marmoratore, susurrono H. Mormorador

Testamentarius Cicer. Adulterator testameti. r(adiou=gos2 AL. Gemachfelscher, ein felscher der Erbgemachteo B. Verualscher van testamenten G. Faulsaire des testaments IT. Falsario de testamenti H. Albacca de testamento

Thraso miles glorio sus Plauto. kapnopw/lhs2, a)la/zwn, qrasu\s2, r(axisth\s2. Theopompo, a)retalo/gos2, lapi/qhs2 Eustath au)xhmati/as2. AL. Ein Schnarcher, hoffertiger Kautz B. Een pocher, een snorcker, stuyter, stuytvos, pofblaser G. Vn vanteur, presomptueux IT. Presontuoso, ardito nel parlare H. Soldado presumidor, que dize las guerras de los Moros

Vecticularius Festo, qui vectibus alienos parietes furandi gratia moinur. effractor Paulo. toixoru/kths2, toixw/ruxos2, toixodifh/twr, qurepavoi/kths2 dici posset etiam vocabulo Laertiano. AL. Een nachtdieb, oder hauszstutmer B. Een nachtdief, oft kneuelaer G. Larron de nuit IT. Ladrone di notte H. Ladron de noche

Venalitius Cic. venalitiarius Vlp. qui seruitia venundat et compavat, a)ndrapodisth\s2, a)ndrapodw/nks2 Aristoph. a)ndrapo doxa/phlos2


image: s051a

AL. Verkauffer leibeigner Leuten B. Slauencooper

Veneficus Cicer. terqreu\s2, farmakeu\s2, farmako\s2, ma/gos2 Sophocli, kradhsi/ths2. AL. Zauberet B. Toueraer, touenaer G. Sorcier, magicien IT. Venefico mago, magico, necromante H. Que haze hecizos

Veneficus Plinio, venenarius Suet. farmako\s2, farmakopoio/s2. AL.

Vergiffter der einen vergifft. B. Vergheuer, oft vergifter, hoc est, qui venena tum poculum ministrat G. Empoisonneur IT. Anuelenatore H. Que mara con yeruas, emponconero

Veterator Terent. Subdolus impostor, et astutia vetere extritus. panou=rgos2, kro/nippos2 Aristoph. a)ndrako/balos2 Hesychio. ko/balos2, ke/rkwy Demosth. paipa/lhma kerkw/peion Synes. AL. Ein alter Schalck, alter Aff, arglistig geschwind B. Een oude ende doortrocken vos, een schalck, een leep oft loos vosken, cen arghe listige boeue, een groot practisijn G. Vieil routier, sin, cauteleux IT. Astuto, volpe vecchia, prattico, sotile H. Engannoso, inuiejecido en su arte

Virosa mulier Lucillio, libidinosa, pruriens, viri appetens fi/landros2 Plat. a)ndrera/stria Comico, mu=klos2, o)xeutikh\, la/gnos2, moixeu/tria. Plat. AL. Ein geyle Frauw, Vppige, Vnkensche, Hitzige B. Een heete, ritsche teeue, oft man siecke vrouwe G. Femme impudicque, adonnee a paillardise IT. Donna calda di natura H. Muger que no puediera estar sin varon, o sin ser casada

Vitiligator Cat. concinnator litium Vlpiano. qui cauillis lites in longum trahit. xrath\r dikw=n.

Vsurarius, vel rectius foenerator Cic. danista Plauto daneisth\s2, tokisth\s2, tokoglu/fos2. xrewsth\s2, xrhsth/s2 Aristoph. o)bolosta/ths2. AL. Ein Wucherer B. Woeckenaer, oft lombaert G. Vsurier IT. Vsurario, vsuriere H. Logrero, renouero

Vxorius Virgil. nimium obnoxius et deditus vxori gu/nandros2, ma/lqwn Suidae. salmaki/s2. qui velut Hercules Omphalae, vxori obtemperat. para/qhlus2, dionu=s2 Hesychio, a)/qhlos2 a)/nandros2 ba/khlos2, gunaiki/as2, pareime/nos2. AL. Ein Hudler, der sich vom Weib lest meistern B. Ein wijffwl, Ian ligt achter, die voor woont als t'huys omgekeert is, daer t'wijf die broeck draecht G. Qui se laisse gonuerner de sa femme, le bon homme IT. Pur troppo suggetto alla moglie, il buon huomo H. Elbon honbre, que se dexa acotar y regir de su muger

DE INSECTIS. CAP. XXVIII.

APis me/litta, me/lissa AL. Ein Ymme, Bynle B. Vye G. Mousche a miel IT. Ape H. Abeia AN. a Bye

Attelabus Plin. Locustarum minima pennis carens. Hyeronimus genimen locustarum pennis modicis reptantium potius quam volantium esse dicit. a)tte/labos2.

Cantharis Viridis scarabaei genus luteo aurei colore lucens. kanqari/s2 AL. Coldkafer Meilandischer Kiffer B. Keuer, groene Vlieghe, Spaensche Vlieghe G. Cantharide IT. Cantarella verde H. Cubillo, abadejo

Cantharis rubea AL. Vnser frauwen Kule B. Vnser vrouwen Haenken

Cicada te/ttic, ai)qali/wn Theocrito, para\ to\ ai)/qesqai u(po\ tou= h(li/ou AL. Gryllen B. Stapel G. Cigale IT. Cicala H. Ciguatregas

Cicindela Plin. lampyris Eid. Muscae genus, vespere per arua lucens: cuius lucidus ille liquor in chartis fulco tractus a me aliquando ad ostentationem fuit, cum in Bononiensi agro rusticarer: noctilucam sunt qui vocitent. pugolampi\s2 fa/laina Nicandro, kusolampi/s2 Hesychio, lampuri/s2. AL. Liecht oder Nachtmuck B. Een Licht oft Nachmugge G. Ver ou mousche luisante de nuit Itali Lucciolam alucendo nominant, et lucio. H. La luciernega

Crabro Plimio, Vespae adsimilis est. a)nqrh/nh. AL. Hurrnuss, Horlitz B. Horsele G. Froilon IT. Calauron H. Tauarro

Culex Virg. Plin. Omnis vermiculus alatus. kw/nwy, kornw=pis2 Hesychio. AL. Muggen, Snack B. Muesie G. Mouscheron IT. Zanzara H. Mosquito

Ephemera Aeliano, Vinarij culices, e)fh/mera, h(mero/bia, quod non vltra diem viuant.

Examen apum e)smo\s2, smh=nos2. AL. Ein Ymbd, schwarm der Ymmen, oder Bynnengeschwarm B. Een hoop oft swerm Byen G. Vn ietton de mouches IT. Schiame, o schiera delle api H. Enxambre de abejas

Fucus Plin. Insectum aculeis carens, ape maius mellis operas depascens. fur Varroni khfh/n. AL. Ein tran, Hummel B. Holm, Bommel G. Bourdon, mousche guespe IT. Ape che non fa mele H. Zangano de la colmena

Gryllus Plin. Locustae genus, cicadae sumile, noctu stridens, retro ambulans. a)xeth/. AL. Muheim, Heimenmug, Haussheim, Feldheim B. Nachtcrekel G. Crignon, ou grillon des champs IT. Grillo H. Grillo

Insecta Animalia exanguia, ita ab incisuris dicta, quae nunc ceruicum loco, nunc pectorum atque alui praecinctu (ita apud Plinium lego ex vetustissimi antigraphi side, vt sit idem quod dia/toma ) membra separant,


image: s051b

tenui quandam fistula cohaerentia. e)/ntoma. AL. Vngeziffer, Vnziuer B. Beeskens sonder bloet, gekoruen H. Los animales cennidos

Locustae Plin. Insectum infirmis pennis alatum, ac proinde altius non eisolans, sic dictum ab vredine locorum, quos attingit. a)kri\s2, ma/stac. Nicandro, quod culta segetum depopuletur ko/rnwy, et pa/rnwy apud OEteos, molouri/s2 Nicand. a)/karnos2.

Locustarum tria genera tradit Moses Hebraea lingua: Arben, saleam, et hagab, primum doctissimus quisque locustam vertit, alterum astacum, tertium bruchum. Graeci plureis species agnoscunt, inter quas prima occurrit a)/pteris2, Dioscoridi et Aeginetae dicta, ovos aliis. a motus segnitie fortassis: et r(izaxo/skhs2, ab hiatu forte oris patentiore, misi rectius scribendum sit r(izoxw/skhs2. deinde ma/ntis2, quasi vatem dicas, quod vbicumque appareat, famem portendat, quae viret, anterioribus pedibus oblongis sed exilibus, et segetes depascitur. Plura in Collectaneorum libris de his annotauimus. AL. Hewschreck, Inger B. Sprinckhaen G. Sauterelle, sautereau IT. Gaualetta H. Lagosta, gasanhote

Mordella Gazae, orsodacna o)rsoda/knh Aristot, insectum quaternis pennis volucre, ore largo, et prope denticulato, pustulas puerorum appetens. B. Puystebijter, Kombout

Musca mui=a, da/pth Lycophroni. AL. Mug, Fliegen B. Vliege, Mugge G. Mousche IT. Mosca H. Mosca AN. a Flye

Muscae pro muscis e)piboski/s2 Aristoteli.

OEstrum Virgil. asilus Eid. tabanus Plinio, vesparum genus armentis infestum. mu/wy, oi)=stros2 Aristot. AL. Bram, Rossbram B. Koevlieghe, Brem G. Tahon IT. Tafano H. Tauano, moscarda

Papilio Plin. Vermiculus aut insectum potius alatum, alis praelargis, imbecillis, omnis generis colores ementiens, yu/xh, shtodoki\s2, ya/luc. AL. Sommer voghle, Pfijfolter B. Capelleken, Vlindere, Botervlieghe, Pellario, Boterschijte Flandris G. Papillon IT. Farfalla H. Mariposa

Pyrallis Animalculum pennatum lucernarum luminibus aduolitans. puralli\s2, mu/khs2 Aristoph. Schol. quam hepiolum nominat Nebrissensis. B. Pelser, Schoenmaker

Pyrausta Animalculum volunt hoc esse alntum, muscae magnitudine, ex igne proueniens. vnde puri/gonos2 et Aeliano dicitur.

Scarabaeus Plinio, quem pilularium vocant nonnulli, quod e stercore equino pilulas voluat. ka/nqaros2. qua voce Ruffinus pro Latina vtitu, apud D. Clementem, tametsi cantherium eius loco reponere maluerunt Germani. h(lioka/nqaros2 Trallian. kopriw/n Hippocr. a fimo in quo nascitur. AL. Mist oder Kaatkafer B. Peertsvliege, Schaeldijter, et scbaelbote Flandris, Torre Hol G. Escarbot, charbot IT. Scarafagio scauarazzo H. Esca rauajo pelotero

Scarabeus Lucanicus vel taurus, cornutus est, quem idcirco ceruum volantem vulgo nuncupant. ka/rabos2, AL. Schroter B. Vlieghende hert G. Cerf volant

Vaginipennes Bestiolae quae alas quasi vaginis quibusdam inclusas habent, qualis Scarabeus est. kouleo/pterw vel kouleo/ptera. Aristoteli.

Vespa Plin. Aculeatum insectum, quod vesperiputatur muscas venari in cibum. AL. Wespe AN. Wespe B. Wesp G. Vespe IT. Muscone H. Abispa, vespa

Vua apum Plin. quando examen apum dependet conglobatum pedibus inter se mutuo nexis.

DE INSVLIS. CAP. XXIX.

ABantis vide Euboea.

Absorus Maris Illyrici insula, nunc Osero.

Acamanthida vide Cyprus.

Achilleia a)xi/lleios2 dro/mos2 Arriano. Euxini ponti insula, quae et Leuce, et maka/rwn nh=sos2 Plin. vide Borysthenem, Sydonisi.

Acis quae et Siphnus, Cycladum vna, si/fnos2. Siphano.

Aegates, Aegusa Maris Siculs insula. Mareramo, alijs placet esse Fauignanam.

Aegialia Ins. vicina Peloponneso. Cecerigo.

Aegimus Maris Africi insula. Lotophagitis Zerbi.

Aegina Oenopia ai)/gina, oi)nopi/a, Ins. Peloponneso propinqua. Legina.

Aethalia Plin. Ligustici maris ins. ai)qali/a Palmosa.

Aethusa Africi maris insula. Limosa, aliis Fauiana.

Alanae Insulae Liuonici maris. Alant

Albania quae quoque Britannia minor, et secunda dicta fuit, pars Albionis insulae Septentrionalis, hodie Schotland.

Albion qui et Britannia, vel potius Prydania, Insula quae hodie Anglia.

Amorgus Cycladum vna in mari Aegaeo, a)/mogros2. Pancale, Psychia, et Carcesia Amurgo.

Anaphe Maris Aegaeiseu Cretici ins. a)na/fh. Namphio.

Andros vna Cycladum, a)/ndros2, in Aegaeo mari. Andro.

Artemisium, Dianium Parua insul. maris Tyrrbeni. Monte di Christo.

Asteria Insul. vicina Cephaleniae. Didascalio.

Astypalaea Cycladum vna in mari Agaeo, Stampalia.

Atalanta Exigua insula propinqua Euboeae e regione Opuntiorum. Talandi.



image: s052a

Atlantis insula Plat. forte America.

Automate quae et Hiera, e Cycladibus vna, au)toma/th. Suda.

Baleares vel Balearides insulae, in mari mediterrane, quae et Gymnesiae, binae sunt, vno nomine complexae, et maiores et minores, illam Maioricam a re, hanc Minoricam vocant baleari/des2, gumnesi/a. Mallorca et Menorca.

Baraca ins. ad ostium Indij fluuij. Diu.

Barace Asiae ins. Bazaim.

Barussae insulae quinque in mari Eoo. Mindanao, Cailon, Subut, cum aliis duabus Circium versus.

Batauia Germaniae inferioris ad ostia Rheni portio. Hollant.

Bazacata Asiatica ins. Basse.

Belbina in sinu Argolico ins. e regione Athenarum. Blenda.

Besbicus Propontidos ins. Calomino. siue Calonio.

Bonae fortunae insula in mari Eoo. Burneo.

Borysthenes Steph. Ponti Euxini ins. Achillea, Leuce, Fidonisi.

Britannia Insula coniunctim Angliae regno et Scotiae censetur, alioqui discriminis ergô, illa maior, dicitur, olim etiam Albion, a rupium, quae procul adnauigantibus albicant, candore. Engelant. Ingla terra. Ital. et Hispan. Haec minior, vel secunda vocitatur quae Caledonia veteribus putatur fuisse Schotlant. Escotia, Escoce. brettani/a Straboni. a)loui/wnos2 nh=sos2.

Calauria kalauri/a. ins. in sinu Argolico. Sidra.

Capreae vel Caprea, insula maris Tyrrheni, vltra Surrentum Campaniae vrbem. Crapi, aliis Campanella.

Carpathos Maris mediterranei insula prope Rhodon. Scarpanto.

Cartris Plin. Cimbrorum peninsula. Iutlandia. Iuitland.

Casos Carpathij maris ins. Casso.

Cassiterides insulae circa Hispaniam. kattite/rides2. Asores.

Cephalenia Ionij maris ins. Dulichium, Same, et Taphos. Cefalonia.

Cercinna Africi maris ins. Carchana, vel Querquenes.

Cerne Plin. Menuthias Ptol. ke/rnh, Magadascar incolis, et Ysla de S. Lorenzo Hispanis.

Chios xi=os2 Maris Aegaei ins. ferax mastiches optimae, quae et Etalia.

Chio vel Scio. Saches Turcice.

Chryse ins. Asiae. Iapan.

Cios Aegaei maris ins. Zia.

Cicynethus insula, in sinu Pelasgico. Pontico.

Cituorum insula in Danubio. Schut Germanice. Cituatu Hungarice.

Claros Aegaei maris ins. Calamo.

Claudia ins. maris mediter. non longe a Creta insula. Gozo. ad quam D. Paulus appulit.

Claudos ins. vicina Creta. Antigos.

Clides insulae adiacentes Cypro. klei=des2. Capo bon Andrea.

Codanonia Melae, ins. sinu Codani, quae hodie Zelandia. Zcelandt. inter Daniae insulas primaria.

Colinia vide Cyprus.

Colubraria quae et Colubrina. ins. maris Balearici. Ophiusa. o)fiou=sa. hodie Frumentaria, Hispan. Formentera, aliis Dragonera, et Moncolubrer.

Corcyra, Phaeacia, Schetia, Drepanum kerku/ra, faiaki/a, xeri/h. Corfinium Cicer. ins. maris Ionis. Corfu.

Corcyra Statio, nigra dicta, Melitaeis catulis ad feminarum delicias clara. kerku/ra melai/nh, Cursola.

Cori Maris Eoi insula Nicouat.

Corsica, Cyrnus ku/rnos2, qh/ra. Ins. maris Ligustici. Corsega.

Cos kw=s2, u(drou=sa, Heradide Pontico teste. Nymphaea, Caris. mero/ph. Insula maris Myrtoi. Meropis, Lango.

Cossura Ins. prope Siciliam ad promontorium Lilybeum. Fauagnana.

Cosyre, Paconia Maris Africae insul. Corsura, Pantalarea.

Creta, Curetis, Idaea, Aeria a)eri/h, i)dai=a, krh/th, maka/rwn nh=sos2.Gnopia, e(kato/mpolis2, a centum vrbibus, Hom. dicta, Iouis incunabulis, et 100. vrbibus olim famosa. Candia.

Cuniculariae Plin. Insulae vicinae Corsicae. H. Goneiras

Cyaneae vide Symplegades.

Cyclades Insulae numerosae in mari Aegeo. Isole del arcipelago.

Cynthos vide Delus.

Cynethus Insula in sinu Pelasgico Pontico.

Cyprus, Aspelia, Aerosa Festo, quod in ea plurimum aeris nascatur. ku/stros2, kerasti/a, sfhki/a Lycophroni a)maqousi/a Straboni, mhoni/s2 Strab. a)kamanti/s2 Steph. kerasti/s2. Macara, Colinia, Cryptus. Chittim Hebraeis. Cypros, Cypro.

Cyrnus vide Corsica.

Cythera Ins. in sinu Laconico. porfuri/s2, et Sciothera. Cerigo.

Cycicus Propontidis insul. Marmora.

Delus Cycladum nobilissima. Scythias, Steph. dh=los2, phrpi/lh. Asteria,

Chlamydia, Ortygia, Pelasgia. Sdiles

Demetrias vide Paros.

Deorum insulae Ptol. Cicae Plin. prope Hispaniam. Yslas de Bajona.

Dia Ins. Cretici maris, Cretae vicina. Standia.

Diabate Ptol. Ins. prope Sardiniam. Asinaria.

Dianium vide Arthemisium.

Didyme ex. Aoliis vna, Saline, aliis Panare.

Diodori insula in ostio sinus Arabici. Babelmandel.

Diomedeae Insulae sinus Adriatici prope Apuliam. Trimerus Tacito. Theucria. Isola di Tremito, o S. Maria de Tremito.



image: s052b

Dioscutias Insamaris Indici Zocotora, vel Zacotra.

Dulichium vide Cephalenia.

Ebusus, Pityusa Ins. e regione Valentiae in mari Balearico. Ibiza. Ayiuza, Yuica.

Echinades Ionij maris prope Peloponnesum insulae. e)xina/des2. Cuzolari.

Egusa quae et Aegate, Ins. prope Siciliam. Fanagnana.

Elaphusa Ericusa et caeterae insulae, Merlciae insulae.

Ellopia vide Euboea.

Emonia Scotiae orientalis ins. Maid.

Enisipia Maris Libyci ins. Isola di colombi.

Ericusa, Ericodes ex Aeolis vna. Alcudi.

Ericusa Ins. propinqua Corcyrae in mari Ionio. Paxo. Pacsu.

Erithaea, insula Geryonis. Londobris in mari Atlantico. Berleuguas.

Erithraea vel Erythaea, Gades ga/deira. Ins. in Herculco freto. Cotinusa Dionysio. Calyz.

Eropia vide Siphnos.

Erusa vide Tenos.

Erythinus Ins. Ponti Euxini prope Bithyniam Ptol. Farnasia.

Etalia vide Chios.

Euboea Aegaei maris ins. Boeotiae vicina. eu)boia, e)llopi/a, a)banti/s2 Hesiodo, ab Abante Neptuni et Arethusae filio. Steph. a)bantia/s2 Dionys. makri/s2 o)/xh. Nigroponte.

Eubonia vide Mania.

Euonymus Hanc septem Aoliis annumerat Solinus. Vulcanello. Nebrissensis dicit vocari Lustega.

Ficaria Ptol. Ins. vicina Sardiniae. Serpentaria.

Gades Ins. H. ad Herculeum fretum. Caliz

Galathe Insul. Tuneti vicina. Goletta.

Gaulos, Innonis fanum Ins. exiguae Melitae viclina. Gozo.

Gisso Ins. maris Illyrici. Pago.

Glessaria Plin. Maris Balt. ins. Sudau.

Gorgades Ins. maris Atlantici. Yslas de cabo verde.

Gymnesiae vide Baleares.

Helene, Cranae xranah/. Ins. contra Sunium Atticae promontorium. Macroniso.

Herculis insula vide Scombraria.

Hermea Ins. prope Sardiniam. Tolara, et Molara.

Hesperides insulae vel Gorgades. Yslas de Cabo verde.

Hibernia i)/ernh Strab. Ins. supra Britanniam, Iuuerna, Melae. i)ouberni/a Ptol. Irlandia.

Hicesia Ins. vicina Siciliae. Panaria.

Hiera, Sacra, Therasia, Herataea Insula Aeolia Siciliae adiacens.

Chelbo Nebrissensis interpretatur Leuenzo, aliis Vulcania.

Hiera vide in Automate.

Hieracum Ins. propinqua Sardiniae, Isola de S. Pietro.

Hyliessa vide Paros.

Hyrie quae et Zacynthus. Zante.

Icaria, icaros ab Icari appulsu. Doliche, Ichthyusa i)xquou=sa, a piscimm praestantia, teste Heraclide Pontico. i)/karos2, doli/xh. Nicaria.

Ilua Ins. in mari supero, inexhaustis halybum generosa metallis. Elba.

Imbros Aegaei maris ins. Lembro.

Inarime Virgil. Maris Thyrrheni insul. a)ri/mh. Hom. Aenaria Plin. et Pithecusa Strab. Ischia.

Insulae Aeoliae numero septem. Merleias.

Insulae fortunatae hodie Canariae. Canarias.

Ios Ins. Homeri sepultura nobiliss. i)/os2. e Cycladibus vna in mari Aegaeo. Nio.

Issa Insula in sinu Illyrico maris Adriatici. Lissa.

Isthmos Thraciae et Peloponnesi terrae angustus tractus inter bina maria. Hexameli.

Ithaca insula maris Ionij, vicina Cephaleniae, Vlyssis patria. Compare.

Iulia Caesarea ad Gaditanum fretum insida. Vsla de Columbi.

Iuuerna vide Hibernia.

Labadij Insuba in mari Eoo, forte Noua Guinea.

Lala vel Veneris insula Ptol. maris mediterranei, iuxta Marmaricam. Isola del Patriarcha.

Lamellum Ins. obiecta Liburno in mari Tyrrheno. Malora.

Latoa Ins. Libyci maris prope Cretam. Christiana.

Lemnus, Ins. maris Aegaei, Hypsiphyleia tellus Ouid. et Vulcania. kranao\n pe/don h(fai/stoio, lh=mnos2. officina dicta Cyclopum. Stalimene.

Leros Cycladum vna in mari Aegaeo. Lero.

Lesbus, Egite le/sbos2, i)/ssa Lycophr. pelasgi/a Eustath. Metelina bodie iu mari Aegaeo.

Leucas ins. inter Epirum et Cephaleniam. S. Maura.

Leucasia vide Samothracia.

Leuc e vide Achillea.

Limnos Ptol. insul. circa. Angliam. Bardesey. Anglice.

Lindis farna ins. Angl. propinqua, ad ostium Tuedae fluuij. Hailigeilande.

Lipara ex Aeoliis insulis vna. Lipari.

Londobries Ptol. ins. Oceant prophe Lusitaniam. Erithyia Melae. Barlinguas.



image: s053a

Lopadusa Maris Africi ins. lopadou=sa Steph. Lampidusa.

Lotoa Ionij maris ins. Guardiana.

Lotophagites, Meninx Plin. Mirnix Polybio, Africi maris ins. Gelues, alij volunt esse Zerbi, seu Gerbes.

Lysna ins. maris Adriatici. Liesena.

Macaron vide Achillea.

Macaros, et Macaronesus vide Creta.

Macris vide Euboea.

Mania quae et Menauia, et Eubonia, ins. inter Albionem et Hiberniam. hodie Man Anglice.

Maniolae insul. Oceani Eoi. Yslas de Pracel.

Meagrus ins. prope Neapolim. Castel del ouo.

Meconus ins. maris Aegaei, vna ex Cycladibus. Micole.

Megaris ins. adiacens Neapoli, Plin. Qui.

Melegene Ptol. Adriatici maris insul. Delmaticae adiacens. Melena.

Melitusa Polyb. Melita. Sophiano.

Melito ins. naufragio D. Pauli nobilis et catellis: Melitaeis feminarum delitiis: nuper etiam inani oppugnatione exercitus Turcici. meli/th Malta.

Melos Zephyria Cycladum, vna inter Cretum et Sunium Achaiae promontorium. mh=los2 Milo.

Meninx vide Lotophagites.

Menuthias insul. intertort Aethiopiae adiacens, mhnouqia/s2. Madagascar, vide Cerne.

Meroe Nili ins. mero/h. bedie Naulebabe, quasi optimorum portuum parens, dicitur, teste Iouio. Gueguere Castaldo, el Saba et Bed amare, Giraua.

Mesna Peninsula Gall. Narbon. Mese.

Molybodes insula Sardiniae vicina, quae et Plumbea. Isola di toro.

Mona ins. inter Britanniam et Hibermam, Druydum sedes, Anglisea ab Angelis vocatur.

Monalida Ptol. Eubonia Gildae: Mania, et Menauia Bedae Man Angl.

Myconus Prouerbiis celebris insula, ex Cycladibus vna in mari Aegaeo. Micole.

Mylae insul. circa cretam. Gniosa et Listo.

Nanigeris insul. Indici maris Ptolem. Zeilan.

Naxus Tautominium Solino. na/cos2. Taormina.

Naxus etiam Dia, ins. maris Aeg. dionusia/s2. Strongyle. stroggu/lh. Insul. vini ferax, vnde Bacchica Siatio Niosia.

Neritos insul. Epiri prope Zacynthum Leucadia Strab. nh/ritos2. Leucada. S. Maura.

Neuris Propontidis insul. Marmora.

Nisyros in Cariae ora insul. maris Myrtoi. ni/suros2. Nisaro.

Niuaria Vna ex Fortunatis insulis Plinio, Gomera.

Oche vide Euboea.

OEneae insul. in Bletico mari sub Scandinauia. Oland.

OEnus insul.Pelopponnenso vicina. Sapientia.

Ophiusa vide Colubrina et Rhodus.

Orcades Insul. maris Septentrionalis prope Scotiam. Orane, Orknes.

Ortygia vide Delus.

Osteodes insula Aeoliarum. Li Pocelli.

Paconia insul. maris mediterranei. Pantalarea.

Pandataria insul. maris Tyrrheni in sinis Puteolano, Palmarola.

Paros Vna ex Cycladibus. Minoia Solin. Zacynthus. pa/ros2 pakti/a Nicand. dhmh/trias2 u(ri/a minw/a Stephan. kabarni\s2, u(lh/essa Stephan. Pario.

Patthenope Ptol. Tyrrheni maris ins. Palmosa.

Patage Cycladum vna. Mergone.

Pathmos e Cycladibus vna, in mari Aegaeo. palmosa.

Pelopponnensus Graec peuninsula. pe/lopos2 nh=sos2, a)/rgos2 a)xai+ko/n Strab. et i)a/sion, et i(ppion, et i(ppo/boton Eid. Apia pelasgia, Morea.

Peraneum ins. Lusit anica. persequera.

Phaeacia Corcyra, Corfu.

Pharia ins. sinus Adriatici Lesena.

Phatmacusa, Maris Aegaei insula. Parmosa.

Pharos Aegyptiinsul. contra Alexandriam fa/ros2. Faro

Phoenicusa ex Aeoliis ins. Felicudi.

Piperina maris Indici insul. Qualpenea.

Pithecusae Insulae non procul a Neapoli, a sigulinis dictae, non a sumiis. vide Inarime. Ischia.

Planasia Naris Tyrrheni ins. Sarduni.

Plemmyria ins. in Syracusano portu. Isola di S. Martiano.

Plotae Insulae maris Ionij, quae Strophades dicuntur. Striuali.

Pluitala vna ex ins. Fortunatis Ptol. Isola del Ferro.

Plumbea vide Molybodes.

Plyaegos ins. maris Aegaei. Policandro.

Porphyris vide Cythera.

Probatia Maris Siculi ins. Fauigna aliis Lauenso.

Prochyta in sinu puteolano ins. Procida.

Proeonnesus Propontidos insula. proko/nnhsos2 Marmora.

Prote insul. ante Zacynthum Plinio. prw/th. Pruodo.

Psychia vide Amorgus.



image: s053b

Ptychia insul. propinqua Corcyrae. ptuxi/a, Isla del guido.

Pythiusa vide Ebusus.

Rhene insul. Cycladum. Phermene, vel Fermenia.

Rhodus, Atabyria, Corymbia, Ophiusa o/fiou=sa Eust. r(o/dos2, telxenh/s2 Eidem. ai)qrai=a. Insul. maris mediterranei clarissima. Rhodo.

Sabadibae Ptolem. Maris Aeoi insulae, Cainam insula cum duobus adiacentibus.

Sacra insula Siciliae vicina. Maretamo.

Salamis, Salamin ins. in Saronico sum Coluri.

Samos insul. maris Aegaei. Cyparissia. sa/mos2, druou=sa Heraclidi Pontico. parqeni/a, kupari/ssia. Samo.

Samothracia, Leucosia Aegaei maris insul. Samandrach.

Sardinia i)xnou=sa. Crispo, a vestigij humani specie. sandaliw/tis2. Timaeo, sardw/. Sardegna, Sardenna.

Laso Sirab. Ins. inter Epirum et Brundusium. Saseno.

Scardona Insul. adiacens Liburniae. Malconsejo.

Sciathos Parua insula maris Aegaei. Sciato.

Scombraria quae et Herculis insula, prope Carthaginem nouam. Escombrera.

Scopelos Maris Aegaei insul. Scopulo.

Scopulus Ins. maris Ionij. S. Maura.

Scothera vide Cythera.

Scriphos Cycladum vna in mari Aegaeo, Serfone.

Scyros Cycladum vna, sxu/ros2. Scyro.

Scythias vide Delos.

Segestica Insul. Sauo flu. circumflua. Zygea Hungar.

Sicilia, Sicania, Triquetra, Trinacria. sikeli/a.

Sicinus Insulula maris Aegaei. Sicino.

Simiae Insulae maris Rhodij Strab. Simie.

Sindae Aeoi maris insulae. Celebres Gilolo, et Ambon.

Siphnus, Aenoa, Eropia si/fnos2. Exigua insula inter Sicladas Sifano.

Sphacteria, et Sphagia eadem cum OEno prope Poloponnesum, ante insul. Sapientia.

Stoechades Massiliensium insulae tres in mari Gallico, Plin. Isles d'hyetres, ou d'or, Camargas.

Strophades, Plotae strofa/des2 plwtai/ Insula maris Iooij S riuali.

Strongyle vna ex Aeoliis. stroggulh. Stromboli.

Sybota Insulula inter Epirum et Corcyram. Synita.

Syene Nili insul. suh/nh, Guagera,

Symplegades Insulae ad Bosphorum Thracium, quae et Cyaneae sumplh/gades2, kuane/ai. Pauonare.

Syros insul. Cycladum vna Syra.

Syrtes insulae Africi maris. su/rteis2 Baxos de Berueria.

Taphus vide Cephalenia.

Taprobana Nobilissima maris Indici insula taprwba/nh, olim simoui+/dou vnh=sos2, postea etiam sali/kh Ptol. hodie Zamotra, Sinnatra, aliis Zeilan.

Tapsus vel Thapsus, Insul. Siciliae adiacens Vir. Isola de gli magnesi.

Telos Cycladum vua. th=los2, in mari Carpathio. Episcopi.

Tenedos, Calydnae leuke/frus2 Steph. et Heradidi, te/nedos2 kalu/dnai Eustat. Insula in faucibus Hellesponti, Tenedo.

Tenos vna Cycladum, u(drou=sa, ab aquarum abundantia. th=nos2, e)rou=sa Demost. Tine.

Teredon Ins. quam Euphrates bicornis ambit hodie emporium Balzana. terhdw/n

Thasos Insul. vna Cycladum in mari Aegaeo qa/sos2 quae et Thelasia Tasso.

Theganusa Plin. in sinu Laconico prope Peloponnesum ins. qkganou=sa Caurera vel Caura.

Therasia Stepha. Maris Aegaei ins. prope Cretam. Santorini.

Therasia quae et i)era/ Graecis, vicina Siciliae ins. Vulcania.

Thule Insularum nostri orbis pene postre ma. qou/lh Islandia.

Tiquadra Ins. maris Balearici, Conejera, quasi cunicularia.

Tragurium Ins. cum oppido, Dalmatiae adiacens. Trau.

Tricadiba Ins. maris Indici. Queilloa.

Trinesca Asiatici maris ins. Resiphe.

Trogylum Ionij maris ins. Gatonisi.

Vecta vel Vectis. Insula Britannici Oceani, wycht.

Vectia Maris illyrici ins. Ptol. Vegia.

Veneris insula adiacens Cyrenaica regioni. Ysla del Patriarcha.

Zacynthus, Hyrie za/kunqos2. Ins. maris Ionij Zante.

DE LACVBVS ET PALVDIBVS. CAP. XXX.

ACRONIVS lacus Brigantinus Constantiensis. Bodensee. Lago de Constantia o de Bregentz.

Albanus lacus iuxta Albam in Latio. Lago del castel S. Gangolfo.

Anius lacus Puteolis vicinus. Lago sudatorio.

Aria Lacus Asiae Ptol. Burgian.



image: s054a

Arsyssa Armeniae palus Giocho.

Asphaltites lacus Mare mortuum vel salsum.

Auernus lacus Prope Baias Campaniae, partus Iulij. Lago di Tripergola.

Benacus Virgil. Lacus e quo nascitur Mincius in Lombardia Transpad. Lago di garda.

Bicis Palus quae alterum latus Tauricae Chersonesi contimet. La mer noire.

Bistonis Thraciae lacus. Lac de Bouron Poru, vel Borun.

Boebeis boibhi/s2. Macedoniae lacus, Ezero.

Charybdis Vorticosum mare ad Pelorum Siciliae promum. Galofaro.

Cyminius lacus in Hetruria mediterraneus, qui et Elbij lacus olim. Lago di vico.

Coloe Palus Africae. Barcena.

Eupilis Lacus insubrum, in quem exit Lembeus stunius in Gallia cisalpina. Lago de Pussiano.

Fucinus lacus in Italia, qui et Marsicus. Lago de rossillon.

Fundanus lacus in Campania. Lago di Fundi.

Herbesus lacus Solino, in Sicilia sulphureus. Gurgo.

Lacus Felicis in Austria Gemunder See.

Larius lacus, Comacenus apud Insubres. Lago di Como.

Lemannus Lacus in quem Rhodanus influit in Gallia Narb. Geneuersee. Lago de Lozanna, o de Geneua.

Lerna Pelus Pelopponesi, in qua Hydram interfecit Hercules. le/rna. Phonea.

Linterna Palus Campaniae felicis? Lago della patria.

Lucrinus lacus olim ostreorum captura nobilis in Campunia. mare mortuum.

Lugoum Strab. Palus in Carinthia. Zircknitzer See.

Lychites Palus Armeniae Ptolom. Exsechia.

Lychnites Lacus Macedoniae. Lago de Lochrida.

Lysimelia Palus Syracusis vicina. Pantanelli.

Maeoris palus Scythis Temerinda, Plinio teste. Goulfe o mar de Tanna, mar negro, Zabacco.

Mandurium Lacus Apuliae Dauniae. Andoria lago.

Marcotis palus, Maria Arapotes Plin. Lacus Aegypti incumbens a plaga meridionali. Buheira.

Mariane Ptol. Mediae lacus. Lago de Bendemal.

Marinus lacus Strab. in Thuscia. Lago de Orbetello.

Martiana palus Asiae lacus. Geluchalat.

Pantanus Lacus Apuliae Dauniae Plin. Lago de Lesina.

Pontina palus in Latio. Anfante palude. Erythraeo Satyrae palus.

Prylis Plin. Thusciae maritimus lacus. Lago de Castiglione, lago di Orbitello, aliis fangosa palude, Antonino Aprilis.

Regillus lacus Plin. in Latio. Lago di S. Prassede.

Sabata Strab. Lacus Hetruriae. Sabastia stagna Sillio, Sabatinus lacus, olim lacus Tarquinij. Lago d'Anguillara, o Braxiano.

Scardonius lacus in Illyria. Lago de Pruchlian.

Sebinus lacus Plin. Lombard. Transpadana. Lago d'Iseo, Isco lago.

Sirbonis palus inter Aegyptum et Palaestinam. Golfo de Tenese.

Thrasimenus lacus Hetruriae lacus. Lago de Perugia.

Vadimonis lacus Plin. in Thuscia. Lago di Bassauello.

Velinus lacus in Vmbria. Lago di terni Fabritio, aliis lago de pie di luco.

Verbanus in radicibus Alpium lacus Lombardiae Transpad. Lago magiore.

Vigisonus lacus, in Patauino agro. Pieue di sciocco.

Vulsinius lacus in Hetruria. Lago di Bolsena.

DE LAPIDIBVS. CAP. XXXI.

ALabastrites Plinio, qui ad vasa vnguentaria, seruandis diutissme incorruptis vnuentaria opportuna, olim excauabatur, nunc ad sigillaria opera. a)labastri/ths2. AL. Alabasterstein B. Albaster G. Alabastre IT. Alabastro H. Alabastro

Amiantus Plin. Lapis alummis scissili similis, e quo ellychma fiunt inextincta, dum superest oleum: quae Gallis vocant, Menthe sans fin. texuntur inde et mantilia, quae igni iniecta, absumptis sordibus nitidiora exeunt: atque inde illi nomen a)mia/ntou, velut impolluti. hinc et linum viuum Plimio vocatur, vt a)/sbeston et a)sbestino\n li/non Graecis dicitur et linum Caristium, et spartopolia a)mi/antos2. polia Plin. polia/, a canitiei similitudine: bostruxi/ths2 Zoroastrae, a cupillamentis in quae secatur, item morsoeidh/s2, quod silamenta exilia et capillaria imitetur. AL. Federweisz, Erdflachs, quafilinum e terra erutum. et pliant, et Salamanderhaar Huius species est et magnetis sine mica. magnh=tis2. AL. Glimmer, a splendore. Katzensilber B. Kattensiluer, quod sonat Felium argentum

Assulae Vitr. micae, Petrarum fragmenta sunt, quae in sculpendo desiliunt identidem. segmina secamenta Plin. latu/pai, sku/ros2 li/qou a)popele/kuma. AL. Schindlin, Spelten, Grutzlin, Abhaw,


image: s054b

Abschnitzling, Stick B. Bickels, bicksteenkens G. Retailles, rongunres IT. Schietine H. Pedazitos de piedras

Bitumen Plinio, Limus seu terra quaedam tenax ac lenta, pici persimilis. a)/sfaltos2. Iosepho. AL. Iudenleim B. Ioden lijm G. Limon glueux IT. Bitume H. Betun Iudiego

Centrum Plin. Duritia in marmore clauo similis. ke/ntron. AL. Herter Ast im Marmelstein B. Herde weer int marber G. Neud on durillon dedans le marbre IT. Nodo del marmo H. Nudo en el marmol

Ceraunius lapis qui a fubmine distringitur. li/qos2 kerau/nios2. AL. Donnerstein B. Blixem oft donnersteen G. Pierre de tonnerre IT. Pedra del fulmine H. Piedra del rayo

Coagmentum Planto commissura, Arcta et compressa coniunctio, proprie lapidum su/sthma, sunafh\, a)/rmh. AL. Zusammenfugung B. Vergaderinghe, vergaersel G. Iointure, attachement, lianison IT. Giontura H. Ajuntamiento

Compages Cic. compago Ouid. a)llhlouxi/a, a)/rmh, a)rmogh\, sunarmogh\ [note of the transcriber: in the print: su+narmogh\ ], e)pi/zeucis2, proprie, in lignis dicitur. AL. Fuge, Verfamlung B. Voege, vergaderinge G. Assemblage, attachement, conionction IT. Congiontione, rassembramento, trauegione H. Trauazon

Coralium Plin. quamuis geminato 1. scribant alij. Lapis colore rubens, rotundus in morem tuberis, in maris nascens, calami Indici instar vt a Theophrasto proditum est, inter lapides et gemmas medij fortasse generis. koura/llion theophrast. gorgonia Plinio. gorgoni/as2 Metrodoro, (perperam enim in Solino Gorgias scriptum inuenias) a fabula Gorgonei capitis, visa omnia in lapides conusertentis, eo quod corallas alioqui mollis, ac vitilum modo lentus in mari duritiem assumat exemptus, dendri=tes2 etiam et liqo/dendron Dioscorid. quod fruticis modum carnulento tractu implens in mari, extractus lapidescat vel ad solum contactuminam retibus exceptum, aut scalpro praecisum Curalij nomen induere putatur, quod acri ferramtento praecisum sit, vti Plinius omninatur, nimirum koura/lion, quasi th=| koura=| a(lwto/n, hoc est, praecifione raptum. Aliam, sed fabulosam nominis rationem adfert Eustathlus, quod e cruore, qui de Gorgonis capite distillarit, ortum duxerit, quasi e)k th=s2 ko/rhs2 a(llo/menon. AL. Coral, Kotell, Kralen B. Corael, crael G. Coral IT. Corallo H. Corallo

Cos aquaria Plin. rotaria et gyratilis. qiga/nh. AL. Schleiffstein B. Slijpsteen G. Queue a l'eaue IT. Cote d'acqua H. Aguzadera con aqua

Cos cretica Plin olearis Eid. vel olearia, qua scalptores scalpra et caela exterunt oleo humectari volens: qualis Saliu aria in tonstrinarum officinis. quae saliua oris humectatur. AL. Olstein B. Olyesten G. Queue a l'huile IT. Coro a l'oglio H. Agazadera con azeyte

Cos Liuio, Lapis cuius in acuendo ferro vsus est, a)ko/nh, qiga/nh. AL. Wetz oder Schleiffstein B. Westeen G. queue ou pierre a aguiser IT. Cote H. Aguzadera

Coticula Plin. index Ouid. lib. 2. Metam. Lapis quo auri argentique experimentum fit. Heraclius lapis. Plin. et Lydius lapis. ba/sanos2, li/qos2 i(era/kleia et h)\ lu/dou Theophr. lib. Delapid. xrusi=tis2 li/qos2, ludi/a li/qos2. AL. Probierstein, probstein, Goldstein B. Goutsteen, toetsteen G. Pierre de touche IT. Pedra ditocco H. Eltoque

Crystallus vel Crystallum Plin. Lapis vehementia gelu frigorisque concretus kru/stallos2, quasi tw=| kru/ei stello/menon u(/dwr quod sit aqua gelu contracta, conctaque: vel potins. kru/ous2 stalagmo/s2. AL. Crystall B. Cristael G. Cristal IT. Cristallo H. Cristal

Ectypum Plin. Senecae, Opus, ex ipsis typis efformatum. e)/ktupon, e)ksfra/gisma, e)/gmagma, e)kmagei=on, e)ktu/pwma, a)pei/kasma AL. Abcontelfeytung B. Conterfeitsel G. Vn contrefait IT. Contrafattura H. Debuxo

Ferrumen Plin. quo consolidantur metalla. sidh/roma, a(rmogh\, sunafh/ AL. Lotung, Lotmetall B. Soudeersel G. Souldure IT. Soldadura H. Atincadura, saldadura

Gagates Plin. vel gangitis, Lapis odore grauis: qui vstus sulphureum Plinio, vel bituminosum odorem Orpheo et Dioscoridi vomit. gaggi/ths2, e)gga/ggis2 pe/tra Nicandro. AL. Gagatstein, Agetstein, Bornstein, Bernstein B. Aghet G. Agathe H. Azauaje

Glarea Lucano. Colum. Terra scruposa, qualem litus et ripae habent: vel certe calculi illi quibus riui abundant. tro/xalos2, ka/xlhc Thucydidi la/llh Hesych. ko/klac, klaro/n. Hesychio. AL. Griesz B. Ront steenken, steenachtich sank, drijf sant G. Grauois, grauier IT. Arena piena di sassolini H. Cascaio arena con pedrezitas, arena con guijas

Cypsus vel gypsum Plinio, gu/yos2 Dioscor. skir)r(o/s2 Suidae. AL. Spartack apud Saxones, Gyps B. Plaestergips G. Plastre du gips IT. Gesso, gipso H. Yesso

Haematites Plin. non tam a sistendi sanguinis vi, quam quod aridi concretique faciem prae se ferat, vt Theophrasto placet, hic lapis vstus minij colorem imitatur. ai(mati/ths2. AL. Blutstein B. Bloetsteen

Lapillus Plinio liqa/rion, liqi/skos2 lai+/gc, xerma/dion. Homer. AL. Steinlin B. Steenken G. Petite pierre IT. Sassetto, sassolino H. Piedra pequenna



image: s055a

Lapis Cic. li/qos2 la/a. AL. Stein B. Steen G. Pierre IT. Sasso, pedra H. Piedra

Lapis armenius colore riridis, cum caeruleo communicans, Plinio teste, facile friabilis, indicio Me, uaei, tamet si Stephanus, qui De vrbibus scripsit duritiem illi tantam tribuit, qua sigilla seulpi et coelari queant.

Lapis cyaneus, caeruleus stellatus quem officinae lapidem Lazuli vocant, calore Veneto et caelesti. ku/anon. AL. Berglaw, Lazur B. Lasuer G. Lazur IT. Lazuero H. Lazul

Lapis manalis Festo, a mamando, vnde fons emanat. AL. Ein Stein da Waffer auszsleut B. Een steen daer een fonteyne wt loopt G. Pierre de laquelle sort vne fontaine IT. Pedra donde esce qualche fontana H. Piedra que della sale la fuente

Lapis molaris quint. incusus Virg. in quo excusi sunt sulci, qui frumentum atterunt. muli/ths2 li/qos2 Galen. mu/lios2 li/qos2 Procopio, o)/nos2 a)le/ths2 Xenoph. mulakri\s2 la/as2 Alexandro Aetolo, pe/tra nisurh=tis2 Epig. ab insula Nisyra molaribus nobili. gurodro/mos2 li/qos2 Epigr. AL. Mullstein B. Meulensteen G. Pierre de moulin IT. Sasso molare. H. Piedra de mucla para moler

Lapis operarius Plin. qui seruit opificum operis, vt cos AL. Ein Stein zum werck brauchlich B. Wercksteen G. Pierre qui duit a l'oeuure IT. Pedra necessaria a gl'artefici H. Piedra que tienen menester los labradores

Lapis Parius Virgil. pro candido marmore. li/qos2 pa/rios2, a Paro insula, candidi marmoris genitrice AL. Weisser Marmelstein B. Wit marbersteen G. Blanc matbre IT. Marmo bianco H. Marmol blanco

Lapis quadratus Vitr. li/qos2 tetra/gwnos2, tetra/pleuros2, en tomh=| e)ggw/nios2 Thucyd. AL. Quaderstein, vierschrettiger oder vierecketer Stein. Viercantighe steen G. Pierre quarree IT. Pedra quadrata H. Piedra quadrada

Lapis rediuiuus Cic. veteranus, cuius in operiis olim vsus fuit. AL. Ein Stein der zu vorn mehr gebrauchtist worden B. Steen die noch meer is ghebesicht gheweest G. Pierre qui a este autrefois mise en oeuure IT. Pedra ch'altre volte e stata posta in opra H. Piedra que otra vez a sido in obra

Lencostictos Plin. porphyrites vocatur, candidis interuenientib. punctis distinctus. leuko/stiktos2.

Magnes Cic. a Magneribus populis, apud quos effoditur, dictus vt Lucretio placet. siderites Plinio quod ferrum trahat, heracleos nonnullis. magnh=tis2 h(raklei/a Galeno, ma/gnhssa Callimacho, h(raklew=tis2 Hesych. ma/gnhs2. Porphyrio. AL. Segelstein B. Zeylsteen G. Aimant IT. Pedra calamita H. Piedra ayman, el manebo de hierro

Marmor Plin. ma/rmaros2 AL. Marmelstein B. Marmer, marber, marmersteen G. Marbre IT. Marmo, marmorio H. Marmol, piedra marmobena

Naphtha plin. Bituminis liquidi genus, sine colamentum bituminis. perih/qhka th=s2 a)sfa/ltou; vt Dioscorides habet. Hoc nihil esse aliud, quam vocatum petrelaeum sine petroleum contendunt, magnamque cum igni cognationem tribuunt auctores, na/fqa Dioscorid. na/fqas2 Plut. mhdei/as2 fa/rmakon Eid. et simpliciter fa/rmakon Suid. item mhdei/as2 e)/laion apud eundem, quod Medea pellicem inuncta naphthae viru corona concremauerit. petre/laion Nicolao Myrepso, mu/ron tou= a/gi/ou barba/rou Eid. AL. Peterol B. Petrolye IT. Petroglio H. Petroleo

Ophites Plin. Marmoris genus maculosum, serpentum maculis non absimile. o)fi/ths2.

Porphyrites Plinio, Marmor rubens purpurae in modum. porfuri/ths2. marmor porphyreticum Suet. AL. Rot Marmelstein B. Porphyrsteen, rootmarber G. Marbre rougeastre IT. Porfido H. Marmol de porfido

Pumex Virg. lapis bibulus Eid. spongia etiam Vitruuio, quod spongiae modo sistulosus sit. Lapis erosus spongiosus que, laeuigandis corporibus ac libris oxpetitus kisshri/s2, quod veluti a vermiculis, qui ki/es2 dicuntur, sit exesus. a)lkuo/nion Theophrasto vocari putant, quod e marina spunta coactus sit. AL. Bymstein, Pims, Krawstein quod plantae pedum elotae eo affcitentur B. Puynisteen G. Pierre ponce IT. Pumice H. Piedra esponja

Pyrites Plin. lapis aerarius, marchasita hodie, Japis luminis nonnullis quod ignem extritu reddat. puroto/kos2 li/qos2 Epig. puri/ths2. AL. Feuwerstein, Kupfferstein, Kupfferertz, Martistein B. Viersteen G. Pierte a feu IT. Marchasita H. Marquesita

Ramentum Plin. Tenue fragmentum marmoris, alteriusve rei. ramentam foem. gen. dixit Plautus in Rudente r(i/nhma peri/yhma. AL. Abschabeten, Schnitzlin B. Afschaeffel, afnijtsel, snipperinghe G. Raclure raboture IT. Tagliaature, pezzetti, stelle H. Pedaco de lo raydo

Sarcophagus Plinio, Asius lapis, e quo capuli et conditoria mortuorum fiebant antiquitus, absumentia impositorum corporum carnes, vnde illi nomen, vt testatur Dioscor. sarkofa/gos2, a)/pios2 li/qos2. B. Een sarck G. Pietre de sepulture IT. Pedra che si merte sopra il sepolcro H. Piedra que cubre la sepultura

Saxum Virg. petra Plin. pe/tra. AL. Grosser Stein B. Grootesteen G. Caillou, pietre grande IT. Sasso H. Piedra



image: s055b

Saxum manuale Tacito, quod manum implet, manuque adiici potest xerma/dion Homero. AL. Ein stein der die Hand fullt B. Een hantvollige steen G. Pierre qu'on peut empoigner IT. Pedra che si puo trarre con la mano H. Piedra que se puede tomor y Ileuat con vn punno

Saxum viuum Virg pro naturali. AL. Ein naturlicher Stein B. Een natuerlijcken steen, niet met handen gheleyt G. Pierre naturelle IT. Pedra viua H. Piedra biua

Scobs Horat. quod scobina dera ditur de metallis aut ligno. ko/rhma, r(i/nisma. AL. Feylstaub, abfeylten Staub B. Vijsel, schauelinge G. Limure IT. Limatura di metallo H. Limadura del metal

Scrupus Lapillus iter facienti molestus. li/qac, la/i+c, yhfi/s2. AL. Ein Steinlin dasz eim in die Scbuhe fellet B. Een scharp steeuken dat eenen in de schoenen comt G. Petite pietrette IT. Sassolino di montagna H. China, pedrezita

Segmenta Plin. Ramenta marmorum, idem quod assule et secamenta gemmarum a)poko/mmata. AL. Abgehawen Stucklin B. Assnijtsel G. Retailles IT. Scagliole H. Tajadas Eiusmodi praesegmina in calanis, skindalmoi/ dicuntur, in ligno xi/dakes2 et xi/dia Vitru. in coris mosku/lmata, et spati/lai.

Sigilla plutealia Cic. Imagunculaep uteis tabulisve inclusae AL. Bildle in Tafelin eingefast B. Beeldekens in tafereelen ingeset G. Petites images enlenees, faictes de bois, ou enchassces IT. Picciole imagini incassate H. Imagenitas encaxadas

Signa Cic. figilla Eid. Sculptilia fusiliaque opera. a/ga/lmata. AL. Bilden, bildnusseu B. Beelden, item medalien G. Images et medailles IT. Imagini et medaglie H. Estatuas y medallas

Silex Virg. xa/lic. Lapis durus, silentem intra se ignis laticem fouens. AL. Kijsz, Kijszlingstein, Hornstein, a duritie et colore cornu Beserzstein, quod eo paujantur sola. Fewerstein, quod ferramenti incussu ignis scintilias edat. Gassen stein, quod viae ea sternuntur B. Kijselsteen, kesel G. Caillou IT. Silice H. Pedernal

Smiris Plin. Lapis quo vitrum sinditur smi/ris2 Gal. smu/ris2. AL. Schmergel B. Ameril G. Ameril IT. Smeriglio H. Esmeril

Specularia Vlpiano et Martiali pro fenestris vitreis. Mart. Hibernis obiecta notis specularia puros. Admittunt soles, et sine faece dies. spekla/ria. AL. Glasinfenster B. Glaesen vensters, proprie van spiegel glas G. Voirieres, fenestres de voirre IT. Fenestre di vetro, vitreate H. Ventanas de vidrio

Specularis lapis Plinio, qui in quantum libet exiles crustas potest sindi, translucidus, quo antiquitas vitrearum senestrarum loco vsa videtur. Idem et selenites, siue lunaris lapis: fortassis ab hebete in modum lunae splendore. aphroselenus quoque et Arabicus lapis. nec defunt qui speculum asini nuncupant, et Mariae glaciem spekla/rion, diafani/s2 Galeno et Aetio, a splendore quem transmittit. selhni/ths2, a)frose/lhnos2, quasi in quem luna despament. Sunt quibus sfeggi/ths2 a pellucido fulgore putatur esse. AL. Vnser Frawen Eysz Sperglasz. Spiegelsteen

Spongites Plinio, Lapis qui in spongiis inuenitur, tecolithus idem Plinio quoque dictus, quod vesicae calculos comminuat. spoggi/ths2. AL. Schvvammen steinlein B. Steenkens van spontien G. Pierre d'esponge IT. Sassoletto di spongia H. Pedrezita de esponia

Succinum Plin. Lachryma vel resina arborum odoratarum pini et pinastri praesertim, cui rei indicio est odor similis, cum accenditur atteriturque electrum Ouid. glessum veteres dixere, a transtucida vitri in modum specie. h)/lektron, xrusofo/ron, pterugofo/ron a(/rpac Plinio quod folia paleas, plumasque ad se rapiat, attritu concepta caloris vi Dicitur et luggou/rion, hoc est lyncurium, vt vult Strabo lib. 4. velut e lyncis lotio natum, quod agresta terra obruit illud animal, quasi humano id vsui inuideat, in quo Theophrastus dissentire videtur, qui Lyncurium trahere admodum Electri non paleas modo, sed bracteas etiam metalli scribit in libr. De lapid. ita vt inter ea discrimen manifestum ponat: quin et Electrum lapidem esse in Liguria fossilem idem ait, sed quam vere, nescio. Vocatur et da/kruon h(lia/dwn apud poetas, quasi lachrymae Solis filiarum, quas exstillarint in morte Phaethontis fratris carabe officinis vocatur. Succini genus primum (quod soeminae differentia insignit Theophrastus) flauius est et pellucidius, quod glessum et glastum Germani dixerunt: hodie Augstein, illis vocatur, et Bornstein. B. Amer, oft amber G. Ambre; IT. Ambra gialla, ambra di corona H. Esclarimente, ambar Alterum genus album et obscurum, quod sputium et bastardum vocit ant Germani

Tecolithus Plin. pyrene Eidem eureos eidem, diuersis nominibus a Plinio idem lapis ac diuersis per alphabeti seriem locis designatur, uisi me fallit opinio, quem nucleo oliuae similem vbique tradit. Iudaicus lapis dioscorid. Phenicites Plin. vel quia in Phaenicia frequens, vel potius, quia palmulae assimilis. foiniki/ths2, li/qos2 i)oudai+ko/s2 Dioscorid. thko/liqos2, a confringedo calculo puph/nh, quasi oliuae ossiculum, quod sansam Latini vocant, notus officinis lapidis Iudaici nomine.

Thracius lapis Gagatidis species est apud Nicandrum, quem aqua accendit oleum restinguit, nigricoloris, qrh=ssa li/qos2. AL. Schwartz Augstein, oder Birnstein B. Swart aghet

Tophus Plin. porus Eid. Lapis arenarius facile friabilis, alioqui asper


image: s056a

et inaequalis: cuius generis est et Ostracires pw=ros2 trhto/s2 li/qos2 eu)nasth/r Oppiano AL. Tofstein, Topstein, Taugstein B. Tuytssteen, morselsteen, tufsteen G. Tuffeau IT. Tofo H. Piedra arenisca

Toreuma Cic. Sallust. Opus celatum, tornoque factum. to/reuma AL. Anszgestochene Arbeit, erhebt Bildverck, gereucht Werck B. Ghedraeyt oft ghedrauen werck G. Piece d'ouurage taillee IT. Opera sculpita, o lauorata al torno H. Obra torneada o esculpida

Typus Cic. Imago egypso, ad cuius similitudinem et formam statuarius plastesve lapidem caedit, aut aes fundit. forma Plinio. tu/pos2. AL. Modelwerck, patron B. Voorbeelt, moolbeelt, patron, exemplaer G. Modelle, patron IT. Modello, patrone H. Molde o forma

Typus et forma vocatur etiam matrix: qua nummi producuntur. tu/pos2 AL. Stampffel, damit man muntzet B. de stempel G. La forme de la monnoye, ou la matrice IT. Il modello della moneta H. El molde del dinero

Vitrum Horat. u(/alos2. AL. Glasz B. Glas G. Voirre IT. Vetro H. Vidrio

Vitrum haematinon Plin. lib. 36. cap. 26. Vitrum totum rubens, neque translucens. ai(ma/tinos2 u(/alos2. AL. Gantz rolit Glasz B. Gantsch root glas G. Voirre tout rouge IT. Vetro entieramente rosso H. Vidrio mucho roxo

De leguminibus hîc agendum esset, nisi id capite decimo nono factum fuisset. Illud igitur adeundum.

DE LIBRIS ET AD LIBROS [correction of the transcriber; in the print LIBEROS] PERTINENTIBVS. CAP. XXXII.

ACROAMA Ciceroni festiua et lepida narratio. a)rkro/ama AL. Kurtzweilige Red B. Een genoechlijcke vertellinge G. Vn conte plaisant a ouir, quelque sornette IT. Qualche raggionamento dilecteuole H. Palabra bien criada, y donosa, habla para deleytarse

Acrostichis Cic. lib. 2. De diuinat. cum deinceps ex primis versuum li. teris aliquid connectitur: vt in quibusdam Ennianis. QV. ENNIVS. FECIT. sic enim ibi interpolandus est locus, pro, Quae Enniusfecit. a)krostixi/s2.

Acroteleutium a)kroteleu/tion, Synesio et Thucyd. extremus versus finis.

Aduersaria Cic. tabellae tumultuaeria opera perscriptae, et lituris non carentes, quibus memoriam rerum adnotamus aduersa pagina, vnde nomen illis est: non autem quod ea aduertebant homines ad confirmandam memoriam, vti vir magni nominis existimat. quibus opponuntur. tabulae a Cicerone, quod illa negligenter scribuntur: hae cum diligentia et accurate conficiunt ur. AL. Sudelbuch B. Cladboeck, cladde G. Bordereaux, brouillarts IT. Protocolo

Aenigma obscura inuolueris quaestio. Scrupus Gellio, griphus. ai)/nigma [note of the transcriber: in the print: ai)/ni+gma ], gri/fos2. Athen. pro/blhma paidixo/n. AL. Ein Ratzel, oder schwere vnd dunckle Frag B. Raetselken, oft geraetsel G. Question obscure ou double IT. Dimanda obscura et difficile d'intenderla H. Que es cosa y cosa

Album dealbata tabella, in qua Praetores descripta habebant edicta et interdicta grammatei=on, leu/kwma Poll. vulgo Matricula in scholis. lhcarxiko\n grammatei=o/n. AL. Register, oder Namenbuch B. T'blanck, een rolle G. Registre, marille IT. Registro H. Registro

Amphibrachys qui et Ianus, a gemina quasifronte, qua breues syllabae mediam longam includunt. a)mfi/braxus2. et Scolius, skolio/s2, a Scoliis carminibus.

Amphimacrus superiori contrarius, et Mensalis et Fescenninus, rereptus nuptialibus lasciuiis. Creticus, krhtiko/s2, quo pede e)porxh/mata constabant, Victori.

Anapaestus a)na/paistos2, ab a)napai/ein, a repercussione, et Antydactilus, quod contrarius sit dactylo.

Annales Rerum gestarum plurium annorum consequens narratio teste Gellio: cui et chronici sunt libri. Chronica Plin. u(po/mnhma. AL. Iarliche geschichken Buch B. Cronijcke, oft iaertijtboeck, daer ein van iaer tot iaer geschreuen wort watter geschiet G. Annales, chronicques IT. Annali, chronica H. Libros adonde se escriuen las cosas hechas o contegi das de anno en anno

Apocha acceptilatio Vlp. qua creditor testatur sibi satisfactum a debitore, a)poxh/. AL. Ein Quittantz, quitung, oder schtifftliche bekandtnusz desz Creditors B. Een quitantie G. Vne quitance IT. Quitanza H. Aluala de pago y fin y quito

Apographa index. liber Cic. in Verrem, quod repertorium et inuentarium Vlpianus dicit. a)pografh\, grammatei=on, gra/mma. AL. Ein Inuentarion, eine beschreibung von Haab vnd Guter


image: s056b

B. Een inuentaris van goeden G. Vn inuentaire IT. Inuentario H. Inuentario

Apographum Plinio, exemplar, exscriptum Cic. exemplum, tabulae. a)po/grafon, a)nti/grafon, a)nti/tupon. AL. Ein Copey, Abschrift, Auszug B. Copie, exemplar, wtschrift G. Copie, double, extrait IT. Copia, exemplaio, estratto H. El deschada para labrar o pintar

Apologia Oratio purgatoria, et sui patrocinium instituens defensio a)pologi/a. AL. Entschuldigung, oder verantwortung B. Excusatie oft eenighe schrift datinne men hem verantwoordt, ontslaet, onkent, oft excuseert G. Excuse ou defense IT. Iscusatione, defensa H. Escriptura para se excusar y defender

Apologus Fabula tectorio ridiculae narrationis tegens aliquid moribas vitaeque vtile. ai)=nos2 Hesiod lo/gos2 muqiko\s2 kai\ ai) swpiko/s2. Fabio. AL. Een Fabel oder Mahrlin B. Fabel ost cluchte G. Fable IT. Fauola H. Habla Lusitanis Fabla.

Apostoli Iurisconsultis sunt literae siuc libelli amissorij, qui ab appellante ad eum qui de appellatione cogniturus est, emittuntur testandae appellationis causa: quod veluti dimittatur causa ad eum qui appellatus est.

Argumentum periocha Cicer. perioxh/. AL. Ein kurtzer inhalt, oder begrifft desz weitleuffrigen Handels B. Cort begrypt vande gheheele materie G. Sommaire ou argument IT. Argumento substanza et substancia H. Argumento substanza et substancia

Atramentarium melando/xon, a)/ggos2 melando/mon Epigram. AL. Dinntenfasz B. Inckpot G. Cornet a encre IT. Atramentaio H. El tintere de tinta

Atramentum fuligineum quo typographi in imprimendis libris vtuntur. AL. Buchdrucker Farb B. Boeck druckers swartsel G. Le noir ou l'encre des imprimeurs IT. Il nero ouer linchiostro de stampatori H. Tinta para imprimir libros o otro

Atramentum scriptorium Celso, librarium Vitruu. Cic. me/lan kalligrafiko/n Hippiatr. AL. Schreibdinnten B. Inckt G. Encre IT. Inchiostro H. Tinta para escriuir

Atramentum sutorium Plin. conitium. xa/lkanqon. AL. Kupfferwasser, Schuster schwartze B. Coperose, schoenmakers swartsel G. Couperose, ou vitriol H. Capparosa

Atramentum tectorium pictoribus in vsu est. AL. Kynrusz, oder Maler swartze B. Schilders swartsel G. Le noir des peintres IT. Il nero de epittori H. La tinta de los pintores

Autographum Exemplar auctoris manuscriptum. au)ei/grafon. AL. Eigene Handtschrifft B. Eygen hant G. Escrit de sa main propre IT. Scritto di sua mano propria H. Escrittura de su propria mano

Bacchius baxei=os2. quod bacchantibus esset familiaris, Tripudians, Oenotrius Diomedi, ebreui et duabus longis.

Breuiarium Suet. Plin. breuis cicer. breue Vopisco. Epitome continens summam acceptam, aut debitorum nomina, aut simile quid e)pieimh. AL. Auszug, oder ein kurtzer Inhalt B. Een extract, vercorte copie, cort begryp G. Vn extrait, liure abrege IT. Maxime Romae Breue, estratto H. Abbreuiacion

Bustrophe Victorino. bostrofh/. Scripturae genus antiquis vsitatum, qui cum a laeua incoeptum scripturae versum ad dexteram perduxissent, inde a dextra regredientes ad sinistram sequentem versum exarabant, in modum versurae sulci in agris.

Calamus calamus scriptorius Celso. ka/lamos2 grafi/s2. AL. Schreibfeder B. Schrijfueder, een penne oft schacht G. Vne plume IT. Penna da scriuere H. Canna o pluma para escriuir

Carmen cantio, cantilena. Cic. canticum Fab. w)|dh\, a)=|sma. AL. Ein Lied oder Gesang B. Ghesang, liedeken, ghedichte, rijm G. Chanson, ou rime IT. Canto H. Cancion

Carmen pro poematio numeroso versibus constante. e)/pos2 me/tron, e)/mmetros2 lo/gos2. AL. Gedicht oder Poeterey B. Veers, dicht, liedt, poetery G. Vers, carme poesit IT. Sonetto, canzon H. Obra compuesta en verso

Carmen amoebeum per vices respondens alternis pari numero et smilibus versibus. me/tron a)moibai=on. Reciprocum siue alternum dici potest.

Carmen bucolicum pastorale, quod armentarij inter se canunt. poimeniko\n, boukoliko\n, no/mion Apollon. ai)poliko/n. AL. Hirten gesang B. Koewachters oft schaepherders liedeken G. Chant pastoral IT. Sonetto pastorale H. Cancion de los pastores

Carmen Fescennium impudicis versibus personabat, socium Hymenaei vel quod e Fescennina vrbe translatum, vel quod sascinum redoleret. quo vocabulo pudenda corporis pars intelligitur. i)wniko\n, u(gro\n, a)nasesurme/non, ai)xro\n, ai)sxrolo/gon. AL. Ein vnflatiges, vnkeusches, bubisch, oder hurisch lied B. Een vuyl ende onnuttig gesanck, oft hoeren Liedeken G. Chanson sale, vilaine, et impudique, ou de paillarde IT. Canzon sporca, vile, et di chiasse H. Cancion fea, turpe, y de puteria

Carmen Lyricum quod Strophe, Antistrophe, et Epodo constabat, quarum rationem Galenus et Victorinus hanc fere tradunt. Strophe erat cantus quem a dextra aram circumeuntes diis accinebant. Antistrophe, quem peracto priore orbe sinistrorsum reuertentes canebant. Epodos, quum ante aram in deorum conspectu consistentes, reliquum cantici obibant.



image: s057a

Carmen nuptiale coniugiale Claudiano. gamh/lion, et e)piqala/mion. sed hoc peracto connubio accinitur, vt Thalassio, siue hymenaeus, u(me/naios2 sub congressum: hicque vel castiore carmine obibatur, vel Fescennina licentia, insertis obscoenis vocibus. AL. Hochzeit liedt oder gesang B. Bruyloft liedeken G. Chanson nuptiale, ou quelque balade qu'on dit es nopces IT. Sonetto de le nozze H. Cancion de casados

Cento Ausonio, cum de variis locis diuersisque sensibus carminis structura quaedam solidatur et coagmentatur. ke/ntrwn, r(ayw|di/a. AL. Een geflicktes vnnd allenthalben zusammen geklaubtes gedicht B. Lapperye van ghedichten, oft geschuijmde rijm G. Rimaille, ou vers a demy desrobes, et ramasses deca et de la IT. Tacconi de versi, o poesia composta et rubata di qua et di la H. Pedazerias o pedazos de versos, Romances tomados de aqua et colla

Cerites tabulae ceritem ceram vocat Horatius, tabulae censoriae in quas eorum nomina referebant qui ignominia notati erant, et suffragio indigni iudicati. de/ltoi en ai(=s2 ta\s2 e)ggrafa\s2 a)poti/qentai.

Catalogus Matricula et elenchus propriorum nominum, kata/logos2. AL. Ein namenbuch B. Een rolle, oft namen register G. Le role, ou registre des noms IT. Catalogo, o registro de nomi proprij H. Matricula de nombres proprios

Charta papyrus. xa/rths2. AL. Karten, papeir B. Caerte, papier G. Papier, carte IT. Carta Flor. paper. Lomb. H. Carta, papel AN. Papyr

Cartha Augusta Plin. nimia tenuitate epistolis dicata, ab Augusta nomen sortita. AL. Fein lind vnnd hubsch schreibpapier B. Fijn oft post papier G. Papier fin et delie IT. Carta fina, come Fabriana, Venetiana H. Carta muy linda, papel de Sennores

Charta bibula transmitteus literas, Plin. AL. Durchflussig papeir B. Doorslaende papier G. Papier qui passe IT. Carta schietta, o che passa H. Papel que se passa

Charta Claudiana Plin. regia, imperialis, macrocolum Plinio, a staturae cubitalis magnitudine. makro/kwlon. AL. Gar grosz vnd dick papeir B. Regael papier G. Papier royal, imperial IT. Carta reale, imperiale H. Papel grandaso, carta del rey

Charta dentata Cicer. literae aculeatae Cicer. quae pungunt et mordent. kentrwto\n gra/mma, dhktiko/n. AL. Spitzige beissende, oder vbel stechende schrifft B. Spytich ende schimpende geschrift G. Escriture picquante IT. Scriptura pungente H. Letra puncadera

Charta emporetica vel emporeutica scripturae inepta, quae segestrium vice mercibus inuolucra praebet. e)mporiko\s2 xa/rths2. AL. Grob vnd Kremer papeir B. Packpapier, Coopmans papier, cladtpapier G. Papier brouillard, qui sert pour enuelopper les merceries ou marchandises IT. Carta da straccio H. Papel de straca

Chatta pergamena, vel membrana apud Pergamum Asiae celeberrimam vrbem inuento eius vsu. pergamhno\s2 xa/rths2. Membrana etiam simpliciter, Plinio et Fabio. AL. Perment B. Perkement G. Parchemin IT. Carta pergamena, o pecorina, carta di pecora H. Pergamino

Charta pura Vlpian. non descripta. leuko\n xarti/on. AL. Weisz, sauber, vnbesehriebenes papeir B. Wit, blanck, onbeschreven, oft schoon papier G. Papier blanc IT. Carta bianca H. Papel blanco, en quien no esta escritto nada

Charta virgo Martiali, ex qua nullum transcriptum est exemplar: quasi tunc pepererit charta, vbi ex ea desumptum sit exemplum iam inuulgatum. AL. Ein eintziges buch, desz gleichen man keines findet B. Een originael, oft schrifte, daermen geen copie af en heeft G. Escriture cachee, dont on ne trouune nul exemplaire IT. Scrittura d'archiuio, la quale non e ancora publicata H. Libro nueuo, y singular, sin hallar otro de aquella misma materia

Codex accepti et expensi Cicer. tabulae accepti et expensi Cicer. codex rationarius, commentarius accepti et expensi. a)nagrafh/. AL. Ein rechenbuch desz so man empfahet vnd auszgibt B. Een rekenboeck, oft boeckhouder G. Conte de la recepte et despense IT. Libro di conto, giornale H. Libro de cuenta, libro de caxa, libro de rationes et acostamientos AN. A countyng boke

Godicilli Chartae complicatae et obsignatae: vel ceratae tabellae, quarum vsus erat vbi festinato opus erat. grammatei=a, de/ltoi. AL. Schreibbuchlin oder tafel B. Schrijf-boecxkens oft tafelen. cedulle oft rolle

Codicilli Marcel. libelli quibus aliquis impeditus quo minus testamentum condat necessitate aliqua, elogij tamen vltimi voluntatem complet.

Codicilli Suetonio in claud. pro diplomatis et literis quib. honores mandantur.

Codicilli. tabulae Quinct. tabulae matrimoniales, de/ltos2 e)piga/mios2. Codicill, oder beyraths brieff. B. Houwelijcksche voorwaerde in geschrifte G. Contract de mariage, conuention


image: s057b

matrimoniale IT. I patti ouero conuentioni matrimoniali H. Escriptura hecha sobre el casamiento

Codicillus Scriptura vltimae voluntatis elogium continens. Elogium Cicero pro testamento morientis dixit. kodi/kellos2 Theophil. AL. Testament oder letzter wil B. Een testament oft leste wille G. Testament, ou codicille IT. Testamento H. Testamiento

Collectanea collectiua scripta, analecta Senecae, scripta hinc inde excerpta et consarcinata in vnum a)na/lektos2, sullogh\, e)klogai/. AL. Schrifft so ausz mehr buchern zusamen getragen ist B. By een gheraepte schriften G. Recueils, escritures amassees de plusieurs auteurs IT. Scriture raccolte horquinci horquindi H. Escritturas ayuntades y cogidas de muchos libros

Commentarius commentarium, in quo capita rerum describuntur. liber in quem vindemiolas quisque suas colligit, memoriae subsidium: eorum quae agimus promptuarium quoddam memoriae, hoc est diarium et ephemeris nostrarum actionum. u(po/mnhma, u(pomnhmatismo\s2, a)pomnhmo/neuma. AL. Ein geschichtbuch, darinne die acta vnd allerley handlungen verfast, Auszzug, Kronick B. Blaffaert, een Cronijcke G. La substance de quelque oeuure, memoire historicque IT. Commentario, estratto di qualche volume maggiore H. Vna minuta de la obra IT. inuentas etiam Chronica H. inuenias etiam Chronica

Comoedia poema stylo humili dramaticum, res in peditas laeto exitu finiens. kwmw|di/a. AL. Ein comedi oder spiel B. Comedie G. Comedie IT. Comedia H. Comedia

Coniectanea Libri quibus coniecturas nostras inserimus. stoxastikoi\ lo/goi.

Crena calami fissura calami. glufi\s2 tou= kala/mou. AL. Die auff oder zerspaltung der federn B. De splete van de penne G. Taille, coupure ou fente d'vne plume IT. Taglio, incisura o tagliatura de la penna H. Raya, o hendedura o corradura de la pluma

Cuculus Martiali, Inuolucrum charta ceum, quo institores et propolae pulueres condunt. AL. Ein papeiten puluer hauszlin, oder scharnutzlin B. Coopmans oft pouder briefken, een peperhuysken, papieren horenken G. Vn cornet de papier IT. Scharnuzzolo H. Alcartaz, emboltorio de especias

Dactylus a dactylis Idaeis, vel a positu nodorum digiti. Heroicus pes, et Politicus Diomedi.

Dialogus Sermo inter colloquentes disput antesque personas. dia/logos2. AL. Ein selbander gesprach, oder vnterrede vieler personen B. Een t'samencoutinghe, oft gespreeck van twee oft meer persoonen G. Dialogue, deuis entre deux ou plusieurs IT. Dialogo H. Dialogo

Diarium ephemeris Iuuenali, narratio cuiuslibet diei res gestas continens. h(merologei=on, e)fhmeri/s2. AL. Tagliches handelbuch B. Register van daghelijcksche gheschiedenissen, dagelijcx handel boeck G. Registre iournel, ou liure dont on scait tout ce qui se fait iournellement, iournal IT. Giornale H. Historia de dia en dia

Diploma Cicer. Principum literae. di/plwma, di/plwma seshmasme/non Plutarch. AL. Gewaltbrieff, Bull, vorschrifft entweder offner entweder versigleter brieff eines Fursten B. Bulle, gheweltbrief, opene oft besloten brief van eenen Landtsheere G. Lettres patentes de quelque Prince ou Seigneur, bulles IT. Lettere patente di qualche Prince o Signore H. Bolla

Dirae Carmen quo aliis sinistra imprecamur, dirasque vltrices in hostium caput euocamus. a)rai/. AL. Verfluchung oder bann B. Vervloeckinge, bannen ende schenden G. Execration IT. Abominatione, verso desperato H. Verso lleno de iniuria

Ecloga Poemation imitatitium, aliunde expressum. e)klogh/. aut e lecta auctoribus collectaneum quoddam ac breuiarium excerptum.

Elenchus continet nuda rerum vocabula. Syllabus, index libri. e)/legxos2. AL. Ein tafel oder register B. Een tafel oft register G. Vne table IT. L'indice, tauola H. El registro

Euchiridium Libellus exiguus, quem manu versamus, quasi Manuale dicas. e)gxeiri/dion. AL. Handtbuchlin B. Handtboecxken G. Manuel, ou liure qui se peut tenir ou porter en la main IT. Libro che si puo portar o tener en mano, manuale H. Libro manual, y lo que se puede tener en lo mano

Epigraphe index Cicer. inscriptio, titulus e)pigrafh/. AL. Titel oder vberschrifft B. Opschrift, oft tvtel G. Titre, l'inscription IT. Titolo, o inscritione H. Titulo

Epistola aduentoria Martiali, quae amico peregre aduentanti obuiam mittitur. AL. Willekumbrieff B. Willecoem brief G. Lettre gratulatoire IT. Lettera per congratularci ad vn amico de la sua arriuata H. Carta para escriuir a vn amigo, y dezirle de ser elben venido

Epistolarum fasciculus cicer. desmi/dion gramma/twn. AL. Ein bundel oder hauff brieffe B. Een pacxken van brieven G. Vn pacquet de lettres IT. Vn fascio di lettere, o fardello H. Pequenna carta, o emboltorio de letras

Fabula narratio non vera, sed verisimilis, mu=qos2. AL. Mahtle


image: s058a

B. Fabel G. Fable IT. Fauola, nouella H. Ficion, o nouella fingida

Fasti h(merologei=on. Liber in quo festorum ratio et series perscripta est ex annalibus eruta, vna cum rebus gestis in statos mensium dies incurrentibus. e)fhmeri/s2. AL. Kalender B. Kalendier G. Calendrier IT. Calendario H. Calendario

Graphiaria Suetonio, vel pennaria theca, graphiarium Martiali, et theca calamaria. qh/mh kala/mwn. AL. Schreibzeug B. Coker, schriftoris G. Vn calamar et estuy IT. Calamaio H. Caxa de escriuanias

Graphium Ouid. stylus, Instrumentum aeneum, quo antiquitus in ceratis tabulis scribebant. grafei=on, stu/los2, smi/lh Suidae. e)gkentri/s2. Poll. AL. Ein griffel, oder pfriem B. Een griffie oft schrijfpriem G. La touche IT. Punta Florentin. puntaruolo Lomb H. El puncon

Historia Rerum gestarum oculata narratio, Gel. i(stori/a. AL. Ein Hystory oder geschichtbuch B. Historie G. Histoire IT. Historia H. Historia

Iambus a i)ambi/zein, quod maledicentiae aptus sit. Daunius, a Dauno duce, et Gradarius, Diomedi.

Indigitamenta ita dici volunt pontificios libros in quos Indigetum, hoc est eorum qui caelestium numerum auxere, nomina referuntur.

Instrumentum Sueton. monumentum scripturarum ad res gestas pertinentium. grammatei=on. AL. Schrifftliche vnterrichtung B. Een instrument, oft bewysinge der saken in geschrifte G. Lettres, ou papiers, et escritures IT. Instrumento, scritture H. Instrumento

Inuectiua Oratio infamatrix alterius vitae aut morum, e)pifora/ Hermogeni, s2hliteutiko\s2 lo/gos2 Nazianzen. AL. Feindliche schrifft, rauch mit ein reden B. Aenclaginghe, dappere aentastinghe

Inuolucrum operculum libri, sittybus Cicer. membrana aut inuolucrum, quo libri ab iniuria temporis et puluerum integri conseruantur. e)/lutron, ptukti/on enei/lhma, difqe/ra Luciano. AL. Ein vberzug oder deckel B. Een omslach, coperkel, coffertorie G. Enueloppoir, conuerture IT. Coperchio H. Emboluedor

Libellus AL. Ein buchlin B. Een boexken G. Vn liuret, petit liure IT. Libreccioletto Boc. libricino, libretto H. Librillo

Libellus Paul. ius. epistola assertoria, quam Certisicationem vocant. bebai/wsis2, bibli/on. AL. Ein paszbrieff oder port B. Een certificatie oft paspoort G. Vne instruction ou certification IT. Pollizza Venetis. bolletta Florent, passaporto et patente vulgo H. Carta para certificar

Libellus Plauto, quo quis citatur, aut quo quid denuntiatur. AL. Ladung, beruffung, tagzettel B. Een citatie brief, oft dagement G. Vn adiournement, ou vne citation IT. Citatione o cartel Lombard H. Carta para llamar en el iuyzio

Libellus Quint. libellus memorialis Sueton. Scriptum quod memoriae nouandae gratia subijcitur. AL. Ein gedenckzeichen, oder gedachtnuszbrieff B. Een gedenckteecken oft memoriael G. Vn memorial IT. Memoria Boc. vn poco di memorial Florent H. Cartilla para se recordar a algo

Libellus Suet. libellus supplex, Martiali, i(kethri/a, Aristoph. i(ke/teuma Thucyd. i(kesi/a Epigr. AL. Supplicatz, supplication, schrifftliche bitt oder bittbrieff B. Een supplicatie oft requeste G. Vne requeste ou supplication IT. Sopplica, richiesta H. Requesta, petition

Libellus famosus qui maledictis sauciat ac suggillat alicuius famam. fluari/a. Theophilo. AL. Ein verleumbdes schreiben, libel famosz B. Een schimpbrief oft schrift G. Brocard, parole ignominieuse, libel fameux IT. Pasquino. Rom. libro nasuto, mordace et pungente H. Escriptura para puncar alguno

Liber dictus a libro, qui cortex est arborum interior tenuiorque, cui olim animi concepta inarare solebant. CODEX ab arboris trunco, vnde efformabantur tabulae ceratae. Codicem plurium tabularum coniunctionem Nonius exponit. bi/blos2, lo/gos2, gra/mma. Pluarch. AL. Buch B. Boeck G. Liure IT. Libro H. Libro AN. A boec

Libri elephantini Fl. Vopisco, ex ebore facti magnisicis impensis, quibus Senatusconsulta inscripta erant. Ridiculum est illorum commentum, qui ita dictos autumant ab operis amplitudine, quasi elephantorum proceritas nominis ansam illis dederit.

Libri rituales Cicer. qui rituum et caeremoniarum rationes praescribunt et continent, cuiusmodi Missale et Pontificale nuncupant.

Litera elementum Cicer. stoixei=on gra/mma. AL. Ein buchstab B. Een letter G. Vne lettre IT. Lettera H. Vna letra AN. A letter

Litera caduca Plinio, quae maior increscit quam calamo exaratur. Plinius scribit caducas fieri literas, vbi chartae scabritia dente laeuigatur. stoixei=on kater)r(uhko/s2. AL. Flissender buchstab, rinnende schrifft B. Vloeyende letter G. Lettre qui blanchist, et s'efface IT. Lettera che s'allarga, como auienne sopra la carta lissa H. Letra que se haze mas grandosa que no esta escrita

Litera fugiens exolescens, quae vetustate sedit. e)ci/thlon, a)mudro\n,


image: s058b

a(te/kmarton, a)/gnwston, e)cer)r(uhko/s2 Bud. AL. Verdunckelte, vnd halb auszgeleschte scrifft B. Schrift die niet wel te lesen, ende half uytghegaen is G. Lettre qui s'efface IT. Lettera obscura, et difficile a legerla, quasi scancellata, o sfasciata H. Letra o escritura quo no se puede leer

Literae tabellae Ouid. epistola. e)pistolh\, gra/mma, ptukti/on Nazianzen. AL. Ein brief B. Brief, Missiue, sendtbrief G. Lettres, missiues, epistre IT. Epistola, lettera H. Letra o carta mensagera

Literae honorariae sacrae Symmacho, quibus honores alicui deferuntur. AL. Credentzbrieff, schrifftliche verehrung B. Eerlijcke brieven G. Lettres d'honneuts ou d'offices par l'Empereur, Roy, ou autre IT. Lettera d'honore, o d'officio H. Letras del rey para entrar en officio

Literae laureatae Liuio, victrices Cicer. victoriae indices. quales lauro victoriae teste inuolutas ad Senatum mittebat exercitus Imperator profligato hoste, aut expugnata vrbe. gra/mmata da/fnh e)stemme/na. AL. Sieg brieff B. Victorie brieven, blyde tydinghe G. Lettres ioyeuses enuoyees du camp, ou qui annoncent la victoire IT. Nuoue de la ottennuta vittoria H. Cartas de alegria y sobre la victoria

Margo Paginae crepido et extremitas, kra/spedon. AL. Das port, ort, eusserst, oder nebent von eim blat B. De cant van een bladt G. La marge IT. Lo margine H. La margen

Mimus factorum imitatio cum lasciuia. mi/mos2. AL. Gaucklerey, gauckelspiel B. Guychelerie, guychelspeel G. Farce IT. Facetia, o comedia

Molossus tribus longis constat, a Molossis Epirotis, qui eo in praelio vtebantur. i(ppios2, quasi equestris. item Vertumnus, et Extensipes, et Canius.

Nenia threnus, monodia, Carmen lugubre, quod ad rogum canebatur: vt Epitaphium, ad tumulum: Epicedium, in exsequiis dum iusta funeri persoluebantur. Illud qrh=nos2, ai)linon, vhni/a et nh/niton dicitur, et kariko\n me/los2 i)a/lemos2, alterum e)pita/fios2 h)\ e)pitu/mbios2 w)|dh. postremum e)pike/dios2 Cicero lib. De legibus, Neniae vocabulo vsum fuisse Gracchum (alij Graecos scribant) pro cantis funebri. AL. Ein todten liedt, Klag oder grabschrifft B. Vigilie, lijckgesanck G. Vn chant funebre, ou de dueil IT. Canzon de morti H. Cancion sobre los muertos

Notae pro compendiis lectionis et scripturae, shmei=a Plutarcho, Galeno. Siglae. Iustiniano. shmei=a en braxe/si tu/pois2 pollw=n gramma/twn dunamin e)/xonta, Plutarcho. AL. Gebrochene, halbe, vnd verkurtzte worter B. Halue woorden, oft die int corte en met veel tittelen gheschreven zijn G. Abbreuiatures IT. Abbreuiationi H. Abbreuiaturas

Opisthographum Cicer. quidquid vtrinque calamo exaratum est. veteres enim ab aduersa solum chartae facie scripsisse, quo liceret e regione adijcere quae placuissent postea, vel certe propter chartae vitia, legimus. o)pisqo/grafon. AL. An oder auff beyden seitten beschrieben B. Aen beyde zyden gheschreven G. Escriture a deux endroits IT. Scrittura dall'vna et dall'altra banda H. Escritto a tras

Opus su/ntagma, su/ggramma. AL. Ein gantz buch B. Een gheheel boeck, oft werck G. Oeuure IT. Opera H. Obra

Opusculum suggramma/tion. AL. Kleines buchlin B. Een cleyn stucxken van een boeck G. Petit oeuure IT. Opuscula, operetra H. Pequenna obra

Oraculum Cicer. sortes Valerio, responsum Plinio, effata Ammiano, xrhsmo/s2 Thucyd. klhdw\n, o)mfh/ Homero, quasi to\ o)\n fai/nousa, e)klekta/ Porphyrio, e)klo/gia Eusebio, pro/pion, qeopro/pion. AL. Gottlicher spruch, weisz oder warsagung, prophecey B. Voor een waersegginghe, prophecie G. Oracle IT. Oraculo H. Oraculo Volunt Oraculum esse, quod carmine reddatur: vaticinium vero, quod soluta oratione.

Pagina pagella, a pangendis versibus: vel quod in modum pagorum suum quaeque in libris regionem obtinet: vtraque folij pars. Cera Cicer. et Cerae Suetonio. sic Ceram extremam codicis, Cicer. pro folio extremo. et Primas ac secundas ceras testamenti, dixit Suetonius. seli/s2. AL. Die ein seitte eins blats B. D'een oft d'ander zyde oft pagie van een bladt G. La page d'vn liure IT. Pagina o foglio, o l'vna et l'altera facciata della carta H. Vna qualquiera hoja de libro, o de papel

Palimbacchius palimbakxei=os2, qui et pompiko/s2 Victorino. quae lectio reponenda est in Diomede grammat. apud quem male Proponticon legas. Saturnius idem et Latius, ac Thessalicus. e longa et duabus breuibus.

Palimpsestus tabella deletilis, membrana deletitia, quae prioribus literis inductis eradi potest, cuiusmodi in vsu est calculatoribus et musicis: illis in adnotandis iugulandisque numeris, his in modulorum compositione: hocque differre mihi videtur a pugillaribus, quod illi biualues sint et complicentur: hic sola lamina, membrana, aut corio asinino cretato gypsatove constat. Huius generis est Pyctacium apud Aeli. Lamprid. tabella gypsata ac dealbata. pali/myestos2. AL. Schreibtafel, oder haut, wie dann die Kauffleut vnd Schuler bey den Rechenmeistern brauchen B. Een leye, oft schalie daermen


image: s059a

op schrijft ende wederom uytwischt, huyt, schrijftafelken, oft bert G. Tablette dont on efface l'escriture quand on veut, ardoise IT. Cartella da scriuer in conto, et che si depenna con la sponga, o altro H. Tablilla, para matcar, notar, o escriuit algo, y lleuarlo quando quizieredes

Palinodia Carmeno quo probra prius congesta encomiis commutamus, et quasi retractamus. palinw|di/a. AL. Widerruffung oder sag B. Wederroepinghe, ende als yemant zijn woorden eet, oft door den hals haelt G. Reuocation, d'Esdit IT. Disdetta, richiamo H. Verso para retrattar la iniuria dicha adelante

Pandectae Plin. Volumina quiduis continentia, et promiscue de omnibus disserentia, copiae cornu. pande/ktai, *amalqei/as2 ke/ras2. AL. Allerley gattung, bucher darinne man von alles find B. Boecken van alderley materie G. Liures de diuers arguments, ou sont traitees toutes choses IT. Libri vaghi, ou isi con engono se non tuete, almeno varie et sfogiate materie H. Libro de muchas y varias materias o cosas

Philyra Plin. philura Martiano. scheda Cicer. membrana papyri. xe/da. AL. Ein blat papeits oder perments B. Een bladt papiers, ofc perckements G. Vne fueille de papier ou de parchemin IT. Vn fuoglio di carta H. Vn plico de papel, hoia de carta

Pluteus Iuuenali, Armarium siue repositorium librorum. AL. Buchhalterlin B. Boeck casse, oft layken G. Vn armoire a serrer liures IT. Armaio da libri H. Armario o caxa de libros

Pluteus Persio, Tabula qua scribentes vtuntur subiectae. AL. Ein pultbret B. Een schrijfbert, lessener G. Vn pulpitre sur quoy on escrit IT. Pulpito da scriuere

Poema poi/hma. AL. Ein buch so in reymen gestelt B. Het werck van eenen poete, refereyn, oft wat anders nae der Rethorica in rymen gemaeckt, gedicht G. Oeuure composee en rimes IT. Poesia H. Obra de poeta

Praeformare literas infanti Quinct. protupou=n ta\ stoixei=a. AL. Ein vorschrifft machen, dem schuler etwas vorschreiben B. Een voorschrift oft materie schryven G. Donner ou escrire matiere ou exemple a son escolier IT. Scriuere ouer dar qualche materia al suo discepulo H. Escriuir algo adelante para su discipulo

Prouerbium paroemia, adagium, Oratio vulgo in vsu habita allegorice aliquid innuens. paroimi/a, ai+nos2 Theocrito. AL. Gemeiner spruch, gassen wortlin B. Ghemeyn spreeckwoort G. Prouerbe, dit commun ou vulgaire IT. Prouerbio H. Prouerbio

Pugillares Tabellae plicatilese materia, membranis vellaminis, a pugno deducta voce. Bipatens pugillar Ausonio. delti/on di/ptuxon Herodoto, pi/nac ptukto/s2 Homer. grammatei=on di/quron, sani/dion filu/rinon di/quron Dionysio. puci/on Lucian. pinaki/s2. AL. Schreibtafel B. Schrijf-tafelken G. Tablettes a escrire IT. Cattella, ouer tollella, nella quale si scriue colstiletta H. Tablillas para escriuir

Pyctacium Budaeus etiam interpretatur pro commentariolo rerum summam continente. pukti/on. AL. Ein schrifftlin, darinne die hauptartickel oder sticken verzeychnet B. Een minute, oft cleyn briefken van bescheede G. Bordereau, petit cayer IT. Breue H. La minuta de algunas escripturas

Pyctatium vel potius pyctacium, Cassiodoro et Lampridio, exigua tabella. pitta/kion Moschopulo, a corij praesegminibus exilioribus, quae Dorice pettu/kia vocabantur, creato forte nomine. AL. Ein kleine zettlin B. Een cleyne cedulle G. Tablettes, bref, vne descharge ou cedule

Pyrrhichius pur)r(i/xios2, a celeri motu Pyrrhichae armatae saltationi vsitato. Dibrachys. di/braxus2. Pariambus, pari/ambos2, h(gemw/n Victorino, quasi parens et auctor reliquorum. Cinesias, kinhsi/as2, a motu, et Gradiuus, Diomedio.

Satyra Inuectiuum in mores poema. satu/ra, a Satyrorum peculantia dicta. AL. Ein schimpfbuch, wider die vnzuchtichkeit B. Schimpliedt, oft ghedicht, daerinne d'ondeucht en onmanierlijckheyt berispt wordt G. Vn esguillon des vices IT. Pasquino, o despreggio de e vitij H. Verso que reprehende la mala crianza, o costumbre de algunos

Scalpellum scriptorius cultellus, graphiarius gladiolus, scalprum librarium Sueton. kalami\s2, smi/lh, o)cunth\r kala/mwn mesoxide/wn Epigr. AL. Ein schreibmesserlin B. Een pennemesken, schrijfmes G. Vn cauinet, ou trencheplume IT. Taglia penna, o tempera toio H. Trinchete

Scriptura Sueton. scriptum Horatio. gra/mma, grafh/. AL. Schtiffc B. Schrift, gheschrift, schriftuere G. Escriture IT. Scrittura

Scriptura sacra qeopara/doton lo/gion Areopag, qeologimh\ de/ltos2 Eidem. AL. Gottliche geschrifft B. Heylighe schrift G. Sainte escriture IT. Sacra scrittura H. La sagrada escrittura

Segestria Plin. Inuolucra quaeuis mercium, quibus inuoluuntur et segeruntur. eneilh/mata. AL. Allerley zeug oder lumpen, darinne man die kauffmannschatz einwickelt, oder schlegt B. Packpapier, omslach, oft maculature G. Maculatures, ou autres


image: s059b

choses pour enuelopper ou contregarder la marchandise

Sigillaris cera qua in obsignandis litteris vtimur, r(u/pos2 et r(u/poi, Aristoph, Olim eius loco terrae sigillaris vsus erat, quae shmantri\s2 gh= dicitur Herodoto, Ciceroni etiam nota pro Flacco. AL. Sigelwachs B. Seghelwas G. Sire a seeller

Sigillum Horat. quo litterae obsignantur. signum Ciceron. sh/mantron, sfragi/s2 Poll. sfra/gisma Eurip. AL. Sigel B. Seghel G. Seau, seel IT. Sigillo AN. A seale

Spondaeus spondai=on, a tractu cuntus in sacris recepto: vnde et Pontificius et stabilis pes, victor. Diomedes.

Syngrapha Scriptura fidem obfirmans et contestans. Tabulae, cautiones nominum factorum, suggrafh/. Syngraphum Cicer. chirographum Iuuenali, quo debitor creditori debitum profitetur. symbolum Plaut. i)dio/xeiron. AL. Handtschrifft, schuldtbrieff B. Handtschrift, handtteecken, cedulle, obligatie G. Cedule, obligation IT. Scritta di mano, obliga H. Escriptura entre dos, aluala de propria mano

Tabulae auctionariae Cicer. in quas bonorum auctione venditorum ratio relata est. AL. Ein kauffbuch, register oder tafel der verganten guter B. Tregister van een boel-huys, een coopdach boeck G. Le registre de la vendition, la tablette du vendeur IT. Conto de e beni venduti al l'incanto H. Cuento o registro de la ropa vendida en almoneda

Tabulae nouae cicer. quibus antiquabantur nomina facta, ne creditam pecuniam debitor cum vsura persolueret. xrewkopi/a, xrew=n a)pokoph/ Andocydi. seisa/xqeia Laertio et Plutarcho.

Tabulae publicae gra/mmata dhmo/sia, grammatei=on AL. Stadtbuch B. Stadtboeck

Theca pulueraria vel arenaria e qua puluisculus scriptis aspergitur. AL. Strewbuchsen B. Een sandtbusse G. Boite de poudre IT. Polueranojo H. La saluadera

Tibicen Versus in quo aliquid infarcitur quod metri legem hiulcam sustentet, teste Seruio.

Tomus Martiali, chartae segmentum, aut libri concisi fragmentum. to/mos2. AL. Ein stuck oder theil von eim buch B. Tstuck van eenich groot boeck, oft den horn van een boeck G. Partie ou piece d'vn grand liure IT. Tomo di qualche libro grande ita et H. El tomo

Ante chartarum vsum in palmarum foliis primo scriptitatum fuit: quod etiam de Sibylla testatus est Varro. Deinde in quarundam arborum libris: postea plumbeis votuminibus, et linteis ac ceris. Plin.

Tragoedia poema sublime, a vulgi sermone auium, illustrium hominum fortumas infelici exitu hauriens, tragw|di/a. AL. Ein tragedi oder klagliches schauwspiel, desz endt vnd eusserste nur weinen vnnd elend B. Tragedie G. Tragedie IT. Tragedia H. Tragedia

Tribrachys tri/braxus2, a tribus breuibus syllabis, quem etiam nonnulli xorei/on vocarunt, teste Victorino. braxusu/llabos2, et pugmai/wn aliis dicitur.

Trochaeus troxai=os2, xorei=os2. a cursus celeritate dictus, et quod choreis esset accommodus. Rotilus, a rotatione.

Versiculus pro breui ac certis quibusdam verbis concepto eloquio, ac veluti carmine publici vsus. Cicer. pro Milone. Carmen Cicer. pro Rabirio, et Liuio. quod etsi poeticis metris non constabat, certa tamen numerorum lege cadebat. tou=s2, veluti pes, Galeno dicitur carmen siue edictum a praecone recitari solitum vno quasi spiritu. vnde a)napodi/zein apud Aeschinem et Herodotum, pro reuocare praeconem vt statum edicti carmen repetat. AL. Ein verszlin, oder gedichtlin B. Een veersken, oft liedeken G. Vn petit vers ou chant IT. Vn sonetto breue H. Verso pequenno y corto

Versus in quo orationis genus versum est, vel a versura scripturae repetitae, Victorino teste. sti/xos2. AL. Ein vers B. Een veers G. Vn vers IT. Verso H. Verso

Versus aequiuocus echoicus Seruio: apud quem in vulgatis male Heroicum legas. Versus in quo sonus vltimae syllabae congruit penultimae: vt Grata malis lis. vel in quo arte elaboratur extremae vocis repetitio vel tota vel fracta, ab inexspectato plerumque responsans, aut materiae nouae ansam ministras: semper tamen praecedentis vocis imaginem repraesentans, vnde et Echo ipsa a Valerio Flacco et Horatio Imago dicitur, quasi Imitago: vt Porphyrioni placuit. h) xiko/s2.

Versus caput initium, a)/xron Thucyd. Schol. ar)xh\ tou= sti/xou.

Versus confragosus Fabio, fragosus Diom. streperus, qui syllabis aspere coeuntibus catenatus est. xalepo/s2 Quinct. traxu\s2 Diom. mhnuros2 Scali.

Versus delumbis victorino, cuius finem deformat Iambus. mei/ouros2, ska/zwn, telei+ambo/s2 Victorino.

Versus dolichurus cuius finem productior cauda claudit. doli/xouros2 u(permh/mhs2 Eustath. makroskelh\s2, e)pi/ouros2 Scalig.

Versus intercalaris qui inter versus inseritur atque interponitur vt intercolumnium quoddam. In vulgaribus rhythmis versum identidem repetitum Scipionem aut baculum appellant. e)mbo/limon e)/pos2, e) pimelw/dhma, e)pw|dh/ et pro/asma, Theocriti scholiastae. AL. Zwischen gestrewter vers, oder schluszreimen B. De stock, oft stockreghel G. Vers insere, refrein de ballade IT. Verso interposto


image: s060a

H. Verso enxerido o entrepuesto

Versus fistularis Diom. Rhopalius Seruio, sic enim legendum apud illum est, e manuscripto codice castigatissimo, non Eurypalicus: aut (vt perperam citat Scaliger) Euryalicus: cui paulatim increscunt, et ab vna ad plures augescunt syllabae. phdomerh\s2, klimakwto\s2, a)nabai/nwn, r(opalio\s2, para\ to\ r(o/palon, suriggoeidh\s2, klhmaki/as2.

Versus Heroicus hexameter, Pythius Victorino, quod interfecto Pythio dracone compositus esse dicatur. Longus, epicus. e(/pos2, h(rwi+ko\s2 sti/xos2, e)ca/metros2, pu/qios2.

Versus hiulcus laxus, cuius medium breuis syllaba contra legem obsidet. sfhkw/dhs2, sfhkoeidh\s2, lagaro/s2 Eustath.

Versus hypermeter in cuius sine redundat syllaba. u(pe/rmetros2, u(perkata/lhktos2.

Versus illaboratus simplex. cuius dictio inelaboratae similis et solutae orationi. a)plolo/gos2, a(ploxh/mwn, logoeidh/s2.

Versus illibatus integer, qui plenissima dictione formatus, nulloque vitio contaminatus est. a(phlegh\s2, te/leios2.

Versus iniugis coniunctionibus nusquam nexus. a)/zuc, a)su/ndetos2.

Versus mutilus truncus, qui ab initio syllaba aut litera defectus est, aut a breui incipit: vel cuius initium pro conditione propriae legis non procedit integrum, sedlitera syllabave defectum est. kolobo\s2, a)ke/falos2, braxuke/falos2 Eustath.

Versus pentameter elegiacus, quod tristibus rebus seruiret et luctui. Stesichorius.

Versus reciprocus retrogradus, qui a sine orsus retrogrado ordine fertur: qualis est ille, Micant nitore tecta sublimi aurea, qui versus elegiacum facit. a)nti/strofos2.

Versus serpentinus o)fiw/dhs2, o)niauto\s2 et ku/klios2 [note of the transcriber: in the print: ku/kli+os2 ] cum Hermogene vocari potest, quod in se recurrat, initio consentiente sine.

Versus sonorus qui velut exultante dictione crepitat. h(xhtiko/s2.

Versus teres volubili et cohaerente dictione continuus. kukloterh\s2, kuklotelh/s2.

Vmbilicus Horatio. Lamella quam librorum inuolucris extrinsecus adhibebant veteres siue ad ornatum, siue contra attritum. a)/mfalos2. AL. Ein buchspang, oder zierung B. Doppe, tbeslach aen een boeck G. Bossette IT. Il quarnimento del libro H. Tachones

Volumen Pars libri, a conuolutione, quod olim libellos e corticibus arborum, qui sua sponte conuoluuntur, factitarint. grammatei=on Demosth. ptukti/on Nazianz. kano/nion Suidae. AL. Ein bestimpter theil eines gantzen buchs, ein vnterschiedenes buch B. Een seecker deel van een boeck G. Vn volume a part, roule, vne partie d'vn liure IT. Volume H. Qualquiera parte de vn libro grande, volumen

Volumen papyraceum ptukti/on papu/rinon. AL. Ein buch papeirs B. Een boeck oft rolle papiers G. Vne main de papier IT. Vn libro di carta H. Mano de papel

DE LOCIS. CAP. XXXIII.

AByssus August. et Ambros. Immensae altitudinis fundoque carens aqua. a)/bussos2. AL. Abgrundt B. Afgront, grontloose diepte van water G. Abysme IT. Abisso H. Abismo, agua sin hondo

Actus Modestino Iurisconsult. qua armenta trahere, et vehiculum ducere licet: isque est proprie dimidius actus. AL. Zugelassener vnnd gemeiner weg B. Nootwech, gemeyne wech G. Chemin ordinaire et permis IT. Strada ordinario et publica H. Camino para seruidumbre

Actus via duplex est, qua occurrentia sibi inuicem vehicula commeare possunt. AL. Breitter weg B. Breede wech G. Chemin large IT. Strada larga H. Calle ancha

Aequor Colum. Virg. pro planitie maris strati, ab aequitate, vt Cicer, voluit. AL. Die ebne des Meers B. De slechre Zee G. La plaine de la mer IT. Il mare piano H. La mar llano

Aestuarium Caes. Locus vicissim aestis maris vel nudus, vel aquis stagnantibus offertus. platamw\n, a)na/brasis2 Straboni. AL. Ein arm desz meers, exponitur a Ioanne Frisio, quod potius in sinum competit B. De vlacke G. Lieu sec, ou la mer flote et reflote IT. Pianura done il mare corre et ricorre, piaggia H. El estero de la mar

Aestus pro solo accessu et incremento maris. accessus maris. e)pi/tasis2 Strab. plh/mh, plhmmu/ra, plhmmuri/s2, klu/dwnos2 e)pana/stasis2, h)\ a)na/xusis2 a/lo/s2. AL. Das angehn, oder anlauffen desz meers B. De vloet G. Le flot de la mer qui vient IT. Il crescere del mare H. El cresciente de la mar

Aestus Virgil. pro arena illa instabili, quae absorbet et haurit omnia, vbi ait:

Aestu miscentur arenae.

B. Welle sincksant G. Sable moite et qui s'enfonse


image: s060b

IT. Sablione mollesino, che s'affonda H. Arena peligrosa, y que se enhonda

Aestus Plin. Maris crescentis ac decrescentis commotio. plhmmuri/s2. AL. Quell oder vngestumme des Meers B. De stroom G. Le flot de la mer, l'aller et venir de la mer, la maree IT. La marina H. La marea

Ager Cicer. a)gro\s2, te/lma. Isaeo, gewrghsimo/n xwri/on. AL. Acker, feld B. Acker G. Champ IT. Agro H. Campo que se labra

Ager arcifinius Frontino, occupatorius Sic. Flacco, qui nulla mensitra continetur, occupatusque a victore populo, fugatis inde hostibus, tenetur.

Ager assignatus Cicer. qui veteranis militibus praemium assignabatur.

Ager compascuus Cicer. Fabio, communis ad pascenda pecora. AL. Gemeiner weidacker B. Ghemeyne weyde, oft beemt G. Iachere, gaquiere Picardis, pasturage commun IT. Pascolo commune H. Campo donde las bestias pastan en commune

Ager decumanus Cicer. qui decimas quodannis pendit. AL. Acker oder gut das den zehenden gibt B. Landt dat thienden beraelt G. Champ subiect a dismes IT. Agro che paga decime H. Campo que a dedar las decimas

Ager effoetus Virgil. effoetum solum Eidem. defatigatum solum Colum. Continua fertilitate lassatum et exhaustum. a)/gonos2. AL. Auszgenutzet oder ersogen erdrich B. Wtghemergelt, wtgeteert landt, en wtghepuert G. Champ qui ne porte plus IT. Campagna senza frutificar piu H. Campo que no haze mas fruta alguna

Ager occatur Cicer. quando comminuuntur glebulae, et quasi occiduntur, secundum Varronem: siue quod occaecatur satum, secundum Ciceronem. bwlekopei=n. AL. Die schollen zerbrechen, egen B. Egghen, de cluyten breecken G. Esmotter, rompre les mottes IT. Romper le zolle H. Quebrar terrones

Ager noualis Plin. nouale Virg. veruactum Plin. quasi vere nouo subactum, requietus ager Ouid. qui alternis annis seritur. ne/wma Nazianzen. neato\s2, veio\s2 o)rga/s2. AL. Brachacker so man ein iahr vmb das ander sahet B. Dreslandt, landt das dres leyt G. Iachere, terre qu'on laisse reposer en friche IT. Terra no seminata gia duoi anni H. Baruecho

Ager offringitur Varroni, vbi iterum aratur. AL. Auffgebrachen acker wider brachen B. Een geploecht landt wederom ploegen G. Derechef labourer IT. Lauorar pur altra volta H. Arar otra vezlo arada

Ager proscinditur Lucretio, cum prima opera aratur. AL. Erstlich brachen B. Voor d'eerste reyse eeren G. Labourer pour la premiere fois IT. Laborar la prima volta H. Arcar baruecho

Ager restibilis Colum. Plin. qui quotannis obseritur. aruum restibile Plinio. palimfuh\s2, pali/mblastos2. AL. Acker so alle iahr bawfehig, den man alle iahr sahet B. Boulandt dat alle iaer ghesaeyt wordt G. Terre qu'on seme tous les aus IT. Terra che si lauora etculciua ogni anno H. Terra que si labra cada vn anno

Ager ruderatus Plinio, qui ruderibus impletur. AL. Vol steingemusels B. Landt vol puyens G. Champ rempli de moillon IT. Campo remplito di scaglie, et pietre H. Campo lleno de piedras

Ager runcatur Plinio, cum inutilis herbarum luxuries euellitur. botani/zein. quod exherbare Columella etiam dixit: poani/zen Theophrastus. AL. Erseubern B. Wyden, het oncruyt wtwieden G. Serfouer IT. Estirpar l'herba trista H. Rocar

Ager sarritur Plinio cum sarculo finditur, quod Horatius dixit ska/llein, sxaleu/ein. AL. Ietten, hacken, vmbhacken B. Omspitten, omgraven, omhacken oft delven G. Sarcler IT. Zappare, o sarchiare H. Escardar

Ager scripturarius Festo, Agerpublicus, in quo pecora certo aere pascuntur. G. Lehenacker den der zoller zu weiden vmb ein summ gelts auszleyhet B. Leenacker die verpacht wordt om een somme gelts G. Pasturage ou pastis qu'on prend a louage IT. Pascolo che si piglia a fitto H. Campo para pastar bestias alquilado

Ager vectigalis pro tributario, siue stipendiario. u(potelh\s2, telesfo/ros2. AL. Steurbar oder zinszbar acker B. Landt dat cijns gheeft G. Qui doibt cens IT. Che paga o rende tributo H. Que deue tributo

Agger Liuio, Cicer. pro munimento castrorum terreo, arcis, aut oppidi. xw=ma. AL. Ein bollwerck, pastey, oder schantz B. Een bolwerck, oft schans G. Trenchee, boleuar, rempart IT. Riparo, balouardo H. Baluette

Agger pro aggesta terra in quam sagittarij iaculantur sagittas. AL. Ein schieszziel B. Doel G. La bute IT. Bersaglio H. Terrero

Agger Seruio, Ammiano et Isidoro. pro via militari et lapidibus strata. AL. Auffgeworffene strasz B. Ghehoochde strate G. Chaussee, esseuee ou haussee IT. Strada alzata H. Camino pesoneado



image: s061a

Agger Virg. xw=ma, xou=s2, pro/xwma Aggesta in altum terra aduersus fluminis impetum. AL. Werr, damm B. Dijck, dam G. Leuee ou chauslee d'vne riuiere IT. Argine H. Monton de tierra

Alluuio Cicer. alluuies Liuio, Tacirum inerementum, quod paulatim a flumine fundo accessopme, praebet, pro/xusis2 Apollonio e)pi/klusis2, pro/sklusis2. AL. Zuwellung, ampfurschung B. Aenspoelinghe, aensettinghe, oft aenwas G. Accroissement de riuiere IT. Crescimento del fiume H. Cresciente o crescimenro de rio

Alueate aluearium, apiarium Colum. castra cerea, Claudiano. si/mblon, melittw=n kuye/lh, smhnw/n Apollon. AL. Byn oder Immen korb, immenhaulzle B. Bye korf G. Catorie IT. Cupile. Hetruscis H. Colmenar

Alueus Virg. canalis Caesari. au)lw\n, diw/ruc. AL. Wasserkanel, was serfurt B. Waterconduyt, canael, waterlosinghe G. Conduit d'eau, esuier, tuyau IT. Condotto d'acuqa, canale H. Canal

Alueus fluuij Virgil. Fossaper quam labitur slumen. ku=tos2. AL. Wasser canal, oder graben, der runsz eines flusses B. Den loop van een riuiere G. Le canal ou la fosse d'vne riuiere IT. II canale, o corso del fiume, letto, quod lectumsonat H. La madre por donde corre el rio

Anfractus Varr. Viae flexus, ab ambitu et frangendo. peri/dos2. AL. Krumme strasz, ranck einer strassen B. Onwech, een keer inder straten G. Destour de ruem IT. Rottura e giramento di strada H. Rodeo de camino

Angiportus, angiportum Terent. Vicus angustus et flexuosus in modum anguis aut non peruius. stenwpo/s2. AL. Ein klein enges gaszlin B. Een enghe strate, oft ganck G. Ruelle, rue estroite IT. Stradella, callizella H. Calle angosta, estrecha, y sin salida

Anguli in plaeteis. AL. Die eck B. De hoecken G. Les coings IT. Li catoni, le cantonate H. Los rincones de calles

Arbustum Colum. arbustiuus locus Eid. arboretum Agell. Amoenitatis, vtilitatisve gratia consitus arboribus locus. cu/loxos2, i)/da Poll. dendrw/n. AL. Baumgart B. Boomgaer G. Vergier, parc d'arbres, lieu plante d'arbres IT. Arbor, arbuolo H. Arboledo

Arbustum Virg pro siluula resectarum arborum.

Apricus locus Virg. soli expositus, qui fri/mhs2, hoc est horroris frigorisque caret. prosh/lios2. AL. Sonnechtiges ort B. Een plaetse die seer aen de sonne ligghet G. Vn lieu ou le soleil frappe tousio ur IT. Luoco doue batte il suole H. Lugar que esta al abrigo

Aquagium Pomponio Iuriscons. aquae ductus Cicer. u(dragwgi/a. AL. Wassergang, wasserlauff, wasserleittung, wasserdeychlung, wasserdolen, deychel B. Waterganck, waterloop G. Conduit d'eau IT. Duccio, aquedotto H. Aquaducho

Aquarium Catoni, quo iumenta aquatum aguntur. alcus Donato. i(ppolou/stra AL. Ein wette, oder trenck B. Een drenck, oft wet G. Abbreuoir IT. Abbreuatoio H. Abbreuadero

Aquarium, aquariolum, lauatrina, vrnarium Varr. Locus vbi vasa escaria eluunt coqui, coquinae fusorium Palladio. mageirei/ou u(dro/r)r(oia. AL. Wasserstein B. Watersteen G. Esuier IT. Acquaio H. Aguadero

Arundinetum plinio, donakw\n, donakei=on. AL. Rorbusch B. Rietbosch G. Lieu ou croissent les roseaux IT. Luoco doue crescono le canne H. Canaueral

Aruum Varr. cultum Virgil, neutro genere, quod aratum est, necdum satum gui=ai, a)/roura. AL. Geerter acker B. Gheaerde acker, boulandt. G. Terre laboutee, preste a semer IT. Terra lauorata per seminat H. Campo que se labra para sembrar

Arx Virgil. ab arcendo dicta. a)/kra, a)kro/polis2. AL. Ein veste oder schlosz B. Een solt, een casteel, een forteresse, een sterck slot G. Vne forteresse, vn chasteau de defense, vne haute tour IT. Cittadella, fortezza, castello H. Castillo, o fortaleza

Biuium Virgil. Via in duo capita secta. a)/mfodon, di/stomos2 o(do/s2 Sophocli. AL. Wegscheide B. Tweespronghe, tweewech G. Fourchee IT. Biuio H. Dos caminos

Breuia Virgil. Vadosalocamaris, nauigantibus insidiosa, quod ibi vndae breus sint, nec in altum assurgant. braxe/a Polyb. tena/gh AL. Die dinne, santhauffe der tieffe B. Ondiepten, platen, barnigen, quod ibi arenarum aestumare ferueat G. Lieux secs en mer IT. Plaga, plaggia H. Baxas

Callis Virgil. via trita Cicer quasi callo pedum durata, tri/bos2. AL. Steig, getrettener weg B. Een paeyken, den voetpat, betreden wech G. Chemin fraye, batu IT. Calle, calla, pedara, sentieruola, camino batuto H. Camino de calcada arracife, calle

Canalis Colum. a cannae similitudine, semirotundus est. swlhn.


image: s061b

AL. Deuchel, brunnendeuchel, kenel B. Een goote G. Canal, buisine, tuyau IT. Canale H. Canal, Canno

Canalis structilis Vitr. qui e latere vel quadrato saxo exstructus est, cutus generis Romae visuntur passim interrupti qui aquam in balnea deducebant.

Cardo Plinio, Colurmel. Limes quiper agros currit a meridie septentrionem versus. AL. Strich von mittag gegen mitternacht gefuhrt ein acker ab zu theilen B. Een streecke die loopr van zuyden int noorde om een landt afte deylen G. Chemin trauersant les champs de midy vers la minuit IT. Striccia che trauersala possessione da mezzo giorno verso septentrione H. Calle que corre por el campo de medio dia hasta el norte

Carectum Virgil. locus caticum prouentu hispidus. B. Hellemruychte

Carnarium Plauto, tagerna cararia Varroni, vbi carnes solae venduntur. krewpwlei=wn, a)rnei=on Didymo. AL. Metzg, fleiszgaden B. De vleelchmarckt, het vleesch-huys G. La boucherie IT. La beccaria H. La carniceria

Castellum Cicer Oppiducum muro cinctum. frou/rion, o)xu/rwma, fulakth/rion, e)pi/tei/xisma. AL. Ein veste, ein schlosz, ein vestes hausz, ein vester platz B. Een casteel, slot, oft borcht G. Chasteau, bourg IT. Borgo, castello H. Castillo AN. Castel

Castellum Iaboleno et Frontino, Aquae sontis receptaculum, e quo fistulis aqua redditur, teste Festo. ka/stellos2 voce mere Romana ab Hesychio dicitur. AL. Brunnenschlussel B. Conduyt G. Conduit IT. Lauello del aquedotto H. Almazen de aguaducho

Castellum vocariforte non male poterit aquae conceptaculum e stillicidiis aut tubulis manantis, vbi asseruatur. e)kdoxei=on, eu)/ripos2. B. Reghenwater-back, reghen-back

Cataracta Liuio, Vectes portarum, cancellatae portarum fores, aduersus hostilem impetum pendulae. r(inopulh Polybto, katar)r(a/kths2, xalko/deta e)/mbola Eur iptdi, qu/ra e)pir)r(akth/ Plutarcho. AL. Schutzgatter B. Het eck, de balye G. La herse ou le gril d'vne porte de la ville IT. Il rastello H. Compuerta

Cespes bituminosus vel gleba fossilis, vocari potestmeo iudicio, cespes qui terra alte effosus, soleque excoctus, pro ignis fomite est, cui bituminis sulphurisque ingenium esse, loquitur pallor quem coneiliat assidentibus, et ardor. Saxonue Torf. B. Turf, oft torf

Cespes viuus Virg. gramineus cespes Ouidio, viridis Virg. bw=los2. Terra simuicum herba effosa. AL. Gruner pusch B. Groene soedse, ende groene rusch G. Blette de terre verde IT. Cespo, o cespite d'herba verde H. Cesped que verdea

Chleae Excurrentes in fluuium aut mare aggeres, qui vim vorticum fluctuumque frangunt atque inhibent, ad modum chelarum in cancris, extantes exciptentesque aquarum impetum. lhlai\ Thucyd. AL. Wasserbollwerck, oder wehr B. Hoofden die nytsteecken G. Bastardeaux, piles, ou diques faites pour resister l'ean IT. Rempari contro le acque

Cisterna Plin. Aquae pluuiae receptaculum infra terram. e)kdoxei=on, eu)/ripos2 Ioseph. la/kkos2, u(droqh/mh. AL. Cistern B. Cisterne, oft reghenback G. Cisterne IT. Cisterna H. Cisterna algibe de agua.

Ciuitas Cicer. conuenticulum hominum Eid. Collecta ciuium multitudo. po/lis2. AL. Ein burgerschafft B. Borgherschap, gemeente G. Cite, bourgeoisie IT. Citta H. Ciudad, compania de ciudadanos

Cloaca Cicer. cryptam abusiue dixit Iuuenalis. receptaculuni omnium purgamentorum vrbis Liuio, Spiraculum illud. quo omnis sordium colluuies immisso flumine expurgatur. decagenh, u(po/nomos2 exponitur ab Halicarnasseo. AL. Graben oder tolen, dadurch der vnflat einer statt hiweg fleuszt B. Ryole, oft goote onder d'aerde G. L'esgont d'vne ville IT. Chiauega apud Eononienses, scolatoia H. Albanar

Coderum Festo, Ager horrius succretione caudae equinae (vt equidem existimo) herbae agricolis inuisae neque enim plane accedo Festi expositioni, quae interpretantur pro agro in quo existunt frutices in modum caudarum equinqrum. B. Landt vol van peerdesteerten

Colluuiarium Vitruu. Purgamentorum et colluuiei receptaculum. decagenh, lhno/s2. AL. Ein misthauffen, ein dolen dadurch der vnflat hinweg kompt B. Een goote, oft vuylnis back, vuylnis cuyl, mesthoop G. Esgout ou tombent les immondices IT. Scolatorio, lauello H. Almazen, o albanar de la suziedad

Colonia Cic. Vrbs, quae ob indigendrum inopiam, nouis cultorbus impletur, aut aliunde deportatis oppidanis noun exstrultur. a)poiki/a.

Compitum Cic. Virg. Locus laxior, in quem commeare per diuersas plateas licet, quod ea plura itinera competunt: vt Cornuto plact, vel a compotando, quod finita agricultura sacra ibi peragerent rustici, compotationesque instituerent. a)/mfodon. AL. Creutzweg, creutzgassen B. Open strate, cruy-wch G. Quarrefour IT. Cruceata de strade H. Encruziada

Concaedes Tacito, Rami arborum caesarum. AL. Abgehauwene baum aste B. Tacken van booem afgehouwen G. Branches


image: s062a

d'arbres coupez IT. Rami d'alberi tagaliati H. Ramos de arboles cortados

Confluentes Plinio, Commissio fluminum. sumbolh\ potamw=n Strab. su/r)r(oia, zumbolai/ Arriano. AL. Zusamenrunsz oder zusamenstosz der flussen B. Vergaderinghe van riuieren, daerse in een loopen G. Conflant, ou l'assemblement de deux riuieres IT. Congiontione de doe fiumare H. Lugar do se iuntandos rios

Cothon seruio, Artifieialis portus, qui aggestis molibus sit. xuto\s2 limh/n Apollonio, kw/qwn. AL. Ein gemachter hafen B. Een gemaeckte hauen, niet natuerlijck, hoot, oft kaeye IT. Molo

Crater Plin, Iun. conceptaculum auqae salientis in fonte. krath\r Hom. AL. Brunnen bach, oder beth, quasi fontis lectulus B. Fonteynen bedde, oft back, waterback

Crepido Colum, Ora terrae, quam aqua alluit, quod ibi vnda crepitat. margo. labrum Plin. Iun. o)fru\s2 Apollonio, krhti/s2 Polybio, kumatwgh/ Herodoto, o(/rmos2, kra/spedon te/nagos2 Pind. scho a)por)r(w=ges2 a)ktai/. AL. Das bort eines Flusses B. De walle, oft steyghere, de cant des landts G. Le bord de la terre IT. Il margine della terra di lungo al mare H. La margen de la tierra luengo a la mar

Diuerticulum Plon. diuortium Virgil. vt placet Seruio. Semita trasnsuersa ad latus viae militaris deflectens. a)trapo/s2. AL. Abweglin, nebenweglin, fuszweg B. Bywech, zijdtwech, laen G. Destour, destorse IT. Diuerticulo, camino dall'vna o l'altra banda, et che torna dacanto H. Apartimento del camino

Diuerticulum fluminis Frontino, diuerticulum fluminis Martiano Iurisc. vbi flumius deuertitur alio. AL. Auszlauff, oder abgang eines flusses B. Verlaet G. Destour d'vne riuiere IT. Diuolgimento del fiume H. Apartamiento del rio

Diuortium aquarum Cicer. et Mamertino, vbi amnis diuersus insulam facit. diuergium aquarum Frontino, quo din diuersum vergant: quomodo Rhenum diuortio sui Batauiam amplecti Mamertinus dicit. AL. Scheidung eines flusses B. Daer de riuiere scheydet G. La ou la riuiere se vient a separer IT. Diuision della fiumara H. Assi que el rio corre en dos partes

Dumetum Virgil. senticetum Plin. spinetum Virgil. lasiw\n Nitandro, fragmw\n, a)kanqw/n. AL. Dornbusch, dorngestaud, becken wald B. Dorenhaghe, dorenbosch, distelbosch G. Buisonniere, roncier, espinaye IT. Spineto, dumo di spine H. Espinal

Elices Colum. colliquiae Eid. sulci aquarij Eid. Sulcilatiores ad eliciendas et corriuandas e segetibus aquas. u)dror)r(o/ai, a)ma/rai, o)xetoi\, e(/likes2 Pandect. AL. Wasserfurchen, wassertunsen B. Vooren, grauen, groepe, groeuen G. Rayons pour escouler l'eau IT. Solchi grandi per condurni l'acqua H. Sulcos maiores para desaguar la tierra

Eluuio Cicer cum alueum superante aqua stagnant agri. e)/krkgma Theophrasto. e)pi/r)r(oia. AL. Schwaal, oder vberlauff des wassers B. Inloop, oft inbreeck van water G. Deluge d'eau IT. Dilugio d'acqua H. Auenida de rio

Emissarium Sueton Locus qui aquam emittit, sistitve obicibus vel demissis vel reclusis. diw/ruc, u(dro)r)r(oia Aristoph. AL. Wassergatter, laszladen B. Verlaet, sluys, spuye G. Conduit par ou l'eau s'escoule IT. Sostegno d'acqua H. Sangradera

Emporium Liuio, Cicer. Locus mercatus vel nundinarum. e)mpo/rion. AL. Ein gewerbsatt, da man gemeyne messen vnd iarmatckt helt B. Een coopstadt, oft coophauen, een marckt G. Marche, wille marchande, lieu ou on tient foire IT. Citta mercantesca, emporio, luoco delle fere H. Lugar de feria trato de mercaderia

Epistomium Varr. Senecae, quo canalium nares obturantur, et versato recluduntur. e)pisto/mion, stro/figc Aristoph. schol. AL. Der han B. De hane G. Le robinet, la canelle IT. Coccon H. Pico del iarro

Ericetum Erica copiosus locus, vnde scoparum materia colligitur. e)reikew/n. AL. Ein ort woll heydes B. Heyde oft heye G. Lieu ou croist force bruyere

Euripi Cicer. Aquarum ductus exiliores in altum salientium, qui per tubos aut sistulas deducebantur, eu)/ripoi, quas doxa\s2, u(da/twn, hoc est, aquarum cenceptacula, exponit Hesychius. AL. Kanel vnd deychel, dain man wasser herumb fuhret B. Springhendo wateren in huysen gheleyt G. Ruisseaux d'eau IT. Ramuseuli d'acqua corrente H. Canales de fuente

Fluctus caecus Liuio, pro fluctu qui vento silente excitatur, vel cuius non apparet manifesta causa conquiescentibus ventis. ku=ma kwfo/n.

Fluctus cecumanus Festo, decimus fluctus Lucano, pro magno et inusitato, eo quod decimus quisque fluctu maximus sieriputetur. trikumi/a, tro/fi ku=ma Homero. a)krwth/ria Luciano. AL. Grosser woll B. Deyninghe, groote bare G. Vague impetuensc IT. Onda grande et violenta H. Ola alta

Flumen Virg. fluuius Cicer. amnis Eid. potamo/s2. AL. Ein flusz, ein wasserflusz B. Een volet, een loopende water, een riuiere G. Fleuue, tiuiere IT. Fiume, fiumara, rio H. Rio



image: s062b

Flumen viuum Virg. perenne, semper fluens. AL. Flusz der nit abgeht B. Ene eeuwich loopende water G. L'eau qui court tousiours IT. Fiume che mai minuisce H. Rio que siempre corre

Fons Cicer. phgo/r)r(utos2 i)kma/s2 Orp. thgh\, krhnh\, liba/s2. AL. Ein brunne B. Een fonteyne G. Fontaine IT. Fontane H. Fuente.

Forum Cicer, mercatus Terent. Locus quo venales res comprtantur. a)gora\, pwlhth/rion. AL. Ein marckt B. De merckt, oft marckt G. Le marche, ou le lieu du marche IT. Il Mercaro, la piazza H. El mercado, la plaza

Forum boarium Liuio. AL. Rindermarckt B. De ossemerckt G. Le marche aux boeufs IT. Il mercato de boui H. Carniceria de vacca

Forum cupedinis Varr. vbi cupediae lautioresque cibi venduntur. mattuopwlei=on.

Forum nundinarium Plinio, mercatus Liuio. e)mpo/rion, prath/rion, pwlhth/rion. AL. Iarmarckt B. Iaermerckt G. Forire IT. Fiera H. Feria

Forum olitorium Liuio. laxanopwlei=on. AL. Der krautmarckt B. De creytmerckt, oft de warmoesmerckt G. Le marche aux herbes IT. Il mercato delle herbe H. El mercado de ortaliza

Forum piscarium, piscaria Vlp. macellum cetariorum Varr. i)xquopwlei=on. AL. Der fischmarckt B. Vischmerckt G. La poissonnetie, le marche aux poissons IT. La piscaria H. La piscaderia

Forum pomarium o)pwropwlei=on. AL. Der opsmarckt B. D'appelmerckt, o oftmarckt, oft fruytmarckt G. Le marche aux fruits IT. La fruttaria H. El mercado de frutas

Forum promercale, scrutarium vbi vestimenta aut ves vsu tritae venum exponuntur. grutapwlei=on. AL. Der plundermarckt B. De cleedermerckt, oft de luvsemerkt Brab G. La fripperie, ou le vieil marche IT. Il marcato vecchio H. El viejo

Forum suarium Varr. xoiropwlei=on. AL. Der sewmarckt B. De veemerckt, oft de vercensmerckt G. Le marche aux porceaux IT. Il mercato delli porci H. Carniceria de puercos

Fossa Cicer. ta/fros2, ta/freuma. AL. Grub, graben B. Degracht G. Fosse IT. Fossa IT. Hoyo

Fretum Cic. Maris angustiae, quod ibi ferueat aestu magis mare. porqmo/s2, eu)/ripos2, et qala/tths2 au)lw/n Polluci. AL. De enge des Meers B. De engde der Zee, Hoofden G. Lestroit de mer IT. Il stretto del mare H. El estrecho de la mar

Frutetum, frutectum Columel. Locus fruticibus consitus. qamnw/n. AL. Gestaud, een orr da viel stauden gepflantzt sind B. Een plaetse met poten ende spruyten gheplant G. Lieu ou il croist force arbrisseaux IT. Luoco piantado da piu arbuscelli H. Maleza, brenna

Fundus Horat. Pessessio tantum rustica. xwri/on AL. Gut auszerhalb der statt B. Een hoeue oft hofstede G. Metairie IT. Possessione in villa H. Heredad o possenssion de tierra en el campo

Gleba Cic. Globus terrae durior, bw=los2, bw/lac. AL. Erdtscholl, ein klumpff oder kluntz erden B. Clomp, cluyte, clotte, hardachtighe aerde G. Motte, gason IT. Zolle, zoppe H. Terron de la tierra

Gurges virgil. Profundus amne locus, quo aqua circumagitur gulae in modum trahens et absorbens. di/nh, a)/mpwtis2, AL. Wassergompe, gompe waag B. Een colck oft wiel G. Gouffre IT. Gorgo H. Remolino de agua

Haeredium Varr. Praedium a maioribus velutiper manus traditum. AL. Erbgut B. Erfgoet, erf-hofstede, erf dat op den outsten so on sterft G. Heritage IT. Heredita, hereditagie H. Hredad

Horti plurali num. Cicer. arboribus consiti ad voluptatem amoenitatemque para/deisos2, kh=poi. AL. Lustgarten, baumgart B. Speelhof, lusthof G. Iardin a plaisir IT. Giardino di piacere H. Iar din para plazer

Horti Adonidis qui temporaria opera per aestatem fiunt, et pausulis diebus en ati, mirisico spectaculo oculos pascunt, suspendunturque de laque aribus, crudo sictili in oblongam formam producto, occultos per meatus radicibus humorem sufsiciente. kh=poi a)dw/nidos2 Plat. et Theophrasto.

Horti imagin arij qui in fenestris in imagine hortorum quotidiana plebis vrbanae oculis rura praebent, vt Plinius lib. 19. cap. 14. loquitur. B. Bloempotten, teelen oft testen met bloemen, ende ander welrieckende cruyden

Horti pensiles Plin. qui supra aedificia aut columnis suspensi eminent: inuentum Semiramidis, Cirive. mh=pos2 mete/wros2, kremasto\s2 kh=pos2, Strab. kh/pwn au)w/rhma Epigram. AL. Garten auff hausern oder gewelben B. Een hofken bouen opt huys G. Iardinet sur la maison IT. Giardinetto nell'altana H. Iardin sobre la casa



image: s063a

Hortus Horat. pro olitorio, et herbis instructo et flosculis. kh=pos2, mei/lac. AL. Krautgarten B. Cruythof, tuyn Holl G. Iardin aux herbes IT. Giardinetto d'herbe H. Huerto pata ortaliza

Incile Vlp. Colu. incilis canalis Festo, fossa incilis, Canalis in quem aqua confluit in viis lapide stratis. diw/ruc, diasfagai\, prasi/a. AL. Furt, canel B. Een goote, hueel. zijl, tocht, ofrocht G. Conduit, canal, fosse IT. Canale H. Acequia, acuda

Inundatio maris Plinio. kataklusmo\s2, plh/mh. AL. Das vberlauffen des Meers B. Een hooghe volet, overvloet, opwater G. L'inondation IT. La inundatione H. La marea anchay gruessa o alta

Lacula Varr. Fossa in quastat aqua. u(drodo/mos2, la/kkos2, te/lma, telmi/s2 Hesychio, xara/dra, e)/krhgma Suidae, xaradrai/h Epigram. AL. Wassertolen. wassergruben B. Een plas, oft waterpoel G. Lacune, fosse ou l'eau s'arreste IT. Laguna H. Laguna de agua reposada

Lacus Frontino, Publica lauatrina, vbi lintea abluebant. AL. Ein weschplatz B. Ghemeene waschplaetse, daermen hemden ende lijnwaet wascht G. Lieu publicq ou on laue chemises et linges IT. Luoco publico doue si lanano le camise et altre cose H. Lugar publico do se lauan des camisasy otras cosas

Lacus Seruio, Perpetuae aquae receptaculum, quasi Lacuna, vnde erumpens aqua fontem facit, qui prostuens alueum efsicit.

Lacus Virg. Perpetua aqua profunda, vnde riui et fluenta exeunt. li/mnh. AL. See B. Een meer G. Lac IT. Lago H. Lago

Lama Festo, Profundior lacuna, et aquae collectio.

Ligneum culi/nh, ai(masia\, dru/faktos2. quae palis longuriisve constat sepes. B. Een houten tuyn, een glent van staeccken, latten oft rafters ghemaeckt

Limes decumanus plinie, qui agrum secat ab ortu solis ad occasum. Al AL. Ein vntermarch von auffgang biss sum nidergang der sonnen B. Een wech die doort landt loopt van oosten totten westen G. Chemin trauersant les terres du leuant vers le soleil von chant IT. Camino che trauersa la possessione da leuante insino a ponente H. Calle que andapor los campos derecho de la man derecha hasta la ezquierda

Limes Virg. terminus Cic. o(/ros2, te/rma. Finis agroum. AL. Vndermarch. march B. Landtpale G. Frontiere, ou lisiere IT. Termino, o confine H. La linde, ot termino

Limitanei agri in limitibus prouinciae proxime hostes siti. AL. Grentzen B. Landen op de frontiere G. Terres des frontieres IT. Terre delle frontiere H. Campo puesto en la frontera

Lingula Caes. et Plin. Lingua Plin. Angusta terrae portio, seu puluinus oblongus qui in mare excurrit ad exertae linguae modum. AL. Vuhel, oder langleht bergle B. Wtsteck

Littus Virgil. litus per simplext extra carmen actam dixit Cicero pro littore, imitatione Graecorum. r(ugmi/n Homero, ai)gialo/s2, h)i+w/n, Hom. a)kth\ proxousa kai\ problh\s2, platamw/n Apollonio, kro/th, a)kth\, kroka/lh Epigr ya/maqos2 Sophoc. AL. Das gestad am Meer B. De strande, den oeuer aen Zee G. Le bord de la mer IT. Il lito, la riuera del mare H. La ribera de la mar

Locus maritimus Cic. a(lite/rmwn Epigr. a(likrhpi\s2 gai=a Non. para/lion xwri/on Philoni, e)piqalatti/dion h)\ e)piqala/ssion xwri/on Polluci. AL. Ein ort am Meer gelegen B. Een plaetse aen de zee cant. oft by de zee gheleghen G. Lieu pres de la mer IT. Luoco maritimo H. Lugar cerca de la mar

Locus situ sentus Virg. au)xmhro\s2, eu)rw/dhs2, eu)rw(eis2. AL. Ein ort voll vnsaubers, vnd dempffig B. Een dempighe, rumatijcke plaetse G. Licu remeugle IT. Luoco rumatico H. Lugar amohado y suzio

Lorca Cas. Sepimentum muri, quod a lapsu tuetur, et protegit in muro stantes. qrigko/s2 Diosc. lwri/kon Sudiae, qwra/kion Diodoro et losepho, stafa/nh, peri/bolos2. AL. Ein schantz B. Een schans, oft borstweere G. Donjon, la ceinatur IT. Riparo, schermo, trinchea H. Trenchea, baluarte

Lucus Cicer Densa intactis arboribus silua, numini consescrata, ac propterea incidua, dicta quod non luceat, non autem quod ibi sint lumina religionis ergo, quae luceant, vt voluere quidam. te/genos2, a(/lsos2, Thucydidi. AL. Bannwald B. Heylich bosch G. Petit bois espez consacre IT. Bosco sacrato, luco H. Bosque consagrado

Lucus non male diciposse videtur, meo quidem indicio, coenobium siue conuentus, quo nomine hodie vocatur, quod ea arboribus, syluisque vndique ferme vestiri videamus, testimonio ac doeumento esse poterunt Ciceronis verba ex oratione pro domosua, vbi ait, Manlij domum, eius qui regnum appetisse est indieatus, domum euersam duobus lucis conuestitam videtis. AL. Ein Kloster im wald B. Een clo oster int bosch G. Vn cloistre au bois IT. Vn conuento o badia nel bosco H. Vn monasterio en el bosque

Macellum Cic. Locus quo venum portantur omnia ad victum humanum necessaria, ita vt, Varrone teste, complectarur omnia fora quae in vnum contracta Macelli nomine veniunt. Macellariam tabernam dixit Val. Max. o(yopwlei=on. AL. Speiszmarckt B. De halle G. Le


image: s063b

marche IT. Il mercato H. Mercado

Maceria, maceries Cic. Murus inter medius e congestis lapidibus absque calce et cemento. qrigko\s2, stefa/nh, e)/rkos2, fragmo\s2, a)mfi/blhstron toixw=n Eurip. AL. Turckne maur B. Scheydelmuer, een muet souder calck opghehoopt G. Muraille seiche sans mortier IT. Muro secco senza calcina H. Albarada de piedras sin barro

Mare Cic. salum Eid. sal Virg. aequor Eid. a(losudnh Hom. po/ntos2, qa/lassa, za/y, Euphorioni, a(lu/kh za/y Simmiae, kro/nou da/kruon Pythagoreis. AL. Das Meer B. De Zee G. La mer IT. Il mare H. La mar

Maris electamentum Tac. quicquid mare in litus expellit. qala/sshs2 e)/kbrasma AL. Auszwerffung, was das Meer ans landt wurft B. Aenstrandinghe, wat de zee vytworpt G. Ce que la mer jette a bord IT. Quello ch'el mare gietta a terra H. Lo que la mar hecha fuera en tierra

Mephitis Virglio, Putor terrae, quem sulphurcae aquae effundunt. Sonat autem mefitis siue mephitis lingua Syriaca, grauem exhalationem et spiritum, qeiw/dhs2, a)pofora/. AL. Schweblender gestanck der erden B. Een solseren ghestanck G. Puanteur des eaues ensousrees IT. Puzzo di sulfo H. Hedor de la piedra acufre

Metropolis Vrbs matrix, e qua colnia deducta est, prouinciae caput. mhtro/polis2. AL. Ein haubtstatt B. Een hooftstadt G. Ville capitale IT. Citta Principale H. Lamas honrada tierra o ciudad

Militare sepimentum quod aggere et fossa circundatur a)siogei/a, stratiwtiko\n peritei/xisma h)\ peri/fragma. AL. Ein schantz B. Een schans, eeo borstweere van aerde

Moenia Virgil. muri Cicer. tei=xos2. AL. Die ringmaur einer statr, die stattmauren B. De mueren, de stadtmueren G. Les murs ou la muraille d'vne ville IT. Le mura della citta H. Los muros de la ciudad

Municipium Cic. Quaeuis ciuitas, muniis, honoribusque populi R omani fruens: sic vocarip potest oppidum quoduis, legibus principalibus vtens. kwmo/polis2, quasi vicus maior et oppidi aemulus. AL. Mitburgerschafft B. Vryheyt met stede rechten G. Place ioiiissant de priuileges IT. Luoco che parimente godisse i priuilegi della citta H. Villa con iurisdicion

Nauale Cicer. vbi constituuntur, aedificantur naues, aut reparantur quassatae. nau/loxon, nau/lexos2 e(/dra. Soph. e)pi/neion, nau/staqmos2, new/soikos2. AL. Schiffstelle B. Helling, scheepwerf, de werf G. Vn haure IT. L'arzenale H. Ataracano

Nemus Cicer. tempe Virgil. Arboribus consit us locus, amoenus, virens, opaeitate vmbrosa, frigiditateque gratus. ne/mos2, te/mph, a)/lsos2, na/pos2, u(loko/mon Eurip. AL. Lustwald B. Een bosch van playsancie een ghenoechlijck wout G. Bois de plaisance IT. Bosco diletteuole H. Moheda, bosque, silua

Nili Cic. Aquarum ductus maiusculi, siue emissaria. neiloi, quales in priuata magnatium aedificia deauci solebant, sumptuo si operis.

Nidus Cicer. cunabula auium. Plin. neottia\ kali/a. AL. Vegelnest B. Voghelnest, nest G. Nid IT. Nido AN. Neast

Oceanus Virgil Mare toti terrarum orbi circum fusum. w)keano/s2. AL. Das grosz Meer B. De groote oft wilde zee G. La grande et haute ou pleine mer Oceano IT. Il mare Oceano H. La mar grande, Oceano.

Orbita plinio, Vestigium decurrentis in via rotae. ar(matroxi/a Porphyrio, a)mfaconi/a. AL. Wagenleisz, karrenleisa. B B. Waghenslach, waghenspoore, waghenleese. G. Orniere IT. Sulco del carre H. Carril

Ostium fluminis Cicer. fauces. vbi in marese exonerat amnis. e)kbolh/ Agathiae, proxoh\, di/odos2 Thucyd. AL. Ein lauff oder auszgang der flussen in das Meer B. Tgat van een riuiere in zee G. La bonuche d'vne riuiere, ou elle tombe en mer IT. Ostia H. Puerta de boca del rio

Ostium portus Cicer. die/kplous2 Thucyd. sto/ma lime/nos2. AL. Ein haffen des meers B. De mont van de hauen G. L'entree du port IT. L'entrata del porto H. La boca del puerto

Pagus Horat, vicus rusticus Cic. kw/mh. AL. Ein dorff B. Een dorp G. Vn village, on bourg IT. Villa H. Barrio

Palus Cicer. A qua minus profunda, lateque diffusa. e(/los2. AL. Gullen B. Maras, veenen, bodsich landt G. Marez, marescage IT. Palude H. Lagunajo, lagnuna

Pascuum Horat. vbi pecora pascunt. nomo\s2, boskh\, mhlobo/tos2 gh=. AL. Weid, weidgang, allment B. Weyde G. Pasturage, pastis IT. Pascolo H. Lugar o campo do se pastan las bestias

Patria Cic. mater Virg. dicitur pro solo genitali. ibid. populonia mater. solum genitale vel natale Ouid. patri/s2. AL. Das vatterlandt, heimeth B. 'Tvaderlandt G. Le pais d'vn chascun IT. Patria H. Tierra naturaleza

Piscina Varr. viuarium. Plin. i)xquctrofei=on. AL. Weyer fischgrnben B. Vyuer, wouwer G. Piscine, viuier IT. Piscina H. Estanque do se erian peces

Pelagus Cicer. Altum maris, quod sit a terra sine litore procul. pe/lagos2.


image: s064a

lai=tma qala/sshs2. Hom. AL. Die tieffe des Meers B. De diepte der Zee G. La haute mer IT. L'alto et profondo mare H. El hondo de la mar

Pila Opus in aquis iactum eductumve. ad portuum tutelam, quo tatius stabbulentur naues: de cuius constructione Vitris. lib. 5. sit etiam tabulationibus inssa aquam factis, quam ab arcendis aguis arcam nominat Vitru. AL. Ein bollwerck im wasser wider die vngestumme der wellen B. Een hoost G. Bastardeau, ou moile pour resister contre l'eau IT. Pila

Pinnae murorum Liuio, murorum minae Virg e)pa/lceis2. AL. Die zinnen an der maur B. De canteelen oft tinnen van een muer G. Les creneaux ou barbicats IT. Ischermi, o ripari H. Las almenas de muro, portillos de muro

Platea Terentio, Militais et consularis pla/teia. AL. Grosse gassen oder straasz B. Een wilde, breede strate G. Grande rue ou chemin IT. Strada, o camino largo H. Camino ancho

Pomerium Liuio, Locus circa murum ab humane cultu aedificiisque purum solum habens. AL. Zwinghof B. Decinghel, de binnen pleyne tusschen de vesten ende de huysen G. L'espace qui se laisse a l'entour d'vne ville, vuyde entre les murs et les maisons IT. Pomerio spatio vuoto tra le mura et lefosse della citta H. La ronda entre los murosy las casas

Pomarium Ouid. Locus non amoenitatis modo, sed et fructuum gratia, consitus omni felicium arborum genere. Sosipater Charisius contendit pometum diei, vbi poma gignuntur, vt oliuetum: at pomarium, vbi asserwantru, vt Penuarium. o)/rxatos2, o)/rxos2, mhlw/n. AL. Baumgarten B. Bogaert, oft gaerden G. Pommeraye IT. Pomaio H. Huerto plantado de mancanos

Pons Virg. ge/fura, zeu=gma Diod. AL. Ein bruck B. Een brugge G. Vn pont IT. Vn ponte H. Vn puente

Pons longus Cornel. Tacito vocatur agger, qui angustiore tramite inter paludes praecipue aggeritur. atque ita accipi patatur etiam a Catullo. B. Kadijck

Pons sublicius Liuio, roboreus Ouid. AL. Ein holtzine bruck B. Een houten brugghe G. Pont de bois, pont sonde sur pieux IT. Ponte dilegno H. Puente de madera sobre postes

Pons verstailis AL. Falbruck B. Valbrugghe G. Pont leuis IT. Ponte leuatoit H. Puente lleuadero Item qualis est pone, qui versatur, vt naui portum subeunti aditum praebet. B. Oorgat

Porca Varr. Colum Terra inter sulcos duos elata, quod ea seges frummenta porrigat, eo quod aquas porro arceat. AL. Furchen reinlin, buhelin zwischen zweyin Furchen B. De verheuen aerde tusschen twee vooren G. Seillon, terre esleuee entre deux rayona IT. La terra che resta tra doi solchi H. Tierra que queda entre dos sulcos

Porta Caes. pu/lh. AL. Das thor B. De poorte G. Porte IT. Porta H. Peurta

Portus Cicer. Locus maritimus quo naues appellunt, hiemant, merce important, aut exportant etiam. limh\n, ke/ras2 etiam dicitur portus, sed proprie sinuosus et oblongus in modum cornu curuatus, Moschopulo. AL. Meerhafe, poot, schifflende B. Een haven, oft poort G. Vn port, ou haure IT. Porto H. Puerto

Praedium Cicer. Possessio tam vrana quam rustica. xwri/on. AL. Ligendt gut, erbgut B. Erue, hoeue, ligghende goet, een stuck landts G. Heritage, possession IT. Heredita, possessione, casa nella terra o in villa H. Heredad, possession de tierra, heredad en poblado, o en el campo

Praedium clientelare, vel beneficiarium Budaeo, colonia, Paulo, quod vulgo feudum a barbaris dicitur. AL. Lehen, lehenhof B. Leen, leengoet, leenbhofstede G. Fief IT. Feudo

Praedium optimo iure Cicero dixit quae vulgo alodialia bona: quasi alaudialia, nominantur, quod in corum laudem auctor non veniat. AL. Vnzinszbare vnd freye ledige guter B. Vrye goeden, alodiael goeden G. Biens fraucx et alodiaus IT. Beni franchi et alodiali

Praetorium Liuio, Domus praetoris veliudicis, praitw/rion, a)rxei=on, strathgei=on. AL. Das richthausch, des schuldheissin, vogts, richrers oder veldherrn hausz B. Des heeren oft schouten buys G. Le logis du preteur, du iuge, du baillif IT. La easa del potesta H. Casa consular, posada del alcalde maior

Pratum Cicer. in quo ad percipiendum fructum falce duntaxat opus est, quod sine ope paratum sit, vbi quadrupedes degunt. ti=sos2, au)lw\n, boubo/sion Straboni, xortomopei=on, poa/strion, bou/nomos2, mei/lac. AL. Wiesen, matten B. Beemt, wysen, hoylandt G. Pre IT. Prato H. Prado

Propolis plinio Gluten quo aluei sui oras compingunt apes. pro/polis2. AL. Wachs winden, verstosz B. Tschutasel van den byencorf, tvoorhuysken IT. Propoli H. Betun de colmenar

Propugnaculum Virg. pro/bolos2, e)/palcis2, promaxew\n, purgoba/ris2 Suidae. AL. Ein Weere, ein Bollwerck, Pattey, vorschantz. Scirum B. Een Rondeel, een Bolwerck, een Schans G. Bastille, bastillon, forteresse IT. bastine, fortezza


image: s064b

riparo H. Fortaleza, baluarte

Pulunius Plin. areola. Colum. puluinitorus Plin. Dorsum Virg. dixit. Donatus paulo aliter exponit quam Seruius, locum editum in quem acta conscendit. Eminentior in hortis terra, in qua semina depanguntur. prasia/ AL. Garten beht B. Een beddeken G. Planche de iardin IT. Apartamento delle herbe H. Era para sembrar ortaliza

Puluinus Seruio teste, arena maris, reciproco fluctuum meaut densata, et saxi instar durata. tenagos2. AL. Ein sandhauffen der tieffe B. Een banck, hart sanque plate, oft sant G. Quelque banc de sable en mer IT. Piaggia secca en alto mare H. Banque seco en la mar

Puteal Cicer. Operculum putei. pw=ma tou= fre/atos2. AL. Der deckel eines sodbrunnes B. Het decksel van de borrenput G. Le couuercle du puis IT. I. couerchio del pozzo H. Brocal del pozo

Putei crepido virlgo os putei. krhpi\s2 fre/atos2 AL. Der bord eines sodbrunnes B. De mont van een pur G. Le bord du puis IT. La bocca del pozzo H. La boca del pozo

Puteus Cicer fre/ar, te/lma Aristoph. AL. Sodbrunn, Galgenbrunn B. Put, pette, borrenput G. Puis IT. Pozzo H. Pozo

Puteus iugis Cicer. qui perennem habet aquam. dihneke\s2 frea/tion. AL. Sodbrunn der nit verschwint B. Een borrenput die niet en verdwijnt, een do orslagen put, die nemmermeer sonder water is G. Puis fort abondant d'eau IT. Pozzo viuo et copioso d'acqua H. Pozo que nunca falta

Quadriuium Iuuenali. mi/codos2. AL. Da sich vier weg von ein ander scheiden B. Een vierspronghe, een crys-wech, oft een cruyf strate G. Quarrefour IT. Cruciata de camini, quadriuio H. En cruziada de quatro caminos

Rapina Colum. pro agro rapis consito. AL AL. Ruben acker, rubenland, rubland B. Raep landt G. Rauiere IT. Campo di rape H. Sumiente de nabos

Recessus maris reciprocatio. maris Plin. refusio maris ex Vergildici potest, qui ait:

Ponto sonat vnda refusa.

et Ouidio:

Aequorque refundit in aequor.

mare refugum vel refluum: a)/nekis2 Strab. a)/mpwtis2 Theophr. palir)r(oqi/h, palir)r(o/qion ku=ma Homer. plhmmuri\s2 pali/norsos2 Apollon. AL. Der abzug des Meers B. De ebbe G. Le flot de la mer qui va IT. Il decrescere del mare H. El descresciente de la mar

Ripa Cic. fontium proprie et sluminum; quanquam Plinius etiam pro litore vocem extulerit. o)/xqh, xei=los2 potamou= Polybio, a)/ndhron Nicandro. a)na/xwma Hyperidi. quanquam hoc proprie aggerem fluuoj egestum, qui eluuionem arcet, signrsicat. AL AL. Das bort, oder gestad eines flufses B. Den oeuer, oft de cant van een riuiere G. Riuage, riue IT. Riua H. Ribera del rio

Riuus Cic. r(u/ac, r(e/os2. Tenuis auqae sluor, naturali impetu, non specu, incilive sactus, teste Festo. AL. Runszle, bach B. Beecke, beecxken G. Ruisseau IT. Rio H. Rio pequenno, chorro

Roborarium Agellio, viuarium Varr. Septum e robusteis tabulis, intra quod cerui et ferae includuntur. qhriotrofei=on Varr. dru/fakton. AL. Thiergarten B. Een warande, een parck voor Wilt G. Garenne, parc a nourrir bestes sauuages IT. Luoco doue si tengono le bestie seluatiche H. Biuar

Rus Terent, Locu sine edisicio extra vrbem, vbi agri coluntur, a)gro\s2, a)groiki/a. AL. Gew, das feld B. Tlandt, tvelt G. Lieu aux champs IT. Campagna, campo H. Campo

Salictum Cic. Salicibus consitus locus. i)tew/n. AL. Ein ort. voll weidbauwen B. Een wilghen bosch G. Saulsaye IT. Bosco de salici H. Sauzedal

Salientes Vitr. siphunculus Plin. Iun. papillae Varr. vbera Cassiodoro, Caput tubuli siue scaturiginis, vbi aqua exprimitur. mastoi\, krou=noi, su/rigges2 Sophocli. AL. Sprutzle, rorle, brunnenrorer B. Crane, tap oft tote van de buysen der fonteynen G. Le bout des tuyaus IT. La bocca delcanale H. El aguatocho, boca del canno

Siphunculus dicietiam poteste sambucino ligno tubulus, quo, pueri glaudes stuppeas cum bombo expellunt. B. Claterbusse

Saltus Virgil Densior silua et opacior, in qua aestiuare, pascique solentferae. a)/lzus2, drumo\s2, o)rga\s2, drumw/n. AL. Forst, dicker, wilder wald B. Dicht wout, foreest, dick bosch G. Forest, bois espes IT. Salto, gran bosco H. Salto

Scopus qui in aggere tali proponitur, vt eo colliment sagittarij, AL. Das weisz B. Het witte, de staeck oft pinne G. Le but, le blanc IT. Labrocca, o il bianco H. Elblanco

Seges Virgil. quod aratum satum est. a)/rotos2. AL. Saat, gesahter acker B. Saet, ghesaeyet en ghebouwet landt G. Terre labouree et semee IT. Terra lauorata et seminata H. Tierra barnechada para sembrar

Seges restilis Plin. quae regerminat, et in sequentem annum foecunda resistit. palimfuh\s2 [note of the transcriber: in the print: pali+mfuh\s2 ] a)/rotos2. AL. Frucht der erden so vom saamen


image: s065a

desz vergangen Iahrs kompt ohne sahen B. Cooren dat opcomt vant saet des vergangen jaers G. Fruit de terre de la semence passee sans semer IT. Frutto che nasce del seme delanno passato H. Grano que nace del sembrado de anno passado

Sementis Plin. satio. spora/. AL. Saat, sa'hung B. Saeyinghe G. Semaille IT. Seme H. Semiente

Seminarium Colum. plantarium Plin. Locus nouellis arbusculic consitus. vnde plantaria transferuntur, hoc est nouelle plantae. futali/a, futeuth/rion, futw/rion Didymo, o)/rxatos2. AL. Ein ort darinn man junge Baum pflantzet, ein Ortvoll junges Gewachses B. Een plaetse daermen jonghe boomen set om te verplanten G. Pepiniere, pepin eriere, bastardiere IT. Luoco dal quale si transferiscono le plante in altro terreno, luoco delle plntesine H. El almaciga para arboles

Semita Caes. quasi viae semissis. Via angusta. a)trapo\s2, sti/bos2 Sophocli. AL. Fuszweg, Steig, schmaler weg B. Smalle wech, woerwech, voetpat G. Sente sentier IT. Sentiero, stretta calpestrata H. Senda, sendero, vereda

Sepes Cic. sepimentum Varr. septum Eid. peristau/rwma, ai(masia\, e(rki/on, peri/fragma, peri/dromos2 r(h=xos2 Nicand. fragmo\s2, o(rka/nh Lycurgo, xo/rtos2 Pind. in Olymp. AL. Zaun oder Hag B. Een Tuyn oft Haghe, Glent, Heynighe, Staeckettinghe G. Vne haye IT. Siepo, cesa spinata H. Seto, soto

Spimentum fabrile siue maceria, e lapide autlateribus, tektoniko\s2 fragmo/s2. B. Een steenen Heynig oft Muer

Sepimentum quadruplex est Varroni:

Virgulteum sine spineum. ai(masia\ frkganw/dhs2. B. Een Doorenhaghe, Heyninghe van Dooren

Septum Vlpiano, Obex aquarius, continendae transmittendaeve aquae inuentus: cataractum nonnulli vocitant. B. Spuye, oft Sluys, vide Emissarium

Silua Virg. quae hyle, idest, materia lignisque, abundat. u(/lh. AL. Wald B. Wout, bosch G. Bois, forest IT. Selua, bosco H. Bosque de arboles

Silua caedua Plin. quae succiditur ad vsum. u(lotomi/a Aristoth. u(\lh kou/rimos2. AL. Hanwald B. Bosch darmen afhout G. Bois taillis, bois qu'on coupe IT. Bosco da tagliare H. Bosque que se corta

Sinus Horatio, Litus incuruum mare amplectens. ko/lpos2. AL. Krumme der Gestaden B. Een crommen oft binnen dijck, ihham, oft boosem der Zee G. Golfe de mer IT. Golfo del mare H. El guelfo de la mar entre dos cabos

Sipho etiam pro instrumento aeneo, quo aqua ad extinguendam in incendio ignis alimoniam expuitur, accipi ostendit Hesychtus. si/fwn, xutiko\n o)/rganon, sbesth/rion kw/luma Plutarcho. AL. Wassersprutze B. Waterspuyte IT. Schitarolo

Stagnum Cicer. in quo reses aqua perpetuo stat, praesertim ex imbribus, collecta. u(/dwr sta/simon Dioseor. te/nagos2 Apollon. te/lma. AL. Still Wasser B. Stilstaende Water. een Poel G. Estang IT. Staguo H. Estanque, aqua represada

Statio nauium Virgil. Vlp. vbi naues ad tempus stare possunt. namest e vocabulis, quae me/sa vocant Grammatici: est enim et tuta nauibus statio et malesida. o(/mos2 Arato, e)piwgh/. AL. Ein Stelle, Schiffstelle B. Een Reede G. Rade IT. Statione H. Estancia AN. Rode

Suburbium Cicer. proa/steion. AL. Vorsatt B. Voorstadt G. Le saux bourg IT. Il borgo d'vna cita H. Arrabal de ciudad

Sulcus Cicero Lacuna vomere facta. au)/lac bou/tmouma, tmh=gos2 a)ro/trou Hsychio. o)/gmos2. Theocr. schol. AL. Furch, Ackerfurch B. Een voore oft leese G. Rayon IT. Sulco H. Sulco

Syrtes Virg. Importuosa et vndarum breuibus infestaloca. su/rteis2. AL. Vnkieffe orter im Meer B. Verloopen Sant G. Lieux sablonneux et secs en la mer d'Africque IT. Le seche d'Africqua H. Baxas de Barbaria

Taenia maris Plinio, Crepido cautium longo tractu excurrens, ad speciem taeniarum, fasciarumve. AL. Lange streimen auff Steinen B. Vlencke, lange Streepe van Clipper voor een Strande liggende G. Le bord des rochiers saillant dehors en la mer IT. La punta de e scegli che scoire molto indentro o che gira in guisa di ghirlanda H. El cabo de la roca, che rodea la mar, o entra mucho en ella

Telonium Domus telonae qui vectigalexigit. telwnei=on Suidae, telw/nion AL. Das Zollhausz B. Het Tolhuys G. Le banc ou la maison du fermier IT. La casa del gabellaro, dogana, fondaco Boccatio: nam quod Boccatius idem nominat, el banco della raggione, Rationarium est, vbi accepti expensique ratio redditur Angli Telonium vocant a Custonhous, quod ibi consueta de more vectigalia pendantur. H. La posiente del peajere

Terminalis lapis qui in agrorum sinibus ponitur. te/rma. AL. Marckstein B. Merckstein, paelsteen G. Borne IT. Termino H. Termino

Thermae Martiali, Aquae naturaliter calidae, e terra viseeribus manantes, item artisicialiter calentes, qerma\ loutra\, qermo\n u(/dwr au)tofue/s2 Artemidoro. AL. Wasserbad, Badstuben


image: s065b

B. Bat, heet Bat G. Estuues, baing IT. Bagno H. Banno

Torrens Virgil. Fluuius qui non viua aqua, sed pluuiis crescit. xaradrai=os2 potamo/s2 Nonno, xaradrew/n Nazianzeno. xeima/r)r(ous2, quod hybernis aquis tumescat. AL. Regenbach, Tosender Bach, Gieszbach, Giessen, Waldwasser B. Eeen Beeche G. Torrent IT. Torrente H. Chorro, corriente, arroio

Traiectus Liuio, traiectio Cic. vbi traijcitur flumen. di/olkos2 Straboni. AL. Das Faar, die vberfahrt B. T'veer, de Vaert, d'ouertocht G. Le passage, port IT. Il porto, o il passagio H. El passaje

Trames Cicero, Transuersa semitae. tri/mmos2 [note of the transcriber: in the print: tri+/mmos2 ] . Xenoph. AL. Krummer Fuszweg B. Dweerse pat, dweerse wech G. Chemin a trauers des champs IT. Camino transuersos H. Camino trauersero

Tribunal Cicer. Editior sedes iudicis. dikasth/rion, bh=ma. AL. Der Richterstul B. Des Richters Stoel G. Le siege ou parquet iu dicial, ou le lieu du iuge IT. Il tribunale, illuoco del giudice H. Eltribunal, assiento del iuez

Tribunalia Plinio dicuntur editiores tumuli cespitibus aggesti contra maris aut fluuiorum inundationem, in quos pecori et armentis pateat tutus receptus. B. Een hoochte

Triuium Ciceroni tri/odos2 micodi/h Apollonio, mi/codos2. AL. Ein Ort da drey Weg zusammen stossen B. Een driehoock, driespronghe, een driewech G. Vn chemin en trepied IT. Triui H. Encruziada de tres calles

Tubus Cic. tubulus Varr. Fictilis aut plumbo ductilis fistula, vel lignum canaliculatum teres, per quae aqua corriuatur. Tubos fictiles commissuris pyxidatis duci vtilissimum esse ait Plinius: hoc est: vt alterius os subintret alterius caput. swlh\n, su/rigc et surigge/mbolos2 Eustathio. AL. Deuchel, Brunnendeuchel B. Buyse, Looden gote, Pompe, Waterconduyt G. Tuyau, buisine IT. Canone, doccione H. Atanor

Turris Cicer. pu/rgos2. AL. Ein Thurn B. Een Toren G. Vne tour IT. Torre H. Torre.

Vadum Caes. Locus minus profundus per quem pedibus vadere licet. po/ros2, bra/xu. AL. Ein Wasserfuhrt da man durch mag watten B. Ontloopte daer men can door waden, ende schier mer droogen Voeten ouercomen G. Gue IT. Guado H. Vado

Vallum Caes. Munimentum castrorum aut vrbis e palis. xa/rac, peristau/gwma. AL. Schrancken, oder Bollwerck von Pfalen B. Een bolwerck, van groote Blocken oft Palen G. Rempart de bois IT. Riparo, steccato H. Baluerte de lenno

Venafontis, scaturigo Columel. scatebra Virg. scatebrae Plin. pi/dac, krouno\s2, krou/nisma krounai=os2 dro/sos2 Euripidi. AL. Vrsprung, auffweeung, Brunquellen B. Fonteyn ader, oorspronck G. Source, surgeon IT. La vena et scaturigine della fontana H. La bullidura

Versura Victorino, vbi sulcus desinit, et vnde alter inchoatur kamph\, boustrofh/. AL. Vmbkehrund der Ochssen am End der Acker Furchen B. Omkeeringhe int bouwen G. Reuersure IT. La volta H. Buelta, o to rcedura

Via Virg. o(do\s2, oi)=mos2. AL. Weg oder strasz B. Wech, oft strate G. Voye, chemin IT. Via, camino, strada H. Camino, calle

Via ferens fe/rousa o(do/s2. Halicarn quae recta aliquo ducit. AL. Rechter Weg, rechte Strasz B. De rechte Wech, oft strate G. Chemin droit IT. Strada dritta H. Camino derecho

Via regia consularis Dig. militaris Cic. Colum. praetoia publica Vlpiano. lewfo/ros2 Philoni, i(ppa/simos2, pedia\s2, i(ppo/krotos2 Pind. a)mach/latos2. i(pph/latos2, basilikh\, a)macito\s2, dhmosi/a Eunapio. AL. Die Landtstrasz, freye Srrasz B. S'heeren strate, hooghe strate, s'heeren wech G. Le grand chemin IT. Varco, passo publico, caminata, strada publica H. Camino real

Via strata Liuio, viarum strata Virg. liqo/strwton, skurwth\ o(do/s2 Pindaro. AL. Besetzter Weg B. Ghepaueyde straet G. Chemin paue IT. Strada lastricata H. Camino pisoneado

Vicinia Terent. geitni/asis2, geitni/a, geito/nhma, Plat. geito/nhsis2. AL. Ein Nachbaurschaft B. Een ghebuerte, Nabuerschap G. Voisinge IT. Vicina H. Vezindad

Vicinitas Cic Tractus vicinus. AL. Vmb beyligender Platz B. Omligende Plaetse, oft Contreye G. Lieu voisin, contree voisine IT. Contorno H. Lugar que esta cerca

Vicus Cicer Multitudo iunctarum domorum, aut via inter illas. a)guia\, lau/ra, r(u/mh. AL. Gassen B. Een Strate, oft Wijcke G. Rue IT. Vico H. Aldea

Villa Cicer. Virgil. Domus in fundo collocata. e)/paulis2. AL. Meyerhof, Bauwrenhof B. Lanthuys, pachthof, pachtershuysz, boeren huys G. Ferme IT. Villa H. Casa en la heredad del campo

Vinea Cic. vinetum Statio, Fabio. a)mpelw\n, a)mpelo/futos2 xw=ra Lucill. a)loh/. AL. Weingart, Rebgarten B. Wijngaert G. Vignoble, vigne IT. Vigna H. Vinna, vinedo

Virgetum Cic. Virgis ad alligandas vites aptis consitus locus r(abdw\n.


image: s066a

AL. Ein Ort mit Binderstecken die Reben auff zu binden B. Teenbosch G. Lieu plante de verges a lier les vignes IT. Luoco doue crescono e legami delle vigne H. Lugar do se crian vergas

Virgultum Virg. Multitudo fruticum pullulantium. r(w=pes2 Dionysio Afro, futa\ xqamala\ kai\ qamnw/dh Eustath. r(wph/i+on Homero. AL. Gestand, nidere Baumlin B. Leeghe boomkens, een hoop ionghe spruyten G. Petits arbrisseaux ne produisans que verges et houssines IT. Piccioli arbuscelli, che non producano altro que verghe H. Matas de veras o vergas

Viridarium Suet. Locus plantis semper virentibus constis. a)/lsos2, para/deisos2, a)lwa/. AL. Lustgarten B. Een Lusthof, grone wout, groeyende hof G. Iardin verdoyant, wergier IT. Giardino, verdero H. Vergel, iardin

Vligo Virg. Varr. Naturalis terrae humor, ex ea nunquam recedens. i)kma/s2. AL. Naturliche Erdfeuchte B. Naturerlijcke vochticheyt der aerden G. Moiteur naturelle IT. Humidita naturale H. Humidad cruda de la tierra

Vnda Cicer. fluctus Eid. ku=ma AL. Well, Wasserflusz B. Een Bare, een Waterbate, Watergolue G. Onde, vague, flot IT. Onda H. Ola, onda

Vnda sequax Virg. breuis, vbi vnda vndam superuenit, ac veluti persequitur, cuiusmodi maius nauibus periculum creat. B. Cortop een flaende Bare

Vortex siue vertex, Contorta inse aqua, Fabio teste. i)/ligc, sustrofh\ u(da/twn. AL. Ein Wirbel im Wasser, Strudel B. Een Colck, Draeyinghe oft dwaerlinghe int Water G. Tournement d'eau IT. Giro d'acqua H. Remolino del agua

Vrbs ab orbe, quod antiquitus in orbem fiebant vrbes: vel ab vruo, aratri parte, quo muri designabantur. oppidum Cicer. po/lis2, a)/stu. AL. Ein Statt B. Een Stadt G. Ville IT. Citta H. Ciudad

Vrbs maritima oppidum maritium Caes. po/lis2 a)gxi/alos2 Hom. pa/ralos2 e)/falos2. AL. Ein Statt am Meer gelegen B. Een Zeestadt G. Ville pres la mer, ou fituee sur la mer IT. Citta maritima, o appresso alla marina H. Ciudad iuntada a la mar

DE LVSORIIS. CAP. XXXIV.

APodidrascinda Pueritiae ludus, quo obstructis ei qui in medio sedet oculis, caeteri in latebras sese abdunt, mox dato signo dum ille latentes vestigat, hi ad sedem eius tanquam ad metam recipientes se, praeuertere illum satagunt a)podidraski/nda Poll. B. Schuylwinckgen, schuylhoecxken, duyckerken Flandiris, Coppen comt wt den hoecke Brab. item pijpt oft ick en soeck v niet

Alueus lusorius Plin. magis Paulo Iuriscons. abacus Macrobio. fimo/s2, kh/qion, kh/tion Athen. yhfobo/lon kh/qion, khqa/rion, plinqi/on. AL. Bretspiel, Schachbret oder Tafel B. Verkerrbert, tictackbert, schaeckbert, speelbert G. Tablier a iouer

Annulus ferreus B. Klosboorte, beugel

Arteres Artemidoro libr. 1. cap. 57. dici videntur massae aut grauiora pondera, quae ad eiaculationem in altum elata prius deinde euibrantur. para\ to\ ai)/rein. ab attollendo dicta, quod et indicant eius verba quae subiungit: Est enim hoc exercitij genus non aliud, quam paraskeuh\ xeirw=n, hoc est manuum ad agilitatem expeditio. Cuiusmodi genus hodie est receptum in aulis principum, quod pali nomine donant. Alij ab hoc sunt Alteres, de quibus ex Budaei sententia et Cornarij nonmhil addidimus pag. 216.

Ascoliasmus empusae ludus fit vbi altero pede in aere librato, vnico subsiliunt pede. a)skoliasmo/s2 Poll. AL. Hinckelen B. Opeen been springhen, hinckepincken Flandris

Basilinda Cum sortito ductus rex facienda praecipit, ministrique iussa tenentur facessere, quod feriis regalibus moris est factitari. basili/nda Poll. B. T'conincxken speelen, een coninck maken

Caelestis plia ou)rani/a. quando in coelum excepta manu euerberatur.

Calculus Iuuen. Orbiculus aleatorius, quo in alueolo luditur, yh=fos2. AL. Brettstein oder Scheibe B. Schijue G. Table H. Tauola

Canis Ouid. Sueton. canicula Persio. ku/wn. monas keno/s2 Hesych. ku/bos2 Zenobio et Eupolidi, o)/nos2 Pollnci, vel oi)/nh suidae et Hesychio, xi=os2 Hesichio, ku/klwy ab vno oculo monadi respondente, apud Eubulum. ki=os2 Epigr. AL. Asz B. Aes, aesken G. As IT. L'asso Sunt qui Canem exponant Hazardam.

Chartulae lusoriae AL. Kartenspiel B. Caerspel, troefspel G. Ieu a cartes IT. Giuoco alle carte H. Iuogo con cartas

Chytrinda Cum qui medianus sedet, vellicatur, pungitur aut fertur a circumcursantibus, donec ab eo prehensus quispiam eius vices subit.


image: s066b

xutri/nda Poll. B. Bierkensoet, vel pruymen eeten

Cindalismus Lusus genus, quo paxillos in terram vliginosam mollemve adigunt pueri, et stantes prosternere student kindalismo/s2. Poll. B. Fijcken Qui hoc lusus genere exercebantur, kindalopa/ktai dicebantur.

Communis e)pi/skuros2, e)pi/koinos2, e)fhbikh/. quando partes hinc inde e silice expulsam scite excipiunt, ac expedite vltera metam remittunt.

Datatim ludere Plauto. AL. So einer dem andern den Ballen auffgibt, oder wurfft B. Den bal opgenen G. Donner ou iettel l'efteuf

Dator Plauto, qui in lusu piae dat pilam et adijcit. AL. Geber B. Geuer, opgener G. Le donneur

Dielcystinda quo duplices puerorum turmae, porrectis hinc inde manibus, alteros adfe pertrahere conantur, dum pars altera superior existat. duelkusti/nda Poll. B. Porthouden

Epostracisius Lusus quo testulam aut lamellam siue lapillum distringunt super aquae aequor numerumque saltuum, quod facit priusquam desidat, ineunt, victoria penes illum relicta, qui saltuum multitudine superet. e)postrakismo/s2. B. Borten, zeylen, kuchelen lingua Batauica, a velificandi argumento

Si liber Suetonij tranquilli De lusuum puerilium generibus exstaret, plura certiroaque hoc loco tradi potuissent: nunc ea ope destituti, lectorem curiosum ad Iulium Pollucem, qui haec ipsa nonnullaque alia enumerat, remittimus.

Expulsim ludere Varr. in Serapide. Ad pueros pila expulsim ludere. AL. Den Ballen auszschlahen B. Den bal wtssaen

Factor Plaut. qui alteri parti siue factioni operam dat, obstruendo, pellendo, et excursus metam signando. AL. Auffzeichner B. De mercker, de teeckenaer G. Celuy qui marque la chasse

Flagbellum B. Cleppe, sweepe, beytel

Follis Mart. Follis pugillatorius Plaut. Pila ventosa, quam siphonibus vento complent, coriacea, atumore quo follem imitatur, nomen adepta. pugillatorius vero, quod pugno verberetur, non palma. kwruko/n sunt qui Hippocrati dici putant. AL. Auffgeblasene lederine Ballen B. Groote opgheblasen lederen bal G. Grosse pelotte enflee IT. Pallone H. Bola de viento

Fritillus Iuuen. pyrgus Horatio, orca, Persio, turricula Martiali, Vasculum aleatorium infundibuli speciem repraesentas; per quod aleae iaciuntur ad euitandam impostaram: cuius adhuc inter aleones vsus est apud Italos. H. Salsereta de donde lancan los dados

Halteres Martiali. Massulae plumbeae, quibus in saltu librant se, vt certius assiliant: vel quibus gressum suspendunt illi, qui in extrema chorda ambulant. a(lth=res2. AL. Springkugelen B. Springballen om hem int gewichte te houden G. Boulets de plomb, pout donnet le contrepoix aux sauteurs et danseurs sur la corde H. Alcaderes para saltar

Harpastum Mart. Pila folle mnor paganica maior, nominata a studio rapiendi, quo eam quisque rapere satagit. ea quoque erat vel scortea, vel Lanea, vel tomento floccisve farcta. a)rpasto/n AL. Ein grosser Ball B. Een grooten caetsbal G. Grosse pelotte a iouer

Impostoria faini/nda, e)feti/nda et fenni/s2 Eustathio, quando pila vni ostensa alteri adiicitur.

Larua Hoeat. persona Plinio. marmolukei=on, mormo\n, proswpi\s2 proswpei=on. AL. Butzenantlitzt, Bockenantlitzt, Schonpert B. Mommenaensicht G. Masque IT. Mascara H. Mascar

Latrones Martiali, latrunculi Senecae. calculi. AL. Schachstein B. Schaecken G. Eschets IT. Scacchi H. Sccaccos

Latrunculis siue lateruunculis ludere Senecae, proelia latronum ludere Ouidio. hoc proprie dici, pessoi=s2 pai/zein, et pessonomei=n apud Cratetim, sunt qui autumant: a pessis nimirum, quorum oblonga est species, medica, si diis placet, materia. AL. Im Schach spielen B. Schaceken G. Iouer aux eschets IT. Giuocar a scacchi H. Iuegar a scaccos

Micare digitis Cicer. Lusus genus Italiae domesticum ac familiare, quo extentis vtrimque digitis, alter alterius numerum diuinatione assequi contendit. e)palla/ttein tou\s2 daktu/lous2. AL. Die Finger herfur werffen, vnd schnellen B. pueris nostratibus ludus similis vocatur Peertgen wel bereyt, vel pick olye oft graef, vel cock cock rijwel. quo puer obstructis oculis diuinat quot alter digitos erectos habeat G. Iouer a lamour IT. Giuocar a l'amore H. Iuegar al amorra

Myinda Vbi obstructis pileo taeniave luminibus, fugientes tantisper exquirit, pulsatus interim, dum praehenderit aliquem. mui+/nda Polluci, mui=a xalkh= Hesychto. B. T'blindeken, t'blindenspiel, suyckernoemken, vel hagercour

Orbis saltatorius Cicier. AL. Ring oder Kreiszcarntz B. Ronden dans G. Bransle

Oscillum oscillatio, Pensilis motio, lusus, genus, pueris rusticisque familiare, priscae aetati in Latinis feriis vsitatum, quo religatis altrinsecus de tigno arboreve restis sinibus in are librati subuectantur: quod oscillo iactari vocat, qui Commentarium doctum quidem, sed mendocissimum in Germanici Aratum dedit. ai)w/ras2 Athenienses vocarunt primi, et instituerunt in Erigones grattam, quae vox, ibi in aras depranata est, proaeoras, ai)w/ran dixit hoc lusus genus et Plato. ai)w/rksin,


image: s067a

ni fallor, Galenus, venitque mini in dubium, de hoc ne senserit Suetonius, vbi Augustum cum pueris scribit lusisse ocellatis, vel, vt alij scribunt, ossilatis aut ossiculatis, cum vicinius aliquanto sit puerili ludo, si legas ofcillis, aut oscillatis. AL. Ritzen B. Tonteren Fladris et Brab. schongelen, schoppen Holland G. Baculer, ballocher

Ostracinda Lusus genus, quo ducta linea dispartitos in partes pueros dispescit, mox protecto pileo (olim id fiebat ostraco) pars quae supinum pronumve eius casum diuinarit, alteram in fugam dilapsam insequitur. deprehensus (asmum nominabant) considet repetitque cantionem, nostra lingua quae sonat, Hol oft bol, quod est, Cauum ne an planum: vel luysen oft noppen: velut olim is diuinandum occinebat, Nox an dies, o)straki/nda Polluci.

Phaera golubus Virg. sfai=ra. AL. Klotz B. Cloot, bol G. Globe, boule IT. Globo H. Pelota

Pila Cleso, pila lusoria Plin. manuaria aliis. pila recussabilis et Italica Aureliano, a repercutiendi vicibus. sfai=ra malakh/ Polluci, pi=los2 Suidae. AL. Ballen B. Bal, caetsbal G. Esteuf, pelotte IT. Balla, palla H. Pelota AN. Balle

Pila clauaria quae claua plumbata expellitur, duriore spissioreque tomento infarcta. AL. Ballen die man mit Kolben schlegt B. Slachbal, koluebal. hanc crediderim esse, quae trigonalis martiali, nisi fallor, dicitur, praeduram firmoque stipatam pilo H. Pelota de los ciudadanos

Pila paganica Mart. laxior, et vel lanea, vel pluma mollive pilo farcta, paganis, hoc est, pagorum incolis vsitata. AL. Dorff ballen B. Een lackenen oft sachten bal, pappaert Flandris H. Pelota de los aldeanos

Pilae lusoriae quadruplex refertur a Polluce et Eustathio ratio: nimirum.

Plistobolinda Ludus, quo qui plura iactu numerat puncta, appositam argenti summam aufert. pleistoboli/nda Polluci. AL. Meiste Augen. Vberwurff B. Meeste oogen G. Plus de points IT. Piu ponti H. Tiro demasiado, mas puntas

Raptim ludere in caelestis pilae lusu, quando volitantem pilam excipimus rapimusque. AL. Den Ballen empfahen, vnd widerumb schlahen B. Den bal geraken, oft ontfangen, ende wederom slaen Porro tribus hisce modis in pilae lusu agitur, vt Datatim sit, quando in tectum pergulam ve a datore adiicitzur: ex pulsim autem, quando vel de tecto ex cepta, vel solo illisa in longum expellitur: raptim vero, quando vltro citroque volans pila repercutitur: id quod in sphaeristeriis et palma fit et reticulo.

Refractio a)po/r)r)acis2, vbi solo alliditur identidem resultans.

Reticulum Ouid. Instrumentum chordis intentum siue maculis: quibus pila excipitur expelliturque. AL. Kaggeten B. Rackette G. Raquette IT. Spargula, rachetta H. Raqueta

Schoenophilinda Consessum puerorum circulo sedentium obit vnus, funiculumque aut muccinium, aliudve quid apud vnum aliquem deponit, qui si dolum non praeuiderit, antequa circumcursarit ille, vicem illus obire cogitur. sxoinofili/nda. Pol. B. Cock cock heeft geleyt, hoc est, Gallina exclusit ouum

Scruporum duodecim Iusus Fabio. skirafi/a, skirafi/zein Polluc. B. Damen G. Le ieu aux dames. Ioannes Frisius Germanis dici ait, Der Zwolfftstein

Senio Persio. Mart. Latus tesserae sex ostendens puncta. e(\c, e(ci/ths2, plh/rhs2 Zenobio, kw=os2, sunwrikw/s2. AL. Sechs B. Sijs, secken G. Six IT. Sei ponti H. Seys puntos en el dado

Sphaeristerij nomine censeri quoque potest locus, in quo globis certatur, siue ad paxillum humi depactum expulsis, siue per annulum adactis. B. Rolbane, kosbane, bolbaen, klootbaen, beygelbaen

Sphaeristerium Plin. Iun. Lampridio, Locus exercitio pilae potissimum desigantus. sfairisth/rion. AL. Ballenspiel B. Caetsspel G. Tripot, ieu de paulme IT. Giuoco di palla H. Iuego de pelota

Staciuli Catoni, Gestus saltatorij, quibus ad statos musicos concentus subsistunt. u(porxh/mata. vnde Staticulos dare, pro saltare, dixerunt Cato et Plautus. AL. Der Pasz B. Den pas G. Le pas IT. Il passo

Tali Cicer. a)stra/galoi, a)straga/lai apud Iones. a)/stries2 Callim. a)/strixoi Aristoph. AL. Kondon B. Konten in bubus, bickelen oft pickelen oft hilteken in ouibus G. Talons IT. Taloni H. Cornicoles

Talus Cic. talorum iactus Ouidio astragalismus. Ludus erat puerilis, qui quaternis fiebat talis a)stragalismo/s2. AL. Wurffelspiel, Wirten B. Hiltekens spel, kotenspel. illud ouillis talis, hoc lusus genus bubulis constat H. Iuego a caruicol

Talus pronus prhnh/s2 Aristoteli, qui iactus prosper erat. B. Kote die stooft kote cuys

Talus supinus qui cauuum ostendit. u(/ptios2, Aristotel. Iactus infelix. B. Kote die schijt

Tessera Liuio ku/bos2, pesso/s2. AL. Wurffel B. Teerlinck G. De, det IT. Dado H. Dado

Tesserarij ludi iactus notiroes sunt Venus, Senio et Canis.

Tesserarius ludus ab astragalismo diuersus. pettei/a. kubei/a, petei/a sxolh=s2 a)luph\s2 diatribh/ Gergiae, terpno\n a)rgi/as2 a)/kos2 Sophoc. alea


image: s067b

Cicer. AL. Allerley Bretspiel mit Wurffeln B. Alderhande waechspel met teerlingen G. Tout ieu de hazard, ou a dez IT. Ogni giuoco di dadi H. Qualquier iuego con dados

Turbo Tibullo, turben, vt Sosipatro placet. bmbic, r(o/mbos2, stro/mbos2, stro/bilos2 [note of the transcriber: in the print: stro/bi+los2 ] Platoni. AL. Topff B. Top, tol, nonne G. Toupie, sabot, trompe IT. Trottolo, pirlo H. Trompo, peonca

Venus in tesserario ludo (qui ternis obibatur tessris) supremus erat iactus et felicissimus, ter senarium explens. (sic enim apud Parphyrionem decui olim interpolandem esse vocem, tricenarium.) AL. Drey mal sechs, wenn man rumpfft oder mit dreyen Wurffeln wurfft B. Drie sijsen, alsemen rijfelt, oft met drie steenen worpt G. Trois six, quand on ioue a trois dez IT. Tresei, quando si giuoca con tre dadi H. Tres seys, entonces que se iuega con tres dados Dicebatur et Venus in talario ludo, qui quaternis talis constabat, vbi nullus talus eodem vultu staret, vt Martialis loquitur, sed diuersam singuli faciem ostenderent.

Versus Plauto, Cum qui saltat, in orbem sese versat et circumagit.

DE MAGISTRATE ECCLESIASTICO. CAP. XXXV.

ABBAS dictione Syrapatrem significante. archimandrita, velut ouium siue mandrae pastor. a)ppas2 a)rximandri/ths2. AL. Abt B. Abt G. Abbe IT. Abbate H. Abad, prelado de monges, o frayles

Aeditimus Cicer. Varr aedituus Plin. templi curam gerens et custos. newkou/ros2, teme/nwros2, tou= teme/nous2 proestw/s2 Straboni, pulwro/s2 D. Ignatio, tou= naou= prosta/ths2, i(eroko/mos2, i(ero/doulos2. AL. Kirchenhutur, oder Sigrist B. Kerck meester, Kerckbewaerder, oft Coster G. Secretain, sacristain, marguillier, garde des choses sacrees IT. Sacristano H. Sacristan, guardador del templo

Agyrta mhtragu/rths2 Halicarn. mhnagu/rths2 Eusebio, a)gu/rths2, qehpo/los2 Suidae, o)xlagwgo/s2, circulator dici potest, qui lararia circum pagos circumuehit, praestigiisque verborum vulgi aures onerat. AL. Landtstreicher, der das Himmelreich macht B. Een Casseboeue, Casiager, oft Muylstooter G. Reliquarie IT. Che porta di gua et di la a monstrar le reliquie H. Que muestra aquay colla las reliquias

Anachorita qui in solitudinem discedit. cremitam vocant. a)naxwri/ths2. AL. Ein Hermiter, Einsidier, Waldbruder B. Een Eremijt, oft Cluysenaer G. Vn eremite IT. Vn ermitannoH. Vn ermitanno

Antistes Liuio, praesul, e)/foros2. AL. Prelat, Prior B. Prelaet, Prioor G. Prelat. Prieur IT. Prelato, o priore H. Perlado

Antista Cicer. sacerdos primaria. AL. Abdissem B. Abtisse, Priorinne, de Moeder G. Abbesse IT. Abbatessa H. Abadessa de mongas

Archiepiscopus a)rxiepi/skopos2 a)rxiqe/wros2, a)rxiereu/s2. AL. Ertzbischoff B. Eertsbisschop G. Archeuesque IT. Arciuescouo. A. Arcobispo

Causiatus vel purpuratus pater, cardinalis, rex sacrorum diciposse videtur, quod is solus Pontifici maximo subijciebatur. i(eromnh/mwn AL. Cardinal B. Cardinael G. Cardinal IT. Cardinale H. Cardinal

Censor ecclesiasticus a)rmosth\r o( ei)s2 to\ eu)= zh=|n diata/ttwn Areopa. schol. i(erono/mos2. AL. Prouisor, oder Dechant B. Prouisoor, oft Deecken G. Prouiseur, ou doyen IT. Prouisore, o decano H. Prouisor, o decan

Ceroplastes qui cereas imagunculas fingit. AL. Der Wachssen Liecht vnnd Bilder macht B. Wassen Keersen oft Beeldenmaecker G. Faiseur d'images de cire IT. Chi fa delle imagini di cera H. Que labra las images de cera

Coenobiarcha Praefectus vel antistes monachorum aut coenobij. moinobia/rxhs2. AL. Der obriste im Koster B. De Pater van den Conuente, de Prioor van de Monicken G. Le prieur d'vn conuent IT. Ilpriore d'vn conuento H. El prior del monasterio

Concionator Cic. ecclesiastes. dh/modida/skalos2 Synesio, panhguri/sths2 Nazianz e)kklhsiasth/s2. AL. Prediger, oder Predicant B. Een Predicant, oft predicker G. Prescheur IT. Predicatore H. Predicador

Cuiro Arnobio, pro sacerdote curiae praefecto, quem parochum et curatum, vel aedis sacrae moderatorem vocamus. AL. Pfartherr B. Pastoor, Prochiaen, Prochiepape, Curaet G. Cure, pasteut IT. Plebano, pastore, curato H. Pastor



image: s068a

Daduchus taediger. dadou=xos2, qui faces Mysteriis praefert. AL. Fackel oder torschendrager B. De Toorsedrager G. Porteur de torches IT. Portatorchie H. Que lleua o trae la hacha

Designator Acroni, Tert. arbiter funerum, qui funus conducebat ad locum Libitnae, vt cum honore efferretur, vel Designator Plauto, qui quamuis aut funebrem pompam vonstituebat, cuilibet ordinem, quem inter incedendum seruaturus esset, praescribens. AL. Der Ceremonien Meister, Anweiser, Radlefuhrer, dor verordnet wie sie gehen sollen B. Ordinancie, oft ceremonien Meester, Aengener G. Maistre des ceremonis IT. Maestro delle ceremnone H. Maiestro de las ceremonias

Dioaconus leitourgo/s2 Areop. dia/konos2. B. Diaken G. Diacre IT. Diacono H. Diacono

Episcopus designatus a)na/doxos2, kaqhge/mwn. AL. Coadiutor B. Coadiutoor G. Coadiuteur IT. Coadiutore H. Coadjodor

Initiator episcopi vicarius. telesth\s2, teleta/rxhs2, i(erotelesth\s2, i(eromu/sths2, suffraganeum nominant vbique.

Libitinarius pro eo qui humum sepeliendo cadaueri aperit. nekroqa/pths2 Pand. bustuarius Ammiano, tafeu/s2. AL. Todten graber B. Graefmaecker G. Fossoyeur IT. Chi fa la fossa H. A quel que haze la caua

Libitinarius Vlpiano, qui cuncta ad funebrem pompam necessaria procurabat. kteristh/s2. AL. Der verschafft, kaufft vnd zuruft, was zur Leich zubestatten vondtten ist B. Die alle dinck toerust ende beschickt, wat tot een Wtuaert noot sakelijck is G. Qui appreste ce qui est necessaire aux funerailles IT. Chi metre in ordine ogni cosa necessaria pell' essequie H. Que apareja las cosas necessarias per el mortuorio

Lychnuchus qui lychnum praefert. luxnou=xos2. AL. Latern drager, Lichtdrager B. Lanteeren drager G. Porteur de lanterne IT. Portalanterna H. Que lleua la lumbre

Monachus qui solitariam vitam degit. mo/naxos2, a)skhth\s2, o(/s2 on tw=| monasthri/w| ta\ tou= semnou= bi/ou musth/ria monou/menos2 telei=tai, vt Philon. inquit. AL. Ein Munch B. Een Monick G. Vn moine IT. Vn monaco H. Vn mongo

Mystagogus Cice. qui hospites circumducit ad visendas aedium sacrarum reliquias, quas vocant mustagwgo/s2. AL. Der die heythum last sehen B. Die de Reliquien verthoont G. Qui monstere les reliques IT. Chi mostra le reliquie H. Que muestra las reliquias

Nolae curator e)pimelhth\s2 tou= h)xei/ou, qualis ferme olim apud Athenienses e)fu/dwr dicebatur, a clepsidrarum, quibus horas metiri solebant, cura. AL. Der das Vhrwerck stellet, oder die Klocken zeugt B. Die d'uren stelt, de Clocken luyt, oft daer met bayaert, den bayaerder G. Qui sonne ou gouuerne les cloches IT. Chi suona a tocca o mette en ordine le campane H. El que toca las campanas

Pollinctor Plauto Vlp. qui cadauera lauat, atque vnguentis illinit. nekralei/pths2. AL. Todten salber B. Lijcksaluer, reeuwer G. Qui oiongt les corps morts IT. Chi ongi li corpi morti H. Que onta los cuerpos muertos

Pontifex Cic. episcopus, antistes, antistes caeremoniarum et sacorum Cic. infulatus mysta, et protomysta Sidon. e)pi/skopos2, prwtomu/sths2, i(erodida/skalos2 Halicarn. i(erofa/nths2, i(erono/mos2, qeofra/dmwn h(gemwneu/s2 Proclo, a)rmosth/s2 Dionys. Areopag. vt scholiastes annotat. qewro/s2 Areop. i(erofu/lac. AL. Ein Bischoff B. Een Bisschop G. L'euesque IT. Vescono H. Obispo

Pontifex maximus curio maximus diciposse videtur, (nisi mutata religio prohibeat) quod eius auctoritate curiae omnes, atque vniuersitas curionum regeretur. Astipluatur et Nebrissensis his verbis: Curio maximus erat, qualis apud nos est Papa. voce ea vsus est praeter Ouidium et Liuium Arnobius Lactantij praecetor lib. 2. Papa, quasi pateri, id enim est, pappa/s2: quod nomen identidem vsurpat pro Episcopo Apollinaris. a)rxiereu\s2, i(erofa/nths2, tw=n i(erw=n basileu\s2, i(era/rxhs2 Dionys. tw=n i(erw=n prosta/ths2. AL. Der Bapst B. De Paus G. Le Pape IT. Il Papa H. El Papa.

Popa Sueton. qui victimas feriebat immolabatuque. qu/ths2 Plutarch. AL. Oppffermetzger B. Slagher des Offerbands

Praeco feralis qui funus praeuia nola edicit. B. De Belleman

Praefectus sacrarum virginum AL. Der pater in Frauwencloster B. De Pater van Baghijnhof G. Le prieur des nonnanis IT. Il priore del beguinagio H. El padre de las monjas

Sacrifius Ouid. sacerdos Cic. sacriloga Tacito, flamen Cicer. mysta vel mystes Ausonio, sacris operatus. i(erourgo\s2, qu/ths2, quxo/os2 Eustat. i(ereu/ths2 Plat. quhpo/los2 poetice, quth/r Sophoc. linoba/ths2 suid. vt liniger Iuuen qeourgo/s2 Poll. za/koros2 Plut. telesth\s2, kaqa/rths2, koinolhs2. AL. Pfaff, Priester, Opfferpfaff B. Priester G. Prebstre IT. Sacerdote, prete H. Sacerdote

Sandapilarius sandapilarum faber Iuuen. pro eo qui sandapilas et apsulas cadauerum parat. sorophgo/s2, seropoio/s2. AL. Todten Baarmacher. Die de Bare oft Kisten voor de Dooden maeckt G. Qui fait les casses aux mortes IT. Chi fa le casse


image: s068b

per li morti H. Que labra las caxas do se ponen los muertos

Vespillo Mart. qui cadauera praecipue sub noctem exportat. sandapilarius qui sandapila mortuos effert. inscriptus Martiali. nekrofo/ros2, soropoio\s2, sorophgo/s2. AL. Leichtrager B. Lijchdragher, Celleborer G. Qui porte le corps mort en terre IT. Chi porta il corpo morto ad enterrare H. Que lleua en espaldas el muerto por enterrarlo

Victimarius Valex. Max. quisacrorum minister instrumenta popae paratae subministrat.

virgo vestalis vel sacra e)sti/as2 halicarn. a)ph/tria, qerapeuti/s2. AL. Ein Closterfrauw B. Een Nonne, een Baghijne G. Vne beguine, vne nonnain IT. Vna monaca H. Vna monia

DE MAGISTRATV POLITICO. CAP. XXXVI.

ACommentariis qui in acta refert principis res. u(pomnhmatogra/fos2. AL. Ein Gheschicht schreiber B. Een Historieschrijuer van en prince G. L'historien de quelque prince IT. Lhistoriographo di qualche principe H. El historico del rey Nebrissensis A commentariis eum esse putat, qui catalogum prehensorum descriptum habet. B. Clerck vanden bloede

A libellis Sueton. libellorum magister, qui cognitiones tractabat, et supplicum libellorum vota. o( tw=n i(ketesi/wn proi+sta/menos2. AL. Ein Cantzeler B. Een Cancellier, oft een Meerster van de Requesten G. Chancelier, uole maistre des requestes IT. Il canceliere, o maestro delle richieste H. Por quien el responde a las peticiones

A memoria magister memoriae Cod. qui annotationes omnes dictabat, emittebat, precibus respondebat, meoriam agendorum suggerebat. o) e)pi\ th=s2 mnh/mhs2, th=s2 mnh/mhs2 proestw/s2 Herod. mnh/mwn Aristoph. schol. H. El que recuerda el rey lo que ha de hazer AN. Recorder

A pedibus Cicer. circumpedes eid. ad pedes Martial. pedissequus Col. AL. lackey B. Lackay, pagie G. Lacquay, page IT. Lacaio, pagio H. Laquey, page, o el moco d'espuelas

A Poculis a caliculis, procillator nonnullis, sed minus, Latine, o( pro\s2 tai=s2 ku/lici. AL. Schenck B. Schencker G. Verseur IT. Chi da bere al principe H. El que da de buer al rey

A rationibus Suet. rationarirum praefectus, ratiocinator Cic. rationalis Lampridio, qui accepti expensique rationem habet. AL. Rechenmeister B. Rerckenmesster G. Maistre des contes IT. Il contadroe H. Que tiene cargo de las cuentas, el cuentador

A secretis o( e)pi\ tw=n a)por)r(h/twn. AL. Ein Secretari B. Een Secretaris G. Le secretarie IT. Secretario H. Secretario

Ab aure B. Een Secretarijs oft Consilier

Ab epistolis Suet. e)pistoliogra/fos2. AL. Secretari, Brieffschreiber B. Secretarius om brieuen te schrijuen

Accensus Cic. ostiarius Plin. qurwro\s2, o( tai=s2 qu/rais2 e)festhkw/s2. AL. Thurhuter, Portner B. Poortier, oft Deurwaerder G. Huissier, portierIT. Vsciero H. Portero Accensi munus erat accire ius poscentes ad praetorem, et importunis interpellatoribus silentium imponere, et populum iussu magistratus, cuius ministri erant, accire, hoc est vocare.

Actuarius Suet. Notarius qui verba dictantis excipit citatiore manu. grafeu\s2, taxugra/fos2. AL. Screiber B. Notairus, Schrijuer G. Escriuain

Ad manum seruus Cicer. pro a manibus: ad pedes Martiali, idem quod a pedibus.

Antigrapheus qui pecuniarum a coactoribus acceptarum in vsum principis rationes obseruat. custos Cicer. aduersus Rullum a)ntigrafeu/s2. AL. Rodelschreiber B. Controlleur G. Contrerolleur IT. Contralor H. Contralor

Apparitor Cic. qui magistatus imperio praesto erat. e)pi/xeir. AL. Ein Stattdiener oder Knecht, Weibel, diener der Obrigkeit B. Een Stadtknecht oft Dienaer, een dienaer der Ouerheyt, Bedel G. Apparituer, bedeau IT. Bedello, cursore Romae H. El que esta en pie para seruir a ostro

Archidux dux, et comes, sub Reguli nomine Latine loquentibus comprehenduntur.

Archigrammateus Scribarum praefectus. a)rxigrammateu/s2. Polyb. AL. Cantzler B. Cancellier G. Chancelier IT. Cancellario H. Cancellario



image: s069a

Caesar kai=sar quem regem Romanorum nominant. AL. Romischer Konig B. Roomsch. Conick G. Le Roy des Romanis IT. Il Re de Romani H. El Rey de los Romanos Hoc discrimen statuunt nonnulli: alij confundunt, vt Caesar sit idem Imperatore.

Comes Dig. proprie intellgitur qui proconsulem praesidem ve in prouninciam abeuntem comitabatur, inque eius erat offico. AL. Graff B. Graue G. Comte IT. Conte H. Conde. Sic Comes prouincialis exponitur a nonnullis, pro eo, quem Landgrauium Barbari vocant

Cubicularius Cic. katakoimasth/s2. Plutar. AL. Kammerdiener B. Cameling G. Valet de chambre IT. Cubiculario AN. A Chamberlaine

Decurio cubiculariorum Sueton. qui praeest cubiculariis principis AL. Obrister Camerherr B. Oppercamerlinck G. Grand chambrelan IT. Gran ciamberlano H. El sobre camereto AN. High chamberlaine

Dominus olim inuidiosum, vt annotat Seruius, qui imperium habet in populos. ku/rios2 o\s2 a)/rxei e)ko/ntwn tw=n a)rxo/ntwn koi/ranos2. AL. Herr G. Seigneur IT. Segnore H. Sennor

Dynasta vel dynastes Cicer. Vir aut princeps potes. dunasth/s2 AL. Gewaltiger grosser Herr, Freyherr B. Geweldich en machtich Heere, Baender Heere G. Bron, puissant Seigneur IT. Barone, o potente signore H. Sennor muy alto y poderoso

Formularius Fabio, qui formulas omnis generis negotiorum ad vsum seruat AL. Der aller Handlen Formulat hat, oder ein Praicticus B. Copist G. Clergeau IT. Gopista H. Que tiene copia de cada escritura

Fabricensis Cod. Theod. cui armorum imperialis aulae incumbebat cura fabricandorum, quem existimo etiam fabrorum praefectum Vegetio dici, qui ferramenta, vehicula, machinas, et arma vel noua fieri, vel quassata reparari curabat. e)/parxos2 tw=n texnitw=n Plut. nisi quis velit Fabricensem curiae iperatoriae vacari soli: Praefectum vero fabrorum in quauis expeditione et castris suum tueri munus. AL. Bawmeister B. Fabrijckmeester G. Le maistre de la fabrique IT. Il maestor delle fabriche H. El maestros de las fabricas

Herios Mart. heronia Propert. Illustris foemina. h(rwi\s2, h(rwi/nh. AL. Ein herliche vnd adeliche Fraw B. Een edel enn deuch delijcke Vrouwe G. Femme noble et vertueuse par excellence IT. Heroina, principessa nobile et vertuosa H. Sennora de mucha virtud

Heros Virg. semideus Statio, Vir illustris, et qui rerum gestarum magnitudine aut virtutis claritate homine maior est. h(/rws2 AL. Ein herrlicher, tummmuttiger Mensch, Edel, Rittermassig, heilig B. Een vorrome, edele, oft deuchtlijcke Persoon G. Homme ayant quelque vertu plus que de l'homme, demy Dieu IT. Huomo valente, vertuoso, heroe H. Sennor de mucha virtud

Imperator Augustus. au)tokra/twr. H. Keyser, Obrister der Romischen Reichs B. Keyser G. L'empereur IT. L'imperadore H. El emperador

Inter rex Cic. qui regis defuncti vices implet, dum nouus succresserit mesobasileu/s2 Plut. Istud inter Propregem et interregem discriminis esse censeo: tametsi Nebrissensis confundat. AL. Eins abgestorbene Konings Statthalter B. Een Stadthouder oft Regent, regierende in des gestoruen Conincx plaerse G. Vice roy ou regent qui gouuerne tant qu'il n'y a Roy IT. Vicere, o tegente, che gouuerna in luoco del re morte H. El virey, qui tiene laplaca del rey muerto

Librariolus Ciero. pro villi scriba libellorum. grammatoku/fon Demost. AL. Ein Schreiberle B. Een Clerck, Registerclerck, Pennelecker G. Clerc, clergenau, plumeteur IT. Scrittore, scrittorello H. Escriuanillo

Megistanes Suet. purpurati Curt. magnates quorum est magna potetia et auctoritas, megista=nes2, e)/carxoi AL. Grosse Heeren B. Groote ennde machtige Heeren G. Grands maistres, princes, primats, premiers gouuerneurs d'vn royaume IT. Signori grandi, principi, i gouuernatori delle prouince H. muy magnificos sennores, gouernadores de la tierras y prouincias

Monarcha mona/rxos2 Plaut. mo/narxhs2. AL. Ein Furst, allein Herr, Landherr fur sich selbst allein B. Ouerheer alleene G. Monarque IT. Monarcha, solo principe H. Vn monarca o sennor suelo

Nobilis Cic. nobili genere natus Eid. natalibus clarus Plin. Iun. Nobili loco natus Cic. eu)genh/s2 Aristo. eu)gene/ths2 epigr genai=os2 AL. Edel, vom edlem Geschlecht oder Stammen, Wolgeborne B. Edel, Welghebooren G. Noble, de noble race IT. Nobile H. Hidalgo AN. Gentilman borne

Nouus homo Cic. qui matioribus suis praelucet, nullis vel obscuris natalibus editus, kaino/s2 Appiano, o( a)f' e(autou=, a)ll' ou) tw=n progo/nwn gnw/rimos2. AL. New auffkomme Leuth, van schlechten Orten erboren, aber jetzt in achtung kommen B. Van nieuwe hercommen G. de nouuelle race IT. Huo mo nouo AN. A gentilman oft he first head



image: s069b

Palatina officia Capitolino dicuntur, quos aulicos officiales nominant. AL. Eins Keysers oder Konings diener B. S'Keysers oft S'conincx Officiers ende Dienares G. Les ofsiciers d'vn empereut ou d'vn roy IT. Li officiali dell' imperadore, o del re H. Los officiosos del palacio

Praefectus arcis a)krofu/lac Polyb. frou/rarxos2 Xenop. AL. Obrister in eim Schlosz B. Castelen G. Chastelain IT. Capitane di qualiche fortezza o castello H. Capitan de fortaleza

Praefectus praetorij Augustalis hodie Marcscalcus, Marcschal.

Praegustator Suet. Cic. qui cibos principi appositos praegustat. prote/nqhs2 Athen. progeu/sths2 AL. Credentzer B. Proeuer G. Escuyer trenchant, eschanson IT. Chi gusta in anzi ch' el principe mangia le vinande H. Que haze la salua gustando

Praeses limitaneus qui limitibus finibusve prouinciae praeerat, quem Marchionem dixit Germania, a finibus idem etymon secuita. AL. Marckgraff B. Marckgraue G. Marquis IT. Marchese H. Marquez

Praetextatus assecla qui Gall. vocatur Vn page d'honneur.

Praetor comitatus Augustalis qui et Palatinus hodie.

Praetorio praefectus Suet. qui a Caesare primas partes habebat, disciblinae curialium emendae praepositus, vt'e Cassiodoro intelligimus vnde ab Eunapio accommode vocatur ea dignitas basilei/a a)po/furos2, velut imperatoria dignitas, sed extra purpuram vel trabeam, th\s2 au)lh=s2 e)/foros2 Plutarch. in Galba e)/parxos2 tw=n basilei/wn, e)/parxos2 th=s2 au)/lhs2 Eunopia.

Primates optimates Cicer. proceres Virgil. xummatess qui primi sunt et eminentiores in ciuitate aliqua. a)risth=es2 prwteu/ontes2 AL. Die furnembeste Herren, Obristen vnd regenten einer Stadt B. De Opperste ende Principaelste oft beste in een Stadt, de Hooftacken, de Regenten G. les gouuerneurs ou principaux d'vn populaire IT. Li capi della cirta H. Los principales del pueblo

Princeps Cic. a)/rxwn, dhmou=xos2 Sophoc. kuroth/r Hesych. koi/ranos2. AL. Furst oder Furstin, furnemmer Herr B. Een Prince oft Vorst, oft Princesse IT. Principe, o principessa, prencipe o prencipeza H. Principe, o princeza

Prorex qui regis absentis vices et locum gerit. a)ntibasileu/s2 AL. Eins Konigs Statthalter B. Een Conincx Stadthouder, Viceroy G. Viceroy IT. Vicere H. Virey, vlcerey

Regina Cic. basili/s2 basi/lissa. AL. Konigin B. Coninginne G. Royne IT. Regina, reina H. Reyna

Regulus Plinio, proprie filius aut nepos regis. inde ad principatum aliquem obtinentes latius extenditur vocabulum. basilisko/s2. AL. Ein Furst, hertzog, oder Graff B. Een Vorst, landtsheere, Hertoch, oft Graue G. Prince, Duc, ou Comte IT. Principe, Duca. o conte H. Principe, duque, o conde

Rex Cic. basileu\s2 balh/n Aeschylo, skhptou=xos2, krei/wn AL. Konig B. Coninck G. Roy IT. Re H. Rey

Satrapa velsatrapes Terent. est autem vox Persica praesidem signans. toparcha. satra/phs2, topa/rxhs2. AL. Vogt, landtvogt, Landsherr B. Drossaert, Marschalck, Landtvoocgt, Landtsherre, stadthouder G. Gouuerneur IT. Gouuernatore H. Gouernador

Scriba Festo, librarius Cic. Catul. qui libros describit, grammateu\s2 grafeu\s2, grammatoku/fon Demost. quod vilem operam locet scribendis libellis, prono capite et cernuus. AL. Buscschreiber, Schreiber B. bockschryuer G. Vide infra in Librarius

Scribae Festo, libtarij Eid. qui in tabulis publicas res ac rationes referunt, grammatei=s2. AL. Stattschreiber B. Greffiers, quasi graphiarij. Schrijueynen, Stadtschryuers G. Greffiers, escriuanis IT. Greffieri, scrittori dell' archiuio H. Escriuanos de la ciudad

Scribae in sacris literiss diuersi sunt ab his, quippe legis interpretes, qui legem descriptam habebant. grammatei=s2 B. Schriftgeleerden

Scriptuarius Lucil. qui in prouinciis acceptorum rationes publicanis scribebat, diagrafeu\s2, e)pigrafeu/s2 Poll. AL. Zollschreiber B. Tolschryuer

Silentiarij Cod. a silentio, quos aliqui secretarios a secretis intelligunt: alij latius eo vocabulo comprehendi principis consiliarios omnes existimant. Alciatus. administros quictis in palatio exponit.

Tubularius Tacit. amanuensis Suet. qui rationes publicas aut priuatas annotat. proxeirofo/ros2, grammateu/s2. AL. Schreiber, oder Notari B. Schrijueyn, oft Notaris G. Esciriuain ou notarie IT. Scriuano, o notario, o notaio H. Escriuano o notario

Testamentarius Callistrato, Scriba qui vltimi elogij voluntatem adnotat. diaqhkogra/fos2 AL. Ein Notari, oder Testamentschreiber B. Testamentschrijuer G. Notarie d'vn testament IT. Il notaio per scriuere il testamento H. El notario que escrine el testamento



image: s070a

DE MARI. CAP. XXXVII.

BOSPHORVS Cimmerius bo/sporos2 kimme/rios2. IT. Streto di Caffa

Euxinus pontus eu)/ceinos2 po/ntos2 Mare nigrum Turcis vocatur. IT. Marmaggior

Bosphorus Thracius bo/sporos2 qra/kios2 H. Estrecho de Constantinopoli

Fretum Gaditanum vel Herculeum. H. Estrecho de Gibraltar, vel de Maruecho B. De strate

Fretum Siculum Mamertinum Cic. IT. El faro de Messina H. El faro de Messina

Hellespontus e(llhs2po/ntos2. Angustiae maris inter Seston et Abydon. H. Estrecho de Gallipoli

Hippadis pelagus Ptol. Maris rubri pars. Arcipelago de Maldiuar.

Mare Adriaticum Superum Plaut. sinus Adrianus vel Adriaticus. qa/lassa h(\ a)/nw, h)\ a)drianh/. AL. Das Venediger meer IT. Golfo di Venetia

Mare Aegaeum quo Asia ab Europd diuiditur, ai)gai=on pe/lagos2, e(llhnikh\ qa/latta Thucyd. IT. Arcipelago. Thurcis Mare album vocatur

Mare asperum Ptolem. Sinus Barbaricus ad mare rubrum. Golfo de Melinde.

Mare Balticum Xenoph. baltiko\n pe/lagos2. Morimoruza Philemoni, Mare Suedicum. B. Osterzee

Mare Caspium Hircanum, ka/spion pe/lagos2. hodie Corusum Georgiam, Terbestan, et Curzar. Mauris hobar corsun vocabulo communi cum sinu Arabico. Rutenis Chualenska more.

Mare Erythraeum vel rubrum Pilnio a fundi colore. qui aquis ruborem communicat, alij volunt ab Erythra rege in eo submerso, e)ruqrai=on pe/lagos2. AL. Das rott Meer B. Roode Zee G. Mer roge IT. mar rosso H. Mar d'India. Suph. Hebraeis vocatur, velut rubrum seu caricosum

Mare inferum Cic. Thuscum Plin. Tyrrhenum, Notium Plin. Liburnum Cicer. AL. Das Tuscanisch Meer IT. Mar di Toscana, mar Tosco

Mare Ligusticum IT. Mar Lione

Oceanus Virgil. Mare vniuersum ambiens, w)keano/s2. AL. Das grosse Meer. B. De groote oft wilde Zee G. La mer Oceane IT. Il mar Oceano H. Oceano, mar grande

Oceanus Atlanticus quem Hispania ob submersa crebris naufragiis iumenta nominat sua lingua, Golfo de las yeguas, velut equarum sinum.

Oceanus glacialis Scythicus, Septentrionalis, mare Amalthe um B. Yszee G. La mer gelle IT. Mare geleto H. Mareldo

Propontis pro/pontis2 IT. Mar de S. Georgio

DE MEDICAMENTIS. CAP. XXXVIII.

ACOPVM Plinio, Medicamentum quod lassitudinum e vehementiore motu corporis contractam illitu sopit, dolores leuat: e calefacientibus molli entibusque conflatum. a)/kopon. AL. Salb fur die Mude B. Salue voor de vermoetheyt G. Medicament qui deslasse IT. Rimedio contro la stracchezza H. Remedio pro quitar el cansancio

Acraepalum medic a)krai)palon, a)me/quston, Medicamentum, quo vel prohibetur vel discutitur ebrietas et crapula. AL. Artzney wider das vollsauffen B. Dranckaerts drancxken G. Remede contre l'yurongnerie IT. Rimedio contra la vbbriacchezza H. Remedio contra la boracheria

Alipasma Puluisculus, qui oleo commistus inungitur ad cohibendos sudores

Amuletum Plin. quod collo appensum aut alia quauis ratione admotum, amolitur facinum et sortilegia. peri/amma, peri/apton, a)potro/paion, para/rthma Luciano, katasth/r. AL. Dasz man an halsz hencket fur Kranckheiten, oder sonst bose Zufell B. Datmen aen den hals hangt oft dracht voor eenich eeuel, als sint Ians Euangelie G. Fermaillet pendant au col

Anabrochismus cum immissis vinculis aliquid superuacanei tabefactum tollitur. a)nabroxismo/s2.

antidotus Plin. Alexipharmacum, quod vsu potuque lethalibus venenis ressistit. a)lecith/rion, a)lecifa/rmakon a)nti/dotos2, AL. Artzney wider das Gifft B. Preseruatijf oft medecije tegens t'venijn, oft vergheuen G. Preseruatif contre poison IT. Antidoto


image: s070b

H. Medicina contra concona Hoc etiam porphylacticum dici potest. profulaktiko\n fa/rmakon, quod ante venenum assumtiur, vt theriacum. qhriako/h, quod ferarum morsibus medetur.

Cataplasma Plin. medicametum molle ad varios olim vsus expetitum, nunc pro medicamentoie viridibus simplicibus decoctis, contusisque. B. Cataplasme G. Cataplansme

Ctapotium Plinio, Medicamentum, quod non diluitur, sed ita vt est, deouratur: vt a Scribonio descibitur. vulgo pilula a rotunda specie, pilae instar, sic goggu/lion Hipp. et gogguli/dion, a rapi forma. katapo/tion. AL. Pillulen B. Pilleken G. Pillule IT. Pilula H. Pildora

Ceratum vel cerotum Plin. Medicamentum ex oleis gummis et liquoribus ceravnitis constans. khrwto\n, khrwth/ Galleno AL. Zupflaster mit Wachs vnd Oel gemacht B. Ceroen G. Cerot IT. Ciroto H. Ceroto

Commansum apophlegmatismus, quod ore commansum pituitam capitisque humores deducit. medicorum barbaries masticatorium vocitat. diama/sshma, u(poflegmatismo/s2.

Cremor Vegetio etiam chylus, nisi fallor: quae vox non abludit a vernacula, Ghijl, quae cremorem ceruisiae notat.

Cylindrus Emplastrum oblonga forma, medicis magdaleo. magdali/a, B. Rolle

Decoctum Plin. a)fe/yhma, decoctus Plin. pharmacopoei decoctionem nominant. AL. Einsiedung B. Decoctie, opsiedinghe, gecoockten dranck G. Decoction IT. Decoctione H. HLa decocion

Diapasam Plinio, Medicamentum ardium e siccis pulueribus conflatum, inspersile, quod aut vestibus ad gratiam odoris, aut vleci, vulnerique varia ratione, aut potui etiam ad luxum inspergitur. dia/pasma, kata/pasma, katapasto\n fa/rmakon. Oribasius non male discrimen inter has voces ex Antyllo ponene mill videtur: vt e)mpa/smata sint, quae sudoribus cohibendis, et commouendo pruritui adhibentur: quae sympasmata et aspergines Aurelianus nominat: katapa/smata, quae vlceribus superponutur: ch/ria etiam dicta: h)\ diapa/smata, conciliandae inuentae fragrantia.

Dropax Mart. Medicamentum deglabratorium siue depilatorium, quod pilosa loca ad tempus leuia ac glabra redduntur drw(pac, yi/lwqron, vt psilotrum Mart. drwpakisto\n fa/rmakon, et pittwto\n, pi/ttwsis2, quod pice calente id ministerij obrretur. AL. Salb da von das Haar auszfelt B. Salue om t'hayr wt te plucken G. Oingnement pour arrachet les cheueux IT. Onguento per estirpar li capelli H. Atanquia para arancar pelos

Ectyloticum quo calli exteruntur. e)ktulwtiko/n. AL. Salbe die Schwilen damit lu vertreiben. Een salfken om de erterooghen oft weeren te verdrijen G. Oingement pour defaire le cal, ou durillon IT. Onguento per diffare e calli H. Onto por desechar los callos

Emmoton Medicamentum liquidum, quod peniculis vulnerariis exceptum vlcerum sinibus innicitur. e)/mmoton.

Emplastum Plin. Medimicamentum in massam coactum, quod praemollitum igni vulneribus imponitur. e)/mplastron. AL. Ein Pflaster, Ziglin B. Plaster, pleyster G. Emplactre IT. Empiastor H. Emplastro

Errhinum quod metae forma naribus inditus, nascale Barbaris dicitur. e)/r)r(inon.

Escharoticum medic crustificum, quod crustam inducit: quod et ignito ferro sit, et medicamento extremi ordinis e)xarwtiko/n. AL. Ein Pflaster die Wund zu glesten B. Een plaster daer met men de rooue doet wassen op een wonde G. Emplastre pour faire venir la crouste sur vne playe IT. Empiastro per far venir la corsta sopra la piaga H. Emplastro par hazer la llaga dura y cortezada

Fomentum Celso, fomentatio Vlp. forus Plin. quod corprin admotum ipsum fouet et calefacit. qermasma, estque dulex, et aridum et humidum illud puri/a, puri/asis2 Dioscor. et puri/ama: hoc kata/ntlhma Dioscorid. et kata/ntlksis2 dicitur, quod affuso humore adhibetur. AL. Erwarmung, Erhaltung B. Stouinghe, verwerminghe G. Estuument, rechauffement IT. Fomento fomentatione H. Calentadura, emplastradura

Gargarismus gargarisatus Pl. quod collucendis faucibus adhibetrus. garga/risma AL. Das Gorgelen B. Gorgelinghe G. Gargarismo IT. Gargarismo H. Gargarismo

Glans balanus. Barbari suppositorium vooant, quod sedi immittiur ad deducendam allum, a sigura oblonga glandis, ba/lanos2. AL. Zapflin den Stulgang zu bringen B. Pille suppositore, pille van onderen G. Suppositorie IT. Suppositorio H. Cala, calilla, mecha para prouocar camara

Illinctus ecligma quod lembendo illingitur. e)/kleigma, e)kleikto/n. AL. Ein Latwergen B. Slickmarckt, slickeringe G. Suchement IT. Succhio H. Lamedura

Infusio Corn. Dilutum in quo immaduit quid et maceratum est. a)po/brexma. AL. Weichung, Nesse, Feuchte B. Dicke vochte, oft sap van geweyckt graen G. Ius espais

Malagma Colum. Emplastri genus duritiei emolliende comparatum


image: s071a

ma/lagma AL. Weich pflaster B. Een plaester die vermorwet, treckplaster G. Emplastre remollitif IT. Empiastra da mollificare le durezze H. Emplastro para amollentar llagas duras

Medicamentum Cic. remedium Eidem medicamen Plinio. Quicquid medendi gratia propinatur, sumitur, aut admouetur, i)/hama, i)hth/rion, luth/rion, fa/rmakon, a)le/cion Nicandro. AL. Artzney B. Medicijne G. Medicine IT. Medicina, remedio H. Melezina

Med. abortiuum Marcello quod foetum interimit et eiicit, abortu procurato, quod nesarium est et illicitum. fqo/rion qunquam ista Budaeus confundat.

Med. anasto moticum, osculans Aureliano vocatur, acre et mordax, quod venarum ateriarumque ora reserat. a)nastomwtiko/n. AL. Ero'ffenende Artzney B. Bijtende enn ontsluytende medicijne G. Remede picquant et ouurant IT. Rimedio mordace per aprir le vene H. Remedio que morde y abre las venas

Med. anodynum Celso, quod dolorem sopit, ac lenit. a)nw/dunon, parhgoriko\n, lusi/ponon, prau+ntiko\n, po/nou pausth/rion, pausi/ponon. AL. Artzney die den Schmertzen milteret B. De pijn versachrende medicijne G. Medicament appaisant les douleurs IT. Medicina ch' addolcisse e dolori H. Medicina que halaga y amansa los dolores

Med. attocium Plin. a)to/mion Dioscorid. quod facit ne mulier concipiat, siue sterilitatem concilians.

Med. attrahens quod materiam ex alto foras trahendo euocat, habetque remissam discutiendi vim. e(lktiko\n, e)pispastiko\n, e)cipwtiko/n Galeno. AL. Artzney die hinausz zeugt B. Medicijne die wtwaerder treckt G. Medecine pour faire sortir la matiere IT. Medicina che tira et caua la materia H. Medicina que saca fuera la materia

Med. cicatricem ducens quod cute tenuive callo operit. e)poulwtiko/n AL. Artzney die ein Wunden schleust B. Medicijne die een wonde sluyt G. Emplastre pour fermer la playe IT. Empiastro per choider et serrar la piaga H. Emplastro para cierrar llagas

Medicamentum catharticum Celso, medicamen ventrifluum Aureliano, quod aluum deiecit ka/qarsis2, kaqarth/rion h)\ kaqartiko\n fa/rmakon, u( ph/la ton Hipp. e)lath/rion Eustat. et Polluci kenw/simon fa/rmakon Moschopulo. AL. Artzney die purgier oder den Stulgang treibt B. Purgatie G. Euacuatif, purgatif IT. Purga, purgatione, euacuatiuo H. Purgacion

Medic. depascens quod callosam et superfluam carnem exedit et absumit, et ad naturalem modum reducit. kaqairetiko/n Galen. katastaltiko\n tw=n u(perauchqe/ntwn Galen, nemo/menon Hippocrat. shptiko/n AL. Durchfressende Artzney B. Medicijne die t'ouerwas door eet G. Corrosif IT. Medicina o onguento corrosiuo H. Emplastro para gestat la carne sobre cresciente de llaga

Med. discussorium quod exinanit, digerit, difflat per cuticulares meatus, perque halitum. diaforhtiko/n AL. Ausztreibende, oder auszleeaende Artzney B. Wtdrijuende oft verdwynende medicijne G. Medicine pour chasser ou resoudre le mal IT. Remedio per scacciare la malattia H. Remedio para sa cudir el mal

Med. diureticum quod vrinam concitat, impellit, mouet. diourhtiko/n. Gal. vrinale medicamentum Aureliano, AL. Artzney die den Harn treibt B. Remedie om te doen pissen, oft zijn water te maecken. Remede pour faire pisser ou vriner IT. Rimedio chefa orinare H. Medicina que haze vrinar

Med. ecbolion est quo foetus in vtero enectus expellitur, ne puerperae periculum cret. e)kbo/lion Diosc. quod iuste licet.

Med. ecphracticum quod meatus corporis omnes reserat et expurgat. e)kfraktiko\n, e)kkaqartiko/n. AL. Artzney die offnet B. Medicijne die opent ende ontsluyt alle de gaetkens oft gancxkens des lijfs G. Medicine qui ouure tous les passages du corps IT. Medicina che apre tutti i meati del corpo H. Medicina que purga y abre todos los passages del cuerpo

Med. emolliens quod indurata corpora emollit, malaktiko/n. AL. Linderende Artzney B. Een medicijne die sacht maeckt t'ghene dat hart was G. Medicine pour attendrir et mollifier IT. Rimedio per ammollificare H. Remedio para amollentar

Med. emplasticum quod praeclusis spiraculis, natiuum calorem inhibendo netranspiret, concoquit illitum e)mplastiko\n, e)mfraktiko/n. AL. Ein Salb so die Schweiszlocher stopffet B. Medicijne die de sweetgaerkens stopt G. Quelque oingt pour retenir la chaleur naturelle IT. Onguento per ongere li pori et serrar gliene, afin ch'elcaldo naturale li rimanga H. Vnto para ontar el cuerpo y retenir assi la calor natural

Med. erugatorium quo rugae exteruntur, et facies complanatur tentipellium Titinnio vocatur. teta/nwqron, teta/nwma. AL. Dasz die Runtzeln vertreibt B. Remedie om de fronsen te verdrijuen, ende dat het vel spant G. Medicament ostaut les rides IT. Onguento per lleuat via le respagriccie H. Onto para quitar las rugas

Med. exulceratorium Plin. e(lkwtiko/n. Dioscorid. quod cutem


image: s071b

exulcerat. AL. Das die Haudt aufffrist oder auffzeucht B. Medicijne die t'vel op eet G. Medicine qui a vertu d'entamer ou vessier la peau IT. Medicina chefa delle vesighette sopra nella pella H. Medicina que haze las ampollas o postillas sopre el cuerpo

Med. glutinans siccans, quod cruentis admouetur. kollhtiko\n, sumfutiko\n, traumatiko/n, et e)/naimon Galeno, a)li/painon Celso. AL. Trucken vnnd zichendes Pflaster B. Een drooch treckende bintplaester G. Emplastre pour conioindre et seicher IT. Empiastro par redunare et seccar la piaga H. Emplastro engrudadero o pegadero

Med. hydragogum aquiducum Aureliano, quod hydropicorum aquam inanit AL. Artzney wider die Wassersucht B. Medicijne om t'water te lossen G. Medine bonne contre l'hydropisie IT. contra la hydropesia H. Remedio contra la hidropisia

Med. incarnans sarmwtiko/n. cuius tria faciunt genera: cephalicum quod peculiariter caluariam incarnat. kefaliko/n catag maticum, quod reliquis fractis ossibus adhibetur, coalescant. katagmatiko/n et emmoton, quod penicillo exceptum vulneri immittitur. e)/mmoton, quasi penicularium dicas. AL. Artzney oder Pflaster so das Fleisch wachssen macht B. Incarnatijf G. Medicine incarnatiue IT. Incarnatiuo H. Remedio para ayuntar los huessos, o encarnar llagas

Med. obstipans obstruens, quod oscula vasorum occludit, nec per sensibilem vacuationem quidquam emittit, stegnwtiko\n, sfiggo\n, a)pokleio/n. AL. Stropffende Artzney B. Stoppende medicijne G. Medicine pour restraindre IT. Medicinache stoppa H. Remedio que encierra

Medicamentum praesens praesentaneum Plin. quod confestim iuuat. remedium efficax Celso, remedium singulare Plin. paiw/nion fa/rmakon Poll. pa/nakes2. Poll. AL. Bewehrte Artzney B. Oprecht ende goede, terstont helpende medicijne G. Souueraio remede IT. Medicina presentanea, ouer' efficace et insperimentata H. Melezina que obra luego sin dilation

Med. relaxans rarefaciens, quod spiramenta corporis rarefacit, cutim relaxat, tensionem remittit. a)raiwtiko\n, xalastiko\n. AL. Auszbreittende Artzney B. Wtspreedende medicijne G. Remede relaschant. Rimedio per allar gare H. Remedio por desatar y afloxar la materia.

Medic. repellens quod initiis fluxionum adhibetur ad repellendum. a)pokroustiko\n. AL. Artzney wider dem Flusz B. Wechdrijvende medicijne oft repercussijf G. Medicine contre le flux, ou coulement IT. Remedio contra al flusso H. Remedio contra el fluxo

Med. repurgans extersorium, quod sordes eluit ac tollit. r(nptio/ni AL. Seuberende Artzney B. Suyuerende ende spoelende medicijne G. Medicine qui purge IT. Repurgatiuo H. Remedio para se alimpiar

Medicamentum sanguinem sistens i)/xaimon Polluci. AL. Artzney vbm. das Blut zu stellen B. T'bloetstoppende oft stelpende Medicijne G. Remede pour faire arrester le sang IT. Remedio da reprimer il sangue H. Remedio para entancar la sangre

Med. sternutatorium quod sternutamentum prolicit. ptarmiko/n. sternutamentum Plinto dicitur. AL. Artzney die das niessen bringet, nieszkraut B. Niespouder G. Poudre pour esternuer IT. Poluere o rimedio per sternutire H. Poluo o remedio por esternudar

Med. stupefaciens soporiferum, quod sensum fallit obliterando dolorem, corporemque sua fragilitate inducit. narkwtiko\n, karwtiko\n, i(pnwtiko/n, lhqedano/n Luciano, lhqhkh/s2 Hesych. AL. Entshlaffende Artzney B. Een medicijne die de menschen tot slaep beweecht G. Medicine qui endort les malades IT. Medicina de la quale li ammalati s'addormentano H. Medicina que haze dormir

Medicata potio poto\n, po/timon, tisto/n Aeschylo. AL. Artzneytranck B. Medicijnen dranck, een dranck G. Bruuage de medecine IT. Potione medicinale H. Beuida o xaraue para putgar

Nodulus, nodus Caput, quod seminibus lini, altheae, similibusque fartum et insuccatum, veruloque suffixum adhibetur ad molliendam linguae aspredinem. krokufa/ntion. B. Knotgen

Paracentesis Aureoliano, quasi compunctio, incisio scalpello aculeove facta, qua hydropicis paulatim aqua detrahitur. parake/nthsis2.

Pessus Celso quod digiti forma foeminis ab vtero affectis subiicitur. pe/ssos2. AL. Mutter Zapflin B. Pessarie H. Cala

Philtrum Ouidio amatorium virus Plinio, amatorium poculum Cic. quale delenimentum vocat Afranius fi/ltron, i)/ugc AL. Gehe mir nach B. Volght my nae G. Remede ou poison pour faire aimer IT. Rimedio per farse amar H. Hechizos

Phoenigmus Aureliano, Medicamentum, quo rubor excitatur, quod corpus valet papulare, (vt Aurelianus loquitur) hoc est, in vesiculas attollere, ac proinde exulcerare, idem nominat sympasma. quod ruborem facere valeat: alibi etiam vocat ruborem e sinapismo.



image: s072a

Pyroticum medic quod ignis vsum praestat, adhibeturque, vt vitam partibus restituat, vel vt inexpugnabile alias vitium superet. In quo genere sunt Dropax, Sinapsimus, Phoenigmus, Septica, Escharoticum, etc. quae in genere Metasyncritica veteres dixerunt, quod exucca membra ac tantum non extincta recorporent pristinae naturae reddita purwtiko\n, metasugkritiko/n Aureliano.

Scarificatio Colum. quae cutim scarificat et radit. e)gxa/racis2, kataxasmo\s2, a)po/skhyis2 Hippoer. a)poxasmo/s2. AL. Das Schrepffen B. Vliemen, coppen metten vlieme, schrappen G. Scarifier IT. Scarificare H. Iasser para saccar sangre

Sinapismus Exulceratio cutis, quae cataplasmate e sinapi fit. sinapismo/s2 Archigeni.

Spissamentum Colum. Odoramentum quod conditis ne fluitent postremum imponitur. stu/mma. AL. Buschelin zusamen gedruckt

Splenium Plin. Emplastrum in fasciolae modum oblongum: cuiusmodi lieni admouetur indurato. splh/nion. AL. Bausch B. Lanck plaester G. Longue emplastre IT. Empiastro lungo H. Emplastro luengo

Suffitus Plin. suffimentum Eid. suffitio Eid. suffimen Ouid. Odoramentum quodignitis prunis iniectum adoletur, vt nidorem gratum exhalet. qumi/ama, qumi/asis2. AL. Vnterrauchung B. Beroockinge, onderoockinghe G. Parfum IT. Parfumo H. Sahumerio

Suppuratorium med Plin. quod puris materiam commouet. diapuhtiko\n, e)kpuktiko\n, peptiko/n. AL. Das ein Geschwer lind macht B. Medicijne die rot dracht oft etter brenghet G. Medicament faisant apostumer et meurit, faisant purger IT. Medicina che fa apostemare et venir la materia H. Medicina para hazer materia

Synchrisma Vnguentum liquidiove substantia quam acopum. su/gxrisma. AL. Ein dunnes Salblin B. Dunne salue oft smeeringe G. Oingnement menu et subtil IT. Onto sottile H. Vnto liquido

Syrupus serapium, dro/saton Nicolao, sera/pion Actuario, aliis suroupo/s2, quasi ku/rios2 o)po/s2, vt cuidam placuit. Serapium fortassis a Sirapa, quam vocem adulta Latinae linguae aetas, quae Columellam tulit, agnouisse videtur, pro vsitato quodam conditurae oliuarum genere vnde ad similes condituras translata sit vox. AL. Ein Syrupel. B. Syroop. G. Du sirop IT. Syropo

Trochiscus pastillus Plin. Celso, Medicamentum quoduis rotulae ad formam coactum troxi/skos2, dakti/lios2 Hippocrat. ab annuli specie. a)rti/skos2 quod panem referat kukli/skos2, a circuli figura. Pharmacopolae trochiscum nominant.

Venenum Lucret. virus Cicer. i)/os2, fa/rmakon. AL. Gifft B. Venijn, vergift G. Poison, venin IT. Veleno H. Poncona

Venenum lethale mortiferum Cicer. acre Lucret. praesentaneum Agellio a)ndrofo/non Hom. dhlhth/rion Gal. fqoropoio\n, foniko\n, o)le/qrion, qana/simon, fqartiko/n. AL. Todtlich Gifft B. Dootlijck venijn G. Poison mortel IT. Veleno mortale H. Poncona mortal, o para morir della

Vnguentum Cic. vnguen. Plin. constat ex adipibus et liquoribus oleo permistis, ad exactam vsque spissaturam olei. a)/leimma, a)/leifar. AL. Salb. B. Salue G. Onguent IT. Vngento, onguento, onto H. Vnto, vnguento

DE MENSIS SECVNDIS. CAP. XXXIX.

ACINI semina Celso purh=nes2. Dioscor. AL. Granat kornlin B. Granaet Keernen oft besyen G. Le grain de la pomme. grenade IT. L'acino. o le grano del pomo granato H. Granillos de granada

Acini tunica vel folliculus Varroni AL. Das Hautlin B. T'velleken. G. La cote du grain IT. La gulcia del grano H. La mochilla de grane

Acinorum nuclei semina vinacea Cic. AL. Die Kernlin B. De Kernen. Les pepins IT. Li garigli H. El meollo

Acinus densius stipatur, vt in botris. r(a\c, ko/kkos2. AL. Beere B. Besye beye

Armeniacum Armenium, praecox. a)rmeniako\n, a)rme/nion Aeginetae, berikokkio/n AL. Molleken, Sant Iohans Pfersig B. Roode Peerse, vroeghe Persig, auant Peerse G. Auant pesche, abricot, pesche de Troyes, carmaignole IT. Moniache, baccocche Hetruscis, armeniache grisomele H. Albericoques, albarchigas, aluaricoques

Bacca rarius crescit, vtin lauro. AL. Beere B. Beye, besye

Balaustium Siluestris Punicae flos. balau/stion. AL. Wild Cranat Apffelbluhe B. De bloem oft bloeysel van eenen wilden Granaet Appelboom

Bulbocastanum bolboka/stanon Tralliano a)grioka/stanon. AL. Erdnusz B. Aer denoren, Aerdaeckers

Capparis inturis. ka/pparis2 Theoph. AL. Kappren B. Cappers G. Cappres IT. Cappari H. Alcapparas



image: s072b

Castanea Virgil Sardiana glans. lo/pimon, ka/stanon, dio/s2 ba/lanos2 Diosc. sardi/anh ba/lanos2, leukai/na Galen. AL. Kesten B. Castanie G. Chastagne IT. Castagna, maroni H. Castagna, marones

Chrysomelum cotoneum, inclinato ad aurum colore. xruso/mhlon AL. Goldfarbige Kutten B. Goutgeele queen

Cicus vel cicum Varr. Membrand tenuis acinos in malo Punico discriminans. H. La tela de los granos de granada

Cerasum kera/sion AL. Kirschen B. Kersen G. Cerise IT. Ceregie H. Cirezas

Cerasum actium a)/ktion kera/sion. AL. Schwartze Kirschen B. Kriecken, swarte Kriechen G. Grinche IT. Corbine

Cerasum Apronianum Plin. quod maxime rubet. AL. Amarellen B. Roode Kersen H. Cerasa ambrunesa Nebrissensi

Cerasum duracinum AL. Spanische Kirschen B. Spaensche Kriecken IT. Marchiane, duracine Hetruscis H. Cereza dura o tiesta

Chelidonia ficus purpurea Colum xelidw/nion su=kon Athen. e)ruqrome/laina i)xa/s2 Athenaeo. B. Blauwe Vyghe

Cornum kra/neion AL. Corniol, oder Welsuhkirsch B. Corneille G. Cornille IT. Cornole, corniolo H. Cornizolos

Culleola Cortex viridis putamen ambiens. AL. Bratschgen oder Danggen B. Bolster, de groenen Notenschelle

Cytinus Plin Flos mali satiuae Punicae. ampullagium Aureliano, ab ampullae similitudine quadam: quae mihi lectio magis probutur, quam quae alio loco extat Ambulacium. ku/tinos2 th=s2 r(oia/s2. AL. Granat Apstelbluhe B. Granaten blomme G. La fleur d'vn grenadier IT. Primo fioro di pomo granato H. Flor de la granada

Dactylus palmula, caryotis. da/ktulos2 foi=nic, ba/lanos2 foi/nimos2. Alciphroni AL. Dattelen B. Daden, daten G. Dates, figues royales IT. Dattoli H. Datiles, tamaras

Drupa Oliua immatura. drupeph\s2 drupeth/s2.

Echinatus calyx castaneae operculum Pl. dicitur. pw/gwn lopi/mou Gal. ab hispiditate barbae simili.

Ficulum folium qri/on, kra/dion. AL. Feigenlaub oder Blat B. Vyghebladt G. Fueille de figuier IT. Foglio di fieo H. Hoja del higo

Ficulnus ramus kra/dh, kra/dos2.

Ficus su=kon. AL. Feige B. Vyghe G. Figue IT. Fico H. Higo

Ficus Callistruthia Plinio, sapore confertim praestantissima, kallistrou/qion su=kon, i(pere/xon tw=n pa/ntwn Athenaeo.

Ficus cerina a cereo colore. su=kon kh/rinon. B. Gheele Vyghe

Ficus Liuiana Liuia, Pompeia, Plinio. siccata sole in annuum vsum libia/non su=kon Athenaeo.

Ficus matura su=kon pe/pon ko/lutron Athenaeo. AL. Zeitige Feigen B. Rijpe Vyghe G. Figue meure IT. Fico maturo H. Higo maduro

Ficus passae caricae. i)xa/des2, i0xa/des2 au)=ai Epigr. i)xa/des2 pifogme/nai Eustat. AL. Durre Feigen B. Dodesche Vyghen G. Figues seiches, figues de caresme IT. Fico di quadragesima

Ficus praecox su=kon pro/dromon Athenaeo. AL. Fruzeittighe Feighe B. Vroeghe Vyge G. Figue hastiue H. Breua, higo temprano

Ficus serotina duricoria Macrobio G. Figue tardiue

Folliculi vel retrimenta vuarum quae expressis vuis supersunt reliqua. ste/mfula Galen. peripi/smata Aristoph. stafulw=n a)popie/smata, bru/tea Eustathio. G. Le marc

Fragum Virg. AL. Erdbeeren B. Eerdbesyen G. Frese IT. Fraga H. Miezgado. mayuera

Fructus o)pw/ra, a)kro/drua AL. Obs, Frucht B. Fruyt. Oeft G. Fruit IT. Frutto H. Fruta

Fungus mu/kus2 AL. Psifferling, oder Schwam B. Campernoelle G. Champignons, potirons IT. Fungo H. Hongo

Granum ficarium frumentum Plin. keggrami/s2 Theoph. AL. Luysen, a sonitu pediculos, dum necantur imitante

Grossus Immaturus fructus ficus. fh/lhc, o)/lunqos2, e)rinaki/s2 Ameriae. AL. Grune Feigen, vnzeittige Feigen B. Groene Vygen die noch niet rijpe zijn G. Figue sauuage, figue qui n'est pas encore meure IT. Florono, bole Venetis H. Higo aunno maduro

Hypotrimmata Bellaria arida: cuiusmodi hodie saccharata sunt in vsu, olim superfundi nuptis nouis et seruis manumissis cum sospitatis folicitatisque augurio solita. kataxu/smata, i(potrimmata. AL. Gebachen Zucker B. Confiiten, Viersaten G. Confits, confiture IT. Confiti in scatole H. Azucar de conserua

Mala Claudiana Pli. pleno saturoque rubore tincta klaudiana/. B. Ioopkens, Knoopsteertkens

Mala orthomastica Plin. mammarum effigie. o)rqomastika/. Rabauwen, vel Rapauwen, quod raporum specie sint.

Mala petifia Plin. non magna, gratissimique saporis, peti/sia Athen. B. Puppinghen G. Pommes de carpendu, capendu

Mala pulmonea Plinio, stolide tumentia pleumw/nia. B. Potappels, quasi ollaria dicas, Boggers

Mala sanguinea Plin. rubelliana Ruellio rubella Budaeo, purpurea ai(mathra/ AL. Kottlingen B. Somerguldelinghen G. Pommes de rouueau



image: s073a

Mala scandiana Plin. Pendent ad matrem in hiemem vsque skantiana/ B. Winter guldelinghen

Malicorium Plinio Corium, cortexve Punici mali. si/dion, sidoe/ntos2 ka/lumma karpei/ou Nicandro. AL. Die Rind am granat Apffel B. Granaet Appelschelle G. L'escorce d'vn granad IT. ss scorzo della melagrena H. Corteza de granada

Malum mh=lon. AL. Apffel B. Appel G. Pomme IT. Pomo, mele H. Manzana

Malum aureum Aurantium. xru/seon Athen. mhdiko/n Schol. AL. Pomerantz B. Aranie, Appel, Appel van Aranien G. Pomme d'orange, orenge IT. Arancio H. Melaranzo, naranzas

Malum cydonium lanatum Plin. a lanugine qua vestitur Canum Virg. kudwni/on, lasio/malen Hesych. xnoa/on Nicand. AL. Kutteo, Kuttenapffel, kuttinen B. Queappel G. Pomme de coing IT. Pomo cotogno H. Membrillo, marmello

Malum Hesperium Medicum, Assyrium, Cytreum, e(speriko\n mh= lon subae, e(speri/dwn mh=lon Athen. medro/mhlon Dioscorid. persikon h)\ mhdiko/n Theoph. ki/trion kokkw/mulon persiko/n Diphilo. AL. Citron Apffel vnnd Limon B. Citroen ende Limoen G. Citron et limon IT. Citrone, cedro et limone H. Cidraz y limonzas

Malum musteum melimelum Horatio, quod minimum durat, celeriterque mitescit. meli/mhlon. AL. Paradiszle, Paradisz apffel B. S. Ians Appel cruyelinck G. Pomme de paradis

Malum insanum Hermolas. G. Pomme d'amour IT. Melensane, merezane Liguribus, melongene

Malum orbicularum Plin. a figura orbis in rotunditatem circumacti. epiroticum. mh=lon h)peirwtiko/n, o)rbika/ton Athen. AL. Grunacher B. Ront Appel, Schijuert, Schrjueling, ab orbis rotunditate G. Pomme de franceteur

Malum Pannucium Plin. quod celeriter nugis crispatur. mh=lon r(utidw=des2. AL. Gheruntzelter Apffel B. Gheschrumpelde Appel G. Pomme ridee

Malum punicum granatum, a granis acinisve. si/dh r(oia/. AL. Granat Apffel, Apffel von Granaten B. Granaet Appel G. Pomme de grenade IT. Pomo granato, melagrana H. Granada, Romana

Mali punici propria sunt Malicorium, Cytinus, Balaustium, Aicini, et Cicus.

Malum Sceptianum Plin. insigni rotunditate B. Keriappel

Malum strutheum maius et odoratius cydonium Aetio, Dioscor, strou/qeion, strouqio/mhlon. B. Quepeeere

Marisca Ficus insipida G. Vne figue folle

Massa caricana pala/qh AL. Korb mit Feigen B. Corf met Vyghen

Melapia Plin. quae sonant mixto nomine mala et pira, quare miror Budoeum nouum quaesiuisse nomen pyramala, vt Plinij nucipruna mhla/pia. AL. Apffelbieren B. Appelpeeren G. Pomme poires IT. Melapie Romae

Mespilum me/spilon, a)rwni/on me/spilon kai\ tri/mokmon AL. Naspelen B. Mispel G. Neffle IT. Nespola, azarolo Neapolit H. Mespero fruta

Morum mo/ron Aeschylo suka/minon AL. Maulbeere B. Moerbesie G. Meure IT. Moro H. La fruta de moral

Morum rubi morum sentis, vaccinium ba/tinon mo/ron. AL. Brambeere, Krazbeere B. Brambesye G. Le fruit d'vne ronce IT. Il moro di rubo H. Frutas de roue, o de carca

Morum rubi Idaei B. Hinnebesyen G. Framboises

Myxa myxaria mu/ca muca/ria Aetio, Actuario, vulgo Sebesten.

Nauci dissepimentum Festo, Membranula nucis intergerina. peri/yhma. AL. Sattel, vnderschlacht zwischen dem Nuszkernen B. Het dinck van een Walnote G. La coquille, ou petite raye d'vne noix IT. La scorza della noce H. Cascara de las nuezes

Nuclei tunica Plin. AL. Schelffen am Nuszkern B. De pele van de Keeren van een Note

Noculeus purh/n AL. Nuszkern, Kern B. Keeren, Pitte, Karle G. Noyau IT. Nucleo H. El meollo de la nuez

Nucleus pineus ko/kkalos2 Hippocr. stro/bilos2 AL. Zirlinnuszkern B. Pijnkeerne G. Le noyau de la pomme de pin. Nucleus pineus lacunato toro includitur. Plin

Nux Fructus omnis duro operculo tectus a)kro/druon AL. Nusz B. Note, oft Nuete G. Noix IT. Noce H. Nuez

Nux auellana Pontica, Praenestina, nucula. Sex Pompeio nux minima Iuuenali, Heracleotica, quamuis castaneam interpretetur, licet falso, Macrobius. ka/ru n pontiko/n Dioscor. lep toka/ruon au)aro/n. Hesychio. AL. Haselnusz B. Haselnotte G. Auelline, noysette IT. Nocella, nocciuole, auellane H. Auellanas

Nux basilica regia iuglans. ka/ruon basiliko/n h)\ persiko/n Poll. AL. Nussen. Welschnusz, Baum nusz B. Okernotte, Walnote G. Noix IT. NoceH. Nuezes

Nux Graeca nux Thasia amygdala. a)mugda/lh AL. Mandel B. Amandel G. Amande IT. Mandole H. Almendras

Nux pinea Cybeles pomum Mart. kw=nos2 AL. Zirbelnusz, Zirlinnusz B. Pijnappel G. Pomme de pin. I. La noce di pin H. Pinnon



image: s073b

Nux rancida ka/ruou taggo/n h)\ e)laingon Cassiano.

Nux vitiosa Plaut. AL. Wurmassige oder prasthafftige Nusz B. Doue oft lose Note

Oliua e)la/a AL. Olbeer B. Oliue G. Oliue IT. Oliua H. Azeytuna

Oliua conditanea colymbas molumba\s2, a(lma\s2, a(li/pikstos2 pigram. a(linh/kteira hid. fqinopporis2 ibid. nhktris2 Pol. AL. Ingemachte Oliue B. Olyue wt de Peeckel, Oliue ghesulten G. Oliue confite

Orchas orchites, testicularis et rotunda, o)rxa/s2. AL. Oliue B. Olyue om te eten

Ossiculum Os penetrale fructuum, in quo nucleus est, vt in cerassis pruntsque, purh/n Polybio et Herodoto. B. De Steen G. Noyau H. Cuexo de fruta

Pausia Oliua nigricans prae maturitate. stemfuli/s2. Athenaeo.

Persicum duracinum, nux Molusca, succio apud Macrobium. persiko\n, persiko\n mh=lon dora/kion Paulo AL. Pfersig B. Peersick Peerse G. Pesche IT. Persico H. Pexego, durasuo

Phaulia Oliua grandissima et maxime pulposam habens haccam. Regia et Maiorana faulia Theophr. fau/lh e)lai=a Eustath pituri(s2 Athenaeo.

Pyrum vel vt alij, pyrum a)/pion, o)/xnh, a)gra/s2 AL. Byrn B. Peere G. Poire IT. Pero H. Pera

Pirum acidulum Plin. postautumnale Eidem, acidulo sapere incundum. B. Ysboute

Pirum Amerinum Plin. serissimum omnium, maximeque durans B. Sint Thomas peere

Pirum ampullaceum Plin. collo ampullae instar tumido. B. Engelsche Tafelpeere

Pirum Crustuminum Plin. gratissimum, et ex parte rubet, Seruio teste B. Sint Iacobs peere

Pirum cucurbitinum Plin. ab oblonga cucurbitae figura B. Lanckhalsachtige peere, Lanckhalsen G. Poire de sarteau, ou de campane

Pirum Dolobellianum Plin. Longissimi pediculi. B. Engelsche braetpeere

Pirum Falernum Pl. largo succo abundat. B. Fransche Kangeweelen

Pirum hordearium Plin. ab odoris fragrantia: quod perperam superbum vocat Grapaldus mura/pion AL. Moscatel Birn B. Moscatel Peere G. Poire musquette

Pirum librale Plin. a ponderis amplitudine. talantiai=on a)/pion B. Anguisse Peere G. Poire de bon Chrestien, poire de liure Budaeo

Pirum Pomponianum cognomine mammosum, a rotunditate, Plin. B. Tafel Peere

Pirum regium Plin. minimo pediculo, quasi sessile. IT. Ostpeercken, mispelpeere

Pirum Signinum Plin. testaceum, a colore testae. B. Rierpeere

Pirum superbum Plin. paruum, sed ocyssimum. B. Waterpeere, Tijtpeercken, Dircken

Pirum Venereum coloratum dicunt vt Plinius inquit B. Venus peere

Pirum volemum Virg. quod volam manus impleat. sementinum Catoni, musteum. xeiroplhqe/s2 B. Vlaemsche Smoutpeere

Pistacium karpo\s2 th=s2 pista/mhs2 Alciphroni, pista/kion Dios. yitta/kion Nicand lista/kion Posidonio AL. Welsch Pimpernuszlin B. Fistici G. Pistaches IT. Pistacchi H. Alhocigo

Pomum Quicquid berhaceo fructu virens lignoso operculo caret o(pw/ra Democr. AL. Ops, allerley ops, oder assige Frucht, auszwendig ling. B. Alerley Fruyt met weecke Schellen, Oeft G. Toute sorte de fruit bon a manger, et aplani par dehors IT. Pomi H. Frutas de arboles

Pomum calculosum, lapidosum liqw=des2 AL. Steinachtiges opsz B. Steenachtich Fruyt, steeniey oeft G. Pomme pierreuse IT. Pomo pieno di petruccie H. Fruta pedregosa

Pomum decumanum Colum. praegrande te/leion AL. Grosz ops B. Groot Fruyt groot Oeft G. Fruit gros, pomme grande IT. Fruto smisuratamente grande H. Frutas grandes

Pomum cadiuum Plin. caducum Cic. eu)kata/ptwton AL. Abge fallen opsz B. Afval G. Pomme qui cheoit aiseement et d elle mesme IT. Pomo caduco na per se H. Fruta que por si se cae

Pomum fugax Plin AL. Opsz das sich nit lang gehalten kan B. Niet duerende Fruyt oft Oeft G. Fruit qui ne se garde guere, pomme tost se corrompant et sentichant, pomme qui n'est point de garde IT. Pomo o fruto che presto seguasta H. Fruta que no puede durar

Pomum immite Plin. crudum immaturum. AL. Vnzeittig opsz, grunopsz B. Een groenen Appel, Fruyt dat noch nier rijpe en is, onrijp oeft, een rouwen Appel G. Pomme asgre, verde, crue point meure IT. Pomo crudo, duro, che non e maturo H. Fruta cruda, y que no esta madura

Pomum maturum mite Virg. w)/rimon, pe/pon, w(rai=on AL. Reipf. Zeittig opsz B. Rijpe Fruyt, rijpe Oeft G. Fruit meur IT. Pomo o fruto maturo H. Manzana o fruta madura

Pomum nanum na/non. AL. Klein ops B. Cleyne Fruyt, cleyn Oeft


image: s074a

G. Fruit menu, ou petit IT. Fruto picciolo et en menuto H. Fruta pequenna

Pomum praecox praecoquum Martiali. prw/i+mon, pro/wron, pro/dromon, prwi/blaston. AL. Fruzeittig ops, Somer opsz B. Somer Fruyt. Somer Oeft G. Pomme de hastiueau, fruit d'este, ou hastif IT. Pomo d'estate H. Fruta temprana

Pomum putre putrila inosum. shpedonw=des2, sapro/n AL. Faul ops, fauler Apffel B. Vertotren Appel, rot oef G. Pomme pourrie, ou gastee IT. Pomo corrotto, o putrefatto H. Fruta podrida

Pomum serotinum Colu. o)/yimon, o)yi/blason, a)po/qeton AL. Spat zeittig opsz, Winteropsz B. Winter Fruyt, spaed Fruyt, winter oft spaed Oeft G. Pomme tardiue, fruit d'hyuer IT. Fruto d'inuerno H. Fruta tardia

Pomum vermiculosum vermiculans Plin. AL. Wurmstichiger Apffel B. Wormachtich Fruyt, oft appel, oft oeft G. Fruit vermineux IT. Pomo pieno de vermi H. Fruta que tiene gusanillos

Pomum vietum Agellio, molle, et quasi visua et soliditate defectum. sapro/n. AL. Murb. oder Poselachtig apffel B. Een murwen Appel, gheburst oft mueck Oeft G. Fruit flestri IT. Pomo molle H. Fruta muelle

Pruneolum prunulum, prunum siluestre. kokku/melon, a)/grion AL. Schlehen B. Sleen, slewen Flandris. G. Prunelles, pelouses B. Pruno

Prunum kokku/mhlon o)cu/malon persiko/n Laconib. AL. Pflaum, Praume B. Pruyme G. Prune IT. Pruno, susino H. Prunas, andrinas amexcas, ciruelas

Prunum asinarium asininum, vile et maius B. Pispruyme

Prunum cerinum cereum AL. Roszpflaum B. Witte Rospruyme

Prunum Damascenum bra/bhlon Theocr. h)/goun damaskhnno/n AL. Quetschen, blaw Spilling B. Blaeuwe Pruymen, oft pruymen van Damast G. Prune de Damas

Prunum decumanum B. Cierpruyme

Prunum hordearium Plin. Candens est. B. Witte pruyme

Prunum nanum AL. Kleine Herbstpflauum B. Croosken, Palloken G. Creiches

Prunum passum rugosum. mokku/mhlon a)po/qeton. B. Pruyme van Damast G. Prunes de Damas IT. Pruno secco H. Pruna seca

Putamen Compactile operimentum, bifidas putaminis carinas Plin. dixit ke/lufos2, kelu/fanon Hesychio. lepu/rion AL. Nuszschalft, Nuszschal, Nuszdangen B. Notenschael, Nuetendoppe H. La cascara

Radius Oblonga oliua, Plinio.

Sansa vel samsa Colum. os oleae Suetonio, Ossiculum oliuae puri/nh, ste/mfulon Cassiano, pugh\nn e)la/as2, stupei=on Suid. B. Olijuen steen H. Buruio de las azeytunas

Siliquae ceratia kera/tia, culoke/rata, kar)r(ou/bia Actuario. AL. Sant Iohans Brodt G. Carrubes IT. Carobe, carabole H. Alfarobas

Sorbum o)/a, ou(/a AL. Speyerling, Speyerbeeren, Sporapffel G. Cormiere, corme IT. Sorbo H. Sorbas

Tragemata Macrob. mensae secundae, bellatia Agellio, quae in fine mensae, vela coena assumuntur gulae irritamenta, tragh/mata, qeute/rai tra/pezai e)pidorpi/smata trwga/lia, e)piforh/mata: quasi secunda fercula, e)pitrapezw/mata pe/mmata, para\ to\ pe/mpesqai, e)/paikla Dorice Athen. e)pi/deipna Athenaeo. AL. Nachricht, oder Tisch B. Tweede oft andere gherechten, tergie G. Dessert de table IT. Messi secondi H. Frutas de sarten

Tuberes Plin. u(/dna AL. Hischbrunst B. Trufle, swammen IT. Tarfuffi H. Turmas de tierra

Tunica acini vel folliculus Varr. xitw\n th=s2 r(ago/s2. AL. Das Heutle G. La cote du grain

Vaccinium Quid obstet quo minus hoc nomen mereantur (vt a baccis deduci volunt eius originem) fructus non ignobiles, quos Germania Heydelbeeren. Druympelbeeren, et Bruchbeeren. Belgica Craeckebesyen, Postelbesyen, et Hauerbesyen nuncupat: quemadmodum et illud genus, quod in Hollandiae palludibus nascitur, et lingua vernaculat Veenbesyen, quasi palustres baccas, indigitat, vaccinia non male dici queant.

Vinaceus Cic. semen granum acini. gi/garton B. De Steen van de Besye in de Druyue G. Le pepin H. El granillo de la vua

Vmbilicus quod in pomis vel prominet vel conditur, ab aduersa pediculo parte o)/mfalos2, puqmh/n Poll. B. T'cruynken

Volua Scribonio Pomi medium, in quo ceu loculo latent semina. u(ste/ra, mh/tra, kardi/a, splagxno/n. B. Blochuys, quasi campanile, intra quod sonant semina et nuclei

Vua racemus botrys. bo/prus2 AL. Ein Weintraub B. Druyue, rasijn G. Raisin. grappe de raisin IT. Grappa d'vua, vua. H. Vua

Vua escaria Plin. cibaria Eidem. trw/cimos2 quae edendo est.

Vua immatura acerba. o)/mfac vnica voce Graecis dicitur: tum demum enim vua audit, cumiam maturescit. a)/wros2 stafu/lou. AL. Vnzeittige


image: s074b

Weintraub B. Ampere oft ontijdighe Druyue G. Raisin qui nest point assez meurIT. Vua encora verde H. Vua aun no madura

Vua matura edulis. w(/rimos2 purnai=os2 Theocrito perka/zousa Diosc. AL. Zeittige Weintraub B. Rijpe Druyue, goet om eten G. Grappe de raisin meure IT. Vua matura H. Vua madura

miscella Catoni, et Colum. quae mistum habet saporem inter dulcem et austerum. G. Messier

Vua praecia Virg. quae ante alias maturescit. praecoqua Colum. pra/i+mos2. AL. Fruhzeittige Weintraub B. Vroechtijdige druyue G. Hastiueaux

Vuae apianae apiariae, quas muscatellas Vulgus Italicum nominat. sti/kai AL. Moscatel trauben B. Muscatel druyuen G. Du raisin muscatel IT. Vua moscatella H. Vua moscatela

Vuae Corinthiacae apyreni. a)pu/rhnoi. AL. Kleine Weinbeerlin B. Karenten

Vuae crispae AL. Creutzbeer B. Steeckebesyen, Steckelbesyen, Knoesselen Brabantis, Cruysbesyen G. Grosselets, grouselles IT. Vua spina o crespina

Vuae dactylides digiti instar oblongae. daktuli/des2. AL. Weintreubel die ein Finger lang sind B. Vingher lanckachtighe Druyuen G. De la longueur d'vn doigt IT. Passule de sol, longhe vn deto H. Vuas luengas vn dedo

Vuae duracinae quae acinos duriore crassioreque corio ferunt

Vuae collares quae in fictilibus ollis condiuntur. bo/trues2 a)po/qetoi, trw/cimoi. G. Raisins qui se gardent en pots

Vuae passae a patientia vt inquit Plinius. stafi/des2, a)stafi/des2, stapi/des2. AL. Roseinen, Weinbeerlin, Meertrenble B. Rosijnen G. Raisins en cabas, raisins confits IT. Vua passa H. Vuas passas o passadas

Vuae pensiles quae suspenduntur de trabibus ad diuturnitatem, kremastoi\ bo/trues2. h(\ trw/cimoi.

Vuae vrsinae a)/rktou stafu/lai Gal. AL. S. Iohans traublin B. Aelbesyen G. Grosselets, gransmarins, ribetres IT. Ribes

Zizyphum, sericum offic. iuiubae, shriko/n Gal. zi/zufon Simeoni Zetho. AL. Roth Brustbeerle B. Iuiuben G. Iuiubes IT. Giuggiole H. Azofeifa

DE MENSVRIS. CAP. XL.

ACETABVLVM Celso, oxybaphum capit cyathum vnum et dimidium. o)cu/bafon, kotu/lhs2 te/tarton. AL. Ein halb Maszle, ein Bacherlin B. Een passelijck romerken

Actus Plinio in quo boues agebantur cum aratur vno impetu iusto. hic erat centum viginti pedum.

Actus quadratus Var. longus latusque centum viginti pedes: qui et mina Latine dicitur.

Aequilibrium Vitr. aequamentum Festo Pomp. libramentum Plin. i)sosta/sion Poll. cum neutro inclinat examen, sed aequo momento partitur discrimen. AL. Das instehend Gewicht B. T ghewichte G. Poids pareil IT. Peso eguale H. Peso ygualado

Aequipondium Vitru. sacoma Eid. Appendiculum quod per scapum trutinae campanae punctis obseruatur. sfai/rwma Aristotel. forte quid in modum globi pilaeve rotundum sit. B. De pounder, ghelijcke ghewichte G. Contrepoids IT. Contrapeso

Amphora siue quadrantal, a quadrati pedis figura. vas est vinarium, quod vrnas capit duas, quadraginta et octo sextarios. a)mforeu/s2 pedem autem quaqua versum quadratum habebat.

Aereolus Sexta obolt pars. nam obolus sex aereola continet, xalkou=s2.

Arura a)rou=ra dimidium plethri, pedes habet quinquqinta, Suidae testimonio.

Aurum ad sacoma appendere Vitr. AL. Volkommen gewicht Golds geben G. Sijn oprechte ghewichte gouts gheuen G. Bailler le poids de l'or IT. Dar il suo giusto pese del oro H. Dar el peso del oro segun la racion quod sh/kwma poiei=n dixit in Mechanicis Aristoteles, quasi aequilibrium facere. vnde apud Pollucem a)nashkwqh=nai dicitur, cum quid adiicitur lanci trutinae leuiori, quo aequalitatem trahat

Bes Cicer AL. Zwen Drittheil, acht Vdrzen, ein Marck apud monetarios B. Acht oncen, een marck G. Huit onces IT. Otto oncie H. Ocho oncias

Cadus, metreta Attica amphora Attica. ka/dos2, metrh/thn, kera/mion, dei=nos2, stamni/on, sta/mnos2. capit duodecim congios, seu septuaginta duos sextarios, siue libras mensurales centum et octo.

Choenix dimensum Terent xoi=nic, h(merotrofi/s2 Alexarcho, mi/tron. continet tres cotylas Pollucis testimonio. Cotylae autem dantur vnciae tredecim et dimidia. capit ergo libras tres, vncias quatuor cum dimidia.

Clima Colum Mensura pedum sexagenum quaquauersum. kli/ma.

Concha semicyathus, capit sex drachmas. ko/gxh.



image: s075a

Congius Plin. capit sextarios sex. xou=s2, xoeu=s2. AL. Drey Kannen B. Ruym twe stoop

Cubitum Cicer vlna Virg. sesquipes Colum. Vlna ab w)le/nh, id est brachio. nomen trahens, interuallum a flexu brachij, ad digiti medij supremani vsque partem ph=xus2, ku/biton Hipp. w)le/nh, a)gkw\n, w(le/kranon G. Anderthalb Schuch, Eie AL. Anderthalb Schuch, Eie B. Een elle, een cubite G. Couldee de pied et demy, aulne IT. Cubito, alna, brazzo H. Codo de medir, vara

Cubitum regium superat commune cubitum tribus digitis, test Herodot. et humidorum fuisse, ac tertiam choenicis partem.

Culeus capit amphoras vicenas, sextarios nongentos sexaginta, libras mensurales siue medicas mille sexcentas.

Cyathus Plin. capit ligulas quatuor, siue sescunciam. B. Cleyn bekerken, oft kroesken

Decempeda De ea annotauimus inter Architectonica instrumenta.

Decoquere ad palmum Columella dixit, pro, ad quartas coquere, vt medici loquuntur. AL. Bisz auffs vierdttheil ein lassen sieden B. Tot opt vie rendeel laten insieden G. Bouillir tant que la quarte partie soit consommee IT. Cochere insino alla quarte H. Bullir hasta que falta la quarta parte

Denarius dhna/rios2 drachmam ponderat et septimam eius partem.

Deunx Iuuenali. AL. Eylff Vntz B. Elf oncen G. Onze onces IT. Vndecie oncie H. Vnze vncias

Dextans Colum. AL. Zehen Vntz B. Thien oncen G. Dix onces IT. Dieci oncie H. Diez oncias

Dextans Vitruuio, pro decem vnciis.

Diaulos Vitru, in duo extenditur stadia di/aulos2, i(ppiko/n, quasi equestre, indito ab equorum cursu nomine, quatuor comploctitur stadia, Plutarcho teste.

Digitus da/ktulos2 quae minima est mensura, index et longitudinis, et crassitiei, et latitudinis. actunc quidem transuersus latusve digitus intelligi debet. AL. Ein zwerch Finger B. Een vingerbreet, een vinger, een vingerstede G. Vn doigt IT. Vn dedo H. Sextadecima parte del pie

Dodrans Columellae, pro nouem vnciis pedis.

Dodrans Plin. palmus maior, Interuallum inter pollicem et minimum digitum diductos, estque duodenum digitorum, siue palmorum trum. spiqamh/. AL. Ein spann B. Een spanne

Dodrans Varr. AL. Neun Vntz, drey viertheil B. Neghen oncen, drie vierdeel G. Neuf onces, les trois parts ou quart de quelque chose IT. Noue oncie H. Nueue oncias

Dolichus spatium est duodecim stadiorum. dolixo/s2.

Drachma draxmh\, o)lku\, a)rguri/s2 Athenaeo. AL. Der achteste theil einer Vntz, ein Quintlin B. Een vierendeel van een loot

Duella Tertia pars vnciae, continet octo scriptula, siue drachmas binas, totidemque scriptula.

Elephas e)le/fas2. tres implebat congios.

Examen Virg. Lingua suse lingula, quae in ansa huc atque illuc nutat, dum lancibus aequatis respondeat summo puncto. kanw/n AL. Das Zunglin in der Wag B. De tonge oft het tonsken G. La languette du trebuchet ou de la balance IT. Lengua della bilancia G. Fiele o lengua de la balanza

Fasciculus Scribonio manipulus Celso xeiroplhqe\s2 desmi/dion. AL. Handtvol, Handbuschlio B. Hantvol G. Vne poignee IT. Vna branchata H. El punno lleno

Gradus etsi auctores non vtantur pro mensura, Boetio tamen teste continet duos pedes et semissem, bh=ma. AL. Tritt B. Trede

Gradus formicinus Plauto, pro parua et contracto. AL. Kleiner Stapff oder Tritt B. Cleyne stap, oft tree G. Petit pas IT. Passo picciolo H. Passado pequenno y breue

Gradus grallatorius Plaut. AL. Ein grosser mechkiger Tritt B. Een gro ote oft wijde schrede, tree oft stap G. Grand ou long pas IT. Passo grande H. Passado luengo

Gradus testudineus Plaut. lentus. AL. Langsamer Gang oder Tritt B. Sleypende ganck, oft lancksame, een trage tree G. Pas tardif IT. Passo lento, o tardo H. Passado tardo

Granum sita/rion AL. Gren B. Een greyn G. Grain et H. Grano

Hemina Fannio, capit vncias nouem, quartarios duos. moth/lh, trubli/on, h(mi/ceston. AL. Halb Nossel B. Ontrent een pinte Pollux. cotylen dicit et aridorum.

Hostorium Plauto, radius Eidem Lignum teres, quo mensurae aquantur. o(mali/sra, kerki/s2. AL. Streichholtz, Streiche B. Strijckstock, streeckel G. Rouleau, racloir IT. Randa H. Rasero de la medida

Iugerum Varr. ruris modus, quem vno die iuncti boues exarare vno iugo possunt, habetque duos quadratos actus, (vt Columella attestatur Varroni) pedes ducentos quoquouersum. Fabius tamen libr. 1. cap. penult. iugeri meusuram ait esse ducenum quadragenum pedum in longitudine sdimidioque in latitudinem patere, Varro a gu/h deducit vocem. AL. Was ein par Ochssen auff ein Tag eren mag, ein Iuchert B. Een bund lants G. Iournee, iourneau, ioug de terre IT. Giornata H. Vna obrada de vnpar debueyes

Iugum zugo/s2 Aristot. Scapus bilancis, de quo lances vtrinque pendent. B. Euenaer, ab aequationis argumento, obuersante in ansae meditullio lingula



image: s075b

Ansa la/bh in qua examen versatur. B. Lade

Lanx Cic. pla/stigc, zugo/s2 etiam Eustathio teste, vocabulo latius sumpto. AL. Wagschussel B. Waechschale G. Bassin d'vn trebuchet IT. Scudella della bilancia H. Escudilla de la balanza

Libra as, duodecim vncias concinet. li/tra metrikh/, et staqmikh/ AL. Pfundmasz in der Apoteck B. Aptekers pont, van xij. oncen G. Liure de douze onces IT. Libra commune di dodici onze H. Libras de doze onzas

Libra Cicer. Instrumentum quo res ponderantur. staxa/nh Suide ta/lanton Homero, staqmo/s2 Phocylidi, truta/nh, stath/r Poll. AL. Wag B. Wage G. Balance IT. Bilancia H. Balanza

Libra Attica quam Romana maior fuit quatuor drachmis.

Libram statuunt triplicem: mercalem siue zygostaticam, zugosatikh/n et statikh/n Pollux nominat) qua negotiatores institoresque quicunque merces appensas venundant, vtuntur, sedecim vncinarum: regiam Franci vocant: alteram indigitant Romanam, duodenum vicinarum, quae Romanis olim vsitata et scriptoribus omnibus est decantatissima, et tertiam nummulariam dicta et octonariam vulgo marcam.

Lichas Interuallum inter pollicem et indicem extensos. lixa/s2. complectitur audem palmos duos et semissem. pli/cis2 Suidae. AL. Ein Eurspan B. Een spanne vanden duym enn der eerste vingher, een voorspanne

Ligula cochlear. mu/stron AL. Ein leflin B. Een lepelken

Mantissa Lucillo, ad ditamentum Cic. auctarium Plaut. corollarium Cic. accessio Eid. e)pi/sagma Sophoc. prosqh/kh, para/doma, parenqh/mh, para/phgma, po/risma. AL. Zugab, Zumasz, Vbermasz B. Toemate, toeworp, toeghifte, toe ware G. Surcroist IT. Qualcosa di piu, giunta H. Anadidura, sobornal

Medimnus Cic. me/dimnos2 cotinet, teste Polluce, octo et quadraginta choenicas. siue centum et octo libras.

Mensuta me/tron, no/misma apud Aristoph in Thesmophor. metrum Victorino. AL. Masz B. Mesure IT. Mensura H. Medida

Mensuras et pondera inuenit Palamedes in obsidione Troiana, testibus Philostrato et Agellio: reuera autem Caino Adami filio ea gloria debetur, Iosepho teste.

Metreta ATtica capiebat duodecim congios, siue septuaginta duos sextarios B. Ontrent een half ame

Metreta Syriaca capiebat centum viginti sextarios metrh/tis2 suriako/s2.

Metrum bioticum Victorinus vocat, quod in vitae vsis taxatur, me/tron biwtiko/n. quatuor autem modis accipitur, per spacium longitudinis, vt cubitale: Secundo per examen ponderum, vt librale: Tertio per qualitatem acerualem, vt in modio: Quarto per lumidam et fluxam qualitatem, vt in cyatho, congio.

Milliare et milliarium Cic. et Suet. spatium mille passuum. octo continet stadia lapis etiam ita accipitur, et cippus Valerio Probo, quia milliaria olim lapidibus et cippis signabantur, cuius rei documentum adhuc exstat in Veneta ditione. mi/lion Moschop. AL. Ein Meil, tausent Schrit lang B. Een mijle, duysent schreen G. L'espace de mille pas IT. Miglio H. Milla

Modius Cic. mo/dios2 Suidae. capit libras viginti sex cum octonis vncis. AL. Ein viertheil, sester

Momentum in rationibus monetariorum vocatur etiam Ein Esz, quasi monadem dicas. B. Een aes G. Vn grain IT. Vn grano, o asso H. Vn granillo

Momentum AL. Auffzug im Gewicht B. Wtslach

Orthodoron Interuallum a carpo ad digiti medij extremitatem. o)rqo/dwron. lichadem excedit digito vno. AL. Einer ausz gestreckten Hand lang B. Een oprechte hant lanck

Palmipes Mensura ex palmo et pede, viginti digitorum, definiturque spaito a cubito ad digitos extremos inflexos. pugw/n.

Palmus Plin. Quatuor digitorum spatium doxmh\, daktudo/xmh, palaisth\, dw=ron, palaisth=s2 Polluci, nisi sit erratum. quadrans pedis. Agellio AL. Handbreit, vier zwerg Finger B. Hantbreet, vier vinger H. Vne paulme, quatre doigts IT. Palma, quatro dedi H. Palma, quatro dedos Eadem ratione vocatur Quadrans operae a Colum. operarum diurna diuisio in quartas facta. AL. Das viertheil am Tagwerck B. T'vierendeel van een dachwerck, een schoft

Parasanga Plinio, Persicum miliarum, triginta stadia complectens, teste Herodoto. parasagghs2.

Passus Plin. Spatium quod vtriusque manus extensione completur, continetque; pedes quinos. AL. Ein Schritt, ein Masz von fuiff Schuchen B. Vijf voeten, vadem, vaem, schreede G. Vn pas IT. Passo H. Passado Ab hoc dissidet Graecorum o)rguia/ tametsi voce passus ab interpretibus reddita: vt pote maior, quippe quae pedes sex cum quadrante contineat.

Pes de quo superius, sicut As in duodecim vncias distribuitur: ita sextans Plinio, pro duabus vnciis pedis ponitur. quadrans Agell. pro tribus vnciis pedis, qui et palmus pedis. triens Plin. pro quaternis pedis vnciis. quincunx apud eundem, pro quinque vnciis.

Pes quatuor est palmorum, siue digitorum sedecim, diuiditurque in duodecim vncias, ita vt duodecima pars pedis vocetur vncia. pollicem diei


image: s076a

auctor est Frontinus. Poroo pes Graecus vt et passus Romanis, sunt longiores siquidem Graecus pes semuncia longiore est quam Romanus, et graecus passus Romanuni pede vno, quartaque eius parte superat. tou=s2 AL. Fusz. B. Voet G. Pied IT. Pede H. Pie

Pes contractus longus et latus semipede. AL. Eingezogener Fusz. B. Ghecrompen oft inghetrocken voet.

Pes porrectus est iusta pedis mensura. AL. Stehender Fusz. B. Staende voet

Pes quadratus longus et lauts pede. AL. Fusz im Quadrant, B. Voet int viercante G. Vn pied en quarre IT. Vn pede nel quadro H. Vn pie en el quadro

Plethrum ple/qron et pe/leqron poetice (tametsi iugerum male vertant interpraetes) stadij sexta pars, hoc est, cubitorum sex et sexaginta.

Pondus centenarium Plin. e(katontalanti/a. AL. Ein Centener. B. Een centenaer, hondert pont G. Poids de cent liures AN. An hundre, poundes

Pondus staqmo\s2, ta/lanton Hom. AL. Gewicht, scwere. B. Gewichte, swaerte G. Poids IT. Peso H. Peso

Pugillus dra/c B. Vnuijck, een vuystken vol G. Petite poignee IT. Vna branchatella H. Vn punno chico

Quadrans Plin. te/tarton AL. Sechs Lot. B. Die oncen, ses loot G. Trois onces IT. Tre oncie H. Tres vncias

Quartarius liuio, Quarta sextarij pars, capitque duo acetabulo. te/tarton, h(mikotu/lion AL. Ein Meszlin.

QuincunxHorat AL. Funff Vntz. B. Vijf oncen G. Cinq onces. IT. Cinque oncie H. Cinco oncias

Rhytum Mart. r(uto/n Athen. duos capiebat congios.

Sacoma Vitris quod lanci trutinae appensum aut adiunctum, aequalitatem ponderis conciliat. sh/kwma Pool. B. De remedie, oft het regengewichte om de swaerte te gelijcken G. Le remede, ou le contrepiods

Schoenus Aegyptia mensura sexagenum stadiorum, vt hermogenes scribit. xoi=nos2 Funciculum vertit Hieronymus, quod distinctis spatiis in Nili ripa helcyaria iumenta funibus naues trahant.

Scriptulum Varroni, scripulum Charisio grammh/. AL. Schrupel gewicht, drittheil eins Quintlins. B. Schrupel

Selibra Pli. h(mi/litron. AL. Halb Pfund B. Half pont G. Demy liure IT. Meza libra H. Media libra

Simimedimnus, quadi antal Volusi h(mime/dimnos2, capit quinquaginta quatuor libras.

Semipes Catoni, qui semissis Vitr. pes Sexto Pompeio, pro octonis vnciis.

Semodius Iuuenali. continet libras tredecim, vncias quaternas.

triteu/s2 Polluti capit sedecim choenices.

i(kteu/s2 apud eundem octo choenices.

da/dic vero sex choenicum mensura est.

Semuncia dipondius tepra/draxmon, stath/r Cleopatrae. AL. Ein Lot. B. En loot G. Demie once IT. Meza oncia H. Media onza o media duodecima.

Septunx Columel. AL. Sieben Vntz B. Seuen oncen G. Sept onces IT. Sette oncie H. Siette oncias

Sescuncia et sescunx Colum. AL. Anderhalb Vntz, drey Lot B. Drie loot, anderhalf once G. Vne once et demie IT. Vna oncia et mezza H. Onza y media

Sextans vel sestans Plin. e)/kton. AL. Vier Lot. B. Vier loot, twe oncen G. Deux onces IT. Due oncie H. Dos oncias

Sextarius ita dictus, quod sit sexta portio congij, testante Fannio. ce/sths2. capit libram cum dimidia, nempe vncias octodecim. AL. Ein Nossel B. Ontrent een quaerte oft vierendeel

Sextula cic. sexta vnciae pars. e(ca/gion Actuario. sta/gion Nicand. interpreti. Pharmacopolae quatuor scrupulos nominant. AL. Das sechste theil einer Vntz. B. T'seste deel van een once G. La sixieme partie d'vne once IT. La sesta parte dell' oncia. H. La sesta parte de la vncia

Sicilicus plinio. a)ssa/rion. dictus est teste Festo, quod semunciam secet, nam pendit drachmas disis. AL. Hal lot. B. Half loot G. Deux dragmes IT. Due drachine H. Peso de dos ochauas o dramas

Siliqua, ceratium kera/tion AL. Vier Gren B. Vier greynen G. Quatre grains IT. Quatro grani H. Peso de quatro granos de trigo

Stadium Plin. spatium est in sexcentos pedes porrectum, siue centum viginti quinque passuum. sta/dion, sta/dios2, au)lo/s2. AL. Renn weg hundert vnd funff vnd zwentzig Schritt weit. estque octaua miliarij pars, teste Columella.B. Hondert ende vijfent wintich schreden G. Cent et vingtcinq pas IT. Cento et vinticinque passi H. Ciento y ventecinco passados

Superpondium proskata/blhma, e)pifora), e)pi/r)r(usis2, e)pi/blhma, e)pi/metron. quoddam quasi iuctarium, quod super pondus apponitur. AL. Vbergewicht.B. Ouerghewichte, ouerwaghe

Triens Cicer. triton. AL. Vier VntzenB. Vier oncen. Quatre onces IT. Quatro oncie H. Quatro oncias

Trientalis materia Vitru. erassitudinem quatuor pollicum habens. AL. Holtz vier Dumen dick.B. Een hout vier duymen dick G. Bois espais de quatre poulces IT. Legno spisso o grosso qua tro police H. Madera gruessa o larga quatro de dos gruessos



image: s076b

Trutina Vitru. statera Cic. qua centenaria appenduntur. truta/nh, para\ to\ tru/esqai tw=| barh/mati, quod pondere atteratur, stath/r Polluc. AL. Schusselwag.B. Goote wage G. Grande balanceIT. Bilancia grande H. Balanza grande

Trutina campana Isidoro, quae constat scapo punctis librarum discrimina notantibus distincto. statera Vitru. fa/lagc Aristot. h(mizu/gion. AL. Schnellwag. B. Knipwage IT. Bilancia Romana

Trutina momentana apud Isidorum,a memento quod istic spectatur, nisi potius legendum videatur, trutina monetaria, qua videlicet pecuniae appenduntur. AL. Goldwag B. Goutwage, goutgewichte G. Trebuchet, balance d'orfeure IT. Balancia d'orefice H. Balanza de platero

Trytodoche Thecabilancis. trutodo/xh AL. Goldwag Taflin. B. Goutgewicht layken

Versus Varro. Quadratum agri spatium centum pedes longum, totidemque latum, is et omdius agri Varro dicitur. AL. Hundert Schuche lang vnd breit. B. Hondert voeten lanck en breet G. Arpent

Vncia Cicer. ou)ggi/a, dwde/katon, tetra/ssaron i)taliko/n Cleopatrae. AL. Ein vntz. B. Een once G. Once IT. Oncia, onza H. Onza, oncia

Vrna capit congios quatuor, siue vicenos quaternos sextarios.

DE METALLIS. CAP. XLI.

AERIS flos aerugo aeris xalkou= a)/nqos2 Diosc. qui sponte ex aere exidit AL. Kupffer grun, Grunspan. B. Copergruen, Spaensch gruen G. La rouillure d'erain IT. Flore de rame H. Cardenillo

Aeris squamma lepi\s2, kalkou(/ lepi/s2, quae crassior marculorum ictibus excutitur. AL. Rupfferschlag. B. Coper slach G. L'escume d'erain IT. Squama di rame H. Esquama del cobre

Aerguo Plin. Rubego quaedam in aere cum virescit: vel succus concretus e liquore cum aere misto aeruca Vitru. quam et natiuam et factitiam tradunt, i)o/s2 sine i)os2 xalkou=. AL. Kupffrrost, Spangrur, Kupffergrun B. Spaensch groen G. Verdegris, verdet IT. Verde rame H. El moho de cobre

Aes Plin. xalko/s2 AL. Ertz Kopffer B. Cooper G. Cuyure IT. Bronzo, rame H. Cobre

Aes caldarium Plin. fusile, quod funditur, tantum malleis fragile. xalko/s2 xuto\s2 troxi/as2. Pol AL. Kupffer, Klockenspeisz B. Clockspise G. Erain IT. Bronzo, o rame che si pio giettare H. Euslera

Aes Campanum Cui palmam tribuit Plinius: e quo ollae et lebetes aenei conflantur.

Aen CorinthiumCic. pretiosissimae notae aes, fuit, quod casus miscuit, vt Plinius ait, cum incendio eius vrbis, aeris auri, argentique venae in commune fluxissent, teste L. Floro. kori/nqios2 xalko\s2, o( suntuxi/a labw\n to\ a)ci/wma, sugxqe/ntwn kai\ sun take/ntwn xrusou= te kai\ a)rgu/rou kai\ plei/stou xalkou=, vt Plutarchus refert.

Aes Coronarium, orichalcum, aurichalcum w(ro/xalkon Arriano. o)rei/xalkon AL. Letton, Messing B. Metael, Latoen G. Leton IT. Latone H. Laton morisco

Aes cyprium quod proprie cuprum nominatur. xalko\s2 ku/trios2 AL. Kupffer B. Cooper G. Cuyure IT. Rame, o bronzo H. Cobre

Aes ductile vel regulare Plinio, quod malleo in laminas attenuatur. e)lato/s2 straboni, tupi/as2 Poll. AL. Das fisch schlagen lest B. T'weleckmen slaet metten Hamer G. Erain qui se frappe auec le marteau IT. Bronzo che si lauora col martello H. Cobre que se dexa labra con el martillo.

Alumen Plin. salsugo, quasi terrae Plin. stupthri/a. AL. Alaun B. Aluyn G. Alun IT. Alume H. Alumbre

Aluminis species sunt, Rotundum, quod a similitudine metae sacchari, zuccarinum vocant: factitium nonnulli. Liquidum sine rupeum. fo/rimon. quod Alumen de rocca, et Liparinum, a lipara insula, forte Itali nominant: Scissile, et scissum. xisto/n et trixi=tis2 stupthri/a, quod Plinius exponit, in capillamenta quaedam canescentia dehiscens, quod falso Alumen plumeum nominant, vero Amiantilapidis nomine dicendum potius: adulteri enim scissilapidis corrumpitur, plumosique nomen acquirit. Italice, Alume di piuma, et de scagliola, quod officinae vitiata voce, de scaiola indigitant, eadem etiam alumen Iamenum, e Babylone inuectitium. B. Creuel Gruyt, a pruritu quem inspersum excitat AN. Itching pouder, ab eodem effectu

Argenti spuma Plin. lythargyrium Eid. et lithargos. liqa/rguros2. AL. Silberschaum, Glett B. Lithargyrum G. Escume d'argent IT. Spuma d'argento, lithargirio H. Almartaga, litargirio Eius tria sunt genera: chrysitis Pl. quae optima aureique coloris xrush=tis2 quam lithargyron auri vocant officinae AL. Soldgelette, argyritis Polin. quae argenteum colorem mentitur a)rguri=tis2 AL. Silberglette quae species hodie sunt notae. Tertiam addit Plin. molybditin quae plumbi ipsius fusura sit.

Argentum Virg. a)/rguros2 a)rgu/rion AL. Silber B. Siluer G. Argent IT. Argento H. Plata


image: s077a

Argenti nomine continetur et factum et infectum.

Argentum escarium Digest. Argentearum lancium supellex, quae epulis seruit. AL. Silberen credentz, tischsilber B. Een siluer contoor, siluer om aen te rechten, tafelsiluer G. Credence d'argent IT. Credenza d'argento H. Repostero de plata

Argentum excoctum Hiberum argentum, pro puro dixit Varranam prissimi drgenti metallis abundauit semper Hispania. kaqaro\n, a)/pefqon. AL. Fein silber B. Fijn filuer G. Argent pur IT. Argento puro et schietto H. Plata pura, y sin mezela

Argentum factum Virg. Cicer. quod vasis et signis est, vt Isidoro videtur. en skeu/esi pepoihme/nos2 Appiano. AL. Wetcksilber B. Ghewrocht siluer G. Argent batu, ou laboure IT. Argento battuto, o trauagliato H. Plata obrada

Argentum graue Liuio, pro massis argenteis dictum, annotat Seruius.

Argentum infectum Vlp. rude, quod abhuc in massa constitutum est. a)/shmon, a(sh/manton App. ar)go\s2 a)/rguros2 Straboni. AL. Das noch in blantschen ist B. Onghewrocht ende ongheslegen siluer G. Argent qui n'est point ouure IT. Argento che non e ancora posta in opra H. Plata sin obra alguna

Argentum pastillatum (si ea placebit lectio, quae Budaeo non improbatur) fuerit argentum quod in pastillos et massas coactum sit, quas Germanica natio centenarias, (Budaeus ignarus linguae, Cendreas vitiose nuncupat) hoc est, Centner, nominare solet, et Silberscheiben, et Blantschen. B. Siluer in coecken ghegoten G. Argent coule en petites masses rondes IT. Argento giettato in piastrello picciole H. Panecillos de plata

Argentum pustulatum suet. Martiali, in aspredines excelsum ac caelatum pusulatum rectius, vt in Florentinis Pandectis legitur, a pusulis, quales in panibus coctis exurgunt. kerxneito/n Polluci, fluktainw=des2. AL. Aufzgeschlagen oder geleutert silber B. Ghedopt oft uytgheclopt siluer, ghedreuen oft ghesuyuert siluer G. Argent trespur et bien affine IT. Argento broffolato, ben mondato H. Plata pura y bien purgada

Argentum signatum aliqua forma expressum. e)pi/shmon Thucyd. Appian. e)/ntupon, para/shmon, parakexaragme/non, paratetupwme/non. AL. Gemuntzt silber B. Ghemunt siluer G. Argent monnoye IT. Moneta d'argento H. Moneda de plata

Argentum viuum plin. vomica liquoris aeterni, et rerum omnium venenum Plinio vocatur, hydrargyrum. u(dra/rguros2 Dioscoridi, a)/rguros2 xuto/s2 Theophrasto lib. De lapid. quod liquoris ritu diffluat. a)pospermatismo\s2 dra/kontos2 Chymistis, illud quod e minio secundario sit. ac Hydrargyrum e stanno. xolh/ siue Fel draconis, quod ex auro, Discus solis. AL. Quecksilber B. Quicksiluer G. Du vif argent IT. Argento viuo H. Argento biuo, azogue

Atramentum sutorium Celso, Plinio, quo coria sua tingebant veteres coriavij. (tametsi aliud in vsu sit hodie istis hominibus) vitriolum est, vulgo ita dictum a perspicuitate vitrea: et ab Arabicae scholae studiosis, zeg viride. ka/lkanqon. chalcanthum Plin. diuersum ab aeris flore, quod xalkou= a)/nqos2 distinctis vocibus dicitur. AL. Kupfferwasser B. Coperwater G. Couperose, ou vitriol IT. Vitriolo H. Capatrosa

Hoc autem est vel stillatitium. stalaktiko/n Galeno, et pina/rion dictum apud Dioscorid. limi forte permistione, et logxwto/n, ab oblonga hastilis in modum specie. Germanis Gockelgut. vel concretitium, in fodinis coactum. phkto/n Dioscor. ratione formae dissides ab illo. sunt qui Kupfferrach, velut aeris fumum, vocitant.

Auri scoria kibdhli/s2 AL. Schlacken oder schaum des golds B. 'Tschuijm van gout G. Escume d'or IT. La spuma d'oro H. Hez del oro

Auripigmentium, arsenicum Plin. a)r)r(eniko\n. AL. Arsenic, meuszgift, opermnt B. Rattecruyt, operment G. Orpin, arsenic IT. Orpimento H. Oropimiente. Estque duplex: atsenicum luteum, alij citrinum nominant AL. Goldgelb operment, huttenrauch alterum rubrum, Sandaraca Graecorum sandara/xh AL. Fewrschwebel, roht operment, rother schwebel, reuszgeel, roszgeel

Aurum ab aura, id est, splendore, qui illi metallo praecipuus est. xruso\s2, xrusi/on. AL. Gold B. Gout G. Or IT. Oro H. Oro

Aurum canalitium Plin. in puteis effossum, quod venarum canalibus per saxa vagatur

Aurum netum AL. Gezogen gold B. Ghetoghen oft ghesponnen gout G. Or file IT. Oro filato H. Oro hilado

Aurum obryzum Pilinio, purum putumque B. Plauto, excoctum, recoctum Virgilio, quod experimento ignis, simili colore rubet. xruso\s2 ei)likrinh/s2, kaqaro\s2, a)/xrantos2, a)/pefqos2 Luciano et Thueyd. gnh/sios2, a)ki/bdhlos2, a)migh\s2, a)ke/raios2, a)kraifnh\s2, a)hribh\s2, do/mimos2, o)/bruzon dictum, quasi Ophirisum, si Hieronymo credimus, quod ex insula Ophir primae notae aurum efferretur. AL. Fein rein gold B. Fijn louter gout G. Or pur IT. Oro fino et puro H. Oro recozido y puro, sin mezcla

Aurum purum, infectum Virgilio, quod nondum caelatum est aut percussum xrusi/on a)/shmon Thucyd. AL. Gold das noch in einer


image: s077b

blantschen ist, nicht feingold B. Ongheslaghen gout G. L'ot qui n'est pas mis en oeuure IT. Oro puro ex scietto H. Oro que aun no esta labrado

Bractea Virgil. Metalli tenuis et prae exilitate crepitans lamella. pe/talon, ptu/xa Homerus dixit,f ab complicando argumento. a)/rguros2 ei)s2 u(me/nos2 i)de/an ecelasqei/s2 Athenaeo. AL. Blat oder schinen ausz metael B. Folye, blat G. Fueille IT. Foglio H. Chapo o hoia de metal

Cadmia Plin. Lapis e quo aes sit, medicinae vtilis. (male enim in Plin. lib. 34. inutilis, leges scriptum) lapis aerosus Plinio, non ita multum a Pyrite lapide diuersus. Cobaltum vocant Germani. ossicinae climiam et cathimiam et lapidem calaminarem. H. Hollin de la hornaza de cobre

Cadmia fornacaria quae fornacum altioribus locis appingitur atque assidet, racemi instar concreta. vnde kaeumi/a botrni/tis2 Dioscoridi vocatur, in officinis dicitur turia

Cerussa Plin. yimmu/qion AL. Bleyweisz B. Ceruse, lootwit G. Ceruse, fard IT. Cerusa H. Aluayalde, blanquete

Chalcitis Plin. lapis e quo et aes coquitur, mollis natura, vt videatur lanugo conereta. Coloctar barbare vocatur, crediturque esse vitriolum rubrum, siue atramentum citrinum. xalki=tis2. AL. Roth vitriol B. Coper-root

Chalybs Sillio, stomoma, nucleus ferri Plin. acies ferri Eid. Genus durissimi purgatissimique ferri, quo induratur ferrum, xa/lubs2, xalibiko\n sto/mwma Eustath. sto/mwma Poll. Hesiodo in clypeo Herculis, a)/damas2 vocatur, ab inuicta duritia. AL. Stahel B. Stael G. Acier IT. Acciaio H. Acciel, azerro

Chrysocolla Plin. Auri gluten. xrusoko/lla. terra viridis nonnullis dicitur. AL. Berggrun, steingrun, scheifergrun B. Berchgroen G. Cole a or, sondure d'or IT. Saldadura dell'oro H. La atincadura del oro

Est autem et natiua et factitia. natiua vtuntur aurifices, et boracem nominant: auri saniem Plin. AL. Burtis, damit die goldschmid loten B. Boras G. Soudure d'or IT. Chrysocolla, borazo H. Borrax, para attincar.

Cinnabaris Lachryma arboris Indicae concreta, vt ex Arriano in Lustrntione maris rubri liquet. sanguinem draconis a eolore vocatum puto, non autem quod tabum sit elisi ab elephanto draconis, id quod somniat Solinus cum Plinio. kinna/bari, to\ lego/me/non i)ndiko\n, a)po\ tw=n de/ndrwn w(s2 da/kru sunago/menon, Arrianus. Theophrastus Cinnabari saturo esse colore, ac propterea dra/kontos2 w(=ma creditum scribit.

Estque genuinum et naturale Plinij minium, quod et mi/ltos2 et a)/mmion Dioscorid. cuius gleba anthrax Vitruuio dicitur. AL. Verzinober B. Vermilioen G. Vermillon IT. Vermiglio H. Bermelon AN. Vermelon

Cinnabaris Indica Plinio, cinnabari Dioscorid. ai(=ma dra/kontos2 recentiorum Graecorum, et sanguis draconis ofsicinis dictus est, seplasiae adulterium.

Crustae et emblemata argenti caelati Cicer. kerxnw/mata. B. Geschmeltz, erhaben vund gedriben werck, geraucht werck B. Ghedreuen siluerwerck, ghedopt werck G. Oeuure d'argent haut efleue IT. Opra d'argento di gran rilieuo H. Plata muy ricam ente labrada

Porro Chyinicorum ars planetis metalla attribuit: Soli aurum: Lunae argentum: Mercurio electrum: Martiferrum: Saturno plumbum: Veneriaes: Iouiplumbum candidum, paulo diuersius Pindari schol. Ioui electrum: Mercurio assignat plumbum candidum.

Electrum Auri argentique mixtura quaedam, vt Plinio videtur, quinta argenti portione commista, cui subscribit et Pausanias. h(/lektron, a)namemigme/nos2 ar(gh/rw| xruso/s2.

Ferri scoria, stercus skwri/a sidh/rou. AL. Eysenschlack B. Hamerslach G. Escume de fer IT. Spuma di ferro H. Mozo de herrera o de fragua

Ferrugo Plin. ferri rubigo. i)o\s2 sidh/rou. AL. Eysenrost B. Roest, Yserroest G. Rouillure de fer IT. Rugio di ferro H. El orin

Ferrum Cicer. si/dhros2, a)/rhs2. AL. Eysen B. Yser G. Fer IT. Ferro H. Hierro

Ferrum viuum Plin. quod in magnete extritum, ferrum attrahit, retinetque ac catenat quodammodo, immigrante in proxima quaeque eadem vi. AL. Eysen das auff dem segelstein geschliffen ist B. Yser dat op den zeylsteen gheslepen is G. Fer ou cousteau aguise sur l'aimant IT. Coltello o ferro aguzzato sopra la calamita H. Cuchillo aguzado solbre la piedra de hierro

Halonitrum quod Salpeter nostris vocatur. aphronitrum. a)fro/nitron, veluti spuma nitri. AL. Salpeter der anden mauren wachst B. Den salpeter die aen de mueren wast H. Alatron. Nitratus puluis, qeiw=des2 yh=gma, vocari potest, tormentarius puluis, quo tormenta exploduntur. AL. Kraut B. Buscruyt, oft busponder G. Poudre d'arquebuse IT. Poluo d'arcabuso H. Poluo de arcabuzeros

Holos achoe spuma arida maris Plin. lanugo maris, salisuma Plin. salsa aspergo Virg. a)lo/s2 a)/xnh, a)lo/s2 xnou=s2. AL. Meerschaum B. Zeeschuijm G. Escume de mer IT. Spuma del mare H. Escuma de la mar



image: s078a

Helcysam Plin. Scoria in argento. faex argenti. e(/lkusma Galen. e)/gkauma Diosc. ar)guri/ou skwri/a. AL. Silberschaum B. Siluerschuijm G. Escume d'argent IT. Spuma d'argento H. Escoria de plata

Maris flos a)lo)s2 a)/nqos2. sperma ceti vel balaenarum officinis vocatur, et ambar subalbidum. AL. Walrach, baldrath, quasi praesentaneam opem adferens B. Walschot, quod sonat balaenarum eiectamentum genitale, siue semen

Metallum Plin. dictum, quod vna inuenta vena, non procul inueniatur alia, quasi meta\ ta\ a)/lla: vel certe a metalla/n, id est, a scrutando. me/tallon. AL. Allerley ertz, bergwerck, metall B. Metael, oft berchwerck G. Metal, tout ce qu'on tire des mines IT. Metall H. Metal

Minium adulterinum, quod ex plumbo sit, a Cinnabari et Minio factitio (quod vulgaris Cinnabaris nomen seruat) diuersum. AL. Meng, minienn B. Menye G. Vermillon IT. Minio, cinapro o cinaprio H. Bermellon

Nitrum Plin. quod Baurach Arabibus. ni/tron. niter, sal niter, sal petrosus nonnullis vocatur. salem lucidum sunt qui nuncupant, et salem Alexandrinum. Vnicum nitri genus hodie notum est, borax non excocta quam pro fossili nitro sunt qui habent. AL. Bergsaltz, quasi sal petrae, cognata sali res H. Salitre

Pala Plinio, Minor massula excoctioris auri, et quidem selibralis. pa/lh Straboni, h(militrai=a bw=los2. AL. Ein stuchle fein golds B. Een clompken fijn gouts G. Paillette ou papillote d'or, petite masse de pur or IT. Mazzetta d'oro fino H. Barra pequenna d'oro puro

Plumbago Plin. galena Eid. molybdaena. molu/bdaina. AL. Glantz, asplendore, Bleyertz, quod materiam plumbi contineat, Bleyschweisz, quod sudorem plumbi sonat B. Lootaerde daer loot en siluer onder is H. Miniere de plomb et d'argent IT. Marchesita di piombo H. Marquesita de plomo

Plumbi scoria recrementum. skwri/a molu/bdou. galli cacaturam vocant. AL. Bleyschlacken B. Lootschuijm. H. Escume de plomb

Plumbi lamina charta plumbea Sueton. e)lasmo\s2 molu/bdou, pe/talon, kassi/teros2 e(lhlasme/nos2 e)s2 to\ lepto/taton Pausan. pla/tusma Aetio. AL. Blech B. Bleeck G. Lame de plomb IT. Piastrella di piombo H. Lama de plomo

Plumbum candidum Plin. plumbum argentarium. kassi/teros2 Homero. AL. Zin B. Tin G. Estein IT. Stanno H. Estanno

Plumbum cinereum AL. Weiszmuth, Mythan, conterfeyt

Plumbum nigrum Plin. mo/lubdos2. AL. Bley B. Loot G. Plomb IT. Piombo H. Plomo

Pompholyx Plin. Aeris et cadmiae fauilla. pomfo/luc a bullae simili leuitate, qua per aerem euolat, vt Dioscorides testatur. vnde et nil album. et nihili ofsicinis ab extremae leuitatis nota dictum fuisse auguror, vt et a Germanis Nichts, vnde natam suspicor paroemiam ex voce ancipiti. Nichts ist in die augen gut, quasi dicas, Nil oculis conducit. tuciam Arabes vocant, cuius species est spodos Plinij, siue spodium vulgare: nisi quod haec nigra pompholyx, seu nil griseum censetur, candore et nigrore inn pompholyge superantibus. fuliginem nominat spodon Plinius, lib. 34. cap. 13.

Rubrica fabrilis rubrica Colum. mi/ltos2 tektonikh\, gh= shmantri/s2. AL. Rotelstein, rot erdrich, bergrotel B. Roode aerde G. Croye ou terre rouge IT. Terra rossa, tubrica fabrile H. Almagra AN. Ruddell, read chalke

Rubrica Lemnia terra Lemnia, minij gleba Celso lib. 4. minium Lemnium, sigillum Lemnium, terra et lutum sigillatum Auicennae. sfragi/s2 Gal. quod Dianae sacerdotis sigillo obsignaretur ad euitandum fucum. mi/ltos2 lhmni/a, mi/ltos2 lhmni/s2 Nican. in Theriacis. lhmni/a gh=. offic. terra sigillata. H. Tierra sellada. quae nunc Turcici sigilli fide munita ostenditur: pallidiorem dilutioremque existimo esse, non ob altiores quam olim fodinas, aut terrae dilutiorem colorem: vt autumat quidem: sed quod is ritus desierit obseruari, quem Galenus indicat, quo mactata Dianae capra votiua, sanguis eius terrae obsignandae permisceri solebat. cuius miscellae modum vt oeulata fide obseruaret Galenus, non dubitauit Lemnam per mare petere

Rubrica Sinopica minium Sinopicum, et Sinopis Plinio, mi/ltos2 sinwpikh\, sinwpi/s2. officinae bolum Armenum vocant.

Sal natiuus vel fossilis, saxeus, qui sal gemmae hodie dicitur a pellucido nitore, specularis lapidis modo, qualis olim sal Cappadoceus fuit, Plin. teste. kaqalmh\s2 gai/hs2 bw/lac Nicand.

Sandyx Virgilio, a sandaraca factitia Vitr. nihil differe putat G. Agricola vir longe doctissimus, colore est ardenter rubente sa/nduc, snriko/n. AL. Bergrot, Parijs rot B. Berchroot

Scoria Plin. Faeces metalli, siue spurcities, retrimentum, vel recrementum stercus Scribonio Largo. skwri/a, kibdhli\s2, kibdhli/a. AL. Schlacken, chaum, oder absameten des metals B. 'Tschuijm van metael G. L'escume et l'ordure du metal IT. Spuma di metalli H. Escuma hez de metal

Sil Plinio. Ochra Eidem. Terra lutea, coloris pallidi, e qua combusta fit risbrica. teste Theophrast. w)/xra. AL. Augergel, berggel, ochragel, ockergelb B. Ocker, berchgeel G. Ocre IT. Ocra


image: s078b

H. Color de almagra quemada

Sulphur Plinio, metallum viuax Apuleio, qei=on, qe/agon, qe/eion, sulphur viuum et fossile Latinis. a)/puron. quod Celsus ignem non ex pertum vocat: quod glebosum est et solidum. AL. Lebendiger schwebel B. Leuendighe solfer, oft swauele G. Soulfre vif et naturel IT. Solfo viuo H. Azufre

est et factitium siue mortuum, quod ignis persicitur coctura. AL. Geleschter oder getodter schwebel B. Gheleschte solfer G. Soulfre contrefait IT. Solfo morto H. Azufre muerto

Stannum Plinio, Primus qui in fornacibus fluit liquor. Encelius putat parum distare ab eo genere plumbi candidi, quod vt imperfectius Germani sua lingud Halbwerck, nuncupant, quasi dimidiatum opus dicas, e quo cantharos et sextarios conflare solent: vt eadem frme sit stanni proportio ad candidum plumbum, quae plumbi cinerei ad nigrum.

Stibium Plin. stimmi, alabastrum Plin. sti/mmi Gal. gunaikei=on nonnullis dictum, quod tingendis nigrore ciliis mulierum expetatur. platuo/fqalmon Plin. quod picturae mangomo dilatare oculos quodammodo videatur. antimonium officinis nominatur. AL. Spielzglasz B. Antimonye G. De l'antimoine IT. Antimonio H. Alcohol

Stricturae Virg. scintillae e candente ferro emicantes, teste Nonio, cum massa malleis cuditur: ita dictae, quod strictius emittantur, vel quod oculos fulgore praestringant, quamuis Seruius ferri massam intelligat ea voce. spinqh=res2. AL. Feulen, gneist vom gloenden eysen springend B. De voncken ost geysteren, oft straelkens die vant gloeyende yser springhen G. Les estincelles du fer chaud IT. Le scintelle del ferro ardente H. Centellas de hierro caliente, o ardiente

DE MILITARIBVS OFFICIARIIS. CAP. XLII.

AEneator Marcillino, pro eo qui classicum canit, qui aeneo instrumento, tympani, in morem tenso complosoque sonitum dat. xalkotu/pos2. AL. Herpaucker B. Keteltrommelslager G. Tambourin a cheual IT. Tanburino a cauallo

Porro Tubicen, tubae cantu in bellum ciet, rursusque receptui canendo reuocat: Cornicinis ac Buccinatoris cantui signa obtemperant, quando mouentur, aut mota fingenda veniunt, teste Vegetio.

Annonae structor Cicer. a commeatu, annonae praefectus e)pimelhth/o e)mpori/ou Dinarc. bi/arxos2, sitoko/mos2. AL. Prouiandmeister B. Prouandtmeester G. Commissaire des victuailles IT. Commissario delle vettouaglie H. Prouedidor de la vitualla

Antesignanus Cic. qui ante signa stat in acie. pro/maxos2. AL. Der vor dem fanhle steht in der schlachtordnung B. Die voor in de slach staet G. Qui marche en bataille deuant le port' enseigne IT. Chi marcia nelle bataglia inanzi le ensegna H. Que esta en la battalla adelante de las benderas

Armaturae duplices Veg. qui dupla stipendia merent. duplicarij Varroni dici videntur, quod illis ob virtutem duplicia cibaria darentur. dimoiri/tai Arriano, didraxmopli/tai Polluci, quod duos mererent denarios, cum vnus stipendium esset militi diurnum. AL. Doppelsoldner B. Dubbel soudener G. Doubel paye IT. Lanzia spezzada H. Piquero a dos pagas

Balistarij qui balistis vtuntur, quibus et saxa et iacula euerberabant, et muros quassabant: quorum vicem implent nunc tormentarij, qui muros deijciunt sternuntque validis machinis. a)kontistai\, a)kontobo/loi. AL. Bachsenmeister B. Busmeester G. Canoniers IT. Bombardieri H. Lombarderos

Caduceator Liuio, Legatus aut internuncius pacem petens. kh=ruc, e(rmh=s2. AL. Fridbott B. Vreed-Bode, pays bode G. Embassadeur de paix IT. Ambasciatore della pace H. Embaxador de la paz

Castrorum praefectus Tac. Veg. AL. Der obriste im leger, Feldher B. Veltheere, Prouoost G. Le prouost IT. Il maestro del campo H. El maestro del campo

Calones Liuio, Militares serui. Caculae Plaut. skeuofo/roi, u(lofo/roi Epigram. varones etiam, Cornuto teste, militum serui dicuntur. AL. Troszbuben B. Trosboeuen, trossen, ruyters iongen G. Goujarts, valets des gendarmes IT. Li ragazzi de soldati H. Los moços de los soldados, los rapazes de los eseu deros

Cataphracti equites Liu. Saalust. vel cataphratti, vt alij scribunt. cataphractarij Lampridio. kata/fraktoi. de quibus ita Nazarius: Cataphractos equites, in quibus maximum steterat pugnae robur: his disciplina pugnandi est, cum aciem arctauerint, seruent impressionis tenorem: et immunes vulnerum, quicquid oppositum est, sine hesitatione perrumpunt, Cataphracti rego sunt, qui grauioribus armis instructi stabili agmine congredinntur. AL. Kurisser B. Curissers, ruyters int


image: s079a

volle harnas G. Gens d'armes armez de pied en cap IT. Gente d'arme, armati da capo in piedi H. Gente de armas, armados de la cabeça hasta a los pies

Centurio Caes. qui centum numero praeerat militibus. e)katonta/rxhs2 AL. Ein Haubtmann vber hundert B. Een hondertste-man, een Hopman ouer hondert G. Centenier IT. Centurione H. Capitan de ciento armados

Chiliarcha tribunus. xili/arxos2, drougga/rios2 Leoni. AL. Ein Haubtinann vber ein tausent B. Duysentste man, een capiteyn ouer duysent G. Coronel, capitaine de mille soudarts IT. Colonello H. Coronello

Circitores Veget. vel circuitores, Vigiliarum recognitores, peripo/loi e)fodeu/ontes2 Polyb. AL. Die schaarwacht B. De Heere die omgaet, de schaerwacht G. La ronde IT. La ronda H. La ronda

Commilitones Cicer. commilites Caes. commanipulones Spartian. contubernales Cic. sustratiw=tai, o(mo/stegoi. AL. Spiesz oder rottgesellen, burszgesellen B. Rotgesellen, stalbroeders G. Compaignons de guerre IT. Compagnoni H. Companneros

Conquisitor Liuto et Cicer. qui militum delectum agit. cenolo/gos2 Polybio. stratolo/gos2. AL. Ein kriegs Commissari, oder Musterherr B. Een Commissaris oft Beuelsman, die de knechten aenneemt, een Munsterheere G. Commissaire, ou qui a charge de faire l'eslite des gents, quelque Seigneur de la monstre IT. Commissario di guerra, o Signore della monstra H. Commissario de guerra, o Sennor de muestra

Coricaeus cum Exploratore idem fere est, qui occulte subausculat quid dicatur, kwrukai=os2. AL. Ein auszspeher B. Een luysteraer G. Escouteur, quasi auscultator IT. Spia H. Aslechador

Cornicen Iuuen. classicus Varr. corniculatius Val. Max. et Cicer. buccinator Caesari, classicen Varr. kerau/lhs2, o)trunth/r. AL. Zinckenblaser, hornblaser B. Zinckeblasr, horenblaser G. Corneur IT. Cornetta, suonatore di cornetto H. Cuernero

Cunicularij vel cuniculares Veg. qui cuniculis suffessis improuisi emergunt, et hostilia munimenta inuadunt AL. Schantzgraber, vndergraber B. Schansgrauers, pioniers G. Pioniers IT. Pioneri, guastadori H. Peoneros, gastadores

Decanus Veget. decurio, Manipuli praeses. AL. Rottmeister B. Rotmeester, thiendeman G. Disenier en guerre, corporal IT. Caporale H. Caporal

Desertor qui stationem in militia suam deserit. leipota/kths2. et apud Caesar. qui perdiu a castris abest. AL. Der seyn platz oder glid verlast im krieg B. Die zijn ghesellen verlaet in de crijch, oft in den brant G. Delaisseur de ses compagnons IT. Abbandonatore de suoi compagni H. Desamparador, o dexador de sus companneros

Desultor Liuio, Eques qui alterum equum attrahit, in quem celeriter transilire, vbi res postulat, potest metaba/ths2, zeu/cippos2, ke/lhs2. AL. Reisiger, springreuter B. Reysigher

Procubitores Festo. Velites qui noctu ante castra excubant, cum castra hostium in propinquo sunt. B. Wtwacht

Emansor Modestino, qui vlira tempus commeatus ab imperatore impetrati, a castris abest, leuiusque crimen sustinet quam desertor, planh/ths2 Polybio. AL. Ein waghalsz, ein abentheurer, ein kistenfeger B. Een krijsman die langher uytblijft dan zijn paspoort inhoudt G. Vn soudard qui hazarde de s'absenter sans conge IT. Venturiero, soldato che s'absenta piu che non gli ha permesso il suo capitano H. Soldado que tarda mas que no tiene licentia

Emissarius qui praecedit aciem ad lacessendum hostem. prwtagwgeu/s2. AL. Der verlorne hauff, die voranlauffer, die zum auszschosz verornet seynd B. D'auantguardie G. L'auantgarde IT. La scorta, l'auanguardia H. La auanguardia, la scuerta

Equites Liuio, equitatus Plinio, celeres olim dicti, teste Plinio, i(ppei=s2, e)/fippoi, i(ppo/tai, e)piba/tai, a)naba/tai, i(ppoba/tai, i(ppokorusth/ Hom. e)/fippoi o(pli=tai Porphyrio. AL. Die reissigen, der reissige zeug, die reutterey B. Reysigers, ruyters te peerde, de ruyterie G. Les hommes d'armes, es cheuaux, gents de cheual, la cheuallerie IT. Caualleria, gente a cauallo H. La caualleria, los cauallos

Excubitor Colum. nuktofu/lac Dioni. AL. Wachter B. Wachter G. Guetteur, qui fait ou tient le guet de nuict IT. Guardiano, guardia H. Guardian, que haze la guardia de noche, escuchador vellador

Excubitor specularius qui in speculis orarum excubat. fruktwro/s2 Thucyd. fruktwriw=n e)popth/r Aristoteli. AL. Ein wachter auff dem wartthurn B. De waecker op den waecktoren G. Le guetteur de l'eschauguette IT. Lo guardiano della lanterna, scutinella della torre H. El atalayero

Fecialis Varr. Cicer. Internuncius, vel belli vel pacis feriendae. presbu\s2, ei)rhnodi/mhs2 Halicarn. fetia/lis2 Plut. AL. Ein bott der absagbrieff dem feinden zutragt, ein Herold B. Een Heraut om d'oorloge aen te bieden, oft pays te maken G. Herant des armes IT. Heraldo, Re delle armi H. Heroldo Rey de las armas

Funditores Caes. qui fundis missilia et lapides iaciebant. libratores


image: s079b

Tacito, quo missilia eminus librando contorqueant. sfendonh=tai. AL. Schingenwerffer B. Slinghetworpers G. Qui vsent de fondes a combatre IT. Frombolaz, funditori, o chi combattono con le fionde, o frombe H. Honderos

Horum in locum successere, qui plumbeas glandes iaculantur vi tormentarij pulueris elisas. AL. Hackenschutzen B. Haeckeschutten, busschieters, Coleueriers G. Arquebusiers, hacquebutiers IT. Arcabusieri H. Arcabuseros

Hastati Varr. qui in prima acie versabantur xrosfoma/xoi Polyb. feremmeli/ai Mimnermo, xrosfofo/roi Polyb. sarissofo/roi. AL. Langespiessen B. De langhe spiessen G. Les picquiers IT. Li picchieri H. Los piqueros

Imperator Cic. imperator exercitus, archistrategus. o( proestw\s2 tw=n o(/lwn pragma/twn Polybio, ar)xistrathgo\s2, autokra/twr, strathgo/s2. AL. Obrister seldherr B. Opperste veltheere, Capiteyn generael van een armeye G. Ches de guerre IT. Il generale della armata, o del campo H. Capitan general

Lancearij Suet. logxh=tai, logxofo/roi, dornfo/roi. AL. Lantzen B. Lancie-voerders G. Les lances IT. Le lancie H. Lanceros

Legatus Caes. qui cum potestate mittitur. legatus fiduciariam operam obtinens Caes. presbeuth\s2 au)tokra/twr en. u(postrathgo/s2. AL. Ein Statthalter, oder Lutenambt B. Een Stadthouder, oft Lieutenant G. Lieutenant IT. Il luoco tenente del capitano generale H. El luego tenente del capitan general

Lignatores Liuio, Milites qui lignatum eunt. culofo/roi, culhgoi\, fruganofo/roi, fruganistai\, u(lofo/roi. AL. Holtzhawer B. Die hout gaen rapen ende soecken G. Qui vont querir du bois IT. Chi vanno per legna H. Los que traen lenno

Lixae Liuio, qui exercitum sequuntur lauandi et coquendi gratia. AL. Die sudler, koch vnd wascherinne im krieg B. De schommelcocx, een craeuwels, ende wasscherssen G. Cuisiniers et lauandieres IT. I cuoghi et la lauandaie H. Los aguaderos, los cozineros y las lauanderas

Magister equitum Liuio. i(/pparxos2, i(ppostrathgo/s2 Suidae. AL. Obrister Rittmeister B. Ouerste Ridtmecster G. Le general de la cheuallerie IT. Il generale della caualleria H. El general de los cauallos

Mensor Veget. designator diuersoriorum. e)pi/staqmos2, staqmodo/ths2 Plutar. AL. Fuhrierer, herberigbesteller, quartiermeister B. Forier, oft quartiermeester G. Fourrier, ou qui ordonne les quartiers IT. Foriere, o il maestro de e quartieri, i loggiamenti H. El forerio maior, o el aposentador

Mensoris enim erat diuersoria in oppidis designare, militi tentoriorum positum praescribere.

Metator Veg. Cicer. qui castris locum eligit. AL. Ein Legerschlager B. Die 'tlegher ordineert om te slaen G. Qui choisit le lieu pour asseoit le camp IT. Il maestro del campo H. El maestro del campo

Eiles Liuio, qui sacramento rogatus et adactus est. stratiw/ths2 aerarius Varr. ab aere, quod stipersdium faciat. tenxofo/ros2 Eurip. misqofo/ros2. AL. Ein kriegszmann, ein soldner B. Een krijsknecht, soudaet, oft soudenaer G. Vn soldat, souldard, homme de guerre, gendarme IT. Soldato H. Soldado

Miles aere dirutus Cicer. exautoratus Liuio, expunctus stipendiis Paulo. a)pezwsme/nos2 Herodiano, a)do/kimos2. AL. Auszgemunsterte knecht B. Weghemonsterde krijsknecht G. Soudard casse, mis hors de l'estat IT. Soldato cassato, scancellato H. Soldato a quien quitaron el sueldo

Miles auctoratus Hor. delectus. do/kimos2, e)/klektos2 e)pilelegme/nos2 e)kkritos2 pro/kritos2, a)po/dektos2, loga\s2, e)pi/dektos2 Herod. Polybius, e)ktraordinari/ous2, id est, extraordinarios, interpretatur e)pile/ktous2: cuiusmodi e sociis deligebantur. AL. Geschworne kriegsleut B. Gemonsterde krijsknechten G. Soudard iure et paye IT. Soldato pagato et giurato H. Soldado pagado y obligado a serbir

Miles causarius Liuio, valetudinarius, qui insta de causa militiae laboribus supersedere potest. a)po/maxos2. AL. Vmm redlicher vrschen willen erlauber B. Een landtsknecht die zijn paspoort heeft, om zijnder sieckten oft andere eerlijcke oorsaken wille G. Qui est delaisse par sa maladie, ou par quelqu' autre inste empeschement IT. Cassato a cagion honesta H. Licentiado con buena razon

Miles classiarius classicus Curt. epibates Hiclio, inscensor Lampridio. e)piba/ths2, e)pibh/twr. AL. Ein kriegszman auff dem wasser B. Een krijsman ter Zee G. Sondard en mar IT. Soldato in mare, di galea H. Soldado por mar, o en galera

Miles emeritus Lucan rudiarius Sueton. quasi rude donatus. a)fhlike/steros2 Dioni. e(ccstrateume/nss2 kai\ ghrw=n Appiano. AL. Ein alter auszgedienter kriegszmann B. Een oude krijsman, die van ouderdom niet meer gedienen en can G. Soudard casse par sa vieillesse IT. Soldato casso per la sua vecchezza H. Soldado iubilado

Miles euocatus Caesari, qui post emerita stipendia reuocatur militatum. (euocatorum autem ordo honestus erat) a)na/klhtos2 Dioni. o(\s2 pepanme/nos2 th=s2 stratia=s2, e)p' au)th\n au)=qis2 a)neklh/qh Dion.



image: s080a

Miles grauis armaturae Liuio, o(pli/ths2. o(plofo/ros2 baru\s2, sta/simos2, ena/ries2 Ionic, tales dicuntur, et bare/a tw=n o(/plwn Polybio. AL. Ein knecht mit schwarem zeug, harnisch oder rustung B. Een krijsman int volle harnas, oft swaer ghewapent H. Homme d'arme IT. Huomo d'arma H. Hombre de armas

Miles gregarius Sallustio. e)gku/klios2, e)ktetagme/nos2. AL. Ein spanniger B. Inspannigher G. Soudard peu renomme IT. Fantacino H. Besonno

Miles leuis armaturae Cicer. expeditus Sallust. ferentarius Eid. et Veg. veles Liuio, rorarius Eid. qui expedita ratione pugnam capessit, et obuiis telis. yilo\s2 Aristoteli. kou=fos2, e)lafro\s2, eu)xerh\s2, eu)/kolos2, eu)/xeir Polybio, peltofo/ros2 gumnh/ths2, eu)/zwnos2 Appiano, a)krobolisth/s2. AL. Scharmutzler, ein ring geruster kriegszmann, ein fertiger Landsknecht B. Een waechhals, een auenturier, een lichtueerdighen krijsman G. Homme de guerre arme a la legiere IT. Soldato armato alla leggiere H. Soldado que esta poco armado

Miles limitaneus Theodos. praesidiarius Liuio, idem ferme sunt, nisi quod in regni limitibus ille praesidio sit, hic etiam mediterraneis locis. frouro\s2, o(/rios2, o( en toi=s2 meqori/ois2. AL. Der in der besatzung, oder auff der grentz ligt B. Die op de frontieren in garnisoen ligghet G. Qui est en garnison sur les frontieres IT. Ch'e nella guarnigione insu le frontiere. H. Hombre de la guarnicion

Miles stationariusVlp. fu/lac. AL. Der die schiltwacht halt B. Die op de wacht is G. De guet IT. Di guardia H. De guardia

Miles veteranusCicer. qui diu militiam secutus est gegumnasme/nos2 Appiano. AL. Ein alter Landsknecht B. Een vervaren en oudt krijsiman G. Vn vieil soldat IT. Il soldato vecchio H. El soldado viejo, y anciano en la guerra

Miles tumultuarius Liuio. subitarius miles Liuio, subitario collectus, au)toxe/dios2. AL. In eyl zu samen gebracht B. Metter haesten vergabert G. Fait a la haste IT. Racolto prestamente H. Cogido en priessa

Miles triarius Liu. Strenuus et exploratae virtutis miles. a)risteu\s2, pezai/teros2 Vlp. Demosth. interpr. loga\s2, a)risti/ndhn e)zeilegme/nos2 Athenaeo. AL. Ein frischer vnnd freymutiger kriegszmann B. Een vryen en dapperen krijsman G. Vn bon soudard IT. Vn buon soldato H. Vn buen soldado

Miles voluntarius Liuio, voo Eid. qui vltro nomina dat. e)qelonth\s2, au)toke/leustos2. au)qai/retos2, au)th/koos2, au)tepi/taktos2, a)ntepa/ggeltos2, a)para/klhtos2, a)profa/sistos2, a)nepi/taktos2. AL. Ein freywilliger knecht B. Een willighe soudaet G. Soudard voluntarire, qui vient sans contrainte IT. Soldato di sua buona voglia H. Soldato de su buena y propria volundad

Milites aduentitij cic. externi Eid. extraordinarij. e)pi/lektoi Dion. e)pi/saktoi Plutarcho. AL. Auszlandische kriegszleuth B. Wtlandtsche krijchslieden G. Soudars estrangiers IT. Soldati forestieri H. Soldados de tierras agenas

Militum supplementum Liuio, Militares copiae, quae in caesorum numerum supplentur. plh/rwma. AL. Das auszfullen, erstetten B. Knechten, daermen de Rotten oft Vendelen weder met vult G. Supplement IT. Supplemento H. Accomplemiento

Obses Cic. qui twendae fidei causa alterius potestati traditur. o(/mhron Polyb. o(/mhros2, o(mh/reuma Plutar. a)sfa/lisma, ene/xuron. AL. Gijsel, Pfandsmann B. Ostasel, Pantman G. Ostage IT. Statico, hostaggio H. El rehen de las treguas

Optio Suet. qui excubiarum negotium obit per oculatos inspectores, ipse excubiis praefectus. Optionis nomen in veteribus marmoribus non raro occurrit, e quibus vnum multorum vice erit. quod Pisis erutum ita habet. IN EIS TESSERAR. OPTIO VEXILLARIVS. o)pti/wn Plutarcho exponitur. o( di\ o)pth/rwn u(phresi/as2 telw=n. Turnebus aliter exponit, vt optio sit, qui, tribunis vel centurionibus morbo aut negotio impeditis, tanquam vicarius adopatus, omnia curat eorum munera.

Ordines Cicer. numeri Suet. quos status militiae nominant, et aliquo in numero sunt et praesunt, vt centuriae, cohortes. ta/ceis2 strathgikai\, a)riqmoi/ Synesio.

Ordinum ductor dux militum. h(gemw\n, di/opos2 Aeschylo. e)pita/ktwr, ar) xhge/ths2 Sophocli, tago\s2, loxago/s2 Suidae, shma/ntwr Aristot. taci/arxos2, strathgo\s2, kra/ntwr, h(gu/twr, ta/curxos2 Aeschylo. AL. Haubtmann, Rottmeister, Feldweibel B. Hopman, Rotmeester, Veldtweuel oft Sergent G. Capitaine, corporal, Sergeant IT. Capitano, caporale, sergente, condottiero de genti H. Capitan, caporal, sergente

Pedites Hirt. peditatus Cicer. pozoi\, fa/lagc Orbicio. AL. Die knecht, fuszknecht B. Voetknechten G. Gens a pied, pietons IT. Fanti, fantaccini, gente a piede, pedoni H. Peones, soldados a pie

Perfuga Cicer. transfuga Liuio, defector Sueton. pro/sfuc, au)to/molos2, a)posta/ths2. AL. Ein verlauffner, abfalliger, abtrinniger, oder feldfluchtiger kriegszmann B. Een ouerlooper, die totten


image: s080b

vyant ouerloopt G. Qui s'enfuit aux ennemis IT. Chi s'accosta al nemico et lascia e suoi H. Tornadizo

Praefectus rerum capitalium quaesitor Virg. Asconio, praetor rerum capitalium, latrunculator Vlp. koiaisi/twr Moschopulo, o( e)p' e)gklh/masi timwro/s2. AL. Schultheisz, oder Profosz B. De Prouoost G. Le preuost des mareschaux IT. Il preuosto H. Pesquisidor, preuoste

Praefectus vigilum Paulo nuktofula/kwn a)/rxwn Dioni. AL. Der Wachtmeister B. De Wachtmeester, oft de Wachtbesetter G. Le capitaine de la garde du Roy IT. Il capitano della guardia H. El capitan de la guardia del Rey

Primipilus Veget. vnde Primipulum dueere Caesar dixit. Primi ordinis ductor, primus centurio, prwtosta/ths2. AL. Haubtmann der ersten rott, oder geschwaders B. Hopman vant eerste rot oft gheswader G. Capitaine de la premiere bande IT. Capitaneo della primera banda H. Capitan de la primera banda

Sagittarij Cicer. quisagittis iaculantur. toco/tai. AL. Schutzen B. Schutters metter handt fot voetboghe G. Archiets IT. Arcieri, balestrieri, sagittarij, saettieri H. Frecheros, ballestreros

Scutati Cicer. a)spidou=xoi Eurip. a/spistai\ Homero, a)spisth/res2, a)spidofe/roi. AL. Schiltfurer B. Schiltvoerders G. Armez de boucliers IT. Iscutari, le targhe H. Los que traen escudo o targa

Signifer cicer. vexillarius Liuio. shmeiofo/ros2, shmaiofo/ros2. AL. Fenddrich B. Vaendragher G. Port' enseigne IT. Alfiere H. Alferez

Speculator Curt. Caes. explorator Caes. a speculis, ex ordine tesserariorum. kata/skopos2, smopo\s2, skopih/ths2 Epigram. o)pthr Hom. skopi/wros2 Aristop. e)po/pths2, pro/skopos2 Xenoph. kato/pths2. AL. Auszspeher B. Verspieder, bespieder G. Espie, eschauguetteur, espieur, espion, guetteur IT. Spia H. Espia

Erat in Speculatorum numero, quem Liuius hemerodromum Graecis vocari testatur, qui ingens spantium die vno cursu metiebatur, qui diluculo emissus ad speculandum sub noctem recuertebatur. h(merodro/mos2, h(merosko/pos2 Aeneae.

Ersserarius Suet. qui nocturnarum excubiarum tesseras tractat, et per militum contubernia denunciat. tessera/rios2 a Plutar. in Galba voce Latina dicitur, exponiturque, o( di\ a)gge/lwn u(phresi/as2 telw=n, qui per internuntios tesseram dictat, o( su/nqhma shmai/nwn. AL. Wachtmeister, oder weibel, der das losz oder die kreid gibt B. Wachtmeester, wachtsteller, die de loose gheeft G. Le sergeant qui baille le mot du guet IT. Il sergente che da la parola H. El serjente que dize la palabra

Tribunus armamentarij AL. Zeugmeister, arckeleymeister, zeugschreiber B. Artileryemeester G. Maistre de l'artillerie IT. Il maestro della artigleria H. El artillero, el maestro de la artilleria

Tribunus militum vel militaris Pomponio, cuius munus erat milites in castris continere, et ad exercitationem educere Marischalcum passim nominant. B. Maerschalck

Tubican Veget. qui tubae cantu Martem accendit, vt inquit Virg salpi/tkths2, o)trunth/r. AL. Trommeter B. Trompetslagher G. Trompetteur, trompette IT. Trombetta H. Trompeta

Tympanistes vel tympanista, tympanotriba Piaut. tumpani/sths2, tumpanotri/bhs2. qui tympanum pulsat. AL. Trommelschlager B. Trommelslagher G. Tambourin, tabourineur IT. Tamborino H. Atabalero, adufero, panderetero, tamborin

Tyro Cic. Nouus miles. ne/os2, neosu/llogos2 Appiano, neo/lektos2, nesu/llektos2 Iosepho. AL. Ein lehrjung im krieg, ein junger kriegszmann B. Een ionck krijsman, een nieuwe krijchs appel G. Bachelier aux armes, nouueau on ieune soudard IT. Soldato nouicio, o giouane H. Soldado mancebo, moço, o nouicio en la guerra, besonno

Vragus Postremi agminis ductor. ou)rago/s2. AL. Haubtmann des hinderhalts B. Capiteyn van d'arriere garde G. Capitaine de l'arriere garde IT. Capitano della retoguardia H. Capitan de la retoguardia

DE MILITARIBVS REBVS. CAP. XLIII.

ACies cic. para/tacis2, su/ntacis2 Aeliano, ta/gma. Instructio exercitus in procinctu pugnae stantis, et ad confligendum parati. AL. Ordnung, schlachtordnung, geruster zeug B. Slachoorden G. Armee en ordre IT. Essercito in ordinanza H. Haz, batalla ordenada

Ad manus venire Ciceron collato pede proeliari Liuio, conferre manum Ciceron. conferre signa vel pedem Liuio, confligere acie Eidem. gradum conferre cum hoste Eidem. decernere


image: s081a

armis Cic. decerne re acie vel ferro Liuio. ei)s2 xei=ras2 i)e/nai Thucyd. Halicarn. suna/ptein ei)s2 ta\s2 xei=ras2 Polyb. sur)r(h/gnusqai Chrysost. suua/ptein Plutarch. snr)r(a/ssein Xenoph. suua/ptein th\n ma/xhn Plutarch. ei)s2 pei=ran ma/xhs2 e)/rxesqai Halicarn. o(mo/se fe/resqai Xenoph. kri/nesqai a)/rhi+ Hom. ma/xhs2 a)ntibolh=sai. Eidem. pa\r a)sspi/da sth=nai Eurip. kata/rxesqai th=s2 ma/xhs2 Polyb. o(mo/se xwrei=n toi=s2 polemi/ois2 Eid. sumba/llein, sumpi/ptein, sumple/kesqai Plut. prosmi/gnusqai, cuna/rasqai to\n xi/ndunon th=s2 ma/xhs2 Thucyd. summi/cai ei)s2 xei=ras2 polemi/ois2 Xenoph. ei)s2 xeirw=n no/mon a)pike/sqai Herodoto. poih/sasqai ma/xhn Xenoph. e)kxeiro\s2 ma/xesqai Eid. AL. Streiten, Schlahen, Kempffen, von freyer Handt Streitren, Schlacht lieffern B. Hant gemeen worden, ter slach, oft man aen man comen, voet by voet oft by stock setten, slach leueren G. Batailler, combatre, venir a la main, liurer la bataille IT. Combatere, dar la bataglia, venire alle mani, entrar en zuffa H. Pelear

Aestiua Liuio, Alsiosa loca in quibus aestiuis caloribus vitandis stant milites qerina/. AL. Summerleger B. Somerlegher in Coele plaetsen G. Lieux champestres, ou il fait fraiz IT. Luoco doue sta il campo d'estate H. Real de gente en el estio

Agmen Virg. proprie exercitus ambulans iterque faciens, ta/gma Dioni, te/los2 AL. Ein ziehender Kriegszeug B. Een treckende Heyr, een voortmarcerende Camp G. Armee qui marche IT. Esercito che marcia H. Campo que camina

Alae Liuio, Equitum ordines, quod alarum vice pedestres copias obtegunt vtrimque a)/ghma. AL. Flugel der Reisigen B. De Vleughels vant Peerdevolck G. Les ailes de la cheuallerie IT. A la de la caualleria H. Ala de la gente de cauallo tendida Sunt autem Alae in equitum gente, quod Cornua in peditibus. id quod Grammaticorum vulgus confundit.

Apparatus bellicus Cicer. paraskeuh\ polemikh/ Aeliano. AL. Rustung zum Krieg B. Ghereetschap totter Oorloghe G. Apprest de guerre IT. Apparato di guerra H. Apparejo de guerra

Arma Cicer. quibus corpus munimus. armatura Cic. o(pli/smata, o(/pla, e)/ntea, teu/xia ge/r)r(a, arma e quauis materia facta, quibus nos in hostem armamus, Xenoph. a)gxe/maxa stadiai=a o(/pla, haec Artemidorus o(/pla skepasta/ vocat, quod ad corporis tutelam iis vtamur: vt o(/pla ta\ e(khbo/la, missilia omnis generis iacula. AL. Waaffen, Kriegswaaffen, Harnisch B. Wapen, harnas G. Armes, armures. Harnois IT. Arme H. Armas AN. Vveapons

Arma inuenisse memoratur Phoroneus Inachi filius, Hygino teste: Galeam Curetes, vt Diodorus, aut, vt Plinius vult, Lacedaemonij: Loricam Mydias Messeneus, Plinio teste: Clypeum, Proetus et Lacritius inter se digladiates, vel, si Plin. Stabitur, Chalcus Athamantis Thebani filius Gladium Belus Neptuni filius, cum antea fustibus sudibunsque res gereretur, vt scribit Hyginus, quod inuentum Curetibus alij tribuunt, vt Spartanus Plin. Iaculum et Amentum Aetolus Martis filius inuenit, Plin. Hastam Lacedaemonij: vt Hastam velitarem Pylumnus Tyrrhenus: (sic enim in manuscripto Pliniano codice lego) Lanceam Aetoli: Frameam Mars: Vmbonem clypeo addidisse, et galeis cristas, Cares populi leguntur apud Thucyd. schol. Fundae inuentio Aetolis datur a Strabone, Balearibus a Vegetio: Phoenicibus a Plinio, Arcum Scythes Iouis flius, vt Sagittam Perses, Persei filius inuenit Plinij testimonio, vtrumque Apollini dat Diodorus: Peltam Illyrij populi, Clemente teste: Harpen Thraces: vt idem ait: Tympani inuenti gloriam sibi vsurparunt Corybantes, vt apud Euripidem Bacchus testatur: Balistam excogitarunt Phoenices: Onagrum Cretenses, Plinio teste: Helepolin Demetrius cognomento Poliorcetes: Arietem Epeus ad Troiam, Ammiano auctore: Ocreas Cares ostenderunt, teste Plinio, Amazones bipennem: at inducias Lycaon primus instituit: Theseus Foedera.

Armilustrium Armorum lustratio. o(plokaqa/rsion, o(ploka/qarmos2. B. Wapenschouwinghe

Auxilia Tac. Suet. cohortes auxiliariae Cicer. Cohortes e sociis confoederatisque conscriptae. cohortes auxiliares Caes. summaxiko/n Demostheni. AL. Hulff von Bundsgenossen, Zusatz B. Bystant van de Verbonts genooten G. Secours, aides des alliez IT. Socorso H. Ayuda

Canere bellicum Cicer. canere classicum, signum dare buccina Curtio, ad arma conclamare Liuio, quod postremum videtur nonnihil a reliquis discrepare, vt sit, quando nuntiato hostis aduentu totis castris tumultus exoritur, et arma inclamantur, nimirum ad castrorum defensionem, non autem pugnam. videtur tamen eodem cum prioribus sensu extulisse Arrianus, vbi ait: u(po\ salpi/ggwn tw=| ennali/w| a)lala/zein. rursus, cnua/lion a)lala/zein. a)lala/zein simpliciter Halicar. shmai/nesqai to\ polemiko\n Diodoro, shmai/nein th\n e)/fodon Plutarch. shmai/nein th=| sa/lpiggi Andocidae, u(poshmai/nesqai to\ ei\s2 e)/fodon Pol. AL. Ein Lermen blasen oder schlahen B. Alarm slaen G. Sonner a l'arme IT. Sonat la battaglia, dare all'arma. H. Tanner para acometet la batalla

Casae Hirtio, Militum tentoriola e cespitibus, et stramentis. kalu/bai, skhnai/ e frondibus. AL. Strohauszle, oder Huttle B. Hutteken G. Logettes, maisonnettes IT. Casette, o capane di terra et paglia H. Cabannas de tierra y paja

Castra Cic. strato/pedon, parembolh/. AL. Leger, Heerleger


image: s081b

B. Leeger G. Camp IT. Campo, allogiamento di soldati H. Campo, real de gentes armadas

Castra metari Liuio, ponere Caes. Cic. stratopedeu/esqai. ti/qesqai to\n xa/raka Halicarn. kataskeua/zesqai. AL. Das leger schlahn B. T'leger slaen G. Camper, asseoir le camp IT. Accampare H. Metter y poner su campo, accampar

Caterua Hor. Indistincto similiter capitum numero censetur apud auctores. ou)lamo\s2, sti=fos2. AL. Kriegszschaar B. Een Bende, een hoop Volcks G. Bande de gens d'armes IT. Banda o moltitudine di gente armata H. Muchos hombres d'armes

Centuria Cic e(katostui/a, ta/cis2 Orbicio. AL. Ein Rott von hundert Kriegszleuten B. Een Rot oft Bende van hondert Krijchsluyden G. Centaine IT. Squadra de cento fanti H. Esquadra de ciento soldados

Classis pro multitudine hominum adunata, vetus est, vnde classis procincta pro exercitu ad proelium instructo, moi=ra, ta/cis2. Classes etiam pro equitum ordinibus extulit Virg. Cuneus eadem ratione apud eundem accipitur, pro conferta hominum turba, forte quod cunei in modum perrumpere quasique diffindere hostilia agmina possit. e)/mbolos2 Aeliano Cuneus esse videtur acies cuneum repraesentans.

Cohors Caes. Legionis pars decima, vt volunt, Callisthenes septingentis armatis, ducentis Ephorus, centum Plutarchus constare cohortem annotarunt: nos reiecto opinionum pugnantium certamine, pro armatorum incerto numero vocem accipimus. spei=ra, ta/tma, lo/xos2. AL. Hauffen Kriegfzvolcks B. Een hoop Krijchsvolck G. Flotte de gents d'armes IT. Squadra de gente d'arma H. Esquadra

Cohors millenaria Constabat mille centum et quinque peditibus, centum triginta duobus loricatis equitibus. eaque in singulis legionibus vna tantum erat, sub aquilae signo contenta. Cohors milliaria Vegetio.

Cohors praetoria Cic. quae consuli aut praetori inprouincia praesto semper et deuota erat, ab eo nusquam decedens. Ita vocari potest, quae regis aut principis turelae satagens, quasi in famulitio eius et ad nutum parata est. ta/gma strathgiko/n. AL. Des Obristen oder Feldherrn Gwardi B. Eenes Conincks oft Veltheerens Garde G. La garde du roy IT. La guardia del principe H. Capitania de la guardia del rey

Coniuratio quae fiebat motu tumultuario, quando propter imminens vrbi periculum singulos in verba iurare negabat necessitas.

Conscribere exercitum Caesari colligere exercitum Cicer. centuriare Eid. cogere militem vel copias Caes. poei=n stratei=n Xenoph. cenologei=n, katale/cosqai th\n stratia/n Xenoph. sulle/cai Diodoro, a)ndrologei=n Alciphroni, stratologei=n. AL. Kriegszleuth auffnemen, vnd einschreiben, ein Zug zurusten vnd samlen B. Knechten aennemen G. Enrouler, enregistrer et amasser gents de guerre IT. Raccogliere soldati H. Hazer y coger armada

Auctorare militem Liuio, sacramento obligare Cicer. stipendio obligare. oi)keiou=sqai AL. Verpflichten, Lauffgelt geben B. Verbinden, Loofgelt gheuen, Gelt op die Hant gheuen G. Obliger par gages IT. Dar danari de caparra H. Dar algunos dineros a los soldados por obligarlos

Copiae Cic. manus Virg. Tacito du/namis2, neka/des2 Callimacho, sed abusiue. poimano/rion Aeschylo, loga/des2. AL. Ein hauffen Kriegszleuth B. Een Armeye, een hoop Crijchsvolck G. Armee IT. Armata H. Armada, huesta de gentes armadas

Copiae nauales Tacito. nautiko\s2 lao/s2, nau/fraktos2 o(/milos2 Aeschylo, nauba/ths2 lew/s2 Eidem. AL. Kriegszvolck zu Wasser B. Armeye te Water G. Armee par mer IT. Armata per mare H. Armada por mar

Copiae terrestres agmen terrestre Lucano. peziko\n, pedostibh\s2 lew/s2 Aeschylo. AL. Kriegszleuth zu Land B. Armeye te Lande G. Armee par terre IT. Esercito per terra H. Armada por tierra

Corona castrensis siue vallaris Liuio, haec ex auro in valli speciem efformato donabatur illi qui primus hostilia castra pugnando inuaserat.

Corona ciuica Cicer. qua ciuem ciuis donat, ob salutem vitamque ab eo perceptam: eratque iligna vel querna: postea placuit ex aesculo, testante Plinio.

Corona muralis Sillio, qua donabatur ab imperatore, quiprimus murum subierat. inde velut pinnis muralibus intercisa, eratque frondea, vt Plinius, vel, vti Agellio crediderim hic potius, aurea.

Corona naualis Virg. rostrata Plinio, qua nauium rostris insignita, quam accipiebat qui proelio maritimo primus hostilem nauem armatus insiluerat.

Corona obsidionalis Liuio, quam obsessi liberatori suo dant, eratque graminea, e gramine loci obsessi plexa.

Corona oualis Agellio, siue myrtea, qua vtebatur imperator, qui incruenta victoria hostem profligarat.

Corona triumphalis Ouid. aurea erat, quae imperatori ad honorem triumphi mittebatur, antiquitus laurea.

Cuniculos agere Caes. toi=s2 o)ru/gmasin e)gxeirei=n Polybio, u(poru/ttein AL. Vntergraben B. Ondergrauen, onder mijnen G. Faire des mines, miner IT. Far delle mine H. minar



image: s082a

Bellum Cicer. mo/qos2 Colutho, mw=los2 Hesiodo, po/lemos2 AL. Krieg B. Oorloghe, Crijch G. Guerre IT. Guerra H. Guerra

Bellum domesticum Cicer. Iustino, quod intra ditionis fines geritur. e)/ndhmos2 AL. Ein heimischer Krieg B. Oorloghe binnens Lants G. Guerre domesticque, au pais IT. Guerre domestica, nel paese, et casa sua H. Guerra en su tierra

Bellum externum Cic. e)/kdhmos2, a)po/dhmos2, u(pero/pios2. diapo/ntios2 AL. Auszlandischer Krieg B. Wtlansche Crijch G. Guerre estrangiere IT. Guerra fuora del paese H. Guerra estrannera, y fuera de sus tierras

Bellum internecinum Liuio, exitiale, exitiosum, quo alterius partis exitio iniuriae aut odia expiantur. po/lemos2 panole/qrios2, panw/lhs2, kuqnw/dhs2 sumfora/ Zenobio. AL. Todlicher, oder verderblicher Krieg B. Dootlijcke oft verderflijcke Crijch G. Guerre mortelle, bataille fort cruelle IT. guerra molto crudele et atroce H. Muy damnosa guerra

Bellum intestinum Cic. quo ciuitas velut in sua viscera desaeuit, ac grassatur. e)mfu/lios2 po/lemos2, ento/sqios2 AL. Auffruhr, emporung, ein heimischer Krieg, menterey B. Oproer, oploop, burgerlijcke twist, muyterye G. Sedition, guerre entre bourgeois IT. Seditione o guerra ciuile, fra citradini H. Guerra de vezinos

Canere receptui Liuio. a)nakalei=n th=| sa/lpitgi Diodoro, a)naklhtiko\n shmai/nein Eid. a)na/klhsin poiei=n Plut. receptui signum date Liuio. AL. Vom Streitt abmahnen, den Abzug blasen oder schlahen B. Den aftocht, t'vertreckt, oft retret slaen, oft blasen G. Sonner la retraite IT. Sonar la raccolta, far signo di ritirarse, voltar faccia H. Tanner para se retraer

Corona vrbem inuadere Caes. Circumfuso vndique, ne qua pateat effugium, exercitu inferre signa. AL. Ein Stadt im Kreisz an lauffen, vnnd sturmen B. De stadt rontsom bestormen G. Enuironner vne ville IT. Circondare, o assaltare la terra d'oni banda H. Assaltar la villa de todas bandas y partes

Dare nomen militiae Cic. vel ad militiam Liuio. a)pogra/fesqai Arriano, paragge/llein ei)s2 to\n kata/logon Appian. AL. Sich zum Krieg lassen einschreiben B. Hem laten inschrijuen G. Se faire escrire ou enregistrer pour estre soudard IT. Se far scriuere per soldato H. Dexar se escriuir por soldado

De summa rerum proelio decertare de summa imperij dimicare, extremam belli aleam experiti, lummam salutem periclitari Cic. in dubiam seruitij imperiique aleam ire Liuio, aleam omnem iacere Suet. vltima experiri Liuio. kri/nesqai peri\ tw=n o(/lwn Polyb. kri/nein ta\ o(/la Eid. e)kkubeu/ein toi=s2 o(/lois2, kai\ u(pe\r tw=n o(/lwn Eid. o(losxerh= ma/xhn poiei=sqai Halicarn. ei)s2 to\n peri\ tw=n o(/lwn sugkatamai/nein ki/ndunon Polyb. AL. Das letzte vnd eusserste versuchen, alles wagen vnnd in die Schantz schlahen B. Al op al wagen, en de in een kantse setten G. Se mettre en hazard, ou de vaincre ou d'estre vaincu par bataille IT. Venire alla bataglia reale H. Pelear por auentura de vincer, o de ser vincido

Decursio decursus Agellio, decursio ludicra, Troiae lusus e)pi/deicis2, dokimasi/a, dielasi/a, a)nqippasi/a. G. Das Stechen vnd Turniren B. Steeckspel, tournoyinghe G. Ioustes, tournois, courrement de lances IT. Giostra H. Torneo

Direptio Cicer. proprie in expugnatione locorum, quando libidini victoris patent omnia. ar(pagmo/s2 Aeschini. AL. Plunderen, plunderung B. Plonderinghe G. Pillerie IT. Sacco H. Sacco

Euocatio qua subitum ad bellum euocabantur viritim.

Ex iure manu consertum vocare militaris res posse videtur, si de peculio ipsius ac regne in alienam possessionem immigrarem. Proinde militiae vt instrumentis (quae propria habet, colit, agnoscit) coniungatur, ratio poscere videtur: quin et ipsum litis periculum deterret, quo defungi, liberari, atque eximi adeo malim, quam illam aestimari.

Exauctorare militem Liuio, sacramento absoluere. AL. Vrlauben, erlauben, des Eyds erlassen, ausz mustern, den Sack geben, abdancken B. De Knechten afdancken, verlof gheuen, laten loopen, wt monsteren, des Esds ontslaen G. Casser les souldarts IT. Cassar o licentia e soldati H. Dar licentia a los soldados

Excubiae Cicer. vtriusque sunt temporis, tam nocturnae quam diurnae. froura\ fulakai\ prokoiti/ai apud Principes. AL. Wacht B. Wachte, Scharwachte G. Leguet IT. La sentinella, guardia H. Escuchas del campo

Excursio Cic. e)kdromh\, e)/codos2 Halicarn. e)/lasis2. AL. Auszlauff, auszschweiffung B. Wtvalen, oft loopen ende springhen G. Course IT. Correria H. Corrida

Exercitus Cic. stra/teuma, stato\s2, stratia/. AL. Kriegsheer, grosser hauff Kriegszleuth. B. Een Heyr, Crijchsheyr G. Ost de gens de guerte IT. Esercito H. Huesto

Exercitus cornua Terent. ke/rata, pleurai/ AL. Die Flugel einer Schlachtordnung B. De Vleugelen van een Slachoorden G. Les aisles d'vne armee IT. Le corna H. Los cuernos

Exercitus frons Tacito, Quint. pro/swpon Orbicio, zugo/n Poll. AL. Der spitz einer Schlachtordnung B. T'vorste des Heyrs,d'auantgarde. G. L'auantgarde IT. Auantgardia H. La parte delantera en la batalla



image: s082b

Exercitus tergum ou)ra\, su/zugon. AL. Das hinderst B. Het wterste des Heyrs, oft d'arrieregarde G. L'arrieregarde IT. La retroguardia H. La parte postrera en la batalla

Exercitus versus Ordo militum a fronte ad tergum sigillatim porrectus. stoi=xos2, lo/xos2. AL. Das mitlest im Heer B. Dmiddelste van t'Heyr G. Le milieu de la bataille IT. Il mezzo della bataglia H. El medio de la batalla

Expeditio Caes. Cic. stratei/a, e)/fodos2, e)lasi/a stratia=s2 Halicarn. e)pibolh\, e)fo/rmusis2. AL. Reisz, Zug B. Tocht, Heyrtocht, Krijchtocht G. Voyage de guerre, cours de guerre IT. Impresa H. Desembaraco

Frumentatio Caes. vbi frumentum conquirit miles. sisologi/a Plut. e)pisitismo/s2 AL. Kornsuchung B. Wtgaen om Koren G. Prouision de ble IT. Andar per fromento H. Buscar grano

Gerrae Sosipatro, Crates implexae castris pro munimento, praesertim terra aggesta impletae. ge/r)r(ai, ple/gmata prosfero/mena tei/xesin Sosipatro. AL. Hurden, geflochten Korbe B. Schantskoruen G. Gabions

Habere delectum Caes. dokima/sai, e)klogh\n poiei=n Diodoro. AL. Knech auszschiessen, oder klauben B. De beste Knechten wtlesen G. Faire eslite IT. Far la scielta H. Tomar los mejores de los soldados

Hiberna Cic. Caes. hibernacula Liuio, castra siue loca in quibus hieme stant milites. xeima/dia AL. Winterleger B. Winterleeger G. Lieu ou le soudard yuerne IT. Luogo doue el soldatoinuerna H. Real de gente do inuiernan

Impedimenta Cic. Curtio, sarcinae, clitellaria iumenta, cum asseclis exercitus. a)poskeuo/ Luciano Polybio, skeuofo/ra. AL. Der Trosz B. Den Tros, Bagagie die t'Leger volget G. Bagage de l'armee, le cariage IT. Bagaglie H. Bagajes

Impressio Liuio ei)obolh\, e(pe/lasis2, e)pa/r)r(acis2, e)pi/qesis2, prosbolh/. AL. Gewaltiges hin eintrucken, Einfall oder Getreng der Kriegszleuten, Sturm B. Aenruckinge, Aenval, Indruckinge, Aenspronck, Storm G. Impression, effort ou choc de gents de guerre, empreinte, assaut IT. Impressione, assalto H. Assalto

Impressionem facere Liuio. e)gkei/sqai. bri/qein Plutarch. e)piti/qesqai, prospi/ptein Polybio, prosfe/resqai Plutarch. AL. Hinein rucken, den Feind angreiffen B. Aenuallen, zijnen vyant antasten, aengrijpen, in oft do ordringen, intocht doen, aensetten G. Faire emprainte, assaillir IT. Dar vna stretta al nemico, far impresa, assaltare, dar glieme dentro, o adosso H. Llegar contra el aduersario, y enemigo, y pelear con el

In fidem accipere Curtio, in deditionem accipere Liuio. u(pospo/ndous2, poiei=n, u(popoiei=sqai Gregorio, oi)keiou=sqai Herodiano. AL. In Gnaden auffnemen B. In gracie nemen, In handen nemen G. Prendre a mercy IT. Pigliare alla discretione, o in gratia H. Tomar en merced

Induciae Cic. pax sequestra Virg. Cessatio a bellicis operis in statum tempus vtrimque pacta. a)nakwxh\, a)noxh/ Polybio, e)kexeiri/a. AL. Anstand eines Kriegs B. Bestant G. Treues IT. Tregua H. Treguas

Insidiae Caes. lo/xos2, e)ne/dra AL. Auffsatz, heintlicher Halt B. Versteecken Volck, Laghe G. Embuches IT. Aguato, insidie, imboscata H. Assechancas, emboscada

Legio plena et perfecta Veget teste, habet pedites sexies mille et centum, equites septingentos triginta. legew/n

Lignatio Caes. vbi ligna in culinae vsum quaerunt. culismo\s2, fruganismo/s2 Arriano, culei/a. AL. Holtz klauben, vnd suchen B. Houten, Hout rapen G. Apportement de bois IT. Andar per legna H. Buscar lenno

Lorica castrorum qrigko\s2 tou= stratope/dou. AL. Brustwerc B. Borstweeringhe G. Fortificarion contre l'assaut de l'ennemy IT. Fortification del campo H. Texbique para defenderse

Manipulus Vegetio, Contubernium decem modo militum sub vno manipulo et papilione degentium, nomine sumpto inde, quod manibus coniunctis pariter dimicent. lo/xos2. AL. Ein Rott Knechten vnder einen Fanle B. Een Rot Knechten onder een Vendel G. Esquadre de soudarts dela mesme enseigne IT. Squadra di soldati d'vna ensegna H. Esquadra de baxo vna senna

Manubiae Cic. Praeda Imperatoris pro portione de hostibus capta, Asconio teste. la/fura, skuleu/mata. AL. Des Hauptmanns Theil am eroberten Raub, vnd Beut B. Des Heeren Buyt G. Le butin du chef de guerre IT. Il bottino del colonnello H. Rodo del capitan

Manubiae pro quibusuis spoliis, aut pecunia e praedae venditione conflata, Agellij testimonio. AL. Gelt ausz der verkauften Beut ghemacht B. T'gelt van den vercohten Buyt G. Monnoye du butin gaigne sur l'ennemy et vendu IT. Dinaro del bottino obbottinato H. Dinero cogido del butin

Materiatio et materiari Caes. vbi materia caeditur in bellicos vsus, velut ad apparatum machinarum, u(lokoph\, dendrokoph/. AL. Sich mit Bawholtz versehen B. Prouisie van Timmerhout G. Prouision de marrein IT. Prouedersi di legname per la guerra


image: s083a

H. Proueder la madera por la guerra

Merere Cicer. aera merere Horap. stipendium merere Cic. stipendia facere Liuio. misqoforei=n misqoforei=sai misqodotei=sqai, misqo\n fe/rein. Thuc. AL. Vmb Gold dienen, dem Herrn dienen vmb Gelt B. Solt verdienen, den Heeren dienen om Gelt oft Loon G. Deseruit soulde, ou paye IT. Seruir per soldo H. Tomar paga

Meritorium Locus in tabernaculo stpris et adulteriis destinatus.

Militia Cicer. stratia/ AL. Kriegszug, Krieg B. Crijch G. Guerre IT. Guerra H. Guerra

Militiae triplex genus apud Romanos fuit: Sacramentum, Coniuratio, et Euocatio.

Militiam Iurisconsulti faciunt et armatam, nempe bello operatorum militum, et palatinam, eorum videlicet, qui munus in republ. principis nomine gerunt.

Missio Suet. Liuio. Dimissio militis. a)pousi/a, quasi absentia. AL. Vrlaub, Erlaubnusz B. Verlof, Oorlof G. Gonge IT. Licentia H. Licentia

Missio causaria Vlpiano, quae militiae laboribus exoluit propter valetudinem, siue ea vera sit: siue simulata. a)pousi/a profatikh/. AL. Ehrliche Paszport vnd abschiedbrieff B. Eeerlijcke Paspoort, oft Vertreckbrief G. Conge honeste, comme par maladie IT. Licentia honesta che si da a caso di malattia H. Licentia que tiene el soldado entonces que sta malo

Missio honesta quae expleta militia tribuitur, vel ante, sed imperatoris consensu. di/kkaia kai\ e)pi/timos2, a)pousi/a. AL. Ordentliche vnd fugliche Pasporr B. Rechte Paspoort G. Conge legitimement et iustement impetre IT. Licentia giusta et legitima H. Buena y honrada licentia

Missio ignominiosa quae ob delicta sacramento exoluit. a)/timos2 AL. Vnehrlicher Abschied B. Oneerlijck Paspoort, scheldinghe G. Conge infame IT. Licentia dishonesta H. Licentia feay verguen cosa

Missionum autem in re militari tria sunt genera:

Monomachia duellum Cicer. Singulare certamen. monomaxi/a AL. Krieg oder Streit, vnd Kampff von zweyen B. Een Camp G. Combat d'homme a homme IT. Campo H. Desafio de vno por vno

Naumachia Mart. Suet. proelium nauale Fabio. Pugna naualis. naumaxi/a. AL. Schlacht auff dem Wasser B. Slach te Water oft ter Zee G. Guerre sur la mer IT. Pugna nauale H. Pelea en la mar

Obsidio Cic. obsessio Eid. poliorki/a. AL. Belegerung B. Belegeringhe, Belech G. assiegement, le siege IT. Assedio H. Sitio, o cerco

Ocreae Liuio et Virgil. ocreae ferreae Vegetio, tibialia Paulo Iur. et Seruio, Crurum munimenta ferrea. knhmi=des2, proknhmi=des2. Aeliano. AL. Beinschinen B. Scheenplaten, Scheenijsers G. Greues, armures de iambes IT. Gambiere H. Calcados y antiparas de la pierna

Opima spolia Liuio, quae dux hostium duci detrahit, vt Verrius voluit: vel, vti Varroni placet, ea etiam quae manipularis miles hostium duci detraxerit. a)kroqi/nia Philostrato. AL. Ein herrliche vnd kostliche Beut B. Een heerlijcke een costelijcke Buyt G. Riche butin IT. Bottino copioso et rico H. Mucho robo

Pabulatio Caes. vbi pabulum iumentis exquiritur. sunagwgh\ xilou= Halicarn. pronomh/ Eidem. AL. Futerung B. Voederinghe, Foragie G. Fourragement IT. Andar per fouragia et pasto H. Buscar pasta

Pelles Cic. (vnde Sub pellibus hibernari.) Scortea tentoria. bai/tai Soph. de/rmata. AL. Lederine Zelten B. Lederen Tenten

Phalanx Liuio, Quadrata acies octonis peditum millibus constans, in qua pes pedi, clypeus clypeo, vir viro consertus erat, inuictum agmen et stabile, Macedonum instituto, vt Q. Curtius memorat. fa/lagc. AL. Zug von acht tausendt Fuszknechten B. Een Heyr van acht duysent voetknechten G. Armee de huit mille hommes a pied IT. Armata d'otto milla homini a piedi H. Armada de ocho mil hombres a pie

Praeda Var. Corpora rerum captarum. lei=a, w)fe/leia Polybio, a(rpagh\, a(/rpagma Iosepho. AL. Raub, Beut B. Buyt, Proye, Roof G. Floye, butin IT. Butino, roba H. Robo

Praeludium pugnae Cicer. praelusio Plin. Iun. principium pugnae Virg. lib. 9. proimionth=s2 sumplokh/s2. AL. Das Vorfechten, dasz anbegin des Kriegs B. De Proefslach oft Voorslach G. L'essay du combat IT. Il principio de la batagglia H. Lleuada

Praepilatis hastis obijcere spiculis ludibrium obijcere, auctores ad piaculum noxae obijcere Liuio. AL. Durch die Spiesz treiben oder jagen B. Door de spiessen jagen G. Faire passer les picques IT. Far passer le picque H. Mandar a passar las picas

Praesidia Caes. Milites qui tutelae ac defensioni locorum imponuntur. frouroi\, frourai/ Demosth. frou/rion Thucyd. AL. Besatzung, furnemmer Schirm B. Besettinge, Garnisoen G. Garnison


image: s083b

IT. Guarniggione H. Guarnicion

Praetenturae Marcellino, Stationes militares ante tendentes, quae hostium insidiis obtenduntur. B. Schantsen

Principia Liuio, Primores, qui in acie primi et principes stant. pri/gkipes2 Polybio. AL. Die dapfferesten Manner der Schlachtordnung, die Doppelsoldner B. De Dobbelsoudenaers, die int voorste ghelit ghestelt worden G. Les picquiers et les corselets IT. Lanze spezzade, i picchiori H. Soldados viejos.

Proelium Cic. conflictus et conflictio Cic. su/nayis2, h( e)k xeiro\s2 ma/xh Polyb. xeirw=n no/mos2 Etd. sumbolh/ Xenoph. sumplokh/ Luciano, su(r)r(acis2. AL. Feldtschlacht oder Streit B. Ein Slach te veldt G. Combat, ou bataille au champ IT. Combatto, bataglia H. Batalia, pelea

Pugna Virgil. a pugno dicta, quod ante armorum fortique vsum, calcibus, pugnis, et lucta certatum fuerit. ma/xh, dhi\s2, dhi+o/ths2 Hom. mo/qos2. AL. Schlacht, Streit B. Slach, Strijt, Camp, Geuechte G. Combat, bataille IT. Battaglia H. Batalla, pelaa

Pugna imaginaria Suet. Simulacrum pugnae ad spectatorum oblectationem praebitum. ma/xh e)skiagrafhme/nh. AL. Anbildung eines Kriegs, een gemachrer Krieg B. Een geheconterfeyte ende ghebootste Crijch oft vechtinge G. Bataille conttefaite, faulse, et de ieu IT. Battaglia contrafatta per piacere H. Iuego de cannas

Pugna stataria stadiai=a, h( e)k susta/sews2 ma/xh Herodiano, h( sustado/n ma/xh. AL. Bestehende Schlacht B. Staende Slach, gerechtlijcke Slach G. Bataille ferme IT. Battaglia constante H. Batalla ferma

Punctim quam caesim ferire magis Liuius de Hispanis dixit, quod Polybius Romanis attribuit. ou)k e)k katafera=s2, id est caesim, a)ll' e)k dialh/yews2, id est punctim, maxai/rais2 xrh=sqai. AL. Mit stechen vnd nicht mit hauwen B. Steeckende sonder houwen G. D'estoc, non de taille. IT. A bella punta non a cotellade H. Herir a est ocadas, sin cruchilladas

Rapina Cicer a(rpagh/. AL. Raub B. Roof G. Rapine IT. Rapina H. Robo

Raptus Cicer. ad stuprum refertur vi attentatum. a(rpagmo\s2, kata\ bi/as2 a)fai/resis2. AL. Entfuhrung B. Ontvoeringhe, entschaeckinghe G. Rauissement IT. Rapimento H. Arrebaramiento

Recensere exercitum Liuio, lustrare exercitum Caes. inire numerum armatorum Liuio, a)pariqmou=n Isocrati, e)pile/gesqai tou\s2 stratiwta/s2. AL. Musteren, Musterung thun oder halten B. De Knechten monsteren G. Faire monstre generalle IT. Far la mostra H. Hazer la muestra

Receptus cic. Virg. Locus, quo in tutum se recipit exercitus. Seruio teste. a)naxw/rhsis2. AL. Zuflucht, Abzug B. Aftoch, Toevlucht, Vertreck G. Retraitte IT. Refugio H. Retraimiento, lugar de amigos, do el campollega

Sacramentum Seruio, sacram entum militare Plin. Iun. solenne sacramentum Tacito, in quo quilibet miles iurat se non discessurum militia, nisi post completa iusta stipendia: quae viginti quinque annorum erant. AL. Der Eid B. Den Eedt G. Le serment IT. Il giuramento, la fede H. El iuramento, la fe

Sacramentum dicere Caes. Tac. sacramento dicere Liuio, sacramento teneri Suet. iurare in verba Caes. dare iusiurandum Cicer. e)pwmo/sasqai o)mnu/ein ei)/s2 tina/ Plut. in Othone. o)rkwmotei=n. AL. Einem Herrn schweren, oder einem den Eyd thun B. Den Heere sweren, oft een Eet doen G. Faire serment IT. Far giuramento H. Iurar, o dar el iuramento

Serra proeliari catoni, Velitari velut in crenarum serrae modum, accurrentibus et recipientibus se velitibus. a)krobuli/zesqai. AL. Scharmutzeln B. Schermutsen G. Escarmouche IT. Scaramucciare H. Escaramucher

Signa Cic. signa militaria. Hor. vexilla. Caes. shmai/ai. AL. Panet Fanle B. Banieren, Vanen, Vendelen G. Enseignes, banieres, estandarts IT. Ensegne, bande, bandere, stendardi H. Benderas AN. Enseigne, gytarne, banner

Signa erecta Spartiano. AL. Fliegende Fandel, auffgesteckte Fandel B. Opgerechte, vliegende Vendelen quae rei bene gestae significationem obtinent. G. Enseigne depliee IT. Ensegne alzate, o spiegate H. Las banderas que buelan

Ligna supina Spartiano, quae milites imposita humeris gestant, rei iacentis et supinae indicia. AL. Nidergelassene Fandel B. T'vaenken oft t'vendel op de schouderen G. Enseigne pliee IT. Ensegne piegate et abbassate H. Banderas que se traen sobre las espaldas, y que no buelan

Spolium virg. exuuiae Eid. Quidquid hosti detrahitur vestium siue armorum. a)kroqi/nion D. Paulo, la/furon Soph. proprie quod viuis dedisctum est, vt sku=lon Hom. quod mortuis. AL. Auszgezogene Kleider vnd Harnisch der Feinden, Raub, Beut B. Buyt, Roof G. Destrousse, despouille des ennemis, butin, pillage IT. Spoglio, butino H. Despoio

Statio Virg. Locus custodiae militum deputatus staqmo/s2. AL. Schaarwacht, Wachtstatt der Kriegszleuth B. Hoefslach, Schaerwacht G. Le guet, le corps de garde IT. Il cuerpo, de


image: s084a

guardia H. El cuerpo de guardia

Statiua Liuio castra statiua Cic. castra temporaria, quae in obsidionem muniuntur, quod ibi stet manearque exercitus. staqmoi/. AL. Geschlagen Leger B. Vastliggende geslegen, een beschanste Legher. G. Camp arreste IT. Campo fortificato, o d'assedio, alloggia mento statario H. Campo fortificado

Tabernacula Caes. tentoria sunt e tabulis consertis mutabilia, skhnw/mata. AL. Holtzene Zelten, oder Hutten B. Hutten van Berderen gemaeckt G. Cabinets IT. Casette di tauole H. Casillas de tablas

Tentoria Lucano, papiliones Plin. Veget. proprie sunt e velius tensis. klhsi/ai. Hom. AL. Zelt B. Tenten. Pauilloenen G. Tentes, pauillons IT. Padiglioni, tende trabache H. Pauellones

Tessera duplex est: vocalis et muta Veget. vocalis est vocale signum, quod humana voce pronuntiatur, vt Venus victrix Caesari: Hercules inuictus Pompeio: Lar Mario: Syllae Apollo Delphicus. Muta vero, vt aquila, penna. Hocque symbolum necesse erat circumgestari a milite, sicut hac tempestate taeniae albi purpureive coloris, aut Veneti. AL. Feldzeichen B. Velt-teecken

Tessera Liuio, symoblum Plin. Beelicum symbolum, quod militibus datur su/mbolon, su/nqhma Appiano: quo iudicio exploratores et hostes a sociis dignoscuntur. AL. Das Los, Loszeichen, heimlich Wort B. Die Lose D'woort G. Le mot du guet IT. La parola H. La palabra, appellido de guerra

Trophaeum siue tropaeum Virg. Fugato hoste veteres erigebant in editioribus locis stipitem humana specie, aut arborem ramu amputatis truncam, cui spolia hostium circumponebant. idque trophaeum dicebatur: cuius formam graphice lib. 11. de scribit Virg. Is mos in vrbes posteris temporibus commigrauit, a stipitibus monumento translato ad arcus exaedificatos. tro/paion, a)po\ th=s2 troph=s2, quod fugaehostilis esset illud monumentum. AL. Sigzeichen B. Seegteecken, quasi victoriae signum. Standaert G. Trophee, enseigne de victoire IT. Trofeo, segno della vittoria H. Senno della victoria AN. a Braue

Trulla ferrea Liuio lib. 7. dec. 4. in qua noctu funalia cadent, obsidionis aut incendij tempore. fano\s2, lampth/r. AL. Feurpfann B. Vierpanne

Turma Cicer. inter equites est, quod inter pedites centuria, habetque triginta duos equites. i)/lh, me/ros2 Leoni. AL. Geschwader Reisiger oder Reutter B. Een bende Ruyteren G. Bande de gents a cheual IT. Banda di caualli H. Banda de cauallos

Vasa colligere Cicer. conuasare Terent. a)naskeua/zesqai, katalu/ein skhna/s2 Polybio, skeuagwgei/n, a)nazeugnu/ein. AL. Einpacken, den Plunder zusamen binden, hinweg ziehen, sich darvon machen, von dannen trollen B. Opbreecken, pack en sack maken, den aftocht doen G. Trousser ses hardes et les emporter a l'emblee IT. Far fascio, dislogiare, leuar il campo, sgombrare H. tomar sus baracos y irse con dios

Vasa conclamare Caes. Exercitui moturo denuntiare vt vasa colligat. AL. Vmbschlagen oder blasen daszu man auffziehe, vnd breche B. Omslaen oft blasem om te vertrecken, oft om op te breken G. Sonner pour leuer son camp IT. Sonar la tromba per ritirarsi, o volta faccia H. Dat senno para se lleuar d'alli

Velitatio Plaut. velitaris pugna Sallustio. sumbolh/. Halicarnass. a)yimaxi/a Appiano, a)krobolismo\s2, sumbolh/. AL. Schermutzel, Schermutzung B. Scharmutsel, scharmutsinghe G. Escarmouche IT. Scaramuccia H. Escaramuca

Vigiliae Caes. nocturnae sunt tantum. profulakh\, panuxi/s2. AL. Nachtwacht, Nachthut, Schiltwacht B. Nachtwaecke, Schiltwachte G. Sentinelle IT. Sentinella H. Sentinella

DE MONETA. CAP. XLIV.

ADaerare Dig. aere aestimare, Ad pecuniae taxationem vedigere. e)cargurw=sai. AL. Zu Gelt schatzen, oder schlagen B. Opt Gelt brenghen, rot Gelt slaen, oft taxeren G. Adenerer, apprecier a argent, mettre a quelque pris IT. Appretiare, mettere a qualche pretio H. Estimar o appreciar con dineros

Aerarium Cic. Repositorium publicae pecuniae tamiei=on. AL. Schatzkamer, stattseckel B. Stadt Geltcamer G. Chambre de monnoyes IT. Erario H. La caxa, o camara de los dineros de la villa

Aere mutare Plin. Colum. pretio aliquid emere aut venundare. a)lla/ttesqai. AL. Kauffen vnd ver kauffen B. Coopen ende vercoopen, verhanteren G. Acheter et vendere pour argent IT. Comperare et vendere H. Vender y comprar con dinero

Aeruscare Agellio, pro aera, seu pecunias vndique colligere praestigiis et fallaciis AL. Allenthalben Gelt samlen vnd zusamen kratzen B. Practiseren om Gelt te vinden, Gelt met archen list soecken G. Cercher et amasser argent auec finesse et ruze


image: s084b

IT. Raccore danari con inganno et pratica mirabile H. Buscar dinero por todas partes

Aes pro omni genere aureorum argenteorumve nummorum xrh/mata. AL. Allerley Muntz B. Alderhande Gelt G. Toute sotte de monnoye IT. Ogni sorte di moneta H. Toda suerte de moneda

Aes alienum cicer. quod aliis dibetur. debitum. xre/os2 w)/flhma. Plut. AL. Geltschulde B. Schult van geleeden Gelde G. Debte d'argent preste IT. Debito di danari imprestati H. Deuda de dineros prestados

Aes circumforaneum cic. quod e tabernis argentariorum, quae circum forum sub porticibus erant, foenori petebatur AL. Geldt auff Wucher entlichen B. Gelt op Interest, oft woecker genomen G. Argent prins a inter est ou vsure IT. Dinaro tolto ad interesse H. Dinero romado a vsura

Aes graue dicebatur, quo non numerato, sed appenso debita exolui solebant.

Apophoreta Mart. munera quae conuiuis asportanda donabantur. a)pofo/rhta.

Argentariam dissoluere Cicer vel cedere foro, dicitur, quando nummularius tabernae suae exercitium deserit. AL. Vom Handel abstehen, Banckertottirn B. Banckeroeten, Banckeroet maecken oft speelen G. Faillir, faire banqueroutte IT. Farbancorotto, fallire H. Hazer bancarota, quebrar el banco, ser fallido

Argentariam facere cic. in Verrem pro exercere vsuram, aut argentarij nummularijve munus obire a)rguropraktikh\n e)rga/zesqai. AL. Wucheren, oder den Wechsel treiben B. Met wisselen omgaen, woeckeren G. Bailler a vsure IT. Vsurar H. Ser vsurero

Arra Plin. arrabo Plauto, quod emptionis nomine datur, vt constet fides de pretio, quod conuenerit. r)r(abw/n AL. gottspfenning, Pfantschilling, haftpfenning B. godspenninck, Arpennink G. Arres IT. La caparra H. Sennal de la compta

Arra sponsalitia quae datur vtrimque a sponso, et a sponsa in matrimonij contractus testimonium

As vbi de numerata in aere pecunia agitur, minimus est aeris nummus: verum cum de pondere est sermo, As solidum, id est libram siue pondo, signar: quoties vero de diuisione solidi, hoc est, haereditatis aut fundi. At pro solido accipitur, vnde fluxerunt illae formulae, Ad assem reddere, Ad assem omnia perdere. Ex asse haeres: quod postremum etiam ex libella dixit cic. ad Att. lib. 7. Fecit palam te ex libella, me ex teruncio scilicet, haeredem.

Asinius Celer mullum piscem mercatus est H-S. octo millibus, hoc est, quadringentis plus minus Caroleis, vti Plinius testatur.

Auctoramentum Cic. Suet. quo accepto miles obligatur, cum dat nomen. AL. Verpflichtung, vergeltung, laufgelt B. Gelt op de Hant, loofgelt, Kenpenninck G. Guerdon IT. Caparra

Aureus qui et solidus, et aureus stater, viginti quinque denarios valebat, siue sestertios centum: nam Dio historicus, vbi ait, xrusou=n to\ no/misma to\ ta\s2 pe/nte kai\ ei)/kosi draxma\s2 duna/menon kata\ to\ e)pikw/rion o)noma/zw. et iterum, xrusou=n pe/nte kai\ ei)/kosi draxma\s2 dmua/ menon, pro drachma denarium accipit, vt et Plinius alias. xrusou=s2, xrusou=s2 stath/r Aristoph. taxatur Rosato, quem Anglia dat, siue centum stuferis, vel quinis Caroleis B. Vijf Karolus gulden. H. 1000. marauediz

Bos seu bw=s2 Atheniensium prouerbio notissimus, bouis imaginem monetae insculptum habuit, ob animantis ad varios mortalium vsus necessitatem (vt annotauit Homeri scholiastes) vel quia contractus antiquitus fieri consueuerant quadrupedum permutatione ante excogitatum pecuniae vsum, atque inde vetusti moris argumento. bouis typum monetae placuit insculpi.

Brauium quod victoris confertur in ludis. brabei=on. AL. die Gaab, so man dem Helden im Kampff gibt B. Den Prijs diemen geefi in Spelen oft tornoyen G. Pris de la iouste IT. Il premio della giostra H. Aquel don que se da en el torneo

Caesar Dictator aere alieno oppressus dixit, bis millies et quingenties centena millia sibi esse oportere, vt nihil haberet, teste Appiano. quae summa efficit aureorum Vngaricorum sex milliones, sexaginta millia, sexcentos et sex, cum sestertiis duobus et dimidio.

Caligula intra vertentis anni curriculum absumpsit vicies et septies millies H-S. quod Tiberius Imp. reliquerat, hoc est, aureorum Vngaricorum sexcenties quinquagies et quater centena, quinquaginta quatuor millia, quingenta quadringenta quinque, et non totum dimidiatum.

Canon Legitima et ordinarta pensitatio dici potest, cuiusmodi sunt vectigalia et portoria. kanw/n AL. Iarliche Gult B. Ordinaris, Domeynen G. L'ordinaire, domaine IT. Enttata H. Renta

Caput Cic. sors Terrent. summa Plin. Principalis summa, quae foenori datur. kefa/laion Platoni, quod caput sit foenoris. a)rxai=on Isocrati, quod ex eo tanquam principio oriantur vsurae. a)rxai=on da/neisma Demosth, da/neion, da/neisma AL. Haubtfum, Haubtgut, die gantze Sum B. Hooftsumme, Hooftgelt, t'caue dael G. La somme principale et entiere, la cauedal IT. Somma principale, il cauedale H. La summa, y el canidal



image: s085a

Census Cic. ti/mhma, kh=nsos2. Aestimatio fortunarum, pro cuius ratione tributum penditur. AL. Schatzung eines jeglichen Haab, item Vngelt, Stewr, Zinsz B. Waerderinghe oft schattinghe van een yeghelijcks goet, Schilttael, item Cijns oft Schot G. Gens IT. Censo H. Pecho

Centussis Persio. Moneta decem denarios seu 40. sestertios valens. B. Veertich stuyuers Penninck

Chalcus aereolus. xalkou=s2. etsi ponderale sit vocabulum, Pollux tamen pro nummi genere agnoscit, ac septem minutias pendebat, Suida teste. Proinde ad nummulum nostratem sextam decimam sestertij partem, cum bona lectorum venia transferre vt liceat mihi oro, cum quo eiusdem valoris fuit nummulus Byzantinus e ferro, vt nomen ostendit, procusus, quem sidhrou=n vocitabant. B. Een Hollantsche Penninck, vier Mijten Brabant. non eo tamen inficias, pluris aestimari debere: siquidem sexta oboli pars est chalcus, sed clarioris doctrinae gratia id mihi sumere liceat, ne vsitatissimus ille nummulus asymbolus veniat, ac nominis exors

Charisterium quod beneficio datur xaristh/rion. B. Loon voor Weldaet quanquam charisterij vocabulo etiam sacrum pro parta victoria intelligatur

Cimelium quod reponitur extra quotidianum vsum. keimh/lion Homero. AL. Geschmuck vnd Kleinoter B. Iuweelen en Clenodie G. Bagues IT. Gioie H. cosas pretiosas

Cleopatra Aegypti regina absumpsit vna coena centies sestertium, nimirum quinquies centena Caroleorum millia.

Clodius senties quadragies septies empt am domum habitauit, teste Plinio, hoc est, Caroleorum septies centenis triginta quinque millibus.

Castophorus Cicer. Asiatica pecunia cuius pretium fuit pauxillo maius, quam denarij dimidium ita dictus, quod ea moneta expressos haberet cistigeros, qui sacrorum arcana cistis inclusa gestarent. Quatuor autem denarij (vt ex Festo colligerelicet) efficiunt septem cistophoros cum semisse, ex qua summa ad calcidos reuocata, colligitur eius pretium ad tres obolos cum semisse. nostra moneta Twee, Stuyuers ende een Duyt, oft Negenmanneken oft Sesken. H. 21. marauediz. Itaque fallitur Malespina Italus in obseruationibus suis ad epist. Cicer. ad Atticum, qui Cistophorum octonis assibus, apuloque etiam pluris aestimat, quum quinos asses et vix tertiam assis partem superet.

Collecta pro pecunia quae a conuiuis exigitur. e)/ranos2. AL. Gelach, Malgelt B. T'gelach, Maeltijt gelt G. L'escot IT. Il scoto

Collybo pecuniam curare vel mittere Budaeo. AL. Gelt durch ein Wech selbrieff schicken B. Gelt op de Wissel oft met eenen Wisselbrief ouersenden G. Enuoyer par lettre de change IT. Iscambiar, o man dar per lettere di cambio H. Embier por cartas de cambia

Comistrum quod baiulo datur ko/mistron, fo/retron, forei=on. AL. Arbeyter oder Tragerlon B. Draech oft Sleeploon G. Payement de crocheteur, ou gaignedenier IT. Pagamento di facchino H. Sueldo de bastaje o ganapan

Collybus Cicer. Pecuniae permutatio. ko/llubos2, Poll. AL. Wechssel B. Wissel G. Change IT. Cambio, gana de cambio

Congiarium cic. Munus quod populo datur a principe, e)pi/dosis2 Herodiano, a)ristei=on, quanquam hoc proprie strenuis viris virtutis ergô praeberi solitum munus accipio. AL. Fursten Gab B. Princen oft Heeren gift G. Le don que fait vn seigneur a ses subjets IT. Congiario H. Lo que el rey da a sus vezinos

Conturbare Cic. posterioribus creditoribus satisfacere, praeteritis veteribus. AL. Die letzte Schulden abtragen, vnd die alten bleiben lahn B. De leste borgen oft schulden lossen, ende de oude Resten laten staen G. Payer la debre derniere, et laisser la premiere ou la vieille IT. Pagar il debito nuono et dismenticar il vecchio H. Pagar la deuda postrera sin la primera

Coronarium Cic. quod principi ad inaugurationem aut nouum honorem donatur AL. Gaab die wan einem Fursten auffseiner cronung schencket B. Een present d'welck men eenen Heere gheeft als hy ghehult wordt, oft als hy zijn intree oft incomste doet G. Ce qu'on donne au prince a sa ioyeuse entree IT. Presente che si fa al principe alla sua incoronatione H. Don que se da al rey enronces que el toma la corona

Coronatus stefani/ths2. AL. Ein Gold cron B. Een Gouden croo G. Vn escu IT. Scudo doro H. Escudo de oro

Crassus in agris possedit H-S. bis millies hoc est, Caroleorum centies centena millia.

Ctuciatus cruciger, a crucis figura ibi expressa notissimus vbique nummulus. quem stunrofo/ron propterea non male dixerit quispiam, respondet fere illi, quem trithmo/rion Philemon comicus nominauit, sex chalcos pendentem AL. Creutzer B. Halue Stuyuer, Kruysser

Cyzicenus stater kuzikhno\s2 stath/r Demost. viginti octo drachmas Atticas valebat. taxatur duobus aureis Vngaricis, duodecim duodenariis et duplis vndecim, nostrate moneta quatuor Caroleos, et octodecim stuferos. B. Vier Karolus gulden achtien Stuyuers. H. 900. marauediz

Daricus da/reikos2 non a Dario Xerxis patre, sed antiquiore Persarum regepercussus, valebatque quantum aureus Atheniensis, vt


image: s085b

Harpocration annotat, drachmas duas Atticas pendens. auri autem drachma dens argenteas drachmas praestabat, vt ab Hesychio proditum est. Falsus itaque est Glareanus, qui Daricum nummum fuisse tetradrachmalem scribit: grauiorique errori implicitus tenetur Budaeus, qui octo drachmarum esse voluit, secutus eos, qui ab Harpocratione erroris insimulantur. B. Drie gulden ende een half, vierde halue gulden H. 700. marauediz

Decies sestertium (siue hac nota II S. aut vt alij pingunt H-S.) signat decies centena millia sestertium. deki/es2 Plutarchus exponit, muria/des2 pe/nte kai\ ei)/kosi. quod Sueton. in Caesare H-S. mille dixit. Sunt denariorum ducenta quinquaginta millia, hoc est, Caroleorum quinquaginta millia.

Decoquere decoquere creditoribus Cic. Plin. Creditum non reddere, credito fvaudare xreokopei=n. AL. Auffstehn, ein frischen Tisch machen B. Voor zijn ghebueren opstaen, voor Daghe ruymen G. S'en aller sans payer IT. Arderne senza pagare H. Quebra el credito, ir se con dios sin pagar

Demensum Terent. Mensura stata quatuor frumenti modiorum in singulos menses seruis appensa vel admensa. sitome/trion. AL. die Vacht B. Maentkost voor een Slaue G. L'entretien nement d'vn esclaue pour vn mois IT. La spesa d'vn sciauo per vn mese H. La costa de vn esclauo para vn mez

Denarius ita dictus, quod denos aeris valebat, teste Varrone, hoc est, decem asses. quapropter et decusse X. signabatur, vt So sipater annotauit. Denarius autem legitimus pendebat drachmam Atticam et septimam eius partem. itaque etiam pretium eius superabat: id ex Libra facile cognoscitur. B. Viet stuyuers, Crabbelaer Holland. conuenit fere cum Angelico, quem ab angeli typo Germania ita nominat, siue scrickenbergio B. Schrickenburger H. 40. marauediz

Diatium Horat. Diurnae operae pretium. xoini=c. AL. Taglohn B. Dachloon, Dachhuere G. Iournee IT. giornata H. Iornal de cadann dia

didrachmum di/draxmon, bou=s2 Philochoro, quod haberet expressum bonis effigiem ab vna parte, et ab altera Thesei. AL. Vier Batzen B. Seuen Stuyuers, twee Realen oft Iulien G. Sept patars IT. Sette piacche, duoe giulij H. Dos reales, adaremes dos

Diobolus diobolum diw/bolon Aristoph. Nummus Atticus,-insculptam habens hinc Iouis speciem, illinc noctuam, vnde a nonnullis etiam glau=c fuit dictus. B. Een Stuyuer en neghenmanneken, half Vierijser, Negenduyt, een Stuyuer ende een Duyt, neghenseskens Flandris H. 11. Marauediz

Dipondius Plinio, vel, vt alij malunt, dupondius, duos asses appendebat, vt ex Plinio adduximus, eratque ex aere dinou/mmion. B. Een Blancke, bynaest derthien Penninghen

Donarium Marcrob. proprie, quod in sacrum vsum confertur. a)na/qhma. AL. Kirchen Gezierd oder Geschenck B. Kercken Cieraet en Ornamentem

Donatiuum Suet. quod ab exercitus imperatore militi confertur. la/mpra\ e)pi/dosis2 Herodiano AL. Eins Herrn geschenck B. Heeren Schenck oft Present G. Largesse faite par le prince IT. Donatiuo, liberalita del principe H. Lo que da el rey

Dos fe/rnh, e(/dnon, dos a marito profecta: at proi/c, quae ab vxore. AL. Heimstewr, Morgengaab B. Bruyloft, oft houwelijck goet, Morghengifte, boelgoet G. Dost, douaire IT. Dota H. dote del casamiento

Dos aduentitia ad extraneo donata, vel ex ipsius mulieris bonis.

Dos profectitia Vlpiano, a parente virilis sexus profecta. fortassis non male ita vocetur, quod vulgaris lingua appellat Een Leen.

Drachma Aeginaea draxmh\ a)rginai=a apud Attic. taxei=a draxmh/, quasi crassa, respectu alterius, quae lepth/, hoc est tenuis, dicebatur. valebat decem obolos, ita vt obolum plus pependerit, quam tres semisses drachmae Atticae. nostratis monetae sex stuferos valet. B. Een Schellinck, ses stuyuers H. 60. matauediz

Drachma Atrica pendit sex obolos. draconem etiam nominat Nebrissensis, incerto mihi auctore: draxmh\, draxmh\ lepth\ h( e)cw/bolos2 Hesyc. a)rguri/s2 Athen. AL. Zwen Batzen, sieben Creutzer B. Seuen groote, eenen Reael G. Quatre sous IT. Vn giulio, o vn reale H. Real de plata, adareme

Emere ab hasta Cicer. in auctione emere. nam vbi auctio siebat, hasta olim de more erigebatur, tanquam praecipuum signum, vt Festus annotat. vnde et hasta apud Ciceronem pro ipsa bonorum venditione siue auctione ponitur, quod hastarium dixit Tertullianus. AL. Offentlich kauffen B. In den wtroep coopen, in een Coopdach coopen G. Acheter a l'encant ou en vne vendue IT. Comparar all incanto H. Comprar en la almoneda

Euangelium Cic. Vlp. quod laeta nuntianti datur. eu)agge/lion. AL. Das Bottenbrodt B. Bodenbroot, Bodenloon, Miente, goeden Drinckenninck G. Salaire pour bonne nouuelle IT. Pagamento di qualche buona noua H. Albricia de la buena nueua

Extat apud Sosipatrum, Aes theatricum, quod spectaculorum gratia dabatur. a)rgu/rion qeatriko/n. AL. Gelt so man gibt ettwo ein Spill zu sehen B. Gelt om spelen te sien



image: s086a

Fiscus Cic. Sexto Vict. Principis aerarium a fiscis, siue fiscellis, hoc est sportis, quib. includi et asportari pecunia publice principi debita solebat. AL. Ein Furstenschats B. S'heeren Geltkiste G. Le fisc, ou le reuenu d'vn prince IT. La entrata en del principe H. La renta del rey

Foenus vsura, Fructus e pecunia fenoridata collectus, quod ad sortem vsu accedat. foenus vero, quod sit accepti veluti foetus. to/mos2. AL. Wucher B. Woecker G. Vsure IT. Vsura H. Renueuo, vsura, logto

Hastae subiicere Cicer. sub corona vendere Iustino, sub corona venire Caes. in propatulo vendere, hastam in foro ponere, et bona voci subiicere praeconis Cicer. auctionari Eidem. a)pa/rtion progra/fein Plut. a)pokhru/ttein Demosth. a)pokefasme/nws2 pwlei=n Eidem. AL. Offentlich verganten vnd verkauffen B. Wtroep houden, Coopdach houden, metten Heere vercoopen, by s'heeren executie vercoopen G. Vendre publiquement, et a l'encant IT. Vendere all' incanto H. Almonedear

Honorarium Cicer. quod honoris ergô magistratui aut principi reipublicae nomine offertur, non tanquam debitum. presbei=on, ge/ras2. AL. Verehrung, Etrenschenck zu einem Fursten oder Oberkeit B. Gheschenck, Vereeringhe, Present t'welck men eenen Prince schenckt G. Present fait au prince IT. Present che si fa a principi H. Lo que se da al rey

Honorarium etiam merces, quae medicis, iureconsultis, aliisque oper am beneficy loco praestantibus dabatur. ge/ras2. AL. Ehrenschench, chrlicher lohn B. Vereeringe, eerlijcke loon G. Salaire honeste IT. Stipendio honesto H. Paga honrada

In assem satisfacere Digest. in solidum. AL. Gar abzalen B. Te vollen betalen, voldoen, op een driemijte toe betalen G. Payer iusqu'a vne maille IT. Pagar infin ad vn bagatino H. Pagar hasta vn marauediz

Indictio collatio, collecta Cic. e)/ranos2, sumbolh/. AL. Stewr, so man dem Volch aufflegt B. Impost G. Taille IT. Taglia H. Cosecha

Intertrimentum Liuio, intertritura Scaeuolae, quod pecuniae deteritur. para/trimma. AL. Abgang oder verlust am Gold vnd Silber B. Verlies, afgang van Gout oft Siluer G. Dechet

Isagogicum quod pro rudimento donat discipulus, ei)sagwgiko/n. vnde Isagogicum dependere dixit Bud. quod fere consonat cum illo Ciceronis, rudimentum ponere, et rudimentum tyrocinij deponere, quod Iustinus dixit. AL. Das willicum Gelt geben vnd bezalen B. Het incom Gelt betalen oft geuen G. Payer son beiaune, payer sa bien venue IT. Pagar l'entrata nella scuola. H. Pagar algo al maestro per ser el ben venido en la escuela

Iulius Caesar Seruiliae Bruti matri margaritam mercatus est sexagies H-s. nimirum ter centenis Caroleorum millibus.

Lautia Liuio Munera quaelegatis exterarum nationum dabantur. lau/teia mere Romana voce Plutarchus dixit. AL. Frembder bottschaften Geschenck B. T'present datmen eenen Ambassadeur gheeft G. Presents et dons donnez aux ambassades estrangiers IT. Li doni che si danno a gli ambasciatori forestieri H. El presente y don que se da al ambassador estranero

Legatiuum Vlpiano quod dabaturlegato viatici et impensae nomine. AL. Zeergelt einer Bettschafft B. Teergelt van eenen wtghesonden persoone, oft Ambassadeur G. La paye d'vn ambassadeur IT. La spesa d'vn ambasciadore IT. La costa del ambassador

Lentulus Augur testante Seneca, quater millies H-s.possedit id est, ducenties centena millia Caroleorum.

Libella Nummulus erat argenteus, denarij pars decima, valebatque assem, qui eratlibralis, ex aere; ita vt as et libella tantundem pendant: Itaque locum Plinij, qui 33. lib. c. 3. exstat, qui multos male torsit hactenus, nulloque ferme sensu ita legitur. (Libralis, vnde etiam nunclibella dicitur, et dipondius appendebatur assis) in meliorem concinnioremque et veritatis patrocinio securam lectionem immutandum censeo. Libra as, vnde etiam nunc Libella dicitur, et dipondius appendebat II. assis. Facilis lubricusque lapsus in Libra as, vbi a post Libra in duos literarum pedes distractum, praesertim hiante vertice, in lis ab obscitante vel sciolo librario fuit deformatum: eadem ratione in alterum errorem praeceps corruit, dum notae dipondio quae binos esse produnt, coniunctae, u literae formam fere repraesentantes, necessitatem quandam scribendi appendebantur, pro appendebant II. asses, persuasit. Proinde As, Libra et Libella argenti Plauto. et Libella Cic. et Assis pro eodem accipiuntur. a)ssa/rion. valet nostrate moneta Ses penninck, oft half Blancke ende bynaest half penninck. H. 3. marauediz

Libra Romana pondo, est octoginta quatuor denariorum, siue senum et nonagenum drachmarum, siquidem Donarius pendit Atticam drach mam et septimam eius partem: siquidem Celsus lib. 5. cap. 17. vnciam ait esse pondus denariorum septem. Libra Romana argenti puri valet aureos Vngaricos octo, duodenarios octo, cum quatuor duplis, vt annotat exactissimi iudicij vir Georgius Agricola, qui istam rem, vt et metallicam, diligentissime persecutus est. nostratevero moneta sex et decem Caroleos, cum sedecim stuferis. Caroleum autem nomine viginti


image: s086b

sestertios (vt denary trientes) siue stuferos. B. Sesthien Karolus gulden xvj. Stuyuers H. 3360. marauediz

Loliae Paulinae mundus et ornat us aestimat us fuit qua dringentis H-S. hoc est, Caroleorum vicies centenis millibus, vt meminit Plinius.

Lucar Tacito, Pecunia quae ludis et histriombus impendebatur. qewriko/n xrh=ma.

Lucullus in coenam Ciceroni et Pompeio praebitam impendit quinquagena denariorum millia, hoc est, decem Caroleorum millia.

Lytrum Ennio, quod pro captiui corporis redemptura dependitur. lu/tron, a)/poinon Hom. AL. Rantzon B. Ranssoen G. Ranson IT. Ransone H. Ranzon

Maeotrum quod obstetrici datur. mai/wtron. AL. Der Hedbaumen lohn B. Vroevrouwen loon G. Salaire de la sagefemme IT. Salario della allenatrice H. Sueldo de la partera

Materia nummorum, praeter aurum, argentum, et aes, quae recensuimus, fuit etiam ferrum, plumbum, et corium. Ferreo numismate vsos fuisse Byzantios, fidem faciunt Plato Comicus in Pisandro, et Aristophanes in Nebulis. Quin et Lacedaemonij ingentis molis ferreis nummis vsi leguntur, quorum tamen vile admodum erat pretium. Plumbeos vero nummos (e plumbo ne candido an nigro, non satis liquet) Syracusis percussos iussus tyranni Dionysij, Pollux auctor est locuples. Caracallam quoque tmperatorem e plumbo deargentato monetam inuulgasse, Dion memorat. At e corio nummos, quos scorteos nominat Hieronymus, in vulgus sparsisse Numalegitur. certe pecuniam de corio bubulo extitisse olim, quo tempore Carthaginis fundamenta Dido locauerat, sunt qui autumant ad illum Virgil. versum, Taurino quantum possent circundare tergo: atque inde pecuniam dictam, quod ex eo pecore originem sumpsisset. vti a Donato annotatum est. Ceterum qui primus mcnetam excuderit, ingens controuersia atque aemulatio inter scriptores extitit, quando Hermodicen Midae Phrygum regis vxorem prudentem foeminam, cudisse primam Cumanis numisma scriptum reliquit Heradides Ponticus, Phedonem Argiuum prmum cudendae monetae auctorem nominat Pollux: cam gloriam Erichthonio apud Athenienses alij asserunt: Lydis attribuit Xenophanes: Naxiis scriptor Aglaosthenes: nec desunt qui in Aegina primum argentum excusum volut: callia praetore Athenis aereum nummum fuisse percussum, Suidas annotat: apud Italos primus id factitauit Ianus: qua de caussa apud eam gentem datum illius honori fuit, vt gemini eius caput monetareferret: eam tamen laudem Saturno propriam esse nonnulli voluerunt.

Neque vero silentio obliteranda suntilla, quod Aetolorum nummus Herculem praeferebat claua confringentem Acheloo cornua: Corcyraeus, triremem remigio subactam habebat pro nota: Tenedius securim cum binis capitibus viri foeminaeque auersis: Tarentini in sua moneta Tarantem conditorem delphino insidentem habuere: Dymaei capram, quae ranam proterebat: Crotoniatae tripodem Delphicum: Leueady nauem: Corinthij Pegasum cum Neptuno tridentigero sedente: Lycij leonem cum capra insidente: Naxij barbatum Bacchum et cum poculo Satyrum: Chy Harpyiam: Eretrienses Dianae speciem: Histiaei Neptunum ceto insidientem: Metapontini Cererem cum arista: Boeoty niuscam alatam, cum ceruo, cantharum bacchi cum racemo: Herculisque bipennem Thebani: Phocenses aquilam et tripodem: Trachiny sedentem Herculem: equum Thessali: Locrorum aly stellam, alij cicadam, aly pugilem: Macedones Herculis clauam, et hircina cornua: Chalcis postomidem: Byzantim delpbinum tridenti circumfusum: Thasij Bacchum coronatum et Herculem seruatorem: Rhegini leporem cum curru: binos gallos pugnantes Dardani: Mitylenaei Sapphus ciuis suae effigiem: Chij Homerum: noctuam Athenienjes: Argiui lupum teste Sophoclis interprete, vel murem, vt Pollux refert: A spendij palestritas: Troezeny tridentem cum Mineruae facie: Troiani Troiam, id est seropham: Cyziceni leonem: Alexander macedo bucephalum equum et victoriam alatam: Pyrrhus Palladem hastatam sedentem in solio: Philippus Macedo bigas: Demetrius Neptunum reducem, Augustus Caesar Capricorni sideris notam, sub quo in lucem editus fuerat: Cererem legiferam Liuia: Brutus hinc suam effigiem, illinc pileum et pugiones duos: Hadrianus Imp. sedentem iustitiam. Atque haec quidem hactenus: nunc reliqua exequamur.

Medici ducena quinquagena annua ab imperatoribus accipiebant, Plinio teste, nstrate moneta Carolcorum duodena millia et quinquaginta.

Menstruum Cicer. et Liuio, cibarium in mensem.AL. Fursehung der Prouiand fur ein Monat B. Spijse voor een Maent, Maentkost GAL. Viande ou prouision pour vn mois IT. Prouanda per vn mense H. Prouisio y comida para vn mes

Menstruum Vlpiano, pro stipendio militis in mensem e)pimh/nion. Epimenij voce etiam Iuuenalis vtitur: de quo mox.AL. Ein Monatsold B. Een Maent solt, gagie voor een Maent G. Gage d'vn mois IT. Soldo per vn mese H. Sueldo y salario de vn mes

Porro Iuuenalis Epimenia vocat exilia et sordida munuscula, quae in singulos menses pro nauata opera conferebant: vt in illum eius poetae versiculum annotaui.



image: s087a

Et veteres epimenia bulbi.

nam quae de Epimenidio tertio scillae genere annotant illic Grammatici, merasunt et anilia Cascorum deliramenta.

Menytrum quod indici et exploratori datur. mh/nutron. AL. Geleits lon B. Wechwijsers loon, Miente G. Payement d'vne guide IT. Pagamento della guida H. Salario de la guia

Merces Cic. Conductionis locationisque premium, aut pro opera. e)noi/kion Clementi, misqo/s2. AL. Lohn, Lidlohn, Taglohn B. Huerloon, Dachloon, Arbeytsloon G. Salaire, gage pour la besongne IT. Mercede H. Iornal

Milo septingenties sestertium aeris alieni debuit, teste Plinio, id est, trigesies quinquies centena Caroleorum millia.

Mina Attica (quae diuersa est a libra, vt perperam statuit Budaeus Galliarum lumen) centum drachmis. mna= valet nostrate moneta decem et septem Careolos cum dimidio. AL. Seuenthien Karolus gulden ende een haluen. H. 3500. marauedis

Minerual Hier. Merces Iuuenali, quod praeceptoripro institutione numeratur: a Minerua artium praeside. di/daktron, misqo/s2 D. Clemente, di/daska/leion. AL. Lehrgelt, Schultgelt B. Leergelt, Schoolgelt G. Le salaire d'vn maistre IT. Salario della schola, o del maestro H. Sueldo y salario del maestro

Minutia Senecae, minutum. le/pto/n Polluci. Septima pars aereoli. licebit ita nominare, quam Brabanti mitam, quasi minutam vocitant.

Missilia Dig. Donaria quae in vulgus promiscue spargit princeps aut magistratus. meili/gmata, dhnadi/ptra Suidae. nisi potius legendum videatur dhnari/pttra, (id quod aequo lectori expendendum iudico) quasi denariorum sparsiones ac nimbi. AL. Herren Gaben vnd Gelt, so man vnder das Volck wurpft B. Gelt datmen in den griel worpt, Gelt datmen stroyt G. Largent qu'vn prince seme IT. Dinaro, ch'il principe gietta et sparge H. El dinero que el principe hecha en el pueblo

Moneta a monendo dicta Martiali, nummus, numus, numisma Horat. pecunia, a pecore quaesito nomine. no/misma, quod no/mw|, hoc est lege sit factum. vt Aristoteli placuit. ke/rma nou=mmos2 Epicharino, krh=ma. AL. Muntz, Gelt B. Munte, Gelt G. Monnoye IT. Moneta, denario H. Moneda

Moneta accisa arrosa. a)rgu/rion perikope\n, perikekome/non perikekarme/non. AL. Beschnijtner Pfenning B. Geschreyt Gelt G. Monnoye rongnee IT. Moneta tagliata H. Dinero cortado

Moneta adulterina Cic. improba. ki/bdklon, quasi u(po\ tw=n xi/wn dedhlwme/non, id est a Chus, quorum odio flagrabant Athenienses, vitiatum. a)do/kimon Aristotel. para/tupon A ristoph. schol. u(po/xalkon, paraxa/ragma. AL. Falsche vnd bose Muntaz B. Valsch Gelt, valsche Munte, Bulion, Munte van quadam Alloye G. Monnoye contrefaitte, de mauuais alloy, faulse piece d'or ou d'argent IT. Moneta falsa et ria H. Moneda falsificada

Moneta proba no/misma do/kimon, a)ki/bdhlon. AL. Gutte Muntz, gut Geld B. Goet Gelt, Gelt van goeden Alloe G. Monnoye ou argent et or de bon alloy IT. Buona mneta H. Buena moneda

Monetaria officina a)rgurokopei=on, h)manth/rion Suidae. AL. Die Muntz B. De Munte, Munterye G. Monnoye IT. Secca H. Moneda

Mulcta vel multa Cicer. Pecuniaria poena. timh\, zhmi/a, e)pipi/mion. AL. Vusz B. Breuck, Boete G. Amende

Munus, munusculum donum dwrea\, dw=ron, quod dw/rw|, id est palmo geratur. e)pi/xeiron, mei/ligma. AL. Gaab, Schenck B. Gaue, gifte, present, Schenck G. Don IT. Dono H. Don

Naulum Iuuenal. quod pro vectura et traiectu soluitur. nau=lon Luciano, nau=los2 Aristoph. porqmei=on diabath/rion, quanquam hoc postremum proprie efferatur de stipe, quam viat ores pendunt in pontibus pro traiectu. AL. Fuhrlon, Schifflon B. Veergelt, Schipgelt oft loon, Vrachgelt G. Peage IT. Nolo H. Nolito, flete de passaje

Nero Claudius Caes Tyridati Armeniae regi abeunti contulit sestertium millies, nimirum quinquagies centena millia Caroleorum. Tanti solum emit exstruendo foro Caesar dictator, teste Plinio. Tantundem in culinam congessit Apicius, teste Seneca.

Niceterium Iuuenali Praemium quod victori datur. palmarium Vlpiano. nikhth/rion, a)=qlon [note of the transcriber: in the print: a)=qlon ], e)/patlon. AL. Gaab oder Belonung die man einem sighafften gibt, opffer von Sigs wegen B. Loon oft Prijs voor Victorie, Miente G. Guerdon de la victoire IT. Guidardon por la victoria

Nomen Cicer. quod nos debemus, aut quod nobis debetur. xre/os2. AL. Schuld B. Schult, Losrente G. Debte IT. Il fio apud Boccat. debito H. Deuda

Nomen dissoluere Cic. pro Plancio. AL. Schult abzalen B. Schult afbetalem oft lossen G. Payer ses debtes IT. Pagare suoi debiti H. Pagar sus deudas

Nomina exigere Cic. AL. Schulden ersordern, oder enziehen B. Schult in manen G. Demander ses debtes IT. Dimandare i debiti H. querir ser pagado

Nomina facere Cicer. Obligare se debitorem cautionibus. ita enim Nomen accipitur pro debitoris obligatione Digest. de verbor. signif. AL. Sich in Schulden stecken B. Hem verobligeren ost


image: s087b

verbinden G. S'obliger IT. Obligarse, dar obligo di sua mano H. Hazer carta del obligation

Nomina impedita Liuio. AL. Verwirte schulden, alte vnd verlegne schulden B. Oude ende verlegen schulden G. Vieilles debtes IT. Debiti vecchi H. Deudas viejas

Nota ratis in triente et quadrante signata fuit, vt legitur apud Plinium.

Nummaria difficultas Cicer. Argentaria inopia. AL. Mangel am Gelt B. Gelts ghebreck G. Faute d'argent IT. Mancamento o stretezza di danari H. Dinero que falta

Nummaria tessera Suet. Scheda, qua exhibitae pecuniae repraesentantur. AL. Wechselbrieff B. Wisselbrief G. Lettre de change IT. Lettera di cambio H. Letra o carta de cambio

Nummariam rem constituere Cic. AL. Ordnung vom Gelt auff bringen B. Ordonancie opt Gelt setten G. Introduire ordonnance de la monnoye IT. Far nuoue legi della moneta H. Poner alguna ley y orden sobre la moneda

Nummum commouere Cicer. Pecuniam a mensariis accipere foenori. AL. Gelt auff der Banck holen oder nemen B. Gelt op de banck lichtenoft ontleenen

Nummum commutare a)/rnusqai, a)ntikatalla/ssein, a)mei/besqai to/ no)misma. AL. Gelt wechselin B. Gelt wisselen G. Changer IT. Cambiare H. Cambiar

Nummum percutere signare, monetam cudere vel argentum Terent. ferire pecuniam Plin. a)rgurokopei=n, no/misma ko/ptein, enshmh/nasqai no/mismapoei=n Aristot. entupw=sai AL. Muntzen, Muntz oder Gelt schlagen B. Munten, oft Gelt slaen G. Battre ou frapper monnoye IT. Stampare o battere e danari, far moneta H. Cunnar moneda

Nummus asper Suet. recenter et notis suis affabre expressus atque percussus e)/ntupon, para/shmon. AL. Erst oder new geschlagner Pfenning B. Nienghemunt Gelt G. Argent monnoe nouuellement IT. Moneta nuoua, et frescamente battuta H. Moneda nueua

Nutritia pluraliter Vlpian. Merces nutrici impensa. profei=on, qrepto/n Hom. qrepth/rion. AL. Einer Seugammen lohn B. Voesters loon, den loon die men een Amme oft Minne geeft G. Salaire de la nourrisse IT. Salario della nutrice H. Salario del ama

Nummus Corinthiacus pw=les2, id est, pullus, Pegasum insculptum repraesentauit, teste Polluce.

Oblatio Latina voce subsidia vocamus. AL. Gult so man der Oberket gibt B. Subsidie oft hulpe G. Les aides IT. Agiuto H. Ayuda

Oboli octo peculiari voce h(mi/ekton Crateti Comico dicuntur.

obolus Sexta drachmae pars. o)/bolos2 fo/lleis2 Suidas interpretatur o)bo/lous2. Aristoteles Obolos o)fe/llous2 vocari testimonio Pollucis ait. B. Negenpenninck en half

Licebit isto donare nomine nostrum semibrasdenarium, qui decem nummulos valet seu chalcos Hollandicos. B. Een halfbraspenninck H. 12. marauediz

Octussis Horat. pro octo assibus. B. Drie Stuyuers penninck

Pallis libertus Claudij Caes. ter millies possessor fuit, teste Cornel. Tacito, id est, centies quinquagies centena millia Caroleorum in bonis habuit.

Peculium Cicer. Quicquid labore nostro partum et repositum nobis est. ou)si/a, ke/rma, ta\ o)/nta. AL. Werbgut, erworben Gut, Werbgelt, gewunnen Gut B. Gewonnen Goet, eygen Goet, Eygendom G. Bien propre IT. Proprieta di beni H. Peguial

Peculium Iurisconsulti esse volunt eorum, qui in aliena sunt potestate. kth=sin, tou= en a)llotri/a| e)cousi/a o)/ntos2 u(=is2 h)\ dou/lou. Huc spectant illi loquendi formulae: In orci peculio numerari, hoc est, pro mortuo haberi: et, Cupidinis peculio annumerari, pro amoris vinculis captum teneri.

Peculium aduentitium Dig. quod alius alij concedit exercendum. AL. Gelt dasz man einem thut darmit ettwas zu handelen B. Goet oft Gelt om Neeringhe daermede te doen G. Argent baiile pour traffiquer IT. Dinaro lasciato per traficar H. Dinero para lograr y hazer mercaderia con el

Peculium castrense quod in militia acquisitum est. aut degenti militiae donatur. AL. Krieges Gut B. Krijch Goet, en den Crijch ouercomen G. Bien acquis en guerre IT. Beni acquistati nella guerra H. Dinero y ropa que gano el soldado

Peculium profectitium Digest. quod viuens pater filio permittit. AL. Gelt so der Vatter in seinem leben den Sohn vberlast B. T'gelt dat een Vader zijnen Soone gheeft in zijn leuen

pecunia aerosa Cod. cui plurima aeris portio est. xalki/on. AL. Kupfferig, oder kupfferin Gelt B. Coperen Gelt G. Monnoye de cuiure IT. Moneta di rame H. Moneda de cobre

Pecunia attributa Asconio, quae adnumerari questori solebat a tribunis aerariis in stipendium militum. assignationes sunt qui vulgo vocars putant. AL. Zugestelt Geldt B. Assignatie, Assignatie Gelt G. Argent d'assignation IT. Dinaro d'assinatione H. Dinero que tomamos por assignation

Pecunia calendario destinata Dig. in calendarium conuersa Dig. quae faciendis nominibus occupata est: inde origine petita, quod calendis


image: s088a

mensium ferme pecunia foenori (vt ex Horatio et Aristophanis Pluto disc. is) daretur. Pecunias ad calendas largiri, dixit auctor Panegyrici Constantino dicti, pro pecunias menstru. is donare. AL. Gelt so man ausf gewin auszgibt B. Gelt op renten oft losrenten gegeuen een wtgestelt G. Denier bonne a gaing IT. Dinaro dato fuori a quadagno H. Dinero que quadanna

Pecunia numerata Cicer. argentum praesentarium Plauto. AL. Bargelt B. Baergelt, gereet Gelt, gereede Penningen G. Argent contant IT. Di contanti, pecunia numerata H. Dinero cuentado

Pecunia otiosa Plin. Iun. nummi vacui Scaeuolae, da/neion h(\ xrh=ma a)rgo/n Demostheni, quae non occupatur aut exercetur: nec in nomina aut praediorum emptionem collocatur. AL. Gelt das entweder in Kauffmanschafft, entweder auff gewin auszgeben oder angelegt wurdt B. Leedich Gelt, dat noch verhanteert noch wtgegeuen wordt G. Denier oisif, auec lequel on ne prattique point IT. Dinaro di cassa, con il quale non si fa traffico veruno H. Dinero que esta alli sin hazer nada con el

Pecunia quaestuosa vel foenore occupata. energo/n xrh=ma Demostheni.

Pecunae nomine, quidquid in patrimonio est, continetur, teste Paulo Iurisc. vulgo res stabiles, siue soli, et mobiles, vocitant. AL. Farend vnd ligend, Haab vnd Gout B. Roerende en liggende, Haef en Gott G. Biens meubles et immeubles IT. Y beni mobili et immobili H. Todo que vale dinero

Pecuniam occupare Cicer. Exercere et nominibus collocare pecuniam. e)nergo/n xrh=ma poiei=n Demosth. AL. Sein Gelt lassen gewinnen B. Gelt verhanteren, ende laten winnen

Portorium Cicer. quod portiori in portu soluitur, pro importatis aut exportatis mercibus, e)llime/nion Aristot. AL. Zol, Hauengelt, Boomgelt, Impost G. Peage ou impost du port IT. Gabella del porto AL. Gabella del porto H. Flete que se paga al barquero

Praemium Certaminis merces. a)=qlon, misqo/s2. AL. Im Stroit verdienter lohn B. Loon voor zijn moeyte G. Guerdon IT. Guidardone H. Galardon

Profiteri Sallustio, pro Intralegitimos dies, siue constitutum iudicio tempus pecunias persoluere, vel saltem bonorum summam in acta referre, vt inde creditoribus satisfiat. B. Binnen een tijt de Schult op brenhen

Proxeneticum Merces quae pro opera impensa proxenetae persoluitur. procinhtiko/n.

Putare rationes Cicer. Plaut. pro puram putamque et absolutam rationem conficere, neque enim satisfacit mihi Nonius, qui putare hic exponit colligere et conferre. Sic putare lanam dixit Titinnius, pro puram et repurgatam studiosa diligentia carminare. vulgaris lingua, claram facere rationem, vocat. AL. Die Rechnung leutteren vnd klar maken B. Clare en effen rekeninghe maken oft doen G. Faire la balance es contes IT. Fat la bilancia del vno et l'atro conto H. Hazer cuentade manera que no falta nada

Quadrans antea triuncis, teste Plinio, quarta pars assis. teruncius Cic. denarij pars quadragesima. B. Anderhalf Penninck Hollantsch, ses Mijten

Quincunx vsura Scaeuolae, vbi pro sorte centum nummorum, quinque eiusdem generis penduntur. AL. Funff vom Hundert B. Vyue ten Hondert G. Cinq pour cent IT. Cinque per cento H. Cinco por ciento

Reparare Horat. Nummis e mercium venditione conflatis aliquid emere. AL. Ettwas anderst an statt kauffen B. Yet anders in de plaetse coopen G. Acheter quelque chose au lieu de l'autre IT. Comperar altra cosa in luoco dell'altro H. Comprar algo por aquel otro

Repraesentare Cicer. Ante diem soluere quomodo repraesentare poenam de Charonda dixit Val. Max. pro confestim sine mora exequi, poenamque persoluere: vel certe praesentem pecuniam soluere nulla interposita mora: quod magis placet. qua ratione Caesar ait: Se quod in longiorem diem collaturus fuisset. repraesentaturum. AL. Baar Gelt dargeben oder legen B. Voor zijn dach betalen, oft metter daet betalen, baer oft gereet Gelt geuen en neder leggen G. Representer. et payer soudainement ou subit IT. Pagar di contanti, et subitamente H. Pagar luego y con dinero cuentado

Sagittarius toco/ths2, regis Persarum numisma, notam sagittary equo insidentis praeferens, apud antiquos legitur in vsu fuisse.

Seneca ter millies sestertium quadriennio quaesiuit, testante Tacito, quam summam in Pallante explicui antea.

Sembella Denarij pars vicesima. tres circiter nostrates aereolos valet. B. Ontrent drie penninghen Hollantsch

Semiaureus h(mixru/sous2 Anaxandridae. h(mistath/rion Aristot. draxmh\ xrusi/ou Hesych. Belgae Nobilem vocant, quinquaginta stuferorum pretio aestimatum. B. Een Nobel H. 500. marauedix

Semiobolus Quatuor chalci. h(miw/bolon Polluci. B. Een Philippus oort, oft vijfpenninck H. 6. marauediz



image: s088b

Semissis semis h(/misu h(miassa/rion, tou te/sti te/tarton me/ros2 o)bo/lou Polybio. B. Drie penningen Hollantsch ruym

Serra seu nummus serratus a serra nummorum nota vsitatus fuit, vt discimus e Tacito.

Ianus Geminus nota fuit aeris ex vna, et rostrum nauis ex altera parte apud Romanos, vt prodidit Plinius.

Sestertius et sestertium poetis, quasi semitertius, vt Sosipatro videtur, quarta denarij pars est, nimirum dipondius cum semisse: dictus ita, quod de tribus assibus semissis deficiat. cuius nota nihil aliud, quam dipondium et semis ostendit, hoc pacto H-S. vocatur et nummus et sesquiobolus. nou=mmos2 Aristoteli, valebatque tri/a h(miwbo/lia. siue aeris libras duas et dimidiam, aut quod idem est, duos asses et semissem. B. Een Stuyuer G. Vn patar IT. Vna piaccha H. Vna placca

Sextans, Duo chalci, teste Polluci. di/xalkon. tetarthmo/rion, quod sit quarta oboli pars, et tetarth/moron. eundem e(cta/nta Sicula lingua dictum fuisse ex Aristotelis fide prodnlit Pollus, apud quem libro nono perperam scriptum inuenias e(cta/lanta, pro e)cta/nta, vt, et tri/a ta/lanta, cum tri/enta reponendum non temere asseuerem, pro Sextante et Triente, nec melius scriptum reperias lib. 4. cap.24. e)ca/litra pro e(cta/nta, et tria/konta loco tri/enta.

Siglus (alius a Siclo) Numisma Persicum, septem valebat obolos Atticos cum dimidio, vt ex Xenophonte liquet. Hesychius octonos valere obolos ait: cuiusmodi prety erat et Sardianus nummus: nostrate moneta aequat fere stuferos quatuor cum drmidio.

Sors nautica Modestino, vel traiectitia, quod trans mare vehatur. portorium etiam Cicer. da/neion nautiko\n, porqmi/on, a)mfotero)ploun Demostheni, quod pro itu redituque in profectione persoluitur, sicut harpocration Lexici decem Rhetorum auctor exponit. at e(tero/ploun, quod pro alterutro vel abitu vel recursu numeratur. AL. Fuhrlon, Schifflon BELG. Veergelt, Schiploon. G. L'argent qu'on paye au batelier IT. Nolo de la naue H. Nolito

Sostrum quod medico datur pro curatione et restituta valetudine. sw=stron, swth/rion i)atrei=on. AL. Artzes lohn, Meister gelt B. Meestergelt, medecijns loon G. Salaire du medecin IT. Pagamento del medico H. Sueldo del medico

Sportula apud Iurecons. Pecunia ab actore et reo communiter deposita constituendi iudicij gratia. trutanei=on Isocrati.

Sportula Sueton. Mart. pro cibo aut denario quod in clientes et salutatores erogabatur.

Stips collatitia Marcellino, quae in pauperum vsus erogatur. e)lehmosu/nh Chrisost r(u/sia yuxh=s2 dw=ra Epigr. AL. Allmosen B. Aelmossen G. Aumosne IT. Elemosina H. Limosna

Stips Plinio, stipendium Vlpiano, aes militare Asconio, aes, peculium castrense Pomponio, quod militi pro opera mercenaria soluitur. militare stipendium, teste Plinio, erat denarius in dies singulos. mi/sqwma, a)pofora/ Plutarch strateutiko/n. AL. God, Kriegssold, Besoldung BELG. Besoldinghe, Betalinghe, Solt. GAL. Sonde, gage, paye. IT. Soldo, paga H. Sueldo, paga

Strena Symmacho, Munusculum quod in anni auspicio donatur. Strenae autem primum fuerunt instituae a Tatirege, aceptis e luco Streniae deae verbeuis, noui anni auspicibus, teste Symmacho. e)pinomi/s2 Athen AL. Das gut Iar, ein newes Iar B. Een nieuwe Iaer G. Estreine IT. Strena H. Estrenas

Summam cauere alicui Scaeuolae. AL. Einen versicheren, oder einem versicherung geben vmb die gantze sum B. De gheheele somme versekeren, asseuerancie geuen voor de gantsche somme G. Asseurer la somme entiere IT. Assicurar la somma entiera H. Assigurar toda la soma

Talenta viginti Demosthenes acceperat ab Harpalo, vt taceret: hoc est decm millia Vngaricorum aureorum: centum octoginta et vnum, et circiter triginta quatuor stuferos.

Talentum Aegineticum decem millia drachmarum pendebat.

Talentum Atticum valehat sex drachmarum millja, siue sexagenas minas. vnde trisxi/lioi da/reikoi apud Xenophontem tantundem valent, quantum decem talenta.

Talentis centum donatum fuit Erasistratus medicus sanato Antiocho vt scribit Plinius, quae summa excrescit ad centena quina Caroleorum millia, Caroleo (vt antea admonui) ad viginti sestertio contracto.

Talentis quinquaginta mulctatus fuit Demosthenes Orator, conuictus silenty Harpalo venundati: quae summa efficit vicina quina millia auveorum Vngaricorum, quadringentos, quinquaginta quatuor, et dimidiato paulo plus.

Talentum decem millibus apparatus funeris Ephistioni ab Alexandro Macedone factus constitit, Plutarcho et Arriano testibus, hoc est aureorum Vngaricorum MMMMM VCD CCCIX.

Talentum multiplex fuit: Auri talentum, xrusi/ou ta/lanton, tres aureos Atticos valuisse refert Pollux: argenti vero talentum, a)rguri/ou ta/lanton, minas Atticas sexagenas.

Talentum viginti millia et quingenta annuos reditus pependisse Aegyptis


image: s089a

Ptolemaeo Auletae regi, Ciceronis testimonio refert Strabo, hoc est, aureorum Vngaricorum centies vicies septies centena, viginti septem millia, ducentos septu aginta duos, octo drachmas cum semisse.

Tressis Persio, Nummus tribus assibus aestimatus. accedit ad nostrum brasdenarium. B. Braspenninck

Tetradrachmum de quo paulo ante egimus. Eubulus Comicus lepide palla/dos2 pw=lon, velut Palladis pullum, dixit, ob expressam in eo illius deae effigiem. Quin et Hyperides Orator idem numisma xo/rhn, id est virginem, in gratiam deae, vt pa/rqenon Euripides nuncupauit

Tetradrachmum, stater siclus Hebraicus vel argenteus. tetra/draxmon, stath/r Cleopat si/klos2 Iosepho, valet quatuor drachmas Atticas, te/traxmon Atticis, teste Ammon. glau=c Philochoro, eo quod Palladis efsigiem ab vna parta, ab altera noctuam expressam haberet. AL. Acht Batzen, ein halber Thaler, halber gulden Groschen B. Vier REalen, veerthien Stuyuers Penninck, haluen Daler H. 4. reales

Tetrobulum tetrw=bolon cuius nota apud Athenienses erat Iouis simulacrum cum duabus ab aduersa parte noctuis, ita nummus vocari potest, nostra lingua qui nominatur, Vieryser, oft Vierslach. ab expressa igniary ferri forma, quae moneta dobus stuferis et quadrante stuferi aestum itur: tametsi pluris aliquanto taxari debeat, nimirum duohus sestertiis et asse Twee Stuyuers ende een half blancke. H. 23. marauediz

Tributum Cic. Vlp. Pecunia populo imperata, quae a singulis tributim pro census portione colligebatur. te/los2, ei)sfora\, dasmo/s2. AL. Stewr, stewrgeld B. Tribuyt, Impost, Schilttael, Bede, Gchattinghe G. Tribut IT. Tributo H. Pecho

Pensitationum tria genera tradit Asconius: Canonem, oblationem, et indictionem.

Triens Tertia pars assis. B. Een Negenmanneken Brab. een Sesken Fland. een Duyt Holland

Vectigal Cic. prouentus annuus, reditus. Portorium pro eodem Plinius extulit. pro/sodos2 porismo\s2, po/ros2. AL. Rent jarliches einkommen B. Rente, iaerlijck Incomen G. Rente, reuenu, peage IT. Entrada H. Renra, peaje

Vectigal Dig. proprie portorium quod in itinere praestari solet. te/los2, te/los2, diagwgiko/n strab. AL. Zol B. Tol, Tribuyt, item Excijse G. Tribut, gabelle IT. Gabella

Versuram facere Cic. versura soluere Terent. Aes alienum ex aere alieno soluere, Donatus exponit. to\ da/neion metagra/fein. AL. An eim orht leschen, vnd am andern anzunden B. Hier een gat stoppen ende ginder een opdoen oft maken, Schult met Schult betalen, een Schult betalen, ende een nieuwe Schult maecken, Schult omsetten, nieuwe Schult maecken om oude te lossen, Gelt op Renten nemen om Schult af telossen G. Payer debtes auec debtes, rattouper ses debtes IT. Pagar quiui vno, et far cesta altri debiti H. Pagar aqui el vno y ser deudor a colla al otro

Versuram facere etiam est, cum quis pecunia minore accepta foenore, maiore occupat. AL. Mit Gelt auff Interest oder verlust auflgenom men Wucheren, item mit Gelt auff Wucher entlihen, ein mindere Schult abzalen B. Groote Schult maken om een cleyne te betalen, oft af te doen G. Emprunter argent a gros interest pour payer vne debte IT. Torre e danari ad interesse per pagar il suo debito H. Molatrar exponit Nebrissensis

Vespafianus Imp. Graecis Latinisque rhetoribus annua centena constituit hoc est, Caroleorum quina millia.

Vicies sestertium Cicero domum emit in palatio, teste Agellio, nimirum centenis Caroleorum millibus,

Victoriatus Plin. nummus signatus victoria, quinarius triobolus triw/bolon, h(mi/draxmon Poll, quasi Semidrachma. si habeatur ratio drachmae, valebit. AL. Ein Batz B. Seuen oort, eenen haluen Reael. sin ad aestimationem denary, qui Romanis erat proprius reuocetur, duos stuferos valebit G. Deux grands blancs, ou sols, ou patars H. Medio real

Viginti millia talentum mulctae nomine Sylla Asiae imperauit. quae summa aestimatur aureorum Vngaricorum decies centenis centum, vno et octoginta millibus, octingentis octodecim, et septenis sestertiis.

Vsura semissis Scaeuolae cum pro centum cuiusuis pretij nummis quolibet mense dimidius penditur: nempe sex in anno AL. Sechs von Hundert B. Sesse ten Hondert G. Six pour cent IT. Sei per ento H. Seis por ciento

Vsura vnciaria, centesima Cic. foenus vnciarium Cor. Tac. quae centesimam sort is partem singulis mensibus capit: quando nimirum quotannis duodecim penduntur vsurae nomine. ibi enim assis nomine censetur annus, vt vnciarum vicem gerunt menses. AL. Zwelff vom Hundert B. Twaelften Hondert G. Douze pour cent IT. Dodeci per cento H. Doze por ciento

Xenium Mart. quod hospitibus donatur. ce/nion. AL. Freunden oder Gastgeschenck B. Vrienden oft Gasten present G. Present fait a quelque amy ou estrangier IT. Presente che si sa a gl'amici in segno d'allegrezza H. Don o presente de huesped o amigo



image: s089b

DE MONTIBVS ET VALLIBVS. CAP. XLV.

ABNOBA Germaniae mons circa Wirtebergensem Ducatum, vnde Danubius oritur. Die Baar, is mons late exteditur per Germaniam, variis appellatus nominibus, alibi Ottenwald, aliis Steygherwald dictus, rursus alibi Speszhart.

Adula Mons inter Alpes, qui Tschudo Der Vogel, Etzel, ab incolis Mont S. Gotardt aliis.

Aetna Sicil. mons perpetuum ignem ê cratibus euomens ai)/tna. Mongibello.

Agragas vel Acragas, Siciliae mons. Gergento.

Almus Pannon mons quem conquisitissimis vitibus ex Italia translatis conseuit probus Imperator. At patarto Hungarice.

Alpes, Montes perpetui et editi, qui perpetua crate Italiam a Gallis et Germanis diuidunt. a)/lpeis2.

Alpes Adulae montem Gothardi Poldus vocat, Tschudus Fauetsch.

Alpes Cortiae Alpes Salassorum. Monte Senis Leandro. monus Geneure aliis.

Alpes Graiae in Salassis. sunt qui Bernardo inscribunt. Monte minore de S. Bernard, o colomna de Ioue.

Alpes Iuliae in Foro Iulij. Zelie.

Alpes Lepontiae Die grauwen Pundtner.

Alpes Poeninae, Poenina iuga Ticito Alpes summas quas Caesar nominat, sunt qui has esse putant, montis Cenisii nomine, nunc notiores. Mont Seniis.

Alpes summae in Lepontiis Caes. videntur mihi esse, quae in Helueti is ducunt Gothardi diui cuispiam nomen praeferentes. Der Gothardt. Monte di S. Gothardo.

Apenninus, Mons qui Italiam mediam diuidit. L'Appennino, monte Fiscello.

Apuanorum montes Ligurum, Segaunorum, Teguliorum Violatum, in Hetruria. Montagna di Carrara, et di Lunigrana.

Arbone montes ad Danubij fontes. Auff der Bar.

Argentarius mons in Hetruria maritima. Monte argentaro.

Argentum Argenteus mons Beticae, vnde Bethys fluit: Segura sierta, sierra Alcaraz.

Arminius Mons Hispan. Armino monte.

Asis Mons Vmbriae. A sis.

Aspis Pars montis Atlantis in Africa. Meies

Athos Mons inter Thraciam et Macedoniam. a)/qws2. Monte sancto hodie, propterea quod monachis desertum colentibus frequentetur. Monte claro. a)/gion o)/ros2 Graecis hodie.

Atlas Mauritaniae mons, quem incolae Clarium montem vocant, tesnte Iouio. a)/tlas2 quem Adirim incolas olim ncminasse, refert Martianus Capella. Hanchisa, aliis Deris et Adderis.

Aureus mons Ptolem. in Corsica ins. Monte Gradacchio.

Aureus mons in Hungaria. Machecgt Hungarice.

Balista Cispadanae regionis mons. Monte Balesta, vel Valestra.

Cabubarra Arabiae felicis mons. Darzira.

Caecius Mons Hungar. Den Scheckel.

Calpe Mons Hispan. ad Gaditanum fretum, Gibraltar.

Campi lapidei in Gall. Narb. Lacrau.

Campi maci strabon. in Lombardia Cispadana. Valle de Montirono.

Carpathus Hung. mons Tartzal Hungarice, den Munch, Wurtgarten, schnepergh, Vatter Germ. Huius aitissima iuga (quae Solino Sarmatiae montes suat) hodie Sclauorum lingua vocantur Tatri.

Carucus qui et Pyrenaeus, German. mons. Prenner.

Catadupa Montes Nili, de quibus praecipitat cum ingenti frgore, vnde nomen.

Caudina vallis in Hirpinis Samnij. Valle di Gardano.

Caunus Hispaniae mons in Pelendonibus, Moncaio.

Cecius Mons Austriae, comprehendit omnem eum tractum, qui hodie vocatur Kalenberg, Schneeberg, Hertzberg, Deubsberg, Hengstberg, vnnd Plaisz.

Cemenelion Licur. mons. Cameliono.

Cemenus Ptol. aliis Gebenna, et Cebenna, Gal. mons. Les montaignes d'Auuergne, montaignes de Ceuennes.

Ceraunia, et Acroceraunia Epirimontes. Montes de Chimera, ve Cimariotti.

Chrysites Mons Macedoniae fodinis inclytus, Siderocapsa hodie.

Cigunus Flamin. mons, Strab. Cerognone monte.

Circaeus Mons Latij maritimus, in quo Circaeum promont. Ptol. Monte Circello.

Claudius Mons Hungar. cuius iuga occidua Cilienses vocant Den Vogel, Rochitzorberg, Werentze.

Comagenus Mons Austriae. Hannpurger Verg.

Corytus Vmbriae mons, Monte coruo.

Cyminus mons iuxtalacum Cyninium. Monte de Viterbo.



image: s090a

Cyclopum scopuli iuxta Siciliam, Gli Faraglioni.

Cytharjus Maedon. mon. Xerolibado.

Dicta Mons Cret. Labyrintho, aliis Sethie et Lasthi.

Didyma Montes in Thessalia.

Didymi Montes in Arabia felici, Ptol.

Didymus Mons in Galatia, Ptol.

Didymus Mons in A sia minori, Ptol.

Dimastus Mons in Nicone ins. Plin.

Didymus et a iuga sunt montis Idae in Phrygia.

Eryx Sicil. mons e)/ruc. Monte di S. Iuliano.

Gallicanus mons qui et Massicus, in Campania felici, generoso vino olim nobilitatus Monte Gerro, monte Ragono.

Garganus Mons Apulorum Dauniorum. M. de S. Angelo.

Gabenna vide Cemenus.

Gessacus Mons Hungar. Der Scheckel.

Haemus Thrac. mons argenti fodinis celebris. Monte argentaro Italis, Balbau Turcis, Cumouiza Sclauis.

Herminius mons Caesari, in Lusitania. Monte Arminno.

Hyperboreus mons Riphaeus Plin. Sarmatiae ad Oceanum septentrionalem. Camenoipoyas, id est, Cingulum terrae.

Ida Cretae ins. mons. Psiloriti.

Imaus Maximus mons Asiae, in quo Tartariae reges omnes sepeliuntur. Alkai.

Iouis mons Melae Hispan. Tarraconensis prope Barchinonem. Monte Iudaico.

Isidis mons in vrbe Augustana Isenberg.

Itabyrius Ptol. Mons Palaestinae, qui Thabor in sacris libris.

Iura Mons Gall. Narbon. Galliarum terminus. Monte de Faucilles mont S. Claude aliis.

Iura mons qui Iurassus Strabon. et Ptolem. varia habet apud Heluetios nomina, alibi Bortzberg, alibi Houwenstein, alibi dictus Nouum castrum.

Lepas vertex Thucyd. Siciliae mons. Monte Crimiti.

Letus Liuio mons, Lombard. Transpadanae. Alpi di S. Pellegrino.

Leuci Cretae mons Madara, et Spacia.

Leucogaei Campan. colles Plin. inter Neaptolim et Puteolos. Lunera.

Ligurum montes in Thuscia. Montagna di carrara, et di Lunigiana.

Lucullianus collis prope Neapolim. Pizzo Falcone.

Lunae montes in Africa, e quibus nilus oritur. Bed.

Mariani montes in Hispan. Baetica. Sierra morena.

Massicus vide Gallicanus.

Melanes Palaestini montes Ptol. qui et Sinai et Oreb in sacris literis celebrati promulgatione legis a Deo Mosi traditae. Sinai Christianis, Turla Mauris.

Melibocus Cattorum mons. Catzenelleboge.

Minarij Montes altissimi Somariae regionis Angliae. Minedepehille.

Mons argentum et saltus Tygensis, Hispan tractus, qui hodie vocatur, Sierra d'Alcaraz.

Nebrodes Mons Sicil. Maduma.

Oeta Thessal. mons in consinibus Achaiae et Macedon, in quo Hercules viuus in pyram insiliit. Bunina.

Olympus Macedon. editissimus mons. Olympo.

Orbelus Thrac. mons. Karopnize.

Oropus Boeotiae mons. Sucamino.

Orospeda H. mons. Sierra Morena Clusio, aliis Sierra Molina, aliis Sierra de Granada

Pangeus Mons Thraciae argenti fodinis nebilis. Mala et Castagna.

Parnassus Nobilis Achaiae mons, Musis olim sacer. parna/ssos2. Liacura, aliis Parnasso.

Periardes Asiae mons, Leporus hodie Iouio. quasi frugifer, ob summam rerum omnium foecundicatem.

Phiternus Tifernus Plinio, Iapigyae mons in Apulia Daunia. Monte Bisamo.

Pindus Mons inter Acarnaniam et Thessaliam. Mezzouo.

Pinifer mons in Nartgoia, inter Bambergam et Norembergam, quatuor insignium amnium pater, et metallorum ferax. Fichtelberg.

Poenina vallis Germ, regio, hodie Vallesia, Heluetiis foedere iuncta. Wallisserland.

Pyrene Pyrenaeus mons. purhnai=on o)/ros2. Mons Comitatus. Tyrolis. Prenner.

Pyrenaei montes qui Galliam et Hispaniam diuidunt.

Rhetica iuga Plin. Lombard. Transpadanae montes. Monte Braulio.

Rhodope Thrac. mons, Valiza, montagna d'argento.

Rigodulus vallis Der Eyssel.

Riphaeus vide Hyperboreus.

Quirinalis mons Romae Monte Cauallo.

Saltus Tygensis vide Mons Argentum.

Segaunorum vel Teguliorum montes, in Thuscia. Montagna di Carrara et Lunigiana.

Semanthini Montes in A sia auriferi. Idifa.

Setius Mons in Gallia Narbon. Capodi Sete.

Seuerus mons siue tetricus, in Sabinis Monte seuero y negro.



image: s090b

Sinai vide Melane.

Solis mons in Mauritania Tingitana. Ca. Cantin.

Soracte Horat. Mons in Faliscis. Monte di S. Siluestro.

Sudeti montes German. montas. Fichtelberg.

Taburnus Mons campan. felicis. Monte taburo.

Tagrus Lusitan. mons, Varroni Sintra.

Tarpeius mons Saturnius, Capitolium. Campidoglio.

Taurus Mons A siae, qui in sacris literis Ararat dicitur.

Teguliorum Montes Thusc. Montagna di Carrara.

Thermopyle Mons Phocidis, qui fauces habet angustissimas. Terremoto.

Tifata Mons Calabr. felicis. Monte di Capua.

Tifernus vide Phiternus.

Tinni montes Strabon. aliis Tuniatum in Hetruria Montuniata.

Tritolinus Mons inter Baias et Puteolos. Saluiati.

Vesulus Mons Liguriae, vnde Padus oritur Monte veso.

Vesuuius Vesbius vel Veseuius, Maeulus Vibio Sequestro, Campaniae felicis mons. Monte de Somma.

Vinius Mons Cantabr. Floro. Monte de Oca.

Voceius mons in Heluetiis vel Vocetius. Boetzberg.

Vohesus in finibus Lingonum, vnde Mosa oritur. Monte de Voga en Lorena. Monte de Fauciles, Pineto.

DE MORBIS. CAP. XLVI.

ABORTVS Cic abortio Eid. abortiuum Plinio. Foetus intempestiue ortus, aut violenta extra tempus eius excretio a)/mblwma, a)/mbwsis2, a)mbluwsmo/s2 Hip. a)pofqora/ Eid. et a)mblwqri/dion, e)/ktrwsis2, e)/ktrwma, e)ktrosmo/s2 Aristoteli, e)ca/mblwma, AL. Miszgeburt, Vnzeitling, Eezeittige geburt B. Misval, Misbaringe G. Auortment IT. Abortiuo H. Criatura mal parida, o el mal parir de la muger y sin tiempo

Abscessus Celso, apostema Plinio, Materiae collectae in pus conuersio. a)po/stasis2 Hippoc. a)po/sthma a)po\ tou= a)fi/stasqai, quod partium in quibus collectio facta est, discessio contiguique separatio fiat. AL. Zeittig gheschwer B. Aposteunye G. Apostume IT. Apostema H. El botor

Achores Celso, Vleuscula capitis manantia, et foraminulenta. a)xw=res2. saphari ab Arabibus.

Alopecia Plin. Capillorum defluuium. a)lwpeki/a, a vulpe, cuius lotium effoeta dicitur reddere loca in annum, vt Callimachi scholiastes annotat: vel a malo vulpi peculiari. AL. Scheussung des haars B. Wtvallinge des hayrs G. La pelade IT. Pelarella H. Cayda de pelos

Huic malo assimilis est pilorum in palpebris casus, qui mada/rwsis2, mi/lfwsis2 et mu/dwsis2. nominatur.

Amentia Cicer. dementia Eid Affectio animi lumine mentis carens. a)/noia, e)/kstasis2 logismou= Plut. e)/kstasis2 frenw=n Chrysost. AL. Sinnlose, Vnsinnigkeit, Tolle B. Bysinnicheyt, onsinnichhet G. Forcenement IT. Schiochezza, pazzia H. Locura perdida del seso

Anasarca Qui toto corpore diffusus est bydrops. a)nasa/rka, i(posarki/dios2, kata\ sa/rka Heraclidae sarki/ths2, et leukoflegmati/hs2 Aretaeo et Celso.

Angina Plinio, Inflammatio faucium khna/gxh et luka/gxh Aureliano, quod canes ac lupos frequenter afficiat, shna/gxh, vel a suspendy similitudine, quod non secus, quam laqueus praefocans enecet. a)gxo/nh enim laqueus est: vel a sune/xein, quod spiritum continendo respirationem inbibeat, vt Aurelianus inquit. AL. Das Zapflin, das worcken im Halsz B. Squinancie G. Squinancie IT. Squinancia H. Esquinancia

Ani procidentia procidentia sedis Plin. procidua sedes Eid. propi/tton a)rxo/s2 quando sedes prolabitur. pro/ptwsis2 a)rxou=, h(\ e(/dras2. AL. Wen der Arszdarm auszgehet B. Als het eynde oft t'Lijf wtgaet G. Tombement ou sortement du long herry IT. Caduto o escimento de la sedia, andada, del corpo H. Cayda de la tripa luenga, cagando

Aphthae Celso, oscedo Sereno et Isidoro, Vlcuscula quibus infantium ora vlcerantur. a)/fqai. alcola Arabib. B. Spruwe.

Apoplexia Celso, attonitus stupor, sideratio Scribonio, hoc morbo repente concidit homo, motu sensuque priuatus respiratione etiam laesa: resolutio totius corporis. a)poplhci/a, a)poplhktiko\n no/shma. AL. Der Schlach oder Tropff B. De popelsye, de hant Gode G. L'apoplexie IT. Apoplexia H. Apoplexia

Appetitus caninus Famesingens et praeter naturalis. xhnw/dhs2 o)/recis2 canina appetentia, fit autem vel ex refrigeratione, et siccitate oris ventriculi, vel ex acido hmore illud pungente AL. Ein grausamer grosser hunger B. Onnatuerlijcken grooten hongher G. Faim sans cesse, rage de manger IT. Appetito cagnesco, grandissima fame H. Hambre muy grande y estra ordnaria

Articularis morbus vel articularius morbus Plinio, a)rqri/ths2


image: s091a

Tumor articuli dolorisicus, in quem defluxio decumbit. AL. Das Zipperle B. T'fleercijn, oft fledercijn, Gichte G. La goutte IT. L'arthetica, la gotta H. Enfermedad de los artejos, gota Hic morbus ab articulo aut membro quo decumbit, nomen acipit: vt a pede, podagra Ouid. poda/gra: si in genua defluat malum, gona/gra: si in manus, xeira/gra chiragra Horatio.

Ascites Hydrops solo ventre distento, a)ski/ths2 quod in morem vtris venter percussus resonat.

Asthma cum difsicultas spiritus veb ementior est, vt sine sono et anhelatione spirare nequeat aeger a)/sqma suspirium Latinis dici annotanit praeceptor olim meus Hollerius. AL. Kelchen B. Kich G. Difficulte d'haleine vehemente IT. L'asmo H. Acezo

Atheroma Celso, Tmooris est doloris expers, in quo continetur humor tenui pulticulae, quae a)qe/ra dicitur, similis. a)qe/rama. AL. Ein schwenten

Atrophia Celso, cum quis timore minus vel nimia auiditate plus quam debet assumit, vnde macies summa oritur: aut cum aegrotus vires colligere nequit. a)trofi/a nutrimenti cessatio Aureliano vocatur. AL. Das Abnemen B. Que enende siecke, Afneminghe, daer door de Mensche niet groeyen en dan G. Quand on est en chartre IT. Mentre che l'huomo e attormentato della tisica H. Entonces que el humbre esta malo de tisica

Auditus grauitas Plinio, tarditas aurium Eid. baruhkoi+/a, dushmoi+/a. AL. Schwer Gehor, vbel Gehor B. Quaet gehoor G. Difficulte de l'ouye IT. L'vdire malamente, a pena vdire H. No oyr mucho

Auris verminosa Plino, vermiculans, quae vermibus scatet skwlhkow=n ou(=s2. AL. Ein Ohren vol Wtitmen B. Een oore vol wormen G. Oreilles pleines de vers IT. Orechia piena de vermi H. Oreja llena de gusanos

Aurium sibilius tinnitus Catull. parakoi+/a surismo\s2 u)=xos2, yo/fos2, trismos2, bo/mbos2. AL. Singend oder sansend, oder pfeiffend Ohr B. Tuytinghe, suysinge, oft ruyschinge, oft singinghevan ooren G. Letintement ou cornement des oreilles IT. Il risuonamenro et ribombo delle orecchie H. El retenimiento de las orejas

Bronchocele hernia gutturis, botium Barbari nominant. brogxokh/lh. B. Ce speyne, oft speene

Bubo panus inguinis boubw/n AL. Ein Schlier, Trtisen neben den Gemachten B. Een Clappoire, si ex Veneris contagione natus sit, Vult G. Bosse, clapoir IT. Anguinaia, gauocciolo, panocchia H. Encordio

Bulimus Insatiabilis edendi auiditas, nata e nimio aeris frigore exciccante os ventriculi. phagedaena Aureliano, ed acitas praeter consuetudinem Horatiano bou/limos2 Plut. in Sympos. Gal. boulimi/a et boulimi/asis2. bou/brostis2 Plut. Hom. fage/daina AL. Vnersattiger hunger B. Een smertigen hijsteren grooten hongher G. Vne faim qui ne se peut saouler IT. Vna fame et appetito da manicare che non si puo satiare H. Hambre de lobo

Chchexia Celso. Malus corporis habitus, vnde omnia alimenta corrumpi contingat. fitque cum aut longo morbo corpus non resicitur, aut malis medicamentis affectum est, aut maligno victu diutius vsum est. kaxeci/a. AL. Ein bose gestalt des Leibs B. Een groene siecke, als een in een quaet Vel steeckt G. Mauuaise disposition du corps IT. Cattiua dispositione del corpo H. Assi que todo el cuerpo esta mal dispuesto, Hinc Cachectus Plin. et Cachectitus, cuius corpus macie conficitur. kaxektiko/s2.

Callus Cic. Cutis obduratio e labere nimio. tu/los2. AL. Schwill an handen vnd fuszsolen B. Een Weerel Eelt G. Cal, ou durillon IT. Callo H. Callo del pie o de la mano

Cancer Celso, Tumor durus inaequalis, aspectu teter, venis in ambitu turgentibus, colore liuescens: karki=nos2 Gal. karki/nwma Pol. carcinoma Suetonio. AL. Der Krebs B. De Cancker G. Le cancre IT. Il cancro, il cancaro H. El caratan

Caput Plin. in abscessu vocatur, vbieruptionem minatur. AL. Ein Eugle, ein Kolbe B. T'hooft, d'Ooghe

Carbunculus Celso, Vleus e crasso atroque sanguine, celeriter escharam faciens. a)/frac, qui vel simplex est e putredine natus. Bloetvinne, oft Bloetsweere: vel malignus, qualis pestilenti in lue grassatur. AL. Pestilentziges Geschwer B. Buyde, Carbonckel, t'vier G. Antracs IT. Brusco, carboncello, carbunchio H. Lobanillo

Cardiaglia rosio stomachi Plin. Morsus oris ventriculi, vel (vt Erotiano plaeet) mole stus vetriculi dolor cum nausea. kardialgi/a, kardiakh\ dia/qesis2, kardiwgmo/s2 Hip. et Gal. lib. Aph. 4. pugna tamen est quaedam inter medicos de postrema voce, vel ipso Galeno seque stro nondum liquido composita, sit ne cordis ipsius, an ventriculi (cui cordis nomen altenum non est) affectio: sed a Cardiaglia Erotianus claris verbis discriminat kardiwgmo/n, vt sit cordis ipsius palpitatio. th=s2 kardi/as2 palmo\s2 a)qro/ws2 kai\ sfodrw=s2 geno/menos2 quic quid sit, nolim Palaemonis hic vti supercilio, et rem ab ipso Galeno dissimulatam componere. Rosio interim illa stomachi (ne altercatio nomenclaturae praeuaricetur) Aureliano etiam stomaxikh\ suna/gxh, et stomachica passio dicitur. AL. Hertzenwee B. Hertpyne, pyne aent herte G. Douleur de coeur IT. Cordoglio H. Dolor de coracon



image: s091b

Cataplesis in hac aegris hiant oculorum sinus, corpus riget, malum nascens e vehemente cerebri refrigeratione cum siccitate, leste Galeno. kata/lhyis2, a)fwni/a Diocli, a)naudi/a Antigeni, katoxh\ Praxagorae, ka/toxos2 Aeginetae. Sunt autem Lethargus, Caros, Catoche, Cataphora, Coma, sommculosae affectiones omnes, profundiore, quam natura ferat, sopore. AL. Gchlaaffend sucht B. Slapende sucht G. L'endormie IT. Morbo sonnocchioso, mal de mazucho H. Modorra, modorilla

Catarrhus vulgaribus Medicis, destillatio Celso cum ad os et fauces e capite humor destillat. kata/stagmos2 Celso, kata/r)r(oos2. AL. Hauptflusz B. Catarrhe quinterne G. Catarrhe, distillation des humeurs IT. Catharro, rheuma H. Romadizo

Causus febris ardens Febris continua, tertio quoque die exacerbatior, cum maximo incendio et intolerabili siti, quasi continua tertiana. ka u=sos2, kau/swn, kausw/dhs2 Celso. AL. Hitziges Feber B. Bernende, Cortse G. Fieure chaude IT. Febre ardente H. Causon fiebre encendida

Cephalaea Diuturnus capitis et inueteratus dolor, aegreque cedens, teste Aetio. kefalai/a. AL. Hauptweche von langer zeit her B. Inghewortelde oft langhe hooftsweere G. Douleut de teste de long temps IT. Dolor di testa vecchio H. Axaqueca

Cephalaglia Capitis dolor in anterioribus eius membranis. kefalalgi/a. AL. Hauptwehe B. Hooftswere, pyne int hooft G. Douleur de teste IT. Dolor di testa H. Dolo. de cabeca

Cholera felliflua passio Aureliano, Celerper vomitum aluumque ventriculi conturbatio, e cruditate plaerumque nata. xole/ra. AL. Bauchgrimmen von vbriger gallen B. Buyckwee, oft creuelinge, bor, quasi borborigmo/s2, (qua voce. Aurelianus vtitur) ob intestinorum murmur huic passioni peculiare. G. La cholere IT. Colera H. Colera

Cicatrix Cic. ou)lh, a)/rmh Hipp. khli/s2 AL. Wundzeichen, Wundmal B. Littecken, Lijckteecken G. Cicatrice IT. Cicatrice H. Sennal de la herida

Clauus Tuberculum in cute extans rotundum, callosum claui caput summa parte repraesentans, praedurae radici affixum. h(=los2 AL. Agerstenaug, Huneraug B. Lijckdoren, Aecxterooghe, Exterooghe G. Clou IT. Callo di e piedi H. Nacido del pie

Colicus dolor Coli intestini morbus kwlikh\ dia/qesis2, kwlikh/ simpliciter. AL. Vauchgrimmen, die Mutter, a matricis dolore transsumpto vocabulo, sed perperam: qui error in nostrma linguam vernaculam transiliit B. T'colicompas, de Moeder G. La colicque IT. La colica H. Colica passion

Coma marcor Gal. annotat nonnullos exponere kw=ma pronitatem ad somnum, katafora\n ei)s2 u(/pnon. Est autem hippocrati duplex, kw=ma a)/xrupnon, hoc est, insomne, in quo vigiles manent aegroti, clausis tamen oculis, quos excitati attollunt, et tangentem respectant, kw=ma u(pnhlo\n, sine u(pnotiko/n, id est, somniculosum, vbi profundo et diuturno grauantur sommo.

Comitialis morbus a Rom. comitiis Plin. caducus morbus, a cadendo. maior morbus Colso, Herculeus morbus, qua voce inexpugnabilis eius vis portenditur. sacer morbus, vel ob magnitudinem, vel quod dirus, et a diis immissus videatur, vel quod in capite animae sacrato loco fiat. epilepsia, e)pilhyi/a, eo quod sensum atque mentem pariter comprehendit, vt aurelianus ait. i)erh/ no/sos2 Aretaeo, h(raklei/a no/sos2 Hipp. e)lefanti/asis2, teste Aretaeo, quod nulli remedio cedat aut expugnari se patiatur. lues deifica vel sacra Aureliano, sonticus morbus Plin. ita enim Epilepsiam e Dioscoridi reddit AL. Sanct Valentins Plag, sanct Veltis Plag, das Boszwech, die hinfallende Sucht, frasd B. S. Iaus euel, de vallende sieckte G. Le mal saint Iean, le mal caducque, le haut mal IT. Il morbo caduco H. Gota coral

Condyloma Tuberculum ani simile haemorrhoidi vnde sanguis fertur, Aureliano, Celso. kendu/lwma. AL. Herte ronde Knollen, wie Feihwartzen, sanct Fiackers kranckheit B. Spene G. L mal saint Fiacre IT. Sbroggia de la sedia H. Almorana ciega

Contagium Virg. contagio Cic. contages Lucret. Morbus e contactu natus, B. Een halende oft aenhangende sieckte, oft erfsieckte quod Germani Erbsuchut vocant quo nomine intelligitur morbus aut vitium a parentibus in liberos transiens, quasi haereditarinm malum G. Maladie contagieuse IT. Morbo coutagioso H. Enfermedad que se pega

Contusio Plin. qla/sma fla/sma Hipp. AL. Zerknuttschung, zertossung B. Knutsinge, Contusie G. Contusion, brisement IT. Fracasso, contusione H. Quebrantadura, contusion

Coxen dix Var. coxarius motbus, ischias, ischiadicus dolor Plin. i)xi/as2 Aeginetae AL. Die Huftwee, oder Huftsucht B. T'sciatica, pyne in de heupen oft hencken G. Goutte sciatique IT. Sciatica H. Ciatica

Crapula Cic. helucus Tertull. Grauitas capitis e vino nata kraipa/lh, para/ to\ ka/ra pa/llein, quod capitis statum percellat AL. Fullerey, Trunckenheit, oder Trescher im haupt B. Dronckenschap, hooftsweere van drincken G. Yurongnerie IT. Vbriacchezza H. Embriaquez, boracheria

Crisis Naturae et morbi conflictus, Aureliano. kri/sis2

Defectio Suet. defectio virium Cic, languor virium Ouid. imbecillitas,


image: s092a

debilitas, a)toni/a a)sqe/neia e)/klusis2, a)r)r(wsti/a th=s2 duna/mews2. AL. Abnemung. oder abgang der Kreeften, Machtlose, Schwachheyt, Kraftlose, Onmacht, Hertzlose B. Swackheyt, verliesinghe van crachten, Crachtloosicheyt. Onmacht G. Defaillance de force, langueur IT. Fiacchezza H. Flaqueza

Defectus animi Plin. defectio animae Celso, deliquium animi. Praeceps virium lapsus. leipoqumi/a Philothaeo, leipoyuxi/a Hippoc. In hoc genere gradus est, vt e)/klusis2 sine leipoqumi/a secundum Aetium sit leue animoi deliquium. leipoyuxi/a, validior animae defectio, cuius terminus est sudor, syncopesque initium habetur. syncope sugkoph/. grauissima, mortisque in consinio constituta, quasi concisio spirituum, viriumque. AL. Onmacht B. Onmacht, Swymelinghe G. Pasmoison IT. Fallimento o mancamento di cuore H. Desmayo, pasmo

De lacrymatio Plinio, pituitae cursus Celso, Delatio humorum adoculos. e)pifora/ epiphora etiam Plin. cic. r(euma/twn e)pifora/ Aeginetae. AL. Ein geher flusz in den Augen B. Op oft toedracht in d'ooghen G. Defluxion es yeux

Delirium Celso, In febrium vigore mentis alienatio, e biliaut calida expiratione ad cerebrum subrepente. deliratio Cic. deliramentum Plaut. parakoth\, parafora\, parafora\ th=s2 dianoi/as2 Plu. a)r)r(wstei/a tou= dianohtikou= Greg. mentis error Horat. quando aegri desipiunt et aliena loquuntur AL. Vnsinnigkeit Aberwitz, Natrey B. Remclinghe, rauelinghe, doliorum ghebreck van sinnen, raserye G. Resuerie, rad otement IT. Delirio H. Desuario

Dentitio Plin. Eruptio dentium prima in infantibus. o)dontofui+/a Aeginetae, o)donti/asis2 a qua differt, o)dacismo/s2 Galeno siue ou)/lon o)dacismo/s2, vt ab Hippocrate vocatur, pruritus ille gingiuarum, quem dentitientes pueri sentiunt. AL. Das Zenen B. Het tanden der kinderkens G. La venue des dents aux ieunes enfans IT. La prima dentatura de e bambini H. Lo endentecer de los ninnos

Dentium stupor Qui ex acerborum vsis eontrahitur, torpor. ai(mwdi/a, ai(mwdiasmo/s2. AL. Vnempsindligkeit der Zenen B. Eggicheyt oft buemicheyt van tanden H. Dentera Errant autem qui ai( mwdi/as2 nomine etiam stridorem dentium comprehendi putant, qui velut attritu quodam intelligitur, qui proprie o)dontu/brugmos2 nuncupatur.

Diabetes Passio qua sine dilatione potus liquor per vrinam quasi per siphonem ac fistulam transiens egeritur, Aureliano teste diabh/ths2 Gal. di/yakos2 Aeginetae, ab immensa siti, quam inuehit dia/r)r(oia ei)s2 ou=ron, u(/deros2 ei)s2 a)mi/da, quasi hydrops in maculam. Hinc est quod hunc morbum matulae intercutem, alij vrinae profluuium, et siphonem nuncupant.

Diaria febris ephemera, Vnius dieifebris, cordis spiritu incalefacto, non autem humoribus, nata. e)fh/meros2, pemfigw/dhs2 Hippocr. lib. 6. Epid. quasi flatuosa febris, in spiritibus inflammatis consistens pneumatw/dhs2. AL. Feber das nut ein Tagwchret B. Cortse van een dach G. Fieure d'vn iour IT. Febre diaria H. Calientura de solo vn dia

Diarthoea Cicer proluuium alui, defluxio Aurel. profluuium alui Colum. dia/r)r(oia. AL. Durchlauff. Bauchflusz B. Buyckloop, de loop G. Flux de ventre IT. Flusso diarria H. fluxo de la barriga

Difficultas spirandi Celso, Anhelatio quae modica est, neque ex toto strangulat. du/spnoia difficultas spiritus Celso. AL. Schwere desz Athems B. Benantheyt van adem, oft borsts swoegen G. Difficulte d'haleine IT. Difficulta dell' anhelito H. Acezo

Dolor po/nos2, o(du/nh, ka/matos2, ko/pos2. AL. Schmertzen B. Pyne, Smerte G. Douleur IT. Dolore H. Dolot, dolencia

Dysenteria Cic. Plut. Cruenta alui deiectio cum dolorifica torsione. vnde et tormina Celsus hoc malum nominat. dusenteri/a AL. Rotschad, Rotror B. Troot melesoen, den bloetganck G. Mal des entrailles IT. Cagasangue H. Camaras de sangre

Dysuria Cic. Difsicultas vrinae cum cruciatu magno e lotij acrimonia, aut ceruicis vesicae inflammatione vel exulceratione. dusouri/a. AL. Harnstrenge, Harnwinde, (vulgus confundit plerumque similia) B. Last om zijn Water te maecken G. Difficulte d'vrine IT. Gran disaggio nel vrinare H. Dolor de vrinar

Elephas Lucr. elephantiasis Plin. e)le/fas2, h(ra/kleion pa/qos2 Aretaeo, ob vim insuperabilem mali. le/wn Aretaeo, a cutis similitudine, saturi/asis2 Galeno. leonti/asis2 elephantia Celso, ob cutis asperitatem corio elephanti non absimilem. AL. Auszsatz, Maletzey, Veldsieche B. Lazerye, Malaetsheyt G. Ladrerie, lepre IT. Lepra H. Lepra

Epiala febris Febris pituitosa, e vitreo et acido phlegmate ortum habens, in qua eodem tempore calor frigusaue in quauis corporis particula sentititur. h)pi/alos2 dicta actuario teste, quod h)pi/ws2 a)leai/nei, quod miti blandoque calore afficiat.

Epinyctis Celso, Subliuda, vel subnigra pustula, nunquam fabae magnitudinem excedens. noctu potissimum affligit. e)pinukti/s2.

Epulis Carnis excrescentia intus in ore ad molares dentes, e)pouli/s2. B. Ouerwas van vleesche aen de kiesen oft backtanden H. La carne superflua cerca de las enzias

Erysipelas sacer ignis Columel. ignis Samomnico, e)rusi/pelas2,


image: s092b

e)ruqro/pelas2 Polluci. Rubor cum inflammatione ac dolore vlcus ambit, interdum vulneri accedit. pu\r a)/grion Hipp. AL. Das Gockfeur, das Rothlauff oder S. Antonis feur, die brennen de raach B. S. Antonis Vier, de Roose, a roseo rubore G. Le feu S. Antoine IT. Erysipelas, fuogo di sant Antonio

Fascinus Virg. Horat. Morbus quo pueri emaciantur, cuius originem obliquis inuidorum oculis tribuerunt veteres, cuiusmodi oculos vrentes, vocat Persius. baskani/a Plut. para\ to\ toi=s2 fa/esi kai/nein Hesychio etiam xraugh/ dicitur AL. Zauberey B. Touerye

Fastidium stomachi Cic. fastidium in cibis Plin. horror ciborum Aureliano a)/sh, a)noreci/a. AL. Maszleidigkeit, vnlust des Magens B. Onlust, Warsheyt van Spyse G. Desgoustement IT. Fastidio del stomaco, seccagine Bocc. sprezzamento delle viuande H. Hastio o aborrecimienta de la comida

Febris Celso. a feruore, Calor natiuus inigneum conuersus, aut immoderatas calor praeter naturam in corde existens. pureto\s2, pu=r, bruxeto/s2 AL. Feber, das Kaltwee, der Frorer B. De Cortse G. La fieure IT. Bebre H. La fiebre, o calientura

Febris colliquans ardentissima, quae cum pinguedine carnes et solidam substantiam calore liquatam per aluum effundit. sunthktiko/s2 vel sunth/kwn pureto/s2.

Febris continens Febris in sanguine consistens, cuius efferuefacti contagione cor ipsum, partesque omnes incalescunt citra putredinem. haec nullis exacerbationibus accessionum interpellatur, vna solum accessione a principio ad finem perdurante. Haec triplex est: o(mo/tonos2 sine a)kmastiko/s2 quasi eundem semper tenorem conseruans, quando calor par et sui similis toto febris decursu permanet. e)pakmastiko/s2 sine a)nabatiko/s2, quae a principio vsque ad crisim paulatim inualescit atque augetur, calore incrementum assumente: parakmastiko/s2 in qua calor a summo incipiens vigore, sensim decrescit dum desinat.

Febris continua continuata, Celso, sunexh/s2 cuius vnica est a principio ad sinem accessio in plures dies extracta: sine in qua fobris nunquam intermittit, eiusque materia in maioribus vasis continetur. AL. Ein stads bleidendes, vnauffhorendes Kaltwee B. Een steeghe byblijuende, en niet ophoudende Cortse GAL. Fieure continuelle IT. Febre continua HIS. Calientura continua.

Febris intermittens pureto\s2 dialei/pwn. Febris putrida, quae vicissim et repetit et solutitur, consistitque in venis minoribus, corporisque habitu. cuius tres sunt specses, Quotidiana, Tertiana, et Quartana. quae vocantur etiam perio dika\ no sh/mata, quod statis circuitibus recurrant reduces AL. Das ablassend Fieber B. Decortse die ophout en wedercomt G. Fieure qui va et vient IT. Febre che va et vienne H. Fiebre que agora dexa el patiente y despues buelue otra vez

Febris typhodes ex ardentium genere est febrix symptomatica, e iecinoris erysipelate nata, aut renum. tufw/dhs2 sic quae ab erysipelate pulmones infestante oritur, krumw/dhs2 vocatur.

Fistula Plin. Sinus arctus, oblongus, et callosus. su/rigc AL. Fisteln B. Fistel G. Fistule IT. Fistola H. Fistula

Furor Cic. mania Aureliano, rabies Horat. haec melincholiae fere succedit, vt soboles eius, sed saeuior truculento aspectu, et praecipite impetu obuios inuolans, ac proterve calcibus et pugnis, mordicusque belluae in modum desaeuiens. mani/a manikh\ e)/kstosis2, lu/sshma Eurip. intemperia Plaut. AL. Wuhtigkeit, Taubsucht, Taube B. Raserye, verwoetheyt G. Rage, fureur IT. Furiosita, furore, furia H. Furia rauia

Furunculus Pli. Tuberculum acutum cum dolore et inflammatione, ouum columbinum magnitudine non excedens. doqih/n AL. Ein klein spitziges Blatterle B. Fijck, oft herde Buyle G. Bosserte dure IT. Bugnoncello, visciuolo H. Comba pequenna y dura

Gangraena Plin. incipiens partis affectae corruptela, et (vt ita dicam) mortificatio. ga/graina. male pro cancro exponunt Lexica nonnulla et Germanica et Gallica. AL. Faul Fleisch B. Quaet en vuyl vleesch G. Chair morte IT. Carne morta d'vne piaga H. Carne muerta de Ilaga

Glaucoma Plaut. Pl. Oculi vitium praeter naturam glaucescentis. glau/kwma AL. Ein grawer fleck im Aug B. Graeu ooghe

Gonorrhoea profluuium genitale, aut seminis, Nimia seminis profusio sine Venere ac nocturnis imaginibus elata, Aureliano. gono/r)r(oia. Barbari gomorrhaeam vocant.

Grando xala/zion. Tuberculum durum superioriferme palpebrae innascens.

Grauedo Celso, Cic. Defluxus ad nares, eas abstruens, vodem obtundens, tussimque cum sonitu aurium mouens ko/ruza Hippocrat AL. Knusel, Pnufel B. De snoffe, swaerheyt van hoofde, druypinghe wt de hersenen G. Distilation du cerueau, pesanteur de teste IT. Destillotione de ceruello, grauezza di testa H. Romadizo

Haemorthois Celso, Sanguinis profluuium per venas ani. ai(mor)r(oi)s2. AL. Blutstusz vndersich, Blutstusz der gulden Adern oder Aftergender B. De Speene, den Bloetganck van onder G. Caquesangue hemorrhoides IT. Hemorrhoide H. Almorrana de sangre



image: s093a

Hectica febris Calor praeter naturam in solidis partibus accensus, qui tam in cordis substantia sedem sixit. e(ktikh\ e(ktiko\s2 pureto/s2. hanc produnt oculi fugientes, corporis squalor, collapsus temporum, ventris extennatio, et a eibo caloris augmentum. ethica Barbaris dicitur. AL. Der ettick B. De verdweenende cortse G. Fieure eticque IT. Eebre ethica

Hemicrania Dolor recurrens identidem ac statis temporibus, alteramque capitis partem infestans. h(mikrani/a, h(mi/kraina, e(terokrani/a AL. Hautptweh an einer seitten B. Hooftsweere aen een zyde G. Douleur de teste d'vn coste IT. Dolor di testa da vna banda H. Dolor de cabeca del vna parte

Herpes zona Scribonio, serpens Lucretio, Ignis. sacri species est, in quo ardor cutim serpentibus minimis pustulis exasperat, et vvit per artus repens, vnde illi nomen. e(/rphs2 Dioscoridi. e(rpudw/n Nicand. zwsth/r teste Plinio. e(rpustiko\n e(/lkos2 Polluci AL. Ein eysse, der vmbsich frisset B. Sprengt vier, een voortcruypende sieckte

Herpes exedens Depascens vlcus, quod serpendo celeriter penetrandoque vsque ad ossa corpus vrat, teste Ceiso. e(/rphs2 e)sqio/menos2 AL. Der Wolff B. De Wolf

Herpes miliaris vel pustulosus, in quo pustulae exiguae per cutem summam excitantur, milio non absimiles, minimumque prominentes. e(/rphs2 kegxri/as2 sine fluktainw/dhs2.

Hordeolum kriqh/. Tuberculum suppurans, e palpebrae margine erumpens.

Hordeolum a specie hordei, Exiguum tuberculum in palpebris enatum. Graeci similiter kriqh\n et posqi/an nominant, ordeolum Barbari. B. Een styghe

Hortida febris semitertiana frikw/dhs2 pureto/s2 Hip. lib. 1. Epid. h(mitritai=os2. hemitritaeus. Martiali, Febris in qua magnam accessionis partem horrores occupant, eo maxime die, quo tertiana et quotidiana simul occurrunt. Subijciamus hic vitiosi corporis et integri affectiones (quas Graeci. diaqe/seis2 rectius vocant) cum natiuas, tum aduentitias.

Horror Celso, Perfrictione maior est, et inaequalitate illa, sedrigore minor: fri/kh, fri/kion Dioscor AL. Zitterung von kelte vnd frost, schauderung B. Beuinghe en schuddinghe van coude G. Frisson IT. Hortore, tremore H. Espeluzo por frio

Hydrops Horat. aqua intercus Cicer. aquosus humor Aurelian. aquosus languor Horat. veternum Seruius apt esse aquam intercutem. u(deros2 Aurelian. u(/drwy, pare/kxusis2 Aureliano, quod sit manifesta quaedam humorum effusio inter peritonaeum et intestina AL. Die wassersucht B. De watersuchte G. L'hydropisie IT. La hydropesia H. La idropesia

Ileus quem voluulum, verbum verbo reddentes quidam non inscito vocabulo appellarunt. tormentum Aurelianus dixit chordapson Celsus, Grauissimus periculosissimusque tenuioris intestini morbus, quem Barbari medici vulgo propterea miserere mei vocitant, alij iliacam passionem. ei)leo/s2, a contorsione: xo/rdayos2 Diocli, quod chordarum fidiumve in morem intestina tendantur, vt Aureliano videtur. vel quod admota affecto loco manus, th=s2 xordh=s2 a)/ptesqz, id est tensam sidem tangere sibi videtur: fragmo/s2 etiam Aurelian quod obtrusis ventris officiis siat AL. Darmgicht, grimmen B. Lanck euel G. Iliacque passion IT. Iliaca passion H. Dolor de la tripa, ilion

Impetigo Plin. Infectio et asperitas summae cutis cum non leui pruritu. lichen. Plin. leixh\n AL. Zittermaels flecht B. Hayrworwe G. Feu volage, galle, gratelle IT. La volatica H. Culebrilla, empeine

Incrementum Augmentum morbi totius, et singularum etiam accessionum. a)na/basis2, e)pi/dosis2, e)pi/tasis2, au)/chsis2 AL. Zunemung der kranckheyt B. Toeneminghe, oft vermeerderinghe der cranckheyt G. Accroissement du mal IT. La augmentatione del morbo H. EL crescimiento del mal

Incubus ephialtes Macrob. Corporis nocturna oppressio et suffocatio quaedam, vocispirituique liberum meatum intercipiens. e)fia/lths2 siue e)pia/lphs2 ab insultu qui fieri videtur. e)fialtw=n pnigmo/s2. Dioscorid. faunorum in quiete ludibrium Plinio, suppressio nocturna Plin. pnigali/wn siue pniga/mwn Themisoni, e)pibolh/, quasi impressio Aureliano, enupni/wn pnigmo/s2 Diosc. h)pi/alos2 Didy. qui daemonem esse putat, vocarique alias e)pi/althn et ti/fhn et eu)o/pan AL. Nachtmennlin, schrotlin, Saxonice alp B. De mare, oft nachtmerrie G. Le loup garou IT. La magera, la stria, la canara H. Mamnesada, mampesadilla

Inflatio Colum. e)mfu/shma, e)mpneuma/twsis2, pneuma/twsis2. Tensio inanium corporis spatiorum e flatuoso spiritu AL. Geschwurst, oder geschwellung B. Gheswollenheyt van winden G. Inflation IT. Confiadura, inflatione H. Hinchadura

Insania Cicer. Mentis aegrotatio et morbus, hoc est, insanitas et aegritudo animi, vt Cieer. ait lib. Tusculanarum quaest. 3. vbi paulo post subijcit: Insaniam enim censuerunt inconstantiam, id est, insanitatem, posse ta men, etc. ita enim restituendus estibi ex manuscr. locus, qui in vulgatis hodie legitur ita: Stultitiam enim censuerunt, id est, inconstantiam sanitate vacantem, cuius scripturae sidem praecedentia comprobant, vt diligens lector facile iudicabit, ne illum hic morer extra institutum. a(/noia,


image: s093b

a)frosu/nh. AL. Alberwitz, alberheit B. Onwijs heyt, oncloeckheyt, in een die niet wel metten hoofde bewaert en is G. Priuation de sens IT. Insania, poco ceruello H. Poca sabiduria

Insipientia Cicer. insania Eidem. Aegritudo animi. valetudo mentis suet. mentis alienatio Plin. impotentia mentis Suet. deprauata functio principis animae facultatis in cerebri domicilio sede habentis. parafrosu/nh, para/noia, parafroni/a AL. Thorheyt B. Sotheyt, dwaes heyt, onwijs heyt G. Folie IT. Schiocchezza.,etreria, ignorantia H. Necedad, ignorantia

Integtitas Solutio in febre intermittente, cessatio a febri. a)pureci/a. nam in continua vocatur parakmh. quasi respiratio quaedam a statu superuenitens AL. Ablasz des febers B. Aflatinghe van de cortse G. L'entrelaissement de la fieure IT. Rilaxatione della febre H. Dexamiento de calientura

Interrigo Plin. Colum. attritus Plin. Intertimentum in feminibus praecipue sudantibus ex incessu vel equitatione. para/trimma. AL. Der arszwolff B. Blickaers, smertinghe, oft smertsel G. Entretail, escorchure de peau par eschauffement, souillure IT. Scorciatura H. Sahorno del sudor

Ischuria lotij retentio, vel suppressio, obstructo vesicae meatu, periculo non earens. i)xouri/a. AL. Auffhallung oder verstopffung des harns B. Verstoppinghe vant water G. Suppression de l'vrine IT. Impedimento o ritentione della orina H. Retention de la vrina

Dentigo Plin. Macula subruffa aut pulla, faciem maxime incessens. fa/kos2. AL. Laubflecken B. Sproete G. Lentille IT. Lentigine H. Peca

Lethargus Celso, veternus Plauto, Morbus phrenitidi contrarius, in quo marcor est, et mexpugnabilis prope dormiendi necessitas. lh/qargos2. AL. Die schlaaffend sucht B. De slapende sieckte G. Lethargie IT. Lethargia H. Lethargia Cum hoc fere conuenit Caros. ka/rws2. in quo profundus sopor est, imo lethargo altior, ocisli perpetuo occlusi, sensus motusque abest, illaesa tamen respiratione. Arabibus Subeth: quae vox etiam Lethargum comprehendit.

Lienteria Celso, Intestinorum leuitas, quae continere nihil potest, et assumpta alimenta protinus imperfecta atque incocta reddit. leienteri/a. AL. Bauchflusz, die rur B. Den buyck-loop, daer gheen verteeringhe van spyse en is G. Flux de ventre auec indigestion IT. Flusso di ventre con crudita et indgestione H. Fluxo del vientre con cierta indigestion

Lippitudo Cicer. ophthalmia, Inflammatio tunicae corneae, cum rubore, tensione, et dolore, et delacrymatione. o)fqalmi/a, lh/mh, gli/mh. AL. Augentrieffen, augenflusz, fliessen der augen B. Leepooghe, loopende ooghen G. Vice des yeux pleurants et chassieux IT. Lacrimatione delli occhi H. Cegaies

Lipyria febris Actuario, in qua externa frigent, interna vruntur leipuri/as2, o(/ti lei/petai puro/s2, quod calore sit de fecta, qui in ea euidens non succedit. Aetius e ventriculi erysipelate accendi eam annotat.

Marasmus Tertius hecticae gradus, vbi absumpta carnosa substantia calor febrilis obsesso corpore primigenium humidum (radicalem Barbari nominant) depascitur manifeste. marcor, vel febris hectica, cum marcore. marasmo\s2, marasmw/dhs2 pureto/s2. AL. Verwelckung, volkommen ettich B. Oprechte verdweeninghe G. Eticque parfaite IT. Seccagine della etica H. La etica verdadero

Lumbago Festo, Vitium et debilitas in lumbis AL. Lenden wee B. Tspit, pyne in de lenden G. Douleur du rable et des reins IT. Dolore di e lombi H. Dolencia del lomo

Lycanthropia Eae mentis alienatio, qua hominum consortia exosi in secessus ac lustra se abstrudunt, et luporum ritu vlulatus edunt.

Macula Plauto, pro ingenita nota et innata. naeuus Cicer. khli\s2, spi/lwma, spi/los2. AL. Angeborne maasz, anmaal, angeborner fleck B. Mael, vlecke, sprote G. Tache, marcque, macule IT. Marca, macchia, tacherella H. Mancha, manzilla, lunar, sennal negra en el hombre

Malacia pica, Absurda in grauidis mulieribus appetentia malaki/a, quam Plinius mollitiem praegnantium nominat. ki/tta, id est, pica, ab auis versicolore varietate, aut incostantia: quod nunc hoc, nunc illud appetant praegnantes et absurdissima quaeque edulia fere. AL. Schwanger weiber lust B. Lust van vroukens die groot gaen G. L'appetit estrange des femmes enceintes IT. L'appetito mirabile delle donne grauide H. El desseo de las mugeras emprennadas

Marisca Iuuen. ficus Mart. Tuberculum in ano ad fici similitudinem. su=kon, su/kwsis2. AL. Feigwartz B. Een bleyne int fondement G. Fic IT. Figo H. Higo, almorrana, dolencia del rabo

Melancholia quam parum seite Graecos incessens, Cicero, vt parum verbo valentes, furorum reddit, est mentis alienatio ex atra bile nata, cum moestitia, metuque coniuncta. melagxoli/a. AL. Schwartz gebluit B. Swaergheesticheyt, melancolye G. Melancholie IT. Maninconia H. Melancolia



image: s094a

Melancholia hypochondriaca siue flatulenta, aut flatuosa, quae a sinistri hypochondrij sympathia generatur, vnde ater vapor exiliens mentem petit

Meliceris Cels. Abscessus, in quo melleus quidam mellive similis humor continetur: melikhri/s2 AL. Ein geschwer mit eyter dem honig gleich B. Een sweere met erter ghelijck honich Aetius alia nomine etiam mhri/on. veluti fauum neuncupat, quippe in quo glutinosus humor melli aut fauo similis per foramina in cute erosa exprimitur.

Mensium profluuium vel mulierum profluuium Plin. abundantia feminarum Eid. r(ou=s2 e)/ruqros2 Scribonio, e)/mmhnos2 ka/qarsis2 Galen. gunaikei/wn o)rmh/. Aristoteli. AL. Die zeit der weiber B. De stonden, oft sieckte der vrouwen G. Les fleurs des femmes IT. La malattia delle donne H. La purgacion de la muger

Mensium suppressio e)poxh\ e)mmh/nwn Aeginetae. e)mmhni/wn e)pi/xesis2 Dioscoridi AL. Verstopffung der weibischen zeitten B. Ophoudinghe oft verstoppinge der stonden G. Suppression des mois es femmes IT. La suppressione delle purgationi donnesche H. El supprimir de la purgacion de las mugeres

Mola Plin. Informis caro in vtero, siue tumor induratus vteri, grauiditatis opinionem adferens. mu/lh Gal. mulo/sarc Hesychio AL. Ein klotz fleisch B. Meulen, ende clomp vleesch G. Masse de chair au ventre d'vne femme IT. Vn pezzo di carne malfatto H. La carne mola

Morbus Cicer. valetudo aduersa Colum. no/sos2, nou=sos2, no/shma, nosh/leia, a)r)r(w/sthma. AL. Sucht, kranckheit, siechtag B. Sieckte, cranckheyt G. Maladie IT. Morbo H. Enfermedad

Morbus acutus quem praecipitem cum Scribonio dicas non male, aut celerem cum Aureliano. pernicialis Liuio dicitur, qui celeriter necat aut liberat hominem o)cu\ no/shma kai\ pa/qos2. AL. Geschwinde kranckheit B. Haestighe sieckte G. Maladie soudaine et viste IT. Malattia subita H. Enfermedad que presto mata o dexa el hombre

Morbus anceps Plinio, e quo hic euadit, ille interit. a)mfi/bolon no/shma. AL. Kranckheit da dieser von stirbet, vnd jener nich B. Een sieckte daer d'een af sterft en d'ander ontcomt G. Mal dont l'vn meurt, l'autre eschappe IT. Morbo del quale l'vno muore, l'altro i schampa H. Enfermedad que mata el vno, y dexa el otro

Morbus fluens Lucano, morbus caeli Virg, lues Stat. corruptus et morbifer aeris tractus, qui vno eodemque tempore ex aeris constitutione natus alibi grassatur. e)pidh/mion no/shma Gal. popularem vocant interpretes. fqora/ Herodiano. aeris infectio dicipossit. AL. Kranckheit so gemeinlich vber leut vund viehe auszgehet B. Een sieckte die uyt infectie des lochts rijst G. Maladie generale par infection de l'air IT. Malartia per infectione del aire H. Enfermedad que nace porque el ayre esta corrumpido

Morbus Gallicus lues venerea, siphylis Fracastorio, para\ to\ si/nein ta\ fu=la. AL. Frantzosen B. De pocken, de Spaenjaerts, oft Fransoysen G. Le mal Francois, ou le mal de Naples IT. Il mal Franzese, o il morbo Gallico H. El mal de Naboles, buuas

Morbus longus Celso, longinquus Liuio. tardum Aurelianus vocat. xro/nion pa)qos2 Aretaeo, dihnekh\s2 h)\ bradei=a no/sos2. AL. Ein langwirige kranckheit B. Een langhe sieckte G. Maladie longue IT. Malattia longa H. Enfermedad que dura mucho tiempo

Morbus palabundus spora\s2 no/sos2 Hippocr. Galen. sporadiko\n no/shma, qui priuatim sparsimque singulos occupat. h( dia/foros2, ou)x o(mogenh\s2. a)/llh a)/llw| sumbai/nousa. AL. Schwermende kranckheit B. Swermende crenckte, particulier sieckte G. Maladie qui regne par-cy par-la IT. Malattia che va grassando or quiui or costi H. Enfermedad desbaratada

Morbus patrius siue vernaculus, qui nunquam non et peculiariter locum aliquem infestat. no/sos2 e)/ndhmos2 Galeno B. Een landtfieckte

Morbus pestilens pestis Cicer. pestilitas Lucretio, Exitialis morbus. loimo\s2, loimw=des2 no(shma, h)\ o)le/qrion, nou=sos2 qeou=, no/sos2 simpliciter Thucyd. no/sos2 loimikh/. pestilentia Plin. AL. Pestilentz, beul B. Pestileutie, gratie Gods G. Peste IT. Peste H. Pestilencia

Morbus sonticus Iurec. qui perpetuus est, neque certo tempore finitur, siue qui gerendae cuique rei impedimento est, a sontibus, hoc est, nocentibus, quasi perpetuo nocens, ac propterea hominem absentiae excusans. Plinius pro Epilepsia accepit. no/sos2 deinh\, no/shma talantiai=on Alcaeus dixit, quasi magni momenti. AL. Schadtliche kranckheit B. Aenhanghende sieckte, by-blyuen de plaghe G. Maladie langoureuse IT. Infirmita grande H. Enfermedad durable

Morbus vniuersalis quo plaerique vulgo conflictantur. pa/gkoinon h)\ koino\n no/shma Galen. to\ pollou\s2 koinh= katalamba/non. AL. Allgemeine kranckheit, gemeine plag B. Ghemeyne plaghe


image: s094b

G. Maladie vniuerselle et generale IT. Malattia vniuersale et generale H. Enfermedad que esta en todas partes

Nausea Plin. Inane vomendi desiderium. nauti/a AL. Eckel B. Walginghe, de walghe, qualijckheyt G. Appetit de vomit IT. Voglia da gomitare H. Volundad para vomitar

Nephritis Quiuis affectus renum, tametsi proprie calculum in renibus hoc vocabulo significari velint. nefri=tis2 AL. Nierenwee B. Pijn in de nieren G. Douleur de reins IT. Dolore de reni H. Dolor de los rinnones Secundo modo. AL. Der stein, das griesz B. Den steen G. La pierre, ou la grauelle IT. La pedra H. La piedra

Obliuio Cicer. e)pilhsmosunh/, lh/qh. AL. Vergessenheit B. Verghetelheyt G. Obliance IT. Oblio H. Oluidanca

Odontalgia dentium dolor Plinio. o)dontalgi/a Galeno AL. Zahnwehe B. Tantwee, tantsweere, oft pyne in de tanden G. Douleur de dents IT. Dolore o mal de e denti H. Dolor de los dientes

Oedema Celso, Tumor laxus, pituitosus, presso digito cedens, lacunulamque relinquens, membro genuinum vel certe albidum colorem seruante. vndimiam Barbari vocitant. oi)/dhma. AL. Wasserige geschwulst B. Waterighe swellinghe G. Enflure humide et aqueuse IT. Bolla piena d'acque H. Postilla llena de aqua

Onirogonos imaginaria Venus, in somnis geniturae proflunium Plin. o)neirogo/nos2.

Ophiasis Celso, Areae species, quae capillitium defluit, per certa spatia, in modum anguis cutem capitis depascens.

Ortopnoeo Celso, cum nisirecta ceruice spirare aeger non potest. o)rqo/pnoia.

Oscedo Agell. Vitium oscitandi saepius orisque hiatus diducendi. xa/smh. AL. Statigs gynen B. Staech geeuwen G. Baailler sounent

Oscitatio xa/smh. AL. Das gynen B. Geeuwinghe, gapinghe G. Baaillement IT. Sbagliamento H. Bocezo, bocezamiento

Ozaena Celso, Putridum vlcus in naribus cum graueolente mucco in crustulam coacto. o)/zaina. AL. Ein presten in der nasen B. Een stinckende puystken in de neuse G. La puanteur du nez IT. La spuzza del naso H. Hedor de las narizes

Pandiculatio Plat. Membrorum distensio inuoluntaria ad vaporum difflationem. skordinismo\s2, skordi/nhma. AL. Das recken vnd strecken B. De reckinghe ende streckinghe G. S'estendre de tout son corps IT. Distender se di qua et di la co tut' ol corpo H. Enaspar todo el cuerpo

Panus Plin. Celso, phlegmone in locis adenosis, latior quam altior, tarde maturescens, neque magnopere in pus se conuertens. fu/geqlon. mammosus panus Plin. AL. Schwenten, drusz, dussel oder knuttel, gleich wie ein Brekle B. Een sweere G. Vne enfleure IT. Panocchia H. Diuiesso

Papula poterit vocari etiam pustula aquam in vesiculae modum continente. u(dati\s2. B. Hontsmeede

Papulae Celso, Virg. Feruidae eruptiones, rubidae cutis aspredines papulae rubentes Plinio, boa Eid. sudamina nonnullis. e)kze/smata Gal. e)kbra/smata Gal. Aegin. pomfoi\ Hippocrati. AL. Hitzblatterle, zittermal B. Root vonck, toot hont G. Bourgeons ou bibbes IT. Sbroggie H. Boia, buua, Iobanillo

Paplulae et boa etiamsunt puerilis morbus, qui rubore corpus obsidet, nimirum exiles maculae rubrae, autpurpureae, interdum nigricantes. e)cauqh/mata proprie ea, quae Galenus lib. Epid. 6. e)canqh/mata kegxrw/dh a milij similitudine vocat. AL. Rote kinderblotterle B. De maselen G. Rougeolle, petite verolle IT. Variole, quod nomen Barbaris receptum est

Papulae Vegetio, quae cuti insurgunt ex prurigine. B. Puckelen

Paralysis Celso, neruorum resolutio Eid. neruorum sideratio Scribonio. h(miplhgi/a, paraplhgi/a Aretaeo, tara/lusis2, pa/resis2 AL. Tropff, schlag, das gut B. Beroernisse, lammicheyt G. Paralysie IT. Paralysia H. Perlezia

Parasynanche In musculis faucium externis tumor cum vubore. parasuna/gxh, u(a/gxh Aureliano, quod suthus familiare sit malum H. Lobado

Parotis Celso, Abscessus secus aures. parwti/s2 AL. Oren muckel, oder orenuttel, geswulst hinder den oren B. Swellinghe achter d'oore G. Les oreillons, apostume derriere ou entour les oreilles IT. Apostema dietro de orecchie H. Hinchazon tras las orejas

Paro xysinus accessio Celso, exacerbatio aliis, excandescentia non male fortassis verti posset, quod tunc morbus ab humore exagitatus velut excandescit: estque recursus febris. parocusmo\s2, ei)sbolh/ Gal. lh=yis2 Aristot. (cuius ipsius initium ar)xh\ et e(pishmasi/a Galen. dicitur.) AL. Das frostelen B. Her aencomen der cortsen G. L'inuasion ou l'accession de la fieure IT. Paroxismo, l'assalto della febre H. Assique la siebre topa el hombre

Parulis Tuberculum ingingiuis, aut vt alij volunt, inflammatio. parouli\s2, apud Celsum parodonti/s2 scribitur, sed vitiose, vt putatur B. Sweeringhe int tant-vleesch



image: s095a

Passio voce Lantinis auribus minus nota, sed Medicorum filiis tristissima. pabos2 Galen. est affectio siue dispositio qualiscunque actionis offensam pariens, naturali corporis constitutioni aduersa, siue praeter nataram aliquid parti aecidat, siue absit quod affluere naturalites consueuerat, atque ita quatenus morbum, velut vinbra corpus sequitur; etiam Symptomatis nomen assumit. su/mttwma. B. Accident, quam vocem seruant et cum Gallis Itali et Hispani

Pedicularis morbus phthiriasis Plin. Affectus quo corpus verminat, scatetque pediculis. fqeiri/asis2. AL. Leuszsucht B. Luysensucht

Perfrictio Plin. Affectio febricitantium, quae horrorem praecedit, et extrema membra occupat peri/yucis2 Aphrodisaeo. AL. Wen der leib aussenthalben kaldt ist B. Als de uyterste leden cout worden, huyueringhe G. Froissure, refroidissement du corps par dehors IT. Raffredimento del corpo esteriore H. Frio de fuera en el cuerpo

Peripneumonia Celso, Pulmonum exulceratio ac inflammatio, quam spiritus difficultas, cum malarum rubore sequitur. peripneumoni/a AL. Lungensucht B. Longhensieckte G. Le mal des poulmons IT. Malattia de pulmoni H. Dolencia de los pulmones

Pernio Plin. Morbus pedispraecipue calcem infestans nimio frigore. xi/metlon, ma/lkh Theon. AL. Auszbruch an fussen oder verssen von kalte B. Muyle, oft cackhiele G. Mule aux talons IT. Speronaglia, buganza H. Sauanor, o frieras

Phagedaena Plin. Cancri genus Celso, quod cutim et subiectam carnem serpendo corrodit. fage/daina AL. Ein bosz vmbsichfressendes geschwer B. Een sweere tottet ghebeente toe opvretende, de wolf G. Farcin IT. Exulceratione sin alle ossa H. Botor caualdo hasta a los huessos

Phlegmone Colso, inflammatio Plin. flegmonh\, flo/gwsis2 veteribus, flegmasi/a Hippocr. Tumor praeter naturam collectus, calidus, cum rubore, prominens AL. Entzundung B. Ontsteeckinghe, swellinghe die ontsteecken is, een swijnpuyste G. Inflammation que les chirurgiens appellent vn flegmon IT. Phlegmon venetis

Phlyctaena pusula Colum. Bulla similis illi quae in cute affusa feruente aqua existit, substauo humore distenta, quam vulgo ignem siluestrem dici, doctissimus Fernelius annotat. flu/ktaina, flukti\s2, fluza/kion Galeno. AL. Das wildfeur B. 'Twilt vicr, quod sonat pu=r a)/grion G. Feu sauuage, bouton IT. Broffola, biorzola H. Postilla

Phrenitis Celso, continua dementia Eid. Primarium cerebri malum ex inflammatione cerebri aut eius inuolucroru, comitem semper febrim attrahens. freni=tis2. phrenesis Iuuenali. AL. Taubsucht, vnsinnigkeit B. Een rasende sieckte G. Frenaisie IT. Frenesia H. Frenesia

Phyma Celso, Tuberculum furunculo simile, sed rotundius ac planius. fu=ma, futo/n Archilocho.

Pleuritis Dolor lateris acutus et pungens, cum febre assidua et spirandi difsicultate. pleuri=tis2. AL. Der stich, seitenwehe B. Het pleuris G. Pleuresie IT. Pleuresia H. El dolor del costado

Polypus Hor. Carnis excreseentia in narepropendens. polu/pous2. AL. Ein nasen geschwer, noli me tangere B. Een sweere aen de neuse G. Poupe, penule IT. Pulpa del naso H. Dolencia en las narizes, como carne de pulpo

Porrigo Celso, Iuuen. Cupitis cut is furfuraceis squammulis foeda pituri/asis2. AL. Der grind des haubts B. Schorft, oft schorfcheyt vant hooft G. La tigne IT. La tigna H. Caspa de la cabeca

Profluuium narium Plin. h( dia\ mukth/rwn ai)mor)r(agi/a Dioscor. h( dia\ r(inw=n ai) mor)r(agi/a Gal. eruptio sanguinis e naribus Cels. AL. Das bluten der nasen B. Her bloeden der neusen G. Saillie du sang hors du nez IT. Escimento di sangue per il naso H. Sangrar por la nariz

Prurigo Colum. pruritus Plinio, scalpurigo Solino. knhsmo\s2 AL. Kretzigkeit, das jucken oder kratzen B. De jeuckte oft crauwagie G. Demangeure, gratelle IT. Pezzicore H. Comezon

Psora Plin. fera scabies Celso, et Graece a)gri/a yw=ra Celso, Cutis summae asprities cum furfureis squammulis. AL. Ein bose raud mit schuppen B. De boose schorft G. Galle, maladie S. Main IT. Ruuidezza di pelle H. Sarna

Psydracium Tuberculum supersiciarium leuiter in summa cute natum, phlyctaenis simile. yudra/kion, yu/drac.

Pterygium Celso, cum caruncula ab vngue digitorum recedit non sine magno dolore. pteru/gion. alij volunt esse, cum caro superfusa partem vnguis obsidet.

Pustula Mart, puqedw/n. AL. Blatterie, pfutzlin B. Een blare, een puyste, oft bleyne G. Vessie, ampoulle IT. Vesica, ampolla H. Postilla

Quartana febris Cicer. quam Saturni filiam nominauit antiquitas, Octauio Horatiano teste. quadrimis circuitus febris Plin. tetartai=os2. AL. Das virtagig feber odet kaltwee B. De derdendaechsche cortse G. La fieure quarteine IT. La


image: s095b

quartana H. Calientura quartaua

Quotidiana febris Terent. pureto\s2 a)mfhmer. no/s2, quae quotidie simili typo recurrit. AL. Tagliches fieber B. De daghelijcksche cortse G. Fieure cotidienne IT. Febre cotidiana H. Fiebre o calientura cotidiana

Ramex Plinio, hernia Mart. Tumor praesertim scroti. kh/lh. qui pro loci ratione varia sortitur nomina: cum in inguine prominet, boubwnokh/lh dicitur: cum ab intestinis est, entero/kh/lh: vbi omentum scroto illabitur. e)piplokh/lh: ab adnata carne, sarhomh/lh: ab qua, u(drokh/lh: a varicibus, kirsokh/lh: a vento pneuma tokh/lh. ramex ventosus. AL. Hodenbruch, bruch, der karnooffel, bruch der gemachten B. Ghescheurtheyt, scheurnisse G. Rompure, hergne, greueure IT. Hernia H. Potra

Raucitas Plin. rauis Plauto, raucedo, vbi in asperam arteriam decumbit humorum defluxus. bra/gxos2. AL. Heysere B. Hees heyt, haers heyt G. Enrouement IT. Raucita H. Ronquedad

Reduuia vel rediuia Cicer. paronychia Plin. Cutis circa radices vnguium resolutio atque fissura. parwnuxi/a. AL. Gebrot, wen die haut von neglen sich abwirft oder schelt B. Nynaghel, dwangnaghel G. Peau creuee autour des ongles IT. Pannarice, schioppatura toruo all'ogne H. Elrespigon, repelo, padastro de la vnna

Regius morbus Hor. celso, ita dictus, quod in aulis regum molliter curetur, (vt Sammonicus ait) ludis, lasciuiaque, per quae mens exhilaretur. arcuatus morbus Celso, a colore arcus caelestis aemulo. icterus, a volucri galbula concolore. aurigo Scribonio, propter auri colorem, quem bilis toto diffusa corpore mentitur. e)/kteros2. AL. Gelsucht B. Geelsuchte G. Iaunisse IT. Icterita H. Itericia

Rigor Plinio, Frigus illud, quod in accessione tertianae febris tremorem adducit. r(i/gos2. AL. Starrkelte B. Groote coude G. Tresgrande froidure IT. Rigore H. Rigore

Ructus Celso, Eruptio reiectioque flatuum e cruditate stomachi nascentium. e)reugmo/s2, e)rugh\, e)rugmo/s2 Arist. AL. Ein gurps, kopp B. Een respe, rupsen, respinghe G. Router, route, routement IT. Rutro H. Regueldo

Saltus cum membrum alternatim vibratur. palmo/s2 B. Schietinghe van leeden

Sanguinis reiectio Plin. Pallad. eiectio Vitruuio, expuitio Celso. a)nagwgh\, ai(\matos2 Aretaeo, ai)mo/pthsis2. AL. Blutrunsz, auszwurff des bluts B. Bloet ouergheuinghe, opgheuinghe van bloet, bloetspouwen G. Crachement de sang IT. Sputar del sangue H. Spudar de la sangre

Satyriasmus a Satyrorum similitudine, (vt inquit Aurelianus) quos in Venerem pronos daemones fabulata est antiquitas: vel a vi satyrij herbae, cuius esus tentigincm genitalium partium inuehere creditur. tentigo veretri Aurel. tentigo Iuuenali, veretri intensio. Priapismus. r(opalismo/s2 Suidae ta/sis2 tou= ai)doi/ou, te/tanos2, priapismo\s2, saturi/asis2, saturismo/s2.

Scabies Iuuen. yw=ra. AL. Raud B. Ruyde, schorfricheyt G. Rongne IT. Rogna, schabbia Petrarch H. Ronna

Scirrhus Celso, scirrhoma Plin. skir)r(o\s2, ski/r)r(wma. Tumor durus sine dolore, renitens. durities dici potest. AL. Harte, oder hirtigkeit B. Verhattheyt van leuere, oft ander deel des lichaems

Screatus Terent. Conatus reiiciendi de pectore sputi, aut pituitae potius, vitium senio peculiare. xre(myis2. AL. Neusplung, auszwurff B. Schreewinghe, uytlegginghe G. Crachement IT. Sputamento H. Escupir tossiendo

Sideratio Absoluta corruptela atque extinctio membri affecti, cum sensum omnem penitus pars amisit. sfakelo\s2, sfakelismo/s2 Aetio, te/leia ne/krwsis2. AL. Gehe schweynnung eins glids B. Als cenich lit gantschelijck tgheuoelen verlooren heeft G. La corruption totale d'vn membre IT. La entiera corruption d'vn membro H. Gastadura de todo el miembro

Singultus Plin. Conuulsio ventriculi conantis excutere quae tunicis suis impacta sint. lu/gc, luxmo/s2. AL. Der nosch, hixen, harsch B. Den hick, nockinghe G. Le hocquet, ou sanglot IT. Singolto, sinchiozzo H. El hipo, o solloco

Sinus Celso, Venter et latens capacitas, quae expurgato abscessu remanet, dum pus exitu negato subsidens, proxima quaeque erodit, et sana corripiendo late se fundit. ko/lpos2. sunt qui u(ponomh\n vocant, quod ad cuniculo sum vlcus transuersis itineribus late proserpens refero. AL. Die hole eins geschweres B. Holle oft diepe Vlceratie ende zere G. Surgidoire

Spasmus vel spasma Plin. neruorum distentio Celso, raptus Aureliano, conuulsio Plin. conductio Aureliano. spa/sma, spasmo/s2. AL. Verstrupffung, verkrummung, krampff B. De crampe, crimpinghe der zenuen G. Spasme, retirement IT. Spasmo H. Pasmo

Spasimus cynicus cum canino rictu labra et nares contrahuntur. spasmo\s2 kuniko/s2. B. Treckinghe vant aensicht

Status virgor, summa, Tertium morbi tempus, in quo extremam habet vehementiam, quando saeuissima accidentia vis morbi adducit. a)kmh/. AL. Wen die kranckheit zum heftigesten obligt B. Als de


image: s096a

fieckte ten hoochsten is G. Le bout de la maladie, le plus haut IT. La violenza del morbo H. La fuerça del mal

Steatoma Celso, Apostematis genus, in quo pingue quiddam et adipi simile conclusum habetur. s2ea/twma. B. Speck aposteunye H. Apostema que haze podre como seuo

Sternutamentum Cicer. sternutatio Scribonio. ptarmo/s2. AL. Niessung B. Niesen G. Esterneuement IT. Sternutamento H. Esternudo

Stigma Martiali, Nota qua inuritur quis, quaque sit literatus, vt Plautino more dicam. victurum in cute punctum Veget. stigma, nota publica in Theodosiano codice vocatur. sti/gma. AL. Brandtmal, brandtzeichen, angebrennt zeichen B. Brant-teecken G. Marque empreinte d'vn fer chaud IT. Tacherella, signale brucciato H. Punctura o punçadura, quemadura, sennal quemado

Stomacacce Plin. oscedo Marcello, scelotyrbe Plin. Oris vitium illud, hoc crura infestans, ex eodem fonte originem trahens. stomaka/kkh Straboni, et skelotu/rbh. B. Blaenschuyte, scheurbuyck

Stranguria Plin. substillum Catoni. vesicae morbus Cic. vrinae stillicidium, quando stillatim lotium redditur. straggouri/a Plut. h( kata\ stra/gga tou= ou)/rou e)/kkrisis2. AL. Kaltseich, harnstrenge, harnwind B. De coude pisse G. Difficulte d'vrine IT. Stranguria H. Ahogamiento de la vrina.

Struma Celso, choeras, Tumor in quo quasi glandulae durae oriuntur in ceruice et alis. membrana sua inclusae. xoira/des2. scrofulam vocant Barbari. AL. Kropff B. Cliere, kropsweere G. Escrouelle IT. Gozzo H. Puerca, o lamparon

Stupor Cicer. Emotio mentis e repentino terrore, e)/kstasis2, e)/kplhcis2, qa/mbos2, paraplhci/a. perculsio AL. Erstaunnung, entfrembdung desz verstants B. Verbaestheyt G. Estonnement IT. Spanto H. Espanto

Suffusio u(po/xusis2, u(po/xuma. Sunt qui cum Scotomate supradicto confundunt, sed tota illi errant via: quod in hoc non minus quam in scotomate nubeculae, muscae, atque id genus alia oculis obuersantur, cum suffusionis sedes et causa penes oculum sit, alterius vero natalis sedes in cerebro ex conturbatis spiritibus. Medicorum vulgus cum Manardo cataractam nominat. AL. Das sternsel B. De schemeringhe, oft vel in d'ooghen G. Catarracte de l'oeil IT. Catarratta, o suffusione del occhio H. Cataracta de ojos

Suggillatio Sanguinis intra tunicas collectio diffusionque ex ictu. u(po/sfagma, aliis u(po/sfalma. nimirum vbi oculus sanguine perfusus videtur: qui vbi refrigeratus, liuescit. peli/wma iam et pe/llama Theocr. schol. aut peli/dnwma vocatur affectus. Liuor Latine: at si multus ille sit, ac in pus conuertatur, u(po/puon, id est puris fussusio, nominatur. AL. Blawaug B. Blaeu ooghe G. Oeil blesse et bleu IT. Occhio negro par battidura H. Ojo negro de herida

Stultitia Cicer. fatuitas Eidem. stoliditas, vitium est memoriae, et quaedam mentis ignauia. mwri/a, mw/rwsis2. AL. Narrey, vngheschickligkeit, thorheit B. Doorschap, sotheyt, sotticheyt, dwaesheyt G. Folie IT. Mattezza, pazzia, stoltezza H. Boueria

Stultitia Cicer. kw/fwsis2. AL. Dumme, vngehor, taubsucht B. Doofheyt G. Sourdete, sourdesse IT. Sordita H. Sordedad

Syntexis Plin. consumptio Cicer. Colliquatio, qua mollis primum caro tabescit, mox etiam solidarum partium substantia. su/nthcis2. B. Slytinghe, queenende passie

Tabes Celso, Pulmonum exulceratio, corpus vniuersum sensim colliquans. fqo/h, fqi/sis2, fqina\s2 no/sos2 Plut. thkedw\n pu/h Aretaeo. AL. Die ertig, oder schwindt sucht B. Teering, d'uytdrooghende sieckte G. L'eticque, ou tisie IT. Tisica H. Tisica, trefedad

Telum Sereno et Isidoro, Lateris morbus immanis, subito dolore corpus gladij instar transuerberans.

Tenesmus tenasmus Plin. inanis egerendi voluntas, thnesmo\s2, teinesmo/s2. AL. Das trucken, treibende not des stulgangs mit wenig witckung, das tringen B. Drucken om ter cameren te gaen G. Espraintes, expressions, grand desit d'aller a la selle IT. Volunta grande d'andar a la camera H. El puxo, gana de hazer camara

Tertiana febris Cic. tertiana absolute Plin. tritai=os2 AL. Dreytaglich feber B. Ouer anderdaechsche cortse G. Fieure tierce IT. Febre terciana H. Calientura tertiana

Tetauus rigor Celso, distentio Aureliano, et extensio, Passio quae corpus neutrobi flexile facit. te/tanos2. Eius duo sunt genera Emprosthotonus, quem pronum raptum nominat Aurelianus: estque inuoluntaria colli in anteriores partes inclinatio: cum scilicet membra antrorsum flectuntur, mentumque pectori affigitur. e)mprosqo/tonos2, et opisthotonus, supinus vel posterganeus raptus Aureliano vocatur, quando in dorsum ac scapulas caput torquetur. o)pisqo/tonos2. AL. Tetanus, halstarre B. Styuen hals, stijfheyt van halse G. Rigueur du col IT. Rigori delli nerui o del collo H. Enuaramiento de neruios, sic Opisthotonus, enuaramiento de capeça a tras

Thymus thymion Celso, Verrucula infra exilis, supra latior, subdura,


image: s096b

in summo per aspera, a specie cacuminis thymi herbae, vt Aetio placet: aut, quod aliis, a colore floris thymi, qu/mos2, qo/mion.

Tonsillae Plin. Inflammatio circum fauces, durusque tumor. a)ntia/s2 Aegin. o)/gkos2 skir)r(w/dhs2 tw=n parisqmi/wn, pari/sqmia Galen. flegmonh\ parisqmi/wn Dioscorid. AL. Geschwulst der trusen vornen am halsz, mandel B. Gheswollen amandelen G. Les glandes de la bouche enflambez IT. Pallo insiammato H. La agalla en garganta del hombre hinchada Columellae inflammatio, quam barbari vuulam vocant, cuius quatuor species facit Aretaeus: ki/ona siue kioni/da, cum gurgulio teres gracilescit ac rubet, stafu/lhn, vuam, quando linescit ac subnigratur in extrema ora, ad modum vuae: i(ma/ntion, quasi lorulum, vbi membranae vtrimque dilatantur, inctar altrum vespertilionis: et kra/spedon, hoc est simbriam, quando in tenuem atque oblongam membranam desinit, ceu in mucronem. AL. Das Zapfflin B. De huych

Torpor Celso, Cic. Stupor et hebetudo sensus motusque. na/rkh, na/rkhma Galen. na/rkhsis2. AL. Das schlaaffen der gliedern B. De slapicheyt oft vaddicheyt van leden G. Endormissement des membres IT. D'indormire delle membra, torpore H. Tremielga, entormecimiento

Tremor Virg. tro/mos2. Motus deprauatus inuoluntarie membrum concutiens. AL. Das litteren oder schulderen B. Tschudden en beuen G. Tremblement IT. Tremore H. Temblor

Tuber Tumor rotundus e lapsu fere. o)/gkwma Vegetio. AL. Buckel, hoger B. Een bulte, een buyle G. Bosse IT. Gibbo H. Corioba, o comba

Tuberculum supersiciarium aut hulcusculum. e)pipo/laion e)lkos2, a)muxh/ Gal. Hesychio.

Tumor Plin. o)/gkos2. AL. Geschwlst B. Gheswel, swellinghe. G. Enflure, bosse IT. Enfiatura H. Hinchazon

Tussis Terent. bh\c. AL. Der husten B. De hoest G. Toux IT. Tosse H. Tosse

Tussis sicca Celso, quae nihil emolitur. AL. Ein truckener husten, der nicht auszwurfft B. Een drooghen hoest, die niet en lost G. La toux seiche IT. Tosse secca H. Tosse seca

Tympanites Celso, aqua intercus sicca Hippoc. Exctans inflatio ventris intenti, et ad percussum palmae resonantis in modum tympani. tumpani/as2, tumpani/ths2.

Vari Celso, Dura et pusilla faciei tubercula, velut rotunde salebrae. i)/onqoi, quod o)/nqw|, id est simo, similiter faciem conspurcent, a)kmai/ Cassio medico, vel potius a)knai/, eo quod pruritum non pariant. AL. Rothe platterlin im angesicht B. Steenpuystkens int aensicht, oft dronckaetts puysten G. Taches ou petites ampoulles au visage IT. Vesighette o bolle nel viso H. Barri en el tostro

Vari Plin. ecthymata, pituitae eruptiones Plin. Puctulae in summa cute extuberantes, pueritiae adniodum infectae, albae, sed in ambitu rubrae. morbillos vocant Barbari. e)kqu/mata Hippocr. para\ to\ e)kqu/ein h)/goun e)corma=n. quae e tenuibus nata humoribus, in hulcuscula potius quam tubera abeunt, sine e crassis ortum habeant, in tumores cutem attollunt, vt Gal. lib. Epid. 3. e)kbra/smata Aetio, a simlitudine eiectionis algae inlitus. AL. Die kinds blattern B. De cleyne pocken G. Morbilles, les petites veroles IT. Morbilli

Varix Plin. Vena crurum foeculento sanguine dictenta. i)ci/a, kirso/s2. AL. Krapfader B. Crampader G. Veine de iambe pleine de sang melancolicque IT. Vena delle gambe piena di sangue H. Vena tetorcida en la pierna llena de sangre

Verminatio Plin. tormina alui Celso, stro/fos2. Intestinorum circa vmbilicum torsio. AL. Darmwinde, bauchgrimmen, darmgicht B. Buyckpyne, pyne in den buyck G. Trenchees, mal de ventre IT. Dolore o tormento di ventre H. Dolencia o torqon de las tripas

Verruca Plin. AL. Wartzen B. Werte, oft wratte G. Vertue IT. Verruca H. Berrueco, berruga

Verruca pensilis a)kroxordw/n. Verruca oblonga et grandi capite, qua corpori adhaeret, exili velut pediculo innixa, aut de chorda pendula.

Verruca sessilis vel formicans. murmhki/a, murmh/kion Celso. formicatio Plin. Verruca altioribus radicibus, infra lata, supra tenuis, quae dum stringitur, sensum inducit formicarum (vnde nomen habet) morsibus assimilem, testantibus Aegin. et Actuario. Aetius etiam a colore subatro, qualis in formicis spectatur, nomen illi inditum addit.

Vertigo dinos2 i)/ligc, i)/liggos2. Affectus quo circumagi in gyrum videntur omnia, e spirituum flatuumve commotione. AL. Hauptschwindel, vmbtrumlung B. Swindelenghel, hooftswende, omloop vant hooft, swymelinge G. Tournement de teste IT. Stornimento di testa H. Vaguido Vertigo etiagrauius malum vocatur, cum tenebrae oculis aut spledores, acscintillae quaedam ( marmarugai\ Aretaeo, lamphdo/nes2 aliis dicuntur) cum caligine multa permista oculis obuersantur, praeter capitis et grauedimem, et rotationem, sko/twma Aretaeo. skotwmatiko\n pa/qos2 Aegin. skoto/dinos2 Hippocr. skotodini/a Platoni. AL. Hauptschwindel B. Suyselinghe, swindelinge, blinde hooftsweere G. Estourdissement de teste



image: s097a

Vibex Persio, Signum verberis: et vestigium in carne remanens e vi verberis. i)/buc Hesych. stigmh\, smw/digc, mw/lwy, peli/wma, peli/dnwma. AL. Streichmal, schmarren B. Gheslagen streep, streeme G. Marque demeurant puis qu'on a este fesse IT. Signale, tacherella Boccat H. Roncha sennal del guelpe

Vitiligo Celso, Cutis vitium infectae. leukh\ et a)lfo/s2, morpheam vocant Barbari.

Vlcus Plin. e(/lhos2. Solutio continuitatis a rosione proueniens. AL. Ein offner schad oder geschwer B. Zeer, oft sweere G. Vlcere IT. Vlcere G. Llaga que haze materia

Vlcus Chironium Celso, quod magnum est, et oras callosas tumentesque habet. quod et Telephium nominant. illud, quod Chirone praectante Medico opus habeat: hoc, a Telepho, quem immedicabili vlcere affectum A chilles medicatus fuit. xeirw/nion e(/lkos2 et thle/fion. AL. Bos geschwer B. Boos en quaet zeer G. Maling et mauuais vlcere IT. Piaga immedicabile o incurabile G. Llaga incurable

Vlcus malignum tetrum Plin. dusi/aton, kakohqe\s2 e(/lkos2 kai\ dusalqes2 Dioscor. vlcus verminosum, quod vermibus scatet. skwlhkiw=n, virulentum: i)w=des2, saniosum, purulentum, i)xwr)r(oou=n.

Vomica Cels. Plin. Iuuen. Abscessus malignus latens, puris plenus a)posth/matos2 ei)=dos2. AL. Geschwer B. Verholen ghesweer G. Apostume secrete IT. Apostema scosa H. El botor segreto

Vomitus Celso, R eiectio eorum quae in ventriculi spatio continentur. e)meto/s2. AL. Kotzung, das erbrechen, das kotzen B. Ouergheuinghe, spouwen, braecken, quasi canino ritu reijcere G. Vomissement IT. Gomito H. Vomito.

Vteri strangulatus praefocatio matricis Aureliano, strangulatus vuluae Plin. Recursus vteri ad superiora, respirationis defectum inuehens. pni\c u(s2erikh/ Dioscor.

Vulneris crusta Celso. e)xa/ra. AL. Die ruffen auff einer wunden B. De roof van een wonde G. La crouste d'vne playe IT. La crusta della piaga H. La parte sobrera y dura de llaga

Vulneris os Celso. sto/ma trau/matos2 pro hiatura. AL. Die weitte der wunden B. De gapinghe oft den mont van de wonde G. L'ouuerture de la playe IT. La larghezza della piagha H. La boca de la herida

Vulnus Virg. trau=ma, trw=ma Herodoto. AL. Ein wunden B. Een wonde, oft houwe G. Vne playe, ou ferite IT. Piaga, ferita, colpo H. Llaga herida

DE MORBIS ARBORVM. CAP. XLVII.

ALburnum Plin. Mollissima pars arboris teredini obnoxia, a colore nomen habens. ste/ar de/ndrou. AL. Die spinn B. Tspint, het witte vant hout G. Aubier, aubour IT. Rasa o grasso dell' arbore H. Albura o blanco de la madera

Articulatio Plin. Cum vi tempestatum, germina vitium auferuntur: aut imperitia laeduntur, aut vitiose caeduntur. pra/gos2. G. Rompre ou greuer la vigne

Centrum Duritia ligni clauo similis, inimica serris. h)=los2, ke/ntron. B. Een harde ast

Fungus Plin. clauus Eid. patella Eidem. h(=los2. Arborum morbus e solis exustione. AL. Die brenner am baumen, wenn sie an der sonnen verbrennen B. De boomen brant, alsse aender sonnen verbernen

Nodus arboris. sustrofh/. tuber Plin. conctat callo carnis inse conuoluto. AL. Knorre eins baums B. Quast, oft ast G. Vn neud, vn cin

Panus Plin. Tumor fungosus in arboribus in panis speciem assurgens. fu=ma. AL. Baumschwam B. Boomsquam

Rubigo vel robigo, Malum commune et frugibus et vitibus, in illis vredo, in his carbunculus proprie dicitur: quod ex illis Plinij verbis intelligo, Caelecte frugum vinearumque malum rubigo, quanquam alibi vitia icta confundit, vbi ait, aliis rubiginem, aliis vredinem, aliis carbunculum appellantibus. quo loco doctissimus quidam vir caniculam reponit, voce velut praetorio iure in possessionem rectituta, vt ipse ait. cui minime tamen subscribere queo, cum Canicula mali istius efficiens sit causa, non ipse morbus: quod vel Plinij illa verba conuincant, vbi inquit: Res summa vitium agitur decretorio vuis sidere illo, quod Caniculam appellauimus. vnde carbunculare dicuntur, vt quodam vredinis carbone exustae. Vredo ista (quae fit frigore tantum vrente, sole innoxio) kauqmo/s2 Graecis est. at Rubigo in segetibus, milti\s2 Pausaniae in Boeoticis vocatur. AL. Die rothe, brenner, brandt, rost am korn B. Brant int coren G. Nielle des bleds, geler en bourre IT. Rubigine delle biaue H. Anuble de trigo, o de los panes



image: s097b

Sideratio Plin. Cum vaporum sucitate arbores moriantur. a)stroboli/a, sfa/kelos2. AL. Der schlag, der tropff B. Vlam G. Bruslure d'arbres, ou autre gastement IT. Guastation, o corrottione totale delli arberi o piante H. Pasmadura subita de los atboles

DE MORBOSIS. CAP. XLVIII.

AEnobarbus vel potius ahenobarbus. canqugeneios2, canqi/as2, pur)r(i/as2. AL. Roterbart B. Roode baert G. Barbe rouge IT. Barba rossa H. Taheno en la barua.

Agrippa Plin. qui pedibus prius editis ex vtero nascitur. a)gri/ppas2. AL. Der inn der geburt mit den fussen herfur kriecht vnd geboren wird B. Een kint dat metten voeten voorcomt int baren G. Enfant fortant auces les pieds deuant IT. Bambino ch'esce prima con li piedi H. Nino que echa fuera los pies naçiendo

Alatus pterygodes apud Medicos, cui scoptulae opertae alarum in modum extant, teste Galen. et Aretaeo quod genus hominum tabi abnoxium est. pterugw/dhs2 Hippocr. et Aret. fqinw/dhs2 Hippocrat. AL. Dem die schulterbletter auszstechen B. Dien de schouderbladeren uytsteecken G. A qui les os des espaules sortent fort IT. Tisicuzzo Boccat H. A quien se veen mucho los huessos de las espaldas

Ambidexter aequimanus Ausonio, quod vtraque manu aeque vtitur. a)mfide/cios2. AL. Beyde recht vnnd linck B. Rechts en slincx G. Qui est gauchier et droitier IT. Ch'e destro et senestro, che s'agiuta con amendoe le mani H. Diestro de entrambas las manos

Ancyloglossus cui lingua est breuiore membranula adctricta. a)gkulo/lwssos2. quod vitium nisi tollatur in infantia, et adultiorem comitetur atetem, iam etiam mogila/los2 vocabitur. AL. Dem die zung nicht frey ist B. Die de tongriem heeft G. Qui a le filet IT. Ch'ha il filo de la lingua H. Due tiene el frenillo

Araeosyncritus cui corpus est rarae texturae, et transpirabile. a)raiosu/gkritos2, eu)dia/pneustos2. B. Helder van lichaem

Arquatus Celso, auriginosus, a colore auri suffuso. Arquatus, quod eo morbo affectis color et oculi vireant, quasi in arqui caelectis similitudinem. ictericus Horat. i)kteriko\s2. AL. Geelsuchtig, der die ggelsucht hat B. Die de gheelsuchte heeft G. Qui a la iaunisse IT. Icterico H. Iterico

Atta Festo, qui propter vitium pedum terram attingit potius quam calcat: AL. Der gleich als auff dornen gehet, churpffer, lurtscher, oder schlirper B. Die d'aerde schroomt te gheraecken G. Trainepieds IT. Che straccia, o strascina e piedi H. Hombre que va con les pieds arrastrando

Attonitus Celso, proprie cui casus fulminis vicini aut tonitrui sonitus stuporem afflauit. a)po/plhktos2, e)mbro/nthtos2. AL. Erstummet, erschlagen B. Verschrickt G. Estonne IT. Attonito, smarrito H. Attronado, espantado

Balbus Cicer. qui lingua est haesitante. yello/s2. AL. Stamler, statzer B. Stamelaer, kekerbout G. Begue IT. Balbo H. Tardamudo

Blaesus Martiali, cui lingua est impedita et inexplanata. traulo/s2 AL. Lispeler B. Tateraer, lispelaer G. Gegue IT. Balbo H. Tardamudo

Broncus Nonio, qui dentes habet prominulos, et os productum. brochus Varro. AL. Der ein langes maul hat, vnnd den die zeen weit herfur blecken B. Tuytemuyl, die de tanden vooren uytblicken met een langhen muyl G. Qui a le menton et les dents de dessous plus auancees que celle de dessus IT. Ch'ha le labra disotto molto grosse et infuora H. Hombre que tiene los labros baxos mas gruessos que no tiene los sobreros

Bucco bucculentus Plauto, cui tumidiores sunt buccae, aut os grandius. gna/qwn. AL. Grosz buszbacken, oder der ein grosz maul hat B. Een trompetblaser, volle wanghen, oft wijdtbeck, groot backhuys G. Iouflu, ou geullard, qui a la bouche grande IT. Ch'ha le guancie infiate, ganassone H. Hombre de bouchettes grandes, carillado

Caecus Cicer. oculis captus Eidem. tuflo/s2, a)lao/s2, a)lawpo/s2 Eustath. stu/flwy, a)leu/storos2 Soph. knw\y Suidae, lipaugh/s2 Epigr. AL. Blindt B. Blint G. Aueugle IT. Cieco H. Ciego

Caesius Terent. glauko/fqalmos2 Aphrodys. glaukw=pis2 Homer. AL. Der graw katzen augen hat B. Kat-ooghen G. Qui a les yeux de chat IT. Ch'ha gli occhi di gatto H. Que tiene ojos de gaton

Caluus Sueton. Myconius, a peculiari incolis Myconi insulae vitio. mada/ro/s2, falakro/s2, yilo/s2, leioka/ghnos2, fa/lanqos2 Poll. muko/nios2. AL. Kaal B. Bles, Kael G. Chauue IT. Caluo H. Caluo



image: s098a

Canus Catul. polio\s2, polio/xrws2, leuko/kras2, poliokro/tafos2, polioko/rshs2 Nicetae, a)lwpo/xrous2, a)lfito/xrws2 Suidae. AL. Graw, weisz von alter B. Grijs, graeu G. Chenu IT. Canuto, bianco, griso H. Cano o albo de cabellos

Capito Cuer. cui caput magnum est. makroke/falos2 AL. Groskopff B. Groot hoot, groot hoofr G. restu, qui a grosse teste IT. Capitoso, ch'ha la testa grande H. Hombre de cabeça grande

Cernuus Virg. capite terram versus prono incedens. lordo/s2 AL. Nider gebogen, bogechtig wie die alten leut B. Neersichtich, dien 'thooft hanghet, luymoore Qui tient la teste inclinee vers terre. IT. Ch'ha la testa inclinata verso terra H. Que mira con la cabeça baxa

Cilo qui est acuminato capite. foco/s2 Homero. AL. Spitzkopff B. Spits van hoofde G. Qui a la teste ague, ou pointue IT. Ch'ha la testa longa H. Qui tiene cabeça luenga o alta

Claudus Cicer. kullopo/dhs2, lipo/guios2. Epigram. a)mfiguh/eis2 Homero, sed proprie qui vtroque pede claudicat. kullo/s2, xwlo\s2, xalai/pous2. AL. Hinckend B. Hincke-poot, creupel G. Boiteux IT. Zoppo, manco dallato, isciancato Boccatio H. Coxo de pie o pierna

Cocles Plaut. luscus Cicer. altero captus oculo a natalibus. defioculus Mart. vnoculus Agellio. mono/mmatos2, e(tero/fealmos2, tou= tou=n a)rima/spwn genous2, mono/fqalmos2. AL. Einaugig B. Losch, met een ooghe G. Borgne, lousche IT. Lusco H. ruerto de vn ojo

Coelophthalmus qui reductos habet oculorum orbes. koilo/fqalmos2. Xen. AL. Der hole vnd tieffe augen hat B. Die holle en diepe ooghen heeft, holooghe G. Qui a les yeux creux et profonds IT. Ch'ha gli occhi incauati et indeutro H. Que tiene ojos encauados y abscondidos

Comitialis Plinio, caducus Firmico, epilepticus. e)pilhptiko\s2, e)pi/lhptos2, fw\s2 r(oph=| selh/nhs2 pi/ptwn Orpheo. AL. Der S. Valentins krankheit hat B. Die de vallende sieckte heest

Comperuis Resto et Lucil. qui genua habet iusto coniunctiora. Non placet Nonij expositio pro longis pedibus praedito. B. Scheefbeen

Corpulentus Fabio, megalosw/matos2, eu)/sarkos2, e)pi/swmos2. AL. Leibachtig, grosz von leib, wol geleibet B. Lyuich, wel int vleesch, wel int lijf G. Corpulent, corporu IT. Corpolento H. Gordo de cuerpo

Cossus Festo, Rugosi corporis homo. a similtudine tarmitum, siue cossorum vermium, qui in lignis stabulantur. r(utidw/dhs2. AL. Voller runtzelen B. Vol rumpelen, oft rimpelen G. Plein de rides, ride IT. Pieno di respagriccie H. Lleno de rugas

Crispus Plauto, cui intortum est capillitium. ou)=los2, tri/xoulos2 Archilocho, ou)loka/ghnos2 Hom. ou)lo/trixos2 Herodoto, ou)loko/mos2 Alexidi, ou)lokiki/nnas2 Telesillae, stramboloko/mhs2, aut, vt Hesychius citat, stabaloko/mhs2 Sophocli. AL. Krauszhaarig B. Ghecrolthayrich, cruysthooft, ghectonckelt hooft G. Crespe, crespu IT. Crispo, biondo H. Crespo

Dento dentatus Plauto, qui dentes habet eminentiores iusto. proo(dwn. AL. Langzahn B. Lancktant G. Qui a de longues dents IT. Dentato, ch'ha li denti grandi et lunghi H. Que tiene los dientes luengos

Depygis Horat. cui nates graciliores sunt et attritae. u(po/lispos2 Arictoph. lispe/pugos2, lispo/s2. AL. Der keine arsbacken hat B. Die gheen billen en heeft G. Sans fesses IT. Senza natighe H. Hombre sin nalgas

Dysentericus Plinio, duse/nteros2 Nicandro, dusenteriko/s2. AL. Der die roht ruhr hat B. Die 'troot melisoen, oft den bloetganck heeft G. Qui a trenchees de ventre auec flux de sang IT. Ch'ha il cacasangue, o la cagarella H. Paciente de tripas llagadas

Edentulus Plauto. nwdo\s2, nwdoge/rwn, a)no/dous2 Pherecrati: quanquam is proprie dicatur, qui raros habeat dentes, vt volunt Grammatici. AL. Zannlosz B. Tandeloos G. Esdente IT. Sdentato H. Sin dientes, o desdentado

Exomphalus cui prominet vmbilicus. quod malum chirurgi nominant vmbilici egressionem et rupturam. e)co/mfalos2. AL. Dem der nabel auszscheust B. Dien de nauel uytgaet G. A qui le nombril sort IT. Ch'ha l'ombiliguolo in fuora H. Que tiene el ombligo de fuera

Exophthalmus qui prominentiores habet oculos. e)co/fqalmos2. Xenoph. AL. Der grosse vnnd auszschiessende augen hat B. Puylooghe, die groote ende uytpuylende ooghen heeft G. Qui a les yeux sortants hors de la teste IT. Ch'ha gli occhi grandi in fuora de la ciglia H. Que tiene los ojos muy adelante y fuera de la frente

Fanaticus Iuuen. numine afflatus. Bacchabundus. ka/toxos2, kato/ximos2, kata/xotos2, e)/nqous2, e)/nqeos2, e)nqousiw=n, ka/toxos2 e)k qeou= Plut. qeoforou/menos2, oi)strodi/nhtos2, oi)stroplh\c, dafnhfa/gos2 Lycoph. quod in fanis consulentes oraculum sacerdotes, laureum tenentes termitem spiritum conciperent, baccharenturque. AL. Besessen, Feindselig


image: s098b

B. Beseten G. Raui IT. Fanatico, inspiritado H. Enspiritado

Flaccus Cicer. auribus demisse pendulis. AL. Luck, der lampende ohren hat B. Hangoore G. Qui a les oreilles lasches et pendantes IT. Ch'ha le orecchie longhe et pendenti H. Encapotado de orejas

Foriolus apud Nonium, qui ventris est solutioris, a foriis, quaesunt excrementa liquidiora. diar)r(oi+ko/s2 AL. Durchleuffig, durchfellig, scheissig, pflutterig B. Die den dunneproef, oft buyckloop heeft G. Foireux IT. Ch'ha il cacasangue H. Que tiene los cagajones

Fronto Cicer. Cuifrons est ardua et prominens: metwpi/as2, eu)rume/twpos2. AL. Grosz stirnig B. Groot oft hooghe van voorhooft G. Qui a grand front IT. Ch'ha la fronte grande et exta H. Hombre que tiene la frente muy grande

Gibbus Celso, gibbosus Eidem. gibber Varr. u(bo\s2 Dorice, kurto/s2. AL. Hogerachtig, der ein hoger hat B. Bultenaer, bultken G. Bossu IT. Gobbo H. Corcobado

Gigas Lucretio, Immani corpore homo, quasi terrae silius. gi/gas2, gh=s2 vi(os2 Eustath. ghgenh\s2, bougai+/os2, gew/lofos2. AL. Ein risz, oder held B. Een reuse, groot droes G. Geant IT. Gigante H. Gigante, hijo de la tierra

Brauedinosus vel, vt in vetuctis libris scriptum innenio, grauidinosus Cicer. grauedini obnoxius. karhbare/wn, karwtiko/s2. AL. Pfauszlechtig, des schwere des haubts vnderworffen B. Hooftswerich G. Subiect d'auoir pesanteur de teste, morfondu IT. Soggietto a dolor di testa H. Arromadizado

Gutturosus Vlpiano, cui guttur tumidum est. e)cege/brogxos2 Aretao, Hippocr. strumosus Iuuen. AL. Kropffig B. Croppaert G. Goitereux, goitteux, qui a gros gosier IT. Gozzoso Boccat H. Papudo

Haemoptoicus ai(moptoi+ko\s2, a)naforiko/s2 Galen. Aetio, qui sanguinem per guttur reddit AL. Der blut auszspeyhet B. Die bloet spouwet G. Qui crache sang IT. Che sputa sangue H. Que escupia sangre

Hermaphroditus a mixtura Mercurij et Veneris. androgynus Cic. in quo vterque sexus apparet. a)ndro/gunos2, e(rmafro/ditos2, difuh\s2, digenh/s2. AL. Der ein mann vnd weib ist B. Half man half wijf G. Garçon-fillette, qui est masse et femelle IT. Hermafrodito

Hircosus Persio, cui virus alarum redolet. tragoma/xalos2. AL. Der bockelet B. Die stinckt ghelijck een bock G. Qui sent le boucquin IT. Che spuzza come il becco H. Que hiede a cabron

Hydrophobus Plin. a rabido cane morsus. Iymphaticus Isidoro, a metis aquae, quam formidatam vocat Ouid. nempe immedicabilis propterea, quod miserrimum morbi genus est, in quo ager et siti et aquae metu torquetur. kuno/lussos2, h(drofo/bos2, feu/gudros2 Polybio, fobo/diyos2 Aureliano. AL. Der von einem tauben hund gebissen ist, der dasz wasser furcht B. Die van eenen dullen hont gebeten is G. Blesse de morsure d'vn chien enrage IT. Morso, o mordato di qualche cane enraggiato H. Mordido de perro furioso

Integer Cicer. o)lomelh\s2, a)/rtios2, ar)timelh\s2, a r)ti/pous2, ar)ti/xeir. AL. Wolzu leib, frisch B. Gantsch, geheel, wel te passe G. Entier, tout frais IT. Fresco et gagliardo H. Entero en cuerpo

Labeo Plin. labrosus Lucret. chilo Fecto, qui tumida aut prominula habet labia. xeilw\n, pro/xeilos2, gelunoi/dhs2 Eustath. paxu/xeilos2. AL. Der grosse lefftzen hat, trollen maul B. Dicke lippe G. Lippu IT. Ch'ha le labra grosse H. Hombre de gruessos beços o labros

Lentiginosus cui facies aut corpus infectum est maculis subruffis, lentis ad modum. fakw/dhs2. AL. Der laubslecken har am leib B. Die vol sproeten is G. Lentilleux, plein de taches IT. Pieno di tacherelle o lentigini H. Pecozo

Lienosus Plinio, lienicus Eid. spleneticus Eidem. qui e splene laborat. splhniko/s2. AL. Miltzsuchtig B. Een dien de milte quelt G. Qui a douleur de rate IT. Splenetico H. Doliente del baço

Lippus Plin. cui oculi lacrymantur, et putredinem exudant. gla/mwn, lhmw/n. AL. Trieffaug B. Druypooge, loopendooghe G. Chassieux IT. Rugiadoso d'occhi, quasi cui roscidis guttulis manant oculi H. Cegaioso

Longurio Varr. qui inepte longus est ad modum longurij, reliquia corporis mole parum respondente. promh/khs2, u(permh/mhs2. AL. Ein gar langer mensch B. Langherich veeter, lange lenter G. Long herry, long homme, long comme vne perche, treslong IT. Huomo sconciatamente longo H. Luengo de cuerpo

Loripes Iuuenali, cui in lori modum obtorta sunt crura. blaiso/pous2. AL. Krumbfusz, der kromme schenckel hat B. Slimvoet, crombeen G. Qui a la iambe tortue IT. Ch'ha il piede o la gamba torta H. Que tiene el pie o la pierna tuerta, çancajoso

Lunaticus Paulo, qui statis lunae temporibus insania vexatur. selhno/blhtos2, selhniako\s2, selhni/zwn, linoplh/c Suidae, frenoplh/c. AL. Monig, monsuchtig


image: s099a

B. Die de mane int hooft heeft G. Lunaticque IT. Lunatico H. Alunado

Lusciolus et Iuscitiosus Plin. qui parum videt propter oculorum vitium, qui caligant et hebescunt: vel, qui interdiu cernit, a solis occasu obtusius, noctu nihil, vt Aegineta inquit, nukta/lwy. sknipo/s2 Poll. u(po/tuflos2, a)mbluwpo/s2. AL. Blintzaug, vbersehend B. Bysiende, bysienich G. Qui a courte veuem IT. Ch'ha la vista corta H. Visoio que vee poco

Lunatus e)/carqros2, e)kmelou/s2. cui articulus loco emotus est, aut excidit. AL. Verrenckt, versetzt, ausz dem glied gangen B. Versprengt, verset, uyt de leden ghegaen oft gheschoten, uyr de kote G. Desnoue, desmis de son lieu IT. Senestrato H. Desconcertado o desencasado

Lymphaticus Plin. lymphatus Hor. Mente captus et insanus, quod nympharum spectra furorem conciliare crederentur. Ceritus Plaut. quasi Cereris ira agitatus. Laruatus Plauto, velut Laruarum incursitatione ammo vexatus. numfo/lhptos2, dhmhtriako/s2. AL. Vnsinnig B. Onsinnich, dul G. Furieux, hors du sens IT. Furioso H. Furioso

Mancus Cicer. defectus aliquo membro. puro\s2, a)na/phros2. AL. Vnuolkommen B. Verminckt, manck, lam G. Manchot IT. Manco H. Manco

Mancus etiam Cicer. qui vnimanus Liuio. e)tero/xeir, mono/xeir. AL. Einhendig, der nur ein faust hat B. Eenpoot, die maer een hant en heeft G. Manchot, qui a seulement vne main IT. Huomo con vna man suola H. Que no tiene mas de vno mano

Maniacus furiosus Cicer. mente captus Eidem. maniko\s2, freno/plhc, para/ plhktos2 Soph. AL. Wutig, ertaubet B. Dol, rasende verwoet G. Enrage, furieux, forcene IT. Furioso, fuorsennato, priuo di mente, priuo di senso commune H. Furioso, enrabiado

Melancholicus Cicer. melagxoliko\s2, fusw/dhs2 Aret. AL. Schwerbluttiger mensch B. Swaergheestich, melancolijck, swaervan gheeste G. Triste, melancolicque IT. Maninconico H. Melancolico

Mento cui oblongius iusto mentum est. progeneios2 AL. Der ein langlechtiges khinn hat B. Lanck van kinne G. Qui a le menton agu IT. Ch'ha il mento longhetro H. Hombre que tiene rostro luengo

Mutilus Horat. cui vi allata autferro membrum aliquod exectum est. kolobo\s2, kullo/s2. AL. Gestumpffer, beschroten B. Verminckt G. Affolle, mutile IT. Stroppiato H. Desmochado

Mutoniatus vasatus Lamprid. apud quem in editione Germ. perperam est nasatus, nimirum qui vasa, hoc est tectes grandiores, habet peoi/dhs2. qui scriptura mihi probatur magis, quam pew/lhs2 de quo mox. AL. Wol geschwantzet B. Wel ghetaeckalt G. Bien membru IT. Ch'ha li coglioni grossi H. Hombre que tiene el miembro grande

Mutus Terent. elinguis Plin. Iun. a)/fwnos2, a)/naudos2 Hippocr. a)r)r(h/mwn, eneo/s2 Aristot. kwfo\s2, a)/bac Suidae. AL. Stumm B. Stom G. Muet IT. Muto H. Mudo

Myops Plin. qui nisi proprius admota non videt aut legit. mu/wy. AL. Der ein kurtz gesicht hat B. Bysiende, sticksiende, die een cort ghesichte heeft G. Qui a courte veue IT. Ch'ha la vista corta H. Visoio

Myscellus qui nanis est cruribus. mu/skelos2, quasi murina habens crura. AL. Der kurtze beinlin hat B. Cortbeen, drucker G. Homme a courte iambe IT. Gamba corta H. Hombre que tiene la piierna corta

Naso nasarus, vel, vt, alij, nasutus Horatio. makro/r)r(in. AL. Grosznasz B. Wel oft groot gheneust, die een domphooren heeft G. Nasu, nasard IT. Ch'ha gran naso, nasuto H. Narigudo, de luenga nariz

Obstipus Cicer. Horat. cui collum riget, et in alterum humerum caput recliue est. e)pikekufw/s2. AL. Krumbhalsz B. Cromhals, slimhals G. Torcol, binard IT. Collotorto H. Cabezcaydo

Ocella lucinius, qui exiles habet oculos. mikro/mmatos2. AL. Kleinaugig B. Die cleyne ooghen heeft G. Ayant fort petits yeux IT. Ch'ha gl'occhi piccioli H. Que tiene los ojos chicos

Paetus Horat. qui leuiter obliquat oculos cum venustate. AL. Der bocks augen hat, gluraug, vbersichtig B. Gluyerachtich, verweent siende, lonckaeft, lepacrt G. Ayant yeux en sorte d'vn bouc IT. Chi guarda por trauerso con gl'occhi H. El que guarda de ojos bueltados a luna parte o a la otra

Pansa Plinio, cui pedes sunt pansi et lati, latipes. plath/pous2. AL. Der breitte fusz hat B. Die breede voeten heeft G. Qui a le pied fort large IT. Huomo ch'ha il piede largo H. El hombre que tiene la planta llana

Pectorosus Columellae, qui praegrandi est pectore. eu)ru/sternos2 Hom. eu)rusth/qhs2. AL. Hochbrustig B. Hooch-borstich, breedt-borst G. Qui a la poitrine grande et large IT. Pettoruto Boccatio H. Hombre de pecho ancho



image: s099b

Pectoroso opponitur stenoqw/rac Gal. et saniw/dis2, vel potius sanidw/dhs2, vt apud Aretaeum lego, qui angucto est pectore et compresso, asseris in modum: quae natura facile tabem incurrit AL. Engbrustich B. Nauwe en enghe van borste G. Estroit de poitrine IT. Stretto o picciolo di petto H. Estrecho de pecho

Pedo onis. makro/pous2, strouqo/pous2 apud Aristoph. schol. megalo/pous2. AL. Der lange bein vnd schenckel hat B. Lanck-been, langhe schenckel G. Homme a longues iambes IT. Gamba longa H. Hombre que tiene las piernas luengas.

Plautus Festo, plancus Plin. qui pedes habet planos, gracilesque plancarum instar. stegano/pous2, lai/pous2. AL. Flachfussig, der breyte vnnd flache fusz hat B. Plat-voet, die breede en platte voeten heeft G. Qui a le col du pied bien bas IT. Ch'ha il collo del piede molto basso H. Hombre que tiene el pie largo

Sunt qui plautum exponunt pro latas aures habente, vt sit platu/wtos2, quomodo Festus canes Plautos appellari scribit, quorum aures flaccidae sunt et languidae latioresque.

Pumilio Colum. nanus Iuuenali, qui pumilo corpore est, pumilus Stat. pumilius Suet. vavos. AL. Zwerg, miszgewachs B. Dwerch, een Naencken G. Nain IT. Nano H. Enano

Quadratus Celso, qui commoda statura est, neque gracilis, neque obesus: tetra/gwnos2 Platoni. AL. Vierschrotig wol von glidern gestaltet, ein wolgesertzter leib B. Vierschotich, wel gheset van lyue, een middelmatich man G. De beau corsage IT. Ben disposto gagliardo, quadrato H. Bien hecho y dispuesto o formado

Recalauster recaluus Plauto, cui caluafrons est. yedno/s2 Hom. a)nafalanti/as2, a)na/silos2. AL. An der stirnen kaal B. Cael oft bles aent voorhooft G. Chauue par deuant IT. Caluo di fronte Que tiena la frente calua.

Rufus cui rufum est capillitium. pur)r(oi/as2, vnde Byrrhiae nomen apud Comicum canqi/as2 Aristolph. canqo/tric, pursokourole/wn Hesych. AL. Roter Kepff B. Root-hoofr G. Roux IT. Rosso H. Roxo

Scaeua Vlpiano, qui sinistra loco dextrae manus vtitur. scaeuola. skaio/s2. AL. Lincketausz, der linck ist B. Slincke-poot, die slincx is G. Gauchier IT. Che piu mette in opra la man senestra, senestro H. Izquierdo

Scaurus Horatio, cui talisunt extantiores, vt Porphyrion annotat. Horatius ipse exponit, male fultum prauis talis. skau=ros2. AL. Mit grossen knoden vnd versinen B. Groot van enckelen, die volle encklaeuwen heeft G. Pied bot, qui a les talons gros IT. Ch'ha le cauecchie grosse H. Hombre de gruessos carnicoles

Sedigitus qui senos habet digitos. e(cada/ktulos2 AL. Der sechs finger an einer handt hat B. Die ses vingheren aen een hant heeft G. Qui a six doigts IT. Ch'ha sei dita, sedigito H. Qui tiene seys dedos

Semiuir Ouidio, eunuchus Iuuen. gallus, euiratus Plauto, cui coles amputatus est. ga/llos2 Epigram. semimarem Ouidius dixit. h(mi)andros2, i)/qris2 Hesych. quasi ou(= i)\s2 teqe/ristai, cuius virilitas demessa est. h)mo/gunos2 Synesio, h(mia/nqrwpos2 Luciano. AL. Geschnittener, halberbermann B. Half man, ghelubt G. Chastre, demy homme IT. Castrato, eunucho H. Capado, castrado

Eunchorum quatuor genera a Graecis enumerantur: qladi/as2. siue qlasi/as2, cui confracti sunt tectes: spa/dwn. spado Plinio, cui sunt euulsa genitalia vasa: e)ktomi/as2, cui execti sunt testes, qui et o)rxotomou/genos2 Absyrto et sidhroka ta/dimos2 dicitur: qlibi/as2, cui attriti. Spadones (inquit Mamertinus) quasi a consortio generis humani extorres, ab vtroque sexu aut naturae origo aut clades corporis separduit.

Silo Nonio, cui prominent supercilia, a Sileno. e)co/frus2. B. Ruych, oft rouwe van wijnbraeuwen

Silo Plauto, filus Cicer. qui nasum habet resimam, hoc est sursum versus repandum, more simiae. AL. Kumpffnasz, der die nasz ob sich hat wie ein aff gekrumpt B. Cromme neuse opwaert G. Qui a le nez crochu contre mont IT. Ch'ha il naso di simia H. Hombre de nariz roma

Simo simus Plinio, cui nares sunt depressae superius. simo/s2. AL. Flachnasz, tellernasz B. Platte neuse, kipte neuse, camuys G. Camus IT. Ch'ha lo naso riuolto in su H. Hombre de nariz sima

Sphenopogon cui cunei in morem diffisa est barba. sfhnopw/gwn Suidae. AL. Der ein zersplaten bart hat B. Die een ghecloofden baert heeft G. Qui a la barbe sourchue IT. Ch'ha la barba biforcata H. Que tiene la barua en dos partes y separada

Strabo Cicer. strabus, qui dictortis est oculis. strabo\s2, i)llo/s2 Poll. parablw\y, e)pillo/s2 A pollonio, dia/strofos2, streblo\s2, folko\s2, strabw/n. AL. Schillecht, schilaugig B. Schelaert, scheluwe, losch, loschaert G. Lousche, bigle IT. Guertio H. Que tiene los ojos turnios, que no guardo de recho

Strignosus Colum. monogrammus, macilentus. Strigosus autem, quasi stringis et rugis deformatus. filu/r)r(inos2, mono/grammos2. AL. Auszgemergelt, gar durt vnd magher B. Magherheyn, schimme van een man, quasi vmbra hominis G. Elance, fort maigre


image: s100a

IT. Magro, schemo apud Dantem H. Muy flaco

Surdaster cicer. qui grauiter audit. u(po/kwfos2 Plat. baruhko/os2, du/skwfos2. AL. Dumlecht, vbel horend B. Doofachtich, qualijck hoorende G. Quelque peu sourd IT. Poco sordo H. Poco sordo

Surdus Cicer. lasio/kwfos2 Suidae eneo/s2 Xenoph. kwfo/s2. AL. Dum B. Doof G. Sourd IT. Sordo H. Sordo

Suspiriosus Plin. anhelator Eid. anhelus Virgil. asthmaticus. a)sqmatiko\s2, duspnoi+/ko/s2. AL. Keychig, kysterig, der ein kurtzen athem hat, engbrustig B. Amborstich, engborstich G. Poussis, asmaticque, qui a son haleine a grand peine IT. Asmatico H. Asmatico

Syntecticus Plinio, Defectus viribus et exhauctus, atrophos Octauiano. sunthktiko\s2, a)/trofos2. AL. Gar macht vnd krafftlosz, der nichts zunimbt B. Die slijt, die in een slytinghe is, die gheen voetsel en crijcht G. Affoibli, qui ne prend point aucune nourriture IT. Indebolito, molto aperto del corpo, che non piglia refectione alcuna H. Que no tiene fuerça, que luego echa fuera loque come

Tabidus phthisicus, quem tabes conficit. fqisiko\s2. AL. Der die schwinnende sucht hat B. Die d'uytdroogende sieckte heeft, die aen de teeringhe is G. Ethicque IT. Tisico H. Trefe

Torosus Catul. lacertosus Varr. Colum, qui musculosa et compacta carnis pulpa est validus. AL. Knorrich, fleyschachtich B. Vleeschachtich, vol vleesch, poeselachtich G. Charnu, qui a gros muscles, puissant IT. Lacertoso, carnoso H. Lleno de carne, gordo

Valgus Plauto, qui diuersas habet suras, atque talos vitiosos. ita enim coniunctim lego apud Festum. blaiso\s2 Polluc. cuiusmodi est cancrorum et lacertarum incessus. AL. Schiegge B. Wiens beenen uytwaerts ghecromt staen G. Qui a les pieds courbez et to urnez en dehors IT. Ch'ha gli piedi intorti in giu H. Beso en los beçcos çancajoso

Varicosus qui venis plus iucto turgidioribus est. AL. Krampffaderig B. Die dicke gheswollen aderen aen de beenen heeft G. Qui a les veines des cuisses enflees de sang melancolicque IT. Ch'ha grosse vene nelle gambe H. Que tiene las piernas llenas de venas sangrosas

Varus Horat. distortis cruribus, vt ipse exponit, a loripede diuersum non puto. skambo\s2, streblo/pous2. AL. Schlem B. Slimmen

Vatia vel vatius Varroni, cui crura sunt introrsum intorta. vitium valgo contrarium. r(aibo\s2, r(aiboskelh/s2. Epigram. AL. Krumbschenckel, der die bein auszhinwerts gebogen hat B. Wiens beenen innweaerts gheboghen zijn G. Qui a les iambes tortues en dedans IT. Ch'Ha le gambe torre in giu G. Hombre que tiene las piernas tuertas Dicitur et vatienus, vt Nebrissensis annotauit.

Ventricosus Plauto, vel ventriosus, ventrosus Plinio, proga/stwr, gastrooidh/s2 Euctath. boska/da nhdu/n e)/xwn Nicandro, ga/strwn. AL. Schmerbauch, butterich B. Dickbuyck, grofbuyck, smeerbuycxken G. Ventru, pansard, pansu IT. Pansatico, panuto H. Hombre de tripa grande

Verminosus Plinio, quem vermes infectant. gastri\s2, skwlkkiw=n. AL. Voller wurmen, wurmechtig B. Van de wormen ghequelt G. Vermineux IT. Pieno de vermi H. Patiente de los gusanos

Verpus Catull. appella Horat. recutitus Mart. cuipellis virilis membri decorticata est. leipo/dermos2, ywlo/s2 Aristch. a)peywlhme/nos2 Eid. AL. Beschnitten wie ein fud oder Turck B. Besneden als een Iode oft Turck G. Circoncis, sans prepuce IT. Circonciso, senza preputio H. Retajado, circuncidado

Verrucosus Cicer. qui verrucis scatet. quae vox apud Nonium in Lucilij versu reponenda est, pro Varicosus in dictione, Vatrax. nam cognomentum illud fuit Fabij, tecte Plutarcho. berou/kwssos2. AL. Voller wartzen B. Vol wratten G. Plein de verrues IT. Verrucoso H. Que tiene muchas berrugas

Vesticeps Agellio, cui prima lanugo malas vectire incipit. cui opponitur inuestis apud Palladium. siue imberbis, de quo alibi. geneiw=n, geneia/zwn, i)ouli/zwn Tryphidoro. AL. Bartfehig, dem der bart anfeht zu wachssen B. Die eerst een baert begint te cryghen G. A qui la barbe commence a venir IT. Giouanetto a cui incommincia la barba H. Mancebo que comiença a baruar

DE MVSICALIBVS. CAP. XLIX.

ARca Vitruuio, in quam anima minstrans canalibus influit: nisi mauis ara, vt sit bwmi/skos2, quod tanquam ara subctrata candlibus submittat flatus, vt illa nidorem et vaporem e victimis. AL. Lade IT. La cassa secreta del organo

Balatus Plinio blhxh\, blh/xhma, bru/xhma, mi/lwn Aeschylo, mh/leios2 blaxh/ Suidae. mhkasmo/s2. AL. Das bleeken oder blerren eines


image: s100b

schaafs B. 'Tbleten ende bleen van een schaep, de bleinghe, bleetinge oft het ghebleet G. Beellement IT. Balato di pecora H. Balido de las ouejas

Barbiton Horat. barbitos foem. et barbitus, Lyricum instrumentum plectro solitum percuti. ba/rbiton, ba/rbitos2, baru/miton. Poll. ob grauiores fortasse fiaium sonos: nam in Athenaeo perperam ba/rwmon legas scriptum: cuius inuenti gloriam Terpandro tribuit Pindarus, vt Anacreonti Neanthes et Antipater. Martianus Felix multiforme Barbiton dixit, ob varietatem, non (vt arbitror) formae, sed sonorum forte. Strabo lib. 10. Sambucam cum Barbito eandem esse ait, ibi sambu/kh h)\ kai\ ba/rbitos2, quod miror, cum Sambucam o)cu/fqoggon, id est argutum, esse instrumentum Athenaeus prodiderit, aliter quam de Barbito sentire Pollux videatur. Halicarnasseus ba/rbita ke/rkein dixit, pro Barbita plectris radiisve percurrere.

Barritus Elephantum est, de quo Philostratus, e)le/fas2 tetrigw/s2, dixit.

Bombus Varr. Sonus quem apes edunt. bo/mbos2. AL. Das brummen der Ymmen B. 'Tghedommel der Byen G. Le bourdon IT. Ribomba H. Sonido ronco

Bombyces bo/mbukes2 Aristoteli vocantur longae tibiae, quae difficultev magnaque cum contentione flatus implentur.

Buccina Ouid. eadem fere cum tuba. buka/nh. AL. Posaun, zunck B. Basuyne, basoen, sincke, cornet G. Cornet IT. Cornetto H. Bozina

Canere foris Asconio, est dextra plectro vti, chordasque pulsare. ke/rein Halicarn.

Canere intus Asconio, est laeuae manus digitis chordas capere. yhlafa=n. AL. Die seyten greiffen B. De snaren slaen G. Toucher les cordes IT. Toccar le corde H. Tocar las cuerdas

Chelys magas, pro assere qui ponticulum sustinet. xe/lus2, maga\s2, h)xei=on, eo quod sonos repercussu reddat. AL. Die rose B. De solder, ofdt de roose

Chroma Boetio, modulatio crebritate et solertia modulorum oblectans. xrw=ma, quasi colorata vocum compositio. AL. Colorieren B. Diminueren, oft seer coloreren ende breecken, scherteringe oft quenckelinghe

Cithara ki/qara Plat. ya/ltigc Suidae, fo/rmigc Hom. xe/lus2, a xelw/nous2 id est testudinis testa. Testudo Cicer. a forma. Eusebius tamen lib. 10. aliquamtulum discrepare fo/rmigga et Citharam indicat, non explicat tamen. Vir periphrastice Citharam cauam testudinem dixit. AL. Lauten B. Een luyte, oft cisther G. Luth IT. Luito Nebrissensis vihuelam exponit. alij Citharam putant harpam esse nostram, Hieronymi forte verbis persuasi, qui Citharam deltott figura describit cum chordis vigintiquatuor. ad quam accedit instrumentum illud, quod vulgo nos virginale et clauecymbalum nominamus. Galli espinetam et clauecymbalum quoque nuncupant.

Clamor vociferatio Cicer. au)th\, boh\, kraugh\, enoph\, i)wkh\, i)axh\, kekragmo/s2 Plut. qru/llos2. AL. Geschrey B. Roep, ghetier, gheschrey G. Cry IT. Grido, clamore H. Clamor, boz grande, grito

Clangor Cicer. klaggh/, i)/a Eurip. kina/qusma Aeschylo. AL. Schnaltz B. Clinckende gheluyt, gheclanck, clanck G. Cry comme des oiseaux IT. Sono di trombetta H. Sonido de trompeta

Classicum Liuio, Virg. tibia vel tuba classis proprie, Seruio teste, capitur pro bellica tuba. sa/lpigc. AL. Trommeten vmb ein sturm, schlach, oder larmen zu blasen B. Tromper om een alarm te slaen oft te blasen

Constitutio Boetio, systema, Interuallorum certus complexus, su/sthma Psello.

Cornu Virg. ke/ras2. AL. Herrhorn, blaszhorn B. Heerhoren, blaeshoren G. Corne, cornet IT. Corno H. Cuerno

Crepitus Plinio, Violentus sonus ex impulsu pa/tagos2, ko/nabos2, yo/fos2, bro/mos2, kanaxh/ Hesiodo, xtu/pos2. AL. Klapff, knall B. Barste, ratelinghe G. Son violent IT. Crepito H. Ruido

Crepitus dentiums Cicer. AL. Zanklapffen B. Tandenklepperinghe, tandenclappinghe

Crocitus Nonio. coruorum est. krwgmo/s2. AL. Rappengesang B. Graffen, een craeyen roep G. Corbiner, le cry d'vn corbeau IT. Il grido del coruo H. El grazindo del cueruo

Cymbalum de hoc in Rebus ecclesiasticis dictum est. Illud dissimulare silentio nequeo, Cymbala, Pectidas, Lyras pro bellicis instrumentis fuisse habita, quod a D. Clemente Alexandrino in haec verba proditum est: In suis bellis vtuntur Tyrrheni tuba, fistula Arcades, pectide Seculi, Cretenses lyra, tybia Spartani, cornu Thraces, tympano Aegyptij, cymbalo Arabes. A Cymbalis differunt crembala, xre/mbala, qua voce significatur conchyliorum tritorum et ossiculorum linea, qua pueri accincti personant concussa. B. Rinckelen H. Sonaias, tarrenas, chapas. ita enim Hesychius: alij kre/mbalon dici posse putant instrumentum illud estomomate concinnatum, pueris in vsu frequens, quod labris comprehensum, modulatum sonum edit, dum ligula inflexa, quae medium secat, digito agitate perstrepit. AL. Trumm B. Trompe

Diaschisma Dimidius dieseos. dia/xisma Philolao Pythagoreo, cum quo idem esse arbitror, quod ta/guri Eupolis Comicus, et Suidas vocant, quae vox non dubito quin reponenda sit apud Festum in Titiuillitio, pro bli/turi, quod musici organigenus, cum ta/guri minimum quid signet.



image: s101a

Diatonum Boetio Modulatio naturalis. dia/tonon Plutarcho, diato/nion Psello. vulgo est, End duo.

Diesis Vitruu. Semitonij dimidium, semitonium minus Boetio, estque interuallorum minimu, sesquioctonae quadrans. di/esis2 Nicomacho, Psello.

Echo Perseo, iocosa imago Horatio, soni aut vocis repercussae repraesentatio, h)xw/. AL. Wederton B. Wederclanck, oft Wederslach van stemme oft gheluyt G. Echo IT. Echo H. Laboz que retumba

Eiulatus Cicer. lam entum Eidem. o)durmo\s2, klauqmo\s2, kw/kuma, klauqmurismo\s2, o)lofurmo\s2, oi/mogh\, oi)=ktos2, qrh=nos2. AL. Leib, Weeklag, Hewlung B. Ghehuyl, Gekerm, Claginghe, Leet G. Brayement, lamentation IT. Piante H. Llanto con bozes, grito con gemido

Epistomium Vitruuio, Obturaculum, quo continetur spiritus, aut laxatur in organis. B. Den wintbanck G. Ventil

Fides diis, Cic. chorda Eid. neruus Eid. neruia Nonio, mi/tos2 li/non Epigram. xorda\, neu=ron, pinio/n. AL. Seiten B. Snare G. Chorde IT. Corda H. Cuerda

Fistula Virg. calamus Eidem canna, harundo, cicuta Virgil. buxus poetice. su/rigc, du/nac, lwto/s2. Eurip. constat e calamis. AL. Pfeiff, Fleure B. Pijpe, fluyte, ein rietpijpe G. Fleute IT. Flauto, fiuta H. Flauta

Fragor Virg. proprie rerum fractarum est. dou=pos2, kanaxh\, yo/fos2, a)ragmo/s2 Eurip. kolusurto/s2 Hom. Eustatb. AL. Schnaltz, Knall B. Craeck, craeckinghe, berstinghe, barst G. Cricquerment, froissis, vn son esclatant IT. Strepite o romore de cose che si rompono, fragore, fracassamento H. Estruendo de cosas quebradas

Frem itus, fremor Virg. sonor Eidem. qualis est fluctuum ex alto mari.

bro/mos2 ktu/pos2, r(oi/zhma, r(oi=zos2 r(oi=bdos2, fruagmo\s2, frimogmo/s2. AL. Rausschen, Braussen, getummel B. Gheruysck, ghedruysch, ghethier G. Grand bruit, fremissemeut IT. Fremito H. Ruido

Gannitus Mart. Donatus vult esse veluti ploratum vapulantium, vbi alij legunt, vulpium. knuzhqmo/s2. AL. Des ballen B. Ianckinge, keffinghe G. Glapissement, lappissement, grommelement IT. Il sgagnolire della volpe H. Ganido

Garritus auium est. stw/mulma. AL. Das chutteren B. Quetteren cakelen G. Cacqueter IT. Garrito, cicalate H. El gorgear de las aues

Grunnitus Cic. suum est. stridor suis Plin. grusmo/s2, kekragmo\s2, grullismo\s2, klaggh/ Hom ui(smo/s2. AL. Das grunnen oder ruchlen wie ein Schwein B. Gnoringhe oft ghillinghe van een Vercken G. Grongnement IT. Grunnito H. Grunnido del puerco

Harmonia Cicer. Modulatio ab arte concepta, grauis et auctoritatis plena, consonantia Boetio, acuti soni, granisque mixtura suauiter vniformiterque auribus accidens. vt dissonantia, duorum sonorum aspera areqsque radens percussio. Macrobius aptam et consonantem conuenientiam vocat. a(rmoni/a, quam polumige/wn e(/nwsin Nicomachus Gerasinus exponit. AL. Zusammen stimmung, Wollautung B. Een accort van verscheyden voysen oft stemmen ende toonen G. Accord des sons different IT. Accordo et consonantia musicale H. consonantia en la musica

Harmonicum en armo/nion. Musicae genus difficillime ad cantum applicari, multaque exercitatione et vsu opus habere dixit Psellus, Diatonium vero simplex esse et naturale: Chromaticum vero ciendis affectibus lachrymisque accommodatius esse Chromatici autem vsus antiquior fuit caeteris, si Plutarcho credimus. Horum quodlibet variatur, diuiditurque in Lydiam, Doriam et Ionicam cantilenas. Lydiam, lu/dion a/rmoni/an, lugubrbus conuenire Plutarchus scribit, eiusque inuentorem Olympum Phrygem nominat Aristoxenus. Erat et alterum Lydiae genus effoeminatum ac molle, Ionicae affine, illa qrhnadikh/. flebilibus dicata, haec e)paneime/nh ludiste, et e)klelumenh, hoc est dissoluta et fvacta, audiebat. quanquam fuit et micolu/dios2 mistigeneris, Sapphus poetriae inuentum testante Aristoxeno. Certe Lydia et Iontca harmoniae, molles et symposiis accommodae habebantur. vnde ab animorum remissione xalarai/ Platoni dicuntur. Doriae vero harmoniae grauitatem et magnificentiam Plutarchus aliique tribuunt: Cassiodorus etiam castitati prudentiaeque inseruire testatur.

Hinnitus Cicer. xremetismo/s2, mimixmo\s2 Hesychio mugmo\s2 poetice, frimagmo/s2 Lycophor. AL. Das Wihelen B. Naeyen G. Hennissement H. Hinnito El relinchido del cauallo.

Hypate Vitrun. principalis Albino, Chorda in Musica, quae grauem reddit sonum, ob id Saturno attributa, propter motus tarditatem, et sonigrauitatem. u(pa/th Psello. AL. Der grosz Brummer

Hyptate hypaton quasi principalis principalium, u(pa/th u(pa/twn. Mereurio datur a Cicerone. B. mi

Hypate meson u(pa/th me/swn Psello. Saturno tribuitur a Boetio: Marti a Cicerone. E. la mi.

Interuallum Vitruu. Acuti grauisque soni distantia, velsonorum mutua vnius ad alterum vatio. dia/sthma Psello.

Iugum Ceruix citharae, in quam verticilla immittuntur, ktei\s2, zugo\s2,


image: s101b

simai/ Aesychio. AL. Lauten Krag B. De krage

Latratus Ouid. u(lakh\, u)lagmo\s2, a)ragmo/s2, w)rugh\, knuzhqmo/s2 Suidae. AL. Das bellen B. Baffinge, janckinge, keffinge, ghebas, bassinghe G. Abay, abayement IT. Latrato H. Ladrar de patros

Lessus Cicer. Lugubris eiulatio. i)a/lemos2. go/xgusis2. AL. Das hewlen vber den Todten B. T'gekerm ende gehuyl ouer de Dooden G. Brayement pour le trespasse IT. Lamentatione sopra qualche morto H. Endecha ollento sobre muerto

Lichanos ab induis digiti nomine tertia chorda dicitur Boetio. leixano/s2.

Lichanos siue diatonos meson. dia/tonos2 me/swn Saturno Cicero dat, Marti Boetius. G. sol. re. vt

Lichanos vel diatonos hypaton, index, et extenta principalium, quem Soli tribuit Cicero. leixano/s2 Plut. u(pa/th dia/tonos2 Psello. D. sol. re.

Lituus Virg. Incurua buccina, exili sono, qua in bello canere solebant, teste Festo. AL. Schalmey, Krumme Trummeten, Krumhorn B. Schalmeye G. Claron, ou cleron IT. Trombetta bastarda H. Trompeta curua, o bastarda

Lyra lu/ra ki/qaris2 Aristoxeno, Lyrae et Citharae discrimen non paruum est, quanquam Grammatici fere confundant, inter quos est et Eustathius, qui sic scribit: xe/lus2 cithara dicta est, eo quod testudinis testa iugo addita, fidibusque tensa lyram deformauit. et rursus: Chelyn, hoc est lyram, e testudinis testa factam scribi8t. Cui sententiae videri potest subscribere et Horatius, qui Mercurium curuae lyrae parentem nominat lib. Odarum primo, at lib. tertio testudinem illi attribuit. Diuersas facit Plato. quid, quod Diodorus trichordon lyram fuisse insimulat, at Citharam siue testudinem septem neruis instructam Horatius? quomodo fo/rmigga e)pta/glwsson, id est, septenos edere sonos, Pindarus ait. Disertis quoque verbis Lucanus in carmine ad Pisonem (quod non sine manifesta iniuria possessum hactenus ab Ouidio, nos auctori suo vindicauimus0 docet istud discrimen: nam Chelyn siue Testudinem digitis aut pectine pulsabant, Lyram pellebant. versus eius sunt: Siue chelyn digitis, et eburno. verbere pulsas. et moxe Nec pudeat pepulisse lyram. Seneca etiam Chelyn plectro verberari, D. Clemens plh/ktrw| krou/esqai, id est plectro pulsari, dicit. AL. Leyren B. Liere G. Lire, liron IT. Lira H. Guittara

Magas, magadium Tabulatum citharae testudinisve chordas sustinens, sonumque repraesentans, a nonnullis vocatur fulcrum: ab artis peritis ponticulus: hemisphaerium dicitur a Boetio. maga/s2 Suidae, maga/dion Luciano. AL. Der Sattel B. D'bruycxken G. Le cheualet

Manubria epitoniorum vel epistomiorum, vt alij malunt, Vitruuio. B. De clauieren

Melos Boetio, numerus Virgil. modulatio Fabio, modulamen, modulatus Senecae. r(uqmo\s2, me/los2. AL. Gesang, Singen nach dem Schlag B. Sanck, melodye, sanck op zijn mate, ende na den slach G. Chant, melodie, chanter pat mesure, mesure de musicque Habet autem tria genera, Vitruuio et Boetio testibus. Harmoniam, Chroma et Diatonium.

Mese Vitruu. me/sh, vel me/sh mo/nws2 Psello. Soli datur a Boetio: vltimo coelo a Cicerone. media. A. la. mi. re.

Mese, media quia re vera est inter septem medio ordine. me/sa.

Modi Cicer. moduli Plin. quasi mensurae quaedam cantus. no/moi. sic dicti, quod statam intendendi cantus rationem, ceu legem transcendere non liceret, vt Plutarchus monat. AL. Die Mensur, der Schlag, die Masz im Gesang B. De mate, den slach G. La mesure IT. La misura H. La medida

Modos concidere et frangere Fab. Cicer. minuritionem citare, vel minuonem, (ita enim malim apud Cicer. lib. De orat. 1. legere, quam munionem, voce propius ad veterem scripturam accedente, et tw=| minurw| respondente) est remittente se voce canere, ac quasi colligere, recipiendo se ab acutissimo sono vsque ad grauissimum. mnuri/zein. Vernacula lingua affini voce id explicat. AL. Minuiren, et diminueren G. Diminuer en chantant, fringoter

Murmur Virg. mu/khma, mukhqmo\s2, mugmo\s2. AL. Das Luyen, das Muchtzen B. Lueijnge, Moeijnge G. Guglement IT. Mugito H. Bromido del buey o vacca

Murmur Virg. yo/fos2, trusmo\s2, korkorugmo\s2, korkorugh/. AL. Gereusch, Getummel, Strudel B. Rumoer, Grommelinge, Knorren G. Murmure IT. Mormorio H. Murmullo

Musicam triplicem esse volunt, vel ore, vel manu, vel flatu editam, Cicero in Rosciana cantum, vocum neruorum et tibiarum nominat: quam aliis vocabulis harmonicam, organicam et rhythmicam indigitant eius artis magistri.

Mussitatio muzhqmo/s2. AL. Heimlich ghedummel in Mund B. Mompelinge G. Parler entre les dents IT. Mussitatione, mussamento H. Palabra entre dientes

Nete Septima citharae chorda, acutum insonans, a Terpandro Antissaeo adiecta. nh/th Psello.

Nete diezeugmenon nh/th diezeugme/nh. E. la mi.

Nete hyperbolaeon vltima excellentium. nh/th u(perbolai/wn. A. la. mi. re.



image: s102a

Nete synemmenon Lunari circulo datur a Boetio. nh/th sunhme/nwn, veluti colligatarum vltima. D. la. sol.

Organa siue instrumenta musica triplicia sunt: (vt in Protheoria in Psalmos Chrysostomus scribit) vol e)mfusw/mena Athenaeo, siue e)mpneusta/, quae flatu complentur. vel e)/ntata, siue e)/gxorda, quae neruis intenduntur. vel krousta/, quae pulsantur. Primi ordinis sunt, Tuba, Tibia, Fistula, Classicum, Buccina, Corna et Lituus. Secundo ordini debentur, Lyra, Cithara, Testudo, Psalterium, Sambuca, Pandura, Barbiton, Naulium, et Pectis. Adtertium referuntur, Tympanum, Sistrum, et Cymbalum. o)/rgana. AL. Allerley Instrument, Seytenspiel oder Gesang spiel B. alderhande Instrumenten van musijcke G. Instruments de musicque IT. Instrumenti di musica

Organum pneumaticum Vitru. quod venti ministerio insonat. AL. Orgel, Positijf B. Orgel, positijf G. Orgues IT. Organo H. Instrumento

Paeanem citare Cicer. lib. 1. De Orat. vocem sensim excitare, vt ibidem loquitur, Cicero, vel contentiore voce altum et acutum scansim insonare. paiani/zein, paiwni/zein Aphrodisaeo. AL. Steigen, hoch singen B. Climmen, rijsen, int fesset singen G. Chanter en fosset

Pandura pandou=ra, pandouri/s2. Musicum instrumentum trichordon, triplicibus fidibus tensum. AL. Fidel B. Veele, veelken G. Rebec, rebeequin IT. Rebecchino

Paramese Boetio, quinta, quod mediae succedat ordine, quae et trite, quod a Nete sit tertia: quam Coroebus Athyos filius Lydorum rex adiecisse creditur. parame/sh, tri/th.

Paramese Vitra. para/mesos2 Psello. B. fa. b. mi

Paranete quasi Netae proxima, quam Hyagnis phryx addidit. male enim apud Eusebium lib. 10. a)/gnhn scribitur, pro u(/agnin. paranh/th.

Paranete diezeugmene penultima diuisarum. paranh/th diezeugme/nh. D. la. sol. re.

Paranete hyperbolaeon paranh/th u(perbolai/wn. G. sol. re. vt

Paranete synemmenon paranh/th sunhmme/nwn. Mercurio assignatur a Boetio. C. sol. fa.

Parhypate Vitru. quasi iuxta hypaten collocata, secunda est in heptachordo fides. tot enim ad imitationem planetarum placuit adhibere. par(upa/th. AL. Der klein Brummer

Parhypate hypaton parupa/th u(pa/twn. Veneri assignat Cicero. C. fa. vt.

Parhypate meson parupa/th mi/swn. Ioui attribuitur a Cicerone. F. fa. vt.

Pectis magadis. Instrumentum musicum cum Psalterio quiddom commune habens, vsqueadeo vt Psalterium interpretatus sit Apollodovus: Lydorum inuentum, teste Anacreonte. phkti\s2, ma/gadis2, o)/rganon yaltiko/n, quod sine plectro dia\ yalmou= vsum sut praebebat. at ma/gadis2 au)lo/s2 et palaioma/gadis2, tibiae genus eodem tempore et grauem et acutum insonans, teste Athenaeo.

Phthangorum apposite modulationem componentium octodecim tropos prisca aetas statuit.

Phthongus Vitru. sonus Boetio, sonitus Vitru. Casus vocis e)mmelh/s2, id est melo aptus, in vnum tenorem siue intensionem. quod Boetio cum Aristoxeno placuit: ita dictus a loquendi similitudine. quod est fqo/ggos2 a fqe/ggesqai. B. Toon G. Le ton IT. Tono H. Tono

Pinax Vitra, Summa tabula foraminosa. B. T'weltber

Pianctus Statio, plangor Cic. Eiulatus cum pectoris percussione. ste/rnwn a)ragmo/s2 Sophocli. kopeto/s2. AL. Leidstreich, Leid, Weeklag Hertzenleyd B. Erbamlijck gheroep, Ghelaet, Gheschrey, oft Ghecrijt G. Grand dueil auec frappement IT. Pianto, rammarico H. Llanto con heridae del pecho

Plausus Cicer. Complosio manuum, pedumque studij ferme aut laetitiae testimonium. krotoqo/rubos2 Plutarcho, ko/nabos2, kro/tos2, podokrousti/a Straboni, quasi pedum complosio. AL. Das Handklopffen, das frolocken B. Hantcloppinghe G. Frappement das mains IT. Plauso, applauso H. Sonido de manos por fauor

Plectrum Horat. pecten Virgil Calamus aut paxillus, vel quodcunque, quo citharae chordas tangimus. plh=ktron. AL. Geigen Bogen, Fidelbogen, Hackbrettholtzkin B. Het boochsken van een veelken, kofken G. Archet, arc IT. Arco H. Arco

Pleuritides regulae Vitruuto, quasi laterales dicas, quae impelluntur et reducuntur ad obturanda foramina vel aperienda. AL. Das Register B. De registers, geluyden

Poppysmus et poppysma Iuuenali, Vocis blandimentum, quo demulcentur equi cum tractatione. po/ppusma. AL. Das pfoffen oder pfeiffen vnd streichlen dasz man den Rossen thut B. Fluytinghe en handelinghe der Peerden G. Flattement aux cheuaux IT. Vezzi H. Sonido de boca que se da a los cauallos

Proslambanomenos Vitruuio, acquisitus Boetio. proslambano/menos2 Psello, prosmelw|do/s2 aliis. estque primus et infimus troporum, vnde fortassis lunae eum attribuit Cicero. A. re,

Psalmus Cantus, qui in psalterio scite modulateque accinitur. yalmos2. oda seu carmen, Musicus concentus, qui linguae plectro editur. w(dh/. vt in Protheoriis suis Chrysostomus disseruit. AL. Een Psalm


image: s102b

B. Een Psalm G. Vn pseaume IT. Vn psalmo H. Vna cantion o psalmo

Psalterium Musicum instrumentum ab Hebraeis nebel, aut (vt Chrysostomus in Psalmorum librum annotat) nau=la. yalmoki/nhton lu/ran quidam dixit in illis versibus.

--- tou= pneu/matos2
ta\ qei=a to/ca kai\ be/lh tei/nas2
o( dabi\d yalmokinh/tw| lu/ra|.

Describit autem Chrysostomus in Protheoriis ad psalmos ita: yalth/rion tw=n e)nta tw=n me\n h)=n, plh\n o)/rqion, kai\ a)/nwqen ei)=xe tw=n fqo/ggwn ta\s2 a)forma\s2, etc. hoc est, Psalterium instrumentorum vnum est, quae fidibus tenduntur, sed erectam, (eam enim o)rqi/ou melw|di/as2, quam Plutarchus Terpandro tribuit inuentori, significationem esse autumo, quae rectis, non iacentibus, aut obliquis fidibus editur) cuius sonus altrinsecus e superiore parte redditur. Habet autem decem verticilla quae in ingo ipsius vertuntur, totidemque chordas sono dispares: (hinc decachordi psalterij sit mentio in Psalmis) dextra autem plectrum tractabat, laeua altrinsecus chordis oberrans, per interualla, digitosque frequenter transponens, vel grauem, vel acutum, mistumve sonum excitabat, hactenus ille. D. Hieronymus Psalterium in modum Kliterae compositum ait. D. Augustinus scribit Psalterium habuisse superiore in parte sonorum lignum, quasi tympanum, cui neruorum series incumbat, vt meliorem sonum reddat, quod lignum in Cithara inferius sit. Psalterium hinc fere statuereliceat esse Harpam: tametsi pluribus nostra instructa sit chordis: Alij instrumentum illud, quod eodem fere vocis sono Psalterium aut Psalterinum vocatur, esse existimarunt. Porro nablion. siue na/blan, vt Clemens, et ex eo Eusebius scribunt, vel nau=la, vt apud Plutarchum est, Hesychius ambigue et Citharam et Psalterium exponit, rursus organi genus musici aspero sono, quod Cappadocum inuentum esse voluerunt, vt Sidoniorum Sopatrus, naulium dixit Ouidius illo versu: Disce etiam duplici genialia vertere palma Naulia.

Quiritatus Varr. quasi Quirtium ad ferendam opem imploratio. a)lalh\, a)lalhto\s2, a)lalagmo/s2. AL. Iammerlich gheschrey B. Deerlijck gheschrey, Velt geschreeu G. Cry, brayement IT. Grido H. Grita

Phonchus Martiali, sonus quem quis supinus stertendo edit. Gutturis stridor Aureliano r(o/gxos2, r(ogmo/s2. AL. Das schnarchlen B. Snorckinghe oft ronckinghe G. Ronflement IT. Ronchiar H. Ronquido

Ruditus Asinorum clamor. brw/mhsis2, o)gkasmo/s2. AL. Hauen, schreyen wie ein Esel, Gigagen B. Crijschinghe ghelijck een Esel G. Brayement d'vn asne IT. Ragghia H. El roznido

Rugitus proprie leonum bru/xhma, bruxhqmo\s2, brimasmo\s2, brhgmo/s2. AL. Gebrul, das brullen B. Vrieschinge G. Buglement IT. Rugito H. Bramido del lion

Sambuca Triquetrum instrumentum, imparibus longitudine fidibus, sambu/kh Athen. Hispanice Nebrissensi vocatur Campona. Athenaeus instrumentum esse musicum acuti soni et argutum, tetrachordum scribit. AL. Hackbrett B. Hackbert G. Harpechorde IT. Harpicordo

Selopus vel stlopus Persio, sonus qui ex inflatis buccis eliditur. AL. Das klepffen, Backenschnaltz B. Trompen mer opblasen G. Le son des ioues enflees IT. Schioppo H. Iouido de boca inchiada

Semitonium a diesi proximum est, sesquioctauae dimidium. h(miepo/gdoon, a)potomh/ Boetio. proforiko\s2 lo/gos2 Nazianzeno, fwnh/ proprie, quod sit velut fw=s2 nou=, id est, mentis lumen, nimirum animi concepta (qui endia/qetos2 lo/gos2 est) audientibus detegens: au)dh/ Homero, et o)mfh/. AL. Red, Spraach. B. Sprake, reden G. Deuis, parole IT. Sermone, raggionamento, parola H. Palabra

Sermo medius Virgilio, qui non impletur, occurrente aliqua causa, vt Donatus inquit: siue cui responsum non subijeitur, ita vt pendeat imperfectus.

Sermo numerosus ligatus, adstrictus. e)/poxos2.

Sermo solutus pezo\s2 lo/gos2. idem quod oratio prosa. IT. Fauella sciolta

Sibilus Cicero. qui sit ore, compressis dentibus. r(oi/zhma, r(oi=zos2, sirugmo/s2. AL. Das pfeiffen mit dem Mund B. Seiffelen, Sijfelinge, Schuyfelen, Pijpinghe G. Sifflement IT. Sibilo H. Siluo

Sistrum Ouid. crotalum Virg. Instrumentum aeneum, ferreumve trigonum ferme, orbiculis annulisve bacillo ferro complosis tinnitum edens, ad quos staaticulos edebant olim puellae: qui mos in Italia etimnum durat. Crepitaculum Martianus Felix appellare videtur, quod ipse leniter, blandeque tinnire testatur. Sistrum a concussu, et agitatione, vocabulo Aegyptio sacris Isidis receptissimo. Idem autem esse instrumentum Sistrum cum Crotalo, fidem facere possunt testimmonia auctorum, eadem de re loquentium. Virgilij inprimis in Copa.

Crispum sub crotalo docta mouere latus. alterum Martialis.



image: s103a

Haec quatiat tenera garrula sistra manu. tertium Ouidij:

Iactantem Pharia tinnula sistra manu. Errant turpituer qui tympani formam sistro tribuunt: vt et illi, qui cornu recuruum interpretantur. Nebrissensis quoque Tubae genus inepte, cum idem sit cum Crotalo, vt diximus, quod etiam indicans epitheta a poctis illi data, tinnulum et crepitans apud Propertium.

Sonus generaliter est aeris percussio indissoluta vsque ad auditum, Boetio, h)=xos2. AL. Thon, Klang B. Gheluyt, oft gheclanck G. Son IT. Sono H. Son, sonido

Strepitus Cicer. proprie e collisione rerum redditus sonus. a)/rabos2, i)axh\, ktu/pos2, a)ragmo\s2, ko/mpos2, pi/tulos2, qro/os2, kina/qusma. Aeschylo. AL. Gereusch, Geschwader B. Gheruysch, Rommerlinghe, Ghetier G. Bruit des pieds et mains, trepinement IT. Stopiccio, strepito H. Estruendo

Stridor Plinio, Collisio acrior et quasi sibilans. strigmo/s2 Aristoteli, sigmo\s2, bruxh\, sismo/s2, qualis est ianuae cardinum. AL. Das kirren oder kirschen van einer Thur B. Het knersen van de Deure, t'ghieren van een Deute G. Grincement IT. Stridore B. Ruido fuerte

Stridor dentium a)/rabos2 o)do/ntwn Hesiodo, bruxh\ o)do/ntwn Apollonio, sismo/s2. AL. Zanklapffen B. Knarselinghe der Tanden

Stridor patellae ko/mpos2 lopa/dos2 Philostrato AL. Pfeyfen der Pfannen B. Kissinge, oft het kissen van een Panne

Stridor rotarum a(rmatu/ktupos2 o)/ttabos2 Aeschylo, trismo\s2 a(ma/chs2 Aretaeo. AL. Das Kirren von einem Karch B. Kirkinge van de wielen in een Waghen

Stridor serrae tri/mmos2 pri/onos2 Plutarch. B. Gillinge van een Sage H. Chillido

Suspirium Statio, gemitus. muxqimo/s2 Eurip. stenagmo\s2, kw/kuma, i0a/lemos2 Eurip. stenaxh/. AL. Seufftzung B. Suchtinghe, versuchtinghe B. Souspir IT. Souspirio H. Sospiro

Susurrus Horat. Submissum murmur, quale est riuuli et frondium. yiqu/risma Theocr. yiqurismo\s2, toqorusmo\s2, goggusmo/s2. AL. Gemummel, Timber ghedosz B. Suysinghe, suyselinge, tuytinge, cuyselinge, gonsinge, rijtelinghe G. Vn bruit sourd IT. Susurro H. Zumbido

Symphonia Cicer. concentus Eid. sumfwni/a. Procreatur autem concentus ex coniunctione phthongorum, Vitruuio teste. AL. Gesang, zusamenstimmung B. Accoort van stemmen, wetghestemde sanck G. Accord des voix, melodieux chant et accordant IT. Buon accordo de voci H. Canto accordado

Tibia buxus poetis, quod e buxo ferme eius materia. huius vsus olim praeripuus fuit in funere, luctui dedicatus: vnde a nenia nhnido/na tibiam dixit Pratinas. au)lo\s2, lwto/s2 Euripidi. AL. Pfeiff, Fleuten, Schwagel B. Pijpe, fluyte G. Fleute IT. Fiuta, flauto H. Flauta

Tibia vtricularis a)skaulo/s2 AL. Sackpfeiff B. Lullepijpe ruyspijpe G. Vne cornemuse H. Gaita

Tibiae dextrae terentio, quae dextra oris parte et manu itidem dextra tenebantur. similiter Tibiae sinistrae, quae contraria oris parte manuque. au)loi\ decoi\ kai\ a)risteroi/.

Tibiae ligula glw=tta Dioscorid. Aristotel. AL. Das Zunglin B. Het tongsken G. Languette IT. La canna H. La cana

Tibiae longae apud Marium Victorinum, quibus supplicantes vtebantur in templis, cantum trahentes. quinque eiusmodi tibias inflare asseuerant Spondulae dicebantur

Tibiae Phrygiae impares erant, et inaequales habebant cauernas.

Tibiae Sarranae (ea namque sincerior mihi videtur, et probatur lectio jpotius, quam Serranae, quae cum serra nihil habent commune) agente dictae, vt a Phryginus, Phrygiae, nimirum a Sarra, Tyros olim eo nomine vocabatur, vnde Poenos Sarra oriundos Ennius dixit, si Probo credendum est. Hae pares erant, et aequales obtinebant cauernas siue foramina.

Porro ad tibiam minoris aetatis funera produci consuenisse, innuit Statius eo versu:

Tibia enim teneros solitum deducere manes. vt maioris aetatis, ad tubam. vnde Didymus elegiam ait esse luctuosum carmen ad tibiam decantari solitum. Praeuiis etiam tibiis victimas diis offerre solebant, teste Plutarcho.

Tibiarum multa genera enumerat Solinus Polyhistor. quae obiter pertexam ordine.

Praecentoria tibia qua praecinebant ad deorum puluinaria: vasca, si non potius vasta, magnitudinis argumento, quae numeroso foratu praecentoriam superabat: puellaria siue puellatoria a clariore sono ad puellarum vocum modum: gingrina. gi/ggras2 Polluci. giggri/nous2 et gi/ggrainos2 au)lo/s2 Eustath. quae breuior exilem luctuosumque edit sonum, nomen habens a Gingri (ita vocabatur lingua Phrygia Adonis) defleto, talibusque tibiis funerato, vel, vti Festo placet, agangritu sictitia anserum voce, vel quod ex anserum ossibus eae tibiae concinnarentur: miluina, quae in accentus acurissimos exibat.

Tinnitus Plin. proprie de metallis. h)=xos2, ko/mpos2 kwdonokro/tos2 Epigram. yo/fos2. AL. Das klinglen B. T'elincken, de clinckinghe


image: s103b

G. Tintement IT. Tinnito, risuonamento H. Retinte

Touns duobus semitoniis constat, et sesquioctauam constituit.

Trite diezeugmenon tertia disiunctarum. tri/th diezeugme/nh Psello. C. sol. fa. vt.

Trite hyperbolaeon tertia excellentium. tri/th u(perbolai/wn Psello. F. fa. vt.

Trite synemmenon vel syzeugmenon, quasi tertia copulatarum coniunctarumve. tri/th sunhme/nwn. Veneri tribuit Boetius. B. fa. b. mi

Tuba Cicer. dicata erat bellorum praelusionibus, et accendendis animis bellatorum: Tyrrhenorum inuentum, sa/pigc. AL. Trommeten B. Trompet G. Trompe, trompette IT. Tuba, trombetta, tromba, trompetta H. Anasil, trompeta derecha

Tuba ductilis quae ex aere facta est, ahenea tuba. AL. Kupfferine Trummeten B. Coperen trompet G. Trompette de cuyure IT. Trombetta di rame H. Trompeta de cobre

Tuba proeliaris rotunda erat, teste Artemidoro, stroggu/lh sa/lpigc h)\ polemikh/, ita vt recta fuerit, qua in sacris vtebantur. i(era/n ipse vocat.

Tubae varij a Polluce tribuuntur soni. e)cormhtiko\n fw/nhma, quando classicum canebatur. parakelaustiko/n, vbi in conflictu animos accendebant. a)naklhtiko/n, cum receptui canebant. a)napausth/rion, quando ab itineris labore supersedere, castraque metari militem volebant. et pompiko/n. cuius in pompa solenni vsus erat.

Tumultus qo/rubos2, qrou=s2, kloi/os2, ta/raxos2, kudoimo/s2 Polybio, o)mado\s2, surfeto\s2, r(uxareto/s2 Aristoph. taraxh/. AL. Auffrur B. Gheruchte, Oproer, Oploop G. Bruit IT. Tumulto H. Alboroto, bollicio

Tympanum Instrumentum membranis vtrimque clausum, baculis complodi solitum. tu/mpanon, burso/tonon ku/klwma Euripidi. AL. Trummen, Trummel, Sumber, baucken B. Trommel, tamboerijn G. Tambour, tabourin, bedon IT. Tamborino, tamburro H. Pandero, atabal, adufe Tympano assimile est, quod Germani composita voce Kesseltrummenm, item Heerbancken, et Belgae Keteltrommel vocant, quasi ahenotympanum. nimirum ahenum tenso corio personans: cuiusmodi fere r(u/ptron bursopage/s2 dixit Appianus in Partico: de quo videri potest sensisse Papinius, vbi ait: Aeraque taurinos sonitu vincentia pulsus, nam tanrinos pulsus vocat complosa tympana.

Vagitus Virgil. vagor Lucretio, Infantium ploratus. babasmo/s2. AL. Das wecken, Kindergeschrey B. Dat wecken, oft ghecrijt van jonghe Kinderkens G. Le cry des petits enfans IT. Vagito B. EI llorar de los ninnos

Verticuli verticilla, epitonia Varr. Paxilli, quibus fides vel tenduntur, vel remittuntur, passali/skoi Chrysost. ko/llopes2 Aristoph. ko/llaboi, ka/lamoi Luciano. AL. Die Nagel B. Sleutelen

Vlulatus Virg. qualis foeminarum et luporum. o)lolugh\, o(lolugmo\s2, lukhqmo\s2, a)lalhto/s2. AL. Geschrey B. Gheschrey, Ianckinghe, Huylinghe, Crijtinge, Guykinge G. Hurlement IT. Vlulato, vrlamento H. Aullido de lobos o mugeres

Vox hoc differt a sono, quod haec articulata est et intelligitur, ille percipitur auribus sine vocum certo discrimine aut cognitione. accipitur tamen etiam pro quouis sono. fwnh\, fw/nhma, fquggh\, gh=rus2 Homer. AL. Stimm B. Stemme G. Voix IT. Voce H. Boz

Vox assa sola quae fit linguae vsu, sine musicis admixtis, eo quod nobis semper assit praesto, vt Varro et Nonius volunt.

Vox duplex est secundum Marium Victorinum, Articulata, quae e)/narqros2 et au)dh/ Homero, explanata: aut confusa, quae simplicem sonum reddit, vt hinnitus, balat us. Martianus Capella triplicem statuit: continuam, qua loquentes, vel prosam orationem legentes verba percurrimus: qualis etiam colloquij est sunexh/s2 Boetio. ea enim scriptura reponenda est apud eum, pro Synches. diuisam, quae diasthmatikh/ cuius in modulatione vsus est, quam canendo suspendimus, quaque modulis seruimus. et mistam, qua carmina poetarum canuntur.

DE NAVIBVS. CAP. L.

AD remum dare Suet. remo publicae triremis affigere Valer. Max. ergastulo nautico mancipare, ad triremes relegare. AL. Auff die Galeen schaffen B. Op de galeye setten G. Enuoyer aux galeres IT. Mandare alla galea H. Eschar o embiar en galera

Aduersum aestum velis superare AL. Wider das Wasser fahren B. Den stroom af oft door seylen G. Monter a voiles contr'eau IT. Montar cotr'aqua H. Nauigar a vela abierta contra el agua

Carbasa substringere Virg. colligere arma Virg. contrahere vela Horat. est contractiores facere velorum sinus, ne expansa vim irruentis


image: s104a

venti non sustineant, quod fit vbi funiculi inferiore in veli sinu assuti constringuntur. th\n o)qo/nhn stei=lai Luciano. AL. Das Sagal einziehen oder kleiner machen B. Rist innemen, het seyl cleyn maken

Classis sto/los2, nautiko/n Appiano, nhi+/ths2 strato/s2. Thucyd. AL. Ein Schiffzeug B. Een vlote schepen G. Troupe ou flore de nauires, vne armee IT. Vna armata per mare H. Flota de nauios, o armada por la mar

Dare vela Quinct. facere vela Cic. velificari Plin. i(striodromei=n. AL. Saglen B. Seylen G. Aller a voiles desployees IT. Andar a vela H. Attar o hicar las velas

Deducere vela Ouid. legere vela Virg. AL. Das Sagel nider, oder ablahn B. T'seyl neder trecken oft laten, oft strijcken G. Abaisser les voiles IT. Ziare, abbassare le vele H. Sacar a baxo las velas

Laxare pedem facere pedem Virg. endou=nai. o)li/gon tou= podo/s2 Luciano, en ou=nai to\n po/da. B. De schoot vieren

Nauiculariam facere Cicer. Verri. rEgendae nauis artem exercere. nauarxei=n. AL. Schiffer seyn B. Schip voeren, oft stieren G. Gouuerner vne nauire, y estre pilote ou patron IT. Far larte di marinaro, pratticar il mare, esser nochiero H. Ser nauchel o patron, regier o gouerna la naue

Nauis nauigium, currus etiam Catullo. ploi=on, nau=s2 a(/rma qala/sshs2 Nonno, nai+/a a)ph/nh Euripidi, e)/xhma pela/gion Poll. tra/mpis2 Nicand. a)ma/la Aeschylo, pla/th quin eam metafo/rhton oi)=kon veterum quispiam dixit, teste Eustathio. AL. Schiff B. Schip G. Nauire, bateau, nef IT. Naue, nauigio H. La naue, nao

Obliquare cursum B. Laueren

Obliquare sinus velorum Virig. est velum ita in puppim pede adducere, vento transuersum flante, vt tamen nauis cursum obliquum tenere possit. plagia/zein th\n o)qo/nhn. AL. Das Sagel vber zwerch ziehen, oder hefften B. De hals aensetten, t'seyl aensetten

Remum agere remis incumbere impellere remum Virg. e)re/ssein, kwphlatei=n. at remis in surgere, est more Italorum remigum in remos surgere. e)mba/llein kw/pais2 Hom. et e)mba/llein simpliciter Xenoph. AL. Ruberen B. Roeyen G. Gascher, tirer a l'auiron, ramer, voguer IT. Tirar il remo, remigar, vuogare H. Remar

Soluere Cicer. soluere ora vel oram Quinct. soluere nauem Ouidio, est solutis anchoris nauigationi se commttere. AL. Dahin vom Land fahren, abstechen B. Afstecken, vant lant waren G. Partir de terre IT. Partirsi di terra ferma H. Dexar la tierra, y merter se en orden para nauigar

DE OPPIDIS. CAP. LI.

ABDARA Ptol. aliis Abdera. H. Baet. opp. Stephan. ad Gades sitam dicit. Almeria

Abdera a)bdh/ra. Thrac. vrbs, Democritipatria olim stultitiae et ruditatis notata. Polystyllo.

Abea Pelopon. marit. op. Calamata.

Abella Op. supra Neapolim. Bella.

Abellinum vel Auellium, in regno Neap. Troia.

Aboni siue Abroni moenia, Asiae minoris vel Galatiae oppidum. a)bw/nou tei=xos2 Steph. qui ad Euxinum Pontum illud locat. Boli.

Abudiacum Bauar. op. Abach.

Abula vel Abyla, Castellae veteris op. in Hispan. Auila.

Abusiacum Rhetiae oppidum ad Leccam fluuium. Fussen.

Abusina Vindeliciae op. Abensperg.

Aca quae et Ptolomais, Vrbs Palaestinae. Acon, aliis Acre.

Acanthos Marit. Macedon. opp. Erisso.

Acci vel Acti Ptol. H. opp. Guadix

Accitum H. Baet. opp. Finiana

Acedum Ptol. Venetaereg. opp. Asola castello.

Acedum Ptol. Acelum Plin. Venetae reg. op. Monselice.

Achataea aliis Achatara, Asiae oppid. Auter.

Acherontia Magnae Graec. maritimmum op. Matera.

Acilia Germ. opp. Strubinga hodie. Straubingen.

Acra Iapigia Plin. alias Iapygium, et Salentinum, Magnae Grace. oppid. mediterraneum. Capo di S. Maria.

Acrath Afric. op. Bellis de Gomera.

Ad Fines Castellum in ripa Turiae vel Thauri fluuij. Pfin.

Ad Muros Austr. op. Sumerani.

Ad Pyrum vel Pyri mons, germ. vrbs ad Rhenum, Speyr.

Adrana sicil. op. mediter. in radicibus Aetnae. Aterno.

Adranum Sicil. op medit. Aderno.

Adrianopolis prius Vscudama, postea Oresta, Thracum ciuitas. Hadrianopoli, et Andrinopoli.

Adrumentum Afr. minoris opp. Machometta.

Aduaticum Tungrorum Hubertus Leodius Abbatiam Brabantiae amoenissimam Tungerloo, hoc nomine donat. Repugnat Ioan. Goropius, qui Antuerpiam esse censet.

Aedessa Mediterran. Macedon. oppid. Vodena.

Aegialo Op. Amorgi inf. Hyali.



image: s104b

Aegida Plin. Histriae op. quae et Iustinopolis, quae in scopulo sita continenti longo ponte iungitur. Capo d'Istria.

Aelia Ricina Op. Piceni. Recanati.

Aemonia Colonia Pannoniae. Istr. marit. op. Citta noua.

Aenos Opp. Thrac. celebre Polydori tumulo. Eno.

Aequilium Carnorum Venetae ditionis op. Citta noua.

Aesernia Hirpinorum in Samnitibus opp. Isernia, vel Sergna.

Aessis Piceni opp. Giese.

Aessisium vel Assisium Vmbr. op. Ascisi.

Aessui Hannon. in Galg. Belg. op. Aeth.

Aethusa olim, quae nunc Constantinopolis.

Aetna Opp. Sicil. ad radices Aetnae montis. Centorbe.

Agabra H. op. in Trudetanis. Cabra

Aganagora Asiae vrbs. Aganora.

Agatha vel Agathopolis. Opp. Gall. Poldus vult eandem esse cum Ciuitate Nigra in Narbonensi Gall. Agde dictam, aliis Mons pessulanus. Montpellier.

Agathyrsus Sicil. op. Sanfradello.

Agaunum in Heluetia Alpinum op. S. Mauritz.

Agendicum inter Celtas op. Prouins.

Aginum Op. Gall. Angolesme.

Agios vide Constantinopolis.

Agrippina Colonia ab Agrippina Neronis matre aeditscata, ad Rhenum nobilis vrbs. Colen. Cologne.

Ala Flauiana Castra Flauiana, Iuliobona Ptol. Vindebona Antonino, Austriae nobilissim. Vrbs. Vienna. Wien. Weenen.

Alae Flauiae aut, vt alij, Arae Flauiae, Oppid. Rhetiae littoralis. Nordlingegen.

Ala Narisca Opp. Germ. ad flu. Altmul dictum. Aychstat.

Alata castra Scot. metropolis. Edimburgum.

Alatrium Hernicorum opp. in Campania. Alatra en campagna de Roma.

Alba Hispan. oppid. Biana.

Alba Helucutiorum Plin. Ptol. Gal. Narb. op. Albi.

Alba Iulia Apulum. Weissenburg Germ. Gula feyruar. Hungarice. Vrbs clarissima Hungariae.

Alba longa Latij mediter. opp. Sauella.

Alba Pompeia Lombard. Cispad. siue Gall. Togatae op. Alba.

Alba regalis Hungar. op. Stul weissenburg, Hungar. Gula feyrua.

Alba tertia olim Taurinum, et Belgradum, et Nonderalba, nunc Alba Graeca. Griechisch Weissenburg.

Alberacinum Securium, Hispan. op. Erias.

Albingaunum Ligur. op. Albenga.

Albiniana castra Batauiae praesidiarium oppidum, nunc pagus, duobus a Lugduno miliaribus distans, nomine non multum a verteri alieno. Alsijn, Alphen.

Albiniminium Ptolom. Liguriae vrbs, quae Albium Intemelium Tacito et Antonino vocatur. Vinti miglia.

Alesa Sicil. marit. op. Caronia.

Aletium Opp. Salentinorum. Leze, in terra d'Otranto.

Aleuntium Sicil. op. S. Angelo.

Alexandria Aegypti vrbs clarissima. Scanderia.

Alexia Celticae metrop. Lauxois, aliis Lussois.

Algidum Latij op mediter. prope Tusculum. Rocca del Papa.

Alicarnassus As. minoris op. Dionysij Alicarnassei patria, in Caria. Mesi.

Alista corsic. op. Ista, aliis Amassa.

Alone Melae, Alona Ptol. item Ilice, et Ilicitanus portus, H. Tarraconensis vrbs. Alicante

Altissiodorum vel per n, Antissiodorum, quod Vellaunodonum Caes. Autricum Ptol. Op. Gall. vino generoso nobile. Auxerre en Borgogne.

Altium Marit. op. Thusc. Cere.

Altium Ptol. Istriae op. mediter. Aquilegiae vicinum. Algona.

Aluntium Sicil. op. S. Angelo.

Alybae Columna Afr. opp. adfretum Gaditanum, quae et Essilissa. Ceuta.

Amasia Cattorum Germ. op. in Hessia, Academia nobile. Marpurgum.

Amastris Vrbs Bithyniae. Suyastro.

Amathus Op. Cypri, vbi Amathusiae Veneris fanum. a)makou/s2. Limisso.

Ambianil Picard. op. Amiens.

Ambracia Epiri vrbs. a)mbraki/a. L'arta, Ambrachia Sophiano.

Amestrata Plin. et Cicer. Misistratum Polyp. Op. mediter. Sicil. Mistretta.

Ambrosia Vicus celebris Vilugianae prouinciae Angliae. Ambresbyri Saxonice.

Ameria Cic. Vmb. op. Amelia.

Amida Frequentissima Mesopotamiae vrbs, hodie Caramida dicta, id est, nigra, propter soli fertilis et atri naturam.

Amison Ponti vrbs nobilissima. Quinopoli.

Amnisus Cret. emporium. Picorna.

Amphipolis Macedon. vrbs. a)mfi/polis2 Demost. Chrysopoli, vbi monetam Turcarum imperatores eudunt: alij Seres vocant. h)iw/n. Crademna, Anadraemos. Myrica, et Nouem viae.



image: s105a

Amphipolis Syriae ciuitas iuxta Euphratem, a Seleuco condita, Syri Turmedam vocant.

Ampsalis Op. Asiaticae Sarmatiae, Albasequia.

Anactoria vide Miletus.

Anactorium Epiri op. ad Ambracium Sinum. Voniza.

Anagnia vel Aninia, Latij op. in Hernicis Auagna en Campagna de Roma.

Anchialus Thrac. op. ad Pontum Euximum. Anchialo.

Ancona Piceni primaria ciuitas, a situ nomen habens, quod in Cimmerio promontorio tanquam cubitus, a)gkw/n dicitur in mare Hadriaticum. promineat. Ancona.

Ancyra Phrygiae vrbs Ptol. Angori.

Ancyra Galatiae op. hodie Mediacus, vide Volaterranum.

Andegauum Gall. op.

Andes Transpad. Lombardiae vicus, Virgilij natalibus celebris. Cipada, aliis Petula.

Angleria Gall. Transpad. opp. Angiera.

Anianae Thermae Cumanorum Campaniae op. Bagni del lago.

Anicium G. Narbon. op. Puy

Antandros Virg. Op. As. minoris ad Aegaeum mare. S. Dimetri, quasi S. Dimetrij op.

Antaradum Syriae op. Tortosa.

Antenacum Germ. op. Rheno adsitum, Antiniacum Antonino, vbi Valentinianus Imp. tumulatus fuit. Andernach.

Anthedon Syriae op. Gazae celeberrimae olim vbi vicinum, nomine illius ferme reliquias testans, dictum Gazara, clarum Sampsonis factis illustr ibus, et portu Maionia.

Antibarrus Illyrid. op. eregione Barij oppidi Italiae situm Antiuari.

Antigonia Epiri op. in Chaonia. Croya d'Albania.

Antinoe Aegypti ad Nilum op. Anthios.

Antiochia Mesopopotamiae vrbs clarissima, ad Orontem flu. Reblata

Heb. Thosoli Iustiniani tempore dicta, Alepo. vide Berroea.

Antiochia Assyriae ad Taurum montem. Euphratisia.

Antiphellus Lyciae marit. op. Habessus olim dicta Antiphelo.

Antipolis G. Narbon. op. Ragny

Antipyrgus Marmaricae op. Luco.

Antisliodorum vide Altissiodorum.

Atium Vetus in Latio ad mare op. Nettunio, aliis Cabo de Antio.

Anxa Plin. Callipolis, Mediterraneum Mag. Graec. op. Gallipoli,

Anxur Vrbs maritima Latij. Teracina.

Apamia Bithyniae ciuitas ad Propontidem. Hamous Bellonio aliis Apamia.

Aphrodisium Marit. vrbs Asr. Africa hodie, et Mauris Mahadia. Expugnata Caroli Caesaris auspiciis an. 1550. Castaldus Mahometiam opinatus est, sed perperam.

Apollinis templum Afr. op. Tamaclati

Apollonia Epiri ciuitas copiosa. Velona, aut Valona.

Appollonia Op. Afr. Bonandrea.

Apollonia Macedoniae Mari Ionio adsitum op. Sissopoli.

Apollonia Thrac. op. Apolline.

Aponus in Venetiis oppid. Titi Liuij patria Thermis nobile, cuius fontes Martialis et Claudianus celebrarunt, a Theodorico Gothorum rege muris circundatos postea, teste Cassiodoro.

Apros et Apri et Theodosiopolis Thrac. mediter. Apro.

Aptera Cretae medit. op. Paleocastro.

Apua Catoni et Anton. Thusc. marit. op. Castello di Ponte tremuli.

Apeneste Apul. vrbs Manphredonia.

Aperrae Maritimum Lyciae op. Phinica.

Aquae augustae alias Gennus, Aquitaniae op. Bayona.

Aquae Cayae Thusc. Medit. op. Bagni dell Bollicano.

Aquae Calidae Britan. ins. op. Bathonia, thermis nobilis. Aquae Solis Antonino. Bathe.

Aquae Calidae Cilinorum Hispan. op. Orepsae.

Aquae Flauiae vel Aquiflauia. Lusitan. op. Chaues.

Aquae mortuae foliae Marianae Ptol. Op. Gall. Narb. La Camargue, ou Aigue-mortes, Hispan. Aguas muertas.

Aquae Quintianae Ptol. Seburrorum in Hispan. op. Aquecaldes.

Aquae Sextiae G. Narb. op. Aquensis ciuitas. Aix

Aquae Statiliae Plin. Gall. Cispadanae op. Acqui.

Aquae Vesuuianae in campania felice. Torre de ibagni.

Aquae Voconis Antonino, Op. H. Tarrac. Balneolae

Aquarius vicus vide Visonium.

Aquilegia Fori Iulij vrbs. Algar German. Aquileia Ital.

Aquilonia Samnitum siue Abrutiorum vrbs. Agnone castello.

Aquinum Hirpinorum in Samnitib. op. Aquino.

Aquisgranum Germ. op. Acken Aix. Gall.

Aquula Ptol. A quaseses, Plinio, Thusc. ciuitas mediterr. Aqua pendete.

Arabonia Pannon. op. munitiss. Rab.

Araduca in Hispan. op. Callaicorum. Arzua.

Araducta Mediter. Lusitan. oppidum. Lamarante.

Ara Lunae Arlunum, Gall. Belg. op. Arle. Arlon.

Are Bacchi Op. Germ. ad Rhenum, nobilitate vini celebre. Baccharach.



image: s105b

Arae Flauiae vide in Alae.

Arae Neptuniae Numediae op. nonnullis. Algier, aliis Redico.

Arae Philenorum In Cyrenaica regione, Finis imperij olim Carthaginensium, Aegyptum versus, teste Sallisstio. Licudia, aliis Puerto de Saba.

Arae Sextianae alias Turris Augusti, et Lucus Augusti, Hispan. Tarraconensis op. Lugo.

Arae Tutilae Corsicae ins. op. Calonica.

Araudis Lusit. op. Torre Vedra.

Arausio Secundanorum Melae, Narb. Gall. op. Orange.

Arbor felix Rhetiae op. ad Brigantimum lacum. Arbona.

Arcati regia Sora Asiae vrbs. Bisnagar.

Arcena et Arcenum Thusc. vrbs mediter. Bracciano.

Arci H. Tarracon. vrbs. Hariza

Arcilacis Ptol. H. op. Aleala Horra

Arcilacis Bastitanorum Op. medit. in Hispan. archisana.

Arcobrica Hispan. Tarraconens. op. Arcos.

Acrobriga vel arcobrica, Ptol. op. Lusitan. Alca sor.

Aredata Austriae op. ad Danubium. Lazius Aurelianum vocat. Lintzium.

Aredata vel Arca lapidea, nunc monasterium ardacher nomine.

Arelate vel Arelas, Gal. Narbon. op. Arles en Prouence, quod et Arelata Sextanorum.

Arenacum Geldriae op. Arhnem.

Aretium Arutini vereres, Fidentiores, Iulienses Plin. Op. Hetrur. mediterraneum. Arezzo.

Argelia Ptol. Misniae in German. op. Torgaw.

Argenomescum Ptol. Hispan. op. Arnani.

Argenteola Hispan. op. in Asturia. Medules.

Argentoratum Argentina, Germ. Straszburg.

Argentuaria Sequanorum op. in Burgundia, Horburg, B. Rhenanus vicum esse ait Ello fluuio imminentem.

Argiruntum Illyriae op. nunc Serisia pagus.

Argirypa IT. vrbs. Monte. S. Angelo

Argos Inachium vel Dipsium, Coryphasium, Posidonias, Anthanis Stephano, Aphrodisias, Saronia, et Troezen, Pelopponesi vrbs. Predena.

Argos Apia, Aegialia, Phoronaica vrbs, a)/rgos2, i(ppo/bo/ton. Op. Pelopon. Iasus. Argos.

Argyrutum Dalmat. Op. Obratium.

Aricia in Latio op. Via Appia. Rizza.

Ariminum Op. in flamin. ad Rubiconem. Rimino.

Arinianum Hetrur. oppid. mediterr. Arignano.

Arisabium Asiae op. Aua.

Aroe quae et Patrae, Achaiae vrbs. Patras.

Arpinum Hirpinorum op. in Samnitibus. Arpino.

Arsa Ptol. H. vrbs. Arcoz

Arsenaria Ptol. Mauritaniae Caesariensis colonia. Arserum.

Arsenium Germ. op. Prinsintza.

Arsinoe Op. in sinu Arabico, portus. Sueza porto del mar rosso.

Arsinoe olim etiam Ephesus dicta. Foglie.

Artaunum German. op. hodie Herbipolis, Episcopalis sedes. Wirtzburg.

Artaxata in Armenia minore op. vrbs amoeniss. et opulentiss. Choim.

Arthemisus Valentiae regnis in Hisp. op. Ataymus.

Arthigis Ptol. H. op. Alhama

Arthobriga minor quae et Cenum, German. opp. Artzberg, aliis Beltenburg.

Arucci Turdetanorum in Baetica op. Moron.

Arumictum Hung. oppid. ad Danubium, e regione Tybisci ostij. Petrouaradin.

Arunca quae et Pometia Liuio. Sessa.

Arunda aliis Munda, H. vrbs. vbi Caesar Pompeij filium in fugam vertit. Ronda, aliis Mundecaran

Ascalon Palaestinae opp. minutiss. hemycli figurae portum circumdans. Ascalona.

Ascalingium Germ. op. episcopale. Hildeszheim.

Asciburgium Tacito, Vicus infra Coloniam, non procul a veteribus castris in ditione Comitis Mursensis, vbi stetit olim amplissima eius nominis ciuitas, quod docent ruinae loci. Aeschelburg, seruar vetus nomen, situm mutauit Rheni cursu diuerso. Barrat Beatus Rhenanus, qui Duisburgum ita dici censet, quod constat esse Teutoburgum Taciti.

Asculum Apuliae Dauniae op. Asculo.

Asculum Praecutinorum in Samnitibus op. Ascolo.

Asindum H. op. Asyla Ptol. Medina Sidonia

Asine Op. marit. Peloponnesi iuxta Messeniam. Phaneromeni.

Aspauia H. op. ad Salsum flu. prope Cordubam. Apea vel Castro el rio

Aspis Afr. vrbs. Quipia.

Aspithara As. vrbs Aspicia.

Asserum Sicil. op. Azaro.

Assidona H. vrbs. Xerez de la frontera

Assisium Ptol. Esisium Catoni, Vmbr. Ascissi.

Asso Hispan. op. Ossea.



image: s106a

Assos Troadis op. et promontorium. Sancti quaranta.

Astacapra As. op. Campanir.

Asta colonia in Lombard. Cispad. vrbs clara. Asti.

Asta Colonia Baet. H. non procul a Gadibus. S. Lucar de Barrameda, Moletio, Xerea

Astigi vel Astygis, et Astyr Augusta firma, Astigitana colonia, Turdetanorum in Hisp. op. Ecija.

Asturica Augusta H. Tarraconensis op. in regno Legionensi Astrorga

Astusa Germ. op. Bodenhansen.

Asyla vide Asindum.

Atella vel Ateliae, Cumanorum in Campania felice op. Anuersa, vel Auersa.

A teste Venetiae op. Este castello.

Athanagia Liuio Op. Hispan. citerioris in Ilergetibus. Manrresa, aliis Pampelona.

Athenae Clarissima olim Graeciae vrbs, humanitatis, doctrinae et disciplinarum parens habita, cuius vrbis laude fractum prope ac debilitatum Graeciae nomen niti sua aetate Cicero praedicabat, nunc solum vicus, piscatarum tuguriis habitatus, hodie Satines vocatur.

Attaca H. Tarracon op. Arteca

Attacum Ptol. H. op. Alago

Attalia Op. Pamphyliae marit. Satalia.

Aualonia vrbs Angl. Inis aualon.

Auaricum Celtic. op. in finibus Biturigum. Chasteau neuf en Berry, aliis Bourges.

Auca quae et Brauum, et Masburgi Ptol. Celebris. Hispan. ciuitas. Burgos.

Auenio Cauarum G. Narbon. op. Auignon

Auenticum Heluetiorum op. Wieselburg.

Augusta acilia Germ. ad Danubium op. Straubing.

Augusta Batienorum vel Vacienorum Lombardiae Cispad. op.Bassignana.

Augusta Bracchara Callicorum metropolis. Braga.

Augusta Caesariaquae et Caesaraugusta, olim Salduba, vbi pons lapideus menmorabilis. Hispan citerioris vrbs, Saragoza.

Augusta Drusi Drusomagus Ptol. quam plerique non sine errore Augustam Vindelicorum existimant esse hodie. Augspurg.

Augusta Emerita Lusit. vrbs Roman colonia a militibus imeretis ab Augusto Caes. deductis nominata. Merida la grande.

Augusta Emerita quae et Forum Egurtorum. Merida Moletio, aliis Medina del rio seco. sed placet prior sententia, quae Merida la grande esse dicit.

Augusta firma vide in Astigi.

Augusta noua ailas Porta Augusta. Op. Hispan. Torquamada.

Augusta praetoria Salassorum in Lombardia Transp. op. Osta.

Augusta rauracorum Pagus Basileae vicinus, Augst dictus, e cuius ruinis creuit Basilea.

Augusta Romanduorum Germ. inferioris celebris vrbs. Lutzenbourg.

augusta Salassiorum Saluz.

Augusta Taurinorum Turinum hodie, Metropolis pedemontanae ditionis. Turino.

Augusta Tiberij quae Reginoburgum et Ratispona hodie vocatur, Germ. vrbs ad Danubium. Negenspurg.

Augusta Treuirorum Treueirs Treues, Trier.

Augusta Tricassinorum vel Tricastinorum, Gall. Narbon. oppid. Aymargues.

Augusta Valeria Setabis Sillio, Hispan. ap. Xatina.

Augusta Veromanduorum G. op. S. Quintino B. op. S. Quintino

Augusta Vindelicorum non extat, rudera visuntur et ruinae prope Wolffertzhausen, ad Isaram.

Augustobriga Hispan. op. Villar de pedraso Clusio, Medina celi Moletio Burgos, vero Floriano.

Augustodunum in Heduis op. quae et Flauia Heduorum. Autun.

Augustonemetum Ptol. Gall. op. Niuers.

Augustoritum Ptol. Pictonum op. Poictiers.

Auia vel rectius Liuia, Hispan op. in Baetica. Villalon.

Aulon Macedon. marit. op. ad sinum Hadriaticum au)lw/n. Velona.

Aureatum German. op. Aychstatt.

Aurelia sina Clarisa Hispan. op. Caroza.

Aurelianum Austriae op. Lintz Lazio.

Aurelij vicus Biracellum Ptol. Thusciae op. Vicarello.

Auria callaicorum in Hisp. op. ad Minium flu. Orense.

Auriapolis Ingolstadium. Ingolstatt.

Aurigda Pentapoleos Africae regionis oppidum. Zadra.

Aurigia H. Baet. op. Ariona

Ausa Ausetani, Catalauniae op. supra Lacetanos. Vich.

Ausa Plin. Claustra Ptol. Maritimum op. Astura.

Austurum lucus H. op. Ouiedo

Autricum Carnutum op. in Gall. Chartres.

Antomolax Pentapolis, Vrbs Cyrenes Estam.

Auximus Strab. Oximum Liuio, Picenorum op. Osmo en marca Anconitana.



image: s106b

Axalita H. Baet op. Lora

Axiace Op. ad pontum Euxinum, Oczakou.

Axilis Marmaricae op. Forzeli.

Azotus Palaestinae olim vrbs, nunc vicus ruinis amplitudinem veterem repraesentans. Asdod.

Azylea Epiri op. marit. in Acarnania. Natalico.

Babylon Semyramidis Assyriorum regina opus, primaria Mesopotamiae vrbs, et Calipharum regia babulw/n. Bagadad, vel Baldaque, Bagdet. Baldach.

Babylon Aegypti populosiss. et maxima ciuitas, Cairum. sedes antehac Aegypti Sultanorum, Arabice Mazar. Chaldaice Alchabyr.

Bactra Bactrianorum metrop. Eplira.

Baeterae Op. Gall. Narb. Ptol. Blitere Plin, Besiers.

Baganum Neruiorum op. Ptol. Tomaeum. Doornick. Tornay.

Baganum Vada Tacito, in Batauis op. Geldriae. Wagening.

Baiae Cumanorum op. thermis famosum. Baia.

Balantipyrgum Asioe op. Capilamba.

Balonga Ptol Ind. op. Pegu.

Balsa Lusitan. op. Tauila.

Bancona Germ. op. ad Rhenum. Opvenheym.

Baniana Ptol. Hispan. op. Cantabri. Santillana.

Baracura Indiae emporium Ptol. Bangela.

Baracura Op. Asiae, Bacala.

Barathiae Afr. op. Brata.

Barbari As. vrbs. Bermet.

Barcinon H. Tarraconnensis vrbs praeclara. Barchino, olim Fauentia dicta. Barcelona

Bardulia H. op. Castilla la vieja

Barigasa As. op. Bacam.

Barium Baretum. Barionum maritima Apuliae peucetiae vrbs, quae et Iapyx. Barri in Puglia.

Barra Plin. Lombard. Transpad. op. Barian castello.

Bastetaia H. op. Baca

Batan Caesarea As. vrbs. Baicudelo.

Batauodurum Batauiae op. Wijck te Dursteden.

Batrachus Afr. op. in Marmarica. Trabuco.

Bebriacum Tacito Vicus inter Cremonam et Veronam Romanis oladibus notus et infaustus, Suetonio Biberiacum, nisi error sit. Labina castello.

Belgium Bellouacorum op. aliis Bellouacum. Beauuais.

Bellica H. op. Victoria

Bello H. Baetic. vrbs. Brabate Clusio, aliis Tariffa

Bellouaci Op. in Rhemis, Beauuoisin.

Bellunum Plin. Carnorum Op. Belluno.

Belon bailw/n. Ptol. H. oppid. Brabate

Benacum Lombard. Transpad. pagus. Tusculano.

Beneuentum olim Maleuentum, Hirpinorum in Samnitibus op. Beneuento.

Bepirus As. op. Bonpruo.

Berenice Afr. vrbs. Benich.

Berenice Aegyptiop. ad sinum Arabicum. Chosair.

Bergidum H. op. Vrgel

Bergomum IT. Transpad. vrbs. Bergomo

Bergulae Thrac. op. Bergas.

Berinsona Castrum Belincionis, Paulo Diac. Lombar. Transpad. vrbs. Belinzona.

Berroea Thessal. vel Macedon. marit. Veria.

Berroea quae et Chalepum. xa/lep. Cedreno, Syriae vrbs. Alepo.

Bersmine Ptol. Berseba, Palaestin. op. nunc Gyblin.

Berytos Felix Iulia, Syriae marit. vrbs et portus. Baruti.

Betula H. Tarracon. op. Badelona

Betolonium vel Vetulonium. Thusc. ciuitas. Viterbo.

Bianorum Hetrur. op. Vionora.

Biberiacum Suet. Lombard. Transpad. op. Lebina casteloo.

Biblus Syriae op. Gibelet.

Bibracte Heduorum op. vinis generosis nobile, Beaulne.

Bibrax Rhemorum op. quatuor miliaribus Gallicis distans a Suessionum ciuitate. Brayne.

Bidaium Austra. op. Dietmaining.

Bidis Sicil. op. Bigenis.

Bigerra Valentiae regni in Hisp. op. Villena, aliis Bejar.

Bilbilis H. Tarracon. op. ad Salonem flu. durando, tingendoque ferro clarum, patria Martialis poetae Calataiud nonnulli vicinum huic volunt

Bilbilis H. in Baet. vrbs. Billena

Bimonium Angliae op. winchestre.

Bingium Vingio German. op. Rheno adsitum et Nao. Bing,

Birginium H. Tarrac. op. Berga

Bissonis turris vide Lybissonis turris.

Bistonis Thrac. op. Poru.

Bistritia Hungar. op. Noesn German. Bestercze Hungar.

Biturgia Thusc. op. Malliano.

Biturgium Plin. Bicurgium Ptol. Turingiae vrbs, Academia inclyta


image: s107a

omnesque Germaniae vrbes magnitudine superanss. Erphurdia. Erffurdt.

Bityla Peloponnesi op. in Laconia. Vitilo secundum Sophianum, Moletio est Brodegui.

Blanda H. op. Blanes

Blere Mediter. op. Thusc. Bieda.

Bletisa H. op. in Salmanticensi territorio. Ledesma

Bliterra Narbon. Gall. op. Besiers.

Bocanum Hemerum Nobilissima Africae vrbs, Bochi Getulorum regis regia, omnium totius terrarum orbis amplissima, nunc regni titulo nobilis. Marocho.

Bocenum Rhet. primae op. Bozzen.

Bodobriga Bondobrica, Germ. op. ad Rhenum. Popparden.

Boeon Op. mediterraneum Tauricae Chersonesi Czurgati.

Boianum hodie Bouianum, Op. in Samnitibus. Boiano en Abruzo.

Boiedurum Op. Danubio adsitum. Passauia hodie. Passaw.

Bolentium, Pannoniae superioris op. Rachelszpurg.

Bonitium Hetrur. medit op. Poggibondi.

Bonna Marcellino, e regione cuius Genosia olim fuit, vbi rhenum ponte iunxit Drusus, Germ. ad Rhenum op. Bonn.

Borbetomagus Op. inter argentoratum et Vangiones. Ogerszheym.

Borbetomagus hodie wormacia, Germ. vrbs Worms.

Bormium Alpinum Op. ad flu. Aduam, sub Rheticis iugis. Wrmse.

Botris Syriae op. Boteron.

Bouianum Hirpinorum op. inter Samnites. Boiano.

Bouillae Op. medit. Latij in Hernicis. Babuco, vel, vt alij scribunt, Baduco en campagna di Roma.

Bracara Brachara, Lusitan. vrbs. Braga.

Bragodurum Rhetiae op. Kockenburg.

Bramma As. op. Brema.

Brangonia quae et Vigornia, Ang. op. Wereester.

Brannogenium brannoge/nion. Op. Britanniae in wallia. Bangar.

Brathia Afr minoris op. Blata.

Branum vide Auca.

Bregetium Rhetiae op. Bregnitz.

Brigantium Hispan. ciuitas Ptolom. Flauium Brigantium. Compostella.

Brigantium Cenomannorum op. Brianson.

Brigantium Op. Alpinum ad Acronium lacum. Bregentz.

Brigentium vel Brigatium, H. op. Ouiedo aliis Briuiesca

Brillendunum Britan. ins. op. Bridlington.

Brisiacus mons in ripa Rheni inter Argentinam et Basileam op. Brisacum. Brisach.

Brixellum Op. Lombard. Cispad. prope Mutinam. Brescello.

Brixia Vrbs clara transpadan. Lomb. Brescia.

Brocomagus German. vicus, duobus milliaribus infra Argentoratum situs. Brucomat.

Bruca Sicil. op. Longoballo.

Brudusium Magnae Graec. maritima vrbs. Bronda Fest, Brindisi.

Brutium Marit. op. in magna Graecia. Burlano.

Bubastus Aegypti ad Nilum op. Azioth.

Bubienum Maroboduum, a conditore Marobodo rege, Metropolis Bohemiae regni clariss. Carsurgis Pyramio, Praga.

Bucca Samnitum op. in Peliginis. Buccara, Melae. Secca.

Bucephala Asiae op. Gelfeten.

Bucephala Graec. vrbs. Caualle.

Bucinobantes Op. Germ. e regione Moguntiae, therma nobile. Weiszbaden.

Buda Nobiliss. Hun g. ciuitas. Ofen.

Budoris Germ. op. Durlach, potius quam Heidelberga.

Budurgis Ptolem. Silesiae vrbs ad Viadrum amnem. Vratislauia hodie Preszlau.

Bulua Illyrici op. Budoua.

Burcia Vngar. op. Barczalach Hung. Wurtzlandt Germ.

Burdegala Nobilis Gall. ciuitas, ad Garumnae ostium, Ausonij poetae patria, Senatorum consessu clara. Bordeaux.

Burtina Ptol. H. op. Barbastro

Buthrotum Nobile Epiri emporium. Butrinto.

Butrium Boiorum Flaminae op. Brutrio castello.

Butua Liburn. op. Butuanium Plin. Buia.

Buxentum Marit. op. Lucaniae. Pisciotta.

Byblus Syriae op. Gibelet.

Byzantium Nobiliss. Thrac. ciuitas, Constantinopolis. a Constantino dicta. Stambol hodie Turcis nominatur, et Czarigrad Sclauonice, vel Czaroudom, hoc est, Caesaris domus. Olim etiam Antonia, a)ntwni/a, Seweri Imperat. tempore, et a)/nqousa Constantino Magno konsantinou/polis2 Stephano, et buza/ntion, Aristidi etiam nea/, r(w/mh Graecis hodie Stimhoili, antea Agios, et Aethusa.

Caballio Strab. Cabellio Plin. et Ptolem. Narbonensis Gall. oppid. Cauailon.

Cabillonum Heduorum op. Chalons sur Saone.

Caere vetus Hetrur. marit. op. Virg. Ceruotere.



image: s107b

Caerperis Angl. op. Portehestre.

Caerseuerus Angl. op. Sarisbury.

Caesaraugusta vide Augusta.

Caesarea Olim metropolis Palaestinae, in honorem Caesaris dicta, Plin. Apollonia, aliis Stratonis turris, Flauia colonia postremo a Vespasiano dicta.

Caesarea Paneae quae et Caesarea Philippi, quondam Leser, deinde Dan, hodie a Barbaris Belina et Balbec.

Calagurris H. op. Calahorra

Calaris Plin. Carallis Ptol. Sardin. op. Cagliere.

Calata quae et Celinacte, Sicil. op. Calatagirone.

Calathis Thrac. op. Caliacea.

Calatia Camp. felicis op. Gaiazzo.

Calatina Diodoro Calata Cicer. Calacta Ptol. Sicil. Septentrionalis op. S. Marco.

Calatum Ptol. Calcaria Ant. Op. Angliae, Helecastre, nunc Tadeastre.

Cale Campan. felicis op. Calui.

Cale Lusitan. op. Puerto.

Calegia Saxoniae op. ad Albin, Wittenberg, Academia nobile.

Calenum Campan. felicis op. Carinula.

Caleua Britan. ins. op. Academioa nobile. Oxonium, Oxford.

Calidona Aethiopiae op. Aiton.

Calkiaci Tacito, Sicamb. op. in Cliuia. Calckar.

Calle Vicus in Piceno Senonum. Caglio.

Calligula Campan. felicis op. caianello.

Calligaris As. vrbs. Cananor.

Calligatis Asiae op. Nigapatam.

Callipolis Thrac. vrbe. Gallipoli.

Caloni Antonino, Op. Cliuiae cognomine. Cleue.

Calydon Aetoliae op. Aiton.

Camaletum Vrbs Angl. in ipsis Murotrigum limitibus. Cair malei.

Camanes Asiae op. Chaul.

Camera Cretae ins. op. Camera.

Cambodunum Bauariae op. Baergen. aliis Monachum, Munchen.

Camerina Virgil. Siciliae op. palude vicina etiam Sibilla notum. Camarana.

Camerinum Picenorum op. Camerino.

Campidunum Rhetorum op. sub Alpes. Kemptem.

Campi Phlegrhi qui et Forum Vulcani Strab. Op. Campan. felicis. Solfataria.

Camulodunum Trinobantum vrbs in Britannia ins. Northampton. aliis Colcestre.

Canagora As. op. Canaga, aliis Cangigu.

Canelate Corsicae op. Scallo di Canello.

Canobus vel Canopus Iuuenali, Aegypti op. lasciuia et temulentia nobilitatum, et Campi Menelai gubernatoris sepulchro, Nebrissensis perperam Damiatam vocat. Bichieri, aliis Bochir.

Cantioebus Ptol. Germ. op. ad Herciniam syluam. Amberg.

Canusium Apuliae Peucetiae op. Cannossa in terra de Barri.

Capara vel Cappara, Baet. op. Capara.

Capellatium Marcellino, vel Palas, Arx exigua in medio Rheni alueo Palatinatus titulum praeferens, Pfaltz.

Capena Mediter. Thusc. op. Capenates. Canapina castello.

Caphareus Euboeae ins. op. Chimi.

Capionis turris Hispan. op. centum stadiis ab ostio Baetis fluuij dissitum Chipiona.

Capis Afr. op. Caps.

Caprenae Senonum in Picenis op. Caprae, Capresso.

Carodoc vide Caerseuerus.

Carallis Vide Calaris.

Carcassum G. Narbon. op. Plin. Carcassone

Carcenna colonia hodie Circellum, distat ab Algerio ad occasum sexaginta passuum millib. Mazzagran.

Cariara Vetusttum in Hetruriae littore op. Luni.

Caricus Ciliciae op. Chura.

Carioualum vide Nuagerra.

Caripula Op. Afr. Mustaganin.

Carisa aurelia, Plin. Baetic. op.

Carosa nam Carozorla male scribitur.

Carmona H. vrbs. Carmona

Carnasa As. op. Curdem

Carnicum Inlium Carinthiae op. in Norico, quod et Vacorium alij nominant, Villacum hodie. Villach. Germ. Veia Italis. Sunt qui Goriciam esse volunt.

Carodunum Ptol Silesiaewrbs ad Vistulam flis. Cracouia.

Carotus vide Cyrene.

Garpentoracte G. Narbon. op. Carpentras

Carraca H. op. Turia. Guadelaiara. Alias Rio Henares. olim Turulus

Carrea Thusc. op. mediter. Plin. Carrara,

Carrodunum Carinthiae op. Crainburg.

Carsula Vmb. op. Carsuli.



image: s108a

Cartama Vrbs regni Granatensis. Cartama.

Carteia karth/ia Ptolom. Hispan. vrbs ad fretum Gaditanum, Cartagena quae est ad fretum illud, diuersa ad Carthagine noua, auctoritate Clusii: Curio Tariffam interpretatur.

Carthago Metropolis Libyae, a Carchedone Phoenice appellata, korxhdw\n, kainh\ po/lis2 Steph. ka/dmeia Steph. et oi)nou=ssa, et kakka/bh, quod illorum lingua sonat, equinum caput, cuius in iacendis vrbis fundamentis ostentum repertum fabulantur. Tharsis in Bibliis, Africae quondam caput, et Romani honoris aemula, nihil hodie praeterquem ruinae extant.

Carthago noua Baetic. vrbs. Spartaria. Cartagena.

Carthago vetus H. Tarracon. op. Villa franca

Carystus Asopus, Chironia, Op. Pelopon. Caristo.

Casalum Corsicae ins. op. S. Florent.

Casasilla Afr. minoris op. Carazulo.

Casilinum Cumanorum Campan. felicis op. Castelluzo.

Caspiae portae Op. ad mare Caspium. Derbent.

Caspira As. op. Cospetir.

Cassandria. Graec. op. Sciatto Bellonio, Cassandria Sophiano.

Cassij forum Mediter op. Vertalla.

Cassiliacum Rheticae op. Romakessel.

Cassillium Stereotium, Hessiae op. Caffel.

Cassiope Corcyrae ins. op. Ioannina Sophiano. aliis S. Maria Casopi.

Cassium Lombard. Cispad. op. Casele, Castello.

Castellum Menapiorum Belg. op. ad Mosam, Kessel.

Castellum Morinorum Flandriae op. Kassel op den Berg.

Castelon Cataloniae op. Castello d' Ampurias.

Castra Flauiana quae et Ala Flauiana, Iuliobona Ptol. Vindebona Anton. Nobilissima Austriae ad Danubium ciuitas, Vienna Austriae. Wien.

Castra Hannibalis plin. Marit. op. Magnae Graec. Le castelle.

Castra Herculis in Batauiae op. Arckelens.

Castra Vitelliana Boet. op. Medelin.

Castrum Plin. Elorus aliis, Sicil. op. Sta in pace.

Castrum Ptol. Castrum nouum Plin. Precutinorum op. Flauiano.

Castrum Belincionis vide in Berinsona.

Castrum nouum Anton. Thusc. op. mediter. Castel nouo.

Castrum nouum quod Virgilius Castrum Inui nominat, Thusc. marit. op. Corneto.

Castrum Octauianum Solino H. op. Cucufas

Castulon Baetic. op. Cazlona la vieja.

Casurgis Vide Bubienum.

Catana Thucyd. Strab. et Ptolom, Catina Cicer. Catania Plut. Sicil. op. Catania.

Caticardama Ind. op. Ptolom. vbi D. Thomae corpus dicitur conseruari. Chiromandel.

Cattiara Indiae intra Gangem emporium nobile. Calicut.

Cattigare As. op. Canton.

Cattimeliboci Germ. op. in Hessia. Catzenelebogen.

Cattuaci Belg. vrbs, nunc Academia, Duacum. Douay.

Caturactionum katour)r(akto/nion. Ptol. Britanniae ins. op. Cardelia, nunc, carleil.

Caudinae furcae Locus in Hirpinis clade et deditione Romani execitus turpi nobilis. Stretto de Arpaia.

Caunus Cariae marit. op. La Rosa.

Caurana Op. Asiae. Camul.

Caurita H. op. Caurium. Coria

Cecia Austriae op. Zeisselmaur.

Celeia Noricorum op. Cilia.

Celenae Phrygiae metropolis, quam Marsia amnis mediam interluit. Maras.

Celendris Ciliciae op. Crionero.

Celeno Thusc. op. medit. Celino.

Celi As. op. Calentar.

Celia Apuliae Peucetiae op. med. Cidio.

Cenelata Corsicae op. Canele.

Centrones Ditionis Leodiensis op. tribus miliaribus a Tungris. Sanct Truyen, Hub. Leodio. Cortrijck Becano.

Centum cellae Hetrur. marit. op. Cincella. aliis Forcelle.

Centum colles Hungar. op. Hundertbuhel. German. Zazbhalon Hung.

Centurinum Corsicae op. Centuri.

Centuripae Sicil. op. Centorbi.

Cenum vide Artobriga.

Cephaledus Sicil. op. Cifalu.

Cerasus Ponti op. Cherasoda.

Ceraunia Cipri ins. op. Cerines.

Cereate Marsorum op. medit. in Latio. Cereto.

Ceresi Arx non longe ab vrbe Leodiensi. Cerey.

Ceretanorum iugum Cataloniae op. Puigserda.

Ceretanum Emporium Thusc. marit. Turres Anton. S. Seuera.

Cerosunum Corsicoe ins. op. Nebbio.

Cessero G. Narbon. op. Plin. Castres

Chabaris As. op. Calapate.



image: s108b

Chadisa Plin. Fauda Strab. Ponti op. Phadisa.

Chalastra Macedon. op. ad Axium flu. xala/stra, quam nomine Bucephali equi Alexander cognominauit. La caualle.

Chalcedon Asiae vrbs e regione Constantinopolis ad Bosphorum Thracium. xalkhdw/n. Chalcidona Sophiano aliis Scutari.

Chalcis Euboeae ins. primaria vrbs, quae etiam Euboea, Stymphelus, Alicarna, Hypochalcis vocatur Negroponte.

Chaleos Op. ad sinum Corinthiacum. Aspro Spiti.

Charax Strab. Pharaxa Ptol. Op. Africae mari Medit. adiaces Sibecca.

Charax Tauricae Chersonesi op. marit. Giricunda, aliis Cacagioni.

Cherronesus Pelopon. Marit. op. Phanar.

Chersonesus Sicil. op. et portus, Ptol. Augusta.

Chersonesus Siciliae quae Virg. Thucyd. et Ouid. Tapsus. Manghisi,

Chersonesus Cretae op. Altemura.

Chersonesus occidentalis in Creta. Punta de Corinto.

Chersonesus septentrionalis in Creta. Punta di Settia.

Chertobalus Pannoniae superioris, id est, Austriae p, Carlburg.

Chettaea Afr. villa. Carto.

Chrysites Maced. op. Siderocapsa.

Chydae Lydiae op. marit. Giua.

Chyretiae Macedon. op. Molcoluri.

Cibinium Daciae op. medit. Hermanstadt.

Cimolis Paphlagon op. Quinoti.

Cingulum Picenorum op. Cingulo.

Cintilia H. op. Santiliana

Ciratana Sicil. op. Iarratana.

Cirtha vide Salde.

Cisamus Marit. Cret. op. Chisamo. Chisamopoli.

Cisse Afr. op. Serceli.

Ciuitas nigra Agatha, vel Agathopolis, Gall. Narbon. op. Agde.

Cladianum Germ. op. ad Danubium. Melck.

Claros Ioniae op. oraculo Apollinis celebre. Calamo.

Clasto Solino. H. op. Cordubae vicinum. Andujar

Clastidium Lomb. Cispad. op. Chiesteggio.

Claudia Angl. op. Glocestre.

Claudia Carint. op. mumtum. Clagenfurt.

Claudij forum Op. Thusc. Mediter. Tolfa noua.

Claudiomerium H. op. Corines

Claudiopolis Hung. op. Colosnar, Hung. Clausenburg.

Caustra vide Austra.

Cliterna Op. Boiorum in Flaminia Quaderna

Clugiae Fossa Clodia, Venetorum op. in Hadriatici maris littore. Chiogga.

Clunia H. in Gallecis op. Corunna. Nebrissensis dicit esse Celtiberiae finem Ciudal reale

Clusium Mediter. op. Thus quod olim Camersol. Chiusi.

Clutillum Sabinorum in Vmbria op. Contigliano.

Clypia vel Clupea, Afr. op. Quipia, vel Calibia, aliis Zafaran.

Cnidos Doridis op. Cabo Crio, aliis Chio.

Coccoranagora As. vrbs, forte Ciamganor. quasi Albus lacus.

Codania Daniae metropolis et regia, a qua nomen accepit sinus Codanus, Copenhaga.

Coddura Asiae vrbs. Gandauari.

Coemba Gedrosiae op. Cambaia.

Coetaria Sicil op. Scupello.

Cogienses Plin. Carnorum ditionis Venetae op. Conegiano.

Colaca Valentia bodie, H. vrbs in regno Legionensi. Valencia

Colchi As. op. Canamcina.

Colchinium quod et Olchinium, Illyrici op. ad Drimonis ripam. Dulcigno.

Collis libera Ptol. Gall. Narbon. op. Colliure.

Coilops vide Cullu.

Colmaria Germ. op. Colmar.

Colone Pelopon. op. Grisi.

Colonia Agrippina vide in Agrippina.

Colonia Traiana Germ. ins. ad Rhenum op. Keyserward.

Colophon As. vrbs. Altobosco.

Colybria Celebre Academia op. in Lusitan. Coimbra.

Comagenum vel Comagena castra, Austriae op. Holnburg, Himburg.

Comana Ponti Galatici vrbs. Arsenga.

Complutum Carpentanorum in Hisp. op. Alcala de Henares.

Comum Insubrum op. in Lombard. Transpad. Plinij Secundi patria. Como.

Condate Op. Rhedonum in Gallia. Rhenes en Britagne.

Confluentes Germ op. vbi Mosella in Rhenum decurrit, Eoblentz.

Conimbrica Lusitan. op. Coymbra. rectius, aliis Condeira la velha.

Consentia Mediter. Brutiorum in Calabria op. Consenza.

Constantinopolis vide Byzantium.

Contestania H. op. Concenteyna

Contyaeum Galat. in Asia minore op. Cute.

Corduba H. Baet. vrbs regia, Lucani et Senecae patria, olim P atritia, Cordoua



image: s109a

Corfinium Italica Strab. Samnitum in Pelignis metropolis. Pentinia aliis Campi de S. Pellino.

Coriminium Salopia, Britan. ins. op. Shrouisburg.

Corindiur As. vrbs. Catibider.

Corinium Ang. op. Cychestre.

Corinthus Ephyre ab Heroina eius nominis. e)fu/ra, ko/rinqos2, h(li/ou po/lis2 Stephano ob siccitatem soli, et pa/gos2, e)mpo/rion e)lla/dos2. Achaiae ciuitas celebris in Isthmo. Coranto.

Cornelia Germ. op. Wimpen.

Cornelij forum Boiorum Flamin. op. Imola.

Cornus Sardin. ins. op. Galea.

Cornu Byzantium olim Galaa, Thraciae op. prope Constantinopolim Pera.

Corona vel Stephanopolis, Segethusa, Hungar. Cronstat.

Corone Messeniae op. in Pelopon. Coron.

Cortacha As, op. Tartacho.

Cortina Cretae op. Metaria.

Coriphasium vide Pylus.

Corytus Hetrur op. prope. Aretium. Cortona.

Cosamba As. op. Satigan.

Cortyara As. op. Cochin.

Cotzus Illyridis vrbs. Cotzio.

Crademna vide Amphipolis.

Cranon Thrac. vrbs. Cetes.

Cromna Valer. Flacco, Paphlagoniae op. Goman.

Croton Calabriae marit. vrbs in sinu Tarentino, xro/twn Crotone.

Cremene Estiotidis Macedon. regionis op. Grisano.

Cuculum Strab. Marsorum in latio op. medit. Scutulo castello.

Cullu et Collops Magnus, Numidiae vrbs. Alcol.

Cuma Aeolidis marit. op. Castri.

Cumae Campan. marit. op. Cuma.

Cunetio Angl. op. Marlborw.

Cunens Sphen. sfh/n Lusit. op. El faro en los Algaruos.

Cupae Anton. in Misia op. Scopia.

Cupra, Marit. Piceni op. Ptol. Grotti castello in marca Ancona.

Cures Sabinorum op. in Vmbria. Turre.

Curia Anton. Heluetiorum op. Chur.

Curium sius Curias Cypri op. Piscopia.

Cursula Sabinorum i n Vmbria op. Cassia.

Curta Ptol. Hungar. regia, ad Danubium sita Buda, quae et Ofen.

Curua Cesena Boiorum in Flaminia op. Cesena.

Curulla, As. op. Coloran.

Custodia Hermopolitana Aegypti op. ad Nilum. Benifuiaif.

Custodia Thebaica Aegypti ad Nilum op. Munia.

Cydon Cydonia, Cretae op. Canea.

Cydonis Cretae op. Chania.

Cyllene Pelopon. op. marit. Chiarenza.

Cyparissi Pelopon. marit. op. arcadia.

Cypsella Thrac. op. Chapsilar, aliis Chypsala.

Cyptasia Ptol. Galat. op. Caroza.

Cyrene quae et Carotus, Lybiae op. Carcora.

Cyrene Theraeorum colonia Salust. Afr. vrbs Corena.

Cyropolis Mediae op. Scyra.

Cyrrha Apollinis oraculo notum Phocidis op. Aspropiti.

Cyrtha Salust. Numidiae regia. Salda Ptol. Constantia.

Cyteorum Cappadociae op. Cecina.

Cythaeum Cretae op. marit. Phrascia Sophiano. Cytiae Bellon. aliis Candia.

Cizicus A siae minoris op. in Mysia ad Propontidem. Chizico.

Dantiscum Gedanum olim et Gythonium, Vrbs et emporium nobiliss. ad Vistulae ostium. Dantzick.

Daona As. vrbs. Done.

Deborus Macedon. op. Dibrij, vel Debry.

Delioli horti prope Neapolim. Pozzo reale.

Delminium Dalmat. op. Denna.

Delphi Beotiae op. Apolliniss oraculo celebre. delfoi/. Casstri.

Demetrias Thessaliae aut Macedon. op. ad Pelasgicum sinum. dhmhtria/s2, olim Pegasa. Dimitriada.

Dertona Lombard. Cispad. op. in Taurinis. Tortona.

Dertosa quae et Dertusium, Cathaloniae op. in Hisp. citeriore. Tortosa.

Derris Libyae op. Deroas.

Detunda Hispan. op. Turdulorum. Ronda.

Deua Angl. op. Anton. Cester.

Deuana Britan. ins. op. Deuonshyre.

Deueltus Thrac. vrbs. Deuelto.

Deuona Ptol. Noricorum in German. op. Newmarck.

Diabelinteres Pagus Brabant. ad Getam. flu. Linter.

Dianae fanum Graec op. Scutara.

Diania Ligur. op. Diano.

Diania vel Dianium, et Hemeroscopium. Strab. H. op. Denia, puerto de Valencia

Dicharchea Puteoli Cic. Cumanorum Campan. felicis op. dikarxai/a. Puzzuolo.



image: s109b

Dictamnum Cretae ins. op. Dittana.

Dian Bodiontiorum op. ad lacum Lemannum. Donoy.

Dinia Narb. Oall. op. Digne.

Dionysiopolis in confiniis Thrac. et Bulgar. clade Christianorum memorabilis. Varna.

Diopolis H. Tarracon. op. Emporiae. Ampurias

Diospolis Syriae Palaestinae op. olim Lydda. Rama.

Dipsium vide Argos.

Diuguntiorum forum Ptol. Lomb. Transpad. op. Crenia.

Diuitense munimentum vel monumentum et Diutensium municipium Pagus transrhenanus e regione Coloniae, Iuadaeorum officinis notus. Deutsch, Duytsch.

Diuodurum nunc Theonisvilla, Thiomville. Diedenhouen. tametsi B. Rhenanus pro ipso Mediomatricum metropoli Metz interpretetur.

Drepanum Sicil. op. Drapano.

Drusi moles Turris Moguntiae inscripta Druso. Eichelstein.

Drusipara Thrac. op. Mysini.

Drusomagus Rhetia ciuitas. Memmingen.

Duae columnae Marcellino, Insubrum op. Gembolace castello.

Dubal antea Tubal, lusitan. marit. op. Setubal.

Dunga As. op. Dabul.

Dunium dou/nion Ptol. Britan. insul. op. Sarisburia. Salisburg.

Duria Britan. ins. op. Dorcestria Dorcester.

Durij antiquitus Ocelli, et Scarabris, H. op. Samora

Durlacum Germ. op. Heidelberga, ad Nigrum amnem.

Durobreuis Ang. op. hodie. Roffa, Rochestre, vel Rofcestre.

Durocottorum Anton. Vrbs Rhemorum in Gall. Belg. Reims.

Durouernum Cantorium in Britannia insul. metropolis. Cantelberg, Canterbyri.

Dyrrachium Epidamnus, Segesta, Macedoniae marit. vrbs. Durazzo.

Easo Ptol. H. Tarracon. op. S. Sebastiano

Ebolum Piceni op. in Campania. Euoplo.

Ebora Lusit. op. Euora, Ebora.

Eboracum e)bo/rakon. Ptol. Britan. ins. ciuitas Eberwicke, et contracte, Yorcke.

Eburum Morauiae op. Olmutz, Olmuntz.

Ecelesta Mediolum, Hispan. op. Median celi.

Edessa Vrbs orientis ad Mesopotamiam. Orpha hodie.

Edeta quae et Leria. Op. Valentiniani regni. Liria.

Egelaste Castellae in Hisp. op. Strab. Yniesta.

Egesta seu Segesta, Sicil. op. Conterrana. aliis Barbara.

Egion Sicil. op. Mazara.

Egita siue Egedita, Lusit. op. Edunia.

Egnatia hodie Iuuenatium, Apul. op. Iouenazzo.

Eion vide Amphipolis.

Elbium Thusc. op. Vico.

Elbora H. op. Talauera

Elcebus hodie Selestadium Germ. vrbs. Sletstat.

Eldana H. op. Duennas

Eleusa Graec. op. Elesa.

Eleusin Achaiae vrbs marit. Lepsina.

Eliberis Famosa Granatae regni metropolis, e Sarracenis longa obsidione recepta. Illiberis, Granada.

Eliocrata H. op. Lorca

Elorus Sicil. vrbs. quae Plinio Castrum, Sta in pace.

Elyma Macedon. mediter. op. Cannina.

Emerita vide Augusta.

Eminium vel Eumenia, Euminium Plinio, H. op. Agada villa

Emissa vel Emesa potius, Phoeniciae vrbs. Hamsa Arab. Hamam Turcis.

Emporia Diapolis, Tarracon. op. Ampurias.

Encyra Cappadociae op. Anguri.

Enna Cicer. Sicil. vmbilicus, raptu Liberae per Ditem patrem nobilis, cuius descriptionem pete a Cicer. ex Actione secta Verrina. Anna castro, Castruianni.

Enona Dalmatiae op. ad sinum Adriaticum. Nona.

Epetium vel Epedium, Graec. op. Spezze.

Ephestia Op. in Lemno ins. Cochino.

Ephesus quae et Smyrna, arsinoe, Trichia, Ortygia Pteleis, Sisyrba, et Samorna e)/fesos2 Ioniae vrbs. Dianae templo celebris. Epheso.

Ephyra vide Corinthus.

Epidamus vide Dyrrhachium.

Epidaurus Illyriae marit. vrbs, Turcis propter mercaturae celebritatem tributaria Dobronicha, Turcice, Ragusium hodie, Limira, Pausan. Ragusi.

Epidaurus Laconiae marit. vrbs. Monembasia. Hodie Graecis dicta o)/nou gnaqo/s2. Maluasia.

Epidaurus Pelopon. marit. op. Cherroniso.

Eporedia Salassorum ciuitas ad Alpium radices in Lombard. Transpadana. Ibreia, Yureia.

Eretum Crustuminorum in Vmbria op. Monte retondo.

Erganica Tarracon. H. op. Alcanniz

Eriboea Macedon. op. Pressa.

Erythrae Erythraea, Ioniae op. marit. Cabianco.



image: s110a

Escua quae et Ascua, Regni Granatae op. Huescar forte

Esigus Numid op. Lelise.

Esisium Catoni Assisium Ptol. alias Assisinates, Vmbr. op. Ascisi.

Esope vide Corinthus.

Essesia Illyriae op. nunc aequatum solo, antiquis monumentis visendum. Beribir, aliis Bergane.

Essilissa Exilissa Ptol. Africae op. ad fretum Herculeum, quae et Iulia traduta. Septa et Ceuta.

Eugium Achaiae marit. op. Bustizan.

Euminium vide Eminium.

Falerij Strab. Thusc. op. Falare.

Faliscorum mons vide Fessenia.

Faliscum Plin. Colonia Hetruscorum. Phalisci Monte Fiascone.

Fauentia vide Barcino.

Fauentia G. Togatae op. Faenza

Fanum Fortunae Fanestris, IT. op. Fano.

Felsina Plinio, post Bononia, Aemiliae vrbs A cademiae celebritate toto terrarum orbe clarissima. Bologna.

Ferentis Ptol. Ferentenum Strab. Ferentium Plin. Ferentinum, Mediter. Thusc. op. Ferentino.

Feronia Thusc. op. Castel. di S. Siluestro.

Feroniae lucus Op. Romae vicinum in Thusc. Pietra sancta.

Ferraria IT. clariss. vrbs ad Padum. Ferrara

Fescennium Caton. Fessenia Plin. Faliscorum mons Vibio Sequestro. Thus. med. op. Citta Castellana.

Fesulae et Phesulae Medit. Hetrur. op. Fiesoli.

Ficelia vide Vosauia.

Fidenae in Romano territorio op. Castel iubileo.

Fidentia Hetrur. in Apennino op. Fiorenzola.

Firmum Ptol. Firmanorum castellum Plin. In Piceno op. marit. Fermo.

Fisera Corsicae op. Figati.

Flammona Illyridis op. ad sinum Adriatic. Fianona.

Flauia Gallica H. op. Fraga

Flauia Heduorum vide Augustodunum.

Flauia et Flauia Lambris, Maritim. op. Callaicorum in Hisp. S. Maria de Finis.

Flauianum vide Castra Flauina.

Flauiobriga vel Flauiogallica, Op. in Cantabris, Bilbao.

Flauionauia et Flauium Brigantum, H. vrbs in Calecis. Compostella

Flauium Carinthiae op. S. Andres.

Flexum Pannon. op. Altenburg, vel Preszburg.

Fontes Aponi Martiali, Venetorum op. Bagni de Abano.

Forconum Vestinorum vrbs, Forcono.

Formiae Op. Campan. Mola Fabricio,Formi aliis.

Fortunae fanum Marit. op. in Piceno, Fano.

Foruli Strab. Sabinorum op. Fololo.

Forum Appij Mediter. Latij op. nunc tantum diuersorium, La marutti.

Forum Bibalorum H. op. Fomillan

Forum Cassij Thusc. medit. op. Vetrallan.

Forum Cellae Marit. Hetrur. op. Forcelle.

Forum Claudij Mediterraneum op. Thusciae. Tolsa noua.

Forum Claudij Alpinum op. Tarentasia. Tarenteza.

Forum Cornelij G. Togatae op. Boiorum in aemulia. Imola

Forum Diuguntiorum Ptol. Op. Lomb. Transpad. Crenia.

Forum Egurorum Medina del Rio seco, vide in Augusta Emerita.

Forum Fuluij Plin. Gall. Cisalp. op. Valentium. Valenza.

Forum Gallorum Boioram op. in Flaminia Castel franco.

Forum Heduorum quod et Augustodunum, Burgundiae op. Autun.

Forum Iulij hodie et olim Liburnia Friuli.

Forum Iulium Caranorum Coloma, metropolis regionis Fori Iulij Ciuidale, di Friuli.

Forum Iulij Octauanorum Plin. Nauale Augusti Caes. Strab. Freius.

Forum Libetiorum vel Lebuoni, Insubrum op. Borgo Laueza.

Forum Licinij G. Cisalpinae op. in Insubribus. Incino

Forum Limicorum Op. H. Ponte de Lima

Forum Liuij Boiorum in Flaminia op. Forli.

Forum Pompilij Flaminae op. Forlimpoli.

Forum Segusianorum G. op. Bourg en Bresse

Forum Sempronij Senonum op. ia Piceno siue Vmbria. Fossumbruno en marca d'Ancona.

Forum Tiberij Heluetiorum oppid. Suitze. Rhenanus interpretatur Keyserstul.

Forum Truentinorum Boiorum in Flamina op. Brentinore.

Forum Varronis Varrese.

Forum Vibij Op. i n Foro Iulij seu Carinthia, Villacum. Villach.

Forum Vulcani Strab. Campi yhlegraei, Locus Campaniae propinquus Cumis. Solfataria.

Fossae Clodiae vide Clugiae.

Fossae Marianae vide Aquae mort.



image: s110b

Fossae Papyrianae Thusc. op. medit. Fossel nouo.

Fregellae Latij op. vetustum. Ponte coruo.

Frusino Op. Latinorum in Hernicis medit. Fraselone.

Fruxinum Vindeliciae op. Freysing.

Fulginium Cat. Fulginia Sill. Fulcinium Appiano Vmbriae op. Fuligno.

Fundi et Fundae. Op. Latij. Fondi.

Gabala Syriae op. Gibel.

Gaballicus Pagus Gall. Narb. Baulx.

Galata olim, Cornu Byzantium, Thrac. op. Constantinopoli oppositum. Pera.

Gallipolis Melae, Anxa Plin. Opp. Magnae Graeciae. Gallipoli.

Gange Op. ad ostium Gangis flu. Bengala.

Gaumelum Insubrum op. Laumello.

Gaunodorum Heluetiorum op. Constanci.

Gela Sicil. op. littorale, Alicata.

Gemellina Caecilia H. op. S. Maria de Guadalupe

Genabum G. op. academia nobile. Aurelia. Orleans, aliis Gyan

Genadium Hungar. op. Chonad.

Gennus quae et Aquae Augustae, Op. H. in Cantabris. Bajona

Geraea Lusit. op. caceris.

Gergobia G. in Boiis op. Molins

Gergobia G. op. in Auernis ad flu. Flauer. Gergoie

Germanica Legio H. nobilis vrbs. Leon

Geronda Op. ins. Pithecusae. Ischia.

Gerunda seu Gereona, H. citerioris siue Tarracon. op. Girona

Gessodunum Austra. op. Steyr.

Gessoriacum Nauale Morinorum. Bolonia.

Gisira Afr. op. One.

Glandomirum H. op. Mondonnedo

Glanum Gaol. Narb. op. Cap.

Glessoburgus Angl. op. Glessenburg.

Glorium Alpinum op. ad Athesin. fluuium. Glurentz.

Gnodia vel Cnossus, Cretae op. Candia.

Gorduni Flandr. Magnitudine celebris, Marliano Ghentz.

Gortyna Cret. op. med. Gurtina.

Graccaris H. op. Agredia

Granta Britan. ins. op. academia hodie celebris. Camebridge.

Grauionarium Germ. vrbs, Maeno, flu. adsita. Banberga.

Grauisacae Virg. a grauitate aeris dictae. Monte alto.

Grinnes Batauorum. op. Rhenem.

Grudij qui et Leuari, Belgij nobiliss. vrbs Musis sacra. Leouen.

Grumentum Medit. Lucaniae op. Saponara.

Gunduni Belgij ampliss. vrbs. Gendt.

Hadrianopolis vide Adrianopolis.

Halia vide Thessalonica.

Halicarnassus vide Alicarnassus.

Halmissa Illyrici op. Ciclodie.

Halycidon Narb. Gall. op. prope Aquas mortuas. Peccais.

Harpadium Hirpinorum in Ital. op. Arpaia.

Harudes Germ. op. ad Lacum Acronium. Costentz.

Helena H. op. Elna

Helenpolis Vrbs nundinis clara, et Imperatorum inauguatione, ad Moenum fluuium. Francofurta.

Heliopolis vide Corinthus.

Heliopolis quae et Thebae, Memphis.

Hemeroscopium vide Diania.

Hephestias Op. Lemni ins. Cochino.

Heraclea Cariae op. Hassio porto.

Heraclea vel Herculanium, Campan. felicis op. Turre di Greco, o Torre di Ottauo.

Heraclea G. Narb. op. S. Gyllis

Heraclea Cicer. Minoia Liuio, Sicil. op. Terra noua.

Heraclea Ponti op. Aupep.

Heraclea Syriae op. Italica.

Heraclea in Taurica Chersoneso op. heraclea.

Heraclea vel Heracleum, Cretae op. Mirabello.

Herebescum Diodoro, Mediter. Sicil. op. Pantalica.

Herbita Sicil. op. Nicosita.

Herculeum vel Herculaneum, Campan. op. La torre de la Annonciata.

Herculis turris Afr. op. Corcuera.

Herculis turris Op. Cyrenes. Ziuayra.

Hermionie Pelopon. marit. op. Castri.

Hesperia Melae, Op. Cyrenaicae regionis. Bernic.

Hidra Sicil. op. Cadra.

Hierapolis Comagenes celeberrima vrbs. Alepum hodie Iouio teste.

Hiera Pydna Plin. Cret. op. marit. olim Larissa dicta, Gierra petra.

Hieronoros Cretae op. i(ero\n o)/ros2 Monte sacro.

Hierosolyma Aelia Vrbs sacra, Iudaeae metropolis. Cuzumobarech Turcis.

Hippocura As. op. Onor.

Hippon seu Vibo Valentia, Medit. Brutiorum op. Maida.

Hippo Regius vel Hippon, Numidiae vrbs in ora marit. a Phoenicibus


image: s111a

condita, Sallustio teste, vbi D. Augustinus episcopum egit. Bona.

Hisaplis Celeb re emporium Hisp. mercium Indicarum aduectione, et in omnem orbem distributione nobile. Iulia Romulea. i(spalis2 metrw/polis2 Ptol. Seuilla.

Hispellum Vmbr. op. al. Hispellium, Spello.

Histionium Op. Samnitum in Italia. Guasto di Aniona.

Hortanum Thusc. op. aliis. Hurtanum. Horti.

Hostia Latij op. Tyberis ostio adsitum. Ostia.

Hostilia Ant. Venetae ditionis op. Hostia.

Hybla Sicil. op. mellificio apum nobile. Mirilli, Missillis.

Hyccara Synesio et Thucyd. Sicil. op. Laidis patria. Vicaris, aliis Cariui.

Hydruntum Hydra Ptolem. Maritima vrbs in Magna Graecia. Otranto.

Hyria Magnae Graec. Apuliaeve mediter. op. Orea.

Iader vel Iadera, Illyrici siue Liburniae marit. op. Zara.

Iagath Afr. op. Terga.

Ialysus Op. Rhodi ins. Rhodes, aliis Vxilica vicus.

Iamna Op. Minoricae ins. Ptol. Cinitadella.

Iapyx vide Barium.

Iarsath Afr. op. Tedolez.

Iasus vide Argus.

Iatinum Op. Meldarum in Gall. Meaulx.

Iaurinum Iarnum, olim Arabonia Rab.

Iaxetani Tarrac. Hispan. vrb. Iaccaforte.

Iccius portus Cales.

Iconium Lyciae op. Cogne.

Icosium Afr. op. Acor.

Idubeda H. op. Vbeda

Iudunum vide Vtinum.

Ierabrica Ant. Op. inter Vlyssiponem et Scalabim. Alanquera.

Ierum Plin Ieras excelsus Sillio Medit. Sicil. op. Iato.

Igedita vide Egita.

Igligili Marit. ciuitas, Africaeregia. Bugia.

Ilerda H. Tarrac. op. Lerida

Ilice H. vrbs, alias Alone, et Ilicitanus portus, Elche, aliis Alicante

Ilipa Op. H. Niebla forte

Ilium Troadis vrbs decennali obsidione a Graecis arctata, et incensa tandem. i(/lion. Troia.

Illiberis Baeticae regia. vide Eliberil. Granata.

Illiberis G. Narb. op. Salsulae. Salsas, vel Saulses

Illiberis H. Tarracon. op. ad radices Pirenaei montis. Colibre

Illicen Hispan. citerioris vrbs, vino nigro nobilissimo celebrata. Alicante.

Illipula magna Ptolem Baeticae vrbs celeberrima. i)lli/poula Ptol. Granata Episcopo Gerundensi.

Illiturgis Hispan. op. Aldea el rio, aliis Andugar.

Incibilis Liuio Hispan. in regno Valentiae op. Chelua.

Inguinium Liguriae op. Albenga.

Inguinium Plino Vmbriae oppid quod est Isuuicum Ptolomaeo Eugubio.

Inicum Pausan Inyctos Herodoto, Inyctum Strab. et Steph. Sicil. op. Longobardo.

Interamna Vmbriae op quod inter ammes sit constitutum. teste Varrone. Terano in Abruzzo.

Inui Castrum vide Castrum nouum.

Inutrium boiariae inter Alpes pagus. Mittenwaldt.

Iol Caesarea vel Iulia Caesarea. Afric. propugnaculum ad mare medit. Caroli Caesar. irritata expeditione clarum. Algerium Algier Gezeit Mauris nebrissensis tradit Bugiam esse regni Africani caput, aliis Neptuni aras vocatam.

Ioppe Palaestinae op. marit. appulsu peregrinantium, qui Hierosollma petunt, nobile. Iaffa.

Iosedo G. op. ad Sequanam. Corbeil

Iria Iria vicus, Op. ad Taurinorum Voghera.

Iria flauia Call. op. S. Maria finis terrae, aliis Padron.

Isca quae et Augusta. Angl. op. Excestre.

Iscacis Angl. op. Ilcester.

Issedon Scythica Asicae vrbs, vnde in totum pene terrarum orbem rhabarbarum suppeditatur. Succuir.

Issedon Serica Asiae vrbs, Chami Tartarorem imperatoris regia Cambalu.

Istionium vide Histionium.

Isurium Angl. op. Aldburg.

Italica Vrbs in Italia, alio nomine Corfinium.

Italica ciuitas Baeticae, Silij Italici et Traiani patria.

Itanus quae et Lyctos, Op. Cretae marit. Paleocastro.

Ityca quae et Vtica, Afr. op. Biserta.

Iuliacum Marcellino Gugernorum op. Gulick.

Iulia Caesarea vide Iol.

Iulia colonia Friuli op. Ciuita d'Austria.

Iulia Constantia H. op. Seuilla la veja

Iulia fama H. op. Seria



image: s111b

Iulia felix Plinio, Salatia Plin. Officina mercium exoticarum, Lusitaniae emporium. Olyssippo Plin. et Vlyssippo, Vlyxbona Solino regia Lusitaniae. Lisbona.

Iulia liberalitas postea Ebora, Lusita. op. Ebora.

Iulia Libyca Op. dirutum, et ruderibus antiquitatem repraesentans, in Pyrenaeis montibus, non procal a Bucerdan op. hodie Linca.

Iulia Myritilis H. op. Vaena

Iulia Pietas Plin. aliis Pola, Histriae vrbs Pola.

Iulia Romulea vide Hispalis.

Iulia traducta quae et Tingi, in Mauritania. Tanjer. vide supra in Exilissa.

Iuliobona Calecorum op. et portus, Honnefleur. vide et in Ala Flauiana.

Iuliobrica H. in Cantabria op. ad Iberum amnem Algrunium Logronno, aliis Oliua.

Iuliomagis G. Lugd. op. Angiers

Iulium Carnicum vide Carnicum.

Iulium praesidium H. op. aliis Scalabis. Trugillo. vel Santarena

Iunonis templum H. op. Trasalgar

Iustinopolis Histr. op. marit. vide Aegida. Capo d'Istria.

Istripolis Hung. op. Strigonium.

Iuuauia Iouiacum, et Poedicum, Boiariae vrbs praeclara Saltzburgum hodie.

Labicum et Lauicanum, Latij mediterraeus pagnus. Valmontone.

Lacedaemon Sparta. lakedai/mwn spa/rta. Nobilis Peloponnesi vrbs. Mizithra.

Laciburgium Germ. op. academia celebre Rostochium, Rostock.

Lacippo laki/ppw. Baetic. op. Fuengirola.

Lacobriga Lusitan. op. ad Oceanum. Lamcobriga, Allagoas.

Lagyra Tauricae Cherson. op. Soldaia.

Lameca Lusit. op. ad Durium flu. Lamego.

Lampsacus Laomedonria Steph. Mysiae vrbs ad Hellespontum. Lampsico, vel Labsico.

Lamum Latij op. Marino.

Lanuuium Latij op. Indiuina.

Laodica Syriae op. Rhamata Iudaei, Lichem Barbari vocant.

Lariagara As. op. Caracaran.

Larissa Thess. op. marit. Larizzo.

Larissa vide Hierapitna.

Larthenianum quod et Veientum veteribus, Mediter. Thusc. opp.

Latera G. Narb. ad mare medit. Latez

Latobrigi Op. ad Lacum Lemannum. Losanna, Losanne.

Latopolites Aegypti op. ad Nilum. Derote.

Lauare Hispan. op. Auero, aliis Porto. Ad Durij amnis ostium situm op.

Lauiacum Austriae op. Lauffen.

Laum Plin. Medit. Lucan. op. Laino castello.

Laumellum Insubrum op. Lamello.

Laureacum Austriae op. Ens.

Laus Pompeia Op. Transpad. in Insubribus. Lodi.

Lebadia Boeotiae op. Badia.

Legio gemina Germ. op. Soppingen.

Legio Germanica quae et Septima, item Subiantla, et Regia Legia, Legionis Hispan. regni metropolis. Leon.

Legio secunda Augusta Op. Britan. ins. Leskerd.

Leontium Leontinum, Sicil op. Lentini.

Leptis magna Afr. minoris op. marit. Lebida Mercatori Nebrissensi vero Tripoli.

Leptis parua in ora marit. a Sidoniis conditum op. teste Salustio, inter duas Syrtes. Mahemedia, Mahomerta.

Leria quae et Edita, Valentiniani regni op. Liria.

Leuca Lotharingiae ad Mosellam op. Toul.

Leucas Acarnaniae vrbs, iuxta quam Augustus vicit Antonium Suessula.

Leucaspis Libyae op. Ripae albae.

Leucopidia Ptol. Luballia, Anton. Op. Ang. Carleyl.

Lianum Op. ad Maeotidis paludem. Salinca.

Liconiturgis H. op. Burgos

Lilybaeum Sicil. op. inipso Libybaei promont. situm, Marsala.

Limio saleum Ptolem Poloniae op. Gnesna.

Limira vide Epidaurum.

Lindos Op. Rhodij ins. Lindo.

Lindum Op. Coritanorum in Anglia. Lincolnia. Lincolne.

Linternum Campan. felicis op, Torre de la patria.

Lissos Op. marit. Illyridos. Alesio.

Littus Caesiae Op. Corsicae Calui.

Lixa Africae op. ad Oceanum Atlanticum, Larach aliis Larissa.

Locoritum Germ. op. ad Moenum. Forchheym in Franconia.

Locus Felix Austr. op. Wels.

Londinium Tacito, Londinum Trenobantum caput et Angliae emporium toto orbe celeberrimum. Augusta Marcellino. London. Londra.

Luca Thusc. ciuitas clariss. Luca.



image: s112a

Luca Callaicorum in Hisp. op. Lugo.

Lucentia H. Citerioris op. Lugent aliis Susana

Luciferi templum Strab. Hispan. Baeticae op. San Lucar de Barrameda.

Luculliana villa in Latino op. Aequicolorum. Frascano.

Lucus Augusti H. Tarrac. op. Oluca hodie Lugo

Ludfurdum Ptol. Misniae op. in Germ. Meissen.

Lugdunum G. emporium ad confluentes Rhodani et Araris. Lion

Lugdunum Batauorum ligodeino\n tw=n batabw=n Ptol. Leyda Stofflerinus enim fallitur, qui Traiectum ita nominat.

Lumnimia Lusit. op. Auia.

Lutetia Parisij, Celeberrima et emporio et gymnasio toto orbe ciuitas. leuketi/a. Leucodecta Ptol. Paris.

Lybissa Bithyniae op. Diaribe.

Lybissonis turris Plin. Bissonis Ptol. Sardiniae op. Sardos, aliis Porto di Turre.

Lychnidus Macedoniae op. ad lacum Lychniten. Ochrida.

Lydda quae et Diospolis, Palaestinae op. Roma.

Lysimachia Op. Chersonesi Thraciae. Hexamilium, Hexamili.

Macara Sicil. op. Cittadella.

Macodama Afr. op. iuxta Syrtin magnam, Mezorata.

Mactorium Herodoto, Macharina, Ptol. Sicil. op. Mazarino.

Madauria Numidiae et Getuliae conterminum. Oran.

Madoce Ptol. Arab. felicis op. Adena.

Maguntiacum Vetus Germ primae ciuitas, hodie Maguntia, episcopatus titulo insignita. Mentz.

Malaca H. Baet. marit. op. Malaga

Maleuentum vide Beneuentum.

Maliaca H. Tarrac. op. Beniuente

Mallos Cilic. op. Malo.

Manconium Anton. Angl. op. Machestre.

Mandorinum Mediter. Magnae Graec. op. Casal nouo.

Mandragora As. vrbs. Mongalor.

Maliana Thusc. op. Malliano.

Manliana Hispan. Baet. vrbs, quae forte Vlla quoque est. Monte mayor.

Mantinea Pelopon. op. Mundi.

Mantua Celebris Virgilij natalibus in Gall. Cisalpina vrbs. Mantoua.

Mantua Carpentanorum quae et Viseria, H. op. Madrid

Mapeta Sarmatiae Asiaticae op. ad Pontum Euxinium. Copa.

Marantium Mediter. Thusc. op. Ripa Maransi.

Marathon Achaiae op. Marathona.

Marbella H. Baet. op. Barbesola

Marcia Baet. H. op. Marchena

Marcodurum Duromagus Anton. Vbiorum op. in ditione Iuliacensi. Dura. Duren.

Margana As. op. Mognan.

Mariana villa Latij medit. op. Marino castello, o Zagarolo.

Marianum quod et Malianum, Insubrum op. Marliano.

Marianum et Merelianum, Op. Campan. felicis. Morliano.

Maridunum Britan ins. op. Carmarlin.

Marionis Germ. op. Ptol. Lunaeburgum. Luneburg.

Maritima ciuitas G. Narb. op. Martegue

Marobudum vide Bubienum.

Maronea Marit. Thrac. op. Marogna.

Maronias Cili. op. Maras.

Marruuium Op. Marsorum in Latio. Maruo.

Martua Ptolem quae et Pompilos. et Pompeiolis, H. vras. Pampelona

Masaci Op. ad Mosam. Maeseyck.

Masburgi vide Auca.

Maseriacum Antonino Op. Belg. Masieres.

Massilia Phocensium colonia, G. Narb. vrbs marit. Marseille

Matiera Halicarnassei. Tudernum Ptolem. Tuder, et Tiora, Vmbriae vrbs. Todi.

Matiscona aut Matissana, vt vetusti codices Caesaris habent, Op. G. ad Ararim. Mascon

Matium Cret. ins. metropolis. Candia.

Metreio Rhetiae op. Matran.

Matricorum Dinodurum, Mediomatricum vrbs, Theonis villa. Dierenhofen. Thionville.

Mediolanum ciuitas clariss. in Insubribus. Milano.

Mediolanum Op german. hodie Monasterium, Munster.

Mediolanium Op. Sanctonum., Saintes.

Mediolanum Britan. insp. op. Lancastre.

Midiolum vide Eclesta.

Medobrida Caes. Lusit. op. ad montem Herminium. Armenna.

Medullum Vindeliciae op. Melding.

Megalopolis Op. Arcadiae, in centro Peloponnesi Leontari, aliis Londario.

Megara Sicil. op. marit. Agosta.

Megara Achaiae op. Megara.

Melange Asiae emporium. D. Thomae Apostoli sepulchro clarum. Maliput.

Meliodunum Bohem. op. Mileusco.



image: s112b

Mellaria Plin. Carteia Ptol. H. Baet. op marit. Alzezira

Melodunum Celticae op. Melun.

Melpum Insubrum op. in Ital. Transpadana. Melci, Melzi.

Menace vide Malaca.

Mene Op. mediter. Sicil. Meneo.

Menium Saxoniae op. Ptol. Mesuium, hodie Magdeburgum, Parthenopolis. Meydenburg.

Menosgada Ptol. Op. Germ. in confinio Bohemiae. Egra.

Mentesa Hispan. op. Iaen, aut op. illi vicinum Mentexa. aliis Montejo in Baetica.

Mesembria Mysiae vrbs ad Pontum buxinium. Misimbria.

Mesgana Afr. minoris op. ad oram maritimam. Alger. Mauri Geizer vocant.

Messana Siciliae emporium nobile. ad fretum Mamertinum. Zancle Olim. Messina.

Messapia Medit. op. Magnae Oraec. Misano.

Messene Nobilis Graec. vrbs. Petalidia.

Metacum Arab. felicis op. Ptol. Calaiate.

Metapontus Op. in sinu Tarentino. Torre di mar.

Metelites Aegypti oppid. ad Nili ostium Raschit Turrice, Rosetto nostris.

Metellicastrum Emporium in Zelaudia. Middelbergum.

Methone Marit. Peloponnesi vrbs. Modon.

Meuania Vmbriae op. Beuagna.

Miletus Cariae vrbs, olim. Anactoria et Pityusa.

Mindon Op. Callaicorum in Hisp. Mondojedo.

Minnagora As. op. Maciquepatan.

Minturnae Op. Campan. in Italia. Traietto.

Minya Amorgi ins. op. Plati.

Mirobriga Hispan. Baet. oppid. Plin. Ciudad Rodrigo, aliis Monte major.

Misistratum vide Amastru.

Mitylene Lesbi vrbs clara. Metelino, Mitylin.

Mocenia Op. Germ. ad Danubium. Montzing.

Modoetia Insubrum op. Monza.

Modura As. op. Bisnagar.

Monobrica Baet. H. op. Monobriga

Moridunum Britan. ins. op. Murotringum. Somerthon.

Morta Siciliae op. littorale. Porto gallo.

Motuca Siciliae op. inter Paclrynum et Lilybaeum. Modica.

Munda Baeticae op. bello ciuili et Sexti Pompeij fuga inclytum. Monda, alij Mundecaran.

Munychiates Arabiae Petraeae vrbs, hodie Medinath Alnabi, vbi Mahometae sepulchrum, Mecha.

Murella Op. H. in regno Valentiano. Morella

Murgentium Strab. Murgantia Liuio Op. Sicil. Anguni.

Murgis Baet. op. Mursia.

Mursa vide Teutoburgum.

Mutilum Flamin. op. Modiana.

Mutina Lomb. Cispad. op. Modena.

Mutiscae Vmbriae op. Treui.

Mycenae mukh/nai Pelopon. op. Agios Adrianos.

Mylae Sicil. op. Milazzo.

Myrica vide Amphipolis.

Myrina Op. Lemni ins. Lemno.

Nabrissa vel Nebrissa, Venerea, Op. H. Librixa

Nagara quae et Dionysiopolis, As. op. Nerg.

Nagiera H. vrbs. Nauarra

Nannetes G. Maritima ad Oceanum ciuitas. Nantes

Nantuates Op. Germ. ad Lacum Acronium. Costentz.

Narbo Narbo Martius, Colonia Decumanorum sine Atacinorum Vrbs quae Gall. Narb. nomen dedit Narbona.

Narnia quod et Nequinum, a libidinosa incolarum inertia sic dictum, Op. Vmbr. in Sabinis. Narni

Narona Illyrici op. Narenta.

Nasium Leucorum op. Nanceium. Nansy.

Nauale Caes. Auguste vide Forum Iulij.

Naualia Oppidum ad Rhenum. Campen. tametsi Appianus Zwol esse putat.

Naulium Ligur. op. portu celebre. Noli.

Naupactus Achaiae op. ad sinum Corinthiacum. Lepantho.

Nauplium Pelopon. marit. oppid. ad sinum Argolicum. Napoli de Romania.

Nauportum Tacito, Histriae opp. Labato castello, Dalmatis Lubeana.

Neapolis Parthenope, Regni titulo celebris vrbs. Neapoli.

Neapolis Macedoniae, Op. ad Strymonium lacum. Christopoli.

Neapolis Op. Syrtis paruae. Tripoli.

Neas Sicil. op. Noto.

Nemausus Plin. Gall. Narb. vrbs Nismes.

Nemetobriga H. op. Val de Nebro

Nemetum municipium German. op. praeclarum, et Imperialis camerae (vt vocant) primaria sedes. Spira.

Neocaesarea As. op. Nisar.



image: s113a

Neodunum G. Lugdunensis oppid. Ptol. Leondoul

Neomagus AN. Angl. opp. Glyford

Neomagus G. Narb. op. Nyon.

Neoportus Carniolae Germ. regionis op. Laubach.

Nepe et Nepeta, Med. Thusc. op. Nepi.

Neprunium Latij op. marit. Nettunia.

Neritum Salentinorum op. Nardo.

Nicaea Bithyniae medit. vrbs. Nichia.

Nicaea Plin. et Nicia Anton. Ligur. marit. op. Nizza.

Nicomedia Bithlryniae clara ciuitas.

Nichor Turcis hodie dicta, nautis Comidia, voce truncata.

Nicopolis Thrac. op. ad Haemi montis radices. Nicopoli.

Nicopolis Epiriop. Actiaca victoria nobile, ad ostium sinus Ambracij. Preueza.

Nicotera Brutiorum op. marit. Nicodro.

Ninine As. op. Monsal.

Niomagus Brit. ins. op. Bokynagam.

Nisia Africae op. ad mare medit. Nubia.

Nisibis seu Niniue, a Nino aedificatore dicta, Ionae propheta legatione celebris.

Nissaea Achaiae marit. op. ad Saronicum sinum. Salina.

Noega Callaicorum in Hisp. Nauia.

Noela sine Nouium, Callaicorum op. Noya.

Nomentum Sabinorum. op. Lamentana.

Norba Caesarea H. op. Alcantara

Noreia Vrbs Carinth. ad confluentes Frigidi et Natisonis fluuiorum. Goricia. Gorch.

Noricia Sueniae imperialis vrbs. Weissenburg.

Noricum ripense Austr. op. Hauszruck.

Nouaria in Insubribus op. Nouara.

Nouem pagi Plin. Thusc. mediter. op. Baganarea.

Nouem viae vide Amphipolis.

Nouesium Germ. Secundae op. ad Rhenum. Nuys.

Nouiodunum Bellouacorum, aut Suesionum potius opp. in Gollia. Noyon.

Nouiomagum Belgij op. Rheno adsitum. Nimmeghen.

Nouionmagus Op. in agro Moguntino. Ingelheim.

Nuagerra Ptol. Aquisgranum hodie, thermis et Caroli Magni palatio celebratum. Aken. Ach. et Alix Gallice.

Nuceria Vmbr. op. Nocera.

Nuceria Pisentinorum in Campania op. Nuceria de i Pagnai.

Numantia Tarrac. H. vrbs, quam terrorem Romani imperij Cicero nominat, quod obstinatissime repugnans, non vnum Romanovum ducem ceciderit: tandem a Publ. Scipione deleta. Soria, aliis Caesar-Augusta

Nursia Vmbr. op. medit. Norsa.

Nymphaeum Tauricae Chersonesi op. Ciprico.

Obulco vel Obucula. o)\boulkon Ptolem. H. Baeticae op. Vbeda

Ocellis Emporium extra Arabici sinus fauces inxta Palindromum promont. regia vrbs. Adena.

Ocellum Lusit. op. Otero del rey.

Ocelus Britan. insul. opp. marit. Yermouth. nostratibus Yermuyen. alij contendunt esse Hullam oppidum et portum in eadem Nordofolciae. ditione.

Ocriculum Vmbriae Sabinorum opp. Otriculi.

Octodurum campus Gothorum, Tarracon. H. op. Toro

Octodurum in Heluetiis aut Veragris op. adradices. Alpium. Martenach in Wallisserland.

Octogesa Caes. H. op. ad Iberum fluuium. Hitona

OEnias Op. Achaiae marit. ad ostium Acheloi fluuij. Dramagesto.

Oliba Op. ad Borysthenis ostium. Strapenot.

Olbia Melae, Gall. Narb. op. Eres.

Olbia Bithyniae op. ad Propontidem. Verlia.

Olchinum et Colchinium, Illyrici op. ad Drinonis ripam. Dulcigno.

Olearso Op. marit. ad Pyrenaei montis radices. Hondaribia incolis, Hispanis Fuente rabia.

Oliba H. Tarrac. op. Olit

Olicana Angl. op. Halegfex.

Olmo Op. nonlonge a Basilea. Hole.

Oluis Cret. op. Olulo.

Olympicus Sicil. op. Lysimelia Thucyd. Pantanella.

Olyssippo vide Iulia felix.

Onignathus vide Epidaurus.

Opane Afr. op. Opin.

Opitergium Carnorum Venetae regionis op. Oderzo.

Orcelis H. opp. in regno Valentiano. Oriola, Origuela

Orcophanta As. op. Rotas.

Ordolucae Tacit. hodie Beruicium, in extrema Britannia praesidium versus Scotiam. Berwick.

Ordouici Britan. ins. op. Lancastrienses, Cestrenses, et Salopienses.

Ordouicum Tac. Brit. ins. vrbs. Norwich.

Oretanum Germanicum siue Oretani, H. vrbs non procul a Carthagine noua, a quibus per Vaccaeos iter erat ad Astures. Calatraua



image: s113b

Oreum Euboeae op. marit. Loreo.

Oropitum Thusc. medit. op. Oruieto.

Ortona Plinio, Ortonium Strab. Petra piratarum olim nucupatum, teste Strab. Op. Samnij in Pelignis. Oriona.

Orthosia Syriae op. Tortosa.

Ortura As. op. Orissa.

Ortygia vide Ephesus et Delos.

Osca quae et Capua, Colonia Campanorum. Capua.

Osca H. Citerioris opp. siue Tarraconensis. Huesca

Ossobona Opp. in confinio Baeticae et Lusitan. Silueira.

Ossobona forte Turdetanorum veterum in Hispania opp. Exuba, en el reyno de los Algarues.

Ottorocora As. op. Salgora.

Ouilabis Austr. op. Lambach.

Oximun vide Auximus.

Oxoma siue Vxama, H. op. Osma

Oxonium Angl. opp. academia nobili inclytum. Oxenford.

Ozene Asiae oppidum. Tiascani regia, Ptol. Pale.

Pactya Thrac. op. marit. Panido.

Paestum quae et Posidonia, Lucaniae marit. op. rosariis olim nobile. Policastro, aliis Possidonia.

Pagosa Thess. opp. Demetrias. Dimitriada.

Pagos vide Corinthus.

Pagrasia As. vrbs. Perperi.

Palaepolis Cumanorum Campaniae oppid. Poggio reale, o torre dei gioparelli.

Palanda As. op. Pari.

Palantia H. op. Tarrdcon. Palencia, alrio Carrion

Palatium Diocletiani vrbs Euseb. Spalato.

Paliana As. op. Panconia.

Palibotra As. vrbs. Aua forte.

Palica Sicil. vrbs Paliconia.

Palis Cephaleniae ins. op. Palichi.

Pallene Marit. opp. Macedoniae ad sinum Toronicum. Canistro.

Paltos Melae. Syriae op. Gibel.

Panassa As. op. Pandasgu.

Panormus Scil. metropolis. Palermo.

Panormus Cret. ins. op. Voulismeni.

Panormus Macedon. op. Yerisco.

Panticapaeum Tauricae Chersonesi oppidum. Vospero.

Paphos noua Cyriop. Bafo.

Papia Ticinum, Ostrogothorum sedes, regis Galliarum Francisci captinitate nobilitata. Pauia.

Papirianae fossae Mediter Thusc. opp. Fossel nouo.

Paraetonium Marmarice opp. Porto rassa, aliis Berton.

Parentium Plin. Histr. op. marit. Parenzo.

Parium Op. Troadis ad Propontidem. Pario.

Patala As. op. Petacal.

Patara Lyciae marit, vrbs. Patera.

Patauia Germ. op. in Styria. Paetouio aliis, Passaw, rel Petaw.

Patauium Inclyta Venetorum academia. Padua.

Paterniana H. op. Pastrana

Patrae Marit. op. Pelopon. Patras.

Pauea Ptol. Corsicae op. Pauonia.

Pax Iulia quae et Augusta, Hispan. op. Padajos, aliis Beja, o Bexa. Op. Portugalliae.

Pella Macedon. op. Alexandri Magni natalibus clarum. Ieniza.

Pelusium Vrbs Aegypti ad ostium Nili, Pelusioticum ab ea dictum, sita. Damiata.

Pentia Opp. Siculo mari vicinum, vbi multa vetustatis monumenta hodie visuntur. Li pulici.

Perga Pamphyliae op. vbi antiquiss. et sanctissimum Dianae Pergaeae fanum fuisse Cic. dicit. Pyrgi.

Pergamum As. minoris vrbs, Attali regia, Galeni medicorum principis patria. Pergamo.

Permula As. op. Patane.

Perincari As. op. Pelagonga.

Perinthus Thraciae marit. vrbs in Propontide. Heraclia, Czetly, Rodosto Bellonio, alibi Heraclee.

Peronticum Thrac. op. Verdiso.

Persepolis Persiae vrbs. Siras.

Perusium et Perusia, Hetruriae mediter. vrbs, quam obsidio et fames prouerbio nota famosam reddidit. Perusi.

Pessinuns Paphlagoniae oppid. Cybeles cultu nobile. Tribanta.

Petilia Virg. Oppidulum Magnae Graec. marit. in sinu Scylaceo. Belicastro en Calabria.

Petra Arab. felicis oppid. Mequa, Mecha.

Petra piratarum vide Ortonium.

Peuce Hungariae vrbs, a quinis sacris aedibus. Quinquecclesiensis dicta.

Phabiranum Ptol. Chaucorum maiorum vebs ad Visurgin. Brema.

Phaleria Halic. Phalaris Catoni, Phalirum Ptolem. Mediter. Thusc. opp. Falare.

Phalafarna Cret. op. Contarini.



image: s114a

Pharae Oppid. iuxta Coronen. Calamata.

Pharaxa vide Charax.

Pharus H. in Calecis op. Corunna

Phasis Op. Colchidis Plin. Fasso.

Phauda vide Chadisa.

Phebiana castra Rhetiae op. Bebenhausen.

Phellus Lyciae op. Phello.

Pherae Marit. op. Messeniae Plin. Cheramidi.

Phestus Thessal. op. Oista.

Phesulae vide Fesulae.

Pheugarum Ptolem. Germ. vrbs. Halberstadt.

Philenorum arae vide Arae.

Philaeum in Frisiis maiorum vrbs clara. Groninga.

Philippopolis Trimontium, Adrianopolis, Vrbs in Chersoneso Thracica, Olympiada olim, Andrinopoli.

Phinopolis ad Eosphorum Thracium op. Phinopoli.

Phlegraei campi vide Forum Vulcani.

Phlius fliou=s2. Marit. op. Pelopon. Iry.

Phocaea fwkai/a. Aeolidis marit. oppid. Foglia vecchia.

Phoenix Cretae ins. op. S. Niqueta.

Phoronaicum vide Argos.

Phregenae Plin. et Anton. Phregena Strab. Thusc. marit. op. Pali.

Physcus Cariae op. e regione Rhodi. Fiesco.

Piada Op. Asiae. Peim.

Picentia Pisentinorum in Campania felice op. Pastello al mare di Stabie.

Picentia Opp. Campan. inter Surrentum et Silarim flu. Vicentia.

Pilae Geticae Hung. op. Vascapu Hungarice, Eysenthor Germ.

Pilanum Aequicolorum in Latio opp. Pagliano.

Pilium Medit. Latij oppidum in Aequicolis. Pilio.

Pinguentium Ptol. Histr. mediter. op. Pinguento.

Pinna Samnitum oppid. Sillio Italico Penna.

Pintia H. op. hodie Vallis oletana, Copiosa ciutas. Valladoletum. Valladolid

Pioniae Op. Afr. Pignon.

Pisaurum Opp. Vmbrorum in Piceno. Pesaro.

Piscena G. Narb. op. Pesenas

Pisonium German. op. ad Danubium. Wischelburg.

Pistorium Plin. et Cat. Pistoria Ptol. Ad Pistores Anton. Medit. Thusc. op. Pistoia.

Pitane Op. Troiadis. S. Georgio.

Pithyusa vide Miletus.

Placentia Lombard. Cispadanaevrbs. Piacenza.

Placentia H. op. in Castella noua. Placenzia

Planasia G. Narb. op. ad Rhodanum. Pont S. Esprit.

Plemmyrium Siciliae op. Cabo massa Vliuieri.

Plut Sicil. op. Plaza.

Poecila Cilic. op. Paxolli.

Poecilasium Cretae op. Pentalo.

Poedicum Norici op. Passaw. alij volunt esse Iuuauiam.

Poetouio Stiriae op. Petaw.

Pola vide Iulia Pietas.

Polemonium Ponti op. Leona.

Pollentia Lombard. Cispad. op. Palanza.

Pometia olim, quae et Sessa Atunca, Op. Campaniae. Sessa.

Pompeiopolis quae et Martia Ptol. et Pompilos, Celebris in regno Nauarrae vrbs. Pampelona.

Pontes Anton. Angl. op. Reading.

Pontes Scaphoni Op. Bauariae superioris. Schefltaren.

Populonia Hetruriae op. Plumbinum. Plombino.

Populoniae portus Thusc. op. marit. Porto. ferrato.

Porrago Op. Corsicae. La bastia.

Porta Augusta, vide Augusta noua.

Portillum Tortillum Thucyd. Sicil. op. Curcurasi.

Portus Edron Plin. Venetae regionis op. Porto di Chizzo.

Portus Hannibalis Hispan. vrbs. Albor.

Portus Herculis Monoechi Ligur. op. Villa Franca.

Portus Ilicitanus vide Alone.

Portus magnus Angl. marit. oppid. Portsmouth.

Portus Mauritius Ligur. oppi. Porto Moriso.

Portus Menestheus vide Menestheus.

Portus Monoechi Ligur. oppi. Monacho.

Portus Romatinus Fori Iulij op. Porto Cruaro.

Portus Syracusanus Corsicae insulae op. S. Bonifacio.

Portus Veneris G. Narb. op. Cap. de Creux

Portus Veneris Ligur. op. Porto Venere.

Portus Vlyssis Sicil. op. Longina.

Posidium Syriae op. Pualo.

Posidium ad intimum Arabicisinus recessum op. Ques, aliis Zues.

Posonium Pannon. oppid. Presburgum.

Potentia Lucaniae op. medit. Potenza en Basilicata.

Praenesta Latij oppid. mediter. Pilastrina.

Prasia Pelopon. op. Ciparissi.

Priuernum Latij oppid. mediter. Piperno.



image: s114b

Prusa Bithyniae vrbs. Bource.

Psychium Cretae op. Sichino.

Pteleis vide Ephesus.

Ptolemais Cyrenaicae oppid. Tolomita.

Ptolemais Palaestinae vrbs, quae et Aca, Acon, aliis Acre.

Pucinum Histeriae opp. generosis vinis Plinio laudatum. Prosecho.

Puteoli Cumanorum Campaniae felicis op. Puzzuolo.

Pylos Messeniae op. quod et Coryphasium. Nauarino.

Pyrgi Plin. Hetrur. oppi. Ciuita vecchia.

Pyrgi Virg. et Purganum aliis, Maritimum Thusc. oppid. S. Marinello.

Pyrgus Marmaricae op. Barda.

Pyri mons vel ad Pyrum, Germ. vrbs ad Rhenum. Speyer.

Pyrrha Cariae op. Demoniari.

Quadrata Lazio, Austr. opp. neunkirchen.

Quadrata dicta et Ratispona, olim aforma quadra, Tiberina a Tiberio, Reginopolis a vicino amne, Imbripolis aliis, ab imbribus fluuij, qua ratione etiam Hyetospolin dictam arbitror, (nam hoc etiam nomen traditur) ab u(eto/s2, id est imbre, rectius, quam ab Hiotaso duce quopiam, quem somniant Regenspurg.

Quintanorum colonia Oppid. quondam in ripa Danubij, nunc pagnus Kyntzen.

Quiza Plin. Vuisa Ptol. Mauritan. op. ad mare medit. Oran.

Rarassa As. op. Racang.

Rassadirum Afr. op. Arcudia.

Ratispona vide Quadrata.

Reate Oppid. Vmbriae in Sabinis Riete.

Recinata veteribus, nunc Recatinum, Picenorum op. Recanata.

Redintuinum Ptolem. Bohem. op. Teni.

Regia Op. Baeticae. Vaena.

Regia Legio, quae et Septima legio Germanica, et Subiantia, H. vrbs Leon

Regium Iulium Brutiorum op. Rezzo.

Rrgium Lepidi Lomb. Cisp. op. Rigio.

Requiescit Transsyluaniae op. Rihonsala Hung. Reichersdorff Germanice.

Rhamata Hebraeis, quae et Laodicea, Syriae op. Lichem.

Rhigodunum Angl. op. Rippon.

Rhisinium Plin. Rhiso Polybio, Illyrici op. Cataro.

Rhitium Op. ex aduerso ostij Tybisci flu. ad Danubium situm. Salonchemen.

Rhoda H. opp. quae et Rhodope Ptol. Roses

Rhotomagus G. celebris ciuitas. Rouan

Rhuspe vel Ruspina, Africae minoris op. Alfaques.

Rhuteni G. op. Rhodes

Rhythymna Cretae opp. marit. Retimo.

Rigiacum Belgij insigne op. Aras.

Rigodulus Oppid. ad confluentes Mosellae in Rhenum. Cobelents Auentino.

Rigomagus Germ. op. Eymagen.

Rigomagus Germ. oppid. ad Rhenum. Rhynmegen.

Risistum Thrac. op. Rhodosto.

Riuuli Transsyluaniae oppid. neuster German. Nagbania Hungarice.

Roma Orbis caput, olim Valentia arcano carmine dicta. de quo vide Solinum. r(w/mh. Roma.

Romanae portae. Porta Flaminia. Porta del populo. Capena vel Appia. Porta de S. Sebastiano. Trigemina vel Horatia perquam trigemini fratres Horatij ad pugnam exiere. Porta de S. Paulo. Pons Miluius Martiali, Rom. Ponte molle.

Ropicum Corsicae op. Rogela.

Rosetum Thusc. marit. op. Grosseto.

Rosellae Ptolem. Medit. op. Thusc. Rosella.

Rosulum Mediter. Thus. op. prope Romam. Monte Rose.

Rufacum Alsat. in German. op. Ruffach.

Ruffiana Ptol. Germ. op. ad Rhenum. Oppenheim.

Ruscino Colonia prouinciae Narbon. Perpinianum, aliis Roussillon.

Rusibis Afr. op. Estezo zastello.

Rusicada Numidiae op. Stora, vel Astora.

Russinum Hisp. op. Rossillon.

Rustonium Afr. op. Bresca.

Rutena G. Narb. op. Rhodes

Rutubis Afr. op. ad Oceanum Atlanticum. Rusibis.

Rutupia AN. op. nunc Roffa, Rocestre

Sabana As. op. in insula Iapana. Seendeber.

Sabaria Austr. oppid. ad Angrum flu. Stain.

Sabatia Ligur. op. Sauona.

Sabona Germ. op. Brixen.

Sacarbantia Vrbs Austr. ad Arrabonem flu. Gurment.

Sacrum promontorium Lusit. oppi. Cabo S. Vincente.

Saduca vide Salduba.

Saetabis vide Augusta Valetia.



image: s115a

Sagnina Thusc. oppid. mediter. Sayena.

Saguntum H. op. cui fides in Roma nos constans rumae occasio fuit post longam famem. Moruedre

Salacia H. vrbs. Setubal

Salamin vel salamis, Cypriemporium que postea Constantinana, Famagosta. vide Tamassus.

Salapia Apuliae Dauinae op. Argiripinorum emporium, quae et Salpia. Salpe.

Salaria H. op. Siruela

Salatia vide Iulia felix.

Salde colonia (quae et Cirtha Fazella) Afric. oppid. Mauritania. Algier.

Salduba Hispan. oppid. sa/ldouba. Vbeda.

Salentinum vide Acra Iapygia.

Salernum Campan. felicis vrbs in Pisentinis. Salerno.

Saletio Germ. op. sexto infra Argentinam miliari. Selsa.

Salinum Pannoniae inferioris vrbs, Buda nunc. Ofen.

Salmantica Vrbs H. academia illustris. Salamanca

Salnia Piceni op. Alia castello.

Salodurum Heluet. op. Solothurn.

Salona Dalmatiae op. Aruinata, aliis Salone.

Salusbium Flamin. op. Castro caro.

Salsulae vide Illiberis.

Samandria Op. Belgrado oppsitum. hodie Scenderonia.

Samarobrina hodie Cameracum Felgis clara vrbs. Cambray.

Samba As. op. Arracan.

Samorna vide Ephesus.

Samos Op. Cephaleniae ins. Samo.

Santones G. vrbs. Xainctes

Santonum portus Galliae vrbs. La Rochelle.

Sara As. op. Selungos.

Sarabaris Hispan. op. Toro ad Durium flu. Clusio, aliis Samora.

Sardica Thrac. Chersonesi opp. Triadiza.

Saron Iudaeae marit. oppid. S. lamperthi.

Sarra Tyros, Nobiliss. As. emporium. Puerto de Sur.

Sarsina Flamin. op. Playti poetae patria. Sarsina.

Saturnia colonia thusc. op. mediter. Saturniana.

Sauaria Austr. op. Leybnitz.

Salulum Ligur. op. Sori.

Saxa rubra Hetrur. op. Monte rossae.

Scalae Hannibalis Locus marit. in Hispania Tarracon. inter Barchinonem et Tarraconem. Costa de Garaf.

Scaldis pons Anton. Hannon. op. Valencenae forte.

Scallabis vide Iulium praesidium.

Scardona Illyrici maritimi vrbs. Scardona.

Scheria Scil. op. Calatames.

Scodra Dalmatiae vrbs ad Drilonem fluuium. Scutari.

Scupia vel Scupi, Mysiae superioris op. Scupia.

Scutica Hispan. op. alij. Sentica scribunt. Samora.

Scyllaeum Op, Brutiorum, Plin. Scyglio, Siglio.

Sebasta Pisidiae op. in Cilicia, Suassia Iouio, Suias.

Sebastopolis Opp. Ponti Cappadociae. Sebasti.

Sebusium Germ. op. Nemetib. vieinum. Weissenburg.

Securium vide Alberacinum.

Sedunum. Sion Sitten.

Segedunum Opsi. Hungar. ad Tibiscum flu. Segeth.

Segesta vide Egesta.

Segestanorum emporium Scio. op. Castro al mar di Gofo.

Segestum Plin. Ligur. oppid. regulia Ptolom. Sestri de Leuante, vel Sigestro.

Segethusa Daciae vrbs. Corona.

Segisama Iulia rurris Syllana, H. op. Tordesillas

Segni Belgij op. Siney, aliis Segny.

Segnia Marit. Illyrici op. Senia.

Segobia Castella in Hisp. vrbs. Secobia Anton. Sagonia Plin. Segouia.

Segobrica Celtiberiae op. in regno Valentiniano. Segorbia.

Segodunum Germ. emporium mercatu florentiss. et quasi eius vmbilicus. Nuremberga. Nurnberg.

Segodunum Auerniae in Gall. oppid. Rhodes.

Seguntia vel Serguntia Hisp. Tarraconens. op. Biguenca.

Sigunitum Angl. op. Caersegent, Ciliester.

Segusium Plin. Taurinorum Lombar. Transpad. oppid. Susa.

Selambina H. op. Salobrenna

Selampura As. op. Lampuraa.

Selenis Afr. op. Salonef.

Selenis Sicil. op. quod et Slinon, Selinus Virg. Salemo, aliis Terra di pulici.

Selinus portus Africae marit. op. Porto Alberto.

Seleucia Illustris Syriae vrbs. Solda.

Selymbria Vrbsthrac. ad Propontid. Selibria, Seliurec.

Sempronium austriae oppidum. Oudenburg.

Sena Senensis colonia Tacito et Plinio, Thusciae vrbs, antiquitantis laude semper clara. Siena.



image: s115b

Sena Gallica Ptolom. quae et Senogallia, vel Senegallia, Piceni vrbs prope Anconam.

Sentica Hispan. op. in Castella veteri. Septimanea. Simancas.

Sentina Thusc. medit. op. Sento.

Sepinum Hirpinorum in Samnitib. op. Sepino.

Septempeda Oiceni op. S. Seuerino.

Septimanca Hispan. vrbs in Castella veteri. Semancas.

Sera Afr. op. Sindinfu.

Sere Asiae minoris op. Mesurata.

Serezola Ptolom. Hispan. vrbs inclyta. Toledo.

Serninus vicus Anton. Lomb. Cispad. oppidulum. Sermito.

Sestos et Abydos Op. Hellesponti littorialia, Turcis Bogazossar, quasi in maris faucibus sita.

Setabis villio, Hisp, op. Xatiua.

Setia Latinorum op. medit. Sezza.

Seuatum Austr. op. Schwatz.

Seuerani Plin. Thusc. mediter. oppid. Souretto.

Seuerianum Op. Pannon. Swerin.

Sex Ptol. H. op. Motrel

Sibastra vicus As. op. alij Sirastra scribunt. Saurac.

Sicum Illyrici op. ad mare Hadriaticum. Sebenico.

Sicyon Achaiae nobile olim oppidum. Basilica.

Sideni Sidenorum sedes, Op. ad mare Balthicum. Sterin.

Siga Afr. opp. Humain.

Siga Sigapolis Caesariensis Mauritaniae op. Guardia.

Signia Latij opp. mediter. in Hernicis. Segna.

Silua Lusitan. op. Selues.

Similia As. emporium. Sintacora.

Singidunum Hungar. op. ad Danubium, vide Samandria. Zenderin.

Sinuessa et Sinope, Campam. felicis op. Suessa.

Siphe Achaiae op. ad sinum Corinthiacum. Rosa.

Sipontum Apuliae Dauniae op. Sipus. si/pous2. Siponto.

Sipphara As. opp. Vissaopatan.

Sirmium Anton. Lombard. Transpad. opp. Catulli poete patria. Sirmio castello.

Sirmium Pannon. inferioris oppid. Simaeh.

Sisapone Hispan. op. Xeres de la frontera.

Sisyrba vide Ephesus.

Smyrna Asiae minoris, siue Ioniae vrbs ad Aegaeum mare. Le Smirne.

Soletum Magnae Graec. vrbs. Soleto.

Solicimum Ammiano, German. opp. Solms.

Solicomium Pagus in Sueuia. Bretta.

Sosicure As. op. Iacamcuri.

Sparta vide Lacedaemon.

Spartaria Ptol. H. vrbs. Cartagena

Spedia Ligur. op. Specie.

Sperchia Macedon. op. ad sinum Maliacum. Pthelia, aliis Fitilco.

Spinae Anton. Op. Angl. Neuburi.

Spoletum Vmbr. op. Spoleto.

Stabiae Plin Locus in agro Campano. Castel di mare.

Stagira Maced. op. ad sinum Strymonium, Aristotelis patria. Libanoua.

Statones Plin. Thusc. marit. opp. Scarlino.

Stephanopolis Corona, Daciae vel Transsyluaniae op. Cronstatt German. Brasso Hung.

Stereontium Hessiae op. Kessel.

Stragona Ptol. Op. Poloniae. Posnauia.

Stratonica Macedon. op. ad sinum Singiticum. Francocastro.

Stridon Op. Histr. medit. D. Hieronymi patria. Sorgna.

Strygonium Hungariae opp. ad Danubium. Ctan.

Strigulia Angl. op. Chepestau.

Stymphelus vide Chalcis.

Suassa Ptol. Vrbinates metaurenses Plin. Picem vrbs. Vrbinum. Vrbino.

Subiantia vide Legio.

Sublagum Latij medit. op. Sollago.

Subrita Cretae ins. op. Sandioia.

Subur H. op. sirges

Sucro Strab. Citerioris Hispan. oppid. Cullera.

Sudernum alias Tudernum, Opp. Thusc. medit. Muderno.

Suel Ptolemaei H. Baet. op. Molena

Suelum H. op. Chipiona

Suessa Romanorum colonia. Sessa.

suessula Campan. felicis oppid. iuxta Neapolim. Sessula, dias Scafaro.

Sulmo Pelignorum opp. Ouidij poetae patria. Sulmona.

Sunici Tacito, Op. ditionis Coloniensis, telonio notum. Suns.

Suriga Afr. op. Aber.

Surrentum Pisentinorum op. in Campania felice. Surrento.

Susa Persidos metropolis. Sopham, aliis Sustra.

Susudata Ptol. Germ. opp. in Marchia Brandeburgica. Wilsnach.

Sutrium Thusc. medit. op. Sutri.



image: s116a

Syene Agypti vrbs. Asna, Gueuere Iouio.

Syngilia H. op. Antiquera

Syracusae siciliae vrbium maxima et pulcherrima, quam Cicero ex quaturo maximis vrbibus constitisse memorat, quarum vna fuit Insula dicta, Hieronis regis palatio olim insignis: altera Acradina: tertia Tyche, a nobili Fortunae templo, in ea extructo: quarta Neapolis, quod postrema aedificata fuerit. Saragossa.

Memorabilia sunt loca in hac vrbe:

Amphitheatrum Syracusarum. La fossa di granari.

Euryalum. arx prope Syracusas. Beluedere.

Labdalum. Arx Syracusis. Monte Belissi.

Latumiae. Carcer olim Dionysij tyranni. Le Tagliate.

Lepas. Collis prope Syracusas. Monte di Criniti.

Paciorus, Opp. propinquum Syracus. Palazzolo apresso di Saragossa.

Syrtes Breuia et vados aloca in mari Africano, naufragiis insidiosa.

Seche di Barbaria Baxos de Barueria.

Tabacra Op. Afr. littorale ad mare Mediterraneum. Bugia.

Tacola Indiae emporium extra Gangem. Malaca.

Taeniolonga As. op. Mesenna.

Talabrica Lusitan. op. Talauera.

Tamara Britan, ins. op. Tamerstock.

Tamassus et Salamis, Cypri vrbs, expugnatione et mortalitate ciuium per Turcas patrata nobilis, anno 1572. Famagosta.

Tamiatis vide Pelusium.

Tamusiaa Afr. op. Tefeltner.

Tanais Vrbs ad ostium Tanats fluu. Asaph.

Tanitum G. Togatae opp. in Italia. Tanedo

Taphrae Op. Afr. inter Syrtes. Faches.

Taphrae Op. in Isthmo Tauricae Chersonesi, Pizecop.

Tarentum Magnae Graec. vrbs, a Lacedaemoniis in Calabriae finibus condita, OEbalia Virg. Taranto.

Tarichaea Iudaeae op. ad mare Galilaeum. Iefferkijn.

Tarraco Cositanornm vrbs in Hisp. Taraconensi. Tarragona.

Tarsus vide Tharsus.

Tartessus quam Carteiam vult esse Clusius. alij Belonem. H. op. ad Calpen. Tariffa

Taruanna Morinorum op. Terouane.

Taruscum colonia vel Tarasco. Op. G. Narbon. Tarascon

Taruedum quod et Oreas, Op. Britan. ins. Dungisbe.

Taurominium olim Naxus, Solino teste, in Sicilia. Tauarnera.

Taurisium a Taudriscis conditum, Op. Venetae ditionis. Triuisi.

Taurunum Hungariae munitissima vrbs, ad confluentes Saui in Danubium. Albae Graeca, Belgradum. Griechisch Weissenbug. Nandor alba Hungarice.

Taxagetum Ptol. Rhetiae vrbs. Rotwill. Tazos, Sarmatiae Asiaticae, seu verius Tauricae Chersonesi op. Susaco, aliis Theodoro.

Teatea vel Theate, Oppid. Samnitum in Pelignis. Chieci in Abruzzo.

Tegulia Medit. Thusc. op. Laula.

Telgir As. op. Triminauas.

Teredon As. op. ad sinum Persicum inxta Euphratis octium. Balsera.

Tergeste colonia Fori Iulij op. Tergestum. Trieste.

Terna Ptol. Taruisium hodie. Persarum regia.

Tersalium Tersacz.

Teuchira vide Arsinoe.

Teuderium Op. Germ. Padelborna.

Teuthrama Ciuitas ad mare Syriacum. Tripoli.

Teutoburgum Tacito, Germ. op. olim Rheno adsitum, cuius saltus memmorabilis fuit clade Varianarum legionum. Doszburg.

Teutoburgum Pannon. vrbs, Quinquecclesiensis dicta, Volaterrano teste. Fünfkirchen. quam tamen Auentinus antiquitus Morsam nuncupatam exictimat.

Tharsis vide Carthago.

Tharsus Ciliciae op. Hama, et Hamsa Bellonio. Tarso.

Theate vide Teatea.

Thebae Achaiae op. Tiua.

Thebae Boeotiae op. Stibes.

Thebae Opp. Thessaliae ad sinum Maliacum. Ziton.

Thelesia Oppid. Hirpinorum in Samnitibus. Thelese.

Theodosia Emporium Tauricae Chersonesi. Caffa.

Theodosia Gangrorum Op. Paphlagoniae, Totia Bellon.

Theodosiopolis vide Apri.

Thermae Aponi in agro Patauino. Bagni de Abano.

Thermae colonia Sicil. op. Sacca.

Thermae Hymerae Sicil. op. Termini.

Thermae Stidianae Op. marit. Thusc. Bagni Sabatini.

Thessalonica Vrbs praetoria, et metropolis orientalis tractus Macedonici et Illyrici. Selenica, vel Saloniqui.

Thesuinum Op. sammnitum. Muro trassino.

Theuchira op. Asr. Tahacora.

Thusculum opp. Latij mediter. Tusculo.

Thusculanum Cic. villa, hodie monasterium Latij in Aequicolis, dictum


image: s116b

S. Maria di grotta ferrata. Fabricius Frascatam nominat.

Tiberiacum Anton. opp. ad Rhenum ditionis Colon. Beick, vel Berck.

Tiberiopolis oppid. Phrygiae magnae. Stromizza.

Ticinum Lombard. Transpad. vrbs, memorabili pugna, quae Gallorum rex captiuus in Caroli v. Caes. manus incidit, clara. Papia, Piuia.

Tifernum Vmbr. opp. Citta di Castello.

Tignium Piceni oppid. S. Maria in Georgio.

Tigranocerta Vrbs Armeniae opulentissima, a lucullo deucta. Sulthania Iouio, aliis Safa.

Tigurinus vicus Caes. Tigurum, et Turegium, Heluetiorum vrbs. Zurick.

Tilium opp. littorale Sardiniae. S. Repata.

Tilogrammum As. op. Catigan.

Tine op. Asiae. Tendue.

Tingis Caesarea vel Tingis, Afr. as Oceanum Atlanticum op. ad Antaeo conditum. Tanger.

Tipasa Afr. in Mauritania opp. Tenet, aliis Taues.

Tolbiacum Belg. op. Zulpich.

Toletum Hispan. vrbs regia. Toledo.

Toporis Thrac. vrbs. Pusio.

Torda Torrenburg.

Tornacum Belg. oppid. ad Scaldim situm. Tournay. Doornijck.

Torolium H. op. Tuyr

Torone Plin. Macedon. opp. ad sinum Toronicum, Agiomamma, sed sophiano. Longo.

Tortylum Thucyd. Op. Sicil. Curcuraz.

Tortosa H. op. Dertosa

Toxandria seu Toxandrum, op. ad Mosam inter Leodium et traiectum superius. Weset. aliis Tessenderloo.

Traiana legio Germ. op. ad Rhenum. Drexhausen.

Traiani pons op. H. supra Tagum. Ponte de Alcantara

Trallis Paphlagonum colonia, Agathiae xw/ra.

Trapesus Cappadociae vrbs regalis. Trapezunda, Trebizonda.

Trece vel Tricassum, oppid. Campaniae Gallicanum, Troia en Champagna.

Tremitus Cypri vrbs praeclara et opulenta. Nicosia.

Trenobantes vide Londinum.

Treua Ptolem. Nobile emporium ad Albim. Hamburgum hodie. Hamburg.

Triatium Sicil. op. Randatio.

Trica Macedon. op. Tricala.

Tricastina Locus G. Narbo. Trois chasteaux

Tricca Troadis op. Heliodori historicipatria. Triccala.

Trichia vide Ephesus.

Tridentum op. Alpinum Germ. extremum. Trento.

Triglypton Regia vrbs Asiae. Pegu.

Trinium Apul. Peucetiae marit. oppid. Trani.

Trisantonis Angl. oppid. Southampton.

Tritium Tuboricum opp. H. Naira

Tritium Metalum Ptol. Hispan. Tarrac. op. quod et Tuballa. Tafalla.

Troiana As. op. Taigin.

Trogilium Sicil. op.

Trophea Augusta Ligur. opp. Torbia.

Trossurum Thusc. medit. opp. Trosculo.

Trotillum vide Portilum.

Truentum Piceni op. Tronto.

Tubal Lusitan. op. Setubal.

Tuballa H. op. Tafalla

Tubella H. op. Tudela

Tucca seu Tucci, H. op. Martos

Tucris quae et Tubella, Hispan. opp. Tudela.

Tuder Tudernum Ptol. Matiera Halicar. Vmbr. op. Todi.

Tulisurgium Ptolem. German.d clara vrbs. Brunsuica.

Tullium Op. ad Mosellam. Tull.

Tunes Liuio Tunicense opp. Plin. Mauritaniae opp. ad mare Mediterraneum, expugnatione Caroli V. Imper. celebre, Carthagini vicinum. Tunes.

Tungri Belgicae opp. in Eburonibus, vetustate venerandum, Tongeren.

Turena Augustalis Medit. Thusc. op. Burnea.

Turiaso Celtiberiae opp. Taraçona.

Turres Anton. Marit. Thusc. oppid. S. Seuera.

Turris Augusti vide. Arae Sextianae.

Turris Syllana H. opp. Tordesillas

Tuscanienses Plinio Op. medit. Thusc. Toscanello.

Tybur Latij op. ad Anienem flu. Tiuoli.

Tyde vel Tude. H. op. in ripa Minij flu. Tuy

Vabar Op. Afr. Bismeo.

Vacorium Noriciop. siue Carnorum, alias Vocorium, Villacum Iouio. Villach.

Vada Tacit. German. opp. in Geldria. Wagening.

Vadum Sabatium Liguriae opp. Vadi.

Valentia Hispan. vrbs, regni caput. Valencia.

Valentia G. Nard. op.Valence



image: s117a

Valentium vide Forum Iulij.

Valeria H. op. in Castilia noua vel Celtiberiae. Valeria a Quenca

Valeria colonia corsicae op. Leria.

Vallata H. op. Vanenca

Vallesium vide Varronis vicus.

Vallis Iani Thusc. mediterr. opp. Valliana.

Vangionum specula Vuormatia Herolde.

Varetanum Anton. Thusc. op. Valestano.

Varronis vicus qui et Vallesium, et Versisium, Lombard, Transpand. op. Varescio.

Vasate Op. Narb. G. Basas

Vatuca Castellum quasi in mediis Eburonibus, fortasse Gulich.

Vegesatum Op. G. ad Mosam. Wesel B. ad Mosam. Wesel

Veia H. op. Andujar

Veientum et Veiens, Ciuitas Thusciae, quae a thuscis Larthenianum dicta. Martheniano.

Velitrae Latij oppid. medit. in Volscis. Belitre.

Vellaudunum Caesaris Austricum Ptol. quae et Antissiondourm Auxerre, vrbs in Burgundionibus, vino quod inde nomen habet, nobilis.

Vellica H. ob. Victoria

Venafrum Op. Hirpinorum in Samnitibus. Venafri.

Venantodunum quasi Venatorunm mons, Britann. ins. oppi. Huntington.

Veneria H. op. Nebrissa

Venetiae Nobiliss. Europae emporium in sinu Hadriatico, Venetia.

Venetiae G. oppid. in Britan. Caes. Vannes

Venta Anglo. op. in Icenis. Nortwich. Nordouicum.

Venta Angl. op. Winchestre.

Venta Aualoniae Augl. op. non longe a sinu Cornubiensi, emporium mercatu non ignobile. Bristou.

Venusium Mediter. op. Apuliae Peucetiae vel Dauniorum. Venosa in terra de Barri. Horat. poetae patria.

Verbigenus. Op. in Heluetiis. Orba.

Verbinum G. op. Veruin B. op. Veruin

Vercellae Op. Lombard. Transpad. Vercelli.

Verolanium Angl. oppidum. wethelingeestre.

Verona G. Cisalpinae clara vrbs. Bern, et Dietrichbern Germ. Verona Italice

Verouicum Brit. ins. op. werwike.

Versisium vide Varronis vicus.

Verulum Mediter. Latij op. Verulo.

Vesonrium et Vesontio, Burgundiae comitatus vrbs. Besanson.

Vetera vel Vetera castra. Cliuiae op. Xanten.

Vetulonium Thusciae opp. Viterbo, aliis Vetulia.

Vibisci vide Burgidala.

Vibo Valentia vide Hippon.

Vicentia vel Vincentia, Venetae ditionis op. Vicenza.

Vienna Allobrogum op. in Gall. Narbon. Vienne.

Vienna Ciuitas Austr. quam Plinius Vianam nominasse videtur. Ween.

Vilugia Angl. opp. Wileshyre.

Vindunum Ptoll. G. vrbs. Vendosme

Vindibona vide A la Flauiana.

Vindinossa in Heluetiis op. Windisch.

Virgi H. op. Vera

Virgium Liguriae op. Voragine.

Virouiacum Anton. Werwijcke, in Flandria pagus.

Virunum Stiriae oppid. Iudenburg, aliis Freisach.

Viseria vide Mantua Carpentanorum.

Visonium Lusitan. oppid. quod et Viseum, Viseo.

Viterbum Thusc. opp. Viterbo.

Viuarium G. Narbon. op. Viuiers

Vlissipo. Vide Olissiop.

Vlpia Ttaiana quae et Zermisgethusa, Daciae medit. opp. Verhel, aliis Veczel.

Vlyssis portus Sicil. op. Longina.

Vosauia alias Ficelia, Germ. ad Rhenum op. vbi Mammeamater Alexandri Seueri sepulta est. Oberwesel.

Vrbicua H. opp. Arbeca

Vrbinum Piceni vrbs. Vrbino.

Vrcesa H. opp. Veliz

Vrci seu Virgi, opp. Hispan. Berea. o Verea.

Vrcinium Op. Corsicae. Aiaz.

Vrgella H. Tarrac. op. Vrgella

Vria vide Hyria.

Vricouium Ang. op. Wrockcestre.

Vsbium Austr. vrbs. Perlenpeug.

Vtica Asr. opp. ad mare mediterran. Porto Farina.

Vtina et Vtinum. Fori Iulij vrbs. Vdine.

Vuixa ptol. Asr. op. in ora maris mediter. Orano. vide etiam Quisa.

Vulsinensium vrbs quae et Volsinia Catoni, Volsinij Anton. Thusvrbs. Bolsena.

Vulturnum Campan, felicis op. stello al mar di Botorni.



image: s117b

Vxama vide Oxama.

Vxena Baet. op. Vcelis.

Vxentum Magnae Graeciae op. mediter. Vsento.

Xilia Africae oppidum ad Oceanum Atlanticum, Arzita.

Yonosa Valentiniani regni in Hispania opp. Vilajoysa.

Zagylis Libyar op. Cazales.

Zancla quondam Sicil. oppid. nunc pagus. Chiera.

Zancle vide Messana.

Zermisgethusa vide Vlpia Traiana.

Zeta Afr. minoris op. marit. Zerbi.

Zeugma Daciae vibs, Clausenburg.

Zilia Afr. op. Alger.

Zygris villa Africae oppidum. Solonet.

DE PARTIBVS AEDIFICIORVM. CAP. LII.

AMBVLATIO Cicer. ambulacrum Plin. peri/patos2 AL. Gang, Spatziergang B. Spacierhof, galerye, wandelplaetse G. Pourmenoir, galerie

Amusium Vitr. circinatum tympanum Plin. Tagulae ex qua ad libellam collocata deprehenduntur plagae, vnde ventorum certisiatus spirent: ita dictum fortasse, quod imperitis et amusis ingeniis eo consuleretur in explorandis ventis. B. Compas G. Compas IT. Compasso H. El Compasso

Acroteria Vitr. Eminentia fastigij aedoifiorum pinnacula et signa, quae vel columellae sunt, vel stylobatae, in quibus sigilla vel arulae. B. Canteelen, Foryen G. Acroteres, piedestalles

Andron Plin. andronitis, Locus secretus a mulierculis, vbi viri versantur sine interpellationibus illarum, a)ndrw\n, a)ndrwni=tis2. AL. Das Mannen Zimmer, das Knablinhausz B. Th'ays voor de mans, t'knechtkens huys G. Logis des hommes, la maison aux gatçons IT. La stanza per gli homini, a figliuoli H. La casa de los dvarones, o posada para los muchachos

Ante Vitruuin. ostiorum latera Festo. Lapides vel arrectaria vtrumque ostij latus munientia. parasta/des2 Xenophont. staqmoi) Polluci, te/ttara Hesych. Polluci. AL. Die seitten an einer Thuren, der Fusz darauff man die Thzr tuschleuszt B. De Stijlen van de Deure, Posten G. Les iambes, ou iambages d'vn huis ou porte IT. Posti, le balestrado delle porte H. El bastidor de la puerta

Antepagmenta Vitru, ea dem sunt cum Antis, sed Catoni et Festo antipagmenta, valuarum sunt ornamenta, quae antis adpanguntur, id est, adsiguntur: cuius generis sunt Bullae Ciceroni, de quibus inferius.

Anterides Vitru. erismae Eid. Arcus, pilaeue muris obinente, et labans aedificium fulcientes: vel tigna parietes ruinosos sustinentia. a)nthri/des2, e)rei/smata. AL. Tram oder Sant, Setztholtz, Vnderserzling B. Schoorhout, Onderstutthout, Stutters, oft Vysels G. Arc ou pilier boutant, quasi pila arcusve obnitens, estage, contrefort IT. Speroni, contreforti

Apodyterium Cicer, spoliarium dici posset, vbi lauaturi vestes exuunt. a)poduth/rion. AL. Hutstuben, Abziechstuben B. Een plaetse daermen de cleederen wttreckt alsmen hem wasschen wil, cleeramer G. Le lieu ou on laisse les habillemens, quand on se veut estuuer, chambre aux habillemens IT. Luoco doue si lascian li vestimenti quando voi andare a la stufa, stuferino per li vestimenti H. Lugar do se dexan las vestiduras, assi que quezieredes andar a la estufa, estufa o camara para las vestiduras

Archiuum Vopisco, a)rxei=on, a)rxai=on Athenaeo, xartofula/kion Hesychio, grammatofula/kion. idem mihi cum superiore tabulario esse videtur, nempe monumentorum publicorum receptaculum. AL. Die statcamer oder kast daerin man die Frexheit und andere Schrifften oder Originalen bewart B. De staetcamer oft kiste daer de priuilegien en ander originalen inne liggen G. La chambre des priuileges et autres escritures de la republicque IT. L'archiuio Romae H. Sola para edificat casas

Area Varr. Locus ab aedificio vacuus. a(/lws2. AL. Ein grosser vngebawter Platz, ein ebener Bodem B. Een onbetimmerde Gront, leeghe Werf G. Le fond ouk parterre sans edifice IT. Il fondo vacuo H. Sola para edificat casas

Arenatum Calx recenter arena permista. ma/lqh. AL. Kalch so erst mit dem Sand vermischt ist B. Beslach, beslagen Calck G. Chaux meslee auec du sablon IT. Arenato, calce pista ensieme col sabione H. Maçacite

Argyrotheca vasarium Cicer. Repositorium argenteorum vasculorum, vel potius, omne instrumentum et supellex argentea, quae magistratus in prouinciam abiens instruebatur ex publico. a)rguroqh/kh. AL. Ein Credentz, ein Puffet, oder Anrichte mit silberen Geschirren B. Silueren buffet. item silueren schappraey G. Buffet IT. La credenza delle argenterie H. Vasos de plata

Asseres Crassior et angusta materies, fereque trientalis hoc est, quatuor


image: s118a

pollices lata: ita dicti (Festo testante) quod parietibus, trabibusque assideant. AL. Bretter oder Dilen B. Eeken Ribben G. Membrures de bois fendu ou scie IT. Tauole, o trauicelli H. Vigones, o tablas cortadas

Asses assamenta Plin. axes, sectiles tabulae, planeae Plin. sani/des2, sanidw/mata. AL. Bratter, Dilen, Laden, Brugel, Bruckladen B. Deelen, Plancken, Bladen, Berderen G. Planches, bois de fente, membrures, membrures de sciage IT. Asseri, pianche H. Entabladuras

Astragalus Vitru Torulus veluti torques, qui baccis plerumque scalpitur. a)stra/galos2.

Atrium Varr Primus in aedes aditus, oecus Vitru. In atrio vult Seruius olim fuisse culinam, vnde a fumi nigrore nominis ratio. au)lai/a, pro)aulon, pro/domos2, aliis mesau/lion et peristw=on. ac recte quidem, sed in ijs aedibus, quae aulam aut porticum ante atrium habebant. AL. Ein Saal B. Een sale G. La sale IT. Sala H. Sala

Auiarium Columel. cokortalium auium stabulum Varroni. o)rniqw\n, o)rniqotrofei=on. AL. Vogelhausz oder Keffig H. Voghelhuys, een keuie G. Voliere, mue IT. Luoco da tener vccelli et volatili H. Lugar donde se crian aues

Balneum Cicer. balneae Eid. balanei=on. balineum Plauto. AL. Bad, Badstuben B. Bat, baedstoue G. Bain IT. Bagno B. Banno

Basis Ipsa spira quaed scapo subijcitur, haec stylobatae imponitur. bh=los2, ba/sis2, ba/qron, krhti/s2 Pindaro. AL. Der Fusz von der Sauwl B. De Voet van de Colomne G. Soubassement IT. Base H. El pie de la columna

Bubile Colum. nam bouile dictio mionus Latina est. bou/staqmon, bouau/lion, bou/stasis2 bousta/kh. AL. Rindernstall Kustall B. Ossenstal, koestal G. Estable a boeufs et vaches IT. Stalla di boui et vacche H. Establo de los bueyes et de las vaccas

Caementum Cic Lapis rudis, non caesus. xa/lic Thucyd. AL. Schopstein, Bruchstein B. Onghehouwen Steen, rouwe Steen G. Blocaille, moillon IT. Recalci H. Cimiento

Calcaria fornax Plin. i)pno/s2. AL. Kalckofen, Brennofen B. Kalckouen

Calx Plin. ferumen caementorum Eidem. koni/a, a)/sbestos2. AL. Kalch B. Calck G. Chaux IT. Calce H. Cal

Calx harenato lita quae et intrita, qua opus structile compingitur. lapides veteres. B. Beslagen Calck, Beslach

Calx vda lap. antiq, dicitur, qua dealbatur paries. B. Witsel

Calx viua ti/tanos2, zw=sa a)/sbestos2 Cassiano. AL. Raucher oder vngeleschter Kalck B. Ongebluste Calck G. Chaux viue IT. Calce viua IT. Cal porregar

Caminus Cicer. spitamentium Plin. fumarium Nar. insumibulum aliis. ka/pnh Nazianz. kapnodo/xh, kapnodoxei=on. a)no)paia Hom. h)/goun o)ph\ h( en me/sw| th=s2 o)rofh=s2 di) h)=s2 o( kapno\s2 e)kphda=|. AL. Rauchloch, Kamin B. Schauwe, schoorsteen, cafcoen Flandris G. Cheminee IT. Camino H. Cheminea

Canterij Vitru. Tigna tecti oblonga a columine ad imum tectum pertingentia, quae si iusto longiora sint, suggrundam constituunt. AL. Tachrafen, Tram, Tillbaum B. Dacksparren, Caprauens G. Chantiers, ou cheurons IT. Canthieri H. Perchas

Capreoli Vitru. Ligna vtrimque proclinata, quae canterios sustinent. B. Veeren

Carceres Cic. loucus vnde euqi ad cursum emittelbantur, vel cursores vnde i(ppafe/seis2 nominat Halicarnasseus. a(fethri/an ajli: balbi/s2 etiam dicitur, et bath\r, grammh/ quoque Polluci, quod is locus certa nota lineave distinctus esset.

Cardines Vitru. Extremae partes capreolorum aut tignorum quae in cauum induitur. Gallis cardo vocatur, le tenon, vt cauum ipsum, la mortaise.

Cardo Virg. quo ianua mouetur, quasi cor ianuae, e)pispasth/r Suidae, stro/figc, ei) requ/rh Hom. o)rsoqu/rh, qairo/s2 Polluci, gi/gglumos2 Galeno. Thurangel. B. Een Herre,Gehinge oft Henxele G. Le gond d'vne porte, le piuot d'vn huis IT. Gardine H. Quicio sobre que se buelue la puerta

Carnarium Colum: vbi caro salita, fumove durata suspenditur. AL. Fleischgaden, da man das eingesaltzen oder im Rauch gedoreet Fleisch auffhengt B. Daermen t'ghesouten oft t'geroockt vleesch ophanget G. Ou on pend la chair salee ou enfume IT. Lugat para metter la carne ensalada y enfumada

Caryatides Vitru, Sigilla consimilia Atlantibus, sed muliebrispecie, a Caria Laconiae vt cum Pausania Athenaeus: siue a Carya Peloponnensi oppido, quod Vitruuius sentit: vel a nuce arbore, quae karu/a, quam virginum chorius ibi metu ruinae conscenderint, vt Lut atius voluit. karua/tides2 Athenaeo. AL. Weibsbilder vnder die Balcken B. Portanten in Vrouwen ghedaente G. Figures de femmes portans les modillons IT. Caryati di femine H. Figuras de mugeres pare sostener las vigas

Caseale Colum. Locus in villa vbi confici8untur aut exprimuntur casei.

Castellum Vitru. Aquae tymano egestae conceptaculum. B. Den back

Catadromus Suet. (decursorium sunt qui appellant) Locus vbi imaginario praelio equis concurritur: quod Troiam ludere nonnullis dicunt.


image: s118b

kata/dromos2. AL. Thurnirplatz, Lauff oder Stechplats B. Tornoy plaetse G. Lieu poui iouster IT. Luoco di giostra H. Lugar do se tornea. Porro apud Suetonium in Nerone, sunt decti viri qui existimant cantadromum dici extentum funem, per querm funambulus edito de loco decurrat

Catillus Paulo Iuriscons. Molae superior lapis. o)/nos2 Hesych. B. De looper G. Le dessus du moulin IT. Maciguo sorano H. Muela de encima

Canaedium Plin. Iun. cauum aedium Varr. Locus sub dio vacuus inter domus atrium au)lh/. Athenaeo. quod is locus vento peruius atque per flatilis ante locupletum aedes: vnde et nomen aulae magnatum aedificiis adoptatum esse auguror: non multum tamen hinc discrepare videtur hyparthri siue subdialis nomenclatura, nisi forte illud sit discrimen, quod cauaedium habeat compluuia. hyparthrum non habeat. quod ipsum peritioribus et in architecturae cognitione versatioribus excutiendum relinquo. AL. Ein Hof B. Het hof G. La court a l'entree d'vne maison IT. La corte H. Corte

Cauea Cicer. oi)ki/skos2 Philostrato, pe/tauron, Suidae, oi)/khma, oi)ki/dion, oi)khma/tion. Domuncula seu carcer auicularum. AL. Kefin, Kefe B. Een ghiole oft keuie, couwe, vogeicouwe G. Cage IT. Gabbia H. Iaula

Cauea Virg. Area theatri in meditullio, vbi populi consessus erat, teste Seruio. qewrhth/rion. AL. Der Boden im Schamplaty, da das gemein Volkck sityet vnd yuschawet B. Het onderste, daer hanneken all man staet, oft sit en kijcht G. Le bas du theatre IT. Il fondo o il piano del theatro H. Talanquera

Chondrocopium farreum non male fortassis: vbi far frangitur: et alica sit. xondrokopei=on. Poll. AL. Darinn mann Dinckel Korn mahlet B. Gotterye, gortmeulen

Clathri vel clathra Colum, cancelli Cic. Ferramenta, lignave reticulato textu, quibus fenestrae muniuntur, sepiunturque, ka/gkelloi, di/ktua Salomonis interpreti, veluti reticula, kigkli/des2. AL. Gatter, Schrenck, Spangen B. Tralien oft dgheerden G. Barreaux, treillis IT. Cancelli H. Rexas o verjas para çerrar o aportar

Clauis kloi\s2, balana/gra, eô quod obicem velut persequtur. o(/ti th\n ba/lanon a)greu)ei, vt Thucyd. schol. videtur. AL. Schlussel B. Sleutel G. Clef IT. Chiaue H. Llaue

Clepsammidion sicto vocabulo ad imitationem clepszdrae, cuius hoc seculo vsus exoleuit: machinula vitrea, quae defluxu arenae aut puluisculi e contusis ouorum testis comparati, statum temporis interuallum designat, kleyammi/dion, ab arenae furto. AL. Ein Sandtvhr B. Ene santlooper G. Vn horologe a sablon IT. Vn horologio a poluere, o d'atena H. Vn relox de arena

Coagmenta alterna Vitru. cum cubilia laterum lapidumve alternant, nunc in longum, nunc in latus, e)pa/llhloi susta/seis2. AL. Verwechselte Steinlagen B. Gheschaeckierde Nesten

Coaxatio Vitr. coassatio, opus axibus constans, hoc est, sectilibus tabulis: nempe tabulatum. nam axes transuersis trgnis impositi sola contignationum informant. u)perw=|on, kath/liy i)kri/wma. AL. Bunne, Soller B. Solder G. Planchier, estage ITAL. Solaro H. Entabladmiento

Cochlea per quam clauiculatim striatam praelum spiratim attollitur, et vicissim demittitur in torculari, vectiariis ergatam versantibus. koxli/as2. AL. Drotten Spindelt B. Spilte G. La viy de la presse IT. Il stilo o la vida del torcol H. El albo de la prensa

Cochlea cochlis, scalae cochlides, Scalae in gyrum ascensiles. koxli/as2, koxli\s2, koxli/dion Strab. kli/mac e(likth/. Athenaeo AL. Ein Schnech, ein rundt Stagen B. Een wendeltrap G. Viz a monter IT. Scala a babaluxa, caracho, garagoso, lamaga H. Caracol

Coenaculum Varro. Superior domus pars ad quam cochlide aut scalis ascendebatur, vbi antiquit us coenabatur. e(stiato/rion Plutarch. deipnwth/rion, a)nw/gewn, u(perw=|on. AL. Ein ober Gemach, Stuben, oder Saal, ein oberlust Sall B. Een oppercamer, oft sale om te eten G. Chamdbre haute ou sale, ou on soupe IT. Cenaculo, o sala ad alto per cenare H. Sobrado o sala alta para cenar

Coenatio Colum. Hanc volunt esse inferiore in loco, vt coenaculum in superiore. qoinhth/rion. AL. Nidergemach oder Stuben, Nidersaal B. Neercamer oft sale G. Salette, parloir IT. Sale di basso, saletta H. Sala baxa para cenar.

Coenatio laqueata yalidwto\n qoinhth/rion. AL. Gewelbte Stuben, gewelbder Saal B. Ghewelfde eetsale G. Saldette lambrissee IT. Sala fatta in volto H. Sala labrada de çaquicames

Colliquiae siue colliciae Festo, Cauae tegulae, per quas aqua defluit, siue canales, laminae vel leuiter concauatae, quae defluam e tecto aquam cllicientes atque excipientes in angulis tecti cauaedij, pluuias aquas deijciunt. AL. Wasserrunsz, Wasser Furhen B. Gooten G. Goutieres

Columbaria Vitru. Cubilia asserum vel tignorum, vbi sedent asseres. o)pai/. B. Nestend daer de Ribben in Lluyten oft liggen

Columbaria Vitru. Foramina per quae aqua tympano excepta effluit.

Columbarium Columell. peristerew\n, peristerotrofei=on. AL. Taubenhausz B. Een duyfhuys, eenduyuencot G. Coulombier IT. Colombaio H. Palomar

Columbarium Varr. Loculamentum singulis columbarum partibus deputatum, AL. Tauben Nast oder hol B. Duyuenest


image: s119a

G. Boulotte lotte ou trou pour alloger les coulombs IT. Il nido delle colombe H. El nido de las palomas

Columnae proprie dicuntur arrectaria, quae columen sustinent, transtrique innituntur. kath/lipes2 Hesychio, dokoi\ basta/zousai to\n o)/rofon, a)mei/bontes2. B. Standers

Columen Vitru. Summum tignum tecti, quod a fastigion inLongum peruadit. o)ro/fwma. AL. Ein Stutz B. Nock quasi nuchae, id est spinae dorsi, vicem implens G. Le support et appuy du toict IT. Il colmo H. El cumbre

Columna rotunda est. stu/los2 Hippocr. ki/wn. cuius partes sunt Scapus, qui est veluti corpus Columnae, supra quem capitulum surgit: infra scapum Spira, eaque inferior Stylobates. AL. Sew. Pfeyler B. Een ronde Colone, een Pilaer G. Colomne, ou pilier IT. Colomnna, pilastro H. Columna

Columna striata Plinio. AL. Kalachtighe Sewl, oder mit Holkalen vnderschiedne Sewl B. Gestremde colomne G. Colomne canelee, creusee IT. Columna striata H. Columna acanalada

Columna structilis Vlp. Martiali, e pluribus saxis constructa, opere caementitio, lateritio, aut lapideo. Cui opponitur columna solida, sth/lhmono/liqos2 Iosepho. AL. Von vil stucken auffgesetzre Sewl B. Een pilaer van veel Steenen opghemaeckt G. Colomne bastie de plusieurs pieces ou pierres IT. Colonna fabricata di molte pietre H. Columna edificada de mugas piedras

Compluuium Vitru kata/klustron me/saulon. Tabulatum plutei in modum deuexum in vnam partem, aedificiis applicitum: cuiusmodi ea sunt de quibus datatim pila luditur. Constat autem interpensiuis, trabiculis immissis, et instratis asscribus. AL. Laub B. Lueue G. Vne goutiere, ou esgout IT. La fogna, tetto H. El patio de casa

Compluuium erectum Vitru, quod non officit tricliniorum aut atrij luminibus, cuius in emporiis vsus est: hoc tamen habet incommodi, quod in fistulis stans aqua aut redundans corrumpit opus intestinum et parietes. AL. Auffgehende Laub B. Opgaende lueue

Conciliabulum Plaut. Locus vbi concilium initur, praesertim a flagitiosis, su/llogos2, sune/drion. AL. Versamblung B. Vergaderinge G. Assemblee IT. Congregatione H. El lugar do se yutan a consejo

Conclaue Terent. Cicer. conclauum Plauto, Lucus secretior in penetralibus intimis domus, vna claue domesticis peruius: Terentius interiorem domus partem in eadem scena dixit. Donatus vult plura cubicula intra eum clausad esse. AL. Ein heimlich Gemach mit viel Kameren B. Een binnencamer, oft besloten camer met andere vertrexkens G. Chambre auec plufieurs retraits IT. Conclaue Rom H. Conclauio, camara ençerrado o recamara

Conisterium Vitru. Locus in xystis, vbi luctaturi ceromate peruncti, puluisculo inspergebantur. konisth/rion.

Contignatio Plin. Textura tignorum AL. Schregtile B. Versparringhe, Ribben Lage. G. Estage, solier, planchier de maison IT. Taualato trauamento, solaio, palco Boccat H. El sobrado o entresuelo

Coria Vitru. Ordines et ductus perpetui cubilium. e)la/smata, geissw/mata, diazw/mata Theophr. AL. Ein Legesteinen B. Laghen G. Bouches IT. Corsi H. Hillada de ladrillos o piedras

Cornix cantharus Plauto, manus extera Lucret, annulus aut marculus ferreus quo pulsantur fores. kigkli/s2 Theoc. Schol. korw/nh Hom. ko/rac, kri/kos2, r(o/ptron Eustath. e)pispasth/r Herodoto, e)pi/spastron Poll. AL. Der Ring, oder Hamel an der Thur B. De Clopper, oft de Deurhamer IT. L'annello de la porta H. El anillo de la puerta

Coronae coronices Vitru. Praecinctiones sius transuersa cingula, quibus praecinguntur parietes passim, potissime ex intestino opere, ad inhibendam repellendamque vocem canentium loquentiumve. B. Cornissen

Cryptoporticus Plin. Iun. Porticus subterranea, aut loco depressiore posita, cuiusmodi structura est porticuum in antiqui operis monasteriis. kru/pth. AL. Gang gar nahe vnter der Erden allenthalben beschlossen B. Onderaerdich ende lange pant, monicke pant

Cubiculum Cicer. a cubando. koitw\n, dwma/tion. AL. Schlafkamer B. Slaepcamer G. Chambre a dormir IT. Cubiculo, camera H. Camera donde dormimos

Cubilia Plin. coagmenta Vitru. Sedes laterum, lapidumve singulorum, vt inter se sedens, et coguntur, coniungunturque arcte. susta/seis2, susth/mata. AL. Legsteinen B. Het Nest van de Steenen G. Perpins

Culina Cicer. coquina Donato. mageirei=on. AL. Kuche B. Keucken G. Cuisine IT. Cucina H. Cozina

Culmen Virg. Stramineum tectum, culmis constratum. o)/rofos2 AL. Ein strowes Tach B. Een stroyen Dack, oft Rietendack G. Toict de foarre ou d'estrain IT. Tetto di paglia H. Teche de paja

Cumera Horatio. Vas vimineum aut fictile, in quod plebey homines condebant frumentum, vt in granaria,sd quilatifundiis praecelldebant. kiyi/lh, sipu/h, sithro\n a)ggei=on. AL. Kornkorb, Kornkast, Korngealter B. Corencasse oft kiste G. Vaisseau a garder le froument IT. Bugnola H. Panero

Cunei Vitru. Virgil. Theatri sedilia, siue spectatorum loca in theatro. kerki/des2 Alexidi.



image: s119b

Curiceum Vitru. kourikei=on. Tonstrina balnei, vbi caearies tonderi, et praesegmina vnguium demi solebant. AL. Da man sich Kolben, vnd die Nagel abschneiden lasser B. Daermen hem scheeren, en de nagelen afsnyden laet G. Ou on se fait tondre et trencher les ongles IT. Doue si tonde et tagliano le vngia H. Do se hazen las barbas, y cortan las vnnas

Curriculum Horat. Spatium ad currendum aptum, teste Charisio, in quo de pernicitatis gloria certamen erat. dro/mos2, sta/dion. AL. Lauff oder Rennplatz B. Loop oft renplaetse G. Lieu depute a courir IT. Luoco deputato a paleo H. Carrera

Cymatium Vitru. vnda, lysis Vitru, quod sit sinuosa in modum vndae, nempe sima recta aut inuersa, quae coronae imponi solet, vndamque imitatur in praeceps ruituram. kuma/tion, lu/sis2, u(peroxh/ Suidae: qui tamen alibi Cymatium cum tai/nia| confundit.

Deliquiae deliciae Festo, Tignum quod a culmine ad infimas angulares tegulas fastigium versus collocatur, vt inde aqua pluuia deliquet. vnde et tectum deliciatum. B. Opgaende plancke, daer t'water vanden Geuel afschiet G. Goutieres IT. Solchi da condurre vial l'acqua H. Sulcos para sangrar el agua lluuia

Denticulus Vitr. Fascia epistylij ad dentium imaginem interfecta

Diathyrum Vitru. Tabularium e materia, quod opponitur ostio, vt excludat ventum irrumpentem, dum valuae aperiuntur, vt Alciati videtur in lib. De verb. signific. pro/quron. Vitr. dia/quron. B. Een Schutsel Alij diathyra existimant esse ea repagula lignea, quae arcent equos aut curruum incitationem a vestibulis aedium. B. Voorschutsel

Elaeothesium Vitru. e)laiosqe/sion, a)leipth/rion Polluci, vbi ab alipta inungiolleo corpora lotorum consueuerant.

Emblema Lucill. Versicolor tesserula, et insitia, qua pauimentum variatur. e)/mblhma. AL. Verschroten Werck, gewürffelter Esterichziegel G. Entrelassements de pierres pour embellir le paue IT. Tegole di piu colori, per ornar il pauimento H. Azulejos

Encarpa Vitru. Implexus florum frondiumque yophoro insculptarum e)/gkarpa. AL. Blumwerck B. Frutasie G. Frutage IT. Ghirlaude et festoni H. Frutas y flores

Epistylium Vitru. capitulum, modulus, quod scapo imponitur. e)pistu/lion, kiono/kranon Ctesiae, sthli\s2 et glufi/s2 Etymol. h( kefalh\ tou= ki/onos2. AL. Capital B. Capitael G. Chapiteau IT. Capitello architrauo H. Capitel sobre la columna

Equile Varr i(ppw\n, i(ppo/stasis2, i(pposta/sion. AL. Roszstall B. Peertstal G. Estable a cheuaux, escuietie IT. Stalla di caualli H. Caualleriya, establo de cauallos

Exedra Cicer. a sedium frequentia, locus disputantium aut de communibus netotiis agentium consessui accomodus. Cuius specimen coenobia nobis seruarunt, capitulum nominant. e)ce/dra, pasta/s2 Xenoph. AL. Gestul, Capittel, Capittelhausz B. Het capittel, t'gestoelte G. Le chapitre, les sieges, parloir IT. Seggia Neapol. il capitolone, conuenti H. El capitulo. Hoc vocabulo sedilia quae pro foribus habentur, siue lapidea siue lignea nominari non male possunt B. Stoepen, bancxkens

Exostra Cic. e)gku/klhma, e)cw/stra. Machina lignea, qua quae intus geruntur aut suint, versatione rotarum spectatoribus ostenduntur.

Fastigium Caes.d culmen Plin. Altitudo anterior domus in acumen surgens pyramidale. o)rofh\, a)krwth/rion Plutarch. in Caes.dixit quod fastigium Sucton. Der oberst Spitz vnnd Gipfel. B. Opgaende Geuel G. Le feste, coupet d'vn edifice, le frontispice. IT. Il frontispicio H. El cumbre y la altura del edeficio

Fauus Vitru. Hexagona tegula in sex angulos excurrens. khri/on e(ca/gwnon. AL. Sechsecketer Esterichstein B. Sescante Vloerteghel

Fenestra Cic. quri/s2. AL. Fenster, Fenster oder Tachloch B. Venster G. Fenestre IT. Fenestra H. Ventana AN. Vvindore

Fimetum Plin. sterquilinium Columl. Locus aggestus simo, koprw\n, fu/rma. AL. Mistgruben, Misthauffen oder Lagen B. Mesthoop. mestput, messinck Flandr G. Fumier IT. Fossa do sterco H. Muladar de estiercol

Focus Omne in quo fouetur ignis, Seruio teste. e)sti/a, e)xa/ra. AL. Fewrstatt, Hardstatt B. Den Heert G. Garde feu, l'astre IT. Fuoco, focile petrarch. fuocolaro nonnullis H. Hogar

Foenile Colum. Foeni repositorium. xelwth\r, xortw/n. AL. Hewstall. oder Gaden B. Hoystal G. Fenil IT. Fenile H. Almear de feno

Foramen Cicer. foramentum Gayae, a forando. o)ph\ trh=ma, tru/ma,??µa??a, t??p?µa. AL. Ein Loch B. Een gat, een gheboort gat G. Trou, pertuis IT. Pertugio, forame, bucho H. Horado, agujero

Foramen palmare Vitru. habens diametripalmum rnum. AL. Ein Loch das ein zwerch Handt werd ist B. Een gat dat een hant breet wijt is. G. Vn Pertuis alrge de quatre doits IT. Forame d'vn palmo H. Horado de quatro dedos lagro

Foramen rotundum quod terebrae vertigine excauatur. AL. Ein rondt Loch B. Eenront gheboort gat G. Vn pertuis rond. IT. Forame rondo H. Horado redondo

Fori Liuio, spectacula Liuio, Tabulata vnde ludi spectantur. AL. Bunne, Standt darauff man dem Spiel yuschauwet B. Stellagien, oft schauotten om te sien speelen G. Eschaffaux ou


image: s120a

sont ceux qui regardent iouer IT. Luoco donde si vede giuocar le comedie H. Lugar para mirar los iuegos

Ferica Iuuenali, pro latrina publica. a)fedrw\n, kama/ra. AL. Gemein scheiszhausz B. Tghemeen schijt-huys G. Retrait publicq IT. Latrina publica H. Priuado o albanar publico

Fornax Cicer. i)pno\s2, bau=nos2, qermau/st ra vel qerma/stra Callimacho. AL. Ofen, brennofen B. Ouen, bernouen G. Fournaise. ITAL. Fornace H. Hornaza

Fornix Cir. arcus Ouid. concameratio, testudo Virg. yali\s2, yali/dwma kamarwto/n Straboni. kama/ra. AL. Gewelb, sehwibbogen, bogen eines gewelbs B. Een voute, oft welfsel, oft de boghe van 'tghewelfsel G. Arc, arche, voute IT. Testudine, arco, volta H. Arco, boueda Differunt tamen hae voces figura, siquidem testudo conctare videtur duobus arcubus sese decussantibus, aut crucis in modum sese intersecantibus, fornix vero in arcus similitudinem incurua est et oblonga, vnde et arcus dicitur, ab his diuersum est hemisphaerium Vitr. quod ad sphaerae similitudinem orbiculatum est. IT. Cuppola. Huc spectat discrimen inter Fornicari et Pandari: quandoquidem illud est reniti ac in diuersum curuari, more palmae arboris, quod kurtou=sqai Plutarchus dixit, alij kamarou=sqai. AL. Bogenweis krummen, vbersich vmbbiegen B. Boghewijs omcrommen, opwaerts ombuyghen G. Vouter IT. Voltare, volteggiare H. Bouedar At pandari est ponderi cedere. endido/nai Plutarcho. AL. Bucken vnd beygen wie ein vberladene wand B. Toegeuen int buyghen G. Courber et affaisser. qua de re Plin. lib. 16 cap. 42

Fracturae Vitr. Materia lapidea vel caementitia, quae medium inter duas frontes parietum vel murorum interstitium farcit atque implet: vbi extima vtrinque veriisura ordinario conctat lapide, reliquum spatium e caementis educitur: id quod Plinius dixit medios parietes fractis caementis farcire. AL. Bruchstein vnnd scharben, damit man die mauren einstopffet vnd auszfullet B. Stopsteen G. Remplage IT. Piedre o scaglie per riempire H. Ripie entre dos hazes

Frigidarium Vitru. loutrw\n Xenoph. vbi frigida perluebantur. AL. Kaltbad B. Coutbat G. Bani en eau froide IT. Bagno d'acqua fredda. H. Banno de acqua fria

Frontispicium AL. Der gipfel B. De geuel, oft de voorgeuel G. Le deuant de la maisoni IT. La facciata dinayi de la casa H. La fruente o parte de lantera de la casa

Fundamentum Liuio, Vitru. Fessa vbi sit subctructio. qeme/lion, krhpi/s2 Pind. u(po/qesis2, ba/sis2, ba/qron. AL. Grundt, grundtveste B. Fondament, gront G. Fondament IT. Fondamento H. Clmiento

Fundamentum fistucatum Vitr. fistucis pauitum Plin. AL. Mit schlageln vnd hayen ein getribner grundt B. Een fondament wel inghestampt oft gheheyt G. Fondement enfonse auec vne hie IT. Fondamento ben inficcato H. Cimiento hincado

Furnus a furuo colore, Locus in quo panis eoquitur. fou=rnos2, pnigeu\s2, kli/banos2, kri/banos2. Hoc tamen discriminis volunt esse inter dlibanum siue testum, et furnum, quod clibanus e ferro aut aere aliave materia constat, sub quo non panis modo, verum aliud quiduis coqui potest, deinde etiam quod moueri loco possit, id quod in furno de sider atur, qui immobilis est, et calce aut intrita coagmentatur. AL. Bachofen B. Backouen G. Four IT. Furno H. Horno

Gallinarium Colum. chors siue cohors Varroni, Locus parietibus inclusus ad pascendas gallinas. officina Colum. o)rniqoboskei=on. AL. Huner hausz B. Hoenderhuys, hoender polder G. Poullaillier, poullier, gelinier IT. La gabbia delle galline H. Gallinero

Gnomon Vitru. Aeneus stylus vmbrae indagbator, siue veruculum, quod in medio sciaterici collocatum, vmbrae proiectu horarum discrimina designat. gnw/mwn, skiaqo/ras2 tecte Vitruuio, quod vmbram indaget. AL. Yeigerstang, die rut in sonnen vhr B. De wyser G. La verge d'vn quadran IT. Il ferro che l'ombra H. El hierro del relox

Gradus Cicer. klimahth=res2. AL. Staffel stegen, feigel B. Trappen, steeghers Flandris G. Degrez IT. Basselli, scalini H. Escalon

Guttae Vitru, quae triglyphis subduntur ad iuersi turbinis speciem.

Gynaeceum Cicer. Terent. Locus mulierculis separatus, in quo textrinae lanificioque dabant operam, gunaikwni=tis2, gunaikei=on, gunaikhi+/h Herodoto. AL. Weiber oder frawen zimmer, das meidlin hausz B. Het vrouwen huys, 'tmeys kens huys G. Cabinet, chambre ou retrait pour les femmes, la maison des filles IT. La stanza delle donne, o la casa per le figliuole H. Retraimiento de mugeres, posada para las muchachas

Hara Cic. suile Colum. u(feo\s2, sufeo\s2, subo/sion, ma/ndreuma, xoirotrofei=on, aulh/ Homero. AL. Sew oder schweinstall B. Verckenscot G. Estable aux porceaux IT. Stalla de porchi H. Pocilga de puercos,çahurda

Hippodromus Plin. Curriculum equorum, vbi de pernicitata dursus certatur, citra pugnae simulacrum. i)ppo/dromos2. AL. Rennplatz


image: s120b

B. Balye, daermen de peerden doet loppe G. Lieu ou baille ou on fait courir les cheuaux IT. Luoco doue corrono i caualli H. Corredera

Horologium Cicer w/rologei=on. AL. Vhr so die stunden anzeiget B. Een vrenwerck G. Vn horologe IT. Horologio H. Relox

Horologium sciatericum Plin. solarium Marcellino, Horologium aut instrumentum gnomonicum, quo horarum interstitia e solis vmbra dignoscimus. w(rologei=on h(liako\n, h)\ skiathriko/n, ab vmbrae obseruatione. AL. Sonnen vhr, quadrant, Sonnen yeiger B. Ene sonnen vrewerck, een sonnen wyser, oft hoorloghe G. Vn quadran ou horologe a soleil IT. Horologio del sole H. Relox

Horreum Cieer. sitobolw\n Hesych. sitobo/lion, r(ogo/s2 Epicharmo, oi)kei=on Theophrasto. AL. Ein korenhausz, oder schewr B. Een corenhuys, oft schuere G. Grange IT. GranaioH. Alholi

Horreum pensile granarium Varro. sitobolw/n, stoa/. Aristoph. AL. Ein kornschut, kast, oder speicher B. Een corensolder G. Grenier IT. Granaio H. Granero

Hyalotheca vbi vitreum instrumentum recondijur. u(aloqh/kh. AL. Ein glaszbret B. Een glasbert, daermen de glasen inne verwaert B. Quelque table pour y mettre les vorrres IT. Doue si seruanol li vetri H. Adonde estan los janos y vidrios

Hydromyla Vitruuio enim pro corrupta hydraula, istam lectionem, vt germanam, restituendam censeo, pro mola, quae vi fluminis aquaeve rotatur. u(dromu/lh. AL. Ein wassermulle B. Een water meulen G. Moulin a eau IT. Molino d'acqua H. Acena

Hypaethrum Vitru. subdiale Plin. locus caelo patenti expositus, sine tectom, quod sub aethra, hoc est dio sit. u(/paiqron. AL. Offner gang vnter dem blossen Himmel B. Een open ganck onder den blooten Hemel G. Galerie ouuerte, et a la decouuerte IT. Loggia scuoperta H. Corredor discubierto

Hypaethra ambulatio Vitru. subdialis inambulatio Plin. paradromis Vitruuio. u(pai/qrios2 peri/patos2. AL. Spatziergang vnter heyterim Himmel B. Een wandelinghe, oft onghedeckte logie daermen t'somers inne wandelt G. Pourmenoir descouuert IT. Loggia scoperta per andarui a spazzo d'estate H. Corredor discubierto para passear en el estio

Hyperthyrum Vitruu. superliminare Plin. u(pe/rturon, u(pertu/naion Poll. et a)nw/flion. Limen superum. AL. Die vberschwel B. De bouendorpel G. Le linteau dessus l'huis IT. Soglio di sopra liminal, o limitare Petrarchae H. Lumbral eucima la puerta

Hypocaustum Cicer. Locus ad sudendum. Laconicum Colum. sudatorium Senecae, vaporarium Cic. vbi sicco calore cruditas excoquitur, sudorque prouocatur. qo/los2 curo/s2 Aphrod. puriath/rion, u(po/kauston. AL. Schweiszbad B. Sweetbat G. Estuue IT. Stufa H. Estufa

Hypothyrum Vitru. Ipsius osntij hians inanitas. u(po/quron, xa/sma th=s2 qu/ras2. AL. De weite der thuren B. De wyde vander deuren, deure wijt openstaende G. L'ouuerture ou le vuide de la porete IT. Il voto de la porta H. Aquella vayiedad de la puerta

Hypothyrum Vitru. Limen Virgil. u(po/quron, bhlo\s2, ou)do\s2, bath\r, flia/. AL. Die schwel B. Sen dorpel, drempel, de suhll Fland G. Le sueil de l'huis IT. Soglio de la porta, liminal, et limitare petrar H. Lumbral baxo en la puerta

Hypotrachelium Vitr, Scapipars sub astragalo. u(potraxh/lion.

Ianua Virgi. Primus domus ingressus, a Iano. cui omne initium consecrauerat antiquitas. Ostium, reliquus intra ianuam ingressus, quasi obstaculum, quod arceat aditu. Fores, proprie quae foras in publicum reiiciuntur. qu/ra, qu/rama au)/leios2 qu/ra Herodoto, sani/s2 Homer. AL. Thur B. Deure, voordeure G. L'huis IT. Vscio H. Puerta

Imbrex Plinio, Tegula semitabuli in modum aduoluta, swlh/n. AL. Holzyegel B. Cromme tichel G. Tuile creuse IT. Tegola torta H. Teiado

Impages Vitr. Regulae simae quae tympanum circundant. B. Cruysering, boerding IT. Orli

Impluuium Varron. Asconio, Terent. me/saulon. Quadratus locus sine tecto in aedibus, quo imber impluere in domum potest, et collegi. AL. Pletzle B. Logie, oft pletsken G. La court IT. La corte H. Patio de la casa

Infundibulum Vitru. per quod in molam frumentum decurrit ac transmittitur. xw/nh. AL. Trimellen, darinn man das korn auffschuttet B. Tremelle van de meulen G. La tremue d'vn moulin IT. Imbotatoio, piria H. Tolua o embudo de molino

Interpensiua Vitr. Tigilla quae stillicidium fulciunt, aut quae de parietib, inter tectum pensilia capitibusque trabium immissarum excepta, asscres tecti deuexi sustinent. IT. Gambim, babouini

Intrita Vitru. intritum Plin. Calx longiore tempore macerata. AL. Alter beschlagner kalch B. Oude beslaghen calck

Laburm Cicer. Terent. Vas ad lauandum accommodum. pluno/s2 Homer. a)sa/minqos2. AL. Butte B. Cuype, oft ton om te baden G. Cuue


image: s121a

IT. Tinnaciolo H. Tina para banarse

Labrum Locus quo vinum e lacu transfertur.

Lacunar Horat. lacunarium, laquearium, laquear Virgil. lacus Lucillio. fa/tnwma, te/ramnon, w)o/n Athenaeo. Tignum concamerationis. AL. Vertaflung einer Bunne oder Tyle B. 'Tghespan van een Solder oft Ghewelsel G. Le planchier d'vne maison IT. Il solaro H. El sobrado o entresuelo

Lacus in quo ceruisia refrigeratur. AL. Külwasser Fasz B. Coelvat, cuype G. Vaisseau pour mettre la biere a refraischir IT. Vaso per mettere il vino in frescho H. Vaso para metter el vino en frio

Lacus Virg. Vas amplum, in quod mustum praelo expressum recipitur. lhno/s2. B. Wijnback G. La cuue H. La cueua

Lacus Colum. quo distinguitur granarium separandis leguminibus. AL. Kornkast B. Opschuttinghe van verscheyden coren, ecn corenkiste

Lacus mortarium Vitru. Conceptaculum, vbi calx rutro subigitur, maceraturque. AL. Das ort da man den Kalch oder die Pflaster ruret B. De Cuyle oft Plaetse daermen den Calck beslaet G. Lieu oû on fait le mortier IT. Luoco doue s'acconcia la calce con l'arena H. Mortero de cal y tierra

Lamina lamella. Sectilis laminae tabula. lepi/s2. B. Scalie, oft Leye G. Ardoise

Lapis frontatus Vitru. qui vtrinque laeuigatus parietis crassitudinem exaequat, dia/tonos2 h)\ dia/toros2 li/qos2. AL. Schloszstein B. Ghesloten Steen, doorgaende Steea G. Pierre passant les deux parts du mur IT. Pietra che passa amendo e le bande del muro H. Perpiano

Later Cic. Ad solem arefacta argillae massa. pli/nqos2, pli/nqos2 qolerh/. lateroulus crudus Plin. AL. Ziegel, ziegelstein B. Rouwe Careel, onghebacken Carel G. Bricque IT. Quadrello, mattone H. Ladrillo

Later coctus Vitru. laterculus coctilis Plin. testa Vitru. later igni excoctus pli/nqos2, o)pth/. AL. Gebranter Ziegel B. Backsteen, ghebacken Careel G. Bricque cuite IT. Mattone cotto H. Ladrillo coho

Latrina Varr. priuati vsus est. eu)ma/reia Polluci, ob commoditatem deplendae corporis saburrae. AL. Heimlich Gemach, a latente eius vsu, quomodo latrina a latendo nomen accepisse putatus: quamuis a lausando quasi lauatrinam malint alij B. Heymlick, nimirum a latendo: priuaet, cackhuysken G. Retrait, priue, necessaire, basse chambre, latrine IT. Latrina, secreto, necessario. H. Necessario de la casa, priuad

Lauacrum Agrill. nymphaeum Plin. loetro\n, numfai=on. Balneum in quo quis lauatur. AL. Wasserbad B. Watterbat G. Lieu a se lauer IT. Lauacro, luoco da laurse H. Lugar do se lauan

Louaculamentum Colum. Receptaculum fere vimineum, in quo aues nidificant nidus shko/s2. AL. ein Korb darinn die Wogeln ihre Nast haben, nast B. Een nest G. Vne ruche IT. Nidio Florent H. Nido

Loculamentum fictile columbarium fictile Colum. capsula fictilis, in qua nidulantur aues. AL. Ein Hafen darinn die Vogeln jhre Nest machen B. Een pot daer de Vogelen inne nestelen, een spreupot

Longurij Var. Caes. dolikai\ ka/makes2. Perticae oblongae transuersim fere poni aut figi solitae. AL. Lange tramel, Haglatten B. Latten, Langeribben, Recken G. Perches longues IT. Pertiche lungeh H. Pertiga luenga

Lorica Vitr. Corona tectorum, quae praecipitium prohibet qrigko/s2 Hom. peri/bolos2 stefa/nh Didymo. AL. Schirmtachle, Zinnen B. Transse, Tinnen

Lutum Paleatum Plinio, aceratum Festo, intrita Plinio. phlo/s2. Argilla acerum segmentis quisquiliisque subacta, qua parietes cratitij fere latantur. AL. Kaat mit Habercafel gemischt B. Kleye oft Leem met gecapt Stroo B. Bauge, mortier de terre IT. Mortario de paglia H. Mortero de tierra y paja

Machina supra scenam locus, vnde ex improuiso deus aliquis apparebat. mhxanh/ Luciano, qeologei=on Polluci.

Marmoratum quod calce et contuso marmore constabat. AL. Mortel oder pflaster von marmelstein vnd Kalch gemischt. B. Moortier van Marbelsteen ende Calck gemengt

Menianum Suet. Pergula proiecta a quodam Menio, qui abligurito patrimonio, domoque vendita, extra columnam (quam sibi vnam reliquam seruauerat) tabulatum pergulamque proiecit in spectaculi vsum. e)zw/sths2. AL. Vberschutz B. Ouersteecksel G. Saillie de maison

Mesaula Vitrus. Ingressus peruius inter Andronem et Gynaeceum. AL. Gang B. De ganck

Meta Horat. Palus acuminatus in stadij fine positus, circum quem gyrabant cursum. te/rma Hom. nu/ssa Eid. sth/lh Soph. kampth/r, a flectendi argumento.

Meta Paulo, inferior molaelapis, tametsi diuersum Grapaldus sentiat B. De leggher G. Le bas du moulin IT. Maciguo di sotto H. Muela de baxo



image: s121b

Metopae Vitruu. intertignium Vitru. meto/pai, meto/pia. Interuallum inter triglyphos et denticulos, quod vel purum relinquitur, vel ornatur lancibus scalptis, cornibus, taurorum capitibus, vittis reuinctis, et lemniscis.

Mola Plin. mu/lh, mu/los2. AL. Mulle B. Een meulen G. Moulin IT. et H. Molino

Mola alata pneumatica, quod vento circumagatur. AL. Mahlmulle, Windmulle B. Wintmeulen G. Moulin a vent IT. Molino a vento H. Molino de viento

Mola Asinaria Caton. machinaria Apuleio quam iumenta versant. AL. Eselmüllen B. Rosmeulen, oft rosqueerne G. Moulin a cheuaux IT. Moline a caualli H. Atahona de mulos

Mola trusatilis Catoni, versatilis Plin. manuaria, quod manibus trudatur verseturque, moletrina cat. xeiro/mulos2 AL. Treibmülle, Handmülle. B. Een querne, hantmeule G. Moulin a main ou a bras IT. Mola di mano H. Muela de mano

Molile Catoni, Manubrium, quo mola impellitur, et in gyrum agitur.

Mutuli Colum. Varr. quasi mutilae trabes, quibus capita trabium imponuntur, ita pure puteque idem sonare videntur et proceres et mutuli, si Grammaticorum iudicio stabitur. quid si mutulos eas trabes mutilas intelligamus esse, quae ex arrectariis parietum surgentes, trabium molem desuper incumbentium excipiunt atque sustinent. quod in latioribus aedificiis videmus fieri, opere iam desito nouis architectis, vel certe improbato, veteribus tamen recepto, quando aliter Varronis verba lib. De re rastica 3. cap. 16. accipi nequeunt, vbi ait: Aluos fictiles e mellariis fabricatas in mutulis parietis ita collocari, ne inter se contingant, quod ipsum in proceribus an fieri possit, mihi liquere nego, quippe qui crassitudini trabium fere respondeant, quae his incumbunt. Non inficior tamen, eundem vtrisque esse vsum, vt mutuli longinquius trabibus subueniant, vacuo interposito spatio, vbi quid collocari queat: proceres vero nullo interiecto interuallo trabium capitibus siue extremitatibus substernantur: nisi eodem censeri nomine genus vtrumque placeat. Eustathius Aristotelis interpres mou=tla vernacula lingua dici innuit, sed in eo falsus, quod cum Triglyphis con fundat. B. Corbielen, oft Coruiels G. Corbeaux, modillons IT. Modiglioni H. Capata, candebaxo de la viga

Nidi Martiali, Loculamenta in vestiario, vbi reponuntur panni aut vestes, oi)ki/skoi. AL. Truchen der Kremeren, oder vnterschlette B. Laden G. Trous, et cassetins

Nucleus Plin. Vitru. Crusta siue corium pauimenti. xo/ndros2 purh/n B. De Korst IT. L'anima

Nympheum in antiquo marmore Romae. Zonaras Historicus numfei=on exponit aedificium augustum publicum, in quo nuptiae celebrabantur ab iis qui angustius babitabant, cuiusmodi Lutetiae sunt. Alij putant amoena esse lauacra, publica tamen, in quae virgines se conferebant amoenitatis ergo, vel a nympharum statuis quibus exornata erant.

Obex Festo, pessulus ferreus, Ferrum in sera mobile, cui subiecta clauis pandit reseratque fores. Pessulus Terent. o)xeu\s2, ba/lanos2 Thucyd. scbol. quod et ma/gganon, blh=tron. AL. Furschub, Furwurft, Sperling B. Voorschuyf, Schuyfyser G. Vn verrouil IT. Cadenazzo H. El pestillo, o aldaua

Odeum Ciceroni, Locus scenae vbi canebatur, quod ad pulpitum refertur, ita vt w)|dei=on idem cum eo fit, meo iusdicio.

Opere intestino vestire parietes culw/sei to\n toi=xon periba/llein. AL. Die wand mit bretteren abschutten B. Die want afschutten. oft schutsel aen de want maeker G. Lambrisser

Orchestra Cic. Locus inter scenam et cunees, senatoribus ad spectandum designatus, vt Suetonius Vitruuiusque ostendunt. Pollux orchestram chori esse propriam, annotauit, auctor Etymologici in orchestra minos solere exhibere suas actiones. o)rxh/stra, periskh/nion, to\ e)/dafos2 en w(= qeatri/zousin oi( mi=moi.

Orthostatae Vitruuio, arrectaria Eiaem, Quaeuis materia siue lignea, siue lapidea, quae tympana includit. o)rqosta/tai, stauroi/ Suidae. AL. Ecksteinen oder Seitenbalcken B. Hoecksteenen, oft de Sijdebacken recht opstaende G. Contrefors, montans IT. Traui o sassi dirizzati in piedi

Ouile Ouid. caula Virgil. shko\s2, e)/paulis2, staqmo/s2 Homero, me/saulon Eid. kleisi/on, mhliauqmo/s2. Lycophr. au)/lion. Theocrito. ma/ndra. AL. Schaafstall B. Schaepstal, schaepskoye, schaepshock G. Bergerie, estable a brebis IT. Stalla di pecore H. Apriso de ouejas

Palaestra Virgil. Locus vbi luctatores peruncti oleo luctabantur. palai/stra, kuli/stra Suidae, koni/stra. AL. Ringplatz, Kampffplatz B. Worstelplaetse G. Lieu de la luite IT. Palestra, luoco di lottatori H. Lugar donde los luchadores luchan

Paries toi=xos2. AL. et B. Wand G. Paroy, ou mur IT. Pariete H. Pared

Paries caementitius Vitru. ex informi et rudi lapide.

Paries diplinthius Vitru. toi=xos2 dipli/nqios2. AL. Ein wand die zweyer stein dick ist B. Een want van twee steenen dick G. Paroy espesse de deux bricques IT. Pariete grosso dus mattoni H. Pared de dos ladrillos



image: s122a

Paries cratitius Vitru. e can nis cratibusque implexis factus. toi=xos2 oi)sui+/nos2. AL. Ein wandt mit Hurden geflochten B. Een Leemenwant met Horden oft Theenen geulochten G. Paroy faite de clayes IT. Muro o pariete di terra H. Pared texbique, pared de emprenta o catzo

Paries fornicatus Boetio, qui in arcum curuatur. AL. Ein gebogene oder gewo'lbte Want B. Een ghewelfde muer G. Muraille courbe, ou faite sur les arcs IT. Muro in volta H. Pared en buelta

Paries intergerinus Plin. qui inter confines struitur, et quasi intergeritur, teste Festo meso/toixon Athenaeo. Communis vtrique domui paries ab Ouidio dicitur. AL. Scheidelwand B. Ghemeene want G. Paroy moitoyenne IT. Pariete commune, et mezo fra doe case H. Pared en medio de dos casas

Paries lateritius Palladio, testaceus. pli/nqinos2 toi=xos2, plinqiourgh/s2. AL. Vom Ziegelen gemacht B. En want van Backsteen, oft Careelen G. Paroy de bricques IT. Pariere o muro di mattoni H. Pared de ladrillos

Paries marmoreus qui saxo quadrato constat AL. Ein Marmelsteine Wandt B. Een Marmersteenen Muer G. Paroy de marbre IT. Muro di marmo H. Pared de marmol

Paries medianus Vitru. qui medias aedes interstinguit, et variis vsibus destinata loca seiungit. meso/toixon. AL. Zwisschenwand, Mittelwand B. Middelwant, Beschot G. Paroy trauersant les parcs de la maison IT. Pariete che diuide i appartamenti de la casa H. Pared para appartar las cameras y otros lugaes de la casa

Paries solidus Cicer. qui a solo in fastigium vsque surgit continuatie ductu. AL. Ein recht auffgehende Wandt B. Een recht opgaende Geheuel G. Paroy droite, et haut esleuee IT. Facciata diritta H. Pared derecho y que sale arriba

Parietina Cicer. Plin Paries vetus et semiratus, siue parietum ruina. toi= xos2 h(mir(r)agh\s2, toi/xwn ptw=ma. AL. Ein altebawfellige Wand oder Maur B. Een veruallen Muer G. Masure, vieille paroy ou mur IT. Parietina, muro rouinato H. Pared cayda

Pauimentum Cic e)/dafos2, e(/dos2. AL. Esterich B. De Vloer G. Paue IT. Pauimento H. Soler de casa

Pauimentum asarotum Statio, elaboratum arte picturae et variegatum, in quo variae rerum, auium, aliorumque figurae visuntur. ita dictum, quod scopis non euerratur propter attritum, sed penicillis emundetur. a)sa/rwton. Musaica opera Italice.

Pauimentum intestinum e ligno, cu/linon e)/dafos2 AL. Ein Holtzen Esterich B. Een Delen Vloer, oft een Houten Vloer

Pauimentum lateritium pli/nqinon e(/dos2 AL. Ein Esterich von Ziegelstein B. Een Vloer van ghebacken Steen G. Paue de bricque IT. Pauimento di mattoni, o mattonato H. Solar obrado de ladrillos

Pauimentum, lithostrotum lapidibus stratum. liqo/strwton, li/qois2 strwtoi=s2 tetugme/non Nonno, kratai+/on ou)=das2 Hesych. kratai/leon pe/don Eurip. in lectra. AL. Ein Steinen Esterich B. Gepaueyde Vloer G. Paue de pierres IT. Pauimento lastrigato H. Suela solado de piedras

Pauimentum spicatum scalpturatum Plin. volunt esse quod Mosaicum, vel, vt alij, museacum nominant: musium dixit Spartianus. diapoi/kilon e)/dafo. AL. Esterich von eingelegter Arbeit B. Een Mosaichse Vloer G. Paue mosaicque IT. Pauimento farto alla mosaica H. Suelo de arte musaica

Pauimentum spicatum Vitru. testaceum, laterculis in latus proclinatis ad modum spicarum constans.

Pauimentum subdiale quod sub dio est s2u(pai/qrion. AL. Ein Esterich so nit zugedeckt, vnd vnder den offnen Himmel ist B. Een open Vloer, een die onder den blauwen Hemel staet G. Paue a l'air IT. Terazzo scuoperto H. Solar abierto o discubierto

Pauimentum tesselatum Sueton. tessaris quadrisve stratum. yhfoqe/thma. AL. Ein gewürffletes Esterich, dasz in Würffelweis oder mit vierecketen Steinen besetzt ist B. Een Vloer met Careelen beleyt G. Paue fait de careaux IT. Suolo fatto a quadrelli H. Solar hecho a quadrillos

Pauimentum vermiculatum cum superiore idem esse contendunt apud Lucilium docti, de quo obiter meam sententiam in medium deponam: nimirum errasse turpiter, ne dicam Latae culpae insimulandos esse censeo, qui apud Nonium exponentem vermiculatum pro minuto, miniatum substituerunt. quasi vermiculus color id denotet e vulgi colonia in Latium adoptatus. Siquidem isti non sine plagij fraude lectionem genuinam corrupêre, quam manuscriptus codex, et quidem vetustissimus, praefert, Vermiculatum enim minutis segmentis elaboratum, et quasi vermiculis quibusdam concinnum recte dici autumo, id quod leptourge/s2 non male reddi posset, meo quidem iudicio, vt ea ratione a segmentato non discrepet. At Vermiculum pro colore rutilo vsurpare qui velit, nae illae priscae elegantiae repugnet, siquidem decoctricis illius aetatis, quae cum praecipitante imperio irrepsit, proprium esse vocabulum videtur: quanquam in Nonium nostrum correctorum vitio


image: s122b

adiectum imo obtrusum sit manifesta fraude, (atque miniato) quae in manuscripto voces non leguntur. Porro curiosa nimis diligentia distinguere nonnulli sunt aggressi, vt vermiculatum parietibus prorie sit attributum, lignis segmentatum, et Paruimentis tessellatum.

Penetrale Virgil. Interior pars domus etiam non tecta muxo/s2 AL. Das innerst im Hausz B. Het binnenste vanden huyse G. Le plus dedans de la maison IT. Il secreto de la casa, luogo bendreuto in casa H. El retraimiento en la casa

Peristy lium Cicer. Porticus columnis vndique inclusa et septa quaquauersus: cuiusmodi Antuerpiae celeberrimo emporio quadratum videmus, quo sub meridiem confluit frequens mercatorum coetus: bursam vulgo indigitant: aut qualia in coenobiis videmus, et Italiae magnatum aedibus, peri/stulon, peristu/lion periki/wn Polluci. peri/stoon Atticis. AL. Ein Gang mit Seulen vmbgeben, wie die Creutzgang in Klostern B. Een galerie met colomnem onderset, ghelijck de Burse t'Antwerpen, en de cruysganghen inde cloosters G. Vn lieu enuironne de piliers et colomnes, commeles cloistres IT. Chiostro, claustro, luoco circundato di colonne. El patio entre colomnas

Pertica Varr. vallus Virg. ka/mac, stau/rwma, i)/krion Halicarnasseo. xa/rac. AL. Stang, langer Stock, Pfal B. Passe, stanghe, lange stock, reck G. Perche, long baston IT. Pertica H. Pertiga o el varal

Pila Plin. steia Eid. hoc a Columna discrepare putatur, quod sit quadrata, cum illa sit rotunda. stela autem proprie est stans in monumento columna, quam Cic. lib. De legibus columellam vocat, Plato li/qinon, e)pi/sthka sth/lh. AL. Viereckete Sewl B. Viercante Colomne G. Pilier carre IT. Pila H. Pilar

Pilum ruidum Plin. lib. 18. cap. 10. Palus in mola olearia, qui in sublime euectus, mox decidens subiecta comminuit, a ruendo nomen habens: vt prorsus, explodenda sit Hermolai Barbari, eiusque errore impliciti Caelij expositio. accipientium ruidum pro rudi et impolito AL. Ein Stossel B. De heye, het olyblock G. Pilon IT. Pestello H. Mabo

Pinnae Acroteria acuminata ad modum fastigij turriam qrigkoi) AL. Zijnen, Spitz der Mauren B. Torenkens, scharpe Foeyen G. Torettes IT. Palle H. Pelotas, torresillas

Pinnae Vitru. in tympano assamenta, quae aquae impetu impelluntur B. Lepeten, scheppers

Piscina Plin. Iun. pro lacu balnei in quo aqua calida vel frigida continetur ad balneandum.

Pistrinum Cicer. Terent. moletrina Catoni, in quo pinsebant, hoc est pilis tundebant farra. a(lfitei=on Poll. zhtrei=on, zw/nteion, mu/lwn, a)letrw/n Athen a)rtoptei=on, sitopoii+ko\s2 oi)=kos2 Poll. AL. Ein Skampffmuhlen, oder Backerey B. Een meulen, oft backerye, eeu backhuys G. Moulin, lieu a piler le ble boulengerie IT. Pistrino, o molino, botega di fornaio H. Molina, botica de panadero

Plinthus Vitru. Ima pars basis quadrati lateris formam referens. pli/nqos2 B. Het viercant van de Pedestael

Plutheus Vitru. lib. 4. cap. 4. Septum e marmore, lateribus, intestino opere, aliave materia quo inter columnia (quae sunt spatia inter columnas) solent intercludi et obsepiri. AL. Ein Diel, oder Schimbret B. Ofleuninghe

Podium Iuuenali, Locus pulpiti instar extra parietem exstans, aut alia ratione ad spectandum habilis: quod ad pedis modum exstet, siue quod ad pedes aedificiorum strui consueuerit. In Codice Iustiani vitiosa scriptura o)rqai/ vocantur, aliis krossai/ scribentibus: sed perperam, cum generis nomine, quod Proiectura est, censeatur voceturque e)cw=stai. AL. Ercker oder Lauden voren am Hausz B. Voorlueue, oft wtstaende stellagie, daermen buyten den Huysen opstaen mach, Puye G. Accoudoir, perron, saillie ou proiect de la maison IT. Podiolo. harenga

Porticus Cicer. solarium Plaut. Ambulacrum columnis fultum, vbi in vmbra solis ardores imbresve declinantes inambulabant. stoa\, periki/wn, ai)/qousa Homero. AL. Bedeckter gang, da man spatzieret B. Een pant oft besloten ende ghedeckte galerye G. Pourmenoir couuert, galerie IT. Galeria, o logia coperta par andarui a spazzo H. Portal cubierto para passearse

Posticum Horat. postica Ammiano pseudothyrum Cicer. o)pisqo/domos2, para/quros2 Plutarch. khpai=a Galeno yeudo/quron. AL. Die hinder thur, Thur hindem am hausz B. Achter deure G. L'huis de derriere IT. Postico H. Postiga de tras de la casa

Postis Virgil. proprie latus estque, siue arrectarium portae, vnde ostium pendet, quasi post ostium stans. parasta\s2, flia/. AL. Thurpfost, der Hinderpfost, dar an de thur hangt B. Post, oft achterstijl G. Posteau auquel l'huis est attache IT. Posti

Praefurnium Cat. propnigeum Vitruu. Os furni, in quo succenditur ignis AL. Ofenloch B. De mont, oft gar vanden ouen G. La gueule dufour IT. La boca del forno H. La boca del horno

Praelum Virgil. Trabs qua vua calcata premitur. tripth\r, piesth/r


image: s123a

Dioscor. pathth/rion. AL. Presz B. Persse, druckboom G. Pressoir, presse IT. Prelo, torchio H. Prensa, o viga del lagar

Praesepe colum. praesepium Virgil in quo pabulum iumentis apponitur. fa/tnk, bouka/ph, ka/ph Pindari schol. AL. Die Kripp, oder der Baren B. De cribbe G. La creiche auge d'vn estable, mangeoire IT. Persepio, mangiatora H. Pesebre

Proceres Capita trabtum, aut lapides parietibus iniecti, prominentesque, qui portant trabes, seruio teste. pro/boloi. AL. Krachstein, Kapffern, darauff man die balcken legen mag B. De Nueten G. Les modillons IT. Modiglioni, calastrelli H. Capate

Procoetium Plin. Iun. (ea enim verior mihi probatur lectio magis, quam quae vulgatis in codicibus exstat procestrium, quod aditum Festo significat, quo in murum proceditur) et antit halamus. prokoi/tion vel proikoitw\n, a)ntiqa/lamos2. Cubiculum minus thalamo vicinum, vbi ancillae aut ministri dormiunt. AL. Ein neben Kimerlin, Boden, Schaffkamer B. De knechts oft jonckwijfs camer, vertreckcamer G. Salette deuant la chambre, ou retrait des seruiteurs et seruantes IT. Camerino per li famigli H. Camara o retraimiento de los criados, mocos y mocas

Proiectura Vitru. corona Eid. Supercilium vel prominentia parietum ad arcenda inde stillicidia. Loricam testaceam alibi vocat Vitru. e)kfora/ in columnis, e)kqe/ths2, e)/xqema Hesychio, probolh/. in parietibus vero e)cwstai/, et generaliter dicuntur. a)po\ tou= e)cwqei=sqai, quod veluti proijciantur, propellanturque extra parietis normam. AL. Eein Gesimsz, oder schupftachlin B. Wtsteeckinghe, Voordack G. Saillies, larmiers, quod guttas stillicidij tanquam lachrymas a pariete relidat. entablements IT. Ciglio, o corona H. La corona encima, y fuera de la pared

Propylaeum Cicer. Vestibulum portae palatij templi, aut similium. propu/laion, pro/pulon tou= i(erou= Herodoto B. Kerckportael

Proscenium Liu. Locus liber ante scenam aulaeis et peripetasmatis (quae choragium thymelicum siue scenicum vocat Apuleius) tectam, in quo histrioniam agebant. proskh/nion. AL. Vorburg

Prothyrides Vitruuio, ancones Eid. Mensulae quaedam volutarum instar leniter infractae, ad S. literae speciem ante ostium. proquri/des2. IT. Controfrontali del vscio come mezzi muli posti a rouerso

Prothyrum Vitru vestibulum Cic. quod ianuam vestiat, siue quod Vestae sacratum fuerit. pro/quron, pulw\n qurw\n, pro/domos2. AL. Vorschopff B. T'portael van een huis G. Vn auant portal, l'cntree de la maison IT. Portale H. Portal fuera de casa

Pteromata Vitr. muri gemini vtrimque a templis, ad eorum altistudinem surgentes, ita dicti, quod alarum speciem praebeant. alae nonnullis. pterw/mata Straboni, ptera/. B. Cruyswercken

Pulpitum Mart. locus scenae editior, e quo tibicines et citharaedi musica actione populum demulcebant. qume/lh, logei=on.

Pulpitum Vitr. Podij prouectior pars, ceu pergula quaedam. IT. Pergolo

Puluinus vitru. Fundamentum caementis aut arena farctum. AL. Erhochte grundtveste B. Ghestampt fondament

Puluinus Vitruu. Pars inter abacum et echinum, vnde volutae dependent

Repagulum Cicer, quod distinet equos cursores, et sublatum emittit ad cursum. u(/splhgc, cum carceribus idem, nisi quod istud loci vocabulum sit: repagulum vero obstaculi, quo libertas excurrendi cohibetur.

Repagulum Cic. repages. kata/phc, blh=tron. AL. Sperling, Righel fur die Thur, Grendel B. Weruel, oft grendel G. Verrouil, barre, barriere IT. Stanghetta H. Tranca de la puerta

Rima Plin. Fissura in tabulis. o)ph\ kleiqri/a. AL. Eein Spalt, Klimsen, Klack B. Een splete, scheure, cloue, spou winge G. Fente, cretrasse, gerseure IT. Rima, fessura H. Hendedura, resquebrajadura

Rudus Liuio, Retrimentum vetusti aut collapsi aedificij. e)rei/pion, gei/sswros2 Sosipatro, sku/balin. AL. Scherben, Kalchscherben, Steingemusel, Bruchstein B. Pueine ghebroken Steenen, Calckscheruen, Gruys Brabantis G. Moillon, plastre IT. Piastra H. Ripia

Rudus nouum Plin. elapide primum contuso, e)rei/pion neo/tmhton. AL. Erstgebrochner vnd zerknitschter Stein B. Nieuwe oft versche pueine, nieu oft versch gemursel van Steenen ende Calck

Rudus vetus Plin. e)rei/pion palaiogene\s2 h)\ palaio/n. rudus rediuiuum Vitr. quod e dirutis aedificiis fit, cui calcis minus adijcitur AL. Alt gebrochner Stein B. Oude pueine

Saginarium Varr. Vbi saginantur aues. sitisth/rion. AL. Meststal B. Hoendercouwe, mestcot G. Mue, ou on engraisse le bestail IT. Luoco doue singrassano vccelli, et volatili H. Lugar para engordar aues

Scalae Virgil. Cicer. anabathra Iuuenali. perquas scansim ascenditur. kli/mac, e)pibaqra, ba/qron, pro/basis2, klimakwto/s2 Straboni. AL. Leiter, Stagen B. Een leere, oft trappen G. Eschelle, degre IT. Scala H. Escala, escalera

Scalae erismate fultae Vitru. quae tertiun, habent tignum, quod obnitentis fulcimenti loco est. quarum vsus est in praealtis atriis, aut in putandis


image: s123b

arboribus. patibulum Catoni ista sealata machina vocatur, diuaricatis ad imum cruribus, capitibus coniunctum in axiculum vnum. B. Boomleere, schoorleere

Scalae gestatoriae IT. quae transferri possunt AL. Ein Leiter so man hin vnd wider tragen mag B. Een leere diemen verset daermen wilt

Scalaris forma Vitru. dicitur, inc linata ad medum scalarum, non autem perpendiculariter erecta. AL. Leiter weisz, nicht eben auffgehend B. Hangende, niet recht ouer ende staende vorme, oft gedaente

Scandulae scandulae robusteae Vitru. scand ulae fissiles, sectiles tabularum laminae Plin. Tabulae quae vice tegularum tectis insternuntur. pe/taura Theocr. schol. e)re/yima cu/la, cu/lwsis2 Thucydid. AL. Tachscindel B. Dackberdekens G. Aissis, aisselles et bardeaux a couurir maisons IT. Cantinele H. Ripias o madera rajada

Scaphium Mart. scaphe Vitr. hemisphaerium, Horologij genus introrsum tecedens, in quo stylus medio in fundo collocatus, horarum ductus discriminat. skafi/on.

Scapus Vitru. Columna perpendiculariter basi insistens. Lapis oblongus perpetaus. AL. Der gestrackt Kenghel einer Sewl B. De Stijl oft het lit van een colomne G. Le corps et membrure d'vne colomne IT. Il corpo della colonna H. El cuerpo o astil de la columna

ScapusVitru. Truncus scalarum cochlidum a summa coassatione ad imum librantentum. AL. Ein Schnecken spindel B. De spille van eenen wendeltrap G. L'arbre de l'eschelle a vix IT. L'antenna, l'anima, il stilo H. Antenna del caracol

Scena Cicer. frons theatri Cassiodoro, Locus actorum obstructus peripetasmatis, e quo in proscenium acturi histriones prodibant. skh/nh. AL. Die zu gemachte Bunne, darauff man das Schawspil her B. De stellagie oft schanot daermen op speelt G. L'eschaffaut IT. Scene H. Morada sombria, cabannuela

Scoria tro/xilos2 IT. Rozzella, orbicola

Scutula Oblongior scuti instar in quadrum vergens tegula. skuta/lh. AL. Langlecht Esterichziegel B. Langwerpt Vloerreghel G. Thuile quarree

Seclusorium Varr. Auiarium minus, quod alteri cum ostio coniungitur ad secludendas aues. B. Een flach, cen verlaet

Sera Iuuenali, claustrum ferreum Senecae, patibulum Nonio teste, quod remota sera valuae pateant. klei=qron, e)piblh/s2 AL. Schlosz B. Slot G. Serrure, closture IT. Chiostro, sera H. Cerraia, cerroio, cerradura de llaue

Sima Plinio, In summis coronis pars obtusior, nasi caprarum instar. Itali gulam rectam nominant. IT. La gola dritta

Solum Celso, Vas in quo in balneis sedentes lauabantur pu/elos2, droi(th Nicandro. AL. Badzuber, Wanne B. Baedcuype, oft back G. Baignoir, cuue a se baigner IT. Caldaro o tinaccio del bagno H. Caldera otina del banno

Solum Virgil. Caes. Quicquid alteri rei substernitur, fundamenti vicem obtinens. bhlo\s2, pe/don, ou)=dos2, e(/dranon, e(dw/lion, e(/dos2. AL. Der Boden, oder das Fundment B.?De Bodem, oft de gront G. Parterre, fond de terte IT. Suolo, fondo H. Suelo

Sphaeristerium Plin. Iun. vbi pila exercetur corpus. sfairisth/rion. AL. Ballenspiel B. Kaetspel, oft baen G. Ieu de paulme, tripot IT. Giuoco di palla H. Lugar deliuego de pelota Idem vocabulum denotat locum, vbi globulis per annulum ferreum luditur, aut globis ad paxillum luditur. AL. Kuggel Platz B. Closbaen, clootbaen, rolbaen G. Ieu de boule

Spira Vitru. Basis columnae tori vnius aut duorum. abacus Vitru. quadra videlicet, quasi lamina columnae subiecta, sessioni habilis. spei=ra. AL. Der Fusz einer Saul B. Het vnercant onde een colomne G. Le pied de la colomne IT. Lastra di pietra

Stabulum Virgil. persaepe Eid. Mansio armenti aut gregis. mandra Iuuenali. staqmo\s2, kleisi/on, au)lh/. Hom. AL. Viehstall, Stallung B. Stal G. Estable IT. Stalla H. Establo

Statuminare rudus Palladio, Testae contusae duplum cum calcis simplo committere. AL. Steingemusel mit Kalck vermisschen B. Pueing met Calck verw ercken ende menghen

Stereobata Vitruu. Murus ex ipso solo eductus, basis videlicet totius aedificij, fundamentum aedificij. qeme/lion, stereoba/ths2, quasi ster(r)a\ ba/sis2, krhpi/s2. AL. Das Fundament B. T'basement, t'Fondement vanden Huyse G. Basement, fondement IT. Basamento H. Cimiento o cauia de edeficio

Stibadium Plin. Iun. torus Virg. a tortis herbis, cubile aut abacus herbidus, quo conuiuae discu mbunt in viridario. xameu/nh fullo/strwtos2 Eurip. fulla\s2, katastrofh\ fulla/dos2. Eurip. AL. Prieelken, prieel

Striae Vitruu. Enimulae et extuberantesin striatis columnis partes, strigibus, hoc est, caniculis superiores. e)coxai/ AL. holkal, Streymen B. Stremen, Strepen G. Canaux ou rayons et colomnes IT. Strie o cannollate delle colonne H. Los canales de las columnas

Porro Striae multiplices sunt, aut rectae, aut belicis in modum conuolutae, seu seansiles, vt in torcularis cochlea videre licet.



image: s124a

Striges Vitru. caniculi eid. Caui canaliculi columnae striatae, inter strias subsidentes et excauati, quod strigilum more sulcata sint. e)soxai\, au)loi\, ptu/xes2. AL. Kleine Furchlin an den Seulen, Holkelen B. Voiren, Vloech G. Chanfrain creux, goutiere engrauee IT. Canellate H. Canales

Stylobata Vitr. non est cum stereobata idem, quod putant nonnulli: sed proprie columnis quod substernitur pro fulcimento. stuloba/ths2. AL. Fuszstule B. Pedestael G. Le patin ou la pate d'vne colomne IT. Pedestale H. Caria de columna

Subgrunda vel suggrundia Plin. imbricamentum IT. Gazae, Pars tecti prominentior, quae stillicidium arcit ne quid parieti nocumenti fiat gei/sswma, Aristot. prote/gisma Poll. geisipo/disma Eid. geissi/pou/s2, u(po/geisson, gei=sa. AL. Vortag, das fur den Baw auffgehet B. D'ouersteck van het Dack, den Hoosdrop G. La seueronde, ou souronde IT. Grunde H. Ala del tejado que buela

Sublicae Caes. Trabes longae et pali, praesertim pangendis pontibus destinati i)/kria. AL. Schwirren oder Pfal an einer Brucken B. Heypalen, langhe Balcken G. Soliue IT. Pali o traui lunghi da figer in acqua H. Palos para sostener vn puente

Subscus ferrea IT. quae molam sustinet B. Het meulen yser G. Le fer du moulin. Bud

Supercilium Vitru. quod ipsis ostiorum antipagmentis sub ipso superliminari imponitur. o)fru=s2.

Tablinum Plin. pinacotheca Eid. In atrio locus circa limina ac fores, vbi imagines gentilitiae et tabulae pictae asseruabantur, vt ext Plinio liquet. pinakoqh/kh.

Tablinum quoque locus erat in atrio, aut illi adhaerens, in quo rerum in magistratu gestarum monumenta et codices ponebantur. Plin. test. lib. 35. cap. 2. pinakoqh/kh. AL. Die Schreibstuben, Cantzleystuben B. Een contoir, oft schrijcamer G. Cabiner, ou estude, contoir IT. Scrittoria, cancellaria, studio H. Escrittorio

Tablinum Varr. est menianum tabulis fabricatum, in quo aestate caenabant

Tabularium apud Cic. idem fere cum tablino est, nisi quod illud publicum fuerit, vt priuatarum aedium tablinum: nam in tabulario instrumenta, literae, tabulaeque publicae, in quibus vectigalia et publicanorum rationes perscriptae erant, continebantur. AL. Die Cantzley B. De cancelrye G. La chancellerie IT. et H. Cancellaria

Taenia vitru. Ecphorae siue proiecturae columnarum species, estque veluti fascia supra metopus exsorta B. Cornijsse, Bouenlijst

Tectum Cic. te/gos2, o)roph\, o)ro)fwma, ste/gos2 Soph. AL. Tach B. Dack G. Toict, couuerture de la maison IT. Tetto H. Tejado, teche

Tectum imbricatum, tegulaneum AL. Ein Tag von Ziegeln B. Een Tegelendack, Pannendack G. Toict de tuiles H. Tetto di tegole H. Teche de tejas

Tectum pectinatum Fest. displuuiatum Vitr. quod vtrimque deuexum est, diuortio quodam hinc inde pluuiam demittens. cuiusmodi nostratia fere tecta visuntur AL. Spitziges, vnd an beyden seyten scharpff Tach B. Een Dack dat aen twee syden nedergaet

Tectum scandulare Apuleio, e ligneis scandulis concinnatum: quod nominis etiam competit in tectum sectilibus e saxo laminis constans. nam a scandendo factam vocem puto, quod laminarum ordines mutuo se scandant; prius illud Alpinis populis frequens, alterum Belgicae et Galliis. AL. Tach von Tachschindel gemacht B. Coeuerdack, Rijnsdack, Leydack, Schalyendack G. Toict d'ardoises IT. Tetto di cantinelle H. Teche de ripias o de madera rajada

Tectum testudinearum Vitru. quod in quatuor partes deuexum est. AL. Ein vierecketes spitziges Tach B. Een viercant Dack

Tegula ke/ramos2. ea est vel foraminosa, quae iniecto paxillo suspenditur. o)pai=a Graecis dicta vel hamata. quam vulgaris lingua nasatam vocat (Teghel met een Neuse.) AL. Ziegel B. Teghel G. Tuile IT. Tegola H. Teja

Tegula Vitru. testa lata pauimentis commoda. ke/ramos2. AL. Ein Flachziegel, ein Ziegel B. Een Steen, ghelijck een Teghel G. Vne tuile IT. Tegola H. Teja

Tegula deliciaris Festo, per quam defluxit, delicuitque aqua pluuia. B. Keele

Telamones Vitr. Atlantes, Signa virilifigura: quae in aedificiis mutulos aut coronas, aut aliud quid sustinent. a)/plantes2, ab Atlante, quem mundum fulcire finxit vetustas. AL. Ein Vndersetzer Balck, geschnitzet wie ein Mann B. Portanten in mans gedaente G. Consolateurs, figures des hommes portans les modillons ou cornices IT. Carimatidi maschi H. Figuras de varones para sostener las vigas

Templa Vitr Assamenta transuersa, canteriis imposita, supra quae collocantur asseres.

Terminus Vbi peracto cursu quiescunt. te/rma, te/los2, bath\r et balbi/s2 Pollucis testimonio.

Tessera Vitru. Quadrata pauimenti tegula. yh=fos2. AL. Vierecketer Esterichstein B. Vie rcante Vloertegel, oft Carcel G. Quarreau IT. Quadrello H. Quadrillo

Thalamus Virgil. Cubiculum nuptiale pasta/s2, qa/lamos2. AL. Hochzeit Kammer, der Eheleuten Kammer B. T'bedde oft de camer


image: s124b

vanden bruydegom en de bruyt, staetcamer, bruyloft bedde G. La chambre aux mariez, le lit de l'espoux et de l'espousee IT. La camera de lo nozze H. Camara para los casados

Theatrum Cicer. visorium Cassiodoro. Locus spectaculi, vbi ludi omnis generis inspectante populo edebantur, in bemicycli faciem deformatus nam qui circulo clausus erat, Amphitheatrum dicebatur, quod postea in oblongam formam etiam tractum est. qe/atron. AL. Schauplatz B. Kijckplaetse, tanneel, tinne G. Thearre IT. Theatro H. Theatro

Tholus Virg. Testudinis vmbilicus in medio tecto, in quem trabium capita conueniunt. cui moris erat antiqui vouentium donaria, primitiasque affigere, vt Lutatis annotat. qo/los2. AL. Schloszstein B. Sluytsteen, stuytback: quando ex intestino opere sit concameratio G. Laterne IT. Tribuna, laterna H. La claue

Tibicines Tigni qui ruinosos parietes fulciunt a)nthri/des2. B. Stutten, Vysels. vide in Anterides supra

Tigillum Catullo, transtillum Vitru. cu/lon, e)re/yimon strwth/r Lycurgo, Harpocrat. AL. Latten B. Latte, Ribbe G. Cheuronneau, soliueau IT. Trauicello H. Pequenna viga

Tignus, tignum Vlpiano, a tegendo. cu/lon Halicarnasseo. Iurisconsulti censent tigni nomine venire, quicquid vinceae necessarium est. AL. Balck, Bloch B. Timmerhout, Carbiel, Latte G. Tout marrain, soliue, cheuron IT. Ligname H. Madera del edificio

Torculus Plin. torcular, torcularium, Machina torquendis et experimendis vuis comparata. stafulobolei=on Isaeo et Dinarcho AL. Torckel, Trotten, Trotbaum, Presz B. Wijnpersse, persse G. Vn pressoir IT. Torcolo H. Torno para prensar

Torus torulus Vitru. Columnae crassior torques et teretior.

Trabes dokoi\, stw/migges2. AL. et B. Balcken G. Trefs, sommiers, poutres IT. Traui H. Vigas

Trabes compactiles Vitr. dokoi\ eu)a/rmostoi. AL. Zusamen gesetzte, vnd in einander gefugte Balcken B. Ghelapte balcken, oft die in malcanderen geuoecht zijn G. Trefs de plusieurs pieces assemblez IT. Traui congionti H. Vigas ayuntadas

Trabes euerganeae Vitru. affabre factae. dokoi\ eu)ergei=s2. AL. Fein hupsch gearbeydtte Balchen B. Ghewrochte Balcken G. Poutres labourez IT. Traui laborati H. Vigas labradas

Transenna pro cancellato septo, per quod strictim praetereuntes prospectamus. kigkli/s2. AL. Ein Gatterlin B. Kijckvensterken, een tralyen vensterken G. Treillis IT. Ferata H. Rexa de hierro

Transtra Vitr. Transuersae trabes B. Dweersche Balcken

Transuersaria Vitruuio. e)pika/rsia. AL. Zwerchholtzer oder entzwerch gelegt B. Dweerse Balcken

Trapes Virg. trapetum Catoni, Mola olearia. tra/phs2. AL. Oelmülle B. Olymeulen G. Molin a huile IT. Molino a l'oglio H. Molino de azeyte Alij trabem esse dicunt, qua oleum exprimitur, et quidem rectius: nam orbis Catoniest ipsa olearia mola, quae in trapeto vertitur, oleamque conterit. o)/ros2 Poll. et tra/phs2. AL. Oeltrotten B. Olypersse G. Pressoir d'huile IT. Torculo d'oglio H. Alfargo de molino de azeyte

Triclinum quod et conclaue Cicero dixit, Locus in quo discumbebant, tribus discubitoriis lectis mensam cingentibus: ita vt stratori et a poculis puero quartum mensae latus esset liberum ac reliquum. tri/klinon. AL. Ein Saal ein Tischstuben B. Eetcamer G. Chambre pour prendre repas de disner et souper, tinel IT. et H. Tinello Hoc nomen apposite quadrat inlocum a reficiendo cibis corpore refecto rium dictum in coenobiis, vbi ferme tres mensae sternuntur, vel si plures, tria tantum domus latera occupant. AL. Der Muoch Eszstuben B. Rester G. Refectoire IT. Il refectorio di fratri H. El refectorio de los frayles

Triglyphi Vitru. tribus constant sulcis, et tignorum proiecturas ad decorem vestiunt, eorumque sedes est in zophoris. tri/glufoi, triglu/fai Eurip. scalpturae caniculatae triplici sulco.

Turbo clibanus Budaeo, Meta furnaria, in qua virginis eliquatur aqua. AL. Distillir Ofen B. Distilleer ouen, alembeck G. Campane IT. Alembico H. Horno para distillar arguas

Tympanum Vitr. in vuluis est quod materiarij panellum vocant tumpanon. B. Panneel IT. Panello

Tymapnum Vitru. Organum haustorium, quod circumactum. aquam modiolis haurit et erogat. tu/mpanon. AL. Wasserrad B. Watermeulen rat

Tympanum fastigij quod inter simas et coronas est. B. T'panneel

Valuae Cic. Ianuae aut fenestrae plicatiles siue bipatentes. vnde valuae bifores Ouid. dictae ita, quod reuoluuntur ac velantur, vt Seruio placet. ptu/xes2, o)rsoqu/rh Homero, kigkli/des2 Suidae, qu/rai sundroma/des2, dikli/des2, a)mfi/quron. AL. Thur mer zweyen Fachen B. Dobbel Deure, oft in twee deelen opgaende G. Porte a deux batants, ou qui s'ouure en deux parties IT. Porte che si aprono in due H. Las puertas que se abren y cierran

Vectis propertica, qua ferreis ansis aut columbariis immissa, fores obfirmantur vel fenestrae. moxlo\s2, a)naforeu/s2. AL. Ein Stang da mit man zuispett B. Een boom, Hantpaeck G. Barre, barreau IT. Stanga H. Pastillo, cerra dura de palo



image: s125a

Vectis qua atracta vinculo foras promicante, ianua patescit. klhi+\s2 Hom. e)piblh\s2 o)xeu/s2. AL. Ein Righel B. Clincke G. Clinquet, clanche, vatton, pieu, cadenat, serreure IT. Cadenazzo, stanga. chiauistello H. Barra o cerroio de hierro

Vestiarium Plin. vbi vestimenta reponuntur. i(matioqh/kh. AL. Kleyderkast, oder Kalter B. Cleerschappraey G. Casse ou arche a garder habillements IT. Guarderobba H. Guardaropa

Vmbilicus solis Plin. Exiguus circulus, cuius in medio gnomon figitur, aut quem medium intersecant lineae in sciaterico amusiove

Voluta Vitr. e(/lic. in capitulo quod propendet circuli tortilis ad modum, aut cincinni crispati.

Volutabrum Virg. Locus in quo volut antur iumenta, apri, et sues a)li/stra, kulindh/qra, a)lindh/qra, kuli/stra. AL. Ein kotiges Ort da sich die sew waltzen B. Moeyer daer de verckenen Wentelen G. Veautroir, ou bourbier IT. Luoco doue s'inuoltono i porci H. Rebolcadero

Vrnarium Varr. lauatrina IT. Plaut. Lapis mensae Specie quadratus, super quo vasa escaria a lixis eluuntur a)po/loutron. AL. Wasserstein B. Watersteen G. L'aiguier

Xystrophylax custrofu/lac IT. Artemid. vbi strigiles asseruabantur defricandis corporibus

Xystum Vitr. Ambulacrum subdiale, vbi sudo caelo exercebantur. custo\n, paradromi/s2. AL. Offner Platz, vnbedeckter Spaziergang ohne Tach B. Een open plaetse om te wandelen, oft exercitie te doene, een balie G. Lieu descouuert a se pourmener et faire exercice, baille IT. Luoco scuoperto per saprciarui et far exercitio H. Portal para passearse

Xystus Vitruuio. Porticus tecta, hibernis exercitiis destinata, et ambulacrum pensile custo/s2. AL. gedeckter Gang B. Galerye G. Galerie couuerte IT. Galeria H. Portal

Zophorus Vitru. veluti pictus baltheus, in quo metopa et figurae exsculpuntur zowfo/ros2. B. Frise IT. Freggio

Zophorus puluinatus Vitr. qui leuiter in circulum tumet ac rotundatur

DE PARTIBVS ANIMALIVM. CAP. LIV.

ADeps et seuum differunt, quod adeps liquidior est, nec durescit, oleo temporis diuturnitate incrassato similis, viscusque operit: at sebum siccius est, nec funditur facile aut liquescit: estque fragile, et a liquefactione coit atque concrescit iterum, estque in fine carnis semper

Adeps aruina Pinguedo subcutanea Seruius enim ex Suetonio aruinam exponit pingue inter viscus et cutem pimelh\, kni/ssa Homero. li=pos2. AL. Schmer, Schmaltz, feist, Speck B. Smeer, Vet, Smout, Speck G. Graisse IT. Grasso H. Gressura puesta sobre la carne, gordura

Adminicula prosubulae, a)munth=res2 Arist AL. et B. Stangen

Armus in brutis, quod in homine Homerus. w(=mos2 AL. Spalen, Laffen, Schaltern B. Schouder G. Espaule IT. Armo H. Espalda

Aruncus Plin. Capreae barba. h)/ruggos2 Aristot AL. Geisbartlin B. Gheytenbaert G. Barbe de cheure IT. Barba de capra H. Baruas de cabras

Axungia stear u(/eion Diosc e)cu/ggeon Aeginetae, Pinguedo vel sebum porci. B. Ruetsel Quia vero huius vnguinis praecipuus huius fuit in axibus curruum inungendis, hinc illi nomen creatum, et Grammatici omnes pro vnguine vehiculari exponunt AL. Karrensalb oder Schmeer B. Waghensmer G. Oingt IT. Assungia H. Enxundia, vnto para vntar los exes del carro

Cauda ou)ra\, a)lkai/a, kerko\s2, o)lkai/a Nicand. para\ tou= e)/lkqsqai. AL. Der Schwantz B. De Steert G. Queue IT. Coda H. Cola

Cera khro\s2, ma/lqh, sed proprie mollita cera AL. Wachs B. Was G. Cire IT. Cera H. Ciera AN. wachs

Cera miniatula Cic. minio tincta. khro\s2 miltw/dhs2, miltolifh\s2, milto/prepos2. AL. Roth Wachs B. Root Was G. Cire rouge IT. Cera rubra H. Ciera vermeia AN. Redde waxe

Cera Punica Vitr. candida. khro\s2 leuko/s2 Diosc. AL. Weisz Wachs B. Wit Was G. Cire blanche IT. Cera bianca H. Ciera blanca AN. Withe vvachs

Cera sigillaris r(u/pos2 Aristoph. in Lysist. khro\s2 e)pth/eueios2 ei)s2 to\ katashmh/|nasqai. Vide supra in Sigillum

Chelidon Cauum vngulae xelidw\n, xelw/nh Tryphiodoro B. Strale

Corij praesegmen a)po/komma a)pokni/sma Aristoph a)po/tmhma. AL. Abschnitzel vom Leder B. De Snippelinge vant Leder G. Rongneure de cuir IT. Tagliatura del cuio H. Pedazitos de cuero cortado

Cornua ke/rata. AL. Horner B. Horrens, in ceruis solenni vocabulo De Croon, vt et apud Gallos Testes de cerfs. alioqui nominantur. Cornes IT. Corni H. Cuernos

Corona Vngulaeexortus. stefa/nh Absyrt e)/fusis2 th=s2 o(plh=s2, a)rmoni/a tou= o)/nuxos2, vngulae commissura

Falcula Plin. Adunca ferae vngula. o(plh/. AL. Kromb Klawe B. Cromme Claeuwe

Fauus cella apum, loculamentum, Cellula sexangula apum, operis


image: s125b

fundamentum, kh/rion ku/ttaros2. AL. Waaben, oder Hauszle der Ymmen B. Honichraet G. Bournal, ou rayon de miel IT. Fauo di mele H. Panal de la miel

Fimus stercus. a)po pa/thma ko/pros2, a)fo/deuma goi=tos2 a)/fodos2 Diosc. Ab his diuersus est quem Theophrastus ko/pron surmati/thn nominat, fimum quisquiliarium, vel vt Gaza conuertit, stipularium, e coaceruatis quisquiliis constantem. AL. Kaat, Mist, Dreck B. Mis, Dreck, Mest G. Fiente, fiens, ordure IT. Fimo, sterco, letame H. Estercol hienda

Fimus asini o)/nqos2, o)ni/s2. AL. Esels Kaat B. Esels Vygen G. Fiens d'asne IT. Sterco d'asino H. Estercol de asno

Fimus bouis laetamen bolew/n Harpocr. bolito\s2, o)/nqos2 boo/s2 Hom bolbito/n. AL. Kudreck B. Koemes. Koestront, Koemest G. Fiente de boeuf IT. Fimo del boue H. Hienda del buey

Fimus caprae spura\s2 spo/raqos2 AL. Geissendreck B. Geytenstront oft kuetelen G. Fiente de cheure IT. Sterco di capro H. Hienda de cabra

Fimus equi pe/leqos2, spati/lh, ti/los2. AL. Roszdreck B. Peerdenmest G. Fiente de cheual IT. Letame de cauallo H. Hiendo de cauallo

Fimus ouillus oi)/ptwton, sku/balon. pilulas vocat Plin AL. Schafdreck B. Schaepskuetelen G. Fiente de brebis IT. Fimo di pecora, o di castrato H. Hienda de oueja

Hippomanes Caruncula equino pullo in fronte enascens, expetita amoris veneficio, i(ppomanes2. Vnde prouerbiali dicendi formula. hippomanes deuorasse, to\ i(ppomane\s2 katafagei=n, dici possunt, quae amoris oestro percussae sunt B. Zy heeft cruyken volcht my nae gheeten

Hirundo vel impetigo Aureliano Squamula in cruribus anterioribus equorum sub armis nata, leixh/n et xelidw/n.

Iuba Crines a collo penduli, lefi/a, xai/th Xeno AL. Die mane B. De mane G. Le crin IT. Il crine H. Cerda de la bestia, o cerneia

Mel AL. Honig B. Honich, Zeem G. Miel IT. Mele H. Miel AN. Hony

Muscarium Veget. Equi cauda, so/bh. Pelagonio. AL. Roszschwantz B. Peertsteert G. Queue de cheula IT. Paramosche, coda del cauallo H. Moscadero cola del cauallo

Muscerda Plin. Muris stercus, muo/xodos2, muo/kopros2, muske/lhdron. AL. Mauszdreck B. Muysendreck oft kuetelen G. Fiente de souris ou de rat IT. Sterco di sorge H. Hestiercol de ratones

O Esypus Plin. lana succida Eidem vellus succidum Mart. Ouidius, oesypum exponit succum ab immundae ouis vellere demptum. Plin. lib. 29. sordes sudoremque lanis ouium adhaerenteis. Versantur itaque non paruo in errore, qui oesypum. interpretantur pro scybalis et stercoreis pilulis ouium lanae inhaerentibus, cum Plinius eodem in loce nomine alio eas donet, videlicet sordes caudarum in pilulas concretas appellans. oi(supos2, quasi oi)o\s2 r(u/pos2, et oi)su/ph. AL. Feiste, onflatige vnd schmutzige Wollen am Schaf B. T'vet van de vuyle ende ongewasschen Wolle, Wolle met der yecken G. Suin de laine IT. Ysopo humido H. Lana suzia

Palear Virg. Pellis e boum gutture dependula a)nqerew/n. AL. Wamme B. Quabbe, Onderkin G. Le fanon d'vn boeuf IT. Pagliuola H. Papo, pelleia de buey

Pellis agnina a)rnaki\s2 r(hni/s2. Hippoc AL. Lammer Haut B. Lammer Vel G. Peau d'agneau IT. Pelle d'agnello H. Cuero de borrego, o pelleja de cordero

Pellis caprina ai)gi\s2 ai)ge/a na/kos2 i)ca/mh Hippoc. ste/rfos2 ai(gei=on. Llycoph. AL. Geissen Fehloder Haut B. Gheyten Vel G. Peau de cheure IT. Pelle di capra H. Pelleja de cabra

Pellis ceruina nebris Statio. nebri/s2. AL. Hitschen oder Gemsem Fehl B. Herts huyt oft Vel G. Peau ou cuir de cerf IT. Pelle o cuoio di ceruo H. Cuero di cieruo

Pellis ouina oi)e/h Eustat. kw/dion w)=a Hermippo kw=as2 Apol. mhlw/th na/kos2 Suidae. AL. Schaaf Fehl B. Schapen Vel G. Peau de mouton Pelle di moutone,o di castrato H. Pelleja de oueja

Pellis suilla fori/nh pellis suina. AL. Schweinenhaut B. Swynenhut oft Vel, swoerde Holland. swaerde Brab G. Peau ou cuir de porceau IT. Pelle del porco H. Pelleja del puerco, o de tossino

Promuscis Plin. manus elephanti Eidem proboscis Eid. pronomai/a Philostr. proboski/s2 Oppiano mukth/r Aristot e)le/fantos2 r(i/s2 Suidae AL. Schotzen, Rusel oder Naas eines Helphants B. De Snuyte G. La trompe ou museau d'vn elephant IT. Grugno del elefante H. La trompa del elefante

Rami cornuum r(i/zai Epigram sto/rqugges2 Epigram AL. Hornnast B. De Tacken oft Rancken, eynden van de horens G. Branches, rameaux ou iets de cornes IT. Rami della corna H. Ramos de los cuernos

Rostrum ad alia quoque animalia extenditur protomh/. AL. in auib. Schnabel: in canibus Hundsschnautz: in ceruis die Schnautzen B. in aui Nebbe, Beck G. Museau IT. Rostro, becco H. Pico

Rostrum r(o/gxos2. AL. Sewschnor, Sewrusel B. Verckensmuyl G. Groin d'vn porc IT. Grifo H. Hicico de puerco

Ruma siue rumen Festo. mh/rugc, me/nustron Poll. h)/nustron Nicand. Eminens submento gutturis pars, qua cibus in aluum demittitur, et admissus


image: s126a

a certis reuocatur animalibus. AL. Gurgel B. Crop G. Gorge IT. La gola H. La eruera con que tragamos

Seta xai/th. AL. Sewbursten B. Borstel G. Soye de porceau IT. Seta H. Seda de puerco

Seuum sebum et sepum Plin. ste/ar. AL. Vnsclit B. Ruyt G. Suif IT. Sego H. Seuo

Subulae Corn ua simplicia. tubercula cornuum recta. pattaloi/ Aristot. B. Speten Cornua in ramos sparsa ceruis natura tribuit: subulonibus simplicia: platyceroti in palmas efficta: capreis ramosa: arietum generi in anfractum conuoluta: tauris infesta: rupicapris in corsum adunca: in aduersum damis: erecta et rugarum quasi lirarum ambitu contorta, strepsiceroti. Plinius.

Succerda Festo, Suis fimus. u(pe/leuton. AL. Sawdreck oder Mist B. Verckens stront G. Fiens de porceau IT. Sporchezza di porco H. Fraeca o estiercol de puercos

Suftrago in posterioribus quadrupedum pedibus, quod in prioribus genu dicitur o)pisqi/a mesoku/nion Hippiat. ku/on ku/noplon. AL. Wider oder Hinderbuch B. Den Slegel G. Le iarret des iambes de derriere, a l'endroit des genoux de deuant, es bestes IT. Garleto della gamba dietro del cauallo, o d'altra bestia H. La quartilla de oblegadura de la bestia

Tergus corium, pellis, exuuiae, proprie a carne separata. sku=tos2, skuti/on de/rma Suidae tisu/ggion Hesych. dora\, ste/rfos2 Lycophr. AL. Leder, oder Haut B. Leer, Huyt G. Cuir, peau IT. Cuoio, cuoiame. Cuero o corteza

Vellus a vellendo, cuius prior fuit vsus quam tondendi. po/kos2, kw=as2 kw/dion. AL. Schopper, flisz B. Vlies, vachte G. Toison IT. Vello, Tosone H. Vellocino

Vngula o(plh\, o)/nuc Xenoph. AL. Huf, Klaw, Horn B. Hoef proprie de equo dicitur, Claeuwe, etiam de ceteris quadrupedibus G. Corne du pied IT. Vnghia H. Vnna

Vngula solida o(plh/ proprie iumentorum: at biscula, bifida, scissa Lucret. xh/lh.

DE PARTIBVS ARBORVM. CAP. LIV.

CAVDEX stipes, Truncus arboris cum frondibus. ste/lexos2, e)/rnos2,, kormo\s2, fi/tros2 Hom. AL. Der Stam B. De Stamme G. Le tronc d'vn arbre, la souche d'vn arbre IT. Steccho, tronco H. Tronco del arbol

Cortex Exterior arboris veluticrusta. floio\s2, le/mma le/pisma. AL. Bast, Rinden B. Bast, Schorse, Schelle G. Escorce IT. Cortice, scorza H. Corteza

Echinus Plin. echinatus calyx Plin. Asperum et spinosum cactaneae operculum. e)xi=nos2 Arict. AL. Kestinen Igel B. Steckighe huyt van Castanien G. La couuerture picquante des chastaignes IT. La spina della castagna H. Erizo de castanna

Emuscare arborem Colum. AL. Den Baum vom Mosz saubern B. T'mos afoden G. Oster la mousse IT. Toruiar il muscho H. Arrancar el moho de los arboles

Fastigium cacumen, vertex. korufu/. AL. Der giffel oder das oberst am Baum B. Tsop G. Le coupet d'vn arbre IT. La cima dell arbero H. El cumbre del arbol

Folium fu/llon, ko/mh, xai/th. AL. Blat B. Blat Fueille. IT. Foglio H. Hoja

Folium carnosum Plinio, crassiusculune, fu/llon sarkw=des2 Diosc. paxu/. AL. Fleischachtig vnnd dick Bladt B. Dick Blat G. Fueille espesse IT. Folio grosso H. Hoja gorda

Folium crenatum pinnatum Plin. incisuris diuisum e)xismenon Dios. AL. Ghekrinnet, zerhackt, zerkerfft Blatt B. Ghekerft Blat G. Fueille crenee IT. Foglio tagliato H. Hoja rayada

Frons frondis. pe/talon. AL. Ein Laubast, gruner Zweig, Laub B. Loof, groen Loof, groen Twyghe G. Gueille, rameau ou ramseau des arbres IT. Fronda, fronde, foglia H. Hoja de arbol Est autem ramus cumfoliis virens velsaltem folium arborum, vt herbis sit commune folium cum floribus arboribusque.

Fructus karpo/s2. AL. Frucht B. Vrucht G. Fruict IT. Fruto H. Fruta

Fructus deformatus Fab. quia a delapsis floribus iam formatus existit AL. Schon gestalte Frucht, die alle ihr gestalte vberkommen hatt B. Ghesette. Vrucht G. Gruict forme IT. Fruto formato H. Fruta traacada y figurada

Frutex sit pullulatione stolonum, nec assurgit ad iustam arboris magnitudinem. qa/mnos2 u)/lhma. AL. Staud B. Spruyte, Hestere G. Arbreau IT. Frutice H. Mata, arbol baxo

Galla khki/s2 AL. Eychhapffell, Gallapffel, oder Nusz B. Galnote, eycken appel G. Noix de galle IT. Galla H. Galha, agalla

Glans ba/lanos2, druoba/lanos2 Strab. a)/kulos2 Aristot. (tametsi ilignam proprie glandem notare velint) vnde manasse videtur origo nostri vocabuli et Germanici. fruges roburneae Colum. AL. Eychel B. Eeckel, aecker Holl G. Gland IT. Ghiande H. Balota

Globulus si sfairi/on verbum verbo reddemus, vel galbulus Plin. Pilula siue nux cupressis sfairi/on Theophr. sfairi=tis2 Aetio AL. Frucht vom


image: s126b

Cypressenbaum B. Cypres note G. Noix de cypres IT. Nocciuolo di cypresso H. El agalla de cypres

Gummi ko/mmi, to\ e)chrame/n on o)pw=des2 da/kruon. AL. Gummi B. Gumme G. Gumme IT. Gomma H. Goma

Gummi iuniperinum ko/mmi, a)rkeuqi/dos2 Mauritanis Sandarax dicitur. AL. Vernis B. Vernis G. Vernis IT. Gomma di ginepro H. Vernis

Lachryma Latex arboris in gummi abiens da/kruon. AL. Saft B. T'sop dat in de gomme verstijft G. L'eau, ou l'humeur, le pleurement de la vigne IT. Lagrima H. Lagrima

Lachryma abiegna resina oleosa. r(hti/nh e)laiw/dhs2 Dioscor. da/kruon e)la/ths2. B. Veneetsche terpeentijn IT. Lagrimo

Liber Interior tunica arboris ipsi ligno adhaerens. le/pos2 AL. Innerlich Rinde B. Schorse oft onderste Schelle G. Escorse interieure d'arbre IT. Scorza interiore d'albero H. La corteza de arbol iunto el lenno.

Lignile cu/lwn. AL. Hotzlege, Holtzhausz B. Stapelhuys vant hout houthuys G. Vn buchier IT. Legnaio, o stiua di legno H. Lugar do se guarda la lenna

Lignorum strues Liuio, meta Vitr. cu/lwn purami\s2, o)/gkos2. AL. Holtzblig B. Een hout tas, oft stapel houts G. Lignier, pile de bois, monceau de bois, chantier de bois IT. Catasta, stipa monte di legna H. Montan o bacina de lenna

Lignorum vehis Plin. o)/khma. AL. Ein fuder Holtz B. Een voeder houts G. Voiture, charrettee, tomberelee de bois IT. Carga, carriola, somma o carro di legname H. Cargo o carreta de lenna

Materia lignum quod ad vsum succiditur. u(/lh, cu/lon. AL. Holtz B. Hout G. Bois IT. Legno, legname, materia H. Madera

Materia vitiosa Plin. u)/lh shpedonw/dhs2, sapra\, qripedesta/th Theophr. AL. Wurmstichich Holtz B. Wormstekich hout G. Bois mange de vers IT. Legname pieno de vermi guasto H. Lenno corrumpido y gastado

Medulla arboris fructusve, matrix. e)nterew/nh, mh/tra mu/elos2, kardi/a e)gke/falos2 Xenoph. spla/gxnon, yuxh/. Absyrto. AL. Das mittelst oder innerlechst am Baum B. het pit, t'herte, het Merch, t'binnenste G. La moelle IT. Midolla, cifighone Siculis H. Meolla de arbol

Musci coma interiecta nauium commissuris ferruminare textus Plin. AL. Mit Mosz die fuge in den Schiffen verstopffen B. Met Mos de schepen calefateren G. Soulder et estouper les nauires de mousse IT. Saldar et stoppar le commissure delle naui con musco H. Soldar y cerrar las commissuras y trauazones de la nao con el moho

Muscus Lanugo arboris mni/on, bru/on, sfa/gnon. AL. Mosz B. Mos, mosche G. La mousse IT. Musco H. Moho de los arboles

Myrrha Virg. lachryma arboris Arabicae mu/ra, mir)r(a Ionice smu/rna. AL. Myrrhen B. Myrrhe G. Myrrhe

Myrrha stacte siue stillatitia, quam seplasiarij storacem liquidum minant. smu/rna stakth/.

Nucamentum panicula Plin. Iulus. Eidem in auellana dicitur. quod in corylo veluti praelongus vermiculus dependet, ku/ttaros2, i)/oulos2. AL. Katzle, Zaserle, Nuszblue B. Kattesteerten, d'bloeysel van Haselnotenboom, en diergelijcke, Rattensteertkens niet onghelijck G. La fleur de noix semblable a la queue d'vn rat, minons in Gallia Narbonensi

Oculus Colum. gemma Cic. o)fqalmo/s2 AL. Aug, Brum B. Knop. Botte G. Bouton, Bourgeon IT. L'occhio H. La yema

Pecten Plin. Linearum tractus, qui in longum excurrit in materia. sic fagis pectines sunt transuersi in pulpa. dia/fusis2 Dioscor. kth/dwn Eidem AL. Die Iare B. Den draet vant hout, de iaeren G. Letrait, ou raye du long du bois IT. Li anni, o le onde del legname, il tratto H. El trecho y raya del arbol

Pediculus stylus, Plin. Petiolus Colum. a quo folium aut fructus dependet. AL. Der still. am obs B. De steele G. La queue des fruits IT. Piede efruti H. El peacon de fruta

Pix pi/ssa, o)/rgh Aristoph. interpr. AL. Pech B. Peck G. Poix IT. Pece H. Pez

Pix arida concreta, excocta, offic. pix naualis. palimpi/ssa Dioscor. pi/ssa chra/. B. Peck, steenpeck

Pix liquida fluida Liquor qui e truncis stipitibusque resinosarum arborum in furno existilat. kw=nos2 Dioscor. pi/ssa u(gra/. B. Teer

Pix radulana Plin. quae radula in strumento nauigiis deraditur. zw/pissa Dioscor. u(po/xuma Aeginetae a)po/xuma Dioscor. AL. Abgeschaben Pech B. Afgeschrabt peck G. Poix raclee IT. Pece rasciata, o raspata H. La pez que se rae de la nao

Pulpa in arbore est quod musculus in corpore humano, maximeque sissilibus inest, mero flamine. AL. Das March im Holtz, dasz sich ringsweisz spalten lest B. De muys vant hout G. Le milieu du bois IT. Ilcuore del legno H. El medio del arbol

Quisquiliae Reiectamenta caducorum foliorum, fruga/non xai=tai. AL. Hinwurffig Gesteut B. Weehworp van Bladen G. Petites buschettes qui cheent des arbres IT. Foglio d'alberi che cascano H. Granaconas y hojas que caen del arbol, y se pisan



image: s127a

Radix r(i/za AL. Wurtzel B. Wortele G. Racine IT. Radice H. Rayz

Ramale Ouid. Ramus ab arbore reiectus. spa/dic. AL. Abgehawner oder abgeriszner Ast B. Afghehouwen Tack G. Branche coupee, ou inutile IT. Ramo inutile H. Ramo de arbol enue gescido

Ramus brachium arboris Colum. o)/zos2, kla/dos2, pto/rqos2, klw\n, i)/amnos2 Nicand. AL. Ast, Zweig, Strang B. Tack, Telge, Twyghe, Stange G. Rameau, branche, ramseau IT. Ramo Ramuscello H. Ramo

Resina Humor arborum oleosus, e vinis manans arboribus, alter mellis in modum fluidus concretus, durusque, alter r(hti/nh. AL. Hartz B. Hars, herst G. Resine. ITR esina H. Resina

Resina larigna laricea pitui/nh lariki/nh. B. Terpentijn, termentine

Resina lentiscina mastiche. masti/xh, AL. Mastich B. Mastick G. Mastic IT. Mastice H. Almacigo, o almastiga

Schidia vel schidiae Vitru. fragmenta et assulae ligni quae dissilunt. xi/cai, skindalmoi\, peleku/mata. AL. Die Span vom Holtz, Holtzspan, Flugspan B. Spaenderen, spanen houts G. Des esclats, ascelles, coupeaux IT. Scheggie H. Astillas

Scobs Hor. lanugo Col. serrago Caelio Aureliano, quod serra deligno deteritur. r(i/nhma r(i/nisma to/rneuma Dioscorid. pri/onos2 e)/kbrwma Soph. a)pri/sma i)xqu/hma Hippoc. Erotiano, yh=gma Epigram. AL. Sagmal. Sagspan B. Sagels saechmeel viissel G. Scieure, limeure, limaille IT. Risecatura, segatura H. Asserradura de la madera

Semina Virgil. et plantae, dicuntur surculi de pacti, qui actis radicibus in vineta aut arbusta transferuntur. spe/rmata. B. Planten G. Plantes, in vineis, sauuageaux in arbustis nominantur

Spadix Ramus palmae vna cum fructibus reuulsus. spa/dic. AL. Ein abgerissen Broeig von einem Dattel. baum B. Een afgescheurden Tak van eenen Dadenboom G. Rameau de la palme arrache auec les dattes IT. Ramo della palma estirpato ensieme con li dattili H. Razimo de datiles con su vaina Spina, Pars in plantis quibusdam rigida et mucrone suo vulnerans. a)/kanqa AL. Dorn B. Doren G. Espine IT. Spina H. Espina

Stirps Planta firmitate praedita, quasi ster)r(o/pous2, vt vult Scaliger. e)/rnos2, eu/qale\s2 futo/n. AL. Stam eines gemachs oder Baums B. Struyck G. Racine d'arbre, ou d'herbe, ou ce qui en sort IT. Stirpe, radice d'arbori o d'herbe H. Planta, raiz del arbol o de la yerua

Stolones Plin. soboles Colum. Coliculi inutiles e radicib. aut caudicis laterib. succrescentes, parafua\s2 para/fusis2 au)tomoli/a i(pobla/sthma, i(pofua\s2 mo/xos2. AL. Schosz Nebenscosz bey dem Stammen B. Opselach Ondergervas Waterschoten G. Reietton croissant au pied de l'arbre IT. Germoglio a pie dell' arbero H. Pimpollo que nace al pie del arbol

Surculus germen, turio Columellae, Ramas exilior teneriorque fruticis, o)/xos2 o)ro/damnos2, blasto\s2 qalo\s2, pto/rqos2, a)nabla/sthma Platoni. AL. lunge Zweig eins Baums ein Estle B. Een tonghe Scheute Swak Taexten oft Telghen G. Ietton, ou greffe IT. Rampollo, getto, sorcello H. Renueuo del arbol

Surculus Quint. insitum Colum. calamus Plin. Ramulus nouellus, qui inspicatur ad inserendum ke/ntron e)/mblhma Pol o)ro/damnos2 Homero, et o)/ramnos2 Nicandro. AL. Zweigschosz B. Poote, Griffle, Ent G. Ente, greffe IT. Ento H. Espiga para enxerir

Talea Surculus vtrinque resectus, vt inseratur terrae. ke/ntron. AL. Ein Knebel B. Scheute oft loot afgesneden om te planten G. Ietton ou scion d'arbre qu'on plante en terre IT. Pianta, ramo da piantare H. Estaca para plantar

Taleas inhumare Plin. AL. Knebelin pflantzen B. Looten oft Scheuten setten G. Coucher vn plantar en terre IT. Piantar qualche ramo H. Plantar estacas

Termes Horat. Ramus cum fructibus decerptus spa/dic Dorice, o(/rphc poetice. AL. Abgebrochner Schosz mit sammt der Frucht B. Eenen Tack metten Vruchten afgebroken G. Rameau d'arbre arrache IT. Ramo d'albero estirpato H. Ramo de arbol arrancado

Torulus Callum ligni in se conuolutum. Vitruuius, ex arbore incisa eiici tradit torulum: vbi Philander exponit partem medullae proximiorem, quod non probo

Truncus Caudex ramis et frondibus exutus grouno\s2, kormo\s2, ste/lexos2, pre/mnon. AD. Abgehawen Stam, Stump. B. Stomp, Stam G. Le tronc ou trognon IT. Tronco H. Tronco

Vimen quasi vincime r(i/yilu/gos2, oi)su/a, AL. Ein Band, weiche Stande, Weiden B. Teen, Tien, Rijs, Twyge, Wisse G. Har, ou harcelle IT. Vimine, stroppa H. Vimbre, vara o verga que se doblega

Virga r(a/bdos2. AL. Gerht, Ruth, Stab B. Roed, Twyghe G. Verge IT. Verga H. Vara, Verga

Viscum Virg i)co/s2 Plin. Virg. a)/stulis2 Hesych. h(/fear, steli/s2 offic. viscum quercinum. AL. Mistel, eichen mistel B. Marentacken G. Guy IT. Pania, vischio H. Muerdago de roble

Viscus et viscum, pro glutino aucupum. gloio/s2. AL. Vogelleim, Klab B. Vogel-lijm, lijm G. Glu IT. Vicchio G. Visco, liga



image: s127b

Virgultum cremium Colum, cuius vsus est ad cremundum: cuiusmodi sunt genista, spartum, ruta. fri/ganon trau/cauon Hesych. r(w=pes2 AL. Nidere Baumle B. Cleyne Boomkaens met veel taexkens, dienen tot den brant, tiend ghewas G. Arbrisseau portant verges et houssines IT. Arboscelli che producano delle verghe solamente H. Mata de varas, o vergas

Vitilia Proprie quibus vites vinciuntur lenta vimina. lu/goi, oi)su/ai, r(i/pes2. AL. Ba'nder oder Reiffen sta'nglin B. Teenen, Bantroeden G. Liens de vigne, soit d'osier, ou d'autre IT. Legami della vigna H. Vimbre para atar la vid

DE PARTIBVS AVIVM. CAP. LV.

ALA. pte/ruc, ptero/n. AL. Flugel, facken B. Vleugel, wiecke G. Aile d'oiseau IT. Ala H. Ala

Calcar Colum. plh=kron AL. Sporn B. De spore G. Esperon IT. Sprone H. Espolon

Cauda pauonis chonchata Plin. quae sursum iuflexa conchae in modum incuruatur, dum pauo eam surrigit.

Caulis pennae Plin. AL. Fader kengel oder Kehl B. De schaft van de penne G. Le tuyau de la plume H. Maacico de la pluma

Clauicula kleidi/on. Aristot. B. De bril

Crista lo/fos2. AL. Kamb B. Kam G. Creste IT. Crista H. Cresta

Hordeolum Pars extrema vropygij eminens et acuminata, kriqh\, a)leiptare/a Demetrio.

Ingluuies Colum. Vesicula gutturis. prhgorew\n, pro/bolos2, fu/ssa Suidae. AL. Der Kropff B. De Crop G. La poche d'vn oiseau IT. Ponga H. Papo

Lanugo Colum. xno/s2 AL. Die Gauchfedern am jungen Vogel B. Poddenhayr G. Poil follet, barbe qui commence a venit IT. Prima barba lanugine H. vello, flucco, primera barba

Oculi caudae pauonis Plin. e)fqalmoi\ tou= ptirou= Theophyl. Scholastico.

Oui albumen Plin. oui albor Pallodio oui candidum Celso. leuko\n tou= w)ou= Aristot. leu/koma. AL. Eyerklar, oder das weisse im Ey B. T'wit van een ey G. Aubin IT. Chiare del ouo H. La clara del hueuo

Oui luteum vitellus Hor. le/kuqos2 xruso\s2 tou= w)ou=, neotto\s2, xlwro\n tou= w)ou= Hipp. AL. Eyerdotter, oder das Gelb im Ey B. Den doyer, oft dodder vant ey G. Moyeu d'oeuf IT. Torlo H. Yema del hueuo

Oui testa Sereno, Putamen Plinio, cortex Eidem. kelu/fanon Lycoph. ke/lufos2, lepu/rion Hipp. o)/strakon Arictot. ne/mma. AL. Eyerschaal B. Eyrschale. oft eyerdop G. Coquille IT. Guscio o scorzo del ouo H. Teja del hueuo De ouis reliquum in sine capitis De cibis require

Oui vmbilicus sto/los2 o)mfalw/dhs2 Aristot. Quasi vmbilicaris appendix. Fui aliquando in ea opinione, quod apud Aristotelem libr. De generatione animalium tertio, pro sto/lon legendum esset qo/ron. quod ea voce lenter seminalis significetur. B. T'geuochelt, quasi seminalis neruus

Ouum w)o/n. AL. Ey B. Ey G. Oeuf IT. Ouo H. Hueuo

Ouum decumanum Fecto. i(permegeqe/s2. AL. Ein gar grosz Ey B. Lombards ey

Ouum pullescens Colum w)o\n xisto/n. AL. Ein faules vnd auszgebruttes Ey B. Een vuyl, ghebroedt ey, oft daer een kiecken in is G. Oeuf couue IT. Ouo cauado H. Hueuo empollado

Ouum geminum di/dumon Arictot. AL. Ein zwyfaches Ey B. Een ey met twee doyeren G. Oeuf a deux moyeux IT. Ouo dopio, ch'ha due rossi, o vitelli H. Hueuo de dos yemas, o amarilles

Ouum irritum Plin. subuentaneum, hypenemium Eid. zephyrium Eid. a)nemiai=on, au)to/maton Aristot. zhfu/rion Eid. quasi vento conceptum, e quo gigni nihil potest i(phne/mion Aristot. a)nomi/dion Plat. e)couri/san Aphrodis. AL. Lar, lauter oder windey B. Wintey G. Oeuf remply de vent IT. Ouo senza rosso H. Hueuo sin meaia, o sin yema

Ouum vrinum Plin. cynosurum Eidem ou)/rion kunsou/rion. generationi ineptum, quod fit incubatione derelicta. AL. Faul stinckendes. Ey B. Een vuyl stinckende scholp, oft broetey G. Oeuf qui n'a point de germe IT. Ouo que non vale per far polcini H. Hueuo que sale guero, hueuo guerro

Non vident quanto in errore versentur Grammatici qui vrinum cum hypenemio confundunt, ac pro eodem interpretantur, clara in luce prorsus caecutientes: cum hypenimium, citra coitus legem fiat, et ex affeictu femellarum, vrinum vero euadat vel cum galli marisve opera efficax, sed ob interruptam incubandi sedentariam operam in ritum. vsque adeo saepe genus illud nasutorum hominum deprehenditur ignorare quae sint inguinis et capitis diserimina.

Palea Colum. Varr. quod de mento gallorum rubens velut barba


image: s128a

dependet. ka/llaion Aristot. pw/gwn. AL. Das roth Laplin an desz Hanen halsz B. De telle, d'lapken, oft onderkam van eenen haen G. La barbe d'vn cocque IT. Berbetta del gallo H. Barbezilla de vn gallo

Penna ptero\n. AL. Eder B. Veder, oft penne G. Penne, grosse plume IT. Penna, pluma H. Pluma AN. Feader

Pennae remiges maiores auium quas expandunt a)ku/titera, e)lath=res2 Demetrio. AL. Schwe. ngfedern B. Schanckvederen

Pennae vestitrices minores quae praetexunt illas kaupth=res2.

Plangor alarum Virggil. Agitatio sonitum ciens kro/tos2 kru=ma, kopeto\s2 tw=n pteru/gwn. AL. Flugel streich oder schlag B. Den slach oft t'waeyen van de vloghelen G. Batement des ailes IT. Il scuotere o scorlate delle ale H. Herida de alas

Pluma pti/lon. AL. Feder, so man am Hut oder Barret hefft vnd traget B. Een pluyme, oft plumagie G. Duuet IT. Pluma, pennacio H. Plumas, plumazo AN. Pluyme

Rostrum r(a/mfos2. in auibus quod in quadrupedum genere. protomh/. AL. Schnabel eines Vogels B. Den beck, oft nebbe G. Becq IT. Becco d'vcello H. Pico de aue

Vnguis o)/nuc. AL. Nagel B. Claeuwe G. Ongle, la serre d'vn faulcon, in accipitrum genere IT. Vnghia H. Vnna

Vropygium et orropygium Martiali, ou)ropu/gion, o(r)r(opu/gion. Extremapars spinae in sacrum os desinentis, podicique imminentis. AL. Groppa H. Rabadilla de aue, o abispillo

DE PARTIBVS HOMINIS. CAP. LVI.

ABdomen Iuuenali. sumen aqualiculus, nonnullis. Quod sub vmbilico est vsque ad pubem. i(poga/strion, h(=tron, i(ph/trion e)pi/xion lapa/ra, i(pokoi/lion. Sumen contendunt dictum esse quasi Sugimen vel mutatione literae rumen, ac proprie in suibus quo suilla vbera continentur. AL. Der vnderbouch B. Den onderbuyck G. Partie du ventre contenant les intestins IT. Quella parte delle ventre doue si contengono tutte le interiori H. A quella parte del vientre, adonde estan ensienadas las tripas et entrannas

Acetabulas matricis plhta/nai kerai=ai, kotulhdo/nes2.

Acromium Humerisummitas, vbi cum scapulis iugula committuntur a)kra/mion, Ruf. e)pomi/s2 Eurip. w)/mou kefalh\, a)krokwli/a.

Acromphalum Vmbilici medium: a)kro/mfalon, gaggamw/n, ab inextricabilis sagenae contortaeque specie. mesomfa/lion.

Alae Iuuenali mustax, Barba quae superius labrum vestit. mu/stac, u(po/r)r(inon Ctesiae, propogw/nion. AL. Knebel, oder Knebelbart B. Kneuelbaert G. les moustaches IT. Li mustacci de la barba H. Bigor o el boaco, o mostazo de la barua

Alae Naturae muliebris labra. pterugw/mata, murto/xeila, krhmnoi/ Poll. Hippoc. et Rufo. e)xa/ra Aristoph.

Alae pinnulae Isiodoro, pulpae vtrinque nasi orbiculum sepientes. pteru/gia Rufo. i(ph/nai Poll. B. Blaeskens oft Wiecxkens van de Nuese

Alantoides membrana Tunica amnio circumposita. a)lantoeidh/s2.

Album oculi vel albugo. loga\s2, sfendo/nh, kuklw/pion. AL. Das weisz jm aug B. D'wit in d'ooghe G. Le blanc de l'oeil IT. Il bianco d'ell' occhio H. La parte blanca del ojo

Aluus venter. gasth\r, nei/aira Hippoc. koili/a, nhdu/s2, para\ to\ nhei=n, quod in eum cibaria congerantur. AL. Bauch B. Buyck G. Ventre IT. Ventre, panza H. Viente

Amnium Foetus inuolucrum tenue, quod eius volucri sudores recipit. a)mni/on. IT. Il manto

Amphidaeum Caput oris vteri, labris vucurbitarum simile a)mfi/daion, o)xi/on, le/gna Gaien. in gloss. h(\ peri\ to\ sto/ma th=s2 mh/tras2 e(likoeidh\s2 e)pana/stasis2.

Antiae capronae Lucill. anteuentuli, propenduli crines. proko/tta, proko/mion. AL. haarschopff vorn an der Stirn B. De bresse, t'voren nederhagende hayr G. Le toufet, cheueux des femmes IT. Capeli delle done H. Copete de los cabellos

Anus Cutis superans vmbilicum, cuius rugae senij indicium faciunt. Corrugata vetula, a Barbaris dicitur. grai=a.

Articuli internodia digitorum. skutali/des2 Gal. fa/lagges2. Aristoph. AL. Gleich B. De licken G. Iointures IT. Artigli H. Artejos

Auricula exterior Omnis cartilago aurem ambiens. H. La ternilla de la oreia

Auricula infima Cic. ansa auriculae lobo/s2. AL. Di Kresplen am Ohr B. D'lapken oft tippeken van d'oore G. Le tendron de l'oreille IT. El baslo de le orecchia H. El pico baxo de las oreias

Arteria vena Celso, vena pulsatilis. a)rthri/a, para\ to\ to\n a)e/ra threi=n, a)o/rth Rufo. et sh/ragc, et ke/nwma pneumatiko\n a)ggei=on Rufo. AL. Pulsz oder Schlagader B. De puls, oft flachader, oft ademader G. Artere IT. Arteria, la canna della gola, strozza H. Donde passa el ayre

Articulus iunctura et nocus membri. a)rqri/dion. AL. Gleichlin, oder Gelenck B. Knockel G. Iointure IT. Artiglio, giontura H. Atteio

Sed quia Medicorum familia corpus dispertitur in partes quas Similares nominant: cuiusmodi sunt Neruus, Vena, o(moio merh= mo/ria, et in


image: s128b

officiales instrumentariasve, quae ex illis constant, o)rganhka/ et a)nomoimerh= Graecis dictas, prius illas enumerabo cum humoribus corporis aliisque eo spectantibus, ne quid innobili ista fabrica desideratur.

Artus quaedam sunt veluti vincula membrorum, quibus artantur et colligantur. Compages et nodi corporum Pl. a(/rqra a)/yea me/lh, r(e/qh, r(e/qea, genta Call. AL. Glieder, Liedtmassen B. Lidtmaten G. Parties du corps, entre les iointures, les membres IT. Nodi H. Nudos o miembros del cuerpos

Auris ou)=s2 a/koh/ Poll. AL. Das Ohr B. D'oore G. L'oreille IT. Orecchio H. Oreja

Auris meatus po/ros2 a)koustiko\s2, a)koh/ Rufo AL. Die locher im Ohr B. De oorgaten G. L'ouuerture de l'oreille IT. L'apertura delle orecchia

Aurium marmoratum Plin. cerumen nonnullis. ku/yelis2. AL. Ohrenfauligkeit B. Oorsmeer G. L'ordure des oreilles IT. La sporchezza delle orecchie H. La suziedad de las orejas

Axilla ala masxa/lh, ma/lh. AL. Achssel B. Oxel. O. Aisselle IT. Ascella H. Sobaco

BarbaCic. vestis Virg. Vnde et Inuestis pro imberbi apud Palladium. geneion pw/gwn i(ph/nh. AL. Ein Bart B. Baert Barbe IT. Barba H. Barba

Barba prolixa immissa Virg. promissa Liuio. muo/sobh Epigram. quasi abigendis muscis comparata. talantiai=os2 pw/gwn Synesio e)ktenh\s2, e)pimh/khs2. AL. Ein langer bart B. Eenen langen baert G. Barbe longue IT. Barba longa H. Barua longa

Bilis Celso fel xolh\ canqh\, h)\ krokoeidh\s2, gluku/, quasi dulce a contrario sensu, cum sit amarissimum, testibus Pl. et Aureliano. AL. Gall B. De galle, oft cholera G. Fiel, cholere IT. Fiele, colera H. Hiele

Bilis atra Plaut. melagxoli/a melagxwro\s2 [note of the transcriber: in the print: melagxlwro\s2 ] xolh/ Aetio. AL. Melancholey B. Melancolye G. melancolie IT. Maninconia H. Colera negra

Brachium braxi/wn. AL. Ein Arm B. Den Arm G. Le bras IT. Bracchio H. Elbraaco

Bucca Haec mala infertor est depressiorque. gna/qmos2 gna/qos2. AL. Backen B. Kaecken G. Ioues IT. Gnancia H. Boca

Cadauer cassum anima corpus Lucretio, nekro/s2. AL. Ein Leich, oder todter Corper B. Lijck, een doot lichaem G. Charongne. corps mort IT. Carogna, corpo morto H. Cuerpo muerto

Calua Plinio, caluaria, Celso, cranium kra/nion, quod cerebrum integat, quasi kra/nos2, id est, galea. po/los2 ko/gxos2 Lycoph. skafi/on Aristoph ku=tos2. AL. Hirnschaal, Hauptschussel B. De panne vant hooft, d'beckeneel, hofftschotel G. Le tez de la teste IT. Cranio, cuticagna in Orlando H. La calauerna

Calx Plauto, calcaneum Virg. pte/rna, skeli/s2. AL. Verssen B. Hiele G. Le talon IT. Calcagno H. El calcanar

Cani poliai\, leuka/qes2 xai/tai Non a)lfito/xrwtes2 tri/xes2. AL. Weisz Haar B. Graen hayr, grijs hayr G. Cheueux Chenus ou blancs IT. Capelli canuti H. Las canas de lacabeaca

Capillus passus Terent. Temere dispersus et negligenter circum caput reiectus. e)/qeira e)ktetasmenh kai\ petasqei=sa. AL. Zerstreetes Haar B. Wtghspreyt hayr, om t'hoot slingerende G. Perruque desliee IT. Capello sciolto

Capreolus exterior auriculae ambitus, vt interior Scapha, e)/lic Rufo, koxli/a Poll. at Scapha a)nqe/lic Rufo ska/fos2 Polluci. AL. Der kraisz am Ohr B. Der Ohren randt G. Le bout de l'oreille IT. La cima delle orecchia H. Redondez de las orejas

Caput ka/ra, kefalh\, ko/rsh, krai=ra, kwdei/a poetice. AL. Das Haupt, oder der Kopff B. Hooft oft cop G. La teste IT. Teste, capo H. Cabeaca

Caro Carnem proprie dici volunt animalis mortui, quasi carentem vita. sa/rc. AL. Fleisch B. Vleesch G. Chair IT. Carne H. Carne

Carpus vulgo brachiale, Prima palmae pars Celso karpo\s2 ktei=s2 Hesych. G. Le porgnet de la main IT. Giontura de la mano, manile H. Maneaca de la mano braacal o manilla

Cartilago Plin. xo/ndros2. AL. Krospelen B. Krakeling G. Cartilage, tendrillon IT. Cartilagine H. Ternilla

Cauernae mortariola Loculamenta quibus singuli dentes sunt insixi. bo/dria Galen o(lmi/skoi Pol. Rufo AL. Zahndlocher. E. Tandenholleken G. Le creux des dents IT. Il fondo o la pianta de li denti H. las cauas de los dientes

Cerebellum paregkefali/s2 Heroph. e)/gkranon Gale. e)pikrani/s2 Pol. o)pi/sqios2 e)gke/falos2. AL. Das hinder Hirn B. D'achteste herssene G. La ceruelle IT. Il celabro H. La nuca del meollo

Cerebrum vitallia capitis Plin. e)gike/falos2 leuko\s2 mu/elos2 Sophoc. AL. Das Hirn B. De herssene, bryne G. Le cerueau IT. Il ceruello H. El meolle de la cabeaca

Ceruix Posterior colli pars. au)xh\n, deieirh\ i)ni/on Rufo. AL. Das Genick, die Schwart oder das hinder theil am halsz B. De Necke G. Chignon, la nucque du col IT. Coppa H. Ceruiz del cuello

Chalinos Aureliano, Vltimus angulus oris ac compago, vel buccaru pars circa labioru confinia. xalino/s2, quod sit velutifrenu et retinaculum oris.

Cilium Pili e palpebris enati. blefari\s2, tarsoi/ Rufo. AL. Augbrawen haar B. Het hayr aen d'ooghen G. Le cil IT. Ciglio H. Parpado

Cincinnus Cic. Intortus capillus. annulus Martiali, Cornua proprie cincinnos dici annotat Seruius. ki/kinnos2, s2hmoni/ai Cratino. ou)lai\,


image: s129a

e(/likes2, o)/stligges2 Callim. et Herodiano Gram. parati/s2. AL. Krauszhaar B. Cruys oft ghecrolt hayr G. Passe fillon, cheueul entortille IT. Cincinno, o crespura de e capilli H. Crispadura de los cabellos

Circuli, cannae pulmois kro/twnes2 Hippocr. bro/gxia, sh/ragges2.

Cirrus quasi in circum totus capillus, plo/kos2, ple/kos2 Aristoph. bo/trus2 Colutho, bo/struxos2, plekta/nh, e(/lic, plo/kamos2, ploka/s2 Pherecrati, ploki/on Menand. ko/rumbos2 in feminis, sko/rpios2 in pueris, tecte Thucyd. Scholiast. AL. Zopff B. Tuyte vel tute, voce antiquitatem spirante: quando ex Varrone et Festo conctat Tutulos priscis dictos fuisse matronarum capillos ad verticem capitis conuolutos, et in altum aggestos. quod pu/rgon ploka/mwn cum Nazianzeno, et Suggestum comae cum Statio dicere possimus. G. Vne touffe de cheueux IT. Chioma crespa, capello crispato H. Guedeja de cabellos

Clauicula iugulus Cels. Compages colli cum trunco. klei/s2, klhi+/s2 Hom. klhi+/qron Galeno. AL. Das trosselbein B. Het cropbeen G. L'os du gauion IT. L'osso della strozza H. El huesso de la garganta

Collum tra/xhlos2, lofi/a, de/rh Hom. AL. Hals B. Hals G. Col IT. Collo H. Cuello

Coma crinis, capillus, capillitium, caesaries, pilus. qri\c, tri/xwma, ko/mh, e)/qeira, ko/rsh, ke/ras2, fo/bh, poka\s2, xai/th, smh/rigc, la/xnh. AL. Haar am haupt B. Hayr, 'thayr vanden hoofde G. Cheuenx, perruque, cheuelure, poil IT. Pelo, capello, cauello, chioma, capillatura, peluzzo H. Cabello, cabelladura

Coma adoptiua adscititia, galericulum, sutile capillamentum Tertull. phni/kh, fena/kh, proko/mion, e)/ntrixon. peri/qeton, peri/qetos2 qri/c Dioni. pro/sqetos2 ko/mh. AL. Falsch, odet toden haar B. Ghemaeckt oft vreemt hayr G. Fausse cheuelure, ou perruque IT. Zazzera tolta in presto H. Cabelladura agena

Commissurae cranij suturae Celso, r(afai\, sumbolai\, grammai/. Arat. AL. Die fuge der hirnschaalen B. De naden van de panne Sunt autem tres: Coronalis, quod ibi loci serta imponantur capiti. stefani/tis2, stefanai=a. IT. La commissura coronale o arcuata, o quella de la poppa Lambdoides. lambdoeidh/s2, a sigura literae *d. sic dicta, occiput circumscribens. IT. Lambdoide, o quella de la proda, o la ypsiloide Sagittalis vel veruculata, o)beliai=a, quae in viris superiores veru instar contingit. IT. Sagittale Deinde sunt et Squammeae: quae squammarum modo vtrinque ad aures obiacent. lepidoeidei=s2 et lepidoeidh= proskollh/mata. IT. Squagliose, o mendose, o quelle delle tempia H. Las costuras de la calauerna, in genere

Compago Quod inter dentes solidum est. a(rmo)s2.

Concha Cauum auriculae. ko/gxh Rufu. a)stako/s2 Poll.

Cor kh=r, kardi/a. AL. Hertz B. Dat herte G. Coeur IT. Corde, o cuore H. Coraacon

Corona capitis Extimus crinium circulus. stefa/nh, peri/dromos2. AL. Haarkrantz B. Den rinck van het hayr G. Le bout des cheueux IT. Il cerchio a la ghirlanda de e capelli H. cubre de los cabellos

Corpus sw=ma, de/mas2, quasi vinculum animae quo alligetur, w(s2 desmo/s2, sw=ma, velut sh=ma, quasi animae sepulcrum. skh=nos2, quod sit velutiscena et tabernaculum animae. Item xitw\n et froura/ metaphorice apud Gregorium Palamam. AL. Leib B. Lichaem, lijf G. Corps IT. Corpo H. Cuerpo

Corpus integrum Cels. sanum ei)likrine\s2, u(gie/s2. salubre Martiali. AL. Ein frischer vnnd gesunder leib B. Een gesont lichaem G. Corps sain et dispost IT. Corpo sano et gagliardo H. Cuerpo sano

Corpus mali habitus Celso, affectum Liuio, morbosum, morbidum Plin. nosero\n, nosa/keron Aristot. noshmatw=des2, nousale/on Nonno, noshleu=on, a)sqene\s2, e)pi/noson. AL. Ein krancker oder schwacher vnnd vngesunder leib B. Sieck, cranck, onghesont, swack lichaem G. Corps mal saim, malade IT. Corpo debole, ammalato, mal disposto H. Cuerpo que esta malo y no es sano

Corpus quadratum Cels. iusto temperamento aptaque compositione decorum, nec gracile nec obesum. sw=ma eu)sarkon Galen tetra/gwnon. AL. Eins helden leib, oder ein wolgestalter corper B. Een viercant en geproportioneert lijf G. Corps quarre et bien dispose, ou proportionne IT. Corpo d'Orlando, ben fatto H. Cuerpo lindo, direcho, de Rey, y de hijo dalgo

Coryphe Digitorum extremitas interior iuxta vngues korufh/. AL. Das zipfflin oder eusserste der finger B. Het tippeken van de vingheren G. Le bout du doigt IT. La cima della dita H. La ponta de los dedos

Costa pleura\ spa/qh Rufo. AL. Ripp B. Ribbe G. Coste IT. Costa H. Cuesta, costilla

Costae nothae no/qoi pleurai\, malqakai\ pleurai\, xond rw/deis2 a)/kanqai, kte/nes2. hesychio. AL. Kurtze ribben B. Corte ribben G. Les petites costes IT. Le coste del fianco H. Las cuestas de la yjada



image: s129b

Costarum pars latior Palmula dicitur, pla/th Polluci. anguctior, quae spinae vertebras attingit. Remulus: kw/pion Polluci.

Cotyla kotu/lh, glou=ton Theocriti interp. Sinus concauitasque coxae, in quo femoris caput vertitur.

Coxendix Varroni. coxa Celso. i)xi/on, ko/xwnon Hesych. AL. Die huff B. De huepe G. La hanche IT. Anca H. Anca

Cremasteres Nerui vnde tectes dependent, per quos genitale semen procedit. kremasth=res2 Galeno. parasta/tai Paulo. qui etiam o(lkoi) dici possunt.. AL. Die adern an welchen die hoden hanghen B. De zenuen oft aderen daer die clootkens aen hanghen G. Les nerfs des couillons IT. Inerui di cui dependono le ballottone H. Nieruos de los cojones

Crimium praesegmina kourai\, kuna/des2 Theocrito, lingua Dorica.

Cruor sanguis ater e vulnere manans, quasi e corde ruens. ai(=ma, i)xw/r. AL. Schwartz heszlich blut B. Swartbloet IT. Sangue bruto H. Sangre vellaca

Crus Virg. ske/los2 Pars infra genua ad pedes vsque, conctans tibia ac sura. AL. Die schenckel B. De schenckel G. Iambe IT. Gamba H. Pierna

CubitusPlauto, Gibber brachij. w)le/kranon Atheniensibus. a)gkw/n Rufo, ku/biton, ku/bwlon. AL. Ellenbogen B. Elleboghe G. Coude IT. Il gomito H. Codo del braaco

Cuticula e)pidermi\s2. AL. Vehlin B. Cleyn velleken G. Petite peau IT. Pellicciuola H. Pequenna pelleja

Cuticulatis meatus Plin. pori, inuisibilia foramina Cels. caulae Lucr. po/roi. AL. Schwaiszlocher B. Sweetgaetkens G. Les petits pertuis de la peau IT. Spiragli de la pelle H. Aquella horadura de la pelleja

Cutis in viuo homine est. nam Pellis est a carne iam deducta, quae et Exuuiae. Illa xro\s2, haec vero de/rma, para\ to\ de/rein, et dora\, et ste/rfos2 Lycoph. para\ to\ ste/fein to\ sw=ma a)mfiennu/genon, et r)i/nos2 Homero, a)nqrwphi/h Herodoto, derbisth/r. Cutis. AL. Vehl B. Velleken G. Peau IT. Pelle H. Pelleja. Pellis AL. Die haut B. Huyt G. Peau IT. Pelle H. Cuero, o pelleja sotil

Dens o)dou\s2. AL. Ein zahn B. Een tant G. Dent IT. Dente H. Diente

Dentes canini Plinius, columellares. ku/nodontes2. AL. Augzahnt B. Scharpe oft ooghetanden G. Les dents fort agues, ou des yeux IT. I denti del l'occhio H. Colmillos

Dentes exerti Plaut xaulio/dontes2. AL. Schifferzahnd B. Slachtanden G. Dents qui sortent hors la bouche, limes ou armes du sanglier IT. Denti de cinghiale Boccatio H. Dientes del puerco iaualo

Dentes genuini Cicer. intimi Eid. kranth=res2, o)yi/gonoi, swfronisth=res2. AL. Die letzten oder inneristen zahnd B. De leste tanden G. Dents maschelieres IT. Denti masciellari H. Dientes que estan iuntos a la maxilla

Dentes molares, maxillares, mu/loi, gomfi/oi. AL. Back oder stockzahnd B. Baecktanden G. Dents maschoires H. La muela para mascar

Dentes primores incisores Isidoro, tomici Celso, tomei=s2, digasth=res2, kte/nes2, tomh=tai, gelasinoi/. AL. Die furdersten breite zahn B. Botertanden G. Les dents de deuant IT. I dente grossi H. Dientes de lanteros

Digiti pectinatim inter se amplexi Plin. pectine iuncti Ouid. palmae in alternas digito rum vicissitudines connexae Apule. AL. In einander geflochtene vnd verhaffte finger B. Gheuouwen ende in malcander ghevlochte vinghers G. Doigts entrelassez IT. Diti l'vno tra l'altro congionti, et vniti ensieme H. Los dedos de ambas manos enclauiados

Digitus da/ktulos2. AL. Finger B. Vingher G. Doigt IT. Digito o dito H. Dedo

Digitus annularis Agellio, medicus, ita dictus quod prisci Medici miscerent eo pharmaca. para/mesos2, e)piba/ths2. AL. Hertz oder prangfinger B. Hert-vingher G. Le doigt de l'anneau IT. Il dito del annello H. El dedo del anillo

Digitus auricularis minimus Plin. mikro\s2, w)ti/ths2, mu/wy. AL. Klein oder orenfingerlin B. Tcleyn vingherken, pinckpinckoy G. Petit doigt IT. Dito picciolo H. El dedo menor de todos

Digitus index salutaris Suet. demonstratorius Isidoro. leixano/s2. a lingendo dictus Boethio teste. deiktiko/s2. AL. Der futderst finger, der zeyger B. De voorste vinger, oft der wyser H. El dedo con que sennalamos

Digitus medius Martiali, infamis Persio, impudicus Isidoro, verpus, famosus. me/sos2, katapu/gwn Atticis, sfa/kelos2. AL. Der grosz oder middelst finger B. De middel-vingher G. Le plus long doigr IT. Il dito longo, o maggiore H. el dedo de medio

Discrimen capillorum aequamentum. lu/swma et lu/swsis2 Arist. AL. Scheytel B. Scheydel, oft scheel G. La creste des cheueux IT. Separacion de e capelli H. La patidura de los cabellos

Dorsum tergum, nw=ton, meta/frenon, lofi/a. AL. Der ruken B. De


image: s130a

rugghe G. Le dos IT. Il dosso H. El espinazo o el lomo

Ensiforme os quod finit, sternon et pectus. cifoeide/s2. AL. Das hertzenblat B. Thertendecksel G. La fourcelle IT. La forcella del stomacho, la granata, la spada H. La paletta del estomago

Excrementum peri/ttwma. AL. Vnflat, wust B. Vuylicheyt des lichaems G. L'ordure du corps IT. Escremento H. Superfluidad del cuerpo

Excrementum alui aluus. Celso, stercus, merda. Horat. skw\r, ko)pros2, a)popa/thma, a)fo/deusis2, pu/raqos2. Nicand. spati/lh Aristoph. pa/tos2, sku/balon, a)fo/dion gastro/s2 Nicand. a)fo/deuma. AL. Dreck, kaat, mist B. Gheuoech, mest, stront G. Fiente IT. Sterco, merda H. Estercol, mierda, cagajon

Excrementum oris Tacito, saliua Plinio, sputum Celso, ptu/elon, ptu/sma, sialo\s2, sielo/s2. AL. Geiffer, speichel, speuwer B. Speecksel G. Saliue IT. Saliua H. Saliua

Exortus Candidum quod in vngui exoritur. a)natolh/. AL. Das weisz der negel B. De mane in de naghelen

Facies pro/swpon. AL. Angesicht B. Aensichte G. Face IT. Faccia H. Rostro, cara

Facies cadauerosa foeda, ac tetra, et quam cadaueris inctar merito auersetur aliquis. AL. Ein grausames, scheuszliches angesicht B. Een eysselijck oft grouwelijck aensichte G. Vn regard espouuentable IT. vn viso horrendo et spauenteuole H. Cara fea, y que se puede temer a mirarla

Fauces frumen Donato, Summa pars gulae, fa/rugc, faru/ggetron, a)sfa/ragos2, broxqo/s2. AL. Der rachen, schlumd B. Kowen G. La gorge IT. La canna della gola H. El tragadero del animal

Femen volunt Grammatici pocteriorem carnosioremque pulpam esse, femur vero anteriorem et aduerso homini propiorem

Femur femen. mhro\s2. AL. Die huff B. De dye G. Cuisse

Fibula pero)nh. Minus os tibiae. AL. Die kleine pfeiffe im schinbein B. De cleyne pype G. Petit focile IT. Raggio minor H. Espinilla menor

Forcipes Ossa transuersa in temporibus, quae aures complectuntur. zugw/mata karki=noi.

Fornix Cerebripars supra communem cauitatem, in fornicis modum arcuata. kama/rion yallidoeides2 Galeno.

Frons me/twpon. AL. Die stirn B. 'Tvoorhoofr G. Le front IT. La fronte H. La frente

Frons erugata Plin. explicata, exporrecta Terentio. AL. Ein glatter stirn B. Een onghefronst, vry, ghelat voorhooft G. Front sans rides IT. Fronte senza ruga alcuna H. Frente sin rugas

Frons nubila matutina Martiali, obducta. sunefe\s2 me/twpon. AL. Ein saures oder trauweiges gesicht B. Een suer, stuer, oft treurich opsien G. Vn regard fort aspre et obscur IT. Volto o aspetto tristo, et addolorato H. Frente o cara anublada

Frons relicina Apuleio. refugo capillo nuda. me/twpon a)nasillo/komon Appiano. Nebrissensis recilinam inuersis literis scribendam ostendit, caluamque exponit. AL. Glatz B. Voorblesse, kael voorhooft G. Le front chauue IT. La fronte calua H. Frente calua de cabellos

Frons rugosa Martiali, corrugata, caperata Plauto, contracta, striata Apul. me/twpon r(ikno\n, r(utidw=des2, farkidw=des2 Hipp. Eretiano. AL. Ein stirn woller runtzeln B. Een ghefronselt, gherompelt, gheschrompelt voorhooft G. Front ride, plein de rides IT. Fronte rugosa H. Frente arrugada y rugosa

Gargarizo Fauces colluo. gargari/zw, a)nakogxulia/zw Platoni. AL. Gorghelen B. Gorghelen G. Gargarizer, gargouiller IT. Gargareggiare H. Hazer gargarismo

Gena mala, mh=lon, pareia\, ku/kloi Hippoc. AL. Wang, backen B. Wanghe, koon, appel vande wanghe G. La ioue IT. Guancia, gota H. Maxilla, o el carillo

Genitale pudendum, verendum, viris et feminis commune. ai)doi=on, reuerentia quae illis debetur. mo/rion. AL. Manns oder weibes scham B. De schaemte G. Les parties honteuses IT. La natura, il naturale H. La parte verguenacada

Genitura Plin. semen genitale, vrina genitalis. spora\, spe/rma, dro/sos2 Aristoph. gonh\, qoro\s2, qorh/, Aretaeo. AL. Naturlicher samen B. 'Tnatuerlijek saet G. Semence naturelle IT. Seme, semenza naturale H. La semiente de la natura

Geu go/nu. AL. Knie B. Knie G. Genouil IT. Ginocchia H. Rodilla

Gingiua ou)lon, e)/noulon. AL. Das zahnfleisch B. Het tant-vleesch G. Genciue IT. Gengiua H. La enzia

Glans Penis suprema pars, praeputio tecta ba/lanos2, ku/ttaros2 Suidae et Hesychio. AL. Der kopff oder kolb am schwantz B. Het hooft der manlijckheyt G. La teste du galand IT. Il capezzolo della coda H. La cabeaca vnguenacada

Grandebalae Pili subalares. AL. Achsselhaar B. 'Thayr onder


image: s130b

d'ocxelen G. Le poil dessous l'aiscelle IT. Il pelo sortito l'ascelle H. El cabello del sobaco

Gula Canalis per quem descendit in ventriculum cibus. laimo\s2, oi)sofa/gos2, sto/maxos2 proprie. i)sqmo/s2 Eustath. di/ou(= i(/entai ta\ siti/a. AL. Die kelen B. De kele G. Gueule IT. Gola, canna della gola H. Tragadero, herbero, garganto

Gurgulio, epiglottis Plin. sublinguium Isidoro. Columel. pensilis de palato isthmus, Aretaeo dicitur, siue gutturis operculum, e)piglwpti\s2, ki/wn, kioni\s2, gargarew\n, stafulofo/ron Arictoteli et Rufo. bro/gxos2, xo/ndros2 Polluc. AL. Athemzunglin quasi anhelitus lingula. Item Zapfflin im halsz. Gorghel, tonges ken. G. La luette IT. Campanella, vgola H. Campanilla, gallillo, nuez del cuello

Guttur animae canalis Plin. canna pulmonis, aspera arteria. la/rugc, bro/gxos2, traxei=a a)rthri/a. Galeno tamen la/rugc proprie est caput et ostium arteriae asperae. AL. Gurgel B. D'onrechte kele, gorghele G. Le sifflet IT. Gola, canna della gola H. Elpapo o guarguero

Hircus Horat. virus alarum. AL. Gestanck vnter der vchssel B. Stanck van de vcxelen H. Sobaquina

Hirqui Oculorum anguli. kanqoi\ quorum qui ad nasum sunt. r(anthres2 et phgai\ dicantur, quod inde lachrymae manant: at qui ad tempora. parwpi/ai Poll. Nicandro. Schol. AL. Augenwinckel B. Ooghenwinckelen G. Le coing de l'oeil IT. Il cantone del occhio H. La grimal del ojo

Humerus armus Virg. Ille tamen in homine hic in reliquis animantibus, w)=mos2. AL. Schulter B. Schouder G. Espaule IT. Spalle H. Espalla

Hypochondria u(poxo/ndria. AL. Das weich der seitten B. het Weecke aen de zyde

Hypoglossis pars quae sub lingua est, u(poglwssi\s2.

Hypopia Ossa oculis subiecta. u(pw/pia, u(pofqa/lmia Rufo.

Iecinoris fibrae loboi\ h(/patos2, et h(pati/ai. supra quos sunt e)/rimes2, Galeno in glossis. AL. Leberader B. Leueraderen G. Les petites veines ou filets du foye IT. Le cordelle del fegato H. La cuerdillas del higado

Iecur hepar. h(par, i)/trion Nicand. Schol. AL. Leber B. Leuer G. Le foye IT. Il fegato H. El higado, fegado Lusit

Ilia In imo ventre posita sunt inter coctam et pubem. Celso. gagw\n, kenew/n Gal. lib. 3. de artieul. lapa/rh. AL. Das weich des bauchs B. D'weecke van den buyck G. Les flancs IT. I fianchi H. Yares o interior de la yjada

Incoxare Cossim (quasi coxim) in sidere apud Pomponium, sarcinatorum in morem et Turcarum complicatis pedibus sedere. Pacuuius. Incoxanti pes obstupuerat. AL. Sitzen mit den beyden beinen vnder dem ars auff Turckisch B. Sitten op zijn cleermaeckers

Infundibulum torcular, Concauitas cerebri in quam meatus desinunt. xoa/nh, pu/elos2, lhno/s2 Herophilo

Inguen boubw\n. AL. Die scham am den weibern vnd mansbildern B. Huepen, eyghenisse G. L'aine IT. L'inguinaglia H. La ingle

Interfinium Isidoro, isthmus, Intersepimentum vel discrimen narium. Imbrex narium Arnobio scite dicitur. i)sqmion, stuli\s2, ki/wn, dia/fragma. AL. Bandt dernaaszlocher B. Middenschot van de neusgaten G. La taille des narines IT. Il mezo delle ventagli del naso H. El medio de los narizes

Intercilium Isidoro. Intermedium inter supercilia spatium, vnde nasus incipit, estque depile. meso/fruon Rufo, quo in loco ammae principatum olim statuit Straton, teste Plutar.

Intestina e)/ntera, e)gmoi/lia, e)/ndina, xordai/ Aureliano, e)/gkata. AL. Das gedarm, samenhaffte eingeweid B. De darmen, het inghewant G. Boyaux, les entrailles IT. Pancia, vantraiuola Bocc H. Entrannas, las tripas y assadura

Intestinum colon xw=lon, h( ka/twkoili/a Rufo, Polluc. neiai/rh Hom. AL. Groszdarm, veckerlin

Intestinum ieiunum Isidoro. nh=stis2. B. Vleeschdarm

Intestinum primum pu/lwros2, e)/xfusis2. AL. Der magendarm B. Den maghendarm

Intestinum rectum nonnullis longanon. a)peuqusme/non, qaktu/lios2, ar)xo/s2. Hippocr. Philot. AL. Der arszdarm, mastdarm B. Den eersdarm G. Droit intestin IT. Longari

Intestinum tenue Celso. lepto\n, xola/des2 Aretaeo. AL. Dunne gedarm B. Dunne darmen

Iris Circulus niger quipapillam ambit. fw=s2.

Iris Circulus pupillam ambiens. i)/ris2 grammh\ kukloterh/s2. AL. Das cronlin B. 'Tcroonken

Iugulus iugulum Quinctil. leukani/a Homero. sfagh\, qumo/s2, Poll a)ntika/rdion Rufo. AL. Gurgel, oder trossel am halsz B. Strot, storte G. Gosier, gauion IT. Strozza, gozzo H. Garganta o asilla

Labrum labium. labrum superius, labium inferius. Labram asinerum vult esse Tib. Donat. gei=los2, e)rkos2 o)do/ntwn Hom. kelu/nh. AL. Lefftze B. Lippe G. Leure IT. Labro H. El


image: s131a

beco o labio de la boca.

Lacertus inferiorbrachij pars. a)xkw\n. proprie. AL. Das vnderst am arm B. De nederste arm G. La souris du bras IT. Muscolo et la fors del braccia H. El morezillo del braco

Lacuna Lactantio, philtrum. Cauum in labro supertore sub naribus. fi/ltron. AL. Pfutzlin vnderhalb der naslocher B. Tvoorken in d'opperste lippe G. Ce peu de vuide qui est a la leure superieure IT. Quel poco di voto sotto il naso H. La caua de los narizes

Laeua Cic. sinistra manus. laia\, a)ristera\ eu)w/numos2. AL. Die slincke handt B. Die slincke handt G. Main gauche IT. La senestra H. Yzquierda

Lanugo flos Virgilio, Pilorum ad tempora eruptio. xnou=s2, xnoo/s2 Callimach. i(/oulos2, oi)na/nqh Pindaro, geneia/dwn a)na/fusis2 Pind. Schol. Rufus et Pollux pa/ppon nominant inferiore in mento erumpentem lanuginem. AL. Gaughaar B. Vlassenbaert G. Poil folet, la premiere barbe IT. Barbetta H. El flor de la barua

Larus pleuro\n. AL. Die seitte B. Dezyde G. Coste IT. Lato H. Lado, costado

Lien splen. splh\n. AL. Miltze B. De milte G. Rate, ratelle IT. Lamilza H. Elbaco

Ligamentum quo ligantur ossa. su/ndesmos2. AL. Bendel der beine B. Bandt des ghebeente G. Lien des os IT. Legatura delle ossa H. Atadura de los huessos

Limis obtueri Plin. para/foron ble/pein Luciano, parafe/rein to\n o)fqalmo/n. AL. Scheleren, vber zwerch sehen, einen blick geben B. Loncken, over zijdts sien G. Regarder de trauers, ou tourner la veue IT. Volgher l'occhio del trauerso, o trauersar l'occhio H. Mirat con el ojo tuerto o altraues

Lingua glw=tta, plh=ktron Poll. AL. Zung B. Tonghe G. Langue IT. Lingua H. Lengua

Lisae Venae maiores gutturis, teste Donato, quibus intersectis animal confestim moritur, vnde elisum, quidquid ex tali causa mortuum est, dicitur.

Lotium vrina. ou)ron, ou)/rhma. AL. Harnbruntz, oder bruntzwasser B. Vryne, pisse, oft zeyck G. Vrine, pissat IT. Ourina H. Vrina

Lumbi yoai\, i)cu\s2, o)sfu\s2, pro/tmhsis2 Poll. AL. Lenden B. Lendenen G. Le rable IT. Lumbi H. Lomo

Lumborum musculi interni a)lw/pekes2, neuromh=trai, neuromh/toros2 Polluci, Rufo.

Malleolus Tibiarum processus imus. sfuro\n pe/za Poll. AL. Fersinen, verssenen B. Fersene, versen G. Le plus bas de la iambe IT. La parte bassa della gamba H. El basso di la pierna

Mamma mammilla, vber, Lactis receptaculum. Grammaticorum senatus curiosior vbera interiora, mammas ipsas eminentias dici voluit. mazo\s2, masto\s2, titqo\s2, titqi/on, mh=lon Suidae, ob mali in rotunditate similitudinem. ou)=qar Hom. u(ph/trion Suidae. AL. Brust, dutten, oder dutlin. Vter proprie pro vbere animalium B. Mamme oft borst in femina, wre in armento. elder in ouillo pecore G. Tetin IT. Mammelle, poppe, poppedine Boccatio H. Mammas, teta

Mandibula maxilla. gamfh/lh, siagw\n, genus2, gna/qos2. AL. Kihnbacken B. Kinnebacken IT. Guancia Boccatio. masciella, gota, Petrarchae H. La guixada

Manus xei\r, xei\r a)/kra Galen. lib. De fract. AL. Handt B. Handt G. Main IT. Mano H. Mano

Medulla muelo\s2. AL. Das marck im bein B. D'merch G. Mouelle IT. Medolla H. Tutanos, tuetanos

Medulla spinalis Macrob. mu/elos2 r(axi/ths2, nwtiai=os2 diauxe/nios2, ywi/ths2 Galen. AL. Das matck im ruckgrat B. 'Tmerch int rugghenbeen G. La moelle de l'eschine IT. La midollo della spina H. El meollo del espinazo

Membrana u(mh/n. AL. Vehl B. Velleken G. Petite peau, taye IT. Tela H. Tela

Membrum caro artus tegens. kw=lon. AL. Ein glied B. Een lidt G. Membre IT. Membro H. Micmbro

Meninges Cerebri inuolucra. Barbari Duram et piam matrem appellant. e)pikrani/des2 Erasist. mh/nigges2, ei)lami/des2 Polluci: quarum altera perikra/nios2, altera tunica perio/stios2 dicitur. AL. Hirnhautlin B. De vellekens daer de herssenen inghewickelt ligt G. Les couuertures de la ceruelle IT. Le tele del ceruello H. Las membranas que cubren el meollo

Menses Plin. menstruum Eid. profluuium mulierum Eidem. Lunare virus Ouid. profluuium genitale Plin. mh=nes2, kaqa/rseis2 e)/mmhnoi, e)/mmhna, gunaikei=a Theoph. katamh/nion. AL. Der blutgang, weiber kranckheit, mon B. Det vrouwen sieckte, oft stonden G. La maladie des femmes IT. Il menstruo H. El menstruo, o purgation de la muger

Mentum a)nqerew\n, geneion. AL. Kihn B. Kinne G. Menton IT. Mento H. La barba de hombre o muger

Mensa Dentium molarium pars latior, quae cibum conficit atque comminuit, tra/peza Rufo. at pars quae ginginam contingit, mwmi/skos2 Polluci.



image: s131b

Mesenterium mesente/rion, e)pixordi/s2 Aretaeo. me/sarxon, mesarai=on, meso/kwlon Hippocr. a)noxeu\s2, tw=n ente/rwn Rufo, e)pixordi/s2 apud veteres, test A retaeo. AL. Das mitten im imgeweid B. Het scheytsel der darmen G. Le milieu des boyaux ou entrailles IT. Il bel mezo delle interiori H. El medio de las tripas

Mesopleuria spatia intermedia costarum, mesopleu/ria.

Metacarpium torus manus, tubercula, Vnde exoriuntur digiti, metaka/rpion, a)/ndhron. AL. Der berg in der hand B. Der berch in de handt

Mitra Testium inuolucrum. mi/trh Gal. e)pididumi/s2 Hippocr. AL. Hoden haublin B. 'Tvelleken daer de clootkens inne liggen G. La peau ou sont encloses les animelles IT. La pelle doue sono rinchiusi li coglioni H. Pelleja que cubre los cojones

Muccus vel mucus Catul. mu/ca, le/mfos2 ble/nna, ko/ruza Rufo. AL. Rotz B. Snot G. Morue, ou morueau du nez IT. Mucco H. Moco

Musculus Plin. mu=s2. AL. Die mausz B. De muys G. Muscle IT. Muscolo o pesce H. El morezillo

Nasi orbiculus pirula Isidoro, a piri forma, Orbiculus protuberans, cui subsunt nares sfairi/on Rufo. Poll. AL. Das rond zapfflin der nasen B. Het tippeken oft balleken van de neuse G. Le bout du nez IT. L'estremo o la punta del naso H. La ponta del nariz

Nasus r(i\s2, mukth\r, r(w/qwn. AL. Nasz B. Neuse G. Nez IT. Nazo H. Nariz

Nasus aquilus aquilinus grupo\s2, e)pi/grupos2. AL. Habichsznasen, ein hohe naasz B. Een hauicks oft hooghe neuse, oft een domphoren G. Nez aquilin IT. Naso aquilino H. Nariz aquileno

Nauss resimus Ouid. sursum compressus ad modum simiae. r(i\s2, a)nw/simos2 Aristot. AL. Ein dumpffeter, oder vbersichtiger nasen B. Apen oft simmen neuse G. Nez recrochu, camuz IT. Naso ischiacciato, velut placentae in modum compressus H. Nariz romo

Nates Celebri exiles et oblongae eminentiae. glouti/a Galeno. didu/mia, a testium similitudine.

Nates Hor. clunes Iuuenali. sedes glouto\, e)fe/drana. AL. Die arszbacken B. De billen G. Les fesses IT. Le natige H. Nalga

Nates Nasi foramina seu fenestrae. mukth=res2, mu/cai Sophocli, r(a/sqwnes2, qala/mai o) xeteu/mata mucwth=res2 Rufo. AL. Naszlocher B. Neusgaten G. Les narines IT. Ventagli del naso H. Narizes

Natura Plin. muliebria Eidem. cunnus Hor. Virgil. hortus Ouid. in Metamorph. genetale aruum Virgil. vtrumque honesta metaphora. sic kh=pos2 Laertio, ne/mos2 Hesych. interfemineum Apul. volua, porcus Varroni ad imitationem Graecorum. fu/sis2 Artemidoro, xoi=ros2, klei/s2 Rufo. sa/kandros2, a(po/r)r(htos2 muxo\s2, xelidiw\n Suidae. do/rillos2 Etymol. blh/xwn, trh=ma, u(/ssakos2, mu/rton, me/laqron Hesychio. klhtori\s2, formi/sion Aristoph. diasfa/c Eustathio, ge/r)r(on, e)pi(seion, i)/ktar Hippocr. lib. 2. De mulierum morbis. ke/ntauros2, teste Eustathio, apud Theopompum. o)rqago/ras2, et busso/s2 Aristoph. glwttokomei=on Eubulo comico, sindiko/n teste Stephano, paidopo/ros2 genesis2 Epigr. de/lta, sa/rabos2. AL. Die natur der weiber, oder beermutter B. De vrouwelijckheyt G. Le con IT. Natura, mozzo, potta, cono, fringa, ficha H. Natura, conno

Neruus neuro\n, to/nos2 Hipp. Galen. AL. Sen, flachs, oder spannader B. Zenue, pese G. Nerf IT. Neruo H. Neruio

Nictare Crebro conniuere prae metu, oculorum motu signum dare claudendo vel alterum vel vtrumque. skardamu/ttein, blefari/zein. AL. Mit den augen wincken B. Wincken G. Cligner les yeux IT. Cennare, accennare H. Hazer o dar sennal con ojos

Nictare est et dormiturientium. gloia/zein Hippocrat. nusta/zai, katanusta/cai katanusta/zein, sunelei=n ble/faron. AL. Die augen kaum konnen auffhalten, oder voller schlaffs haben B. Gluyeren, oft gluyerooghen

Nubecula Albida vnguium puncta. nefe/lia.

Nympha Caruncula resultans medio interfemineo. nu/mfh, mu/rton, klhtori\s2, u(poderi/s2 Rufo, e)pi/deris2, ke/rkwsis2 vbi increuerit.

Nympha Cauum inferioris labri. nu/mfh Ruf. tu/pos2 Poll. AL. Zwischen der vndern lepftzen vnnd dem kihnhole B. De hollicheyt tusschen de kinne ende d'onderste lippe G. L'espace vuide entre le monton et la leure de dessous IT. Il voto tra il mento et il labro di sotto H. Caua entre el labio de basso y el menton

Occiput Ausonio. i)ni/on occipitium Plauto. AL. Das hindter theil desz haupts B. Het achterhooft G. Le dernier de la teste IT. L'occipitio H. El postero o detras de la cabeca

Oculi emissitij Plaut. quihuc atque illuc excurrunt, omnia curiose ob seruantes. AL. Ein schiessendes gesicht, vmbesehende augen B. Ghesichte dat alle dinck can bewaren G. Yeux regardants en tous endroits IT. Occhio sagace, o perspicace, o prudente H. Ojo sabio y mucho prudente

Oculi momentum r(oph\. AL. Ein augenblick, schwang


image: s132a

B. Ooghenblick G. Vn clin d'oeil IT. Vn bater d'occhio H. El bassar del ojo

Oculi noctuini Plaut. qui et herbei apud eundem, quos felineos vulgo dicimus. glauci Plin. AL. Grasz grun augen B. Catten ooghen

Oculorum tunicae quatuor sunt: Cornea, quae alba est. keratoeidh\s2 xitw/n. Vuea, r(agoeidh\s2, quod vuae acinum externo laeuore repraesentet, et xoroeidh\s2. Vitrea, u(aloeidh\s2, ab humore vitreo. a)raxnoeidh\s2. quod tenuitate telam araneae mentiatur. et a reticuli similitudine a)mfiblhstroeidh\s2 Heroph. Crystallina, krustalloeidh\s2, fakoeidh\s2 et diskoeidh\s2 Rufo Ephesio, quem de ratione nominum consule.

Oculus ocellus, o)/mma o)fqalmo/s2, quasi w)po\s2 qa/lamos2, vt Oppiani Scholiastes annotat. o)/yis2. AL. Aug B. Ooghe G. L'oeil IT. Occhio H. Ojo

Oculus lynceus Horatio. Aquilinus Plauto. miluinus Apuleio. lugkiko/s2 Hom. e)cuderkh/s2. AL. Scharff gesicht, luchssenaug B. Goet ghesischte, scherpsichtighe ooghen G. Veue tres-aigue IT. Buona vista, occhio acuto H. Ojo agudo, y de buena vista

Omentum Persio, Inuolucrum intestinis obtentum. e)piploon. AL. Des ingweids netzlin B. Dat net G. La coiffe IT. Reticilla H. El redano de las tripas

Orropygium sacra spina Isidoro, Sacri ossis acumen, ko/kkuc, o)r(r)opu/gion, spondu/lion. B. Stuyte

Os o)stou=n. AL. Bein B. Been G. Os IT. Osso H. Huesso

Os sacrum quod finit spondylos. platu\ h)\ i)ero\n o)stou=n, u(posfo/ndulos2, trhto\s2 ko/khuc. B. Het stuytbeen

Os sto/ma, logei=on Poll. xa/nos2 Comicis, ab hiatu. ma/stac Homero. AL. Mund oder maul B. Mont G. Bouche IT. Bocca H. Bocca

Palatum caelum. u(perw=|on, u(perw/|a, ou)rano\s2, ou)rani/skos2 Galeno. AL. Der rachen, oder himmel im mund B. 'Tghehemelde in den mont G. Le palais de la bouche IT. Palato H. El paladar, sentido del gusto

Palma Cicer. diducta ac dilatata manus Eidem in Orat. explicata manus Fab. qe/nar. AL. Ein flache oder offne handt B. Vlacke handt G. Paume IT. Palma H. Palma de la mano tendida

Palpebra a palpitando dicta. gena Plin. Tegmentum oculi. ble/faron, quasi to\ tou= ble/pous2 fa/ros2, hoc est, visus tunica operculumve sku/nion ka/lumma. AL. Augbrawen, augendecksel, oder lid B. Ooghentalen, ooghenlidt G. Paupiere IT. Palpebra del l'occhio H. Parpado o pestana del ojo

Palpebrarum crepido vnde cilia prodeunt: extremae orae harum, quae inter dormiendum se mutuo centingunt. Chelae, xhlai\ et stefa/nai Rufo vocantus: at crepidines ipsae e)/lutra, o)rxoi\, tarsoi\ Poll. entrixw/mata.

Pancreas Grandulosa et adiposa caro pyloro adiacens. pa/gkreas2.

Papilla Capitulum mammarum, quod papularum sit simile. qhlh\. AL. Brustwertzlin, oder zepffel B. Speene tepel G. Le tetin, ou le petit bout de la mamelle IT. Capezzolo della mamella H. El pecon de la teta, o teta pequenna

Parastatae Varicosa inuolucra, vbi in sperma abit sanguis. parasta/tai Galeno, parasta/tai Heroph. kersoeidei=s2 Gal. a)dhnoeidei=s2 Gal. go/nimoi Rufo, parasta/tai po/roi.

Patella Celso, Mola genu. ko/gxh, ko/nxos2, mu/lh, e)pigonati\s2, e)pimuli/s2 Hippocr. mulakri/s2 Hipponacti. AL. Kniescheib B. Knieschyue G. La palette du genouil IT. Rotula del ginnocchio H. Rodillas

Pechys vlna, Maius os lacerti. ph=xus2, proph/xion. AL. Die grosz splindel am arm B. De groote arm-pype oft spille G. Grand focile IT. Maggior fusello del bracchio

Pecten Iuuenali, pubes impubium aliis. h)/bh, e)fh/baion, e)pi/steion, e)pei/sion, h(=tron Aureliano. AL. Scham haar B. De schameleheyt hayren G. Le poil des parties honteuses IT. Pettignone, li peli de la natura H. La mancebia

Pectus Quod sub iuguli clauicula est sth/nion, sth=qos2. nam ste/rnon pars est pectoris, quo concurrunt costae. AL. Brust B. De borst G. Poitrine IT. Petto H. Pecho. At ste/rnon IT. Il sternon o l'ossa del petto, il scudo del cuore

Penis muto, coles, veretrum. Suet. fascinus virilis Arnob. caulis Lucill. neruus Iuuenali, tentum Catull. verpus, virile, virile membrum Cicer. scapus Virg. membrum genitale, cercolipa Catul. et sicula, a Sica. mentula, virga, priapus, cauda salax. sa/qh, pe/os2, a)nagka=on Artemidoro, sau/nion Cratino, tau=ros2 Suidae, de/mas2 Plato. in comm. e)/mbolon, ba/lanos2 Aristoph. et e)re/binqos2, ou)ra\ Eupolidi, mu/khs2, si=nos2, sth=ma, tu/los2, ka/pro/s2, ai)dw\s2 Hom. kwlh/ Aristoph. fle\y goni/mh Epigr. quasi genitalis vena r(odonia\, ywlh\, korw/nh in oraculo quodam. posqh\ Xenoph. kriqh\, neu/ron, trie/mbolon, yoa\, korkou/ths2, a)ndrei/a Artemidoro. AL. Der schwantz B. De manlijckheyt, oft s'mans toede G. Verge, vit IT. Coda, priapo, cotale, membro, faua, Piuiola, cazzo, rabo, la puga H. Verguenca genitale, carajo

Pericranium cutis capillum gignens Celso. perikra/nion. AL. Die haut der hirnschaalen B. De huyt van 'tbeckeneel


image: s132b

H. El paniculo que cubre el casco

Perinaeum Linea suturae assimilis, medium scrotum intersecans, Polluci. Galenus tamen exponit pro loco inter scrotum et sedem, quem Aristophanes koxw/nhn videtur dixisse et pu/gaion. Archippus proxw/nhn, locum sub pudendo, inter femora et nates medium, vti cum Polluce sentit Arictoph. Scholiactes.

Peritonaeum Arabice Siphac. perito/naion.

Pes ba/sis2 Plaut. pou=s2, kw=lon Eurip. AL. Fusz B. Voet G. Pied IT. Pede H. Pie

Pileum naturale Lampridio, pro membrant quam in fantes nonnulli capiti obuloutam praeferunt in ipso ortiu. Verba eius scriptoris sunt: Solent pueri pileo in signiri naturali, quod obstetrices rapiunt, et aduocatis credulis vendunt. siquidem causidici hoc iuuari dicuntur. at iste puer pileum non habuit, sed diadema tenue, at itaforte, vt rumpi non potuerit, villis inter se sedentibus specie nerui sagittarij. quo loco perperam legitur, Viris intersedentibus specie. Neruis agitari ferunt, etc. B. Helm agaleae specie.

Pinna Cartilaginea pars auriculae latio. pteru/gion.

Pinnula Isidoro, Summa auriculae pars.

Pituita phlegma. fle/gma. AL. Gliedwasser B. Vlyme, fluymen G. Flegme, fleume IT. Pituita, flegma H. Flema

Pituita etiam gallinarum morbus est. AL. Der piptzt B. De pippe G. La pepie H. Pepita de las gallinas

Planta pedis Inferior pars pedis. pe/lma Aphrodis. pedi/on, o)/ros2, piluo/steon. AL. Solen am fusz B. De sole oft bal van de voet G. Plante du pied IT. Pianta de e piedi H. Planta de los pies

Plechas Spatium inter crura et scrotum. plhxa\s2, plhga/s2 Gal. lib. De fracturis 2.

Podex anus, ani, prwkto\s2 pugh\, a)rxo\s2, daktu/lios2, ba/talos2 Eupolidi, po/tnion Hesych. AL. Der ars B. Der eers G. Le cul IT. II culo, o fondamento H. Saluonor, rabo, culo

Pollex pollendi argumento. me/gas2 Poll. a)nti/xeir, quod toti manuisolus aequipolleat. AL. Der daum B. Den duym G. Pouce IT. Pollice H. Pulgar

Poples i)gnu/h, kw/lhy. AL. Kniebug B. Knieschyue oft haessen G. Iarrer IT. Garletto, sotro el ginocchio H. Garganta del pie, rodilla

Praecordia fre/nes2. itela cordi obtenta. AL. Das netz, oder eingeweid B. Het net, oft d'inghewant G. Les parties autour du coeur IT. Le parti vicine al cuore, le interiora H. Telas del coracon, o lugares y cosas propinquas del coracon

Praeputium Iuuenali, Pelliicula glandem integens. a)krobusti/a Euangel. posqh\. AL. Die vorhaut des mannlichen glids G. 'Tcappeken van den hane, de voorhuyt G. Prepuce, la peau du bout du membre viril IT. Pelle nella punta del membro virile H. Capilla del miembro

Praesegmen vnguium resegmen Plinio, a(ponu/xisma, a)po/komma. AL. Dernagel schnitz B. Knipsel van de naghelen G. La taillure des ongles IT. La tagliatura delle vngia H. La mundadura de la vna cortada

Praesepia Ossa quae dentes continent. fa/tnai, fa/tnia Galeno.

Pugnus gro/nqos2, pi/tulos2, dra\c, ko/ndulos2. AL. Die faust B. Vuyst G. Poing IT. Pugno H. Punno

Pugnus pro colapho interdum vsurpatur colaphus Terent. alapa. ko/ndulos2, ko/lafos2. AL. Backenstreich B. Kinnebackenslach, oorbandt, oft clincke, muylpeere, oft sofflette G. Soufflet, buffe, iouee IT. Punzone, sorgozone, sciapho, buffetta, pugno H. Punnada, palmada, boffeton y boffetada

Pulmo pulmones Cicer. spiramentum animae Virgil. Carnem pulmonis pare/gxuma proprio nomine vocauit Erasistratus. pneumw\n, pleumw/n. AL. Lung B. Longe G. Polmon, ou poumon IT. Polmone, lonza H. Leuianos, buetagos, bofes

Pupula Lucretio, pupilla Cicer. xo/rh, glh/nh. AL. Augstern oder apffel B. D'ooghen appel G. La ptunelle de l'oeil IT. Pupilla del l'occhio Danti H. Ninna del ojo

Pus crassum et albidum, glutinosumque Cels. pu/os2. AL. Eyter B. Etter, dracht G. La boue IT. Marza H. Podre

Radius Minus brachijos. kerki\s2, paraph/xion. AL. Die kleinere armpfeiffe B. De cleyne arm-pype G. Petit focile IT. Raggio, minore fusello del bracchio H. Cauilla del braco

Radius Os tibiae maius. kerki\s2 Herophilo. sth/rigc. AL. Das groste rohr im bein B. De groote pype vant been G. Le grand focile IT. Raggio maggior de la gamba H. Espinilla maior

Radix vnguis r(izwnuxi/a.

Renes nefroi\ AL. Nieren B. Nieren G. Rognons IT. Rognoni H. Ronnones

Rugae frontis Cicer. stoli/des2 r(uti/des2, a)marugai/ Poll. AL. Runtzeln B. Rompelen, fronsen, kroken G. Les rides IT. Ruga H. Ruga

Sanguis anima Virgil. pro sanguine qui animae vehiculum est. sic yuxh\ apud Aristophanem accipitur. ai(=ma, e)/ar Poet. AL. Blut B. Bloet G. Sang IT. Sangue H. Sangre

Sanies tabum. quae Grammatici differre volunt: vt sanies sit mortui,


image: s133a

tabum viuentis sanguinis, vt Seruius annotat. Celsus saniem varie crassam et coloratam, tabum vult esse saniem tenuem e malo hulcere exeuntem. lu/qron, bro/tos2. AL. Eyter geschwer B. Etter, vervuylt bloet G. Sang gaste IT. Sanguaccio, sangue corrotto H. Sanguaza de la sangre

Scrotum Cel. o)/xeos2, pau=ros2, poiri/n Nicand. Schol. th/nira et phna/ra qora/hn inuenio apud Erotian. fortasse rectius. puri=na. AL. Der hodensack B. 'Tculborseken oft sacxken G. Gaillette, la peau exterieure en laquelle sont contenuz les genitoires IT. La pelle che pende sotto itesticoli H. La bolsa por de fuera de los cojones

Secunda Membrana alantoidem cingens. xwri/on deute/rion.

Sepes maceria, Dentium series. fragmo\s2 Polluci.

Septum transuersum Cels. disseptum Isidoro, diaphragma. u(po/zwma Aristoteli, dia/fragma. AL. Die leist B. Mittel rifte, de liese des lijfs G. Vne peau separant les parties interieures IT. Pelle che separa le parti interiori H. Pelleia apartadera de las entranas y otras partes

Sesamina ossicula quae manuum pedumque articulis natura velut auctarium circumposuit, a sesami specie exili nomen sortita.

Sinciput bre/gma, bre/gmos2. AL. Forder theil am haupt, der scheytel B. Scheytsel G. Le deuant de la teste IT. La parte dianzi de la testa H. La parte de lantera o primera de la cabeca

Sinus Virg. oculi peluis. Cauum oculi vocat Virg. non autem oculorum orbes seu palpebras: vt male sentit Sevuius. pueli\s2 Rufo, ko)gxos2 Polluci. AL. Das hol der augen B. 'Thol van de ooghen G. Le creux de l'oeil IT. Il fundo del occhio H. El hundo del ojo

Sinus mammarum vber Latine a)/skwma Rufo. ko/lpos2 Poll. at ku/amos2, primum incrementum mammillarum in puellis, vnde kuami/zein hae dicuntur, Sororiare Latine, vbi in tumorem primum attolluntur mammillae.

Spatulae scoptula operta Celso, Ossa quae a tergo incumbunt. pla/pai, w)mopla/tai, e)pinw/tioi. AL. Schulterblat B. 'Tschouderbladt oft been IT. Pallette della spalla

Spina dorsi r(a/xis2, kloni/s2 Antimacho, a)/knhstis2 Etymolog. AL. Ruckgrat B. Rugghebeen, ost de ruggraet G. L'eschine IT. La spian del dosso H. El espinazo

Spuma Ouid. sordities quaedam ebulliens in saliua, sanguine, et vino. a)/fros2. AL. Schauwm B. Schuym, bruys G. Escume IT. Spuma H. Escume AN. Fome, frothe

Succingens membrana Tunica quae costas intus praeuelat. u(pezwkw\s2 u(mhni\ Aret. vel xhtw\n u(pezwkw/s2.

Succus humor in corpore valente abundans, quasi sugus: quod eum ex alimentis membra sugant. xumo\s2, xulo/s2. AL. Safft B. Sock, sap G. Suc, seue IT. Succo H. Sumo

Sudor u(drw/s2 AL. Schweisz B. Sweet G. Sueur IT. Sudore, succidume Boccatio H. Sudor

Supercillum Ductus pilorum supra palpebras. o)fru=s2, o)fru/wn gei=ssa, tuloi\ e)pisku/nion Poll. AL. Augbrawen B. Wijnbraeuwen G. Sourcil IT. Ciglio H. Leja

Sura Venter obiectus tibiae. gastroknh/mion AL. Waden am schenckel B. De kuyte van de schene, oft de bra van 'tbeen G. Le mol de la iambe IT. La polpa de la gamba H. Panterilla de la pierna

Talitrum Sueton. Conuolutis digitis impressio facta. ko/ndulos2, kro/mbos2. AL. Ein schnaltzer B. Eenen knip G. Chiquenaude IT. Friguocola H. Papirote, floretada

Talus a)tra/galos2 Aristot. kw/lhy. Homero. AL. Knod oder knor am fusz B. Enckele, encklaeuwe G. Talon IT. Talone H. Tornizuelo

Tempora kro/tafoi. AL. Der schlaff B. Den slaep vanden hoofde G. Les temples IT. Le tempia H. La sien

Tendo te/nwn, a)poneu/rwsis2 muw=n Galeno. B. Geelhayr IT. Corda

Testes colei Cicer. et Martiali. vasa Plauto lepide vocantur, quod seminalem bumorem contineant o)rxei=s2, di/dumoi mi/zea Hesiod. mh/dea Hom. o)rxei/dia, o)lkoi/ Oppiano. AL. Hoden B. Clootkens, sweserkens G. Couillons, animelles IT. Faue, coglioni H. Turme, cojones

Testudo Concamerata auriculae pars, vbi foramen auris patet. kama/ra.

Thenar Carnosa pars manus inter pollicem et medium digitum. qe/nar. AL. Die mausz B. De muys G. La souris IT. Muscolo H. Elmoresillo de la mano

Thorax Spatium intermedium inter collum et femur. qw/rac, o(/lmos2. AL. Die gantze brust B. Gheheele borst G. Poitrine IT. Petto H. Huero del cuerpo del hombre, peto

Tibia Celso. kne/mh. Crurisos surae oppositum. AL. Scheinbein B. Schene G. L'os de la iambe, ou iambe IT. Gamba, o l'osso della gamba H. Espinilla o canilla de la pierna

Tonsillae Cicer. Plin. glandulae colli, quas Amygdalas chirurgorum vulgus nuncupat, a)ntia/des2, mh=la, a malorum sigura, pari/sqmia, spoggoi/ Hippocr. quod sponigarum in modum humores imbibant. AL. Mandeln B. Amandelkens G. Les glandes au bout du gros de la


image: s133b

langue IT. Glandole o gangole o stranguglioni, Palli H. Agallas en la garganta del hombre

Torus Virgil. lacertus cicer. lacertorum totus Cicer. pulpa Persio. muw\n. AL. Fleischmausch B. Spiere, oft een hyse est enim caro musculo inclusa sine ossibus. G. La souris, charnure, muscles de chair IT. Carnatura, muscoli carnosi H. Morezillo de carna

Tragus Quod conchae extrinsecus respondit. tra/gos2 Rufo.

Tricae Capillus intricatus. tri/xwma AL. Verworren haar B. Mecre vlecht, verwert hayr G. Cheueux entortillez H. Guedeja en hetrada

Truncus Cic. pro corpore cui praesectum sit caput. sw=ma kolobo\n, kormo/s2 Eustath. AL. Der leib so zu scheiter gemacht ist B. Romp, d'lichaem sonder hooft G. Le tronc du corps, corps sans teste IT. Il trunco del corpo H. Cuerpo descabecado

Tubus sacra fistula, qua spinalis medulla decurrit. sw/lhn i(era\ su/rigc. AL. Ruckpfeiffe B. Ruggen-pype

Vena fle\y, e)panqismo/s2 Eudoxo, decame/nh Hesychio, quod sit canalis sanguinis. AL. Blutader B. Ader G. Veine IT. Vena H. Vena

Venter collatiuus Plauto, pro turgido et inexplebili. sesquipede extans, Persio, abdomen insaturabile Cicer. boska\s2, nhdu/s2 Nicand. AL. Ein grosser bauch B. Een grooten buyck, oft trijp-sack G. Gros ventre IT. Trippa, o ventraia H. Vientrazo gordo

Ventriculi fundus puqmh\n, h( ka/tw koili/a, nhdu/s2 Hippoer. AL. Der grundt oder bodem des magens B. De gront vande maghe G. Le fond de l'estomac IT. Il fondo del stomaco H. Il hondo del estomago

Ventriculi os Superior eius pars. kardi/a proprie medicis. AL. Der mondt des magens B. De mont van de maghe G. L'entree de l'estomac IT. La bocca del stomaco H. La boca del estomago

Ventriculus Celso, stomachus, qualiculus. gasth\r, h( a)/nokoili/a, sto/ma koili/as2. AL. Der magen B. De maghe G. L'estomac IT. Il stomacho H. El estomago

Vertex korufh\, meso/kranon Orpheo. AL. Der wirbel am haupt B. Den top oft cruyne vant hooft G. Le sommet de la teste IT. La cima o sommita, et il vertice della testa H. La parte soberana de la cabeca

Verticuli vertebrae Plin. spondyli. spo/nduloi, stro/fei=s2, stro/figges2, a)stra/galoi Hom. ku/boi Riano, horum primus a Polluce e)pist rofeu/s2, hoc est cardo, quod in eo caput circumagitur, Hippocrati etiam o)dou\s2, id est, dens nominatur. Secundus proprio vocabulo a)/con velut axis immobilis Polluci vocitatur, et purhnoeidh\s2 a)po/fusis2. Sed extremus Atlantius nodus Plin. vt Graecis a)/tlas2 dicitur, quasi qui totam molem sustineat. AL. Wirten, oder gleich des ruckgrats B. De knokels van den ruggraet G. Le vertebre, l'os de l'eschine du dos IT. L'ossa delle spalle, della schena et simili H. Huessos de qualquiere espinazo

Vesica Plin. ku/stis2, ou)rodo/xos2 ku/stis2 Aphrodisaeo. AL. Wasserblatter B. De blase G. La vessie IT. La vesiga, vescica H. Bexiga

Vesicula fellis sub sibris iecinoris delitescit. ku/stis2 xolhdo/xos2. AL. Gallen heufflin B. 'Tgalblaesken G. La vessie du fiel IT. La vesighetta del fele H. Pequenna vexiga de la hiel

Vestigium Virg. i)/xnos2. AL. Fusztritt, oder stapffen B. Voetstap G. Marche, trace IT. Orma, vestigio Petrarch H. Pisada del pie

Vibrissae vel vibrissi, Narium pili. AL. Nasenharlin B. Het hayr in de neuse G. Le poil du nez IT. I peli del naso H. Pelos de las narizes

Viscera exta, interanea Plin. splaxna, e)/gkata Etymolog. e)gkoi/lia. AL. Das gerick, oder eingeweid B. Inghewant G. Entrailles IT. Budella Bocc H. Entrannas

Vitalia Lucano, Cor, pulmo, cerebrum, iecur, vitae inctrumenta. entosthqi/dia pueu/mata Diodore. B. Incruyt

Vmbilicus ab vmbone. o)/mfalos2 r(i/za gastro/s2 Aristoteli. AL. Der nabel B. De nauel G. Nombril IT. Vmbilico, vmbiligolo H. Ombligo

Vnguis o)/nuc. AL. Nagel B. Nagel G. Ongle IT. Vnghia H. Vnna

Vola Varroni, Media pars manus. dw=ron, koi=lon xeiro\s2, kotu/lou, qe/nar Pind. Schol. AL. Gauf, oder mittelhole der handt B. De palme van der handt G. La paume IT. Palma H. Palma

Vola pedis Plinio, Concauitas pedis. kotu/lh, koi=lon podo/s2. AL. Holle des fusz B. Het holle van den voet G. Le creux du pied IT. Ilvoto del piede H. La caua del pie

Vreteres Canales per quos in vesicam corriuatur vrina. ou(rhth=res2.

Vrinarius meatus vel fistula, qualotium e vesica promanat, ou)raxo\s2, ou)rh/qra, po/ros2 ou)rhtiko/s2.

Vterus loci, matrix. delfu\s2, u)ste/ra, nhdu/s2 Hesiode, et Hom. gouh\ Hippoc. mh/tra, a)ggei=on kuhth/rion, Galeno. AL. Die mutter B. De moeder G. L'amarri, ou matrice IT. Matrice H. El vientre donde concibe la muger

Vultus os. pro(swpon, ei)dos2, fuh/. AL. Gestalt des angesichts B. De ghedaente, d'wesen oft'tghelaet vant aensicht G. Mine, trongne, viaire IT. Volta H. Cara



image: s134a

DE PARTIBVS NAVIS. CAP. LVII.

ACatium artemon Iaboleno. Marius velum nauis. ar)temw\n in Actis Apost. AL. Das grosz sagel im schiff B. Het raeseyl G. Le plus grand voyle IT. La vela grande H. La vela grande

Acroteria plutei nauales. Tigna ad ornatum prorae puppisque eminentia. a)krwth/ria, Xenoph. a)krosto/lia Appiano, a)/flasta Tarrhaeo, ko/rumba Hesych. a)munth/ria, parablh/mata. B. Compange, opboeysel

Aluus nauis ga/stra, ku=tos2, ska/fos2 Thucyd. ga/stra Eustath. nho\s2 e)/dafos2 Homer. AL. Der bauch im schiff B. Den buyck vant schip, het ruyme, het hol vanden schepe G. Le creux, le ventre de la nauire

Anchora vncus Val. Placco. a)/gkura, i)xa/s2 Soph. nhope/dh Nazianzen. u(/splhc Lycoph. eu)nh\ Homero, li/qos2 poetice, quod saxi vsus olim loco anchorae fuerit. xei\r, new/s2 Epigr. e(/dranon new/s2. AL. Ancker B. Ancker G. Ancre IT. Anchora H. Ancla

Anchora sacra i(era\ a)/gkhra AL. T'plecht ancker

Anchorae dens vncus. o)dou\s2, o)/nuc. Plut. AL. Der hack B. Der hant G. Lecroc IT. L'vncino H. El garfio

Ansa gubernaculi Vitru. Pars summa claui. oi)/ac B. Den helmstock

Antenna Virgil. Lignum transuersum in malo. kerai/a. AL. Die sagelstang B. De spriet G. Le bois trauersant le mas IT. L'antenna H. El antena que cruza el mastel

Antlia Mart. Machina haustoria, quae e sentina attrabitur exinanitur que nautea. a)ntli/a, a)ntliantlh/thr Eustath. a)ntli/on. AL. Eins chopfzeug B. De pompe G. La pompe IT. Vn instrumento per cauar l'acqua H. Anoria para sacar agua

Aplustre vel amplustre, aplustrum Festo, Ornamentum nauis, quod summo malo imponitur. AL. Das fehnlin B. Het vaenken G. La banniere IT. La bandera, o l'ensegna H. La bandera AN. A flagge

Bolis cataptorates Lucil. quod de prora demitti soleat ad explor andum fundum, marisque altitudinem. linea Plauto. boli/s2 AL. Ein grundklotz B. Grons, ost diepllot G. Vne sonde, Veneti scendaio dicitur, ab argumento desensus quo fundum petit H. La solda, o sonda

Calx mali Vitruuio, Ima mali pars. pte/rna Athenaeo. B. De voet van de mast

Carchesium Catul. Suprema mali pars. siue foramen per quod in summo malo funes traiiciuntur, vt Nonius vult. karxh/sion. AL. Das sagelloch B. De ton G. La hune

Carina Trabs ima nauis, eiusque fabricae fundamentum Ouidio. stei=ra, stei/rwma, dru/oxon Polyb. entero/neia Aristoph. Equitibus. AL. Ein schiffbodem B. De kiel, den schipbodem G. La carine, ou carene IT. La colomba. Venet H. Carena

Carina pro infimo aluo nauis, quem alueum vocat Sallustius, quem inuersum pro tuguriis olim habuisse scribit. tro/pis2, mh/tra, koilh\ nau=s2 Xenoph. koi/lh Athenaeo. AL. Schiffbodem B. Schipsbodem G. Le fond du bateau IT. La carena. Ven

Chalmuci Marcellino, Machinae tractoriae quibus in litus trabuntur nanes. kamoulkoi/ Polluci.

Cinctus subligaculum. u(po/zwma Athen. zwsth\r Heliodoro, a)mfimh/trion. AL. Gurben krumbholtz B. Berckhout, dr ribben van 'tschip, de gorden

Clauus Virg. gubernaculum Cic. phda/lion, e)fo/lkaion Homer. o(/lkion et plh=tron Sophocli. oi)h/i+on [note of the transcriber: in the print: oi), i+/on ] Apollonio. AL. Das stewrruder B. Het roer G. Le gouuernail de la nauire IT. Il temon H. El gouuernale de la naue, el timon

Columbaria Foramina in nauis lateribus, per quae remi promicant, similia latibulis nidisque columbarum Isidor. o)pai\ Vitru. AL. Ruderlocher B. Roeygaten

Commissura nauis Fabio, sunafh\, ar(mogh\, a)llhlouxi/a. AL. Ein fug B. Een voege G. Iointure IT. Giontura, conionctione H. Commissura, trauazone

Commissuras nauium feruminare musci coma Plinio. suna/ptein. stipate, quasi stuppa infarcire. paktou=n ta\s2 a(rmoni/as2 Herodoto. AL. Die fugen stopffen B. Braeuwen, calfaten G. Calfatret

Contus Virg. Hasta nautica longa et robusta. konto\s2 AL. Stackel B. Een kloete, oft boom G. Perche de matinier IT. Pertigon H. Cuento

Corbis galea Erasmo. B. De meersse G. Cage IT. La gabia H. La gauia de la naue

Cornua Virg. ceruchi Lucano, Ex tremitates antennae. ke/rata, a)kroke/raia, i(stokerai=ai Orpheo, Artemidoro. te/rqra Apollonio.

Detergere remos Liuio, Caesari, defringere Liuio, in concursu nauium remos comminuere. parasu/rein tarsou/s2 Diodoro, qrau/ein tarsoou/s2


image: s134b

Polybio, sunqrau/ein kw/pas2 Dioni. tou\s2 tarsou/s2 suntri/bein Appiano. AL. Die ruder zerbrechen B. De riemen breecken G. Rompre et briser les rames IT. Rompre il palamento H. Quebrantar los remos

Dolon Minimum velum ad proram. do/lwn. B. De focke IT. La trinchetta

Epidromus epidromum, Velum ad puppim. e)pi/dromos2. B. De besane IT. La mezana H. La mezana

Fori Cicer. Tabulata nauium constrata. per quae nautae feruntur. e(dw/lia Herodoto, katastrw/mata. B. De ouerloop G. Le tillac ou beisle IT. La corsia H. La corsia

Funiculus kalw/dion, xoini/on AL. Schnurlin B. Een coordeken, een touken G. Cordelette IT. Nastro, cordella, funicella, cordicella H. Cuerda pequenna

Funis restis xoi=nos2, ka/lws2 Lucill. mh/rinqos2 Orpheo, o)/plon Homero, xoini/on AL. Seyl, schnur B. Touwe, zeel, roop, bast G. Corde IT. Fune H. Cuerda, soga

Funis anchorarius prymnesium. Funis de quo stat nauis. Festus tamen prymnesium vocat tonsillam, palum ipsum de quo religatur nauis, non funem. prumnh/sion, a)po/xeion, pei=sma, xalinwth/rion Eurip. anchorale Liuio, Plin. retinaculum Virgil. funis qui nauim in alto aut vado sistit. AL. Anckerseyl B. 'Tancker touwe G. Le chable de l'ancre IT. La fune dell'anchora H. La cuetda del ancla

Armamenta nauis o(/pla, skeu/h Xenoph. AL. Die zeug vnd rustung eines schiffs B. De rustinghe, ghereetschap, oft'tghewant van 'tschip G. La munition et les outils de la nauire IT. La munitione et gli stromenti dela naue H. La municion y lo que es menester en la nao

Harpago Pertica ferro adunco praepilata, qua nauis tenetur. a(rpa/gwn. AL. Hack B. Schiphaeck G. Croc, hauet IT. Vncino H. El cloque

Haustrum ita nomino lignum excauatum, quo hauriunt aquam ad irriganda vela B. Een ghieter

Inhibere remos Cicer. est vehementiore remigationis modo nauem ad puppim conuertere. pru/mnan kru/esqai AL. Die ruder auszhalten B. De riemen strijcken IT. Ziare Venetis

Mala lignea Seruio dicuntur orbiculi volubiles, qui malum circulo ambiunt, vt eorum ope facilius vela attollantur. B. rackclooten, paternosters, eo quod imitentur pilulas precatorias, quas indoctum vulgus digitis versat

Malus arbor nauis Paulo, i(sto\s2. AL. Der sagelbaum B. De mast, oft mastboom G. Le mas, ou l'arbre de la nauire IT. L'arbol H. El mastel de la naue

Manus Lucano, Ferrea harpago pluribas vncis diuisa, qua naues in conflictu naualli colligantur. a(rpa/gh, xei/r AL. Ein eysener hack B. Een dregghe G. Croc, pour accrocher nauires IT. Mano di ferro H. Clogue, o garfio de naue

Modius Isidoro, Locus in quem malus immittitur. i(stodo/kh Hom. lhno/s2 Poll. Athen. meso/dmh Apollon. B. De koker

Nautea Plauto, Sordes putidae, quae in sentina sunt. AL. Stinckende grundtbruhe, oder wasser der schiffen B. De vuylicheyt die inden durck is G. L'ordure de la nauire IT. Le sporchezze et immondicie delle naue H. La suziedad delnao

Oculus Lous cui nauis nomen inscribitur, quam simam vocare licebit, ptuxi\s2, ptuxh/ Tarrb. o)fqalmo/s2 Poll. e)pwmi/s2 Epigr.

Orthiax Appendix insimae veli parti quae adiicitur. o)rqi/ac Epicharma. B. De bonet

Palmula Virgil. tonsa, a similitudine palmae humanae, extrema pars et latior remi. pla/th, ptero\n, tarso\s2, phdo/n AL. Die laffen B. 'Tblat G. Le bout large d'vne rame IT. La paletta del remo H. La pala de remo

Pergula Excursu per totam nauem apertus locus ad nauis latera, ageam vocat Festus. AL. Geng in schiffen B. De waering, den ganck in de schepen H. La tilla

Pes Funis quo transfertur velum. pou\s2 B. De gaerde H. La cuerda para guindar la vela

Phalanges phalangae, puluini Isidoro, quibus nauis subducitur in portum aut litus. fa/lagges2, fala/ggai, Poll. o(lkoi/ Thucyd. Sunt autem cylindri quidam lignei qui vectibus promouentur ad transducendas naues. Caesar scutulas videtur dixisse. AL. Schiffwalen B. Rollen

Pons Virgil. pro scalis naualibus, quibus excipiuntur, aut in terram exponuntur vectores. ge/fura, th=s2 new/s2. AL. Schiffleyter B. Schiplader, oft koebrugghe

Promptuarium nauis tamei=on, mageirei=on. B. De combuys

Prora Nauis pars anterior. prw/ra. AL. De bieten B. De steuen, 'tvo orsteuen G. La proue IT. Proda Boccatio, nautis fere proa H. La prora

Puppis pru/mnh, a)/flaston Lycoph. Hom. AL. Der schnarren B. Het achter casteel G. La poupe IT. Poppa H. La popa

Pyxidicula nautica qua poli positum explorant. puci/dion. B. 'Tcompas G. Le compas IT. II compasso, il bossolo di nauigare



image: s135a

Remi manubrium e)gxeiri/dion Poll. AL. Der griff am ruder B. De hanthaue van de rieme G. Le manche de l'auiron IT. Il manico del remo H. La empunnadura de remo

Remulcus Funis quo religata maior nauis minorem sequitur remis actam. u(phre/sion, r(u(ma Polybio, para/r)r(uma. B. Vuyrcable, de kreckabel

Remulco trahere r(umoulkei=n Polybio. B. Boechseerden

Remus, tonsas Virgilius remos vocauit, a decutiendis fluctibus. kw/ph, e)retmo\s2, spa/qh Lycoph. AL. Ein schiffruder B. Een rieme, oft roeye G. Auiron, gasche, rame IT. Remo H. Remo

Rostra Pars nauis primore in prora exporrectior, et cunei in modum acutior. e)/mbola Plutarcho, xalkw/mata Eid. korwni/s2. AL. Schiffschnabel B. De snuyte G. Le bec IT. La ponta, il becco H. La ponta

Rudentes oi(=sa, spa/rta Suid. ka/miloi Theophylacto, topei=a Harpocrationi, ka/lones2 Apollonio, ou)=sa Lycoph. pro/tonoi Apollon. pei=smata. Tarrhaeus proto/nous2 eos rudentes intelligit, qui malum confirmant ad proram et ad puppim: ka/lwas2, qui ab vtroque nauis latere malum tenent: mesouri/as2, funes, quibus velum demittitur: po/das2, quibus transfertur, vt pro/podas2 bis proximos: terqri/ous2, quibus antennarum cornua adducuntur. AL. Grosse schiffseyler B. Hooftouwen, taeckelen, cabels G. Chables IT. Corde, fune H. Maromas cuerdas de nao

Saburra Plin. Quidquid nauem onerat, vt stabilior sit in cursu. go/mos2, e)/rma, plh/rwma th=s2 new/s2. AL. Schifflast B. Ballast G. Charge d'vne nauire

Scalmus Cicer. Lignum teres, cui alligantur pensiles remi loro, quod struppum vocat Isidorus, stropham Vitruuius. Hinc interscalmium, Locus vacuus et intermedius inter scalmos remigum. skalmo\s2. at lorum ipsum tropw/thr Polluci dicitur. G. La cheuille de l'auiron IT. Forcola, palaschenno H. Eschalmo

Sentina Iuuenali, Locus quo confluit colluuies aquarum, quae per commissuras exudat, et nauis sordes. decame/nh, gau=los2 Eustathio. AL. Ein losey B. De druck G. L'ossec IT. La sentina H. La sentina

Sentinare verbum non inhonestum apud Festum et Caecilium, pro satagere atque eniti exinanire nauis sentinam. AL. Wasser auszschopffen B. Pompen G. Vuider l'eau IT. Cauar l'acqua H. Sacar el agua

Siparium Cicer. Velum in scena.

Siparum Isidoro, Velum quo iuuatur cursus nauis languescente iam vento. B. De vrede focke de lulle

Spira Inuolutus funium circulus Seruio. B. Een laghe touwen oft cabelen

Stamina costae Plin. vel, vt Caesar, statumina, Ligna arrectaria in interiore aluo, quaelatera nauis suppingunt, stami=nes2, nomei=s2 Hesychio, e)gkoi/lia Theophr. enteriwni/s2 Aristoph. AL. Das jnnwendig holtz B. Het binnenste hout

Tabulata sani/des2. B. De dennen

Thoracium qwra/kion Athenaeo, Eustatio, h(laka/th. Velum in summo mali fastigio. B. Het meersseyl, oft het topseyl

Torus Funis e loris contortus, qui toro, id est lecto, subtendebatur. to/nos2 Herodoto. B. Roop

Transenna funis extentus Seruio, vnde etiam non inepte vocare posse existimo textum illud e funibus supra foros nauium, supra quod itur, quasi transienna, quod vernacula lingua bouenetum nuncupat. B. Het bouenet

Transtra Caes. Remigum sedilia, quasi transuer sim strata. iuga Virgil. de/lmata, zuga\ klhi+/des2, qra/nos2, selidw/mata, u(phreth/sion. Suidae. AL. Ruderbenck, sitzbenck B. Roeyerbancken, dosten G. Les bancs des gascheurs, ou rameurs IT. Li banchi per vogar H. Los bancos de la galera

Trudes Tacito, Pertica robusta, qua vado inhaerens nauis impellitur. B. Een schipboom G. Perche a pousser IT. Pertigon da spinger a forza H. Varal o pertiga para empuxar la nao

Tutela Petronio et Senecae, signum in prora vnde nauis nomen accipit. para/shmon Luciano.

Velum linteum Horat. carbasum et carbaseus sinus Virg. suppara velorum dixit Lucanus, arma velorum sinus dicit Virgil. i(sti/on, a(/rmenon, o)qo/nh, fw/sswn Lycophr. lai=fos2 Eurip. li/non Lycophr. o(/pla Oppiano. AL. Sagel B. 'Tseyl G. Le voile IT. Vela, velo H. La vela

DE PARTIBVS [correction of the transcriber; in the print PARTIBIS] PISCIVM. CAP. LVIIII.

ACerabula flagella, brachia Plin. chelae, forcipes denticulati Eid. cirri Eidem. etiam sic plekta/nas2 reddenti. Forcipata brachia cancrorum Gazae. xh=lai, plekta/nai, kotulhdo/nes2. AL. Krebs oder scorpion scheren B. Scharen, crabscharen


image: s135b

G. Pincettes des escreuisses ou du scorpion IT. Branche o forcipi di gambari, grancele, et di scorpion H. Bracos y tenazas de scorpion o de gangrejo AN. Yklees of a crabbe

Branchiae Plin. bra/ggia Aristot. AL. Fischoren, kiewen B. Vischkaken, kuwen G. Les oreilles des poissons IT. Branche, che, barbole di pesce H. Les agallas del pesce proprie

Cirri barbae Plin. plo/kamoi, tri/xes2. Meo quidem iudicio cirri diuersi sunt a brachiis siue chelis, quod haec manuum vicem impleant: at cirri contortos crines et voce et similitudine referunt plexiles, vnde et plo/kamoi Graecis at tri/xes2 quoque dicuntur, prominentque a capite ad modum corniculorum, quibus limaces et cochleae iter praetentant. vnde et ke/rata ab Aristotele, a Gaza cornua nominantur: neque absurde Pliniana voce barbae dici possunt, quas polypis tribuit Trebius Niger, nihil enim commune habent aut simile saltem cum cirrorum, aut capillorum voce, forcipes, siue brachia, quibus cibum prehendunt, alterius plane vsus

Lactes Plin. galakti/des2 Prisciano, e(/gkata. estque in signe marinum, vt ouafeminarum. AL. Milch, milcher B. De homme, oft den melcker G. La laite du poisson IT. Latte del pesce H. Leche del pesce

Ouum piscis w)o\n. AL. Rogen, oder roghel aliis B. Den roger, de roge, oft kuyte, oft kyte G. L'oeuf du poisson IT. L'ouo di pesce H. El hueuo del pesce

Pinnae pte/ruges2. AL. Fischfederen B. Vinnen G. Ouyes des poissons H. Las alas con que nada el pesce

Spina a)/kanqa. AL. der grat, ruckgrat B. Den graet G. Vne areste IT. La spina H. Espina

Squamma lepi\s2. AL. Die schuffe, oder schupe am sisch B. De schubbe oft schelffe G. Escaille du poisson IT. Squama, scaglio H. Escama

Testa o)/strakon, ke/lufos2. AL. Fischschale B. Vischschulpe G. Coquille de poisson IT. Testo di pesce H. Teja del pesce

Tomus Plin. segmentum. te/maxos2, to/mos2, a)po/komma. AL. Ein schnitt oder stuck vom fisch B. Een snee oft moete G. Lopin ou piece de poisson IT. Schenale H. Cortadura o pedazo de pesce

DE PISCIBVS IPSIS. CAP. LIX.

ACipenser qui vulgo sturio dicitur. a)ki/penser, galaci/as2 Galeno, gallari/as2 Athenaeo, nisi locus corruptus sit. o)ni/skos2 Dorioni apud Athenaeum. B. Een steur G. Esturgeon IT. Porcelletro AN. a Stuer

Acipenserem nostrum esse sturionem, id quod cum doctissimo Rondeletio censeo, vno argumento praecipue, ceu validissimo ariete labefactare, atque euertere se posse putant nonnulli, quod eum squammis ad os versis contra aquam nando maare scriptum reliquerit Plinius, et Rhapsodus Macrobius, maioribus tamen tibicinibus ea ratio consirmanda esset, nist vnus Rondeletius velut Aiacis clypeo munitus, omnium facile impetum excipere atque sustinere posset, inuictum aduersus oppugnantes vallum. Siquidem ab illis scriptoribus istud prolatum videtur, qui elopem cum acipensere confundentes (quos ex Ouidio Plinioque diuersos esse constat) singularem hanc notam elopi attributam, etiam acipenseri asscripserunt. neque veri videtur simile, piscem aduersis squammis cursum suum vel maxime remora aturis in aduersas fluuiorum vndas enatare, Accedit huc, quod eorum opinionem praecipue conuellit, quod acipenser cartilagineus est piscis (quod genus squammis caret) Athenaeo teste, et perpetuam habet dorsi spinam cartilagineam, ad modum fluuiatilis muraenae, siue lampetrae, vt de eo scribit Dorion, appellatque o)ni/skon gallari/an: nisi cum Galeno potius legas galaci/an. Adde quod Aristotelis testimonio refert hunc oniscum hiante ac patulo esse ore galei modo, nec esse gregalem, quod vtrumque nulli piscium melius quam sturioni nostro competit. Accedunt indubitatae notae, quas acipenseri idem assignat, porrectum rostrum, et corporis trigona species.

Acus aculeatus Plin. r(afi\s2, belo/nh, a)blennh/s2. B. Een geepe G. Esguille, orphie IT. Acuchia, agusigola, arguzella H. Aguilla, aguia pescado AN. Hornebeke, snacotfysshe, ganefysshe, pyperfysshe, hornfyssche apud Cimbros dicitur, tobias apud Saxones

Alburnus Ausonio. AL. Blick, roteugle, blieggle, zwybelfischlin, rohtaug, welszfischlin B. Een blye, Bleye, ruyssen G. Able, ablette IT. Pesguerel Ferrariae AN. Bleie

Alosa clupea nonnullis. qri/ssa, tri/xis2, trixi/as2. B. Elft G. Alose IT. Ghepia, lacchia Romae H. Saboga, sauolo

Anguilla e)/gxelus2. AL. Ein aal B. Ael, schafteling, nebbeling G. Anguille, pimperneau IT. Anguilla H. Anguille AN. Eele


image: s136a

apud eosdem praegrandis fausen eele, minima grigge, media scafling dicitur.

Aguilla decumana e)/gxelus2 u(permege/qhs2, u(perfuh/s2. AL. Grosz aal B. Palinck.

Apua cobitis a)fu/h kwbi/pis2 Athenaeo. AL. Stint, stinckling B. Spierinck, stinck-visch

Apua phalerica a)fu/h falhrikh/. AL. Weiszfischlin B. Witvisch

Araneus Plinio, draco, dracaena. dra/kwn, drakaini/s2. B. Een pieterman G. Viue, araigne Massiliae IT. Pesce ragno, tragina Neapolit H. Pesce arana. AN. a Quavyver

Ascarides, Lumbrici cucurbitini. a)skari/des2 Galeno. B. Mayen, aerswormkens

Asellus o)/nos2, o)ni/skos2, ba/xgos2, xella/rhs2 Athenaeo. AL. Bolch B. Cabellau, bollick, graeutken, gulleken, sed hipostremi minores sunt G. Merlu IT. Merluzo Roman. nasello Liguribus AN. Kodde, koddefische

Asellus arefactus AL. Stockfisch, gedutter bolch B. Stockvisch AN. Stockfisch

Asellus minor asellus Callarias Plin. o)ni/skos2 kallari/as2. B. Schelvisch G. Egrefin AN. Hadok

Asellus mollis Argenteo splendore asellorum e genere mollissimus omnium. o)ni/skos2 ar)genh/s2. AL. Witling B. Wytinck AN. Whyting

Asellus salitus o)ni/skos2 tetarixeume/nos2. AL. Lachs B. Abberdaen G. Labordean, moulue AN. Habberdyne

Astacus, cammarus a(/stakos2, ka/mmaros2. AL. Meerkräbs B. Zeecreeft, oft kreft G. Escreuisse de met, hommar IT. Gammaro di mare Roman. astase Venet. lombardo Genuens H. Gangrejo de mar AN. Creuis, creuysshe

Aurata, orata xruso/frus2, i)wni/skos2. B. Zee-brasem G. Brame de mer IT. Auraia Venet H. Dorade AN. a Gyltheade

Balaena fa/laina, fa/lou, hnw/dalon, para\ to\ en a) li\ kinei=sqai Pindari Schol. AL. Wal, ruszwal, walfisch B. Een walvisch G. Balaine IT. Capidoglio Rom balena H. Vallena AN. a Whule

Buccinum kh/ruc. AL. Auszgesputzte meerschnecke B. Kinckhoren GAL. Coquille sabotee. IT. Buccine, corneto Liguribus H. Bozios

Cancer karki/nos2. AL. Krebs B. Crabbe G. Cancres IT. Granchio, granzo Romae H. Gangrejo AN. a Crabbe

Capito Ausonio, cephalus fluuialis G. Munier eo quod circa moletrinas versetur. vilain, ob victus sparcitiem: testard, a capitis magnitudine. IT. Cauezale apud Insubres AN. a Polard

Cete kh/th, a)nta/kaioi herodoto. AL. Walfischen B. Walvisschen G. Les plus grands poissons de mer IT. Balene, et altri pesci grandi H. Vallenas

Chamae xh=mai Arictot. Conchaerotundae et circinatae. IT. Biueroni, penerazze

Cochleae koxli/as2. AL. Meer oder seeschnecken B. Huys-slecke, oft horen G. Limaçon de mer IT. Chiocciole, maruza H. Caramuyo, almeja, caracol de la mar AN. a Wincle, or perwincle

Cochlea margaritifera AL. Perlmutter B. Peerlemoeder

Cochlea nuda, limax AL. Wegschnecken B. Huys-slecke, wech-slecke G. Limaçon IT. Limaga H. Limaça, bauosa

Cochlea Veneris vel concha Venerea, murex Mutiano, matriculus Enn. cuius vtrumquel latus se conuoluit atque colligit, quali vtuntur hodie pro clauium pendigine mulierculae. xoiri/nh, dia\ to\ xoi/rw| tw\| gunaikei/w| mori/w| th=| xi/sei proseoike/nai. AL. Ein meerschnecke B. Porcelin G. Porcelaine

Conchlea opercularis quae gypseo opercule per hiemem obducitur. koxli/as2 pwmati/as2. AL. Rubenschnecke B. Wijingaerr slecke IT. Limaga delle vigne H. Limaza de vinnas

Cochlea terrestris koxli/as2, ko/xlos2, se/silos2 Epicharmo, Dioscor. AL. Schnecken B. Slecken mette huyskens G. Limaçon auecques la coquille IT. Buouolo, lumaca Boccat H. Ameja

Cochleae domus Sammonico, calyx Plinio, ke/lufos2 Dioscor. o)/strakon Galeno. AL. Schneckenhauszlin, oder huttlin B. Tslecken huys ken oft horenken. G. la coquille du limaçon IT. Il tetto o la casetta del buouolo H. Casilla de la almeja

Cochleae operculum pw=ma, ka/lumma, e)pika/lumma, e)pi/ptugma. AL. Der schnecken vberhaut B. het decksel van der slecken, schobbe

Concha Omnis testa. ko/gxh, kogxa/rion. AL. Allerley schale, oder fisch mit schalen bekleidet B. Alderley schelpen, oft visch met schelpen bedeckt, ghelijck mosselen G. Conche, coquille, toute sorte de poisson en coquilleIT. Conca, capa H. Concha AN. Shelfysshe

Congrus, conger ko/ggros2. AL. Conger, congerle B. Congerael G. Congre IT. Broncho H. Gongrio AN. a Counger

Cuculus ko/khuc. B. Zeehaen G. Rouget IT. Lucerna Venet. cocchou Neapol AN. a Gornart, a curre



image: s136b

Cynoglossus kuno/glwssos2. B. Een schartonghe, oft tonasken GAL. Pole.

Cyprinus Carpionis genus, sed latioris, apud Cimbros et Frisios Karutz.

Cyprinus vulgo carpio. unpri=nos2. AL. Ein karpffer oder karpfel B. Kerper G. Vne carpe IT. Carpana, rama Ven. bulbaro AN. a Carpe

Cyprinus latus barbari prasemum vocant, abramidem Bellonius. AL. Ein brachsem B. Brasem G. Brasme, breme IT. Scardola

Delphin, delphinus delfi\s2, i(ero\s2 i)xqu/s2. AL. Delfin B. Meerswijn tumelaer Holland. GAL. Vn daulphin, bec d'oye, marsouin. IT. Delphino H. Delfin, golfin AN. a Dolphine

Echeneis, remora e)xenhi+\s2, para\ to\ e)/gein ta\s2 nau=s2, naukra/ths2 Suidae. vide in Lampetra.

Encrasicholi Ex apuarum genere pisciculi. e)gkrasixo/loi, e)ggrau/leis2, et lukosto/moi Aeliano. AL. Entzeuen B. Antsouwen GAL. Anchoyes. IT. Anchoui H. Enchugas

Eruthrinus Plin. rubellio Eidem, a rubro colore. e)ruqri=nos2, u(/kkh Athe. GAL. Rouget, communi aliis nomine. IT. Phrangolino H. Pagel

Exos quod ossibus careat, vel vt alij legunt, esox Plinio. ANG. a Lax.

Faber Plin. gallus marinus. zeus Plinio. zeu\s2, xalkeu/s2 Athenaeo. B. Spiegelvisch. G. Doree ab aureo colore laterum: trueie Massiliae, quod suum more grunnit captus. IT. Citula Romae H. Gal

Fiber, canis ponticus ka/stwr. AL. Ein biber B. Beeuer G. Bieure IT. Biuaro H. Biuaro, o biuerio

Galeus, glaucus galeo\s2 glau=kos2. B. toenhaye G. Cagnot bleu

Galeus laeuis, hinnulus nebrh/s2. B. Een haye G. Emissole IT. Pesce colombo Romanis H. Galliudas

Galenus stellatus siue asterias. galeo\s2 a)steri/as2. B. Een haselhaye G. Lentillat a maculis albis lenti non disparibus.

Gobius, gobio kw/bios2, kwqo/s2 Numenio, kauli/khs2. AL. Ein goet. B. Goneken, gouie G. Gouion IT. Gobio, paganello Venet. et go H. Gadozes gobi

Gouius fluuiatilis Ausonio, qui fundulus barbaris dicitur. kw/bios2. AL. Grundling, schmerlin B. Een grundel AN. a Gudgion

Halec vel halex Martiali. a)/llec, maini/s2. AL. Hering B. harinck, oft herinck G. Harang, ou hareng IT. harengo H. Aleche, harinca AN. a Heryng

Porro de Halece id praefatum apud doctorum aureis velim, me visitato illi Caesaris dicto inhaesurum, quod monet cum multis esse loquendum, cum paucis sentiendum, hoc est, me trita receptaque halecis voce vsurum tantisper, loco barbarae harengi, dum definitum semel fuerit, consentientibus eruditorum calculis, quo nomine veteribus nobilis iste et inter coryphaeos merito recensendus piscis dictus fuerit: alioqui non sum nescius halec proprie liquamen esse e tabefactis piscium intestinis apud Horatium. priscianus tamen et Sosipater cum Maritiali, pro pisce qui muria condirisolebat, accepêre. E recentioribus Massarius, vir apprime industrius et doctus, Leucomenidas siue smari/das2, quas Gerres dixit Plin. Veneti girulos vocitant, esse Belgarum arengas autumat, opinionis non certus. quippe cum Thrissarum generi adnumerandae hae veniant.

Halex conditanea vel muriatica. a)/llec tetarigeume/nos2. Sosipatro. AL. Pickelharing, rosch oder nohehering B. Peeckelharinck G. Hareng sale IT. Harengo salato H. harinca salada

halex infumata voce Plautina, vel passa, fumo durata. a)/llec kapnisto/s2 Athenaeo. AL. Bockling B. Buckinck, bocksorinck, drogen harinck Flandris G. Hareng sore IT. harengo infumado H. Harinca rossa o seca AN. Redhearyng

Hirundo piscis. xelidw\n, nukteri/s2, quod vespertilionem magnitudine ac maculis alarum aemuletur. h(mero/koitos2 Moschopulo, quod noctu escam quaerens vigilet, interdiu quiescat. G. Volant, quod extra aequor ad lapidis iactum volet, Item papillon, a maculis papilionum in modum alas distinguentibus. Item rate penade, id est, vespertilio. IT. Rondella, rondola. H. Valador, a pennis quibus volare videtur. B. Zee-swaluwe.

Holothuria o(loqou/ria. B. Quabben

Lamia lami/a, karxari/as2, la/mna Oppiano. sku/lla Nicandro. B. Potshooft, cappert, a truncandis sagenis piscatorum G. Lamio IT. Lamia H. Lamia

Lampetra a lambendis petris, mustela Ausonio, muraena fluuiatilis, echeneis Oppiano, quod suctu suo nauibus affixa remoram inijciat. e)/xenhi\s2, bde/lla Straboni, a sugendi argumento. mu/raina potami/a Dortoni apud Athenaeum. galew/numos2. AL. Ein pricke B. Lampreye, oft een pricke G. Lamproye IT. Lampreda Bocc H. Lamprea

Leo le/wn B. Ondocht quae voce vilitas eius notatur: ex crustaceorum vel cancrorum genere piscis.

Leuciscus leu/ki/skos2. e mugilum fluuiatilium genere. B. Colfooghe GAL. Gardon. IT. lacha est et alter leuciscus, quem Germani


image: s137a

Weyfischlin nominant. G. Vandoise, dard

Locusta ka/rabos2, grafai=os2 Athenaeo. B. Stuercrabbe G. Langouste IT. A la gousta apud Ligures, lanchrina AN. a Lobster Lolligo. teuqi/s2. AL. Dintenfisch B. Zeecatte G. Casseron IT. Calamaro apud Venetos

Lucius AL. Hecht B. Snoeck G. Brochet, bequet IT. Luzzo H. Sollo AN. a Pyke

Lumbricus Celso, colubra caeca Columellae, pro verme aluum humanum infestante. e(/lmins2. AL. Spulwurm B. Buyckworm G. Ver IT. Verme H. Lombriz

Lupus la/brac. B. Zeesnoeck G. Bar, lubin IT. Lupazzo, spigola Rom. varolo Ven. H. Sollo

Lutra, canicula e)nudri\s2, ku/wn pota/mios2. AL. Otter B. Otter G. Loutre IT. Loutra H. Nutria

Lytra Plin. Vermiculus in canum lingua, qui exemptus rabiem auertit. lu/tta. AL. Taubwurm B. Hondenworm, tongeworm

Maena Plinio maini/s2. G. Cagarel, quod aluum citet IT. Menola

Melanurus, ophthalmia Plauto, ab oculorum magnitudine. oculata Plin. G. Nigr'oil, oblado Massiliae IT. Ochiado Rom

Midas Vermis quifabas exest. mi/das2 Theoph. AL. Bonenwurm B. Boonenworm G. Ver des feues

Mugil, capito kestreu\s2, go/mfos2 Zezae. AL. Groszkopff B. Harder Hllandis nobis dicitur, vela carnis duritie aridit ateque, vel quod vti pastorem oues, ita marem greges feminarum etiam in praesens capturae discrimen sequantur, et e diuerso mares feminam G. Mullet IT. Cieualo Ven. cefalo Romanis, quasi Cephalo AN. a Mullet

Huius generis est xe/lwn Aristot. Labeo Latinus, et labrus Ouid. et mh/cwn. Errat autem turpiter, quipiscem nostrate lingua Schelvisch dictum, mugilem interpretatur.

Mullus, barbus Auson. tri/gla, geneiati/s2. AL. Barben, Barbel B. Barbeel G. Barbon, barbel, barbeau, surmulet IT. Barbo, trigla Rom H. Salmoneta AN. a Barb

Mullus barbatus Varr. AL. Ein barb B. Een Zeeconinck

Muraena, fluta mu/raina, smu/raina. G. Murene IT. Murena H. Morena

Muraenula AL. Neunaug B. Neghenooghe

Musculi mu/es2, ko/gxoi melaini/des2 Sophroni. AL. Musschlen B. Mosselen G. Moules IT. Conchole H. Mexiles AN. Muscles

Mustela AL. Trusch B. Een Aelpuyt, pudde Frisiis IT. Donnola

Ophidium o)fi/dion. B. Een valle

Orbis Cruyckvisch, quod cantharum capace aluo referat.

Ostreum, Ostrea Plin. o)/streon, th=qos2. AL. Vster B. Oester G. Huistre IT. ostrega H. Ostia AN. An oyster

Pagurus pa/gouros2. B. Steeckelcrabbe G. Crampella, squaranchon Prouincialibus H. Chabro IT. a Punger

Passer yh=tta. AL. Platteiszle B. Scholle, Pladijs C. Plye, quarrelet. IT. Plane, platuse AN. a Place, playse

est et passer quem Belgica nominat. Een Heilbut, oft Eelbut. G. Flatelet, Germania Ein Heiligbutt Angli a Hallibut.

Passer asper vel squam mosus yh=tta traxei=a. B. Een Griete G. Limade

Pastinaca trugw\n, o)pisqo/kentron Epicharmo. B. Pijlsteert, ab aculeata iaculi in modum cauda G. Raye, a similitudine quam habet cum Raia pastenago aliis IT. Bruccho Rom. forcaza Liguribus

Pecten e concharum striatarum genere teste Plinio ktei/s2. AL. Sant Iacobs Muschlen B. Sint Iacobs Schelpe G. Large coquille coquille de saint Iacques IT. Capo santo, romia, cappe Ven. AN. Coeles

Pectunculus differt Plinio a pectine kteidi/on vocare licebit. G. Petoncle IT. Gongole Romanis

perca pe/rkh Galeno. AL. Bars, Barsich, Barsic B. Baers G. perche IT. Persega

Phoca vitulus marinus. fw/kh. AL. Ein Meerkalb B. Zeehont Flandris G. Robbe H. Lobo marino

Physeter fush/thr, ab efflandis aquis. IT. Capidoglio Rom AN. Wyrlepole, horlepole, ab excitandis in aqua turbinis instar vorticibus

Polypus polu/pous2, a)no/steos2 Lacedaemoniis. G. Poulpe, poupe IT. Polpo H. Pulpe AN. Pourcouttel

Porculus porcellus, cernua, vt volunt nonnulli. xoi/rilos2, xoiri/dion. pisciculus est porcum mentiens, continente spinarum serie, ad modum setarum: capite et cauda eidem animali non dissimilis, Hllandiae et Cimbris notissimus. AL. Kaulbarsz B. Posch, Post AN. An ruffe

Purpura pelagia Plin. Piscis e turbinatorum genere, porfu/ra. G. Burez IT. Ognella Venetis, roncera Genuensibus

Raia ba/tos2. B. Roch G. Raye IT. Pesce raza H. La raya pescado AN. Thornback, a spinoso dorso

Raia clauata B. Steenroch G. Raie bouclêe, ronsee IT. Perosa, vel petrosa



image: s137b

raia oxyrinchos ba/tos2, o)cu/rugxos2. B. Vleet, Snuyter G. Alesne IT. Sot, giliora, perosa rasa

Rana ba/traxos2. AL. Frosch B. Vorsch, Kickert, Puyt Flandris G. Raine, grenouille IT. Rana, ranocchio H. Ranas AN. a Frogg

Rana viridis kalami/ths2, bre/cas2, druo/futos2. AL. Loubfrosch G. Croisset, verdier, a colore

Ranarum foetus molouri/des2 Nicand. guri/noi Arato, batraxi/des2 AL. Roskopff, Rosznagel, Kulpaugen, Kaulkroten

Rhomboides r(omboeidh/s2. B. Scharde

Rhombus r(o/mbos2, B. Tarbot G. Turbot H. Rodanallo pescado AN. Turbet

Rubeta fruno/s2. AL. Graszfrosch B. Loofvorsch, Loorvorsch G. Grenouille de buisson IT. Raua san martina, rospo, botta H. La rana de los çarçales

Salar Ausonio, Salmo exilis: nam e Salare fit Salmo. AL. Salmling B. Iongen Salm G. Saulmonneau IT. Salmoncello H. Salmon pequenno

Salmo AL. Salmen, ein Lachs Saxonice B. Salm G. Saumon IT. Salmone pesce H. Salmon pescado AN. Salmon, samond

Sarda trixi\s2, trixi/as2. B. Plasken, sprot, Sardijn G. Sardine

Sco inbrus sko/mbros2. AL. Maccarel, Macrel B. Macreel Flandris, Mackereel aliis. G. Macquereau IT. Scombro Venetis lacerto aliis H. Cauallo, aliis el aleche pesce, ob similitudinem cum Alece

Sepia shpi/a. AL. Blacfisch, Meerspinn B. Spaensche Zeecatte G. Seche IT. Sop H. Xibia AN. a Cuttel cuttle.

Sepium sh/pion. restum Colum. Solidum illud quod in Sepia continetur. quo aurifices vtuntur. AL. Fischbein B. Zeeschuym H. El huesso de la xibia

Silurus si/louros2. AL. Schaid vel Weller

Solea lingulaca Plauto, bou/glwssos2, sanda/lion. AL. Zung, Zunglin B. Tonghe G. Vne sole IT. Lenguata Rom. sofia Ven H. Lenguado AN. a Sole

Squatina r(i/nh. AL. Meerskate B. Schoerhaye G. Ange ou angelot de mer IT. Squadra, squaia Ven. angelo Liguribus H. Lixa AN. Skate

Squilla gibba kari\s2, kari/dion, kwri/s2 Simon. kolu/bdaina Epicharmo. B. Garner G. Sauterelle, cheurette, guernette IT. Gambarella AN. a Shrimp

Stella stau=ris2. B. Vijfvoet, a quinque pedum numero

Sudis Plin. sphyraena. ke/stra Attice. sfu/raina. G. Spet IT. Spetto H. Spetto

Taenia Plinio ita enim restituenda illi est verior lectio, pro tineae, lumbrici teretes, lati et longi, fasciae nonnuliis. taini/ai, e(/lminqes2 platei=ai, keiri/ai. B. Kinderwormen

Tellina mytulus teli/na, mu/tlos2 Athenaeo. IT. Telline Rom. capparozzole, capparole Ven

Testudinis operimentum xelw/nion, xeleion Nicandro. AL. Der Schilt B. Den Schilt, oft de Schelpe

Testudo xelw/nh, e)mu/s2 Hesych. mu=s2 Aristot. AL. Schitkrott B. Schiltpadde G. Tortue, tortugue IT. Galana, tortuga H. Galapago AN. Schelcrab

Thynnus qu/nnos2 B. Tonyne G. Ton, tonnine IT. Ton, tonnina, tonno H. Atun AN. Tuny

Tinca Auson. merulam lacustrem putat esse scaliger. ko/ssufon limnai=on. aliis creditur esse fuki/s2. Fullo. gnafeu\s2, yu/lwn. AL. Schley, slye Cimbris B. Zeelt, schoenmaecker G. Tanche IT. Tinca o tenca H. Tinca o tenca AN. Tenche

tomus aselli Lenuior aselli, ventri et abdomini praesecta portio. ita vocari potest Pliniana voce, quam Belgae nominamus Roodschaer.

Torpedo na/rkh. G. Torpille, dormiliouse Massiliae. IT. Ochiarella Rom. torpedine, tremorize Liguribus. H. Hugia

Trocta, truta, varius Isidoro. sunt qui salarem vocant. trw/kths2. AL. Vorn oder Vari. AN. Burntrout

Trox Vermis quilegumina erodit. trw/c.

Turbo concha Virg. stro/mbos2, stra/bhlos2 Athen. stro/bilos2 Suidae, ko/xlos2 Pausaniae. Cochlea marina qua ad buccinandum vtebantur. B. Kinckhoren H. Caramuyo, caracol, almeja AN. wylk

Tursio phocaena, tyrsio. fw/kaina. B. Bruynvisch G. Marsouin H. Marsopa AN. a Perposs

Vmbilicus Cic Conchae tortuosaegenus.

Vranoscopus ou)ranosko/pos2, h(merokoi/ths2 Oppiano, nukteri/s2 Eidem, a)/gnos2 Athenaeo, kalliw/numos2. B. Hosemont G. Tapecon Massiliae

Xiphias gladius Plin. cifi/as2, galew/ths2, et ku/wn Straboni. AL. Schwerdtfisch B. Schweerdvisch G. Emperador IT. Pesce spada AN. Swordefysche

DE POLITICIS. CAP. LX.

Accola Cicer. finitimus Liuio, conterminus Colum. kara/smios2 Haliearn. perinaie/ths2, proso/ros2. AL. Nachpawr


image: s138a

B. Ghebuerman G. prochain, voisin IT. Vicino H. Morador cerca algun lugar

Actor Cic. accusator Eid. diw/kon, kath/goros2, kri/nwn, ai)tiw/menos2, eu)qu/nwn grafo/ menos2. AL. Der Klager B. Den aenlegger, aenspraeck, oft clagher G. Demandeur, ou accusateur IT. Actore, accusatore H. El que demanda o accusa, en iuyzio

Adsessor Digest.qui a magistratu vel praeside in concilium adhibetur, quod assideat in iure dicundo pa/redros2. AL. Beysitzer, Rathgeber B. Assessoor, bysitter, raetgeuer, raetsman GAL. Assesseur, conseilleur. IT. Assessore, o il giudice a latere H. Assessor

Aduena Cicer peregrinus Eidem externus Liuio. ce/nos2, prosh/lutos2, me/toikos2 e)/poikos2. AL. Ein Fremdling, ein Auszlender, ein Frembd herkommender B. Een vreemdelinck, een vreemden, een buyteman, een wtlander G. Estrangier IT. Straniero H. Estrangero, aduenidizo

Aduocatus Asconio, qui ius saggerit, et praesentiam suam amico commodat, vt eo praesidio ab aduersarij iniuria se tueatur. Vlpiano vero Aduocatus vocatur, quicunque agendis causis quoquo modo operatur. causidicus Cicer. patronus etiam Asconio, et causae patronus vocatur. pro/dikos2, sunhgo/ros2, prosta/ths2, cunhgo/ros2. AL. Ein Fursprach, Anwalt B. Een voorspraeck, aduocaet, patroon, procureur, taelman G. Aduocat, patron. IT. Patrono, aduocato H. A quel que defiende en cosa criminal, quogado

Aedilis Cicer. qui aedium sacrarum priuatarumque curam habebat, vt sartae tectae, nec ruinosae manerent: viasque etiam publicas idem curabat. a)stuno/mos2 Papiniano. AL. Bawmeister, Bawherr B. Boumeester, erfscheyder, roymeester, roymeester, quod aedificiorum parietes ad libellam exigat. Kerckmeester. G. Voeyer, maistre des oeuures IT. Il maestro delle fabriche, quel ch'e sopra le fabriche H. Iuez de los edificios

Aedilis Cerealis Pomponio, qui annonam curat et mensuras, vendentiumque rabiem coercet. a)gorano/mos2 Vlpian. o) e)po/pths2 tw=n w)ni/wn th=s2, a)gora=s2, sitome/trhs2. AL. Ein Brotweger B. Een brootweger een keurmeester H. Fiele del pan

Aerarius scriba Cic. librarius Festo, qui rationes publicas in tabulis scribebat, et monumentis publicis, qui proxime dignitatis erat a tribuno aerario. AL. Rechenschreiber, Buchhalter B. Reeckeningen schryuer, boeckhouder van den ontfanck G. Qui tient les liures de comte de quelque seigneur ou marchand IT. Che scriue et riuede e conti H. Que tiene el libro de cuenta

Arbiter Cicer. disceptator Eid. Liuio, qui facultatem et arbitrium totius rehabet, bonaeque fidei iudiciis datur. dialla/kths2, diaithth/s2, mesodi/khs2 mesi/ths2. AL. Ein Mittler, Entscheider Schiedman B. Middelaer, paeysmaker, scheedman, fegsman G. Arbitre IT. Arbitro, mezzano H. Iuez arbitrario, o arbitro

Arbiter honorarius Cicer. quem honoris causa controuersiae suae iudicem pars vtraque constituit. diallakth/rios2, diaith/ths2. AL. Willkunlicher Richter von ehren wegen auffgenommen. B. Een reuisoor, een ouersiender van beyde partyen G. Vnreuiseur IT. Reuisore H. Reueedor

Arcarius dispensator qui arcae et nummis domini praeest.

Argentarius Plauto, Quinct. nummlarius, collybista, qui quaestum facit foenerandis permutandisve pecuniis. mensarius Cicer. a)rguramoibo/s2 Suidae katalla/kths2, a)rgurogni/omwn, kollubisth\s2, trapezi/ths2 Demosth dokimasth\s2, kermodo/ths2 Nonno, kermatisth\s2, xrusamoibo\s2, a)rguropra/ths2. AL. Ein Wechsler B. Een wisselaer oft banckier G. Vn bancquier, changeur, argenteur IT. Banchiere H. Banquero, cambiador

Beneficiarius Plin. iun. in beneficiis ad aerarium relatus Cicer. qui ob nauatam praeclare operam muneris vacatione donatur, stipeque annua. AL. Ein Prouisoner B. Een die gegaster is, oft jaerlijcksche penfioen heeft. G. Qui vit de quelque pension annuelle IT. Ch'a prouisione o pensione chiascun anno H. El que tiene su prouision para biuir.

Caducarius qui fit haeres in eius bona, qui haerede caret. B. Val int goet

Censor Cicer. Magister disciplinae et seueritatis, et morum magister a Cicerone dicitur. reformator vulgo vocatur. timhth\s2, timhti/as2. AL. Schatzmeister, Egaumer, Zuchtmeister, Zuchtgaumer B. Regiment heere, reformatoor G. Reformateur de la police, et des meurs IT. Reformatore, censore H. Censor Censoriae notae erant: Senatu eijcere senatorem: Equum adimere equiti: Tribu mouere plebeium: In ceritum tabulas referre: quod erat sufferagio aliquem spoliare: et Aerarium, velaere dirutum facere, hoc est, militaribus stipendiis orbare.

Circitor, vel circuitor Vlpian. qui vestes mercesque distrahendas vicatim circumfert. paligka/phlos2, pali/mpwlos2, a)napra/ths2. AL. Feyltrager B. Een wtdragher, een meersman G. Mercier, porte panier IT. Chi va per le strade con vn cesto a vender


image: s138b

stringhe et cosi fatte cosuccie H. El que anda a vender porlos carillos

Ciuis Cicer. municeps Vlpiano, sed abusiue poli/ths2. AL. Ein Burger B. Een borgher, oft poorter G. Bourgeois IT. Cittadino H. Ciudadano

Cliens ouid. litigator, qui patroni opera indiget et vtitur. pro/sfuc Nazanz. pela/ths2 Plutar. AL. Einer der eins Schirmes bedarfft, vnd begert B. Een die des voorspraecken hulp en bystant versoeckt G. Celuy qui prie l'aduocat de soustenir sa cause, mis en la protection d'vn autre IT. Cliente H. Encommendado a algun auogado

Cliens fiduciarius quam Barbari vasallum nuncupant. AL. Vassal B. Vasal G. Vassal IT. Vassalo H. Vassallo

Coactor vocaripotest, quem collectorem aut receptorem particularem dicimus. sullogeu\s2, e)ranisth\s2, a)rgurolo/gos2: alioqui Coactor Cicer. et Horat. est, qui argentario in auctione operam dabat, vt administrer, nummosque a circumforaneis cogebat exigebatque, qui collectarius vulgo. AL. Vngelter B. In maner, ontfanger, receueur, penningmeester G. Receueur IT. Che recitando li debitori che pagghino H. Recebidor de deudas

Cognitor Cicer. Asconio, qui praesentis rei causam nouit et vt suam tuetur. AL. Beystender, Rathsfreund B. Raetvrient, die cen partie ten besten raedten bystaet G. Procureur qui a son maistre present IT. Procuratore che ha il suo patron presente H. Procurador que tiene su amo en presentia

Colonus Hora. Villae conductor. a)/poikos2. AL. Lehenmann, Meyer, Bawersmann B. Een pachtenaer, een hoeuenaer, een lantbouwer. G. Metaier, fermier IT. Colono, castellano, villano, contadino H. Villan, labrador de la tierra

Commentariensis, carcerarius komenkarh/sios2 Etymol. a)rxidesmofu/lac. Carceris praefectus, et qui carceratorum nomina in commentarios refert. AL. Der Lochutter oder Stockmeister, der Blutschreiber B. De steenwaerder, stockmeester, suppier, clerck vanden bloede G. Geolier IT. Guardiano della priggione H. El carcelero

Commentariensis Paulo, cuius manu acta subnotabantur, quoties apud fiscum agebatur. AL. Ein handlung Schreiber B. Een die alle dinck opreeckent G. Qui note et escrit toutes choses IT. Che descriue et nota ogui cosa H. Qui escriuey senna todas cosas contegodas

Consul Cic. a consulendo reip. u(/patos2. AL. Burgermeister B. Burgemeester G. Lebourgmaistre, le consul IT. Il console o il borgemaestro H. El consul

Consularis exconsul Isidoro qui consulatu abiit. u(patiko/s2. AL. Der alt Burgermeister, der Burgemeister gewesen ist.Den ouden Burgemeester G. Le vieil bourgemaistre IT. Il vecchio console H. El consul viejo

Conuenae Cicer. qui diuersis e regionibus in vnam sedem confluunt. sunh/ludes2. AL. Ausz mancherley Landen zusammen gelauffene Leut B. Vergadert volck wt allen hoecken G. Gents meslez de plusieurs lieux ou pays IT. Le natione H. Las naciones

Curator Festo, qui pupillo loco tutoris datur. e)pi/tropos2, o)rfanisth/s2. AL. Schirmvogt, Pslegvatter B. Besorgher, voocht G. Curateur IT. Curatore H. Curador, que se da al menor

Curio Mart curiae (Romae autem 35. erant, in quas diuisus erat populus) praefectus, cuius munus erat in theatro recitare, coram principe aut magistratu postulata aut supplices libellos alicuius. AL. Zunffomeister B. Hooman, ouerste van een hoomanschap

Dardanarius Vlpiano, annonae flagellator Plinio, qui annonam incendit et vexat, vt quam carissime vendatur. Occasio nominis a Dardano profligatissimo mago, quod maleficis artibus annonam in granaria sua auertere, mensuras in admetiendo minuere, fraudemque facere crederetur sitoka/phlos2, timiopw/lhs2, pantome ta/bolos2 pantopw/lhs2. AL. Hudler, der das Korn hinder sich halt, der redlich mit dem Iuden Spiesz sticht B. Een corenbyter G. Vsurier qui cache le ble, et recele, attendant la cherte IT. C'ascoude lo frumento in sino alla carestia per venderlo tanto piu caro H. Vsurero de grano

Duumviri capitales ad quos capitalium causarum animaduersio spectabat. quo vocabulo nominari possunt simulquos scultetum et baliuum vocitamus.

Expromissor Pomponio, qui alienam obligationem in se vel fideiussione, velnouatione, vel delegatione suscipit. AL. Ein Mitburg Mitrgult B. Mitborge, die eens anders obligatie op hem selfs stelt G. Qui promet pour autruy de payer IT. Che piglia il debito sopra di se H. Que dize de pagar por otro

Fiediussor Vlpiano, qui suo periculo ac fide, alterius promissum in se recipit, in re nummaria praesertim. e)gguhth/s2, mesegguhth/s2. AL. Fursprecker, Vertroster oder Burg B. Die voor een ander spreeckt, borghe G. Pleige, ou respondant IT. Sigurta o respondente H. Fiador de los dineros

Frumentarius Caes. Plauto. puropoi/lhs2, sitoka/phlos2, sitopw/lhs2, sithgo/s2. AL. Kornkauffer B. Corencooper G. Marchand de


image: s139a

ble IT. Mercatante de frumenti H. Mercadero de trigoy grano Frumentator Liuio, pro eodem accipitur, et pro eo qui frumenta in castra conuehit. sitofo/ros2.

Haeres fiduciarius Iaboleno, qui velut per fiduciam hereditatem suseipit, alteri traditurus. fidei commissarium vocant. AL. Ein vertrawter Erb B. Testamenteur G. Testamenteur IT. Fideicommissario H. Fideicommissario

Hera Terent. domina Cicer. de/spoina, de/spoteira Sophocl. despo/tis2 Eurip. AL. Hauszmutter, Frauw im Hausz B. Vrouwe van den huyse, meestersse G. Maistresse, dame IT. Donna de casa H. Sennora AN. Maitres, ladie

Herus Terentio. despo/ths2, ku/rios2. AL. Hauszherr, Meister B. Huysheere G. Maistre, sire IT. Maestro H. Sennor

Hospes Ouid. ce/nos2, qui hospitio accipit. AL. Wirt B. Weert GAL. L'hoste. IT. L'oste, hostiero H. El huesped

Hospes pro eo qui accipitur. diuersor Cicer. katalu/ths2, ce/nos2. AL. Gast B. Gast G. Hostelier IT. Il conuitato H. Elconbidado

Incola Cicer. e)/noikos2, e)gxw/rios2 AL. Einwohner B. Inwoonder G. habitateur, habitant IT. Habitante, qui habita constanza H. Morador

indigena Liuio, genitus eo ipso in loco. au)to/xqwn, e)gxw/rios2 Thucyd. AL. Ein ingeborner Landtmann, ein Inlen discher B. Een ingheseten oft ingheboren man oft wijf, een inlantsche G. Ne et natif du pays IT. Nato nel paese H. Naçido en aquella tierra do el esta

Inquilinus Cicer. qui alienam domum incolit, aut in alieno priuatim habitat e)/noikos2, o( enoikw=n en a)llotri/a oi)ki/a|, vt Appianus exponit. AL. Ein Hauszmann B. Een huysman oft huerlinck G. Louagier IT. Fituale H. Que mora in casa alquilada

Institor Vlp. Quaestuar negotiationi praepositus, sicat Procurator, negotiationi non quaestuariae, polhth\s2, prath\r paligka/phlos2. AL. Desz Kauffherrn Factor oder Kreiner B. Een Winckelknecht, factor, oft kramer G. Vn mercier, ou facteur d'vn marchand, reuendeur IT. Merciero, o fattote H. Regaton mercadero, vendedor, merzero

interpres qui exterorum interpretandae orationi adhibetur. e)kfa/ntwr, e(rmh=s2. AL. Ein Dolmersch B. Eeen voorspreecker, een taelman, oft tolck G. Truchement IT. Interprete, truchemanno H. Truchaman, farauto de lenguas

Iudex Cicer. qui causae cognitionem inquirit, eaque habita fert sententiam. krith\s2, dikasth/s2. AL. Ein Richter B. Een rechler, oft Schepen GAL. Le iuge ou escheuin. IT. Il giudice H. El iuez

Iudex edititius Cicer. diaithth/s2. quem altera tantum pars eligit: qui ex aequo et bono aestimat, quomodo actori satisfieri oporteat. AL. Ein Richter von einer Partey allein angenommen B. Een oordeeler oft richter van een partye gecoren G. Iuge aduoue d'vne partie tant seulement IT. Giudico capato dell'vna parte H. Iuez elegido de l'vna parte

Iudex pedaneus quasi imi subsellij iudex, qui plano pede iudicat, neque tribunal habet. xamaidikasth/s2 Theophilo. pedarius Cicer. vel qui facile sine arbitrando in aliorum sententiam abit. AL. Der leichtlich Vrtheilet, vnd seine Meinung mit kurtzen Worten eroffnet B. Die een cort bescheedt geeft, die segt dat een ander segt G. Qui passe de la partie a coste de celuy qui contredit, quiiuge legierements et qui approuuel opinion d'autruy IT. Chi giudica alla prima instanza H. Iues de la primera instancia

Iudex selectus cicer. a)po/lektos2, e)/kkritos2. AL. Ein commissari, ein erwelter Richter B. Een commissaris G. Vn commissaire IT. Commissario H. Commissario.

Iudicum princeps Cicer. Asconio: Iudex quaestionis, qui primus iudicum sententiam fert.

Legatus Cicer. orator Liuio, qui cum mandatis aliquo mittitur. a)po/stolos2, presqbu/s2. AL. Machtbott, Gewaltbott, Gesandtbott, Tager B. Messagier, ambassaet, oft bode van machte, een bode die machtich gemaeckt is GAL. Legat, ou ambassadeur. IT. Legato, imbasciatore H. Legado, embaxador, nuncio

Libripens Boetio, Plin. quiexplorandis ponderibus praefectus est. zugosta/ths2. AL. Wagmeister B. Waechmeester, wegher G. Maistre du poix IT. Maestro del peso, o della dogana H. Maestro para pesar.

Proprie vero Libripens, quistipem, hoc est militare stipendium, ponderabat. AL. Geltweger B. Geltwegher G. Qui poise la monnoye IT. Chi pesa la moneta H. El que pesa la moneda

Lictor Cicer. Liuio, qui fasces ac secures praefercbat consulibus et praetoribus, qualis est quem praetorianum ministrum vocamus. r(abdou=xos2. AL. Ein Scherg, oder Stattknecht, oder Oelberger B. Eens schouten dienaer, een dienaer, een stadtknech, een sergeant, een diefleyder G. Sergeant IT. Saffo Venetis

Magister Cicer. qui bonis debitorum distrahendis communi creditorum consensu praefectus erat. AL. Schultherr, verordnet die Gutter desz Schuldners zu verganten B. De heere, die ghestelt


image: s139b

is om de schuldenaers goeden te vere...open [reading uncertain: print faded] . G. Leseigneur qui prend et vend les biens du debteuir IT. Il podesta che fa vender li boni del debitore H. El alcalde que manda vender la ropa del deudor

Magistratus Cicer. oi\ en te/lei Halicar. a)rxoi/ AL. Ouerheyt G. Magistrat IT. Magistrato H. Maestrasgo

Magnarius Negotiator qui mercimonias omnis generis in solidum vendit. megalempo/ros2, ai)ginopw/lhs2. AL. Ein grosser Gewerbsmann B. Grossier G. Qui a grand maniement d'affaires IT. Grossiero

Manceps Cic. publicanus generali vocribulo dicitur, teste Asconio: quisi decumas quaestus sui gratia redimit, decumanus Cic. vocatur:si portum, portitor Cicer. Terent. si pascua publica, pecuarius e)rgola/bos2. Manceps ergo siue publicanus, qui vectigalia publica et tributa suiquaestus causa conducit. telw/nhs2. redemtor Horat. et Labeoni. AL. Ein Zolner B. Een tollenaer, excijsmeester G. Fermier de ferme publique IT. Gabellaio, dogannero, daciere H. Peajero

Portitor Hollandis priuatim etiam Paelmeester et boommester dicitur.

Mercator cicer. qui exportandis et inuehendis mercibus quaestum facit. negotiator Caes. Videntur autem in hoc differre, quod Mercator domicilium et familtam habet, Negotiator peregrinatur incertas sedes permutans. quanquam Horatius id confundit. e)/mporos2, pantopw/lhs2, ai/ginopw/lhs2 Pindari schol. qui omnis generis merces distrahit, quo mihi vocabulo proprie accipi posse videntur Solidarij Budaeo dicti, eo quod Aeginaea omnia magna haberentur:in hoc genere, Negotiator aerarius, ferrarius, vinarius, leguntur in Mar. Ant. AL. Ein Kauffmann B. Een coopman G. Vn marchand IT. Mercaute, mercatante H. Mercadero, negociador

Monetarius Firmico, qui monetae publicae cudendae operatur. a)rguroko/pos2, a)rgurhla/ths2. nam xrusoxo/os2 proprie est qui in formas massasque aurum diffundit. AL. Ein Muntzer B. Een munter G. Monnoyeur, forgeur de monnoye IT. Monetaio, monetario H. Monedero, foriador de moneda

Monopola qui ius monopalij, vt solus certas merces diuendat, impetrauit.

Municeps cicer. pro ascito et adscripto in ciuium numerum,, atque ita munerum ciuilium participe. AL. Ein Mitburger, ein Frembdet der Statt Freyheit genosz B. Een medepoorter een vreemden die de stadts vryheyt gheniet

Nomencalator aut vt alij. nomenclator Cicer. qui transeuntium nomina aut salutantium domino suggerebat. o)nomatolo/gos2. AL. Ein namser, oder der Namen Anzeiger B. Een namer,die alle man by zijn name en toename can noemen G. Qui sçait le nom de chascun IT. Nomenclatore, chi sa li nome di ciascuno H. El que sabe el nombre de cada vno.

O Economus oi)kono/mos2. AL. Hofmeister, Schaffner, hauszknecht, hauszverwalter B. Hoofmeester, huysknecht, dispensier G. Maister d'hostel, despensier IT. Maestro di casa, maggior domo H. Mayor domo

Oppidanus Caes. e)/mpolis2 Sophoch, a)sto\s2 poli/ths2. AL. Ein Stattmann B. Een steetsman G. Vn citoyen IT. Oppidano, cittadino H. Ciudadano

Paterfamilias Cic. stegano/mos2, e)stiopa/mmwn Dorice, stega/rxos2, e(stiou=xos2, oi)kodespo/ths2, nau/klhros2 Polluci, klh/twr. AL. ein Hauszvatter B. Een vader des huysghesins G. Pere de famille IT. Patre de familia H. El homo en casa, el sennor de casa

Patricij Liuio, Senatorum, qui patres dicebantur, filij, quod patres ciere possent, teste Velleio Paterculo: vnde eorum error manifestus fit, qui pert literam Patritij scribunt. patriki/oi, eu)patri/dai. Plut. AL. Der Rathsherrn Sohn B. Der Raersbeeren Kinderen G. Les fils des senateurs IT. patricij, i sigliuoli delli senatori H. Los hijos de los senadores

Persecutor e)kdikhth\s2, e)/xdikos2, qui iudicio experitur contra eos qui reip. pecunias debent.

Populares Suet. quos Barbari compatrioras nominat. dhmo/ths2. AL. Landsleut B. Lantslienden, lantsman G. D'vn mesme pays IT. Paesani H. Los del mesmo pueblo

Praeco Cic. Caes. qui in actione ad hastam stabat pretiumque oblatum nuntiabat. Eiusdem munus erat in concione audientiam denuntiare, citare ad suffragia, et praeeuntis scribae verba recitare. kh=rhc. AL. Ein Auszschreyer, Auszruffer, Auffkunder B. Een wrtoeper G. Crieur public IT. Quelle che grida all' incanto H. Pregonero

Praes Cicer. qui satisdat reipub. et praestitarum se promittit, quod alter, pro quo se interponit, tenebatur. Ausomus in re nummaria praedem dari ait, tia a Fideiussore in eo dissidere videatur, quod Praes in rebus, reditibusque populum et rempub. spectantibus, fidem suam, praediis latifundisque oppositis obstringat: Fideiussor vero in priuatis contractibus idem praestet. Ea est de hisce vocibus mea sententia. e)gguhth/s2. AL. Ein Vertroster, oder Burg B. Een borghe, die zijn goet voor een ander obligeert ende verbindt GAL. Celuy qui respond et soblige pour autruy. IT. Celuy che


image: s140a

risponde et sobliga par altruy H. Abonado en biens de rayes

Praetor Cicer. Iudiciorum moderator, qui ius dicebat. a)/rxwn, e(xapele/kus2 Polybio, quod sex vteretur lictoribus. AL. schultheisz, Amptman, Richter B. Schout, Meyer, Amman Brab G. Preteur IT. Lo podesta H. El alcalde mayor de la iusticia, o el alquazil Erat autem praetor vrbanus et peregrinus: ille in vrbe ius dicebat inter ciues, hic inter peregrinos, quem Gallico vocabulo baliuum vocant. B. Balieu Flandris G. Baillif Praetor etiam dicitur, qui exercitui praeest, qualis legatus, vt ax Cicer. patet, vbi ait: Epaminondas Thebanorum imperator, ei qui sibi ex lege successerat praetor, exercitum non tradidit, strathgo/s2. AL. Feldherr B. Een Veltheere, een Ouerherre ouer het Krijsvolck G. le gouuerneur d'vne armee IT. Il general del campo H. El general del campo

Proconsul qui consulis vice cum potestate extraordinaria in prouinciam mittitur. a)nqu/paqos2. AL. Eins Burgemeisters verwalter, oder Stathalter B. Een Onderburgermeester G. Le lieutenant du consul, ou du bourgmaistre IT. Proconsole, il luoco tenente del console H. El proconsul, o luegotenente del consul

Procurator causarum Asconio. vin dex Boetio, qui negotium vindicandum suscipit e)pimelhth/s2. AL. Verwalter B. Procureur G. Procureur IT. Procuratore H. Procurador

Propala Varr. Lucil. Cicer. qui merces quasi de palo appensas venum exponit. Palus enim multis in locis rerum vaenalium index ante domum erigi solet. Est autem vox mere Latina, id quod syllabae longae ratio, facile euincat, cum si peregrina fuerit, Propola, necessario breuianda sit. commonstrat hoc Luciliy ille versus: Sicuti cum primos ficos propala recenteis. Protulit, etc. AL. Der auff dem Laden Gut feyl hat vnnd setzt B. Een openbaer vercooper, die zijn goet voor zijnen winckel wt te coope voor doet G. Bouticlier, ou marchant qui met hors la monstre de ses biens IT. Che mette publicamente a vendere e suoi boni H. El que vende publicamente su mercaderia

Propola qui merces prior emit, vt pluris reuendat: dictio pure puteque Graecam originem referens. propw/lhs2 Aristoph. propra/ths2 Lysiae, propra/twr Isaeo, prote/nqhs2 Aristoph. metapra/ths2 paligka/phlos2. AL. Furkauffer B. Voorcooper G. Reuendeur IT. Regatiere H. El regaton Budaeus propolam exponit, minutarium negotiatorem, qui a solidariis coempta pluris diuendit. G. Regatier qui etiam metaboleu/s2 dicitur Graece. vt Solidarius sit, qui in solidum vendit. AL. Der im grosz etwas verkaufft B. Grossier G. Grossier IT. Grossiere, mercante in gorsso H. Gruessero

Proxeneta Mart. mediator Apuleio, pacarius Senecae, Conciliator in contractib. procenh/ths2, propra/twr Dinarcho. AL. Vnterthediger, Vnterkeuffer, Thedingsman B. Een maeckelaer, oft pays maker G. Courtier, moyenneur IT. Vn senzale Boccat. coratiere H. Corredor de la mercaderia

Quaestor aerarius Varr. qui publicas pecunias conquirebat aerario inferendas. koiaistw/r Moschopulo, o( suzhtw=n kai\ e)reunw=n e)pi\ xrh/masi, a)podekth\r, proso/dwn tami/as2 Aristot. a)pode/kths2. AL. Ein Renntmeister B. Rentmeester G. Thresorier IT. Tresoriere maggiore H. El contador mayor Quaestor etiam, siue aerarij praefectus dici potest, quem generalem financiae barbaro nomine appellamus.

Rabula Cicer. tametsi simpliciterpro causarum patrono exponat Nonius, is proprie est, qui verbositate nimia, et rabie quadam in agendis patrociniis vtens, aures radit atque percellit. consarcinator litium Ammiano, vitilitigator Cantoni, canina facundia exercitus Sallust. togatus vulturius Apuleio: hirudo forensis. e)gglwttoga/stwr Aristoph. ko/pis2 Eurip. r(wpoperperh/qra Comicis. krath/r dikw=n, dikole/kths2, dikor)r(a/fos2. AL. Ein Schwetzer, ein Tauber vnnd vnsinniger Schreyer am Gericht B. Een krijscher ende tierder voort recht, een cakelaer, een swetser, oft pleytvoghel G. Criard, plaidoyeur, plaidereau IT. Chicalatore, ciacciatore, ciachierone H. Pleyteador, picapleytos

Recuperator Festo, Liuio, qui inter ciuitates controuersas de reddendis priuatis rebus per iniuriam extortis cognoscit. AL. Ein Commissari von der Obrigkeit wegen B. Een commissaris vander ouerheyt wegen G. Iuge delegue par le roy IT. Il commissario o messo della signoria H. Alcalde de las alçadas

Reus Cic. defensor Eidem diadikazo/menos2, gegramme/nos2, kathgorou/menos2, ai)tiaqei\s2, o( en ai)ti/a| w)\n, o( ai)ti/an e)/xwn, krino/menos2, kinduneu/wn, o( ei)s2 a)gw=na kaqista/menos2, a)gwnizo/menos2, o( feu/gwn, e)gkalou/menos2. AL. Der Beklagt B. De verweerder, de beclaechde G. Le defendeur, eeluy qui est accuse IT. L'accusato, il defensore il reo H. El accusado o demandado en iuyzio

Satelles Cicer. stipator Eidem. spiculator Tacito. latero. swmatofu/lac, peussi/nios2, deciola/bos2 Euang. skh/qhs2 Polluc. dorufo/ros2,


image: s140b

ai)xmofo/ros2 Themistio. praetorianus miles Plin. AL. Gwardyknecht, Trabant, Herrn. Diener B. Een trawant, artsier, hallebardier, sheeren dienaer G. Archier de la garde, halbardier IT. Satellite, halebardiero, arciero H. Alabardero, arcero

Scrutarius Lucill. qui scruta, nulliusque pensi merces vendit:qualem fracti ciceris et nucis emptorem Flaccus vocat. gelgopw/lhs2, gruta/rios2 Aristoph. interpres. r(wpopw/lhs2 Eustath. friuolarius Bud. grutopw/lhs2 gruta/rhs2. AL. Spengelkremer B. Poppencramer, poppenmaecker, een die oude vodden ende snuysteringhen vercoopt G. Quinqualier IT. Ferrauecchio H. Buhonero

Sector Cicer. Plin. qui damnatorum bona veli redimit, aut per calumnias ea inuolat, aut confiscatis iis fruitur, ex insontibus plaerumque. AL. Ein Kauffer der verfallen Gutter B. Een die de gheconfifkeerde goeden coopt G. Qui achete les biens confisquez IT. Comparatore delli beni confiscati H. Comprador de los bienes del desterrado

Senatores Cicer. patres Sallust. vel ab aetate, vel a curae similitudine. boulifo/roi, bouleutai/. AL. Die Ratsherren B. De Raetsheeren G. Les senateurs ou conseilliers IT. I senatori H. Los senadores, y regidores de la ciudad Patres autem patricij generis erant teste Festo, patres adlecti, qui senatorum in numerum ex equestri ordine propter inopiam assumpti fuerant:at patres conscripti, qui in senatu scriptis erant adnotati, quorum in tabulis extabant nomina.

Senatus Cicer. amplissimus ordo Eid. et Digest. gerousi/a, boulh/. AL. Der Rath, oder versamlung des Raths B. Den Raet, oft vergaderinghe van de raetsheeren G. Le senat IT. Il senato H. El senado, el regimiento de la ciudad

Sequester Asconio, et Plauto qui de pecuniis apud se depositis inter altercantes iudicat. mese/gguos2 prosagwgeu/s2, quasi conciliator controuersarum partium. e)rgola/bos2 AL. Scheidmano B. Scheyder, oft middelaer G. Appointeur, moyenneur, courtier IT. Sequestro, mediatore H. Tercero

Sponsor cicer. qui quauis ratione promissi nomine tenetur. AL. Ein Burg, Burgschafft, Verheiszer B. Een borghe, die zijn belofte schuldich is G. Pleige, prometteur IT. Sigurta H. Fiador

Tribunus aerarius Asconio, qui erogabat pecuniam attributam ex aerario quaestoribus prouincialibus, et secundum Varronem, militibus adnumerabat. tami/as2, a)podoth/r. AL. Schatzmeister, Seckel oder Pfenningmeister, der Zalmeister B. Den ontfanger generael, oft de penninckmeester, oft den penninkmeester, oft den thresorier GAL. Le receueur general, le thresorier. IT. Il tresoriero, o thesorario H. El tresorero

Tribunus plebis Cicer. Magistratus sacrosanctus, qui tribubus plebique auxilio erat, eamque tutabatur, quo nomine noctes diesque patebant eius domus fores. dh/marxos2 Diod. AL. Obrister Zunftder Gemeenten quoa nomen illius magistratus, quem consules vocitamus, munus apertissime exprimit, qui burgimagistri, quasi oppidi aut ciuium, plebisque defensores, magistrique, hoc est praefecti, vulgo dicuntur. IT. Confatonero, conseruatore Rom H. Iurado sesmero del pueblo

Tutor Cicero, Pupilli defensor. e)pi/tropos2. AL. Vogt, Pflegvatter, Vormunder B. Momboor, momber G. Tuteur IT. Tutore H. Tutor

Vas vadis Cicer. Sponsor pro altero in re capitali, apud Festum. AL. Vertroster, Burg am Leib B. Ein borghe alst lijf aengaet G. Pleige en matiere criminelle IT. Sigurta in cose criminali H. Fiador de la persona

Viator Cicer. stator Eidem. qui absentes accersebat, apparitor publicus. r(abdou=xos2, klhth/r Aristoph. AL. Ein Stattknecht, oder Diener, ein Weibel B. Een stadtbode, een stadt dienaer, een corte roede G. Sergeant, messagier IT. Cursore Romae H. Andador que va acitar

DE POPVLIS. CAP. LXI.

Accusij Gall. Narbon. populi. Gratianopolis. Grenoble.

Aduatici Caesar. qui nunc Hannonij. Hennewiers. Los del cantado de Henao.

Aessui Populi Gall. Bell. hodie Athenses. Aeth.

Agenates, Agesinates Plin. Aquita. pop. Agenois.

Agyrinenses Sicil. pop. Los de S. Philippo de Agrione.

Allobroges Gall. Narb. pop. Sabaudi hodie et Delphinates. Sauoyens, et Delphinois.



image: s141a

Ambiani Gall. pop. Amiens

Ambiliates. Pop. Britan. Gall. Durance.

Ambiuariti Brab. pop. qui nunc Antuerpienses, voce alludente ad vetus nomen Ambwarten, velut Andwerpen.

Andegaui Andini, Gall. pop. Angiers, Angeuins.

Angruarij Germ. pop. qui nunc Antuerpienses, voce alludente ad vetus nomen Ambwarten, velut Andwerpen.

Andegaui Andini, Gall. pop. Angiers, Angeuins.

Angruarij Germ. pop. pars VVestphaliae. Westfalen.

Arecomici Plin. Arecomij Ptol. Nemausiensium territorium in Narbon. Gall. Territoire de Nismes.

Areuates Lusitan. pop. prope Cluniam. Marquesia.

Astures Hisp. op. Asturias

Atrebates hodie Artesij, Artoysins, Arras.

Aruerni Gall. pop. Auuergne.

Aulerci Lugdunensis Gall. popul. Nebrissensis Rotomagenses ita nominari putat.

Ausetani qui et Oxitani Cataloniae pop.

Bactriani Pop. Scythis finitimi. Zagatai.

Barduni Pop. Alpini ad Duriam flu. De Osta.

Bastuli Basistani, Hispan. pop. Granatenses.

Batani bataboi/. Betowers, et Hollanders. Hollandi.

Betasij. Pop. Brabant. de Peelanders.

Bituriges Gall. Aquitanicae pop. quorum oppidum Auaricum. Bourges en Berry.

Bodini Popul. Pedoliae in regno Polon. Podolia.

Borussi Prutheni. Pruyssen.

Brannouices Gall. pop. Brianson.

Breuni Bauar. pop. Perlacher Haid.

Brigantes Britaniae ins. pop. Eboracenses, Yorckshyre.

Brigantes Hibern. pop. Ganaford.

Brutij Calabria inferior. Calabria inferiore.

Bufactores Gorm. inf. pop. Tlant ouer Ysel. sic interpretatur Christophor. Pyramius, sed perperam, cum sint verius Westphaliae portio.

Cadurci. Gall. pop. Cahors

Callaici Hisp. pop. Ptol. Galizia.

Cangi Pop. Angl. Tacito. Gannocli.

Caninefates Batauiae pop. quasi Cuniculipeti, quod cuniculorum captura ibi copiosa sit, Kennemerlanders.

Carni Ital pop. quorum regio Corinola.

Caspij Pop. As. Strama.

Catti Germ. pop. Hessia.

Cathiclauni. Angl. pop. Buchinganshyre, et Herforshyre.

Cauci maiores.

Cauci minores.

Cenomani. Ceux du Mans en France.

Centrones. Alpini pop. Tarentasi in Sabaudia.

Centrones Belgicae pop. in quibus censetur. S. Trudonis oppidum, vulgo Sint Truyen. at Meierus Centrones iudicat esse Gandauenses.

Chamani westphali.

Charitiui Germ. pop. wirtembergenses ita nominat Pyramius.

Cimbri Holsatij, et Slesuicenses.

Condrusi Pop. ditionis Leodiensis, quorum caput Hoyum ad Mosam amnem, Condrotz.

Coritani Angl. pop. Lincolnienses.

Damnij Angl. westermerlaudi.

Damnones vel Dommonij. doumno/nioi. Ptol. britanniae populi. Deu onia Comitatus, Deuonshyre.

Dardani in Epiro. Albanoissen.

Deuani Angl. pop. Cestrenses.

Doruentani Angl. pop. Derbienses.

Durotriges Britan. pop. nunc. Dorestria. Dorcestershyre.

Ebrodontij quos Plinius Inalpinos vocat. Gall. Narbon. pop. Ambrun.

Eburones Belgicae pop. Liegeois. Leodienses.

Egutti Hisp. pop. Los de Medina del rio seco.

Elymiotae Grae. pop. Placano conttado.

Exui Belg. pop. La comte de Eu.

Exitani Hisp. in regno Granatae populi. Salbrenna.

Falisci Thusc. op. Monte Fiascone.

Fertini Carnorum pop. Feltro.

Frisij maiores.

Frisij minores.

Frisiabones waterlandi in Holland.

Gaballi Gall. Narbon. pop. Geuaulden.

Germani

Getae qui nunc Tartari vocantur.

Gorduni Belgicae pop. Oandauenses putantur esse. Meierus repugnat, Cortracenses esse scribens.

Grudij Louantenses putantur esse, cum sint Leuaci potius dicendi. Grudios Burgenses vocat Goropius.

Gugerni Germ. infer. pop. Iuliacenses. Gulickers.

Gunduni Huberto Leodio vocantur Gandauenses.

Hedui Burgundi. Bourgoigne.

Heluetij Switsers Suiços.

Hermunduri Misnenses.

Iazyges Metanastae, Septem castra, Transiluania, Pop. Hungar.


image: s141b

qui Iaz hodie vocantur, et habent peculiarem vocem.

IceniAngl. [correction of the transcriber; in the print Anhl. ] op. Essex.

Ilergetes Hispan. citerioris pop. Los de Vrgel.

Insubres Mediolanenses. Los del Ducado de Milan.

Lucetani Laltani postea Gotholani. Hispan. pop. Catalogna.

Lazi Agathiae olim Colchi la/zoi.

Lemnij. lh/mnioi, si/nties2 Homer, sapai=oi Steph. vide Lemnos.

Lemouices Gall. pop. Limosin.

Lepontij Plin. Alpini pop. Grawpunter.

Leuaci et Grudij, Brabant oppidum et academia. Louanienses,

Leuci Lucemburgi, et Campani.

Lexobij Lexouij, Fall. Lugdunensis pop. Lisieux.

Lingones Belg. pop. Langres.

Lutiburi qui et Silesij hodie Germ. pop. De Slesner.

Marcomanni Caes. Moraui hodie.

Messagetae Mauritani vno nomine Alarabes Hispanis dicuntur.

Mattiaci Populi Batauis vicini, Tacito. Zelandi.

Mediomatrici vel Mediomatrices, Diuodurum Tacito Westreicher, Metz.

Menapij Belg. pop. in quibus sunt Cliuenses, Geldrij, et Iuliacensium pars.

Morini Belg. pop. Terouanenses.

Murotriges qui et Sumotriges, Britan. ins. pop. Somersethshire.

Narisci Boiariae pop. Voithlender.

Nemetes Spirenses.

Neruij Becano sunt Oudenardenses, alij Tornacenses et Hannonij.

Nictiobriges Gall. Narbon. pop. Le territoire de Montpeliers.

Oromansci iuncti morinis et Gessoriaco. S. Odomari opp.

Pedemontani Piemontesi.

Petrocorij Aquitanicae Gall. populi. Pierrergort.

Pharodini Ptolom. German. populi Mogaloburgenses. Mechelburg.

Pictones Gall. pop. Poictiers.

Pleumosij Cortracenses, Flandrenses.

Quadi Bohemorum olim gens. Marckferders.

Rhinucij Plin. Rhingower.

Rhodij r(o/dioi kolossaei=s2 Eustath. a colosso famoso.

Roxolani qui hodie Russiam rubeam, siue Rutenicam, et Russiam meridiolanam habitant sub regno Poloniae, quos Tacito Bestarnas dictos putat Willichius. Reusszen.

Sabatij Alpini pop. Sabaudienses.

Salentini Territorium Hydruntinum. Terra di Otrunto.

Salij Geman. pop. Suollenses, et Sallandi.

Samnites Abruzzo.

Sanctones Aquitan. Gall. pop. Xainctes.

Scordisci Bozuachi hodie.

Sebusiani Gall. pop. aliis Subaudienses. Les Bressants.

Sebusij germ. pop. wissemburgi.

Segusiani Gall pop, Forestz pais.

Sequani Burgundia.

Seueriani Angl. pop. wylsbyre.

Sideni Territorium Stetinense. Steliner Landt.

Sueui Caes. et Tacito, qui postea Alemanni Saxones hodie dicti.

Suiones Tacito, hilleuiones Plin. sed vitiosa voce, qui nunc Suedi Sueden.

Taurici Norici, quos Carnos prius dictos refert Plinius.

Teutomarsi Dietmarsi.

Triballi Pannonus vicini. Burgari.

Tribocchi Strab. Triboni Ptol. male. Elsatij.

Turdetani Turduli, et Bastetani, Hisp. pop. quorum regio vocatur hodie Andaluzia.

Turdetani veteres Lusit. pop. Algarues Clusio.

Vangiones in Sueuia. Wayblingen pop.

Vascones Gascongners, et Nauarroys.

Vbij Coloniensis ditio.

Velocasses Gall. Belg. pop. Veugassin.

Vernicones Angl. pop. Northumberlant, Tarazali Ptol.

Vindelelici Guman. pop. Schwrben, aliis Bayern.

Zygi Asiae Sarmaticae in Chersoneso Taurica populi. Corcassi secundum Iul. Scaligerum.

DE PORTVBVS. CAP. LXII.

PORTVS Maritimus locus, quo nauibus appellitur, limh\n, ke/ras2, sto/ma. B. Hauen, Poort G. Port, ou haure IT. Porto H. Puerto

Amphimaleus portus, in Creta. Suda.

Argous portus in Ilua insula. porto ferraro.

Arsinoe Portus rubrimaris. Suzzia.

Baianus portus vide in Sinus.



image: s142a

Besippo Hispaniae portus ad Mellariam. Puerto de S. Maria.

Brundulum Plin. Portus quem Athesis fluaeius facit. Broadolo.

Cassiope Chaoniae portus Casopo.

Cauconae portus Ptol. Caucones Procopio in Sicilia. Scalambri porto, et de S. Croce.

Cesana Piceni portus. Cesnadigo.

Cressa Cariae portus contra Rhodon insulam. Potto malfetan.

Cypantha Plin. Peloponnesi portus in sinu Argolico. Stylo.

Delphinus portus in Liguria Plin. Porto fino.

Doris siue Daruenum, Portus et traiectus Britanniae insulae. Doeueren. Douures.

Portus Edron Plin. Clugiarum portus. Porto di Chiozza, Vicesimo a Venetiis miliari.

Erycis portus portus Delphini portus Plin. in Liguriae. Porto fino, della speza.

Erycis portus qui et Veneris et Lunae dicitur maris Ligustici, Porto di Luna.

herculis portus in Hetruria Porto Hercole, puerto d'Ercole.

herculis Monaeci portus in Liguria celebris. Villa franca.

Iccius portus Icium nauale portus Morinus, Fregellae Floro Caletum in confinibus Gall. et Fland. Cales. Meterus contendit esse Stapulam portum in eodem littore.

Labron Cic. Liburni portus, in Hetruria. Porto di Liuorno.

Lechaeus portus sub ipsa Corintho. Porto de S. Demetrio.

Lissus Portus Cretae, Phionissi.

Magnus portus Mauritaniae op. Marzachibir.

Magnus portus in Britannia insula Porsmuyen, portismouth.

Magnus portus in Hispan. Albuferta.

magnus portus in Africa. Seren porto.

Medoaci portus non procul a Venetiis. Malamocco.

Menestheus portus et Mnesthei portus, in Baetica Puerto de S. Maria

Minoa Cretaeportus. Altemura.

Mysocoras Portus Africae Goze porto aliis Tencedor.

Naustathmus Siciliae portus, Catij pari amni vicinus. Fontana bianca.

Naustathmus portus Plin. Phoenicus Ptol. in Sicilia Vindicari Aretio. Fontan bianca.

Nouus portus in Britannia insula Ptol. Rye.

Olani alter portus Padi Plin. Vollana.

Onchesimus Epiri portus et promont. Santi Quaranta.

Pachini portus Cic. in Sicilia. Porto Longobardo.

Phalisci Portus Hetrur. Monte fiasco.

Piraeus Terent. Portus Athenarum et emporium. Porte.

Populoniae portus Marit. Thusciae oppidum. Porto ferrato.

Portus Edron Plin. Venetae ditionis oppidum. Porto di Chiozza.

Portus Filonius in Corsica ins. Porto Fauone, aliis porto vecchio.

Portus Hannibalis H. op. Albor

Portus Illicitanus H. opp. vide Alone, Alicante

Portus Mauritius Liguriae op. Porto Moriso.

Portus Moenici Liguriae op. littorale. Monaco.

Portus Pactorum in Taurina Chersoneso. Calamita.

Portus Romatinus in foro Iulij marit. op. Porto gruaro.

Portus Syracusanus in Corsica. S. Bonifacio.

Portus Veneris Gall. Narb. op. marit. Cap. de Creux.

Portus Veneris Liguriae opp. Porto venere.

Portus Veneris in Pyrenaeo monte. Puerto Vendre.

Sanctonum portus Rupella. Rochella.

Selinus portus Oppid. Africae marit. Porto Alberto.

simbolus Portus Tauricae Chersonesi. Sibula.

Sphragiae portus supra Methonem in Peloponneso. Sapientia.

Telamon Portus Hetruriae Porto Telamone Annius dicit ess. il capo del monte argentaro.

Traianus portus Hetruria apud Volaterr. Porto sangoso, quasi lutulentum dicas.

Vlyssis portus in Sicilia prope Catanam. hodie portus Logninae vocatur.

Zuriga Africae portus. Ptolom. Goz porto.

Zygis Africae portus. Golfo di li Arabi.

DE POTV. CAP. LXIII.

ACETVM o)/cos2 ei)/dos2. Poll. AL. Essig B. Azijn, Edick, Eeck G. Vinaigre IT. Aceto H. Vinagro

Amurea Plin. sanies oleae Eid, a)morgh\, stru/c etiam teste Polluce. AL. Oeltrusen ol haaf B. Droesem oft droesen van d Olye G. Lie d'huile IT. Fece d oglio H. Alpechin, borras de azeyte

Amystin vela mystide bibere, obducere Arnobio, ducere Horat. educere Plaute. a)/musti/zein, a)/mustine/kla/ptein Aristoph. a)/mustin e)lku/ein


image: s142b

Eurip. skuqesti\ pi/nein, a)/mustin propi/nein Anacreonti. Nicander circunscripsit periphrastice ita: hu+/te tau=ros2 xando\n a)me/trhton de/xetai poto/n [note of the transcriber: in the print: po/ton ] AL. Trincken wie in Kuh B. fonck drincken, oft sonder snuyuen wt trecken G. Boire tout d vn trait, sans reprendre son haleine IT. Bere tutto senza respirarne H. Beuer todo fuera, de vn guelpe, y sin respirar

Amystis Horat. Potio qua affatim hauriebant, in hauriendo optima fide non respirantes, vt Plinij verbis describam, sic dicta para\ to\ mh\ mu/ein. quod non commissis labris affatim biberent. a)/mustis2 Anacreonti, draki/a pro/posis2 Polluci vnde Threiciam Amystidem dixit Horat. h)\ a). pueusti\ po/sis2 AL. Starrken Trunck vnnd ohne schnauffen B. Een stercken oft fonckdronck, en sonder snuyuen G. Le boire sans respirer ou reprendre son haleine IT. Il bere d vn tratto et senza respirarne H. La beuida de vn guelpe sin respirat

Bibere in orbem circumpotare Cic. perisobei=n th\n ku/lika B. ront om drincken

Circumpotatio Cic. lib. De legib. pro conuiuio funebri, quod ante funeris elationem in orbem biberetur. peri/deipnon. cuiusmodi ritus Batauis solemnis est in foemineo coetu, vbi post elatum funus ad mortui aedes reditum fuerit.

Coagulum quo cogitur spissaturque lac pitu/a, ta/misos2 Theocrito. AL. Der Magen, Lypp, Kaszlypp, Kymulypp B. Lebbe, Holl. Rinsel, Brab. Melckrinsel G. Pressure IT. Caglio H. Cuajo, coalho

Colustrum vel colostra Plin. lac nouum Virgil. hoc est, quod post foetum mulgetur, Seruij testimonio. trofali/s2 AL. Bienst B. Biest, nieuwe Melck G. Lait caille IT. Quagliaro H. Colostro de leche nueua

Cyceon Arnob. Miscellanea potio. hukew\n, para\ to\ kuka=an. AL. Supplin B. Suypen, Candeel, quae vox a kandu/lh. Graecorum non abludit olim in deliciis: cuiusmodi est et Frisiis recepta Warmeiaute, quod sonat Calidum donum, quasi qerme/dioron.

Decapulare oleum Plin. deplere. katera/sai, metaggi/zein. idem quod in vinis elutriare. AL. Oben abschutten B. Bouen afghieten, oft verlaten G. Desemplir, survuider, mettre d vn vaisseau en l autre IT. Tremutar l oglio d vn vaso al l altro H. Trassegar el ezeyte de alpechin

Defrutum Vinum musto ad dimidias decocto factum. e)/yhma, para/xuma, glutri/s2 Athen. quae vox reponenda est in Laertij Polemone pro gau=sis2, vel certe gluku/s2, vt citat Suidas. AL. Gesottner Wein, Traubenmusz B. Ghesoden Wijn, dicke Mist G. Vin cuit IT. Vino cotto H. Vino codizo

Fex sanies Plin. Crassamen Colum. et crassamentum. tru\c, i(posta/qmh. AL. Trusen, Hapffen B. Hef Hollandis, ghest, ghist Flandris, Droessem, grontsoppe, moeyere, hoc in vino praecipue G. Lie, fondrille, bourbe, limon IT. Feccia, bibia H. Hez, borras de vino

Fex vini vasta barbari tartarum vocant sfe/klh Aeginetae. B. Wijnsteen

Flos lactis cremor lactis, pingue lactis Erasmo. pu/on Eustat. pi=ar tou= ga/laktos2 Epigram. a)pa/nqisma AL. Der Nyder, oder Ramen, Milchraum B. Room Hollandis et Flandris, Zaen Brabantis G. Creme IT. Capo di latte, cima di latte, cao di latte Ven H. Flor de la leche

Hydromeli plin. aqua mulsa Eid. melicratum Aque melle mista u(dro)meli, meli/kraton. Volunt autem hoc esse discreminis, quod melicratum sit recens mistura aquae cum melle repentino vsui parata: hydromeiy vero vetusta, et ad vsus recondita. AL. Meeth von Honig, Hippocras ausz Wasser B. Honichwater, meed van honich en water G. bruuage d eua et de miel IT. Beuanda d acqua et mele H. Meloxa delagua miel

Lac Plin, ga/la AL. Milch B. Melck G. Lait IT. Latte H. Leche AN. Milke

Lac pressum Virgil. e)kpiesqe\n, pephgo\s2 ga/la Epigram. B. Plate Keese G. Fourmage mol IT. Ioncata H. Queso fresco o cerrion

Lac serosum agitatum. ga/la o)r)r(w=des2. AL. Rurmlich B. Botermelck, Kernmelck G. Lait beurre

Mulsum Plin a)/lmh, oi)no/meli meli/zwron. Nicand. AL. Weinmeeth B. Ghonichde Wijn, Wijnmeed G. Vin mielle IT. Vino melato H. Clarea de vino y miel

Muria Martiali, salsugo vel salsilago Plin. a)/lmh a(lmei/a, a(lmuri/s2 AL. Saltzbruhe B. Peeckel G. Saulmure IT. Muria salmora aliis H. Salmuera, o salmorejo para adobo

Muria dura Scribonio et Celso, quae acerrima est, et saliendis conseruandisque cibariis aptissima. a)/lmh stakth/.

Murina Plaut. Festus nectar exponit: Varro passum muri/nhs2, et mur)r(i/nhs2 Diphilo. Vinum erat odoramentis et pigmentorum illecebris factum, quidam dulce reddiderunt. AL. Lieblicher, susser vnnd wolriechender Wein B. Lieflijcke soete en welrieckende Wijn, oft Hippocras G. La boisson d vn Roy IT. Nettare, beuanda de principe H. Clarea, pocion que puede beuer el Rey.



image: s143a

Mustum Plinio gleu=kos2, deu=kos2, Tarrhaeo, xe/dion po/ton Epigram. AL. Most, Weinmost B. Most G. Moust IT. Musto H. Mosto

Mustum lixiuum Colum. protropium Plin. quod in lacum fluit priusquam praelo pressum sit. oi)=nos2 pro/tropos2 Polluci, o)\ e)kruei\s2 pri\n a)poqi/besqai. AL. Vorschutz Wein, trupff Wein B. Leeckwijn, Most van selfs gheleckt G. La mere goute IT. Vino mosto de giocoia H. Mosto o vino del tintin

Mustum tortiuum Colum. quod post primam pressuram vinacorum exprimitur. AL. Wein vom nachdruck B. Most laetst wt geperst G. Vin ou moust de preslurage IT. Mosto d'vltimo torchio H. Vino de mosto torcido, o que sale del husillo

Oleum e)/laion. AL. Oel B. Olye G. Huille IT. Oglio H. Azeyte

Oleum acerbum qestiuum, candidum Plin. omphacinum Eid. crudum, ex immaturis oliuis expressum. a)motribe\s2, e)/laion o)mfa/kinon. H. Azeyte de oliuas en agraz.

Oleum balaninum Plin. oleum glandis vnguentariae, e myrobalanis confectum.

Oleum cibarium Colum. quod in cibos adhibetur esturque.

Oleum cicinum Plin. ricininum. e)/laion ki/kinon

Oleum de Ben pharmacopolis vocatur.

Oleum rancidum e rancidis et veteribus nucibus expressum taggo\n e)/laion Cassiano.

Oleum viride Suet. pro recenti et musteo vsurpari videtur.

Oliuum Horat. e)/laion AL. Baumol B. Boom olye, olye van d Olyue G. Huile d oliue IT. Oglio d oliua H. Azeyte de azeytunas

Omphacium o)mfa/kion AL. Agrest B. Veruys G. Agrest, verdjus IT. Agresto H. Agraz

Oogala Puls ex ouis et lacte. w)o/gala AL. Eyermlich B. Melck met Eyeren gheroerr

Oxygala Plinio, veluti acetosum lac. o)cu/gala AL. Sawr Milch, Rurmilch, Anckenmilch, Dicke milck B. Suere melck, dicke Melck geklonterte Melck, Opruetels, Opruytels AN. Souwer milke

Posca Plin oxycratum. o)cu/kraton. Potio ex aceto aqua permisto. AL. Ein tranck von Essig vnnd Wasser zusamen gemischt B. Een droncken van Water en Azijn G. Bruuage d eau et de vinaigre IT. Mistura d acqua et aceto H. Mezcla de agua y vinagro

Potio Cic. effertur fere de medica potione. AL. Truncklin, Artzneytranck B. Droncxken, medecynen dranck G. Breunage IT. Beuanda H. Beuida o xaraue para se purgar

Potus poculum Virg. poto\n po/ma po/sis2. AL. Tranck B. Dranck G. Boire boisson IT. Beuer H. Beuida

Promulsis Cic. Potio conditanea e mulso.

Salgama Colum. Conditanea quaeuis in doliolis ad vsum conseruata: cuiusmodi oliuae cucumeres, pyra. tarixhra\, ta\ ei)s2 a)nasto/masin brw/mata Athen. a)nastomatika/ quasi appetitum irritantia. quae et u(pubinhtiw=nta Menander dixisse videtur. AL. Compost B. Compost, gepeeckelde Ware G. Toutes choses salees et confites IT. Qualunche cosa condita et assaggionata, et acconciane vasi H. La conserua que se guarda en cartido

Sapa Plin. Vinum muste ad tertias decocto factum. seiraio/s2. AL. Wein bisz auff den dritten theil eingesotten B. Wijn tot op den derden deel ingesoden G. Vin cuit IT. Sapa vin cotto. H. La meloxa o arropa

Serum lactis serum Plin o)/r)r(os2 AL. Schotten B. Wye, Weye G. Ser du lait, megue IT. Siero, o acqua di latte H. Suero de leche AN. whey

Sicera Vox Hebraea, quamuis potionem quae inebriare possit complexa. vinum e po mis factitium Plin. AL. Apffeltranck, oder Wein B. Appeldranck G. Sidre H. Vino de manzanas

Temetum Liuio, Graue vinum, quaesi tentans mentem. me/qu eu)/tonos2 e)\ a)ndrei=os2 oi)=nos2 Erotiano. AL. Krafftiger, vnd starcker Wein B. Stercke en cractighe wijn G. Vin fort et puissant IT. Vino grande et gagliardo, et ceruelloso H. Vino resio y fuerte

Villum Terent. oi)na/rion AL. Weinle B. Wijnken, cleyne oft sleche Wijn G. Vinot, vinet, petit vin IT. Vinaccio

Vinum oi)=nos2, tru/c Cratino, phlo/s2 Tryphiodoro. ai(=ma a)mpe/lou Clementi, bromi/ou ai(\qwy, flogmo/s2 Thespidi, ba/kxeion na=ma Aristoph. AL. Wein B. wijn G. Vin et H. Vino

Wein B. Wojn G. Vin IT. et H. Vino

Vinum acescens vappa Horat. marcidum Statio. o)ci/nhs2, e)ktropi/as2, e)ceshkw/s2, quod odorem saporemque genuinum exuit. AL. Verrochner vnd verdorbner Wein B. Verschaelde, suere, verdoruen Wijn G. Vin pousse et corrompu IT. Vino suanito et guasto H. Vino robetado, desuane cido

Vinum annosum edentulum Plaut. vetustum polueth\s2 oi)=nos2 AL. Alter Wien B. Oude Wijn G. Vin vieil IT. Vino vecchio H. Vino viejo.

Vinum Apianum Falernum. faleri=nos2 Athen. AL. Moscateller B. Moscatel vijn G. Vin moscatel IT. Vino muscatello, moscatella.



image: s143b

Vinum aromatites Plin. a)rwmati/ths2 oi)=nos2, qu/eston po/ton Herodoto, velut aromatica potio. AL. Gewurtzter Wein, Hippocras, oder Claret B. Hippocras, Claretwijn G. Hippocras

Vinum Aruisium Virgil. Creticum, Chium, monembasites. a)riou/sios2 Athen. krhtiko\s2, monembasi/ths2 AL. Malfasey B. Maluezye G. Maluesie IT. Vino maluatico, maluasia H. Maruisia. Est autem Aruisium, vnde nomen habet vinum, promontorium in insula Chio, vulgo dictum Maluasia vel Maruisia

Vinum asperum a)/gri/os2 AL. Harter Wein, der rauch, vnlieblich vnd herb ist B. Straffe oft harde Wijn G. Vin rude, desgouteux

Vinum atrum Plauto rubeum. AL. Diker rohter Wein B. Roode Wijn, Wijn tint, Wijn van Alicanten G. Tinture IT. Vino rosso o negro H. Vino tinto

Vinum Bibactrense quod Belnense vulgo a Bibracte Sequanorum oppido, quod Belnam hodie vocant. AL. Belnerwein B. Beane G. Vin de Beaulne

Vinum bimum Horatio dieth\s2 oi)=nos2 AL. Zweyjariger Wein B. Tweejarige Wijn G. Vin de deux fueilles IT. Vino di duoi anni H. Vino de dos annos

Vinum consistens ferens aetatem, firmum Plin. et Virg. au)to/kras2, pra/mnios2 oi(=nos2, o( pro/s2 paramonh/n e)pith/deios2. AL. Bestandiger Wein B. Duerachtige Wijn G. Vin durable IT. Vino di lunga dura H. Vino que se puede detener

Vinum dilutum lymphatum. u(darh/s2 AL. Gewasserter Wein, Vermischter Wein, Wein mit der wasser stangen geschlagen B. Ghewaterde Wijn, Wijn dien t hooft ghespoelt is G. Vin trempe IT. Vino con acqua, acquato Romae H. Vino aguado

Vinum elutriare Plin. Vinum de vase in vas transferre, quod et transuasare minus vsitate dicitur. metaggi/zein ton oi(=non, katera/sai, katastamni/zein. Poll. AL. Wein ablassen oder abzeihen B. Wijn verlaten, van de Moeder trecken G. Frelater du vin IT. Tramutar il vino d vn vaso al l altro H. Trassegar vino

Vinum factum Varr in dolia conditum, nec turbulentum amplius. doliare vinum Vlpiano, nouum nec dum veteranum ac proinde vilius. AL. Furhwein, gefaster Wein B. Voeder wijn, gheuaette Wijn. G. Vin pare

Vinum fragrans odoratum, flos liberi Plauto et ennio. a)nqosmi/as2 euw/dhs2, nektarostagh/s2. AL. Worliechenden WeinWijn van goeden ruecke. welrieckende Wijn G. Vin de bonne odur, sentant bon IT. Vino di buon odore H. Vino che ole echando de si odor

Vinum fugiens Cic. exolescens dubium, in vitium inclinans, aetatem non ferens. e)cista/menos2, tropi/as2 AL. Wein der abfalt, vmbfalt, absteht B. Afgaende Wijn, ende die niet dueren en mach G. Vin altere, et point durable IT. Vin cotto, che se guasta, che non puol durare H. Vino que no se puede detener bueno

Vinum generosum nobile Horat. [correction of the transcriber; in the print Horot. ] e)pagwgo/s2 AL. Heblicer Wein B. Leckere Wijn G. Vin delicat et friant IT. Vino delicato et piaceuole H. Vino delicado

Vinum heluolum Colum. et Cat. Medium inter album et ruffum kir)r(o\s2 oi)=nos2. Galeno etiam canqo/s2, quod tamen vir doctus annotat esse rubei coloris, sed erroris non vacuus, siquidem Galenus exponit pur)r(o\n w)xro/n. hoc est rufum pallens. AL. Schiller, oder schileter Wein B. Pijlget vel pillet, voce a Gallica detorta, quae est Paillet. Wijn claret. G. Vin clairet IT. Chiarello H. Vino claro

Vinum hispanense AL. Spanischer wein, Romaney B. Wijn Sec, Romenye

Vinum honorarium Cic. gera/smios2 oi)=nos2, gerou/sios2 Hom. AL. Schenckwein, Verehrungwein B. Presentatie Wijn, Stadtpotten wijn G. Vin d honneur IT. Vino da presentar, o far presente H. Vino de honra, y que se da, quale principibus aut exteris legatis offerri solet honoris ergo

Vinum hornum hornotinum, oi)=nos2 au)teth/s2 AL. Heuriger oder jariger Wein B. Iatighe Wijn, oft Wijn van desen jare G. Vin de ceste annee, ou vin d vne annee IT. Vino di questo anno, vino d vn anno H. Vino de vn anno, o que esta cogido este anno

Vinum igni iliquatum vini latex. AL. Brandtwein B. ghebrande Wijn G. Eaue de vie, eaue ardente IT. Acqua vite, acqua di vita H. Agua ardente

Vinum ignobile cibarium Vaerroni. fau=los2 oi)=nos2 AL. Schlechter vnd ringher Wein, Tischwein B. Slechte Wijn, Tafelwijn G. Vin ordinaire. ou de table IT. Vino picciolo, de tauola, ordinario H. Vino ordinario y de mesa

Vinum merum meracum Cic. purum putum, a)/kratos2 a) migh\s2, eu)/zwros2 eu)/zwron me/qu Eurip. AL. Lauter, vnd vnghemengter Wein B. Louter, pure, suyuere, ende ongemengde wijn G. Vin par clait, point mixtionne IT. Vino schietto puro H. Vino puro y sin agua

Vinum molle Virg. lene h)\ meri/dhs2 oi)=tos2 Plutarch. AL. Milder Weir. B. Milde, mondelijcke oft liesijcke Wijn G. Vin sauoureux


image: s144a

et amiable. IT. Vin gustoso, saporoso, di buon gusto

vinum mucidum Mart. AL. Konachtiger, nuchtlender Wein, Wein der nach dem Fas schmackt B. Kaenachtige, Kiemachtige, oft vaetsche ennd na t Vat smaeckende Wijn G. vin chansi, moisi IT. Vino moffo, o che sa di moffa H. Vino mohoso

Vinum operarium Plin. quod operariis exprimitur. AL. Botten oder Knechten Wein B. Dranck voor de Boden ende Wercklieden G. Vin de manouuriers, ou de famille IT. Vino de famiglia H. Vino de obreros

Vinum passum e passis et sole siccatis vuis factum. para/xutos2 oi)=nos2, o(po/ xutos2 oi)=nos2 Laertio. AL. et B. Bastaert G. Vin bastard H. Vino bastardo

Vinum patrium vinum indigena Plin. i)qagenh\s2 oi)=nos2 et Hipp. au)tigenh/s2 Athenaeo. AL. et B. Landwein G. Vin du pais IT. Vino della patria H. Vino de su tierra

Vinum pendulum quod lentescit. AL. Zaher Wein B. Langhewijn G. Vin relant IT. Vino che fila H. Vino liento, y lo que hyla

Vinum praecium Virg. praeliganeum Catoni siue quod prae ominibus legitur et vindemiatur, sive quod in vsum familiae operarumque ex vuis ante iustam maturitatem collectis sit. AL. Der erste Wein im Herbst B. D eerste Wijn, Vroechwijn, Voorwijn G. Vin premier vendange IT. Vino della prima vindemia H. Vino de la primera vendimia

Vinum saccatum Plin. sakki/as2 Poll. sakto/s2 Eupol. AL. Durch ein Sack abgezognet wein, Hippocras B. Door eenen Sack gedaen oft ghegoten wijn

Vinum sacco castrare Plin. sacco frangere, sacellare Nebrissensis ponit vini vires emedullare sakkeli/cein, Plutarch. eu)nouxi/zein oi)=on. Eid. AL. Wein durch ein Sack abziehen, auff dasz jme die stercke vergehe B. Wijn lecken

Vinum secundarium Plin. lora Varroni, dilutum vinaceorum: expressi namque acinorum folliculi in dolium coniiciuntur, aqua quibus affunditur. deuteri/as2 Atticis. tru/c Galeno, stemfuli/ths2 Eid. trughfa/nios2 Poll. AL. Trafstwein, Lawrenwein, Lawr. B. Afgespoeltwijnken, Lower oft Luerwijn, Doorspoelinck G. De la beuuette, vin de despense IT. Vinaccia, vino de dispensa H. Vino aguapie, vino de racion

Vinum tortiuum bostruxi/ths2 oi)=nos2 AL. Preszwein B. Presse, oft gheperste wijn G. Le pressoirage H. Vino de mosto torcido

DE PROMONTORIIS. CAP. LXIV.

PROMONTORIVM Plin. Mons in mare prominens. a)/kra a)kroth/rion, r(i/on Apoll. xh/lh, e)ri/pnh Hooft. Cape, promontoire, Capo proMontorio. Cabo.

Abyla Africae promontorium ad Gaditanumfretum. Alminna in Barbaria.

Acamas Prom. Cypri. a)xa/mas2 a)/kra Ptol. Capo de S. Epiphanio.

Acra Iapygia vide in Salentinum.

Acritas Prom. Elidis in Peloponneso. a)kri/tas2 a)/kra. Ptol. Capo Gallo, o Capo de S. Gallo.

Aegitharsus Sicil. prom. ad occidentem. Capo di S. Theodoro, alij Capo di S. Vito.

Ampelusia Melae, Mauritan. prom. ad fretum herculis. a)mpelousi/a. Cotes Ptolom. La punta de Alcazer. Gerardus Merc. interpretatur Capo Spatello.

Antiuestaeum a)ntiouestai=on Britanniae prom. in Cornubia, Belerium Diodoro. bole/rion Ptol. Peuthyngnaed, aliis S. Burien.

Aphrodisium Veneris promontorium, Hispan. Tarraconensis prom. a)frodi/sion. Creux, o cabo de Cruz.

Apollinis promont minoris Africae. Rasamusat, aliis cabo Zafran.

Apollonij Chersonesus Prom Sicil. Cabo Milazo.

Arae solis Ptol. H. prom. post Nerium promont. Ca. de Mongia

Araxos peloponnesi prom. Chiarenza.

Argenum Lesbiprom. e regione Chij insulae. Capo stellaro.

Arietis frons Criu metopon. kriou= me/twpon. Promont. Cretae Hermico.

Arietis frons Tauricae Chersonnesi promont. Famat.

Aromata Africae promont. Ca de Guardafu.

Artabrum Galiciae prom. quod et Nerium, et Celticum. nh/rion Cabo de finis terrae, vel S. Maria de finis terrae.

Artemisium vide Ferrarium promont.

Aruisium Chij ins. prom. Maluisia.

Asaborum promont in regno Ormutij regis. Cabo Mochandan.

Assum Troadis prom. S. Quaranta.

Asteris prom. inter Samum et Ithacam. Didascalio.



image: s144b

Athenaeum Promont. Campan. a)qhnai=on. Campanella.

Atlantis promont in Africa ad Oceanum Atlanticum. Ca. de Alguer.

Auarum Ptol. Hispan. prom. Cabo de Viano.

Barbarum promont Hisp. prom. Ca. de Spichel.

Boraeum Afric. prom. Ca. Rasausen.

Brutium prom. Calabr. Bursano.

Caenis Hetrur. prom. Ca de l arme.

Caledonium quod et Epidium, Sco. promont. Themul. of Cantyre.

Candidum promontorium Numidiae Cabo Ferata.

Caphateus Euboiae

Carambis Galat. Prom. Ga Pisello.

Carapula Prom. afric. Batalic. Poenis vocatur Gira flumar.

Carsinum Magnae Graec. prom. quod et Cocinum dicitur. Capo di Stillo.

Carpasia Cypri prom. S. Amona.

Cassiope Corcyrae ins. prom. Casoopo.

Celticum prom. vide Artabrum.

Cenaeum Euboiae promont. mhnai=on. Cabo Litar.

Cepias Craete prom. Ca. monaster.

Ceruaria Extremus finis Gall. Narbon. versus Hispaniam. La corbiere.

Caridemum prom. Ca. da carbonero.

Charidemi xaridh/mou a)krwth/rion Ptol. Prom. H. ad mare mediterran. Ca. de Gates

Cholonates Peloponnesi si prom. Castel Torneso.

Chersonesus Apollonij Septentrionalis tractus Sicil. Caba Milazo.

Chersoneusu Aurea Asiae regio. Malaca.

Chersonesus Cimbrica xer)r(onh=sos2 kimbrikh/. Dania, et Indtlant.

Chersonesus Taurica Procopia, vbi Capha.

Chrysoceras auri cornu, Thrac. promont. ad Byzantium. xruso/keras2. Pera.

Cimarus Cret. prom. Cocus.

Cibrorum prom. Scagen.

Circeium Hetrur. prom. Monte Circello o S. Felicita.

Claudia Gaudos Melae, Cretae prom. Gozo.

Cnidos Prom. Cariae seu Doridis. C. Crio.

Cocinthum Syllaceum Plin. Magnae Graec. promontor. quod et Carcinum Ca. de Stillo.

Collaicum Cori Ptol. Cochi. Arriano, Asiae prom. C. de Colle.

Comaria Asiae prom. Ca. Comari.

Corax Cretae prom. Cambrussa.

Corij Asiae prom. Capo Canamcina.

Corium Cretae prom. Cambrasia.

Crin metopon kriou= me/twpon. Cretae prom. Ca. Leone, aliis S. Iani.

Cromnium Cypri prom. Ca. Cornachieto.

Cumerum Plin. Piceni prom. Monte d Ancona.

curianum Gall. prom. Sollac.

Cyamum Cret prom. Cabo Spado, aliis Chizino.

Cymeria vide Cumerum.

Cyparissum Peloponnesi prom. Ca. Conello.

Deorum vehiculum qew=n xh=ma Afric. prom. La punta de Lope Gonzales, aliis Sierta Siona.

Dianium vide Ferraria.

Didyma Sicil. prom. Salini.

Diomedis promontor quod et Hillis, Illyriae. Ca di Cista.

Dion Cret. promont. Capo della Frachea.

Domna vide Rubeae.

Drepanum Cypri prom. dre/panon a)/kron Ca. de Trapano.

Drepanum Cret. prom. Ca. de Melecha.

Egitharsus Sicil. prom. versus Septentrionem. Cabo S. Vito aliis Cabo di S. Theodoro.

Epidium vide Caledonium.

Erythrae Leucimne, in Ionia. Cabo Rosso.

Erythraeum prom. Cret. C. Rosso.

Etythris Asiae minoris promont. Ca. Rosso.

Falacrium promont. Sicil. Raza culmo.

Ferraria hemeroscopium Strab. Dianium, et Artemisium, Hisp. promont. h(merisko/pion. Cabo Martin, vel Denia puerto de Valencia

Focatiae prom. Flam. Monte de Pesaro.

Frons Africae Melae, hodie. Capo de buona speranza.

Grammaria extrema Afric. promont. ad mare Atlanticum. Cabo de Non.

Gobeum Gall. prom. Le four, aliis S. Matthieu.

Graniacum Corsic. prom Amanza.

Hemeroscopium vide Ferraria.

Heracleum Promont. A siae ad Pontum Euxinum. Cacari.

Herculis prom. Africae ad Oceanum Atlanticum. Cabo Cantin.

hermaea mercurij prom. Afric. prom. ad mare mediter. Cabo bon aliis Cabo de Nubia.

Hesperion ceras e(spe/rion ke/ras2. Afric. promont. Cabo blanco, aliis verde.

Hillis vide Diomedis prom.



image: s145a

Iangagnorum promont Angl. Gogarth.

Iapydium Magnae Graec. promont. Salantium, alias Acra Iapydia Plin. Capo de S. Maria.

Iurganum Asiae minoris prom. Capo de S. Maria.

iccium prom. Gall. ad mare Britannicum. Blackenesse.

Isannium Hibern. prom. Porrmuk.

Isthmos Estrecho de Morea.

Itanos vel Itanum, Cret. prom. Paleo castro.

Iunonis prom. Puerto S. Maria.

Lacinium Hetrur. prom. Ca. dell a lice.

Lacinium Magnae Graec. prom. hodie Columnaeum. Capo delle colonne, columnas.

Lectum Prom. inter Aeolidem et Troadem, Plin. Scorpiata.

Leo Euboiae prom. le/wn Ca. Mantello.

Leucimne Prom. Corcyrae ins. C. bianco.

Leucopetra Brutiorum prom. Spartauento en Calabria, o capo delle arme.

Lilybaeum Prom. Sicil. versus occidentem lilu/bh Dionys. lilubai=on Strab. Capo di boei, Siculis vocatur oppidum in ipso promontorio. Marsala.

Lunae pro mont in Lusitan. Rochan de Sinna.

Lnnarium promont H. de mare mediter. Ca. de Vallis, aliis Ca. pala figuel

Magnesia Prom. Macedon. Ca Verlichi.

Magnum promont H. Ca. de Cascau

Malea melopon. prom. Maleum. Ca. Malio.

Massici Montis promont. in Campania felici: Monte dracone.

Mega Prom. Africae. la guarda.

Mercurij prom. in Sicil. Capo buono. Cabo bueno.

Mercurij prom. et Pulchri prom. circa Clupeam Africae minoris ad mare mediter.

Mercurium Plin. Hermea Ptolem. Ca. bono.

Metagonites vel Metagonium, Numidiae prom. Cabo de tres forcas.

Mineruae prom. in Campan. Ca. de Minerua.

Misenum prom. ino ora Campan. Monte Miseno.

Nerium prom. vide Artabrum.

Notium Austrinum prom. Hibern. Cabo de mar.

Nouantum Scot. prom. Ardemoutheade.

Odyssea Vlyssea, Sicil. prom. Ca. Marza.

OEason H. prom. iuxta illud quod hodie vocatur Fontarabie

OEnanthia A siae prom. ad pontum Euxinum. S. Sophia.

Onaeum Dalmat. prom. Capo Cumano, o Sabionello.

Onchimus Epiri promont. Santi quaranta.

Pachynus Sicil. prom. pa/xunos2. Capo passaro. H. Cabo pacino

Paneus Chij ins. prom. Phanale.

Panceus mons Thrac. prom. Malaca, et Castagna.

Panormus Achaiae prom. Raphei.

Panormus Cretae prom. Voulismeni.

Panormus Epiri prom. Panormo.

Parthenium Tauricae Chersonesi pro. occidentale. Rosophar.

Pascum Cretae prom. Spata.

Pedasium Cypri promont. Ca. de la Griega.

Pelorus Sicil. promont. Ca. de la torre del faro.

Phalacrinum Sicil. promont. Rasoculmo.

Phanae vel Phaneus, Chij proont. Capo Masticho.

Phrurium frou/rion a)/kron Cypri prom. e quo praecipitabantur, qui aram Apollinis attigerant. Capo bianco.

Pictonum Promont. Gall. Vornoc.

Plemmyrium Sicil. promont. Cabo massa Vluuieri.

Poecilasium Cretae ins. prom. Pentalo, aliis Selino.

Populonium hetrur. prom. Porto baratto, al. Capo Campana.

Posidoniate Promont. Lucaniae. Capo Leucoso.

Psichium Promont. Cretae Sichino, aliis Briotisa.

Pyxentum Prom. Luca. Capo de Pisciota.

Raptum Africae promont. Ptol. Magale.

Phium et Anthirrium, Duo graeciae prom. quibus clauditur sinus Corinthiachus. El stretto delli castelli de Lepanto.

Rubeae Prom. Liuoniae ad Balticum mare. Dagherort, Becano vero Wardhausz in Scandia.

Sacra petra Cretae prom. Ca. Orso.

Sacrum prom. in Lusitania. Cabo de S. Vincente.

Sacrum prom. Lyciae prom. Cap. Chilidoni.

Sacrum prom. Corsicae. Seghe, aliis Capo Corso.

Salentinum Apul. prom. quod et Iapygium, et Salentum a)/kra i)apugi/a. Capo de S. Maria.

Samonium Cret. prom. Ca. Salamone, vel Salamo.

Santonum Gall. promont. Maluason, aliis Blaye.

Scombraria prom. H. Baetic. Ca. de palos

Scylla Calabr. scopulus. Scyllo.

Scyllaeum Peloponnesi prom. Ca. Scylli, vel Ca. de Sygillo.

Scyllaeum Brutiorum prom. Garofilo en Calabria.

Scyllaceum vel Scyllatium caput. Magnae Graeciae prom. Ca. de Squillaci.



image: s145b

Scythicum Prom. Cantabrorum. Cabo di Figo.

Sepias Macedon. promont. Capo Manaster.

Sextiaria extrema Africae prom. Galba.

Sigaeum Troadis si/geion a)/xron, Promon. e regione Tenedi insul. Ca. de Ianizzari.

Solis mons Africae promont. Ca. Cantin.

Solis promont Africae Cabo de Bosador.

Sperchia Promont. Macedon. ad sinum Maliacum. Pthelia.

Sumarium Ligur. promont. Capo de monte.

Sunium Atticae prom. Ca delle colonne. Ca. de colomnas.

Syagrium prom. Arabiae felicis. Ca. Risalgate.

Taenarus Laconiae promont. tai/naros2 Ca. Matapan, quod et Ca. Maini.

Tapsus Virg. Thucyd. Chersonesus Siciliae. Manghisi.

Taurus Sicil. promont. Ca. de S Croz, o Croce.

Tilossum Prom. Corsicae insul. Cabo Reuelar, vel Cheuelar.

Tretum Africae prom. Ca. ferrato.

Trierorum Sicil. prom. Ca. Mesurata.

Triton Numid. promont. Ca. Brueramel.

Xanthonum vide Santonum.

Xiphonium Sicil. promont. Cabo de Molina.

Zephyrium Locrorum prom. Capo de Bursano in Calabria.

Zephyrium Cretae prom. Ca. de Mirauello.

Zephyrium Cypri prom. cefu/rion a)/xron, punta Malota.

Zephyrium Graeiae prom. Spartiuenti.

Zygaeum Africae montis prom. Cabo de Ianizzari.

DE QVADRVPEDIBVS. CAP. LXV.

AELLO Ouidio, a)ellw/. cognomento vnius ex Harpiis: ab impetu a)e/lla, hoc est procellae, non absimili. AL. Fleiche B. Vliech. Aglaodos Ouid. ab insigni dentium nitore, quasi a)glao\s2 tou\s2 o)do/ntas2. lego tamen in manuscripto a)xrio/dous2, a ferinis dentibus. B. Vlicktandt

Agnus e)yi/gonos2 a)mno\s2 r(h\n a)rni/on, a)rneio/s2. AL. Lam, Lammerlin B. Lam, lammeken G. Agneau IT. Agno, agnello H. Borrego, cordero AN. Lambe

Agnus cordus Plin. Serotinus, tardeque natus e)yi/gonos2. AL. Langsam gebornes Lamb B. Spaedgeboren lam G. Agneau tardif IT. Agno chi nasce tardi H. Cordero que nace tardimente

Agnus subrumus Varroni. a)rrneio/s2 galaqhno\s2, neogilo/s2 Hom. i(poma/zios2, shki/ths2, a)/rn' a)malh/n Hom. dixit quoque h(du/pnoun Hesychius. AL. Seuglammerlin B. Suychlam G. Agneau tettant, ou de lait IT. Agnello qui tetta H. Cordero ahijado

Agri Ouid. a)/grh, ab a)greu/ein. Venatica canis. Iaghun din. B. Iachtken. Alce Ouid. a roboris praestantia verius quam ab alces animalis similitudine AL. Starck B. Sterck

Alce Sunt qui Tragelaphum esse existimant. a)/lkh. AL. Ellend B. Een allant, eelandt

Anyte a)nu/th Epigram. ab a)nu/ein, a perficiendo, quod herilibus votis in venatu respondeat. AL. Fleisz B. Beschiegen

Aper ka/pros2, pte/las2. Lycoph. e)r)r(wo/s2 Callim. xlou/nhs2, po/rkos2 Lycoph. AL. Wildtschwein B. Wildt vercken, oft beer.. G. Sanglier IT. Porco siluatico, cingiale H. Iauali, puerco montez AN. Aboore

Argus Hom. Vlyssis canis, a candore vel a velocitate cursus. a)rgo/s2 AL. Schnell oder geschwindt B. Snel, rasch

Aries krio\s2, a)/rgeios2 Hom. koru/pths2, a koru/ptein Etymol. quod cornu feriat. AL. Widder B. Ram G. Belier, ram IT. Montone, ariete H. Carnero AM. A ramme.

Aries admissarius krio\s2 o)xei=os2. H. Carnero para casta, carnero morueco

Aries mutilus krio\s2 kolobo/s2 qui cornibus defctus est. AL. Gestutzter Widder B. Een ram sonder horens G. Mouton sans cornes IT. Montone scornuto, senza corni H. Carnero desmochado sin cuernos

Asbolus Ouid. a fulgineo nigrore a)po\ th=s2 a)sbo/lhs2. AL. Moor B. Moor, morelle

Asinus o)/nos2, ka/nqwn, ki/llos2 Dorice. AL. et B. Esel, G. Asne, baudet IT. Asino H. Asno borrieo AN. Asse

Asinns Indicus vnicornis monocero Plin. mono/keros2, o)/nos2 a)/grios2 Ctesiae. AL. Ein horn B. Een horen G. Licorne IT. Vnicorno H. Vniceruino AN. A vnicorne

Bos bou=s2 AL. Ochs. Rand B. Os oft koe rindt G. Boeuf IT. Boue, bue H. Buey AN. Oxe

Bos camurus qui conuersis incuruatisque introrsum cornibus est. Seruio.

Bos castratus bou=s2 e)ktomi/as2. Aristotel. proprie quem nos vocamus Een os.



image: s146a

Boslactaria Colum. AL. Milchkuhe B. Melckoey G. Vache a lait IT. Vacca di latta H. Vacca de leche

Bos licinius qui cornibus est sursum reflexis Seruio.

Bos patulus Seruio, qui diuersa habet cornua, terramque spectantia. AL. Ein Ochs mit einer breyten Stirn B. Een os met een schoone croone

Bubalus bou/balos2. AL. Buffel B. Buffel G. Buffle IT. Bufalo H. Bufalo AN. Bufill

Gabullus kaba/llhs2 Hesych. AL. Rosz, Hengst, Gaul, Pferdt B. Een peerdt, oft guyl G. Cheual IT. Cauallo H. Cauallo arrocinado

Camelopardalis kamhlopa/rdalis2. G. Giraffe, beste ressemblant au chameau et panthere IT. Giraffa H. Girafa, animal raro

Camelus kamh/los2. AL. Kameelthier B. Kemel G. Chameau IT. Camelo H. Camello AN. Camelle

Canache Ouid. kanaxh/, quod latratu perstrepat, para\ to\ kanaxei=n. AL. Blufferlin B. Basserken, guytere

Canis ku/wn. AL. Hund, oder Hundin B. Hont, rueken oft teue G. Chien, ou chienne IT. Cane, cagna, cagnuola H. Perro y perra AN. Adogge, ot bytche

Canis Gallicus Ouid. sagax Cic. odorus vel odorisequus. eu)/ris2 vel eu)/rin, r(inhla/ths2 apud Tragicum o)sfanth/rios2, quem et plaudum vocant nonnulli auribus flaccidis ac pendulis. AL. Spurhundt, Wachtelhundt B. Spoordt hondt, bracke oft bloethondt G. Bracque IT. Bracco H. Perro ventor, que saca de rostro, sabueso AN. A thierhounde, a hounde

Canis hybris vel hybrida, ex venatico et gregario natus. AL. Halbe Windt B. Een bastarde Winde G. Vne lice

Canis molossus Horat. molotti/s2. AL. Ein grosser Hundt, oder Englische Dogh B. Een dogghe G. Matin, chien dogue IT. Mastino H. Mastin AN. A mastine

Canis pecuarius Columel. pastoralis. Eidem, qui oues a luporum iniuria defendit. AL. Scheffers, Hirds oder Meyerhund B. Bandt, oft schaepherders hondt G. Chien de bergier, gardien des bestes IT. Candelle mandra, il guardian delle pecora H. Perro o perra de pastor, para guardary defender las bestias

Canis venaticus Gallicus, ku/wn qhreutiko/s2 Galen. AL. Iaghundt, Hirsschenhundt, Windt B. Hasewindt, wiindthondt jachthondt G. Leurier, chien de chasse, ou de venerie IT. Cane venatico H. Galgo para liebres AN. A graye hound

Canis villaticus Columellae, domesticus oi)kouro\s2, oi)ko/qouros2 Hesych. AL. Wachtundt, Hauszrechel B. Een huys wachter, wachthondt, huysrckel, korre G. Chien d'hostel IT. Cane domestico. guardiano H. El perro de la guardia AN. A kurre

Canis villosus lasio\s2, laxnw/dhs2. AL. Wasserhundt, oder zotterer Hund B. Een waterhondt, oft rouwe spuglion G. Vn barbet IT. Can, peloso H. Perro velloso o peludo

Canterius quasi carentarius, quod semine careat, Varrone teste. spado Vegetio Equus castratus. AL. Eein verschnittens oder vngantz, oder glubs Rosz, Hengst B. Een ruyn G. Cheual chastre, cheual hongre IT. Cauallo castrato H. Cauallo castrado AN. Gelding

Capella xi/maira, bh/kh. AL. Kitzlin B. Gheytken G. Cheurette IT. Capretta H. Cabritta o cabra pequenna

Caper Hircus castratus. tra/gos2. AL. Heilbock B. Ghesneden bock G. Bouc chastre IT. Becco capro sannarizo, et aliis caprone H. Cabron o cibo castrado

Capra ai)/c AL. Geisz B. Gheyte G. Cheure IT. Capra H. Cabra AN. A goote

Caprea do/rc. AL. Rehe, Rehegeisz, oder Rehebock B. Ree, oft wilde gheyte G. Cheureau, cheureul sauuage IT. Capriolo H. Cabronzillo montez AN. Roo, reebock

Catellus Melitaeus kuni/dion melitai=on. AL. Iungfrawen Hundlin B. Een ioftrou hondeken, Yslandthondeken G. Petit chien de damoiselles IT. Cagnolino di Fiandra, o di damigella H. Pertizillo de las damas AN. A pretty littel dogge

Catulire dicitur canis h)\ ku/wn skuza=|n quando in Venerem prurit. AL. Lrufen, treibig oder hitzig sein B. Spulcx, tritsich oder hittich zijn G. Demander le masle IT. La cagnaesser calda H. Estar la perra cachonda

Catulus et diminutiuum ab eo catellus. kuna/rion, kuni/dion, sku/lac. sku/mnos2. skula/kion. AL. Hundlin B. Een hondeken G. Petit chien IT. Cagniolo, cagnolino, cagnoletto H. Perro pequenn, perrillo AN. Lyttel dogge, alyttel whelpe

Cercophitecus kerkopi/qhkos2 Caudata simia. AL. Maerkatz B. Meercatte G. Marmot IT. Catto maimone H. Gato paus AN. Marmosett Nebrissensis hunc esse kh=bon. Aristotelis, hoc est cebum putat.

Cerua catuliens e)/lafos2 skuzamenh. AL. Aufahen zu lauffen B. Beghinnende te ruen, oft te ryden G. Commencant d'estre en rut IT. La cerua che e calda H. La cierua que esta cachonda

Ceruus cerua e)/lafos2. AL. Hirtz, Hinde B. Hert, hinde G. Cerf, et vne biche IT. Ceruo, cerua H. Cieruo Cierua AN. Harde,


image: s146b

stagge

Charon Aeschylo. xa/rwn, quasi Leunculus, a)po\ th=s2 xaropo/thtos2 a fuluedine leoni peculiari. AL. Lowlin B. Leenken

Corax Aeschylo. ko/rac. a coruina nigredine. AL. Rab B. Raue

Cuniculus lagidh\s2, dasu/pous2 Aristot. gew/ruxos2, lebhri/s2 Strab. et Erotiano, kou/nhklos2 Polybio, Galeno. AL. Kunglin B. Conijn G. Connin IT. Coniglio H. Coneio AN. A connij

Dama dorka\s2 platu/kerws2. AL. Deinlin. Damhirtz B. Daynken G. Dain IT. Daino H. Gaino, corza AN. Fallou diere, a doe

Dorceus Ouid. dorkeu/s2 a persequendis damis, quas Graeci dorka/s2 vocant: vel ab oculorum acie, quasi Derceus, a de/rkw. AL. Sihe auff B. Gautgen siet toe, scherpsiet

Dromas Ouid. ob cursus pernicitatem. droma\s2. AL. Lauff B. Snel, looper

Ebur vel ebor, dens elephanti, Plin. o(dou\s2 h)\ ma/llon ke/ras2 e)le/fantos2 Philost. ke/rata dentes elephantorum iuba nominauit, eo quod a temporibus enascantur. Philost. e)le/fas2 quoque AL. Helffenbein B. Elpenbeen, oft yuoor G. Yuoir IT. Auorio H. Diente de elephante, marfil AN. Yuorij

Elephas elephantus Plin. Cic. e)le/fas2. AL. Helffant B. Elephant G. Elephant IT. Lionfante H. Elephante AN. Olyphant

Equa h( i(/ppos2, i(ppa/s2 Oppiano fora/s2 Hesych. AL. Ein Stutt, Merch, Gurr, Motsch, Mutterpferdt B. Een merry, oft meere G. Iument IT. Equa, caualla H. Yequa o caualla AN. Meare

Equulus Cic. equulus Iulio Obsequenti. nouellus equus, pullus equinus Quintii. pw=los2 i(ppa/rion. AL. Ein Fullin oder Roszlin, oder junges Pferdt B. Een vuel, oft ionck peert G. Polain IT. Cauallino H. Potrico

Equum calceare Suetonio, Calceum ferreum equi vngulae inducere. AL. Das rosz beschlahen B. T'peert beslaen G. Ferrer le cheual IT. Ferrare il cauallo H. Hierrar il cauallo

Equus i(/ppos2. AL. Rosz, oder Pferdt B. Perrdt G. Cheual IT. Cauallo destriero Aristo H. Cauallo AN. Horse

Equus admissarius Plin. Varroni, qui sobolis procreandae gratia admittitur. êmissarius Plauto. o(xeuth=s2 Absyrto o(xei=on. Aristoteli. Straboni, e)pibath/rios2 a)naba/ths2 kh/lwn Hesych. AL. Spring oder Stalhengst B. Sprenckhengst G. Estallon IT. Stallone H. Cauallo garannon AN. A stallyon

Equus agminalis Vlpiano, qui exercitum sequitur ad conuehenda impedimenta. nwtofo/ros2 de quo vide in Iumentum.

Equus calcitro Var. calcitrosus, qui calce ferit. laktisth/s2 AL. Hinden auszschlagends Rosz B. Een peert dat achter vtraet G. Regimbeur, rueur IT. Cauallo che tira delle calcie H. Accoccador

Equus cernuus Virg. qui faciem quasi in eam partem quam cernimus, cadit, vt Seruio placet: vel qui capite in humum impacto secidit.

Equus cespitator suffossus Virg. AL. Streuchlends Rosz B. Een peert dat struyckelt, oft stronckelt G. Qui n'est seur du pied, trebuchant IT. Cauallo sdrucciolante o slizzeggante H. Tropecador

Equus desultorius de quo facilis est desultus, non ophippiatus AL. Ein Rosz ohne Sattel, oder blosz B. Een ongesadelt peert oft peert sonder sadel G. Cheual non selle, sans selle, ou deselle IT. Cauallo ignudo, senza sella, oue non e missa la sella Nebrissensis non recte exponit pro equo saltatore H. Cauallo de brida

Huic opponitur. Ephippiatus equus AL. Gesattelter Hengst B. Ghesadelt peert G. Seele IT. Cauallo guarnito con la sella H. Cauallo emparamentado

Equus helcyarius Martiali, qui helcyo munitus naues molitur, subducitve. AL. Ein Rosz dasz die Schiff ziehet B. Een treckpeert G. Cheual qui tire ou nauire ou autre chose IT. Cauallo che tire o la naue o altro H. Cauallo que trae arrastrando

Equus meritorius conductitius. mi/sqios2 AL. Leyhrosz B. Huerpeert G. Cheual de louage IT. Cauallo di nolo H. Cauallo de alquiler

Equus pauidus yofodeh\s2 kraugi/as2 i(/ppos2 Hesych. quod ad clamorem expauescat. AL. Forchtsamer Hengst, schewes Rosz B. Schouwe, schouwachtich oft steech peert G. Cheual peureux et retif IT. Cauallo spaurito, o spaurato H. Cauallo detrasero, o que anda de tras

Equus refractarius duri oris, Ouid. sthmi/as2, a)mfhnasth\s2 du/sfimos2, a)/stomos2, dusga/rgalis2 Xenoph. sklhro/stomos2 Aeschylo: a)peiqh\s2, dusa/gwgos2, e)tero/gnaqos2: Polluci, dusth/nios2, dusupo/taktos2. AL. Hartmaulige, oder beissig, starck im Maul B. Hart in de mont oft bijt G. Cheual dur en bouche IT. Cauallo ostinato, et de mala bocca H. Cauallo que tiene la boca perfiada

Equus sternax Virgil. qui sessorem excutit o)rqo/plhc, katwmisth\s2, a)naxaiti/zwn, e)ktraxhlisth\s2, a)posei/wn. AL. Kurzlichs Rosz, das gern abwirfft B. Ketelich, ofr ketelachtich peert G. Rueur, cheual retif IT. Cauallo griccioloso H. Que derriba

Equus scutulatus Palladio AL. Apffelgraw er Hengst B. Een appelgraeu peert G. Cheual pommele IT. Frison

Equus strigosus Liu. male habitus Agellio. a)/trofos2. AL. Ein Magers, nicht wolgehaltens, vnnd straubachtiges Rosz B. Magher


image: s147a

harst, oft magher hein van een peert G. Fort maigre IT. Cauallo magro H. Cauallo muy magro y consumido

Equus succussator succussarius Lucillio. succussor, tortor, Nonio, crucians Ausonio et Plauto AL. Ein Traber, ein Rosz dasz hohe vnd hart trabet B. Trotter, drauer, d'welck eenen harden draf heeft G. Trotier qui va le trot, et galope dur IT. Cauallo che trotta, va il trot, et schuote l'huomo H. Cauallo que saiude et da del lomo

Equus suspiriosus anhelus Ouid. sqmatiko/s2. AL. Erstickts, dammffig, hertzschlechtiges oder hinsch vnnd gichtiges Rosz B. Dimpich en corbortstich peert G. Poussif IT. Cauallo bolzo o sinatico H. Gauallo aceroso

Equus tolutaris vel tolutarius Senec. gradarius Lucil. asturco Plin. cui mollis alteriio crurum explicatio glomeratio est. AL. Ein Zeltner, oder Zelt B. Een telle, oft hakeney G. Hacquenee, tracquenart, guilhedin IT. Acchinea, vbino H. Cauallo amblador, hacquinea, traquenart AN. Amblyng horse

Erinaceus eres Nemesia echinus a)kanqo/nwtos2, a)kanqi/on, e)xi/nos2. AL. Ein Igel B. Een egel, yseren vercken Hollandis G. Herisson IT. Riccio H. Erizo AN. Hedghogge

Felis ai)/louros2 para\ to\ ai)o/llein th\n ou)ra/n. a certo caudae vibramine spata/lh Suidae katoiki/dios2 h)\ katoi/kios2 galh= Zetz. AL. Katz B. Een katte oft kater G. Chat IT. Gatta, gatto H. Gato AN. Katte

Eorda Ouid. Colum. horda Varr. foeta. ge)/kuos2 h)\ e)gku/mwn bou=s2 Ouid.

Forda ferens bos est, foecundaque, dicta a ferendo. AL. Kalber oder tragende Kuh B. Een koe die kalf draeckt G. Vache qui est preins IT. Nacca pregna H. Vacca prenna

Glis a gliscendo dictus: quod somno pinguior reddatur, teste Seruio. mu/ocos2, e)leios2, kamyi/ouros2 Arist. AL. Relmausz. aliis dicitur Haselmaussz B. Veldtmuys G. Gleron, rat gleron IT. Gliero, galero H. Liron AN. Fyldmouse

Harpalus Oui quasi abunde rapax, a(rpa/zwn a(/lis2. AL. Grieff B. Grip

Harpya Aechylo et Ouid. a)rwui/a, a(rpaktiko\n ku/na, exponit Hesychius. cognominis Harpyiis arapacitate simgulari. AL. Wolff, Frasz B. Slock, Hylactor et hylax Ouid u/laktwr kai\ u(/lac a latratu. AL. Bruffer oder schnarch B. Basser, Wachter

Hylaeus Ouid. quasi sinaticus. e)n u(/lais2 a)/gwn.

Hinnulus Plin. hinnuleus Horat. Ceruus iuuencus. nebro\s2, e)llo\s2. kema/s2 Tarrhaeo AL. Rehe, ein iung eines Rehes oder Gembsen B. Ionckhart G. Faon IT. Figliuolo di caprioli, dami, di caualli, et simili animali H. Enodio, ceruatillo

Hircus tra/gos2, a)nh\r ai)gw=n. Theocrito, vt Virgil. AL. Bock B. Bock AN. Bock G. Bouc IT. Hirco H. Cabron

Histrix xoiro/grullos2, Suidae gu/lios2 a/kanqo/xoiros2, quod spinis in modum erinacei horreat. AL. Stachelschwein, quasi Sus pungens Dornschwein, Taran B. Een dicr gelijck een eghel G. Porc espic IT. Porco spino histrice H. Puerco espino AN. Porkepijne Hyaena, Petro Bellonio creditur esse animal ab odoratis excrementis notum, Ciuetta dictum.

Hoedus e)/rifos2, xi/mar)r(os2. AL. Bocklin, Kutzlin B. Bocxken, ionghe gheyte G. Cheureau IT. Cauretto, ciauarello, capretto H. Cabrito AN. A kyd, a yonge goote

Ibex Rupicaprae alterum genus, rota Varroni, vt creditur, quam vocem sunt qui in Platycerota commutarunt a(\c i(/calos2 Hom. AL. Steinbock, ybsch Geisz, et ybschen Heluetiis B. Wilde gheyte, steenbock G. Vne espece de cheureul IT. Vna specie di capra seluatica H. Vn genero de cabra montes

Ichnobates Ouid. i)xnoba/tes2, ferae vestigiis insistens. AL. Spor B. Spoor, spoorvolgher

Iunix Tenerae aetatis vacca, bucula da/malis2, boi+/dion, po/rtis2. AL. Ein Kuhlin oder junge Kuhe B. Hocklig oft veerse G. Ienice, genisse, ieune vache IT. Vacchetta, vacca giouane. Vachilla AN. Heffar or yonge ku

Iuuencus h)=nis2 AL. Zeitochs, ein jungher Ochs B. Een ionghe beeste, ionghen os, pnick G. Ieune beste IT. Bue giouane H. Buey nouillo AN. A yonge oxe

Labros Ouid. labro/s2, a rapida velocitate. AL. Huy, wind B. Vliech, snelle

Lachne Ouid. la/xnh, quasi villosus, ab hirtis villis. AL. Zotet B. Ruygert, ruychhayr

Ladon Ouid. ab indagando et capiendo, para\ to\ la/zesqai vel Lagon, vt Lugdunense exemplar profert, a leporum venatu. AL. Hasewindt B. Hasewindt G. Leurier

Laelaps Ouid. ab impetu turbinis in morem veloci. lai/lay. AL. Windt B. Winde, vliech

Laethargus Epigram. lai/qargos2 Clanculum mordeus. AL. Lawr B. Sluymer

Lamparus la/mpouros2 Theocrit. a caudae nitore, vel potius a vulpina specie qua multi inueniuntur: nam vulpes inter cetera etiam lampouri/s2 dicitur. AL. Weiszwadel B. witsteert

Leo le/wn, qh/r Hom. xa/rwn Lycoph. AL. Ein Low B. Leeuwe G. Lion AN. Lion T. Leone, lione. H. Leon

Lepus lagwo\s2, ptw/c. AL. Hasz B. Hase G. Lieure IT. Lepore H. Liebre AN. A haere



image: s147b

Lepus capitur aut dromalo/s2 h)\ dromai=os2, in cursu. AL. Im Lauff gefangen B. In loop geuangen G. Prins a la chasse IT. Preso nella caccia H. Tomada o topada corriendo aut eu)naio/s2 in lustro siue cubili circumuentus. AL. Im Langer vbereylt B. In zijnen nest oft nachtleger ghevonden G. Prins en son giste IT. Colto al suo nidio H. Halado dormiendo

Leucon Ouid. leukw/n a pili candore. AL. Weisz, Schnee B. Witten, witken, blanck

Lupus lu/hos2. AL. Wolff B. Wolff AN. Wolff G. Loup IT. Lupo, louo H. Lobo

Lycisca Ouid. lycitas Aeschylo et Ouid. lycas Simonidi. luki/skh, luki/tas2, a)/grwssa, luka/s2 Sim. veluti lupi progenies. AL. Wofflin B. Wolf ken

Lynx Lupus ceruarius. lu/gc AL. Luchs B. Los oft lochs G. Loupseruin IT. Lupo ceruiero H. Lobo cerual AN. A los

Maialis Varr. Verres exsectus vel castratus. ka/pros2 e)ktomi/as2 Athenaeo. de/lfac. AL. Barg oder veschnittener Eber B. Berck, gheuoert vercken G. Porc chastre IT. Porco castrato H. Marrano, cochino de vn anno AN. Borrowe hogge, libd hogge

Mannus Horat. equus pumilus. i(nno/s2. AL. Ein kleins Roszlin B. cleyn peerdeken, negge G. Cheuallet IT. Runcino H. Cauallo euano AN. Nagger

Martes i)=ktis2. AL. Marter, Buchmarter B. Mater H. Foine, martre IT. Foino H. Marta AN. Marter

Melampus Ouid. mela/mpous2. nigripes. AL. Schwartz fusz B. Swartvoet H. Pienegro

Melaneus Ouid. melanchaetes Ouid. quasi atripulus a nigris villis. melaneu\s2, melagxai/ths2. AL. Schwartzet, zoteter Mohr B. Swartgen G. Noireau H. Nigrillo

Meles officinis tassus vel taxus. AL. Dachs B. Das G. Taisson, grisart IT. Tasso H. Texon AN. Gray, broc

Mulus h(mi/onos2. AL. Maul Esel B. Muyl G. Mulet IT. Mulo, sed et his. macho H. Mulo, sed et his. macho AN. Mule

Mus mou=s2, mou=s2 katoiki/dios2. AL. Mausz B. Muys G. Souris IT. Torpo sorge, o rato di casa H. Raton AN. A mouse

Mus agrestis nitedula Seruio, forte nitella Plinij mou=s2 a)rourai=os2. AL. Feldtmausz B. Veldt oft eerdmuys G. Souris de champ IT. Topo di campaigna H. Ratoncillo del campo

Mus aquaticus AL. Wasserratzen B. Watterrat G. Rat d'eau IT. Sorgio morgange H. Raton de agua AN. waterrate

Mus araneus muga/lh AL. Harmele, Mutzer IT. Toperagno H. Murganho

Mus maior u(/rac Nicand. AL. Ratz B. Ratte H. Rat AN. Rat IT. Sorge o ratto di casa, pantegana Venetis, source Romanis H. Raton

Mus odoratus peregrinus Hieronymo B. Moskellaet katte H. Almisquera AN. Muske catte

Mustela galh=, spondu/lh. AL. Wisel B. Wesel AN. Wesel G. Bellette IT. Donnola, ballottula H. Comadrejr

Mustela Alpina alba. B. Armelin G. Armelin ou hermine IT. Armelino H. Arminno AN. Hormine

Mustela Scythica martes Sckthica. AL. Zobel B. Maerters G. Sable IT. Martorello H. Marta

Nape Ouid. na/ph quod saltus, qui na/pai dicuntur, inerret.

Nebrophonus Ouid. nebro/fonos2, para\ to\ nebrou\s2 foneu/ein, hinnulorum pernicies.

Onager o)/nagros2. AL. Waldt, oder wilder Esel B. Wildt esel H. Asne sauuage IT. Asino saluatico H. Asno siluestre

Orestrophus Ouid. o)resi/trofos2 montibus innutritus. AL. Berghundt B. Berchhondt

Oribasus Ouid. o)rei/basos2. montiuagus. para\ to\ e)n toi=s2 o)resibai/nein. AL. Berg oder Hugelsteiger B. Berchlimmer

Ouis pecus Plin. pro/baton o)i+\s2, a)mna\s2, mh=lon, qre/mma. AL. Schaaf B. Schaep G. Brebis IT. Pecora H. Oueja AN. Schepe

Ouis reicula Varroni, quae vel aetate vel morbo grauis est, aut saltem minus idonea o)i+\s2 a)pobolimai=os2. AL. Auszwurffling B. Wederdeege, worpeling

Pamphagus Ouid. pa)mfagos2. omniuorus. AL. Slocher B. Alvraet, slock

Panthera pardalis panqh/r, pa/rdalis2. AL. Leupard, lefrat, pantherthier B. Lupaert, lybaert G. Leopard IT. Lion pardo H. Leon pardal AN. Lybard

Podargus Epigr. a pernicitate pedum. po/dargos2. AL. Bald auff B. Snel

Poemenis Ouid. qunsi pastoricia canis. poimeni/s2, gregis custos. AL. Hirdtshund B. Schaepwachters hond

Pterelas Ouid. ptere/las2, quasi alis actus. para\ to\ toi=s2 pteroi=s2 e)lau/nesqai. in manuscriptis est Pherelas, quod esset appositissimum nomen feras agitantis canis, si e pateretur compositio corripi, fhrela/s2 enim a)po\ tou= e)la=n fhra/s2 diceretur. AL. Fluchs B. Vliech

Porca AL. Sam, Loosz B. Suege, soch, gelte G. Truye, coche IT. Porca H. Puerca AN. Souwe

Porcellus nefrens Varroni porculus Plauto, quasi qui frendere fabam nondum possit. de/lfac, ko/labros2, Suidae. xoiri/dion, xoirofo/rhma. ALEMAN. Fehrlin, abgeseugtes,


image: s148a

Frhlin [sic]. B. Speen oft braetvecxken, bigghe G. Cochon, porcelet IT. Cochino H. Cochino AN. Pigge

Porculus siue porcellus subrumus, lactens, u(=s2 galaqhno\s2, delfa/kion. AL. Sengfehrlin B. Suygende vercxken G. Porcelet tettant, cochon de lait IT. Cochino che tetta H. Lechon AN. Soucking pigge

Porcus xoi=ros2, xro/llos2. AL. Schwein oder Heimich B. Vercken G. Porceau IT. Porco, ciacco Florent. Aristot H. Puerco AN. Hogge

Porcus colluuiaris Festo colluuione alitus AL. Ein Schwein mit allerley Bnflat gemast B. Een vercken met spoelingen gemest G. Porceau nourri de laueure des escuelles, ou d'amas d'ordures IT. Porco notrito del lauature delle scodelle, o d'altra sporchezza H. Puerco que come qualquiere suziedad

Porcus saginatus Propert. de/lfac siteuto\s2, sialo\s2, su=s2, larino\s2, setali/s2 Athenaeo. AL. Mastschwein B. Ghemest vercken G. Porceau engraisse IT. Porco ingrassato H. Puerco ceuado o engordado

Porcus serarius Catoni (apud quem non recte sectarius scriptum inuenias) qui sero Pastus est. AL. Ein Schwein mit Schotten gemestet B. Een vercken metweye ghemest G. Porceau repeude mesgue IT. Porco pasciuto col scolo di latte H. Puerco pascido de suero

Rupicapra Plin. ai(/gastros2 Appiano AL. Gembs, Gembsen B. Wilde gheyte G. Chamois, ysard IT. Camuccia, camuza H. Vn geuero de cabra montes

Sciurus Pli. ski/ouros2, kamyi/ouros2. AL. Eichhornlin B. Eeckhorenken G. Escurieu IT. Schiriuolo H. Harda o esquilo AN. Squyrell

Scropha grwna\s2 gromfa/s2 Suidae. AL. Mutterschwein B. Een soch met ionghen G. Truye IT. Porca fattrice, scrofa treieta H. Puerca parida AN. Souwe with pigges

Sim ius simia, a simis et depressis naribus. Clunam etiam ab attritis clunibus veteres dixere pi/qhkos2, mimw/, ab imitatione hominum aemula ke/rkwy a cauda. kalli/as2 Dinarcho et Atticis AL. Ast oder Affin B. Simmel oft scheminckel G. Singe IT. Marmono, bertucia H. ximio, mono AN. Ape

Sorex AL. Ein Mutzer, Spitzmausz B. Slaepratte G. Vne souris IT. Sorzo, rato, topo H. Raton pequenno AN. Dormous

Sticte Ouid. stikth\, quasi maculosa, et punctis interstincta, para\ to\ sti/zein. AL. Pfleck B. Schimmel

Subulo Plin. Ceruus, cui prima erumpunt cornuum tubercula, et quidem simplicia. pattali/as2 Aristotel. AL. Sprieszhirtz B. Ionge hert, speetken G. Brocart, ieune cerf qui a les cornes simples, et non point forchues IT. Ceruo giouenetto, delle prime corna H. Corco

Sus u(=s2 AL. Schwein oder Saw B. Vercken, oft soch G. Porc ou truye IT. Porco, o porca H. Puerco, o puerca AN. Hogge, or souwe

Sus grandinosus u(=s2 xalazw/dhs2. Aristot. AL. Vngantz Schwein B. Gortich vercken G. Porceau ladre et surseme

Talpa a)spa/lac. AL. Maulwurff Schermausz B. Molle G. Taulpe IT. Talpa H. Topo AN. Molle syuant

Turus tau=ros2, bou=s2 te/leios2 kai\ e)no/rxhs2. AL. Stier. Farr, Farren, Mum melstier, wurucherstier, Bullen B. Stier, varning, varre, bulle G. Toreau IT. Toro, buy rezio AN. Bulle

Theron Ouid. qh/rwn. ferinus, sine a ferae indagine, siue a truci aspectu.

Thous Ouid. qw=os2. pernix. B. Snelle

Tigris Ouid. ti/gris2, e velocitate sagittae simili, quae Tigri rapidissimo Hyrcaniae amni nomen creauit. AL. Windt B. Pijl, snel, vlielch

Tigris ti/gris2. AL. Tigerthier B. Tiger G. Tigre IT. Tigra H. Tigre, hembra del pardo

Tollutim incedere Varr. tollutim carpere incessus Plin. glomerare gressus Virg. ad numerum colligere vngulas Martiali. i(pokre/nein. AL. Ein Zelt gahn B. Ambelen oft tellen, oft een telle gaen G. Ambler IT. Ander a lambro, vel ad agio, vel il tracco H. Amblar

Diuersum huic est quod barbara voce Gallopare dicunt: quod Pelagonius gumna/zein to\n i(/ppon dro/mw dia\ ka/lphs2, tw| legome/n o triph/dw|. Plutar. kalpa/zein, alij kalpa=|n dicunt: ita vt ka/lph ea cursus citatio sit, quam velut concatenatam pe/dhn vocat Xenophon, i(ppasi/an kukloterh= Poll. exponit Vernacula lingua forte ronden draff, velut rotundum cursum. At vocem tri/phdon (vnde Tripedarios dictos apud Vegetium autumo equos, pro Trepidariis) exprimit incessus, a Germanis peculiariter dictus. Dryschlag.

Tragelphus trage/lafos2 Hircoceruum quidam vocitant, qui villosis armis est, et mento promissa barba hirto, caetera ceruo similis. i(ppe/lafos2 Aristot. AL. Brandthirtz a semiusti ligni colore, animal in Germaniae saltibus Boemiae vicinis notum, quanquam de re, quae nusquam in rerum natura exstet, Graeci prouerbium finxerint: tragela/fous2 pla/ttein, id est, Tragelaphos comminisci. quod exstat apud Nazianzenum et Aristophanem. Putauit autem et Nebrissensis Tragelaphum esse animal fictum.

Prouerbium hoc apud nos quibus animal hoc incognitum fuit non immerito et nasci vsurpari potuit. Nec enim necesse fuit animal hoc in rerum natura non esse, licet aliqui prouerbium hoc vsurparent.



image: s148b

Vacca bou=s2, bouqh/leia. AL. Kuhe B. Koe G. Vache IT. Vacca H. Vaca AN. Cowe

Veredus Martiali, equus viatorius, qui publica via ibat, cursusque publici causa praebetur. pa/roxos2 i(/ppos2 Theodoreto, qualis quem nunc postum vocamus, quasi equum dispotum. cum Suetonio. AL. Ein post oder kutschen Rosz B. Een postpeert G. Cheual de postillon IT. Cauallo de la posta, o di cocchio H. Cauallo de la puesta, o del correo

Verres Porcus non castratus. o( mh\ e)ktet mhme/n os2 xoi=ros2. ita enim legendus est Plutarchi locus in Cicerone, vbi falso legitur to\n e)k te/tmhm. etc. In quo errore tenetur vir doctissimus, qui Dictionarium Latino-Germanicum dedit, Verrem eisdem quibus Maialem nominibus donans. AL. Vngeschnittener Eber B. Beer ontgelubt vercken G. Verrat IT. Porco maschio, verro, porco non castrato H. Verraco, puerco no castrado AN. Boore, vngelded hogge

Vertagus Martiali. Canis qui sua sponte exit, domumque praedam reportat. AL. Ein hundt so fur sich selbst jagt B. Duynhondt G. Chien qui de sa nature chasse IT. Cane che va da se stesso alla caccia H. El podenco que trae a la mano la caca y caca de su natura

Veruex Aries castratus. krio\s2 e)ktetmhmenos2. AL. Hammel, virschnitener widder B. Hamel weer G. Mouton IT. Montone castrone, castrato H. Carnero castrado AN. Werher

Veruex sectarius kti/los2 Dux gregis. o( th=s2 poi/mnhs2 pro/pompos2 xeiroh/qhs2 kai\ h(/meros2. AL. Herman, Wider so voran gehet B. Belhamel, herman, belleman G. Mouton a la sonette IT. Il capitano de la mandra H. El manso a quien siguen los otros

Vitulus mo/xos2. AL. Kalb B. Calf G. Veau IT. Vitello H. Bezetro AN. Caulffe

Viuerra Plin. i)=ktis2, galea\ a)gri/a Strab. AL. Fret B. Foret, frette G. Furet IT. Foretta donnola H. Huron AN. Ferrette

Vrsus a)/rktos2. AL. Beer B. Beer, hors G. Ours IT. Orso, vrso H. Osso AN. Beare

Vulpes a)lw/phc, kerdw\, qamic Hesych. bassa/ra, ki/nados2, koqou=ris2. AL. Fuchs B. Vos G. Renard IT. Volpe H. Zorra, raposa AN. Foxe

DE REGIONIBVS. CAP. LXVI.

ACHAIA in Peloponneso regio. in qua Nauplium. Romania.

Adiabena Assyr. regio. Botan.

Aegyptus ai(/guptos2, a)eri/h. Afric. notissima regio. Egypto.

Aegyptus inferior quae et Delta, a triangulari specie vocatur, quae vtrinque Nilo praetexitur, ab oriente Bechria dicta, vt ab occidente Eirif.

Aegyptus superior quae et Thebais: hodie Sahid vocatur.

Aegyptus Mesec in scripturis, a Meserem Chami filio. xa\m skhnw/mata. dicta est etiam Aegyptus, tabernacula Cham.

Aemathia Regionis pars, quae nunc, Macedonia Phtiotida.

Aemylia IT. reg. Lombardia di qua del Po.

Aethiopia Hebraeis Chus, quaesi nigra vel nigreda, Regio Africae.

Aetolia Regio inter Acarnaniam et Phocidem. ai)twli/a. El despotado.

Africa minor cum vtraque Mauritania. Barbaria hodie. Barbarijen. Barueria.

Albania inter Colchidem et Armeniam Asiae regio. Seruan. Sipiche Castaldo, alij Zuiria, alij sic annotant, in Comania Tartarorum regione contineri Colchidem, Albaniam et Hiberiam.

Albania quae et Britannia minor, vel secunda, hodie Scotia, regnum.

Analitiorum regio Gall. Narbonnensis. Prouence.

Anthemusia Asiae reg. Aliduli.

Aprutium Regio inter Picenum et Apuliam. Samnium Abrusso.

Apulia Daunia IT. Regio. Puglia piana

Apulia Peucetia IT. regio. Terra de Barri

Aquitania Gall. reg. versus Hispan. Aremorica. Guyenna.

Arabia felix Asiae regio. Aiman, vel Ayaman.

Arabia deserta Hebraeis Cedar. Beriara.

Arabia petraea quae et Nabathaea Plin. et Strab. Palaestinae contermina, Asiae regio. in sacris literis eam incolunt Amalechitae Barra ab, aliis Bengancal.

Arachosia Asiae reg. Cabul.

Arachoris Asiae reg. Chesmur.

Argia Peloponnesi regio. Saccania, aliis Romania.

Aria Regio Asiae. Sernere Mercatori aliis Corazant

Ariace Asiae regio. Decan.

Armenia maior Asiae regio, quae et Basilisena. Turcomania.

Armenia minor quae et Leucosyria Procopa Asiae reg. Anaduole, aliis Pegiam.



image: s149a

Armorica Britannia Galliae, sonat autem super mare. vide in Insulis. Bretaigne.

Armuzia Regio Asiae ad fretum sinus Persici. Ormuz, regnum.

Asia minor Natolia hodie.

Asia propria Asiae minoris reg. Sacum.

Aurea Chersonesus As. reg. Malaca.

Bactriana As. reg. Carassan,

Baetica a Vandalis Hispaniam infestantibus Vandalia dicta, hinc Andaluzia.

Barbaria Aethiop. reg. Ptol. Quiloa forte.

Basilisena As. reg. Turcomania.

Bithynia Regio As. minoris. Bursia.

Bodini Regni Poloniae regio. Podolia.

Bogdomantis Regio Asiae minoris. Chiutaie.

Boiohemum quasi Boiorum domicilium, vulgo Bohemia, Behem.

Brutium IT. reg. Calabria

Cambria Britan. reg. Walia.

Campan felix, IT. regio. Terra di lauoro, Lauorini campi

Cantabria H. reg. Biscaia

Cantium Britan. reg. Kent.

Cappadocia Asiae minoris reg. Amasia.

Carmania As. regio ad sinum Persicum Reyno de Narsinga.

Carmania felix Asiae regio. Turque stan.

Carmina deserta As. reg. Dulcinde desertum, Narsinga Iouio.

Carnia nunc Carinthia. Crani.

Celtiberia Hispan. reg. Reyno d'Aragon.

Chalcidica Graec. regio. Iamboli.

Chaldaea As. reg. quae et Babylonia, Azamia Belonio.

Chaonia Epiri ditio. Cannina.

Cilicia hodie Caramania, quod ad Amanum, sic dictum, quasi atrum montem, propter exustas cautes, iaceat. Cara magna.

Colchis As. reg. Mengrelia.

Comagena Syriae reg. Euphratisia.

Corinia Britan. insulae regio, a Corino palaestrita nuncupata. Cornubia aliis. Cornewalle. Cornouia etiam.

Cyrene Cyrenaica regio, quae et Pentapolis. Afric. regio. Corena.

Dacia Scyth. regio Moldauia, et Walachia.

Dacia mediterranea Ripensis. Siebenburg, Herdel Hungarice. Transiluania.

Dalmatia Illyrica regio, Liburnis contermina. Slauonia de mar.

Dardania Europ. reg. Bossina, Bossen.

Daretis Reg. As. Adilbegian.

Epitus h(/peiros2. Graec. reg. Cimera, Albania.

Flaminia IT. reg. Romagna

Forum Iulij Friuli.

Galatia quae et Gallograecia, As. minoris reg. Amasia hodie. Chiangare Castaldo.

Gallecia Regio citerioris Hispan. Galizia.

Gallia galli/a, vel keltogalli/a. Aquitanica. a)koitani/a. quae montes Pyrenaeos attingit. Belgica belgikh\. quae inter Sequanam est et Scaldim. Bracata, quae et Narbonensis, Delphinatum continet cum Prouincia, et terra Languedocae. Transpadana, IT. reg. Lombardia di la dal Po. Cispadana, Aurelia, vel Aemilia, Catone teste, olim etiam Bianorea, a Bianore O Eno. Celtica, quae et Lugdunensis. lougdonhsi/a. Comata, habet Celticam, A quitanicam, et Belgicam. Togata Plin. Cisalpina Plin. Lombardia Cispadana, Romandiola nunc, Romagna, Nebrissensis Lombardiam complectitur. Transalpina, quae et Celtogallica.

Gedrosia Asiae reg. Gest, aliis Gusarate.

Germania vide in Germani.

Graecia Eurip. regio incolis Graecis Romechi vocatur, Turcis Horomeli.

Haginoia Belgij regio. Henegouwe.

Hetruria Thuscia. tur)r(hna. Pelasgia. Tyrrhenia. Toscana.

Histria olim Iapidia, teste Plinio, IT. regio. Istria.

Hispania Iberia, Hesperia vltima, i)bhri/a Ptol. Vlterior, seu Baetica Andaluzia. Citerior, quae et Tatraconensis, et Lusitania.

Hytcania As. reg. Diargumont, aliis Straua, et Mesandaram.

Iberia Pars Hispan. Ibero fluuio proxima. Reyno d'Aragon.

Iberia Regio As. Colchis finitima. i)bhri/a. Georgia.

Illyris Illyricus. i)lluri\s2. Esclauonia.

India extra Gargem As. reg. Heuila Hebr. Mucini.

India intra Gangem As. reg. Indo stan.

Ionia As. reg. Quiscon. Turcis.

Italia O Enotria, Ausonia, Hesperia, Camesena antiquitus. ar)gh/ssa Lycoph.

Litium IT. regio. Campana di Romana

Lectorum Regio, in India extra Gangem. Regnum Pego.



image: s149b

Liburnia libourni/a Ptolem. Regio inter Illyridem et Dalmatiam, nunc Croatia, Crabaten, Croace, el contado di Zara.

Liguria It. reg. Riuiera de Genoua.

Lucania IT. reg. Basilicata

Magna Graecia Iapygia, Mesapia, a Mesapo duce. Salentina, Apulia, Calabria superior.

Margiana Mediae regio, Ieselbas, aliis Zagatai.

Marmarica Aegypto et Lybiae vicina. Barcha.

Mauritania vtraque cum Africa minore, vno nomine vocatur Barbaria.

Mauritania Tingitana Reyno de Marocho.

Mauritania Caesariensis Regnum Thremesinum.

Media mhdi/a, a)sprakani/a Cedreno, Asiae regio ad mare Caspium. Seruan.

Melitene As. reg. Aracghelaram.

Menapiscus pagus Belgicae reg. Flandria.

Mesopotamia As. reg. Aram neharim Hebr. quasi Syria fluuiorum, quod hinc Tigri, hinc Euphrate amnibus inclusa sit. Diarbech.

Messapia vide Pamphylia.

Moesia vel Mysia superior, hodie Seruia et Bosna, et aliqua ex parte Rascia, vt vult Petrus Ranzanus.

Moesia inferior Bulgaria, et Walachia.

Mysia As. minoris regio. Bursia.

Nabathaea vide Arabia.

Nerigos Plinio, quae nunc Noruegia. Regio Scandinauiae in Arctum late excurrens. Nortwegen.

Nicomedia As. minoris reg. Comidia nostris. Nicor Turcis.

Noricum pro Austria, pro Bauaria. et parte Styriae. nwriko/n.

Numidia Afric. reg. Biledulgerid. Regnum Tunetanum.

Numidia noua Reyno de Bugia.

Ophir Hebr. Vrphen Eupolemus vocat. Peru regio.

Palmurena As. reg. Arden.

Pamphylia quae et Messapia. As. minoris reg. Parthenia, Setilia.

Pannonia superior vel prima h( a)/nw. quae et Valeria. Austria inferior cum Styria.

Pannonia inferior Polonia h( ka/tw. Hungaria.

Paphlagonia As. minoris regio. Anadoule.

Parthia As. reg. Arach.

Parthiene Parthiae pars. Delin.

Persi As. reg. Farsi.

Peucetia Reg. IT. vel Apulia Peucetia. Tietra de Barry

Phygia As. minoris pars. Sarcum.

Phrygia magna frugi/a mega/lh.

Phrygia minor frugi/a mikra/. quae et trwa\s2, teste Ptolemaeo, h( en ellhspo/ntw|. Eustach.

Picenum IT. reg. a Pico Martio dicta. Blondo etiam Marca Firmiana. Marca d'Ancona

Pieria Regio in finibus Macedon. Aemathia ante dicta. Lacosichia.

Rhetia prima vel superior. Swauen Sueuia. Schwaben.

Rhetia secunda vel inferior, Pars Bauariae.

Roxolania Ptol. quae hodie Russia rubea, Ruthenia, et Russia meridionalis vocatur. Reussen, sub regno Poloniae.

Sacarum Regio in Asia. Desertum Belor.

Saltus Galliani Plinio in Flaminia Italiae regio. Galeata.

Saltus Prouinciae Narbonensis Cante de Sault.

Samnium Abruzzo

Sauia Pannonia Europ. regio. Slauonia.

Scythia inter Taurum As. reg. Mongal.

Serica Regio seu pronincia Asiae. Cataio. aliis Cambalu.

Sincae As. reg. China.

Sogdiana As. regio. Maurenbaer, aliis Corasina.

Susiana As. reg. Cusistan, aliis Susay, aliis Cus, aliis Zaque ysmal.

Syria suri/a, eu)fra/ktis2 Steph. ab Euphrate amne. Soria.

Taurica Chersonesus Europ. pars. Perocopska et Gesara, aliis Gazaria. Dominicus Niger eius partem meridionalem Gothiam vocari, vt septentrionalem Gazariam, annotat.

Theria Regio Alpina, hodie Comitatus Tirolensis. Tirol.

Thessalia qettali/a. Grae. reg. Comenolitati, aliis Lamina, et rectius.

Thracia quae et Perca olim, et Aria, et Scyton. Europ. reg. Romania.

Troglodytica Aethiop. reg. Reyno de Melinda.

Turdetania H. Baet. reg. Reyno de Murcia

Valentia Ammiano, Reg. Angl. Wales.

Valeria Pannon. pars, in honorem Valeriae Diocletiani filiae nominata, teste Marcellino, hodie Styria, quae et Pannonia interamnensis. Steirmarck.

Venetia Marca Treuisana.

Vindelicia hodie Bauaria. Beyern.

Vmbria Ducato de Spoleto.



image: s150a

DE ROSA ET PARTIBVS EIVS. CAP. LXVII.

CAlys Plin. alabastrus Eid. Rosae globus nondum explicitus et patens totus. sed conuiuens. a)gxou=s2, h( ka/luc, ka/luc r(o/dou memukw/s2, cohiuum, vel, vt alij, coniuum, vocari vetus Lexicon Turnebo teste, loquitur. AL. Rosenknopfflin B. Een roosen knopken G. Bouton des roses non espanies IT. Bottone o boccolo di rosa prima ch'ella se spanisca H. El nudo de la rosa antes que ella se abre

Capillamentum Tenuia stamina in rosae medio. stami\n.

Caput Globulus inferior rosae, lanugine refertus. kefalh/. B. Het hooftken van de roose

Flos Quod capillamentis croceum insidet, barbaris anthera dictum. a)/nqos2. AL. Das gelb oder die bluhe B. De bloeme G. La fleur, le iaune de la rose IT. Il fiore, il giallo de la rosa H. La flor.

Rosa r(o/don, qro/non Hom. et Theocr. schol. AL. Rose B. Roose G. Roose IT. Rosa H. Rosa

Rosa Alabandica Plinio, albicantibus foliis. AL. Leibfarbige rosen B. Prouensche roose, roosen van Prouencien IT. Rosa incarnata

Rosa alba r(o/don leuko/n. AL. Weisz Rosen B. Witte roose GAL. Rose blanche. IT. Rosa Damascena, rosa bianca H. Rosa blanca

Rosa canina siluestris Plinio, kuno/r)o(odon, kuno/sbaton, ku/na culi/nhn oraculum dixit, Plutarcho teste. kuno/kentron Hesychio, kuno/mwron Galeno vt creditur. AL. Hagenbutten, hanbuttel B. Eglentier G. Esglantier, rose sauuage Hunc florem Rembertus, vir de re herbaria optime meritus, rosam Graecam Plinij, siue lychnidem esse existimat. cui quo minus subscribam, facit odoris praestantia, quem flos iste reddit, cum nullum rosae Craecae tribuat Plinius itaque eglenterium eam esse autumo rosam, quam e rubo natam et siluestrem vocat Plinius: et Gesnerus acutissime recentiorum controuersias refellens, cynorrhodon, siue cynos baton esse censet, Rosam vero Graecam non aliam quam Lychnidem esse iudico, inodoram, stato foliorum numero, violaeque albae magnitudine notam: quam ob coloris saturitatem Rosae nomine dignatus est, vt mihi persuadeo.

Rosa coroneola Plinio, pallida, odorata, fortassis illa, quam delitiae hominum mosschettam nominant a musci odore, quem mangonio acquisiuit. B. Mus ket-roose G. Rose autumnale

Rosa Milesia Plin. cuius ardentissimus est colos. rosa purpurea, rubra. r(o/don porfurou=n, milhsiako/n. AL. Rothe rosen B. Roode roose, oft bruyn roode roose G. Rose rouge

Vnguis Pars infima folij rosae albida, quod et fortex a Nebrissensi dici annotatur. o)/nuc. AL. Das weisz am rosenblat B. Het witte van cen roosenbladt G. Le blanc en la fueile d'vne rose

DE SAPORIBVS. CAP. LXVIII.

ACerbum Cicer. immite Plinio, quod contrabit et stipat quodammodo tactum, vt cornum. a)/stomon Dioscor. strufno/n. AL. Grun B. Sap, taertich G. Verd IT. Garbo H. Agro por madurar

Adstrictorium Plinio, Genus est commune acerbi et austeri, quorum vtrumque contrahit, piros densat, reprimit, siccat, qualitate frigidum. stu/fon, stuptiko/n Dioscorid. AL. Das zusammen zeugt B. Nypendet samen treckende G. Restraintif IT. Ristrettiuo H. Cosa que restrinne

Acidum Plin. Mordicans citra caliditatem, vt oxalis. o)cu/. AL. Sauwr, sauriecht, esselechtig B. Zuer G. Aigre, sur, tirant sur l'aigre IT. Acetoso H. Cosa azeda

Acre quod mordicat et rodit valido calore, vt piper. drimu/ Galeno. AL. Starck, heysz B. Heet op de tonghe, sterck G. Aspre, hisnel IT. Agro, brusco H. Agro, fuerte

Amarum Cicer. detergens adeo vt etiam exasperet. pikro\n. AL. Bitter B. Bitter G. Amer IT. Amaro H. Amargo

Austerum Colum quod asperum sensum commouet, in profundum subiens. ac veluti humorem depascens, vt mespilum, au)sthro/n. AL. Rauch, herb B. Straf, wreet, amper G. Aspre, austere IT. Aspero, austero H. Aspero

Dulce Cicer. amaro contrarium, quod manifesta voluptate linguam imbuit. gluku\, glukero/n Homer. AL. Susz B. Soete G. Doux IT. Dolce H. Dulce



image: s150b

Pingue vnguinosum Plinio, quod linguam sine voluptate inungit. liparo/n. AL. Olachtig, feyst B. Vet, vetachtich G. Ointeux IT. Ontuoso H. Vntoso

Salsum Virg. linguam detergens. a(luko\n, a)lmuro/n Theophrast. nitrw=des2 Praxagorae. AL. Gesaltzen B. Ghesouten, soutachtich G. Sale IT. Salso, insalato H. Salado

Suaue Virg. quod blandum et gratum linguae occurrit, h(du/. AL. Lieblich B. Lieflijck, smaeck elijck G. Souef IT. Soaue H. Suaue, delectable

DE SERPENTIBVS. CAP. LXIX.

ANguis senecta Plin. vernatio Eidem. exuuiae Virgil. spolium serpentis Lucretio. su=far, lebhri/s2. vestis serpentis quoque dicitur. AL. Die abgestraffte schlangenhaut B. Verworpen slangen huyt G. La despouille d'vn serpent IT. La pelle della biscia H. Holleja della culebra

Basiliscus Plin. regulus serpens, basili/skos2. AL. Basiliscus B. Basiliscus G. Basilisque IT. Basilisco H. Basilisco

Bufo Virg. tubeta Plin. quod inter rubos degat. fruno\s2 ba/traxos2 xersai=os2. AL. Krott, gartenkrot B. Padde G. Crapaut IT. Rospo, botta, zatto, babi, buffo, buffa H. Escuerco, sapo AN. a Tod, a padde

Caecilia Columel. Serpentis genus caeci, to/flaina, tu/flwy Nicandro. AN. Blindtschleicher

Coluber Plin. Serpens qui nemorum vmbras incolit. o)/fis2. AL. Hauszschlang B. Huys-slanghe G. Couleuure IT. Serpe, serpente, biscia H. Culebra

Draco dra/kwn. femina dracaena, drakaini/s2. AL. Track B. Draecke G. Dragon IT. Dracone H. Dragon

Hydrus Horat. chelydrus Lucano, natrix. Cicer. u(/dros2. AL. Wasserschlang B. Waterslange, nater G. Serpent d'eau IT. Biscia che se mantiene nell'acqua H. Culebra del agua

Lacertus Plin. lacerta Horat. sau=ros2, sau=ra. AL. Heyder, heydochs B. Haghedisse G. Lesarde IT. Lacerta, lacerfola, liguro, zamatro H. Gartija, lagarto, lagardiza AN. a Lysarde

Salamandra salama/ndra, mo/lgh. AL. Olm, molch, malen B. Salamandet, molck G. Salamandre Vascones Mirtil nominant, Allobroges pluuine, quod pluuiam portendat. Alibi in Gallia vocatur sourd, surditatis argumento IT. Salmandra H. Salmanaquesa

Scorpius et scorpio Plinio. skorpi/os2. AL. Scorpion B. Scorpioen G. Scorpion IT. Scorpione H. Escorpion, o alacran

Serpens anguis Virg. o)/fis2, e)rpeto/n. AL. Schlang B. Serpent. slanghe G. Serpent IT. Serpe sorda H. Serpiente AN. Serpent

Vipera excetra Cicer. e)/xis2, e)/xidna. AL. Nater, hegknater, brantschlang B. Adderslanghe G. Vipere IT. Marazzo, vipera H. Vinora, bicha

DE SILVIS. CAP. LXX.

ARduenna sylua in Gallia Belgica. Bosch van ardenen. Lutticher waldt. Germ.

Algidum Nemus mediterraneum Latij. Selua del Aglio.

Silua Hercynia Caesar. Orcynia silua, Martiana silua. e(runi/a u(/lh Iuliano. Schwartzwald, hartzwald.

Silua Mesia in Veientibus. Bosco de Baccano.

Silua Semana. Bacenis Caes. Selua de Turegia. Thuringerwald.

Lucus Vulsinius in Hetruria, Bosco de monte Fiascone.

Ingriones German. silua. Der speszhart.

Vitulonia silua Hetrur. silua. Selua Verletta.

DE SINVBVS MARIS. CAP. LXXI.

SInus horat. Incuruum littus, quod mare complectitur. ko/lpos2. B. Inham oft boesem der zee G. Goulfe de mer IT. Golfe del mar H. Guelfo del mar



image: s151a

Sinus Adrianus vel Adtiaticus. IT. Golfo de Venetia H. Guelfo de Venize

Adrumentinus sinus Afvicae. IT. Golfo de Mahometa

Ambracius sinus In Epiro ad mare Ionium. IT. Golfo del arta, vel de Larta

Amphimalites sinus Ptolom. Sinus in Creta insula. IT. Golfo de la Suda

Arabicus sinus a)rabiko\s2 ko/lpos2 Ptol. mare rubrum Europaeis dicitur. IT. Mar rosse, mar di Mecca Mauris Bohar Corsun, quasi mare inclissum.

Argaricus sinus in Asia. IT. Il golfo di Bengala

Argolicus sinus maris Aegaei in Peloponneso. IT. Golfo de Napoli in Romania

Astacenus sinus in Propontide. IT. Il golfo de Nicomedia

Baianus sinus et lacus Baiae. IT. Bagni di Tripergola

Balticus sinus ad Chersonesum Cimbricam. B. De beldt

Barbaricus sinus vel mare asperum. Golfo de Melinde.

Buthrotiorum sinus Ptol. Butrunto.

Carcinites sinus karkini/ths2 ko/lpos2, ad alterum latus Tauricae Chersonesi. Golfo de Negropila.

Casalus sinus Ptol. in Corsica insula. Capo di porto.

Casilites sinus Ptolom. ad Corsicam insulam. Golfo di S. Florentio.

Ciliciae portae qua Taurus patet ad Antiocham. Golfo de la grazza.

Codanus sinus Plin. B. De Sundt

Corinthiacus sinus qui et Crissaeus. Golfo de Patras.

Coronaeus sinus Plin. korwnai=os2. Golfo de Coron.

Erycis sinus in Italia. Golfo de la speza.

Gageticus sinus Castaldo, Argaricus Mercatori. gagghtiko/s2. Ptolom. Maris Indici sinus. Golfo di Bengala.

Hipponiates sinus qui et Vibonensis, et Napetinus, ac Teriuus. i(ppwni/aths2 ko/lpos2. in mari infero Neapolitani regni. Golfo de S. Eufemia in Calabria.

Illicitanus sinus in Hispania citeriore. Golfo de Alicante.

Issicus sinus in mari Mediterraneo. Golfo de Layasse.

Magnus sinus Ptol. Chryse Plin. Sinus maris Eoi. mare Cin.

Maliacus sinus in mari Aegaeo. Golfo del Ziton.

Melas sinus me/las2 ko/lpos2, in mari Aegaeo Thraciae adiacens. Golfo de Caridia.

Messeniacus sinus in mari Aegaeo, a Messene Peloponnesi vrbe, qui et Coronaeus. Golfo di Coron.

Nicopolitanus sinus in Propontide. Golfo di Montanee.

Paestanus sinus Lucaniae adiacens. Golfo Agropolitano en Basilicata.

Pelasgicus sinus Golfo del Volo.

Persicus sinus persiko\s2 ko/lpos2, Mare di Mesendin.

Polaticus sinus Melae. Flanaticus Plin. in Mari A driatico IT. Quarno, vel golfo di quernero vel carnero, quasi carnisicina hominum, ob crebra naufragia quibus infamis est

Rizonicus sinus in Dalmatia. Golfo di Cataro.

Sabaracus sinus maris Indici. Golfo Sauolas.

Sebinus lacus Plinio in Lombardia Transpalana. Iseo lago.

Strymonius sinus in Macedonia. Golfo di monte santo.

Tarentinus sinus Mar grande.

Thermaicus sinus in mari Aegaeo Macedoniae adiacens. Golfo di Salonichi.

Venedicus sinus qui et Curiensis a Curiorum regione. Curischer See.

Zygis Asricae sinus. Colfo delli Arabi.

DE SVPELLECTILI VARIA. CAP. LXXII.

ABacus, repositorium Plinio. a)/bac, qu/bh Athenaeo, e)gguqh/mh. AL. Credentztisch, buffer B. Aenrecht-tafel, rechtbanck tresoor, buffet G. Buffet dressoir, vn chapelet IT. Bufferto, credenza H. Elaparador

Absis, curuatura rotae Ouid. a)yi\s2, i)/tus2, sw=stra Polluci. AL. Der bogen am rad B. De cant vant rat G. Le tour d vne roue Item ferrum rotam ambiens. ka/nqos2. AL. Ein felgen am ein rad B. Yser aen een rat G. Iantes

Accubitum Lampridio, an aclinterium spartiano, Lectulus in quo interdiu quiescitur. a)naklinth/rion. AL. Faulbett, Lotterbett B. Een koerskan, lodderbeddeken G. Petit lit pour y dormir de iour IT. Letto doue si sorme di giorno H. Cama para dormir sobre ello de dia

Acicula spina Tacito hb. De Germ morib quia committunt tegimna: AL. Hafftle, gufen B. Een spelle goespingle, quasi sinula. IT. Spillerr, ago da capo H. Alsiler



image: s151b

Acies cultri a)kmh\, stw/mwma. AL. Der schnit, oder die Scherpffe am messer B. Tscherpe, d'egghe, ost stael, ende de snede van 'tames G. Le sil, ou le trenchant ou taillant de couteau IT. Il silo o taglio del coltello H. Elhilo o agudeza del cuchillo

Aclides Virgil. Teli genus, quod amento longe iaci potest, ita vt peracto vulnere reuocari possit. tragula eius generis est apud Caesarem. a)ko/ntisma. AL. Schaffelin B. Iauelijnken G. Iaueline IT. Iauelina H. Azagava

Acmotheta Lignum in quo firmatur incus. a)kmoqe/ths2. AL. Amboszstock B. Ambeelt block

Actophysium a)krofu/sion Thucyd. a)krosto/mion tw=n a)skw=n. Follium extrema pars, quae fornacis aut fusorij infundibuli ori inseritur.

Acrophyssium spiramentum sollis, Extremum follis rostrum. a)krofu/ssion.

Acus Cicer. belo/nh, r(afi/s2. AL. Nadel B. Naelde G. Esguille a coudre IT. Ago H. Aguia AN. Niedel

Acus Babylonia Martial. acus Assyria Claudiano, acus Semiramia Marciali, qua pingere solcnt. AL. Sticknadel B. Stip, oft sticknaelde G. Esguille a picquer IT. Ago di racamar. H. Aguja de boslar

Acus foramen trumali/a Eustath. h( th=s2 belo/nhs2 o)ph\, ku/ar. AL. Nadelor, oder eugel B. De naelden ooghe, oft d'ooghe vander naelden G. L'oeil d'vne esguille IT. L'occhio del ago H. El ojo del aguja

Ad libellam et normam exigerePlin. Vitra. AL. Nach dem senckel etw as machen B. Opt waterpas maecken G. Dresser selon le niueau IT. Fare a liuello H. Far obra segon el niuel

Ahenum aut, vt alij scribunt, aenum Virg. caldarium, quod supra focum pendet, in quo cale sit aqua. qermanth\r, xalkei=on, i)pnole/bhs2. AL. Kessel B. Ketel G. Chaudron IT. Caldaia Boccatio caldara H. Caldera

Alae sagittae Virgil. ptera\ o)i+stou=. AL. Die federen am holtz oder pfeil B. De vederen aen den hout oft pijl

Alueus pro ligno excauato ad condienda salsamenta. mono/culon. AL. Ein multen B. Een moude IT. Concha nonnullis

Amentum Plinio, Lorum mediae hastae obuinctum, quo iacitur. a)gku/lh, o)/xanon be/lous2. AL. Der riemen am pfeil B. Pijl-bant G. Le lien d'vn dard IT. Il legame de la lancetta H. Amiento para tirar dardos

AmesHoratio, Pertica aucupalis tendiculam sustentans. sta/lic, i)ceutiko\s2 ka/lamos2. AL. Stachel die man braucht das garn damit auff zu spannen B. Voghelers stock, oft garenstock G. Perche a oiseleur IT. Verga o bastone d'vccellatore H. Palo que sostenta la red

Amussis Funiculus creta aut rubrica illitus, quo dirigunt saxa aut ligna. staqmh\, stafu/lh. AL. Richtschnur, senckelschnur B. Coorde, richtsnoer G. Cordeau ou ligne de charpentiers H. El hilo del almagre AN. Carpenters oder masons rule

Anceps securis Vide Bipennis.

Annuli loricae kri/ka. B. Pantser, maellieu G. Mailles IT. Maglie H. Mallas

Annuli velares Plinio, qui et cortinales. kri/koi ei)s2 tou\s2 strwmatei=s2 Theoph. quibus aulaea et contrahuntur aut expanduntur AL. Sergen ringlin B. De ringhen vande gordynen G. Les anneaux de courtines IT. Gli annelli delle cortine

Annulus daktu/lios2, a digito. AL. Ein ring B. Een rinck G. Vn anneau IT. Anello H. Anillo AN. Ryng

Annulus Ferrum orbiculare, quod inter modiolum et embolium obijcitur, ne modiolus atteratur. daktu/lios2. Pollisci.

Annulus pronubus quo ceu arrabone coniugij sides obligatur AL. Ein trawring B. Een trourinck G. Anneau de foy IT. La fede H. La fe

Annulus purus lunula Plauto. daktu/lios2 a)/liqos2, a)pei/rwn Eustath. sfairoeidh/s2. AL. Ein gedenck ring B. Een draet, een hoeprinck, een latte, een rinck sonder steen G. Anneau sans pierre IT. Anello senza pietra H. Anillo sin piedra

Annulus sigillaris vel signatorius Valerio Max. qui signandi causa habetur. daktu/lios2 shmanth/r Iosepho. AL. Pitschierring, pitschier, sigelring B. Signet, seghel-rinck G. Anneau, ou cacher IT. Anello sigillatorio, sigillatoio H. Anillo para sellar

Ansa Virg. Prominens poculi pars qua prehenditur. labh\, ou)=s2, labh\ a)mfi/stomos2 Sophocli. AL. Ohren handthabe B. Oore oft hanthaue G. Anse IT. Ansa H. Asa

Ansae, forpices vncinati Vitru. Ansa quibus pondus pendulum mordicus prehenditur. labai\. AL. Steinzangen Heluet exsenen hagken. B. Haecken G. Crocs IT. Rampsini H. Garfios

Ansae ferreae Vitru. quibus saxa implumbata ligantur. labai\ sidhre/ai. B. Bindtysers, sleutelen

Antilena prosterni/dion, Lorum ante pectus equi. AL. Brustriemen B. Het voorghetuych G. Poictral IT. Pcttorale H. Petral de bestias



image: s152a

Antlia Mart. Haustoria machina, quae arte attrahit aquas e cisternis aut colluuiariis. a)ntli/a, a)ntli/on, a)ntliantlhth/r Eustath. a)/ntlon B. Een waterpompe H. Bomba para sacar agua

Aqualiculus Ligneus alueus porcorum. AL. Sewtrog B. Verckens troch, zeunie G. Auge IT. Albio, albuolo da porci H. Baxo, barriga, dornajo

Aquiminarium Pomponio, nasiterna Verr. a trium nasorum, quos exprimit, forma trichilum Colum vas aquarium ansatum, patens, in quo stanno incrustato potoria supellex et eluitur et resi igeratur per aestatem. yukth\r Suide, le/bhs2 a)to/eis2 Eustathio. a)/puros2 le/bhs2 Hom. a)naqematiko/s2 Hom. schol. hoc est, leuko\s2 a)po\ xeu/matos2 kassite/rou, vt Eustathius ait. a)/xrantos2 puri/ apud Ionem. AL. Ein fasz zum kuhlwasser B. Een coelvat, spoelvat G. Hacquet, cuuiere a culpae similitudine. IT. Vaso per metter il vino in fresco H. Vasa para metter el vino en frio

Aratrum a)/rotron. AL. Pflug B. Ploech G. Araire, charrue, a curriculi similitudine, quod duabus rotis incedit IT. Aratro H. Arado

Arca camerata Vlpiano, fornicis instar arcuata. kibwto\s2 kamarwth/. AL. Kopffer mit einem gewelbten lid oder deckel B. Een ghewelfde koffer oft kiste met een ront decksel oft lit G. Casse a couuerture ronde IT. Cassa col cuouerchio rondo H. Caxa que tiene la cubierta redonda

Arca poliinaria a)leuroqh/kh, lhno/s2 Menandro, plaqa/nh AL. Beutelkast B. Buydeltroch

Arcus, cornu Virg to/con, ke/ras2 Epig. AL. Handbogh, bogh, armbrust B. Boghe, hantboghe G. Arc, arbalestre IT. Arco, balestra, quasi balista Et sunt qui arcum brachio chalybaeo instructum balistam chalybeam vocant, vt Nebrissensis arcubalistam. Belgae vocamus Stalen boghe, et Voetboghe, quod pedibus dum tenditur, deprimatus. AL. Stahlin bog, et Fuszboge H. Arco, balestra AN. Bowe

Argutari pedibus eleganter a Titinnio comico dictum est de fullonibus, quando telam laneam rudem subigunt pedibus subsultando identidem: quod et conciliare dicitur, sumpilou=n, i)pou=n, pie/zein, sumpa th=sai. Talisque saltus a Seneca fuloniue vocatur, contumeliosiore vocabulo quam saliaris. B. In de com tredeu, vollen G. Foulet

Aries Cic. Caes. tormentum murale Virg. Trabs funibus tensis suspensa, quae retro ducitur, vt impetuosius feriat muror. krio\s2, kriodo/kh Vitru. vnde kriokopei=n Polybio, muros arietare, siue ariete quatere. De quo vide Ammianumlib. 23. B. Muerbreecker

Arma Cunctarum artium instrumenta, quomodo arma cerealia, rustica, et nautica Virgilio, coquinaria Plauto, tonsoria Martialis dicta. o(/pla Polluci, a(/rmena, e)rgalei=a, o)/ntea. AL. Allerley rustung oder zeug, rustzeug, werckzeug B. Alderley rusting, tuych, ghereetschap, wercktuych G. Toute sorte d'instruments et outils IT. Ogni sorte d'instromenti, masseritie et arnesi H. Instromentos de qualquier arte

Armilla Liuio, brachiale Plinio, Prisciano, Ornamentum circulare brachiis circumdari solitum. braxionisth\r, ya/lion Halicarn. perika/rpion. AL. Bracelet, ermelzierd B. Bracelet, arme-cieraet. G. Brasselet IT. Braccialetto H. Manilla, o manija

Armillae Vitru. Annuli siue vmbilici ferrei quibus cnodaces ceu vertibula quaedam inseruntur B. Pannen

Artopta Palauto, Vtensile assandis torrendisque panibus accommodum. ar(to/pth Polluci. AL. Eysen da man kuchlin inne bacht B. Wafel-yser

Ascia Plin. ab abscindendo, Fabrile in stramentum, quo materia fabricae dolatur et exasciatur. culoko/pos2 Xenoph. AL. Ein beyl, breitax, zimmerax B. Een byle, breedbijl G. Hache grande IT. Manara grande H. Azuela grande, seguron

Assulae Plin. schidia Vitru. Partes materiae ascia abrasae aut securi truncatae. skindalmoi\, xidi/a, peleku/smata Aetio tru/mmata. ramentorum crines Plin. lib. 16. AL. Span, spalten schindelen. flugspan, hobelspan B. Splinteren, spaenderen, hou-spaenderen G. Coupeaux IT. Aslette, orli, stellette di legno, fruscule H. Astillas de madera AN. Chyppes

Assulas inspicare Virgil. In acumen tenuare assulas, ad aristarum speciem AL. Schindelen zu spitzen B. Pennen, priemen oft spyen maecken

Aulaea Virgil. vela regia Tertulliano. aulaea Attalica Val. Max. et propertio, purpura et auro intexta. au)lai=a. aulaea Babylonica Martiali, quae diuersos colores picturae intextos habent, inuento Babylonis et nomine, pt Plinius textatur: quae nunc palma ad Flandros transiit, vt merito et genitum vna confessione gloriam sibi is tam vsurpare possint, quam Alexandrinis attribuerat Martialis:

? Victa est

Pectine Flandrico iam Babylonis acus. AL. Tapeten, Turckische Teppich, Heydnische tucher. B. Turcksche tapisserye, tapisserye. G. Tapisserye Turquesque, tapisserie. IT. Tapezzaria Turchesca H. Tapetas

Aurae au)rai\, quasi samulatrices, vel eu)rai/ vt apud poll. scriptum est, Ferramenta, quae axi immissa prohibent attritum eius. B. Asysers



image: s152b

Aurea Fraenum retro aures.

Authepsa Cic. Olla aenea quae sua slonte coquit, substratis semel candentibus prunis. A lij existimant vas esse eiusinodi, quale subij cimus lancibus escariis, cum prunis, ne cibaria refrigescant. Cui illorum sententiae astipulator esse non possum. Quod postremum Budaeus batillum mensarium nominat, sed quam proprie, alij iu dicent: siquidem Batilli munus ab hoc diuersum est: ego Foculum potius dixerim, de quo paulo post.

Axis Virgil. circum quem vertitur rota. a)/zwn, a)/ntuc. AL. Achs B. Asse, as G. Essieu IT. Axe H. Exe de carro

Axungia Plinio, Vnguen quo axis inungitur, ptrota facilius circumagatur. o)cu/ggion Aeginetae. AL. Karrensalb, schmer B. Waghensmeer oft smout G. Oingt IT. Assungia H. Vnto anejo para vntar exes

Baculum sequitur iam stanti.

Baculus baculum Ouidio, bacillum Cicer. r(a/dic Nicandro, bakthri/a. AL. Steck B. Stock G. Baston IT. Bastone, mazza frusto H. Cayedo, bordon, palo

Balearis funda Vide Funda.

Balista Liuio, Tormenti bellici genus, quo lapides et iacula mit tebantur. ba/llistra. de qua Ammianus lib. 23. AL. Maurbrecher, boler B. Muerbreecker H. Trabuco

Basis Trebatio. Orbiculus cui vasa vinaria et escaria mensae illata imponuntur, ne mappas polluant.

Bartillus Plin. Instrumentum ferreum, quo cineres et prunas tollimus, alioque trans ferimus. pu/ranon Polluci, purfo/ron, pu/ranos2 Hesychio. AL. Feurschauffel B. Vierschuppe G. Vne paletre a feu, paelle, ou poale IT. Badile H. Badil, pala de hierro

Batillus cubicularius ignitabulum, Instrumentum aeneum, in quod coniectis prunis candentibus excalesiunt lecti. pu/ranon Etymol. puriath/rion, qalpo/lektron. AL. Glutpfann B. Bedstoue, bedpanne G. Vn eschauffoir de lit IT. Scaldaletto

Baucalium apud Aphrodiseum in problem. vel, vt alij, caucalium, Vasculum angusti oris bauka/lion h)\ kauka/lion, steno/stomon teu=xos2 Aeschylo. videtur esse hinc detorta vox vulgaris apud Italos, hocalum, quod vitreaminis genus est, siue poculum angusto ore. B. Bocael IT. Boccale

Bidens a duobus dentibus plinio, bipalium Varr. Fossorium instrumentum, quo terra aperitur in iis locis, quae aratrum non admittunt. di/kella Phocylidi, ska pa/nh Theocr. AL. Grabstickel B. Vorcke met twee tanden G. Houen fourchue IT. Piccone H. Pala con dos dientos

Bipennis Plin. anceps securis Ouid. vtrimque secans securis. a)ci/nh Hesychio, pe/lekus2 di/stromos2 Eidem. pe/lekus2 a)mfi/stomos2. AL. Ein beyl so zu beyden seitten hauwet B. Een bijl aen twee zyden, scharp houweel G. Besague, hache IT. Scure da due tagli H. Hacha

Bombylius Vas angusti oris, inter bibendum bondum sonitumque edens. bombu/lios2 Polluci, bombu/lh Tarrhaeo, qui stenotra/xhlon e)/kpwma exponit. AL. Kutter, engster B. Een cruycxken dat clockt, een potteken met eenen nauwen hals

Bractea Virg. Tenuis lamina, et dum plicatur crepitans plo/kion. AL. Blach B. Bleck, spanneken H. Chapa

Buccula Iuuenali, Buccarum tegmen, per quod spiritus ducitur. paragnaqi\s2. AL. Helmisier, der bart am helm B. Tvisiers G. La visiere IT. La visera H. La visera

Bulla Calpurnio pro ornamento bracteave extuberante in cingulis muliebribus. AL. Spang am gurtel B. Doppe, bladerspanne H. Bolton de cinta, chaton de cinta

Bulla Cicer Ornamentum erat aureum vel deauratum pueritiae, intus cauum rotundum, in cordis speciem efformatum, vt Macrobius, vel, vti Plutarchus ait, bullae in aqua surgenti simile, quod de collo suspendebatur. vnde inquit: bou=la peride/r)r(aio/n ti o(/moion pomfo/lugi. AL. Bysemknopff, bull, eingeschlossen halszzierd B. Agnus dei, herteken, bruecke, ronde baghe G. Bague ronde IT. Bolla, bagua ronda H. Bolton de cuello

Bulla Cicer, pro capit e claui vmbellato, in bullae modum fastigiato, quo superbarum aedium fores configi solent, interdum deaurato. AL. Taffernage, trugnagel B. thooft van een uaghel, rondt ghelijck een top G. Teste de gros clous, esleue en bossette H. Clauazon de bollones

Bulla Virgil. Ornamentum rotundum et concauum ex auro, argento, aut aere, quod equi cingulo additur.

Buris Virgil. bura Varr. Curuamen aratri quod vomerem excipit. e(/lumma. hanc cum stiua confundunt Grammatici, et pro ea interpretantur male.

Cacabus Plin. Olla in qua pulmentaria coquimus. kaka/bh Gal. ka/kabos2, lebhta/rion. AL. Ein achrenes kesselin B. Een coperen ketelken oft potteken G. Chaudiere IT. Laueggio H. Caldera

Cadurcum Iuuenali, pro candido tegmine lecti, nimirum stragulo linteo, vel cortina ac peripetasmate lecti candido. AL. Sagel vber ein gulteren, oder ein Weisz bedtdecke B. Witte gordynen,


image: s153a

omomhangben, oft Slaeplaken, oft Speerders G. Voile, ou courtine de lit IT. Cortina, o cuouerchio bianco del letto H. Pauellon blanco, o colchon de cama

Candurci nomine potest nuncupari tegmen, quod in pompa solenni velat, et ab aeris iniuria defendit monarchas: vel vbi Eucharistia circumfertur. AL. Der Himmel B. Den Arck, den Hemel G. Vn polie Cadurcum, pro tabernaculo institutorum, sub quo merces suae venum exponunt. AL. Krammerladen oder Gaden B. Graem G. Tente ou logette de mercier, hayon, magazin IT. Magazzino H. Botiga de mercero

Cadus Virg. Vas vinarium ka/dos2. AL. Weinvasz B. Wijnpype G. Cacque IT. Bota Vasija de vino.

Caelum Fabio, Instrumentum quo argentarij aliive opifices caelant in aere argentove, aut etiam in ligno saxove sculpunt. glufi/s2 Etymol. glu/fanon Theocr. e)gkolapth\r, u(pagwgeu\s2, glufei=on, laceuth/rion. Thucyd. quod scholiastes didh/rion liqourgo/n exponit. tu/kos2. proprium est latomis caelum, quo lapides caedunt et poliunt. AL. Grabeysen oder Stickel, Treibpuntz, Gudzer B. Graesijser, steeckijser, formoir, groefijser G. Burin, instrument a grauer IT. Burino H. Buril, sinzel AN. Grauing yron

Calamistro erispare comam comam in gradus frangere plin. Iun. vibrare ferro crines Virg. vstulare crines candente ferro Pacuuio. ple/kein to\n korufh\n Phocylidi, enouli/zein tou\s2 ploka/mous2, ple/kein, kallwpi/zein th\n ko/mhn e)mplokh=| Straboni. AL. Krausz Haar machen B. Het Hayr doen Crollen G. Grediller ou friser les cheueux IT. Crespare li capelli H. Crispar los cabellos

Calamistrum Varr. Acus maior, qua crispatur in annulos capillitium. kalami\s2, ka/lluntron acus Iuuenali. AL. Pfriem da man das Haar mit krausz macht B. Naelde oft Priem om T'hayr te crollen G. Poinson pour grediller et friser les cheueux IT. Ferro da incrispare li capelli H. Hierro para encrespar los cabellos

Calamus Martiali, pro virga aucupis, quae visco solet illini ka/lamos2. AL. Leimruth B. Lijmroede, oft stock G. Gluet IT. Verga inuischiata H. Leno enligado

Calamus Pro eo qui suspendit hamum, ne fundum petat. ka/lamos2. B. Dobber IT. Massachera

Calathus Virg. qualus Hor. quasillus Cic. Corbis in quem netrices pensum et fusos componunt. ta/laros2, ka/laqos2, ka/nhs2. AL. Geflochtener Korb, Spillenkorb, Spindeltruhle B. Spillen corf, oft Naevmandeken G. Panier pour les fuseaux IT. Sesto delli fusi H. Canasta, canastillo, altabaque AN. Hamper

Calcar Virg. calx ferratus Sillio, pternisth\r, lakti\s2, plh=ktron, e)gkentri\s2, ke/ntron, mu/ay. AL. Sporn B. Spore G. Esperon IT. Sprone H. Espuela

Calix Varr. Poculi genus, quo calidam olim potionem bibebant. ku/lic. AL. Becher, Glasy, Trinckgeschirr B. Beecker, kelck, glas G. Goblet, calice IT. Bicchiero, calice H. Vaso para breuer

Calix vitreus Martiali, qhri/kleion Suidae. qhrikle/ous2 te/knon ku/lic, ku/lic u(a/linos2, u(a/linon e)/kpwma Aristoph. AL. Trinck glasz, glaseren Becker B. Drinckglas, glas, glasen beecker G. Voirre IT. Bicchiere di vedro H. Iarro di vedro H. Iarro de vidrio

Calliblepharum Plin. Medicamentum quo supercilia denigrantur ad ornatum mulieribus. kallible/faron. B. Swertsel voor de wijnbraeuwen

Candela Iuuenali, lucerna Cic. lychnus Eid. luxno\s2, luxni/a, luxnokai+/a Herodoto AL. Kertz, Liecht B. Keerse, Licht G. Chandelle IT. Candela, vela H. Candela, vela AN. Cadel

Candela sebacea Col. AL. Vnschlitne Kertz B. Een rueten Keerse, Smeer Keerse G. Chandelle de suif IT. Candela di sebo, o di seuo H. Candill di seuo AN. Tallowe candle

Candelabri scapus Plin. B. De Stele van een Candelaer

Candelabrum Cic. lychnuchus Plin. luxnew\n, luxni/on, dhroph/gion. AL. Liechtstock, Leuchter, Kertzenstock B. Candelaer G. Chandelier IT. Candelaro H. Candelero AN. Candelsticke

Canistrum Virg. Vimminea sporta, qua panem expediunt, et mensae reliquias excipiunt, ka/neon, fe/rnion, ko/finos2, a)/r)r)ixos2. AL. Brotkorb B. Brootcorf, brootmande G. Panier IT. Paniere, canestro H. Canastra AN. Basket

Canterij Vitra. Ligna lingulata, quae materiarij fabri pro adminiculis subijciunt materiae serra dissecandae. AL. Tillbaum, Trom B. Schaetsen, schragen G. Cheuallets IT. Caualli, caualletti

Cantharus Plinio, vas vinarium cum praecedentis idem fere, nisi quod Baccho fuerit cantharus peculio sacer: vt in Scypho adnotauimus antea, quod praeter Macrobium et Athenaeum etiam Plinius docet lib. 33. Marium liberi patris exemplo cantharis potasse scribens. ka/nqaros2. AL. Weinkanne B. Wijncanne

Canthus Persio, Ferrum quo absis munitur. ka/nqos2, e)pi/swtron Hom. AL. Die eysin Radschinen B. D'beslach van t'rat G. Le fer au tour de la toue IT. Il ferro attorno alla rota H. El cincho de la rueda

Capedo Cicer. vas Samium, (vt indicat Cicero lib. De repub 6.) a capacitate dictum, nisi mauis d capiendo, quod esset ansatum, vt ita facile prehendi posset, vt et capidula et capula et capis Plinio fit et e


image: s153b

ligno tornatum ansa extenta, cuius siguram repraesentant antiqua nomismata, estque Sarmatis peculiarissimum poculum. kuli/skh Halicarn. AL. Holtzlin Trinckgeschirr mit Handthaben, Gon, Kellen B. Een nap met een hanthaue oft oore

Capistrum Virgil. xeilwth\r, forbei=a, peristo/mion. AL. Halfter B. Halfter, muylbant G. Licol, cheuestre IT. Capistro H. Xaquima, cabestro

Capsa Plin. arca Cic. cista Eid. ki/sth, glwtto/kemon, koi/lh, la/rnac, zu/gastron. AL. Kast, Reiszkasten, Kist B. Kiste, Kasse G. Arche, casse IT. Cassa H. Arca, caxa de guarda

Capsella capsula, cistella Plut. Exigua capsa, a capiendo dicta. gnwsso/komon, kaya/kion Hesych. AL. Ein Truhle oder Ladle, Korble B. Een Doose oft Lade, een Cabas G. Layette, boite IT. Cassetta, scatolina H. Caxa pequena caxita

Capsella fictilis kermath/rion, para\ to\ threi=n to\ ke/rma. B. Een Spaerpor IT. Saluadenari, pro capsula figulini operis, in quam pueri nummulos asseruandos conijciunt.

Capsus rhedae Vitra. Locus rhedae in quo victor sedet. AL. Desz Kutschen Knechts Sitzs B. Krat daer de cotsevo eder sit G. La ou est assis le cochier IT. Il luogo doue sede il cocchiere H. El lugar do assenta el cochero

Carbo Persio, Pruna extincta. a)/nqrac. AL. Kol B. Kole, dooue Kole G. Charbon IT. Carbone H. Carbon

Carchesium Virg. Pochlum circa mediam partem compressum, ansis, a summo ad infimum pertinentibus munitum. karxh/sion Cratino. AL. Kopff, Krausen B. Kop, oft hoogen Kroes G. Hanap a boire IT. Coppa H. Copa

Carnarium, furcula Liuio, furca, qua carnium pulpae et succidiae suspenduntur. AL. Gabel B. Vleeschgaffel

Carpentum Liuio, Ouidio, Matronarum vehiculum, vt ostendit in Fastis Ouidius: cum Pilento fere idem porei=on Plat. forei=on.

Carrus Cic. carruca Plin. biga Virg. biiuge curriculum Sueton. AL. Karr von zweyen Rossen gezogen B. Een karre met twee peerden G. Charrette a deux cheuaux

Catapulta Liuio, Machina bellica omnis generis iacula effundens, katape/lths2.

Catheter aenea fistula Celso, Chirurgicum instrumentum, quo immisso vrinam morantem, obstructo meatu vrinario, proijcimus kaqeth/r. Galeno, si/fwn Aeginetae. G. Sonde

Catinus Hor. seruiebat pulmentariis et insculentis. tru/blion, leka/nh Poll. AL. Blat, Schussel B. Een Commeken, oft diepen Schotel G. Plat, escuelle IT. Piatto, scudella, a scuti, vel potius parnae forma H. Plato, escudilla

Cauterium Plin. instrumentum vstioni idoneum, quo putrida vlcera, et defluxui obnoxia loca inuruntur. kauth/r Apsyrto, kauth/rion. AL. Breneisen B. Brantijser, cauterie G. Cautere IT. Cauterio

Cento Caes. centunculus Plin. ke/ntron. Stragulum e discoloribus pannis consutum. r(apto/n. AL. Gestuckelte, Decken B. Saerse, vergaderde Decken, Kleet van stucken ende stollen vergadert G. Couuerture de diuerses laines, bureau, loudier de plusieurs pieces IT. Schiauina H. Repostero de remediendos

Centrum Cic. Pes alter circini immobilis. ke/ntrwn.

Cereus Cic. pro candela e cera, vel funali fano/s2. AL. Wachskertz B. Wassen keerse G. Chandelle de cire IT. Candela di cera H. Cirio AN. Waxe candle

Caruical Iuuenali, quod seruici confouendae substernitur. poti/kranon Theocrito, u(pauxe/nion Luciano, u(phre/sion proskefa/laion. AL. Hauprkussin B. Hooftpuellouwe, Peluwe, Hooftpuel G. Trauersin du lit, cheuer IT. Cauezzale H. Cabecal

Cestra Malleus ferreus, siue, vt volunt, armatura lunata, qua in perfringendis hostium armis vtebantur equites, atque hanc esse proprie Amazoniam securim volunt nonnulli, quo cataphracti equites vtuntur. ke/stra. AL. Reit oder Fausthamer B. Heerhamer G. Masse de fer IT. Mazza d'huomo d'arme H. Elmartel o maca de los hombres d'armas

Cheleuma xh/leuma Hesychio, a)ke/stria Attice, h) ph/trion Suidae, r(a/ptrion, pro canabino filo setis praepilato, quo calceos consuunt, ita enim accipio w)=| r(a/ptousi, non pro subula, vnde dixit Eupolis, sku/tina xhleu/ein, pro calceos consuere AL. Schusters Faden, oder draat B. Draet, caftele G. Le fil de cordouannier IT. Il filo de calzolaio H. El hilo de capatero

Cheonia Vitru. Ansae quaedam arrectariis tignis affixae, in qua succularum cardines coniecti versantur a vectiariis, xelw/nia. AL. Die Zugstelle, Zugschenckel, oder Balcken, darinn die Welle vmgetrieben vnd gehalten wird B. Den voet oft gat oft balck, daer dat windaes oft rar in omloopt

Choragium Cicer. Instrumentum generice omne, et apparatus quiuis. xorh/gion. AL. Rustung B. Toernstinge G. Equipage, et appareil quelconque IT. Qualsi voglia apparato H. Qualquiere aparejo.

Aloqui apparatus omnis scenicus velamentorum ita dicitur Festo teste, quod Siparium scenicum Seneca et Tertullianus dixerunt. est enim siparium velum mimicum xorh/gion. AL. Rustung zu einem


image: s154a

Schawspiel B. De cieragle ende ghereetschap van eenich batement, camerspel G. Les ornements et l'equipage des farces IT. L'apparato d'vna comedia

Chrysendeta Mart. Vasa ex auro illigata, quae crustas habent aut torques ex auro nexiles, vti voluit Bayfius: at Turnebus gemmata vasi quae consertas auro gemmas, hoc est, liqi/skous2 xrusende/tous2, teneant, erponit xruse/ndeta.

Chrtropus Ollae sustentaculum. xutro/pous2, e)pista/th Aristoph. AL. Dreyfusz B. Drievoet, Treeft G. Trepied IT. Trespedo H. Hierro de tres pies, para ponar la olla a cozer AN. Tryuette

Ciconia tolleno Plinio, Machina putealis, cuius haec structura est: Trabs alte solo dep angitur, cui altrinsecus altera longior transuersa immittitur fibula adstricta, pondere vnam partem praegrauante. khlo/neion Aristoteli et Basilio, a)ntlhth/rion. AL. Brunnenschwenckel B. Wippe G. Bascule, grue IT. Grua H. Cigonal

Cilicium praeter significationem propriam alibi a nobis dictam potest vocari textum e pilis, percolandis liquoribus, multi in coquinatio instrumento vsus. kili/kion, knhse/ra Hippoc. AL. Haarin Reytter B. Een Stamijne, een Hayren Seefken, een Hayr G. Estamine IT. Stamegna H. Cedaco AN. Straynour

Cinolia terra Plin. creta, Terra alba qua fullones vtuntur extergendis pannis AL. Walcker Wascherde B. Volders aerde, waschaerde B. Croye pour nettoyer le drap IT. Creta per cauat le macchie de e panni H. Creda para alimpiar manchas

Cingula Ouidio, Lorum canabinum ventrem equi succingens. maxalisth/r. AL. Roszgurt B. Cingel G. La ventriere IT. Cinta H. Cincha de la filla

Cinis Virg. te/fra, spodo\s2, splhdo/s2 Nicand. AL. Aschen B. Asschen G. Cendre IT. Cenere H. Ceniza

Circinus Plin. Instrumentum fabrile, quo circulos ducunt. diabh/ths2. AL. Ein Circkel darmit man circklet B. Een passer G. Compas IT. Circino, compasso H. compas AN. Compas

Circulus Cicer ku/klos2. AL. Ring, Circkel, Runde B. Circkel, rondeel, rinck, ront perck G. Cercle, rondeau IT. Cerchio H. Circulo

Cirnea Plaut. Vas vinarium e quo vinum miscetur et infunditur: dicta para\ to\ kirna=|n, vt videtur. ka/lph, kalpi\s2, tri/pous2 a)/puros2. AL. Schenckkandel B. Schenckpot, tuytkanne G. Pot a verser le vin

Cisium Cic. Vehiculum duabus rotis nitens. di/fros2 [note of the transcriber: in the print: di+/fros2 ] . AL. Kutschen B. Cotse G. Cocche IT. Cocchio H. Cocho

Cissybium Poculum quoduis, siue quod primi pastores e cisso, hoc est hederacea materia, passim obuia pocula confecerint, siue quod potum contineret. kissu/bion, para\ to\ xei=sqai e)s2 au)to\ to\ pi/nein. AL. Ein Trinckfasz B. Een drinckpot nap

Claua Pro baculo quo cuniculos necant. r(o/polon B. Hasenkneppel

Claua r(o/palon, koru/nh. AL. Kolb B. Kudse, Knodse, Kolue G. Massue IT. Claua H. Porra

Clauus Plin. clauus ferreus Caesari. h)=los2 AL. Nagel B. Nagel G. Clou Chodo Petrar. chiouo. H. Clauo

Clauus Capitatus Varr. AL. Schlosznagel B. Sluytnagel G. Clou testu

Clauus muscarius Vitru. vmbellatus, rotundo capite insignis. AL. Grosser hauptnagel B. Taetse, oft groothooft nagel

Clauus vncinatus Vitru. qui vncum capitis loco habet, de quo genere panni solent suspendi B. Clawier

Glimacter Instrumentum in gradus scansile, de quo ahena et lebetes suspendimus klimakth/r. B. Een Hanghel, Hengel G. Gremeliere

Clitellae Horatio Sellae dossuariae iumentis imponi consuetae ad onera commodius gestanda. a)stra/bh, sa/gma. AL. Saumsattel B. Scheensadel G. Le bast IT. Basto H. Albarda, o ensalma

Clypei ansa vel capulus, quo tenetur o)/xanon Plutar. po/rpac Soph. a)naforeu\s2 th=s2 a)spi/dos2. AL. Die Handthabe am Schild B. Tvatsel, oft D'hanthaue van een Schilt G. Le manche du bouclier IT. Il manico del brochiere G. La manga del broquel

Clypeus Argolicus Virg lib. 3. Aeneid. pro magno et rotundo, totumque obtegente corpus accipi videtur, qualis a)spi\s2 a)mfibro/th Hom. a)spi\s2 a)rgolikh/ Halycarnasseo. Ammianus lib. 24. indicat pinnis qutbusdam aut turriculis in orbem exstantibus assurgere.

Clypeus Virg. Clypeum Liuio, Scutum maius et oblongum, eo quod clepat, hoc est celet, totum corpus, vt Charisius ait, vel para\ to\ glu/ptein, quod in eo imago et facies cuiusque redderetur, teste Liuio, originis virtutis argumento, qureo/s2, a facie ianuae. Porro clypeum peditum esse, vt scutum equitum, voluit Soruius. AL. Schirm schilt B. Langhe Schilt, Terge G. Targe IT. Targa H. Targa

Clyster clysterium, Instrumentum ipsum quo aluus perluitur. klusth/r. AL. Ein Clistir B. Clistereye G. Clistere IT. Clisterio H. Cristel ayuda

Clyster oricularius Celso, quo medicamentum auri affectae infunditur. au)lo/s2 Aeginetae. w)tegxu/ths2 AL. Klein Rholin, damit man etwas artzney in die Ohren thut B. Oorpijpken, oorspuyte G. Syringue



image: s154b

Cnodaces Vitru. E ferro rotundae quaedam fibulae in extremis scaporum capitibus adactae, aut plumbo affuso sirmatae, quae in armillis versantur. B. Duymen, speenen

Cochleare Martiali, quo liquida sorbemus. koxlia/rion, mu/stron Athen. mustila/rion Poll. koxliw/ruxon Poll. doi=duc. AL. Leffel B. Lepel G. Cuillier IT. Cuchiaro H. Cuchara AN. a Spone

Colla gluten Virg. glutinum Sallustio et Varroni glutinum ferunt Daedalum inuenisse AL. Leim, Gleister, Pappen B. Pap lijm G. Glu, colle IT. Colla H. Cola, engludo

Collimare Cicer. vel, vt alij legunt, collineare, lib. 2. De diuinat eu)stoxei=n, stoxa/zesqai skopou= Polybio, eu)sto/xios2 ba/llein, pro ferire scopum aut signum. AL. Den Pfell oder Geschosz auff den Zweck, oder auff das Zil richten B. Op de Pinne schieten G. Tirer ou toucher au blauc IT. Trare al bianco H. Tirar an el senno

Colum virgilio, per quod liquor dimanat et percolatur, tru/goipos2, h) qmo\s2, u(listh/r. AL. Syggeschirr, Sienen B. Sijvat, Cleynfer, Sijghevat G. Couloir IT. Colatoio H. Coladero

Colus Virgil. Instrumentum ligneum, quo pensum sustinetur. ge/rwn Poll. a)traktuli\s2, h)laka/th Homero. AL. Kunckel B. Spinrocke G. quenouille IT. Rocca, conochia H. Rueca AN. Rocke, disselstaffe

Concha labrum, peluis tonsoria. Vas marginis latitutine carens. ko/gxh, pu/elos2. AL. Scheres becken B. Barbiers becken. scheerbecken G. Bassin a barbier IT. Bacino H. Bacin

Conchae martiano Iurisc. Testae in quibus colores suos pictores reponunt. ko/gxai. AL. Muschelen B. Schelpen G. Les coquilles IT. Guscie H. Conchas

Conopeum Horat. Iuuen. Textile tentorium, quod lectu imminet, arcendis muscis comparatum et culicibus, quos kw/nwpas2 Graece vocant. kwnwpei=on, kwnwpew/n Epigr. AL. Vmbhang oder zeit ob einem Bedt B. Vliegennet, Vmbhanc oft Pauilioen ouer een Bedde G. Courtine au tour d'vn lict, pauillon IT. Padiglione o cortina di letto H. Pauellon contra los mosquitos

Conus Virg. galeae apes Eid. Curuatura in apice galeae, cui cristae superponuntur. lo/fanos2 Suidae kw=nos2. AL. Federror am Helm B. 'Tsoppeken an eenen Helm, daermen de pluymen inne, oft op steeckt G. Le coupet d'vn heaume ou se met le plumard IT. La cima del elmo H. Ciomera del yelmo

Corbis Cic. sporta Sallustio. Colum a)/rrixos2, spuri\s2, spuri/xnion, ko/finos2. Vas vimineum. AL. Corb B. Corf, Mande, Mandeken, Brootcorf G. Panier, corbeille, cophin. IT. Corbe, corba H. Cesto AN. Basker

Corbis dossuaria qua enehitur fimus et transfertur, cuius in vineaticis montibus vsus est apud Germanos. AL. Butten B. But Flandris G. Hotte

Corici vt in manuscripto Nonio lego, non autem corisci, Virg Leuia missilia in modum sagittarum. Coricique leues humeris

Cornua arcus Ouidio, Bina cornua, quorum crenis immittitur vtrimque neruus korw/nh, alio qui cornu Virg pro arcu dixit, quomodo curuare cornu. Quid lentare cornua Stat. dixere. quod lunare arcum ouidio, et sinu are: Graeci keroulkei=n. AL. Den Bogen ziehen, oder spannen vnd krummen B. Den Boghe intrecken. buyghen oft spannen G. Bender ou tendre l'arc IT. Tirar l'arco, o bendar l'arco H. Tirar el arco, tender el arco

Cortina Hieron. velarium Stat. peripe/tasma. AL. Ein Serg B. Gordyne G. Courtine IT. Cortina

Cortina Plin. Tinctorium abenum, siue lebes in quo lana suffecta succum imbibit. tri/pous2, le/bhs2 Luciano, qermanth/r. AL. Farbkessel B. Verwers Ketel G. chaudiere d'vn teinturier IT. Tinaccio, o caldaia de tintori H. Tina de tintor

Cortina striata AL. Ein Serg mit falten B. Gheuowen Gordijne G. Courtine fronsee IT. Cortina piegata

Couinus Mart pro curru camerato et contecto, o iucunda couine solitudo. sed Melae Lucano, Currus bello accommodatus cuius axes falcibus vtrinque muniebantur. Vnde Sillius dixit, Fulcifer couinus.

Corytus Virg. Theca, repositoriumve arcus. Errore enim imbuti sunt Grammatici non pauci, qui sagittarum thecam, quae Pharetra est, sie appellari autumant. toxoqh/kh, gwruto/s2 Hom. quasi xwruto/s2. AL. Kocher darin man den Bogen legt. B. Den Koker, oft de custode van den Boghe G. Carquois a mettre l'arc IT. Carcasso del arco H. Carcox o goldre del arco AN. Bovve casse

Crater Cicer. cratera Virg. Capax poculum, a)po\ tou= kratei=n, a capiendo, vel a miscendo vino. vt alij volunt. idem cum scypho,nisi quod scyphus religione quadamconuiuiis consecratus fuerit. kra)th/r. AL. Ein grosser Becher oder Geschirr B. Een grooten beecker G. Vne coupe, ou tasse IT. Coppa H. Grancopa

Crates Liuio tar)r(o/s2 AL. Hurd B. Horde G. Claye H. Carso

Crteuterium pro ferro, in quo veru vertitur. krateuth/ Hom krateuth/rion. Poll. hoc discriminis est, quod rudi ille saeculo lapidibus nonnihil excauatis inter assandum verua imponebant, quae in ferreis ansis nane vertuntur concinniore vsu. AL. Brateysen, darinnen man den Spis vmbdrahet B. Wend, oft Brantijser

Cratis ferrea craticula Martiali, in qua cibi torrentur. e)xari/s2. AL. Ein Rooszt B. Ein Rollster G. Le gril IT. Graticula


image: s155a

H. Parilla AN. Rostyngyren

Greacentrum Baculus praepilatus, quo carnium frusta configunt ac prehendunt coqui et lanij. krea/kentron. AL. Ein Fleischhack B. Een Vleeschpriem, een larderpriem, een Vleeschhaeck G. Vn croc, vne lardoire AN. Flesshe houcke

Creagra fuscinula, Fuscina extrabendae ex abeno feruente, carni accommoda- krea/gra, lu/kos2, e)causth/r, a(rpa/gh. AL. Ein Gablin. B. Een Vorcxken, oft een Vleeschgaffelken oft Riecxken G. Fourchette IT. Forcino H. Arrexaque para sacar carne AN. Flesshe houcke

Crena Plinio, Incisura sagittae, quae neruum admittit. glufi/s2, et incisura cornuum arcus, cui neruus inseritur, dum teditur arcus. AL. Krinn, Beil, Kerb B. De nocte, t'kerfken in de Horenkens, oft Pijlen G. Le cren IT. Scaluatura della saetta, triglipho H. Empulgnera del arco o balestra AN. a Nocke

Crepido lancis aut catini Extremus margo a)/mbh Ionice, vt Galenus exponit, et a)/mbwn. sic Comicus quidam parasitum mordet tw=n lopa/dwn tou\s2 a)/mbonas2 perilei/xonta. crepidines patinarum circumlingentem. Emendandus obiter hic mihi est Galeni locus in Commentario De articulis: vbi perperam scriptum est perie/xein pro perilei/xein. AL. Das Borr B. De Bort oft de Rant vander Schotel G. Le bord d'vn plat IT. L'orlo del piatto H. El borde de la escudilla

Crepundia Plauto, Puerilia lodrica. koroko/smia, pla/ggones2 Hesychio, oi)kou/ria. AL. Kinderspiel, vnd Kurtzweil, Docken vnd dergleichen B. Kinder huysraet, spel, poppen, ende diergelijcken G. Tous ieux des petits enfants IT. Tutti giuochi de bambini H. Diges o iueguitos de los ninnos

Creterra apud Cicer lib. 2. De natura deorum. ea est enim verior lectio, quam Craterra, ex manuscriptis, atque ea admonet meloci im Mario Victorino deprauati, qui in excusis libris ita legitur: Ferunt pulchras aere terras, aureasque lepistas. cum sit legendum, creterras, pro duabus vocibus, aere terras, vt id obiter indicem. Nonius ait idem sonare quod Situlam. quod vero Lepista sit, hariolarilicet, sciri certo nequit, fictile tamen aut aeneum vas templis vsitatum fuisse, Varronis testimomo apparet. fortassis a squammarum ordine, quas Graeci lepi/das2 nominant.

Cribrum Cicer. incerniculum Plim. a cernendo dictum, quod pollinem a furfurum recrementis separet: olim, vt et hac tempestate, e crebris foraminibus pertusa ac confossa membrana fiebat, et e setis equinis. quod setaceum cribrum Galliae inuentum, nam excussorium e lino et pollinarium Hispaniae monstrarunt sini/on et siniath/rion Hesych. ko/skhnon. AL. Sib. Beutel, Beutelsack, Rijteren B. Seuen, Sifte, Teempst, oft Teems G. Crible IT. Cribello, aliis criuello, sedacia H. Cedaco AN. Strayner colander

Cribrum pollinarium vide in Cribrum

Crista galeae Virg AL. Federpusch auff den Helm B. Plumagie, Vederbosch G. Le plumard IT. Pennachio del helmo H. Cresta o pennachon del capacete

Cubital Horatio, Puluinus tomento aut plumis farctus, cui inter coenandum, cubito innit ebantur

Cucullus Martiali, Inuolucrum quo aromata clauduntur. AL. Puluerhauszlin Papeirinhornlin B. Papieren huysken G. Cornet IT. Scartoccio, sachetto de specie Venetis H. Alcartaz, emboltorio de especias

Cicirbotioa Calso, qua sanguis cute scarificata educitur, vel spiritus, si cutis intacta et integra manserit. illam siku/an meta\ kataxasmou=, hoc est, cum scarificatu, vocant, hanc kou/fhn Aurelianus aliique nominant. AL. Ein Kopff, oder Ventausz B. Een vencose oft cop G. Ventouse IT. Ventosa H. Ventosa

Cudo Silico Italico Galea ferarum tergoribus inducta, cuiusmodi priscis saeculis in vsu fuit, duratque etiamnum apud feram gentem Hibernos. kune/h Homero, ktide/h Eidem. AL. Lederin Beckelhaub B. Leederen Beckeneel G. Sallade de cuir IT. Elmo di cuoio H. Yelmo de cuero

Culcita Cicer. (ita enim absque r in vetustis exemplaribus Nonij, Iuuenalis et Martialis scriptum inuenio, lectionemque eam olim comprobauit Politianus) Stragulum omne plumis tomentove fartum atque inculcatum. e)fa/ploma, tu/lh, tuli/a tuli/a, klinorafh/s2 Sophocli, strwmnh/. AL. Gulteren, Gulterbett, Polster, Vnderbett B. Volster, Culckt, Tijcke, Onderbedde G. Coite, coutil IT. Coltre Boccatio H. Colcedra, colchon, colcha

Culcita lanea vel tomentitia lnafalw=des2 strw=ma, h)\ tu/lh. AL. Polster, oder Bedt mit Scherwoll oder Burren auszgefult B. Materas G. Lit rempli de bourre, materas IT. Materazzo H. Matelaz

Culcita plumea Cic. plumis inculcata. AL. Federbett B. Verenbedde G. Lit de plumes IT. Piumaccia H. Colchon de plumas

Culcita stramentitia karfw=des2 strw=ma. AL. Polster oder Sack mit Stroo aufgeschopft B. Een Bult, een Stroosack G. Sac rempli de paille IT. Paglia riccio, saccone a dormir H. Sacco de paja

Culcita subalaris Lamprid. u(pagnw/nion strw=ma. Poll. AL. Ein Kussin vnder die Achsselen B. Een Cussen oder den Arm, oft onder docxelen G. Coussin dessous l'aisselle

Culleus et culleum Varr. Coriaceus saccus, quo vinum oleumve


image: s155b

deportabatur. AL. Lederin Sack, oder Fel B. Lederen Sack G. Sa de cuir IT. Odero H. Odrina

Id nominis conuenit et corio consuto in sacci speciem, quo viuam e flumine aquam Londini in Anglia coctores cereuisiarij efferunt. vter Caes. a)sko/s2. B. Een Lederen Watersack

Culter maxairi/s2. AL. Messer B. Mcs G. Couteau IT. Coltello H. Cuchillo AN. Knijfe

Culullus Horat. Vrceolus, vel sictilis cyathus AL. Ein Krauszlin oder Irrdin Becher B. Een eerden potteken oft croesken G. Pot, ou vaisseau de rerre IT. Vasetto di terra H. Iarro de barro para breuer

Cunae Cic. cunabula. Eid. Lectulus infantum, alueus Liuio. Sunt qui cunas volunt esse culcitas in fantium: incumabula, lectulos in quibus reponuntur. Equidem crediderim potius cunas et cunabula esse ligneos illos lectos, quos aluei nomine Liuius intellexit, quibus impositi lectuli et culcitae, incunabula vocentur. quo facit plautilocus Opus est cunis, incunabulis, spa/rganon skafi/s2 Halicarnasseo. AL. Kindtswiegen B. Een Wiege, Kinderwiege G. Berceau, maillot IT. Cuna, culla Petr. et Boc. H. Cuna AN. a Cradle

Coneolus Inflexum linamentum, base ampliore, cono angustiore. sfhni/skos2 Aegin.

Cuneus Cicer. sfh/n. AL. Weggen B. Wigge, item beytel G. Coing IT. Cuneo H. Cunno, cunna

Cupa Ctc. Lucano, dolium Cicer. tina Varroni, vas grandius condendis vinis par atum. pi/qos2, piqa/knh, pitu/nh AL. Weinstande, Weinfasz, grosse Fasser B. Wijnvat, Toelast, Cuype G. Cuue, cuuette, tonneau IT. Cupa, tinaccio, doglio, botta H. Tinaia, vasija grande, tonnelada, cuba

Cuspis inuersa hastae quae mucroni opponitur. saurwth/r Hom. ou)riaxo/s2 Eidem, xro/sfos2 h)\ gro/sfos2 Eustath. sto/rqugc Homero, stu/rac Suid Thucyd. schol. ou)ra/ do/ratos2.

Cyathus Aureliano, quod et laureolum vocat, Instrumentum chirurgicum e forcipum genere, quo glandes, spicula, ferr amentaque eximuntur. ku/aqos2. crediderim tamen ita potius vocandum in strumentum illud, quo in formam exigui cochlearis concauato glandes plumbeae e selopis elisae e vulneribus eximuntur.

Cyathus Plin. Pocillum quod vno sorptu exhauriri potest, vnde etiam ad decem drachmarum modum in liquidis translatum est, ku/aqos2. AL. Becherlin B. Becker, oft croesken G. Goblet IT. Bicchiere H. Vaso pars breuer

Proprie autem cyathum fuisse autumo poculum quo tanquam situla potum hauriebant, vnde Etymolog, auctor et Moschopulus a)ntlhth/rion exponunt, Athenaeus a)ntlhth=ra et a)rutai/nan. B. Nap

Cylindrus Virgil. Lapis teres et oblongus quo complanatur area. ku/linqros2. AL. Walstein, Trenschlager B. Cylinder, rolsteen G. Cylindre IT. Cylindro H. Columna rolliza

Cymbium Virgil, Poculam procerum concauum, ad cymbae similitudinem. ku/mbion. AL. Ein Trinckgeschirr, wie ein Schiffle B. Een Schale gelijck een scheepken G. Vaisseau a boire a la facon d'vne nassele IT. Vaso di bere in foggia di nauicella H. Vaso para beuer che semeja vn scife

Dactyliotheca Plin. Annulorum repositorium, siue sondendis annulis theace comparata daktulioqh/kh. AL. Ringtruhlin, oder Kastlin B. Rinck kistken, oft kasken G. Cassette aux anneaux IT. Cassettina d'annelli H. Caxita para serbar los anillos

Decempeda Horat. Virga qua agros metiuntur, decem pedes longa. deka/pous2 Plat. a)/kaina Apollonio dicta, quod sustulerit occasionem tou= kai/nein a)llh/lous2, id est se mutuo necandi, in Aegypto enim confusis exundatione Niliagrorum limitibus, adhibita hac virga. suos quisque agros dimensos accipiebat absque caedibus et pugnis me/tron deka/poun exponit Tarrhaeus. AL. Ruth darmit man das Erdreich auszmest B. Roede, erfscheyders roede G. Perche a arpenter les terres IT. Misura di diece piedi H. Medida de dies piez

Decipulum Apuleio, Laqueus quidam aut machina irretien dis auiculis, aut capien dis bestiis comparata. pagh/. Sunt qui transennam nominant, caueam ferreis interseptam longuriis. AL. Vogelschalg, oder ein Fallen B. Knippe, Vogeislach, oft Valle G. Vn trebucher IT. Trabucco H. Orcuzelo o copo para tomar aues o otras fieras

Dentale est et instrumentum ligneum triangulum, dentibus ligneis distinctum, quo semina aruo iniecta obruuntur, idem cum pectine iam dicto, vt opinor.

Dentale Virgil. Lignum ad quod vomer includitur. gu/hs2. dens Varr. referebat autem furcam ferream ligno infixam. AL. Pflugholtz, Pflughaupt

Dentata serra quae incidendo altiora crenarum vestigia relinquit, quam Barbarus et secuti eum alij runcinam nuncuparunt. pri/wn o)dontwto/s2 Galeno AL. Grosse Sagen B. Houtsagers sage G. la scie des scieurs de bois IT. La sega grande H. Calaboco de hierro AN. Whypsavue

Dentifricium Plin. Medicamentum poliendis exterendisque dentibus comparatum, vel in puluisculum solutum, vel in oblongam cuspidem solidatum. o)donto/trimma Galeno, smh=ggma o)do/ntwn Dioscorid. AL. Artzney die Zen zu reiben, damit sie weisz werden B. Puluer


image: s156a

oft yet om de tanden dewryuen. G. Poudre pour frotter les dents IT. Poluere per inbianchire e denti H. Poluos para fregar los dientes

Dentiscalpium Martiali, Instrumentum exesis dentibus eradendis nitidandisque accommodum. o)dontoce/sths2 Poll. o)donto/glufon, o)dontoglufi/s2. sit autem vel e metallo, vel lentisci ligno, vel praecuspidatis calamis. AL. Zangrubel, Zangschaberle, Zanstarer B. Tantstoocker, tantcrabber, tantceuter G. Curedent IT. Curadenti, stecco H. Mondadientes

Digitabulum digitale Varroni, quo digitorum oras muniunt feminae aduersum acus. daktulh/qra. AL. Fingerhut, Fingerling B. Vingerhoet, Vingerlinck G. Doitier IT. Ditale, diseale Ven H. Dedal AN. Thymbel

Dioptra Plinio, Instrumentum geometricum, quo distantia et altitudo locorum e longinquo deprehenditur per minuta foramina transmissa oculi acie, et interuallum colligente. diopth\r, dio/ptra. at foraminosus ille caniculus, qui visum dirigit, diauli/skos2 Polybio dicitur.

Diota Horat. Vas potorium qualecunque, binis ansis munitum. AL. Ein

Trinckgeschirr mit zweyen Ohren B. Een Croes oft Drinck vat met twee Ooren G. Vaisseau a boire auec deux anses IT. Vaso da bere con due orecchie H. Vaso para beuer con dos orejas

Crediderim tamen diota significari magis ab Horatio amphorae, siue quadrantalis genus, quod Italiae familiare, binis ansis prehenditur et succollatur a baiulis vinariis, vulgo nominatum Barillum. IT. Barille G. Baril H. Baril

Diploma duplex vas Plin. quo alteri cacabo aut aheno impositum, eius feruentis calore concoquitur. di/plwma Gal. Dioscor. diplou=n a)ggei=on Gal. diplou=n skeu=os2. Balneum Mariae vulgus pharmacopoeorum nuncupat. Eodem vocabulo non male vocari posse videtur olla fictilis, quae incrustata tectorio vitreo duplicique tunica est, vt exud are aut transmittere liquorem non possit. AL. Verglaster oder verlotter Hafen B. Een glasen Pot, een vertinde Pot G. Pot estaimme

Diploma prolinteo complicato. ptu/gma Aeginetae, ptu/gma r(a/kous2, di/plwma Hesych. plagella Caelio Aureliano. B. Compres, geuouwen bant, een opgerollen bant

Dipyrenum Aureliano, Specillum chirurgicum vtrinque in extrema cuspide purh=na, veluti nucleum quendam teretem atque oblongum in modum sansae oliuarum habens. Dipyrenum autem in angina immittit in fauces Aurelianus, capite (sic purh=na nuncupat) lana molli praetecto. Est autem purh/n non cuspis specilli in acumen exiens, (vt annotari perperam a medicis nonnullis video) sed oblongam nuclei sansaeve speciem referens in summa cuspide glans, quae in auriscalpiis nostris excauata visitur: id quod Galenus lib. 9. Anatomic w= v initio clare ostendit, vbi dipyrenis sw=ma lepto\n kai\ promhki/s2 attribuit, hoc est, oblongum et exilem exitum.

Discriminale discerniculum Nonio, acus Martiali, acus crinalis Apuleio, crinale Ouid. canei=on, knhsti/s2 Plutarch. belo/nk. AL. Pfriem damit man dasz Haar ziert, scheidet, vnd krummet B. Een Priem om 'Thayr te scheyden G. Poinson pour faire la creste des cheueux IT. Scriminale, cernecchio H. Aguja para hazer la crencha, partidos de los cabellos

Dolabella Colum, dolatorium Hieronymo, Runcinae paruae genus. xeiromh/rion Hesychio. AL. Ein Heblin B. Schaefken, het lofferken G. Doloir, rabot IT. Pianolino H. Acuela

Dolabra Colum. qualigna dolantur. ske/parnon Galeno, qui ait esse instrumentum, quod in extrema sui parte, qua lignum incidit, leuiter in supercilium curuatur. AL. Diechselax B. Dissel G. Doloir IT. Ascia, o dolatoio H. Seguron para dolar AN. Chyppe axe

Dolo Sueton. Baculus intra quem latet pugio aut ferrum, a dolo nomen habens, quod decipiat ligni specie: veluti thyrsus hasta cuspidem sub hedera occultans. Varro exponit contum ingentem cum spiculo breuissimo. dw/lwn Hesychio. Plutarchus interpretatur cifi/dion lh=|striko/n. AL. Ein Iacobs Stecken, ein heimlicher Tolch B. Een Palster, een Doll, een Sweertpriem G. Bourdon, dans lequel est vn estoc cache IT. Bordon, doue e scoso vnstocco H. Dalle que tiene el hierro cubierto

Dorsuale Capitolino, straturm, in stratum, quod equi dorso insternitur. e)/poxon, e)pinw/tion, e)festri/s2. AL. Ein Ruckendeck B. Rugdecksel G. Couuerture du cheual IT. Cuoperchio del cauallo H. Cubierta del cauallo

Echinus Horat. lib. 1. Sat. 6. Olla ingens vasto ore. e)xi=nos2 Hippocr. xu/tra megalo/stomos2, vt Erotianus exponit. Horatiani interpretes echinum interpretantur pro aquiminario vase, in quo calices lauantur. AL. Weiter Hafen B. Een wyde Pot

Echinus Instrumentum setaceum, setis vndecunque exstantibus asperum, quo poculorum aluum defricamus. AL. Bursten, Wusscher B. Borstelken, Quispelken

Ellychnium Plin. Funiculus stuppeus aut xylinus, qui candelam mediam secat. e)llu/xnion, qrualli\s2, mu/ca flo/mos2 Polluci. AL. Taacht B. Lemmet G. La mesche, lumignon IT. Stopino, lucignuolo H. Meche del candil AN. Mattche

Emblema Cic. et Vlpiano, Ornamentum exemptile, quod pro lubito vasis


image: s156b

argenteis aureisque innoxie domi rursusque reponi potest, cuiusmodi sunt sigilla aut rerum flosculorumque simulacra adfabre facta. e)/mblhma, zwwto\n dai/dalma Eustathio. AL. Spenglin B. Spenghel, spange G. Attaches pour enrichir lex vaisseaux d'argent ou dor

Emunctorium quo ellychnium superuacuum candelae emungitur. AL. Schneutzer B. Snuyter G. mouchettes IT. Meccatoio H. El alimpiadero AN. Snuffer

Endiaeum Festo, Lineum filum, quod in extremo clysterio relinquitur, meatum obtur ans, quo subducto enema inijcitur, be quid flatuum admittatur, a similitudine foraminis, per quod sentina exoneratur: quod endiai=on Graeci vocant.

Enema Ibidis Aegyptiae inuentum. e)ni/kma. id quod per clysterem inijcitur.

Ephippium Hor. Sella equi. e)fi/ppion e(dw/lion i(ppiko/n. AL. Sattel B. Sadel G. Selle IT. Arcione, sella H. Silla

Epichysis Plauto, Vas vinarium e quo in cyathos vinum affundebatur. e)pi/xusis2 Athen.

Epistomium dici etiam potest obturaculum, quod ori dolij inseritur, illudque obstruit. B. Een Duyghe oft Spongie eo quod e materia spongiosa et subere plerumque constet: cocone nonnullis IT. Cochiume

Epistomium Varr. Senecae, quo versato patefiunt vel obturantur fistulae, vel siphunculi doliis emissi in promendo. e)pisto/mion, stro/figc. AL. Der Han B. De Hane G. Robinet

Epizygis Vitru. Foramen arcus balistarij, in quem inseritur vncus arcus. IT. II forame doue si inchiaua la nozetta

Ericius Sallustio, Machina milit aris vndique praepilata, ac verutis binos pedes longis horrens, aut clauis ferreis extantibus. B. Yseren Vercken

Ergata Machina tractoria axe recto, quae obtinentibus et in orbem euntibus vectiariis rersatur: qualis est qua in emolienda anchora vtuntur in onerariis nauibus. e)rga/th, cugo/s2 Aristot. AL. Windenbaum, vellbaum B. Draeyboom, windboom, capestand IT. Argano

Ero vel vt alij scribunt, hero. Digestis tit. locati, quanquam alij pero legunt apud Plinium pro coriaceo sacco. Vitru. lib. 5. in fine, eronibus ex vlua. Digest. Heronibus aut alta cupa clusum. Plin. 36. Heronibus arena plenis, Donatus, a phormione sparteo, quem nos eronem dicimus.

Escale Iuuen. Sat. 12. ea enim vetustissimi codicis lectio probatior mihi habetur, quam escaria, quod adiectium est vbi ait:

Adde et bascandas et mille escalia. vas escarium Plinio. teu=xos2, xeu=ma. AL. Schussel, Platten mit Speisz Poll. B. Schotel oft Plateel (vt Flandri loquuntur) met Spyse G. Plat de viande IT. Piatto di viuanda H. Plato o escudilla

Excipulae Septa viminea in profluente aut vndis, piscium insidiae. e)kdoxei=a. B. Schuttinghen

Excipulum ego vocitabo, pace eruditorum bona, vasculum quod subijcitur a chirurgis, dum sanguinem detrahant scalpello, ab eius vasculi vsu, quod subijcitur doliorum fistulis. u(po/qhma Poll. u(po/staton, u(po/kuklon. AL. Laszpfandel, oder Scherben B. Laetpenneken oft schotelken, t'saucierken oft commeken daermen t'bloet inne laet

Excipulus Plin. lib. 25. cap. 7. Vasculum qualecumque quod excipiendo liquori subijcitur, siue vter sit, sine aliud quid. e)kdoxei=on. AL. Fursatz, oder Dropfffasz, Gutteren B. Leekvat, Ondervat G. Receptacle

Excipulus Pli. Rete inter excipulas piscium in sidiis expansum. AL. Fach feimer B. Vuycke

Falcula Colum. instrumentum falcis modo recuruum, quo vuae e vinea eximuntur. a(rpi/dion. AL. Rebmesserlin B. Wijngaert snoeyere G. Sarpe IT. Runce

Falx dens Saturni Virgil. secula Varr. drepa/nh, a(/rph. AL. Sichel, Sageissen B. Zeeckel, zeyne, seyyssene G. Faux IT. Falce H. Hoz

Falx arboraria siluatica culoko/pos2 drepa/nh, dre/panon u)lourgo/n Halicarnasseo AL. Hagmesser, Schneidmesser B. Houmes, heepe G. Sarpe IT. Manarino H. Hocina para cortar lenna

Falx foenaria Cat. foeniseca. krasth/rion. B. Zeysene H. Laguadana

Falx messoria adorea, qua frumentum inciditur. AL. Sichel B. Zechel G. Faucille IT. Falce H. Hoz para segar

Falx putatoria vineatica Varro. qua vinitores putant vites. krw/pion Pherecydi, kladeuth/rion. AL. Bindmesset, Rebmesser, Gertel B. Snoeymes G. Serpe IT. Ronca H. Hoz pedadera

Fascia Celso, fasciola Cic. anadesmos apud Horatianum, qua vulnera obligantur. telamw\n, parai/rhma Thucydidi, lampa/dion Suidae, a)na/desmos2, e)pi/desmon, speiri/on, o)qo/nion, telamw\n sindwniths2 Poll. AL. Windeln, Bindlin B. Windel, bant G. Bande IT. Fascia H. Faxa

Fauilla Terentio, quasi excinctus cinis abstrusum ignem fouens. ai)/qa/lh, faye/los2, mari/lh. AL. Glunsen, erloschner Gneist, Aschen darin das Feuwr vertrochen ist, ein trochner Glut B. Ghereeckent Vier, heete Asschen, ghebluste Gheestere G. Cendre chaude IT. Fauilla, cenere calda H. Morcella de centella muerta

Ferramentum concisorium Vegetio, quo vngulae iumentorum conciduntur. smi/lh. B. Besnoeyere

Ferreus hamus Plin. pro ferreo pectine, quo linum pectitur. AL. Hacklin B. Heckel



image: s157a

Fibula Cels. lib. 5. a)gkth/r Fibula, qua orae vulneris committuntur, quo minus lata sit cieatrix postea. AL. Helftlin B. Heft, haexken, crammeken G. Houcle IT. Fibia H. Heuilla

Fibula Vitru. Axiculus vel clauus, qui per tignorum capita traijcitur, vt ea contineat. pero/nh. AL. Holtzen Nagel B. Houten nagel oft spys G. Cheuille IT. Chiodo di legno

Fidelia Persio, Fictile vas ad vsus varios accommodum. kera/meion, sta/mnos2, stamnei=on, bi/kos2. AL. Irden Kruch oder Candel B. Cruyck, steenen Cruycke G. Vaisseau de terre IT. Vaso di terra H. Iarro de barro

Fiscella Plin. qua boum iumentorumque ora capistrantur, ne tenera germina praecerpant. fimo/s2. AL. Maulkorb, Roszgeschmuck B. Muylcorf G. Museliere

Fiscella Viminea sporta, in qua pisces ad vsum seruantur. fe/rnion Menand. spuri\s2, spuri/dio/n, spuri/xnion Polluc. AL. Fischers Korb B. Visschers korf G. Osiere de pescheur IT. Corbe di piscatore H. Capacho

Fiscella Virg. Vas vimineum, per quod defluit serum, dum caseus exprimitur, trasia\ tarso\s2, ta/laros2, turokomei=on, ta/laros2 plekto/s2 Homer. krema/qra, ai)w/ra, kremasth/r Eustathio. AL. Kratlin, Zeinlin

Fistuca Caes. Ansatum lignum: quo sublicae ac pali alte in terram depanguntur. AL. Heyen, Batz, Hund B. Heyblock G. Vne hic IT. Becco mana H. Maco grande para hincar vigas

Flabellum Ter. quo ventulus fit. r(ipi/s2 Epigram. AL. Wadel, Wayerle B. Wayer G. Esuentoir IT. Flabello, ventaglio H. Vieldo AN. a Flabelle

FlagellumTeres lignum, quo frugum fasciculi excutiuntur. tuka/nh. AL. Schlegel B. Viegel G. Fleau

Foculus eadem ratione in strumentum dicetur aeneum ferreumve, aut alterius materiae, in quo ignis mensae infertur ad concoquendum calefaciendum ve cibum. AL. Glutle B. Cassoir G. Chauffoir

Foculus Cicer. pro domo sua. ignitabulum Festo. Ignis receptaculum, quod tempestate frigida transferri potest, prunas candentes continens, quod hodie et ferreum et fictile in vsu est e)xarew/n. AL. Glutpfann, Glut B. Vierpanne, Vierteele, Lollepot, Vuystere G. Reschaut IT. Focarello H. Pequenno hogar AN. a Feyr panne

Follis Virg. fu/ssa, purh/nemos2 r(ipi/s2 Epigram. AL. Blaaszbalg B. Blaesbalck G. Soufflet IT. Mantica petrarch soffione Boc. soffiatoio. H. Fuelle para soplat AN. Payre of bellovuys

Follis Virg. fu/ssa, fusshth/r. AL. Blaszbalg B. Blacsbalc G. Soufflet a souffler IT. Folle, mantica per soffiar Petrarchae H. Fuelle

Follis fabrilis Liuio. AL. Schmidbalg G. Smits blaesbalck

Fomes Virgil. Materia arida, quae de facili ignitur suscitabulum Nonio, igniarium Plin. e)/nausma, e)mpu/reuma, zw/puron, u(pe/kkauma. AL. Zundel, als Schwemle, Pslockspan B. Vonck, Vierdoeck, squamme G. Le drap d'vn fusil IT. Esca, scheggia H. Yesca para encender fuego

Hinc Rapere in fomite ignem. pu=r e)ca/ptein, zwpurou=n, pu=r enau/ein.

H. Feur schlahen B. Vier slaen

Fomes igniarius Vide Igniarius fomes.

Forceps quasi foruiceps, quod foruum, id est candens metallum, capiat, teneatque sidhrola/bion, ska/lmh Hesych. AL. Goldschmids Zang B. Goutsmits tanghe G. Tenaille ou pincette d'vn orfeure IT. La tenaglia d'orifice H. La tenaza de platero

Forceps Virgil. quo prunas aut candens ferrum prehendimus pura/gra. AL. Zang B. Tange G. Tenaille, espincette IT. Tenaglia H. Tenaza AN. Tonge, fyertonge

Forceps forpex dentatus. Bisulcum instrumentum, quoclauos emoliuntur fabri. tomeu/s2 nonnullis, quod ego ad scalprum sutorium pertinere puto. B. Nijptange, trecktange G. Tenaille IT. Tenaglia H. Tenala

Forfex celso lib. 7. odontagra, Forcipicula euellendis dentibus comparata. o)donta/gra Aegin. o)dontagwgo/n Erasistr. dentiducum voce non infeliciter composita Caelius Aurelianus nominat: Varro etiam dentarpagam voluit appellari teste Nonio. Memorabile est, quod auctoritate Erasistrati refert Aurelianus, in Delphici Apollonis templo ostendit molu/bdinon o)dontagwgo/n, hoc est plumbeum dentiducum, quo significetur, eos tantum extrahendos esse dentes, qui sint mobiles, et eductu faciles, aut certe quibus satis esse queat plumbeae odontagrae conatus ad eximendum. AL. Ein Zanzang, Vberwurff, oder Pelican B. Een tanttrecker G. Pincette ou tenaille pour tirer vne dent IT. Tenaglia die cauar vn dente H. Tenaza para sacar vn diente

Forfex Colum. qua pannum lineum laniumve scindunt, tomi/s2. AL. Scher B. Scheere G. Forces, ciseau IT. Forfice H. Tiscera

Forma Vide Modulus.

Forpex dentatus Vide Forceps.

Forpicula forpex, qua pilos incidimus tondemusque. kouri\s2, tomi\s2, yali\s2, magairi/s2 Cratino. AL. Scher, Scherlin B. Schaerken, knipschaerken G. Ciseau, ciselet IT. Forpicino H. Tiseras para tresquilar

Fraenum Virg. xalino\s2, fimo\s2 ya/llion. AL. Zaum B. Toom G. Fraim, bride IT. Freno H. Freno



image: s157b

Framea Corn. Tac. Germanicam hastam esse dicit angusto breuique ferro' sed acri et habili ad vtramque pugnam, siue cominus siue eminus pugnare libeat. Isidorus pro gladio ancipiti exponit. r)omfai=a. AL. Een spitzige Gewehr, oder langer Pfriem B. Een scherpe Gheweere, oft lange Priem G. Iaueline IT. lauerina H. El tiro

Frontale Plin. Ornamentum frontis, praecipue tamen equorum. AL. Stirngeradt B. Cieraet aen t' Voorhooft G. Frontier IT. Ornamento de la fronte H. Paramento de fruente

Frontale Plin. quo caput equi hinc inde reuincitur, vel equi in fronte ornamentum. kefalo/desmos2. AL. Stirngerad, stirnriemen am Zaum B. Cieragie aent voorhooft G. Fronteau, frontier de bride IT. Frontale H. Frental

Fulcrum trapezophorum Cic. trapezofo/ron, tripo/dion, tri/pous2. AL. Tischstollen oder Fusz B. Tafelschrage G. Treteau IT. Trespedo, trespo caualleto H. El pie de la mesa

Fulcrum Virgil. fulmentum Varr. (vnde natum prouerbium a me primo explicitum, et lectioni genuinae restitutum, Fulmenta lectum scandunt) e)/reisma Theocrito, o(rmi\n, klinopo/dion. AL. Staaglen, Betstoll, vndersturzung B. Bedschragen vande Bedstede G. Chaslit IT. Li cuaelletti delletto H. El armazon

Fulmentum praecessit proxime in Fulcrum.

Funale Cicer. fax Eidem, teda. da\s2, lampa\s2 lampth\r, fano\s2, qe/letron. Eustathio, purso/s2. AL. Torsche, Fackel B. Fackel, Tortse H. Torche, flambeau IT. Doppiero AN. a Torche

Funda Virg. balearis funda Eid. sfendo/nh, petro/bolon Diodoro, xermasth/r Suidae. AL. Schling B. Slinger G. Fonde IT. Cazza frusto. Bocc H. Honda

Funda Virg. reticulum, rete iaculum Plauto in Asinar. et Seruio, Retis genus quod in orbem funditur, spargiturque. bo/los2 Seruio, a)mfi/blhstron. AL. Feimer B. Worpnet

Fundus ollae ku/mbos2 Nicandro. AL. Der Bodem B. De Bodem G. Le fond IT. Il fondo H. El hondo

Fungus Virg. quod in lucernis concrescit circa ellychnium mu/khs2 Arato. H. Panesa

Funis ductarius qui per trochleae orbiculos traijcitur. i(moni/a. AL. Ein Zugseyl B. Reep, treeckcoorde G. Corde d'vne poulie IT. La corda o la fune della zirella per alzar H. Maronia o cuerda para alcar

Furca Horat. qua stramenta feruntur. AL. Gabel B. Gaffel, vorcke G. Fourche IT. Forca, forcina H. Horca de dos gaios o puntas

Fuscina Cicer. tridens Plin. quo pisces aut anguillae confodiuntur. trio/dous2 Aristoph. tri/aina, i(xqu/kentron, trio/nuxondo/ru Lycophr. tri/stomos2 ai)xmh/ Epigr. AL. Stachel, Fischergabel B. Elgher, een crauwel, een driespilsige gaffel G. Fourchesiere IT. Tridente, foscina H. El arrexaque de tres puntas

Fusus Plinio. klwsth\r, o)/nos2 Polluci, e)pi/nhtron Eidem, a)/traktos2 Eidem. AL. Spindel, Spill B. Spille G. Fusequ IT. Fuso, fusiolo, fusaiolo H. Huso AN. Spyndle

Gabatae Martiali, Lances escariae et scultellae. AL. Schuszlen Blatten B. Plateelen, Schotelen G. Plats, escuelles IT. Scudelle H. Escudellas

Gaesum vel gesum Virg. Liuio. gaisso/s2 Sibyllae, Telum aut hasta propria Gallorum, vt pilum Romanorum, sarissa Macedonum, framea Germanorum, Seruius virilem hastam exponit, quasi Gesos viros strenuos Galli dixerint. atque a Gaesis gaisa/tous2 dici Gallos a Polybio lib. 2. autume, non quod (vt ipse autumat) vox illa mercenarios milites stipendiariosque denotet. B. Pertisaen, vel similis armatura, aut venabulum

Galea Virg. cassis. Caes. kra/nos2, ko/rus2, trufa/leia Hom. trufa/lh Hesych. perikefalai/a, ph/lhc kune/h Homero, stefa/nou. AL. Helm, Bickelhauben B. Helm, Helmet, Beckeneel G. Heaume, salade, bassinet, armet, cabasset IT. Elmo, sellada H. Yelmo, capecete AN. Helmette

Galea exploratoria humilis erat absque cono. katai/tuc Hom. oi)=on h( ka/tw teukth\, a)/falos2 kai\ a)/lofos2 Hom. Eustat. Seruio stefa/nh, kune/h. Galea bellatoria, cono instructa erat, cristisque decora, aut dentata. illa a)mfi/falos2, trufa/leia, tetra/falos2, haec, o)dontwth/. Erat et oppugnatoria galea, qua in oppugnandis vrbibus arcibusque vtuntur. AL. Eysenhut, Sturmhut B. Stormhoet G. Morion, bonet de fer, testiere IT. Morione, sellada H. Morion

Gausape Persio, amphitapa Vlpiano et Lucill. a)mfita/phs2, a)mfima/xalon, a)mfimi/ton Poll. AL. Serg B. Een rouwe Deecken, Saerse, Carpet G. Couuerture velue IT. Cuonerehio peloso H. Cubirta vellosa AN. Carpeite

Gladius ensis. ci/fos2, fa/sganon Hom. mauli/s2 Theocrito. AL. Ein Schwerdt B. Een Sweert G. Espee IT. Spada H. Espeda AN. Sworde

Gladius anceps Lucill. di/stomon ci/fos2, h)\ a)mfi/stomon, a)mfide/cion Euripidi, ci/fes2 a)mfhke/s2 Theophr. spa/qh. AL. Ein Schwerdt dasz an beyden seitten schneidet B. Een Rappier oft Deg die van beyde zijden snijdt G. Espee ou glaiue trenchant des deux costes IT. Spada che taglia di due bande H. Espada


image: s158a

aguda en ambos o dos partes

Glaus Luc. Pilaplumbea. sfairi/on, sfai/rwma molu/bdinon. AL. Kugel B. Loot G. Boulet IT. Ballota H. Pelota

Guttus Plin. gutturnium, aqualis Varr. Vas angusti oris, vnde guttatim aquae latex manibus affunditur. pro/xoos2, proxous2. AL. Tropffgeschirr, Gieszfasz B. Hantvat, lauoir, lampet G. Gouteron esguiere. IT. Orciuolo d'acqua H. Agnamanil, cano

Habena Virg. retinaculum, Fraenum quod manu retentum equos regit. i)qunth/r Suidae, h(ni/a r)utagwgeu\s2, r(uth\r au)/lhron Epichar. r(uto/n. AL. Zugel am Zaum B. De breydel tuegel G. La rene d'vne bride IT. Briglia H. La rienda

Hama Digest. instrumentum arcendis restinguendisque incendiis accommodum. B. Een branthaeck

Hamus Ouid. vncus a)/gkistron, a)gkuromh/lh. AL. Anghel, Fischhack B. Angel, haeck G. Hain, hamesson IT. Hamo H. Anzuelo

Hapsus Celso, lib. 7. Sacculus, tectoriumve e lana, lino tomentove, quo plagae proteguntur. pi/lhma Galeno in Therapeut. ske/pasma. AL. Locken, Wollen, oder Flacs B. Lompe oft hant vol vlas om de wonde te bewaren

Harpagium a)rpa/gion Aphrodisaeo, Vas aquale foraminosum, quo hortorum herbas et puluillos perpluimus, nome habens a suctu aquae, quam ad se rapit. Sunt qui clepsydram vocent. AL. Gieszkrug da man den Garten mit sprutzet B. Een Ghietvat, oft Bespuytcruycke G. Vne chantepleure, vaisseau pour arrouser le iardin IT. Clepsidra H. Hurta agua, escaruidor

Harpago Plauto, lupus, Vnius quo e puteis deciduae situlae extrahuntur, lu/kos2, a(/rpac. AL. Hack B. Haeck, dregge, peckhaeck G. Crocq IT. Vncino H. Garfio

Harpe Lucano, falcatus ensis, acinaces, gladius Persicus, nunc Turcicae genti familiaris. sa/garis2 Xenophonti, ensis Scythicus incuruus. a)/rph, a)kina/khs2. quiuis gladius incuruae acie: vt Belgis Half houwer, Cromhouwer, Cromoort. G. Semitaire IT. Simitatra H. Semitierra

Harpedone a)rpedo/nh Critiae, Epigr. Rota glomeratoria, qua fila rotando conglomerantur. B. Garencroone IT. Arcolaio

Hasta Cic. farissa Curtio, lancea Plin. u(sso/s2 Appiano, sa/rissa, do/ru Xenoph. lo/gxh, sau/nion Diodor. do/ru a)gxe/maxon h)\ o)rekto/n [note of the transcriber: in the print: o)rekton with circumflex accent], meli/a Homero. AL. Spiesz, Glan, Schaffelin B. Spiesse, Lance, Pijcke, Iauelijne G. Lance, picque, iaueline IT. Lancia H. Lanca

Hasta amentata Cicer. palto/n, quae amento excussa vibratur. dihxkulhme/non a)ko/ntion Xenophonti.

Hasta praepilata Plinio, ferream habens cuspidem. e)/gxos2 logxwto/n Bacchylidi, tulwto/n do/ru. AL. Ein Spiesz mit einem spitzigen Eysen beschlagen B. Een Spiesse met een scherp Yser beslagen

Hasta pura Virg. ferro non munita.

Hasta velitaris Liuio, leuis, quae eminus etiam iaculi vice emitti possit. o)rekth\ meli/a Homero. AL. Ein geringes Schaffelin B. Een Tornoy Spiesse oft Lancie G. Lance de tournoy IT. Lancia di giostra H. Lanca para tornear

Hastarum theca su/rigc Hom. doroqh/kh Poll. dorodo/xmh.

Hastile Virg. Scapus hastae. custo/n. AL. Das Schafft an einem Spiesz B. De Schacht van een Spiesse G. La bante ou le fust d'vne iaueline IT. Hastile H. Hastil

Haustrum pro cyathi genere, quo vinum hauriebant, bibebantque. a)ru/taina, a)rusth\r, a)ru/stixos2, e)/fhbos2. Athen. et Poll. oi)nh/rusis2, ku/aqos2. AL. Ein Krauszle, oder Romerie B. Een ront Croesken

Haustrum Vitru. Situla in tympano aquam exciptens, et in altum efferens, Nonio teste. a)ntli/on. AL. Wasserschopffer B. Schepper, Waterschepper

Helepolis Vitru. Obsidionalis machina, ab expugnandis vrbibus nomen adepta. e(le/polis2. De qua lege Ammianum, lib. 23.

Hemicyclus Cic. Sedes semirotunda, dimid atiorbis formam repraesentans. AL. Bogensessel, wie ein halber Circkel B. Tonnenstoel, een half ronden stoel G. Chaire a demy ronde IT. Sella mezzo ronda IT. Silla medio rodonda

Hydria Cic situla Plauto, modiolus Vitru. Aquarium vas quo hauritur aqua. u(dri/a, kalpi/s2. AL. Wassereymer, Eymer Schopffeymer B. Een Eemer G. Seau IT. Secchia, secchiella H. Herrada para facar agua

Hypomochlium id quod vecti subijeitur, vt obnisu suo vectem adiuuet. u/pomo/xlion.

Iaculum Virg missile Lucano, Liuio, nubes belli Virgil. quod in altum coniecta iacula praetexunt caelum, et nubis instar obducunt. palto\n, be/los2, thlebo/lon, et e)khbo/lon be/los2 Artemidoro, a)ko/ntion, a)ko/ntisma, ai)gane/h Homer tra/phc custo/n. AL. Wurffpffeil oder Gewehr B. Worppijl G. Dard IT. Dardo H. Dardo

Igniarij supina pars. storeu/s2 peculiari voce dicitur, teste Tarrhaeo.

Igniarium Budaeo, ignitabulum Solino, (ita enim accepisse videtur vbi apud Pyrpilen insulam ignit abula reperta fuisse ait) Instrumentum e ferri acie attemperatum, quo ignis semina excudunt. pu/rion, purei=on, purh/i+on Apollonio. AL. Feurzeug B. Vierslach G. Fusil IT. Acciaiuolo Bocc. focile, batti fuoco H. Instrumento para hazer fuego

Igniarius fomes aut igniarium ex Plinio vocari potest spartea


image: s158b

materia e lino stuppave conuoluto, qua milites sclopetarij vtuntur in alendo igne. AL. Lont B. Lont G. Lonze. Igniarij autem voce Plinius vtitur pro lignea materia, quae facile ignem concipit AL. Brennholtz B. Wigvier

Ignitabulum vide Batillus cubicularius.

Inauris Monile quod aurium lobis inseritur, et appendet, Plinio. enw/tion, e)llo/bion, e(lukth/r Poll. e(/rma Hom. dio/ph. AL. Oorenzierd, Oorengeschmuck, oder Ringle B. Oorenringhen, Rinck oft ander costelickheyt diemen aen d'Ooren hanghet G. Bague pendant au tendron de l'oreille IT. anello o bagua d'orecchio H. Cercillo de oreja

Incendiarij siphones vel incendiariae situlae aut hamae. sbesth/ria kwlu/mata Thucydidi et Plutarch. vno sub nomine appellantur omnia ea instrumenta, quae restinguendo incendio seruiunt. B. Branspueten oft Eemers

Incoctilia Plin. Aerea opera aut fusili stanno incrustata, ad obliterandum saporem aeris. AL. Kupfferiner Kessel oder Hafen, der velotet ist B. Vertinde Vaten, Coperwerck dat vertint oft verloot is G. Vaisseaux estaimmez IT. Vasi stagnati H. Vasos estannados

Incus Virg. a)/kmwn. AL. Ambosz B. Ambelt, zenbeelt G. Enclume IT. Ancude H. Yunque del herrero

Indago Lucano, Virgilio, reticulata indago Bud. Series plagarum saltus cingentium et feras includentium. carbaseum septum Budaeo. a)rkusta/sion, vel a)rkuosta/sion Xenoph. et stwi=xoi, peristoixismo/s2. AL. Garn dasz man auszpant das Wild dar ein zu treiben oder zu jagen B. Panden, gespannen, garen G. Toiles pour enuironner vn bois panneaux, rente de filets IT. Rete da pigliat le bestie seluatiche H. Red paratomar las fieras

Insilia Lucretio, Ligna pedibus textorum subiecta, quibus telae alternis contrahuntur et aperiuntur. B. Schamelen

Instrumentum Cicer. Apparatus omnis fundi, tabernae, domusve, quo instruitur. kataskeuh\, skeuos2. AL. Alle Rustung, Werckzeug, Hauszrath B. De toerustinghe van een huys, een hofstede G. Equippage, instrument IT. Instrumento, stromento, apparato, apparechio H. Instrumiento, apparejo

Inuolucre Plaut. Linteum quod tonsores circumponunt humeris contrae decidua capitllitij praesegmina, peri/blhma, periei/lhma w)mo/linon, quasi humerale linteum. commode etiam perideri/dion dici possit. AL. Schertuch B. Scheerdock G. Linge d'vn barbier, enueloppoir IT. Touaglia di barbiero H. Touaia para el cuello

Irpex Festo. Rastrum dentatum, ad extirpandas herbarum radices comparatum. prasokouron, o)ci/nh Hesych. AL. Karst B. Klouwe

Iugum Ouidio, zugo/n. AL. Ioch B. Iock G. Ioug IT. Iugo H. Yugo

Labrum pro margine et ora poculi, corona, stefa/nh, xei=los2 Eustath. vnde e)piste/fein, et Hom. e)piste/yasqai krath=ras2 potou= quod Virgilius dixit, Coronare vina, et cratera corona induere. quod more suo per epexegesin interpretatur poeta, implere mero. Eustathius ad summum vsque marginem implere. vnde krath\r e)pistefh/s2 sine e)steme/nos2 oi)/nou apud Chrysost. Crater vino coronatus, pro pleno qui et u(perxeilh/s2. AL. Das Bort B. De Boort oft Rant G. Le bord IT. Bordo H. Borcella

Labrum Virg Cic. Vas patens, lauando aptum. louth\r, a)sa/minqo\s2, o(lkai=on. AL. Waschzuber B. Een tobbe, oft cuype oft waschvat G. Vne tinne IT. Tinacciolo

Labrum eluacrum Catoni in, De re rustica dicitur, in quo sordes eluuntur vestium. B. Waschtobbe, oft cleertobbe

Lacus Virg. Conceptaculum aquae fabrorum, in quam metallum candens demergunt. B. Smitsback

Lagena Martiali, Vas figulini operis, condendis vinis accomodum. la/ghnos2 Athenaeo. bi/kos2. AL. Flasch, oder Lagel B. Flessche G. Flacon, bouteille IT. Fiasco H. Flascon

Lampas Virg. Lychnus pensilis. la/mpa/s2. AL. Ampel B. Lampe G. Lampe IT. Lampade H. Lampara

Lanx magis Fenestellae, discus, Apuleio. pi/nac, di/skos2, magi/s2. haec asis instruebatur et dicata orat, vt iurulentis catinus. AL. Ein breyde Schussel B. Een vlacke Schotel met breede randen, een Schotel tottet Ghebraet G. Plat ou escuelle large IT. Disco H. Plato

Lardarium quo coqui carnes configunt immisso lardo. B. Laderpriem G. Lardoire

Laterna Cic. laterna Punica Plauto, cornu Eidem, quod corneis lamellis circumclusa sit, vt ventorum flabra arceat. viae ducem scite Martialis vocat. i)pno\s2, e)sxari\s2 puro/s2 Aeliano. AL. Latern B. Lanteerne G. Lanterne IT. Lanterna H. Lanterna AN. Lanterne

Lebes Virg. vas oeneum quo coquuntur obsonia. le/bhs2. AL. Aehren Kessel B. Coperen Pot oft Ketel G. Chauderou ou marmite IT. Chaldaia, caldarina, paiola apud Senenses H. Caldera para cozer la comida

Lecti erant aut discubitorij tricliniares Lampridio dicti, in quibus inter coenandum discumbebant: aut cubiculares, in quibus somnum capiebant.



image: s159a

Lectus Cic. torus Virgil. le/ktron, eu)nh\ Poetice. le/xos2, koi/th, kli/nh. AL. Bodt B. Bedde G. Lti IT. Letto, lettuccio, letticello H. Cama, lecho AN. Bedde

Lectus genialis Virg. qui nubentibus sternitur. AL. Ehelich Bedt B. D'bruyloft Bedde G. Lit du sire et de la dame de nopces IT. Il letto del sposo et la sposa H. La cama para los casados

Lecythus Ampulla olearia, capsax Cyprian. guttus Agellio et Inuenali. lh/kuqos2, o)/lph. AL. Oelkrug B. Olycruycke, Knaergie G. Buirette a mettre huile IT. Vaso a l'oglio H. Cangilon de azeyte, azeytera

Lemniscus Celso lib. 7. Linamentum in longum implicitum. makro\s2 moto/s2 Heraclide. AL. Langer Meissel B. Lange wiecke G. Tente longue H. Mecha luenga

Libella explorat altitudines, norma angulos, regula longitudines.

Libella perpendiculum Cicer. Instrumentum quo filum plumbo appenso explorat structurae in altum rectitudinem. dia/metros2, ka/qetos2 molu/bdaina. AL. Bleywag, Sencket B. Pasloot, waterpasset G. Niueau IT. Liuello, arcipendulo H. Niuel AN. a plum lyne

Liciatorium Hieronymo, iugum Ouid. cui stamina obuoluuntur, a)nti=on. AL. Wendelbaum eines Webers B. Windboom, laeckenboom G. Rouet IT. Telaio

Ligo Horat. ama Vlpiano, instrumentum ferreum, quo terram refodimus, radices detegimus, qui vel latus est et quadratus, velin acumen exit, quod ligonis dentem periphrastide Columella dixit, neque enim ligo, dentem habet, quod tamen vir doctus scribit. sminu/h, ma/kella, smi=non Nicand. skafei=on. AL. Grabschauffel B. Graue, spade G. Hoyau IT. Zappa H. Acada

Ligula Colum. pro pharmacopoeorum spathula, Instrumentum oblongum primore sui parte adlinguae modum latiusculum spa/qh AL. Scheuffelin B. Spatel, schuppeken G. Espatule IT. Spatula H. Espatula

Lima Fabio, Instrumentum fabrile, quo ferrum aludve quid exterendo politur. r(i/nh, r(ina/rion Aeginetae, pri/beis2, sidh/reion, o)/donta dixit Epigrammatarius periphrastice. AL. Feylen B. Vyle G. Lime IT. Lima H. Lima

Linamentum carptum volsum ve, e linteis concerptis. tilto\s2 moto\s2, dia/surtos2 Aeginetae, ti/lma Apsyrto. B. Carpije, ghepluckte wiecke G. Charpie

Linamentum lucernarium moto\s2 e)lluxniwto/s2, quod ex ellychnio consit.

Linamentum rasile e lanugine linteorum erasa. custo\s2 moto\s2, cu/sma, Erotiano, a)/xnh o)qoni/ou Hippocrat. B. Gescharpte wiecke, carpije

Linamentum saniarium Concerptum linamentum, quo vulneri vlcerive immisso sanies exinanitur. e)/mpuos2 moto/s2 Hippocrat.

Linamentum tortile e materia contorta. strepto\s2 moto/s2. B. Ghedraeyde wiecke

Linea Agellio, Filum vel funiculus quo signant materiam deasciandam, aut in segmenta diuidendam fabri materiarij. grammh/. AL. Richtschnur, Linien B. Linie, rijchsnoer, richtsnoer G. Ligne ou cordeau de charpentier IT. La cordella del legnaiuolo H. Linea y cuerda del carpintero

Linea Plin. seta Martiali, pro funiculo setaceo, qui hamum cum esca demittit o(rmia/. AL. Angelschnur B. Hengel, angelsnoer G. Ligne de pescheur IT. Spago del piscatore H. Sedal del pescador

Linea margaritarum apud Scaeuolam, Margaritae linea, funiculo aut chorda tratectae, ad modum sphaerularum praecatoriarum. AL. Ein Perlin Schurn, wie dann ein pater nosterlin B. Een peerlen paternoster G. Vne paternostre de perles IT. Vn filo di perle H. Hilado de piedras pretiosas

Linter Virgil. Lignum excauatum, ex quo aquantur pecora et iumenta. alueus. puti/stra Suidae, ti/sra Eurip. potisth/rion Genesi, mono/culon. AL. Weidling B. Back

Lixiuium lixiuia Colum. Caustica spuma Mart. et spuma Bataua. koni/a stakth/. AL. Laugen B. Looge Lessiue, lixiue. IT. Lexiua H. Lexia de ceniza

Lixiuus cinis Plinio, cinis lixiua Scribonio. AL. Laugenaschen B. Loogaschen G. Cendre de lexiue IT. Cendre di lixiua H. Cernada de ceniza

Lodix Iuuenali, Lecti operimentum, stragulum Martiali. si/sura, r(h=gos2 Hom. e)pi/blhma, strw=ma. AL. Bedtdecke B. Deecken, Beddecleet, Saersie G. Loudier, couuerture du lict, parement IT. Couerchio, cuoperta, couertoio del letto H. Cobertor o cubierta de cama

Lorica Cic tunica etiam Virg. est autem proprie corporis tegmen e loro factum. quo maiores in bello vtebantur, Seruij testimonio. mi/trh, xa/lkeos2 xi/twn Hom. strepto\s2 xi/twn Eidem. AL. Lederin Goller, Pantzer, Bragendin B. Pansier, Pragesijn, leeren Koller, Ringcrage, ab annulis ferreis a quibus lorica conserta constat G. Halecret, cotte de maille, brigandine IT. Camiccia di maglia, panziera, asbergo H. Cota de malla AN. Maale koote

Loricam priscos fecisse de crudo corio, Varro auctor est, vt a loris origo nominis sit: postea ferreis lamellis squamatim consertam in vsu fuisse apparet, quae lepidwto/s2 vocabatur. deinde succuderunt Galli ex


image: s159b

annullis ferream tunicam, quae krikwto/s2 est: aut hamis commissam, quae a)lusidwto/s2 Polybio, a)lusi/detos2 Hesychio, a)gkistrwto/s2, nostra aetas etiam ceruinis e tergoribus et bubalinis pectoralia parat.

Lucerna simplex Mart. luxno\s2 mono/mucos2. AL. Eintachtige Kertz B. Enckel Keerse, oft een Keerse met een Lemmet G. Chandelle a simple mesche IT. Candela d'vn lucignuolo H. Candil d'vna mecha

Cui diuersa est Lucerna polymyxos, quae e pluribus constat myxis. AL. Kertz die vil Dacht hatt B. Keerse met veele oft dicke Lemetten G. Chandelle a double mesche IT. Candela a doi o piu stopini H. Candil que tiene mas de vna mecha

Lupatum Virg lupus Ouid. murex, Asperrimum fraenum: e)xi=nos2, lu/kos2, tri/bolos2, khmo/s2. AL. Scharpffet Roszbisz, Wolffsbisz B. Scherpghebijt G. Mors de bride for rude IT. Morso duro H. El freno de coscoja

Lupus Isid. harpago. a(/rpac. quo aquam e puteo subducimus. AL. Brunhack B. Pethaeck, puthaeck G. Crocq IT. Vncino H. Garfio

Lupus Palladio, serrulam manubriatam intelligo, quae laeuius secat: quae pri/wn maxairwto/s2 Galeno dici videtur. AL. Handsagen B. Handtsage

Lychnuchus pensilis vel pendens Lucretio pro candelabro quod de laquearibus aut contignatione pendet luxnou=xos2 fano/s2. AL. Een Kron B. Een Blaecker, oft een Croon

Machaera Plauto, Iuuenali. Gladius longus ab altera tantum parte acutus ma/xaira kaini/s2 Moschopulo. AL. Ein Schwerdt, Degen B. Ruytinck G. Glaiue ou espee ague d'vn coste IT. Spada scianonesca H. Espada que corta solamente de vna parte

Mactra Agell. Arca panaria ma/ktra Nicandro, ka/rdopos2. AL. Brodtkorb, Brodkast, Brodtkubel B. Brootkiste G. Vne may, ou huche IT. Mattara arcella B. Arca para guardar pan

Mactra pro alueo in quo panis subigitur, a ma/ttein, ma/ktra, sipu/h, magi\s2, ska/fh Poll ka/rdopos2, a(rtoqh/kh. AL. Multer B. Moclie, backtroch G. Huche a pestrir le pain

Macula Clc. pro retis foramine, vbi plectitur. a)yi\s2 li/nou. AL. Masch, oder Loch eines Netzes B. Schaeckel, oft t'gat van d'net G. Mailles, maches IT. Bucho de la rete H. Mallas

Malleoli Cicer. Manipuli spartei pice et sulphure illiti, qui inflammati de muris in hostes deuoluuntur incendendi gratia. stupeam flammam vocauit Virg. lib. 8. B. Vierhoepen, Reepen oft Hoepen met Tar ende Peck besmeert

Malleus Varr. sfura\, r(aisth/r. AL. Hammer B. Hamer G. Marteau IT. Martello H. Martillo AN. Hammer

Malleus stuparius Plin. quo lini virgae arefactae in saxo tunduntur. AL. Blewschlegel, Rattschen, Hanffpluwel B. Garenclopper, vlashamer

Mantile Ouid. mantelium Varr. quo manuum sordes abstergimus. xeiro/maktron, w)molinon Eustath. la/ssion, e)ktrimma Athen. xeirekmageien Apollonio. AL. Ein Zwahle, Handtzwale B. Een seruecte, seruiet, hand wael, droochdoeck G. Seruiette IT. Sciugamano ascuigatoio Boccat. mandil Ven H. Panisuelo de manos, manteles AN. A touwelle

Manubrium Cicer capulus Virg labh\, kw/ph, prolabh/. quod male a Suida etiam mu/khs2 exponitur quum mu/khs2 proprie sit caput manubrij, fungo non absimile. sic Plutarchus vsus est o( mu/khs2 tou=s2 labh=s2 tou= ci/fous2. vulgus pomum vocat, ab orbiculata specie, quae hoc saeculo vsit atior fuit. B. De Appel AL. Heft B. Hecht. Heft G. Manche IT. Manica di coltello H. Manga o cabo del cuchillo

Manubrium apiatum Walbercken hecht. Vide inter geuera Mensarum.

Manubrium securis Vide securis manubrium

Mappa Hor Linteum quod me sae insternitur o)qo/nh. AL. Tischtuch oder Lachen B. Een tafellaecke, een ammelaecken, een dwale Flandris G. Nappe IT. Touagli H. Touaia AN. A table clothe

Marculus Plin. Mart. Aeraeriorum proprie malleus. a Marte nomen habere videtur, astipulante Capro vetusto Grammaticotita vt analogia et etymi ratio euincat scribendum esse martulus: quod vocabuli vestigium dura etiamnum in tribus linguis, Itala, Hispana et Gallica. AL. Kupffersch midts Hammer B. Drijf oft Ketelers hamer G. Marteau IT. Martello H. Martillo

Marra Columell. Ferreum instrumentum excidendis herbis inntilibus comparatum. AL. Iatbouwen B. Houweel G. Matre, bisnoire IT. Marra H. Marra

Matella Plinio, matellio Festo et Varroni, enourh/qra Sophocli, ou)rh/nh Aesclrylo. AL. Bruntzglasz, Wasser geschier B. Vrinael G. Vrinal IT. Orinale H. Orinal

Matula Plinio, scaphium Iuuenali, trulla Martiali ou)ra/nh Aeschylo, ou)rhtri\s2, a)mi\s2, skafi/on la/sanon, ou)rhro\n a)ggei=on. AL. Bruntzkachel, oder Scherben, Seichkubel B. Pispot, Seyckpot, oft Teyle G. Pot a pisser, vaisseau a faire l'eau IT. Matula, boccale da vrinare H. Vaso para meyar, orinal

Mensa tra/peza, quasi tetra/peza, quod veteres quadratis vsi fuerint mensis, qu/wros2 Callimacho, quanquam improprie. AL. Ein Tisch B. Een


image: s160a

tafel oft disch G. Table IT. Mensa, tauola H. Mesa

Mensa apiata Plin. densa quadam quasi granorum congerie crispata aut inter sparsa: sic dicta forte, quod apum excrementa passim aspersa imitetur. B. Een tafel van walbercken houte

Mensa Delphica Cic. mensa tripedanea, vt ego censeo a Delphici tripodis similitudine, vnde conuiuiis ministrabatur. delfikh\, tri/pous2 Antiphani, Athenaeo. AL. Runder Tisch, dreyfossiger Tisch B. Een ronde tafel, tafelronde, drievoetighe tafel G. Table ronde, table a trois pieds IT. Tauolina a trepiedi H. Mesa redonda

Mensa pantherina Plin. in paruos vertices crispa, (sic enim lego ex antiquissimi exemplaris indubitata fide apud Plinium) vel crespo ac intorto macularum discursu variegata, cuiusmodi est de ligno nostris hominibus Prouinciali nuncupato compaginata, a pantheris sic dicta, quae minutis orbiculis siue oculatis e fuluo circulis distinctam habent tergi suppellectilem, vt apud Solinum legas. AL. Ein Tisch von Prouentzen holtz B. Een tafel van Prouencen houte G. Table de bois de prouence, table de bois madre

Mensa perpetua Virgil. longa et a capite atrij coenaculive in extremum recessum excurrens. AL. Ein langer Tisch B. Een lange tafel. Table longue IT. Tauola lunga H. Mesa de sala

Mensa tigrina Plin. oblonga venarum discursu maculosa, aut in venam crispa: a tigride, quae fuluo nitet, nigrantibus segmentis interundato, vt Solinus ait. Sic nuncupare non abs re fortasse liceat, quam cupressinam vel acernam cum Ouidio dicimus. AL. Ein Tisch von Eypresz [sic], oder ein Masz holter Tisch B. Een cypressen tafel, een maeshouten tafel G. Table de cypres, tables de bois de lut IT. Mensa di cipreso, tauola d'acero H. Mesa de cipres o asre

Mensa vndulata vndatim crispa Plin. quae pauonum caude oculos imitatur: qualis e buxi radicum ligno constructa fuerit. AL. Ein hubsch geblumbder Tisch

Merga Colum. Furca qua frugum manipuli eleuantur. AL. Korngabel. Haberraff B. Corengaffel G. Iauelier IT. Forcola H. Horca para trastornar manojos

Miliares clauiculi qui velut emblemata parmae inseruntur. kegxrw/mate Eurip.

Milli mutices Aspredines et aculei, qui millo induntur ad arcendos canum irruentium morsus. periderai/ou tri/boloi. AL. Die Nagel im Halszbandt H. De nagelen inden halsbant G. Pignaux es colliers IT. Chiodi de collari H. Garrancas

Milliarium Colum. Vas aeneum procerum et angustum a pondere, non autem a milio dictum, in quo aqua calesit, aut aliquid maceratur. cucuma Petronio arbitro, a cucumeris, vt apparet, oblonga forma. i)pnole/bhs2. AL. Aehrenin Geschir hohe vn eng B. Een Waterpot, oft Ketel G. Paellon d'airain IT. Caldaia stretta H. Caldera de cobre estrecha

Millus Varr. Collare canum de/raion, derai/ambos2, perideri\s2, peride/raion, kloio/s2 Plutar. laimope/dh Epigr. AL. Der Iaghunden Halszband oder Ring B. Halsenbant G. Collier aux chiens IT. Collaro de cani H. Collar del can

Mitella Celso, Linteum in quo brachium laesum sauciu suspenditur. AL. Vinden B. Armbant, armswachtel, d'wale daermen den zeeren arm inne draecht

Modiolus Celso lib. 8. cap. 3. Ferramentum concauum teres, imis oris ferratum, per quod medium clauus interiore orbe cinctus demittitur, cuius vsus est in excidendo osse paruo. xoini/kion, xoiniki/s2.

Modiolus Scaeuola, Paruum vasculum potorium. xoiniki/s2. AL. Becher, Kraussen, Romerle B. Clein Romerken, oft Croesken G. Petit goblet IT. Mozol apud Venet

Modiolus situla, haustrum, ka/dos2, kalpi/s2. AL. Einer B. Eemer G. Seau IT. Secchia H. Herrada AN. Bucker

Modiolus acceptatorius Frontino, qui puteo immersus aquam haurit. AL. Schopffeimer B. Schepeemer

Modiolus rotae Plinio, cui infixi sunt radij, rotae medium. xoiniki/s2, to/rmos2, plh/mnh. Hom. AL. Die Nab B. Tuyt, vele van t'rat, de naue G. Le moyeu d'vne roue H. Maca de la rueda

Modiolus erogatorius Frontino, qui in altum elatus aquam refundit. AL. Geiszeimer B. Stort oft gieteemer

Modulus forma Hor. mustricula Fest. Lignea forma, in qua inductum corium nouus sit calceus. i)de/a, ei)=dos2 tou= kaltiki/ou. AL. Schuchmachers leist B. De leeste G. La forme du soulier IT. Forma H. Forma de los capateros

Monile Virgil. Gutturis et colli ornamentum, quod et sementum, teste Seruio atque idem etiam Valerio Max. videtur esse. o(/rmos2 Hom. peride/raion, bouba/lion, ma/nnos2 Theocr. o( peritraxh/lios2 ko)smos2, i)sqmio/n Hom. e)pitraxh/lios2 ko/smos2 Chrysostomo, seisto/s2 Maximo Grammat. et Moschop. AL. Halszbandt, Halszierd B. Hlscieraet G. Bague qu'on pend au col IT. Colliero, monile, bagua del collo, collana H. Collar

Monile baccatum Virg o(rmi/skos2 dia/liqos2, dago/s2 Theoc. nu/mfh. AL. Halszbandt mit Perlen B. Een halszbant met peerlen G. Bague du col auec perles IT. Monile con perle H. Cadena de oro y de piedras pretiosas

Monopodium Liuio, Mensa vno solum pede stans suffulta. AL. Tisch


image: s160b

mit ein Bein B. Tafelken op een pickel, een beende tafel G. Table a vn pied IT. Tauolina sopra vn piede H. Mesa que tiene solamente vn pie

Mucro Cicer. cuspis Virgil. pro gladij hastaeve parte in acumen desinente: quae alicubi Plin. Ouidio etiam acies dicitur, spiculum in hasta Q. Curtius vocat. ai)xmh\, a)ki/s2 Chrysost. pw/gwn poetice, a)kwkh\, knw/dwn Sophoc. sto/nuc Lycophroni, stu/rac Poll. et e)pidorati\s2, stura/kion Thucyd. AL. Der spitz am Messer, Spieszeysen B. De point, oft de punte, ende t'spitse vanden Messe, het yser van een Spiesse G. La pointe d'vn couteau ou glaiue IT. Ponta di coltello H. Punta de cuchillo

Mulctra Colum. mulctrale Virg. mulctrum Horat. Vas excipiendo lacti dum mulgetur, accommodum, a)melgeu/s2 Theocr. pe/llh. AL. Milchkubel, Malchteren, Milchgeschirr, Brenten B. Melcktobbe, melckstoop, melckeemer G. Vaisseau a lait IT. Secchia per molgere H. Iarro o herrada para ordennar

Murenula Catena, collaris, ex auri lentescentis segmentis flexibilis e(likth\r, e)/rma. AL. Ein gestricktes Kettelin B. Een ghebrey delt ketenken, een keten met schaeckelen

Murices Q. Curtio, et Val. Max. triboli siue tribuli Veget. Machinulae ferreae tetragonae, aculeis exstantibus infestae, quae spargi solent aduersus hostiles eruptiones. tri/boloi. AL. Fuszeysen B. Voetangels. Minckysers G. Chausses trappes H. Abroios de hierro

Muscarium Martiali, quo muscae abiguntur. so/bh, muoso/bh. AL. Fliegeneadel B. Vliegelap, Waeyer G. Esuentoir a mousches IT. Caccua niscge oaraniscem risca H. Moscadero

Muscarium pauonaceum aut pauoninum. pterinh\ r(ipi/s2 Epigram. AL. Ein Wadel van Pfaufedern gemacht B. Een Waeyer van Pauwenveeren oft Pluymen ghemaeckt G. Esuentoir fait de plumes de paon IT. Ventaglio fatto di penne de pauoni H. Vieldo hecho de plumas de pauon

Muscarium setaceum scopae e setis comparatae ad extergendas vestes. ka/lluntron, misko\s2, korhtro/n. AL. Kerbu sten B. Cleerbessem G. Verges a nettoyer, vergettes IT. Scuoua delle vesti, setola. La escoba pata limpiar la ropa AN. wythe brusshe

Muscipula Var. qua mures capiuntur. mua/gra Aristoph. galea/gra Demosth. i(po/s2 AL. Mauszfallen B. Muysevalle. Southciere, ratiere IT. Trappola H. Ratonera

Muscipulae partes sunt Obes, siue paxillus, qui in muscipula stat erectus. skanda/lhqron Polluci, skanda/lon Hesychio, quod labendi occasionem praebeat (in maiorum bestiarum decipulis r(o)ptron vocatur) funiculo appensae: quum funiculum mh/rinqron et sparti/nhn illi nuncupant. Ligellum vero siue vncus, vnde tanquam de humo appendet esca murium illex, delea/stra Nicophonti, a)ndrwme/da Cratoni Comico vocatur.

Mustricula Vide Modulus.

Myrothecium Cicer. Vasculum pigmentarium, in quo vnguenta reconduntur muroqh/kion, a)/ggos2 murhro\n, murofo/ron a)ggei=on, muri/s2 Poll. murhra\. lh/kuqos2, kua/qion Pherecrati, a)la/bastros2 alabastrum Martiali. AL. Wolriechendes ol, oder salben buchszlin, oder slaschlin B. Busken oft flesken van welrieckende olye oft slaue G. Boite ou voirre ou vaisseau pour y mettre dedans onguents et senteurs IT. Bossolo o fias chettino, d'vnguenti o d acque odorifere H. Vaso para inetter en el toda suerte de olores

NartheciumCic. Martiali, Theca vel capsula medicamentario destinata vsui: olim e ferulae ligno, postea ex ebore comparata, vt Martialis ostendit, vit narthecium medicae artis ebur nominat: newterismo/n enim sapere videntur, qui pro medicamentario libello narthecium accipiunt. narqh/kion, kuliki\s2, kuli/xnion Aristoph. AL. Salb oder Artzneybuchs B. De salf busse G. La boite aux onguents IT. Il vaso doue sono li vnguenti et mdicamenti H. Vaso do estanlos vntos y otras medicinas

Nassa Cicer. Vimineum textum, vbi esca piscibus reconditur, vnde ingressis effugium non patet. e)xe/tlion Nicand ku/rtos2 ke/letron. AL. Fischer reuslen B. Houwer G. Reseruoir IT. Nassa H. Nassa, garlito

Neruus arcus Virgil. neruus equinus Vit. et Acti apud Varr. Neruo equino concita tela i)ppikh\ ta/sis2, neura\ tou= to/cou. Hesych. quod e caudae equinae pilis conficeretur bio\s2, neurh/ Hom. neu=ron, a)/emma Callimacho, poda/knh Polluci, a(rpedo/nh Epigram. i)ppikh\ ba/sis2 Hesych. AL. Die Soennen am Boghen B. De Pese G. Corde d'arc ou d'arbalestre IT. Chorda d'vn atco H. Cordon AN. Bouwe stringe

Nimbus vitreus Martiali, pro vitreo vase angustioris, vndeliquores et vnguenta diffunduntur. AL. Ein gliserin Geschirr oder Flaschlin zu wolriechenden dingen B. Een glasen phiole oft ampulle met rieckende water oft salue G. Vne phiole de voirre IT. Ampollina di vedro H. Redoma, o ampolla de vidrio

Norma regula, Instrumentum fabrile, quo structurae longitudinem an respondeat, exigunt, quadram vocant. kanw\n, gnw/mwn. AL. Winckelmesz, quadrant B. Winckelhaeck, winckelmate, rye, keeper G. Esquierre, reigle IT. Squadra H. Esquadra de cantero

Nouacula Cicer. culter tonsorius Eid. cu/ron, curo\s2, custh\r, maxairi/s2


image: s161a

Ammonio ma/xaira kourikh/ eadem licentia a plutarcho in Dione dicitur, qua culter tonsorius a Cicerone, siquidem tondendi ratio nouaculae aliena est *docui autem discrimen inter curei=sqai, quod radi sonat, et kourei=sqai quod tonderi, in commentario nostro. De coma) AL. Schermesser B. Fen scheer, oft scheermes G. Rasoir IT. Rasoio H. Nauaja

Numella Colum. Lignum impedimentum, quo canum aut pecorum colla includuntur kufon, kloio/s2.

Numella Var. Lorum, quo canes copulantur aut retinentur plekth/ plat. kunou=xos2, AL. Koppele, Windstrick B. Coppel snaer G. Lesse, ou laisse du collier

Obba Varr. Poucli lignei genus vult esse Nonius: ego ligneum illud poculum, quo intabernis et caenbiis potus circumfertur ad supplenda exhausta vascula, intelligi puto proxwi+/s2 B. Kitte G. Coquemart

OEnophorum Cic. Mart. Vas ferendo vino proprium oi)nofo/ron. AL. Weinkandel, Kanne, Golt, allerley Weingeschirr B. Alderley. Wijnpot, als Kanne, Stoop G. Pot. a vin IT. Qualsi voglia vaso por prtar vino H. Qualquierre vaso para traer vino en el

Olla Persio aula Plauto. olla fictilis Colum, xu/tra, la/sanon Epuigram. AL. Ein Hafen B. Een Pot G. Pot de terree IT. Piguata H. Olla de barro

Onager scorpio skorpi/dion Suid, cuius componendae machinae rationem pete ab Ammiano, lib. 23.

Oescyphium Poculum in oui formdm oblongum, qua specie effigiantur nuces Indice ternis argenti laminis inclusae apud nostrates w(osku/fion Athenae: tametsi discrepet illis Asclepiadae descriptio a nostrae. B. Een note ost een Calcoensche note, quod nomen a Calecuto Indioe emporio clarissimo fluxisse autumo. B. Een note daermen vt drinckt

Operculum Colum. pwma, e)pi/qhma, e)pi/ptugma, ka/lumma Aristoteli, e)pima/lumma. AL. Deckel B. Decksel G. Couuercle IT. Guo perchio, couertoio H. Topadero

Orbis Mart. ku/klos2 poll. AL. Ronder Teller B. Ronde teliore G. trenchoit rond IT. Incisoio, rondo Venet AN. Rounde trencher

Orca Persio, cadus salsamentratius Plinio bi/kos2 tarixeupiko\s2 a)mforeu\s2 Eustathto, in quo salsamenta, pisces carnesve muriatae conduntur. AL. Herington, Fasz da man Fleisch oder Fisch einsaltzet B. Haringtonne, Vleschcuype, oft stande G. Vne tonne a hareng IT. Barile de tonina H. Vn barillejo de enchugas

Orca Var. Vas vinarium teres bi/kos2 Xenop. oi)nodo/xon a)ggei=on. AL. Butten, Muten B. Smalle Ton, Pype G. Muy, vaisseau IT. Bottacio Boccatio

Orea Catoni, Fraenum quod ori inseritur sielisth/rion Apsyrte sto/mion, xalino/s2. AL. Das Bisz am Zaum, Gebisz, Brechzaum B. T'gebijt G. Le mors IT. II morso H. Freno

Orisicium Apuleio os Fabio Vasis os summum, sto/ma AL. Loch, oder Mund B. De Mont G. L'orifice la bouche du vaisseau IT. La bocca H. La boca

Oxyhaphum Vascutum aut catini genus in quo acetum siue embamma apponitur acetabulum o)cu/bafon, o)ci\s2, e)mba/fion, ku/mbion, Nicand. schol. AL. Zinlio. Essigschusselin B. Een saucierken

Pala Catoni, infurnibulum Plin. Instrumentum, quo pistor furno panem immittit. pa/leqron tra/fhc. AL. Brotschissel oder Schauffel. B. Pale oft brootschuppe G. Pale IT. La pala de fornaio H. Pala de horno

Pala Plin. qua solum vertitur, a pangendo dicta, cuius in iuncosis agris vsus est. teste Plinio AL. Schauffel B. Schuppe, schaeffele G. Houe IT. Pala, padile H. Pala instrumento para traspalar

Pala annuli Cicer. Latior annuli turgidiorque pars. cui gemma aut symbolum insertur sfendo/nh, po/elos2, sfra/gi\s2, daktuli/ou e(/lic Iosepho, sfragidofula/kion. AL. Kast an einem Ring B. Rinck casse G. Chaton, teste d'vn anneau IT. La cassa del anello H. Cabeca del annillo

Panarium Suet. et panatiolum Martiali Specula in qua panes reponehantur. a)rtoqh/kh, ka/rdopos2. AL. Brotkorb B. Brootcorf

Parazonium Isidoro, Pugio de zona pendens. paracwstri/s2 AL. Slosztegen, Weidner B. Byhangende dagghe, oft Poniaert, een Hanger, een Stootdeegen

Parma Virg. scutum breue cauus orbis Virg. a)spi\s2 periferh\s2 h)\ kukloterh/s2. AL. Ein kleine Rondelle. Feschtschijld B. Beuckelaer G. Bouclier IT. Brochiere H. Broquel AN. Bucler

Paropsis aut parapsis potius Martia lib. 2. si manuscriptis exemplaribus fides adhibenda est, cum catino (vt autumo) eadem est: nescio tamen qua se ratione impensius mihi posterior lectio probat, vt origine nominis ad a)yi/da referat: qua obtinuerit nomen a forma apsidi siue fornici contaria, quae in catinis spectatur, hic incurua, illic connuexa nam vt ab obsoniis deriuetur vocis etymon, publici iuris ratio, quod cum caeteris illi commune esse arbitor obstiterit. parayi/s2 vel paroyi/s2 Isidorus quadrangulum fuisse vas ait.

Pastinum Colum Vineaticum instrumentum bifurcum quo in scrobes dimittuntur semina. AL. Hauwen B. Houwe G. Houe

Patella Horatio pina/kion lekani/s2. AL. Ein Pfanne, oder Topffe


image: s161b

B. Een Panne G. Payelle IT. Padella H. Plato

Patera Virg a patula forma a)mfiku/pellon, a)/leison Homero lepasth\, ar)usth\r, e)/fhbos2. AL. Ein Trinckschalen B. Een schale G. Vne tasse IT. Patera, tazza nonullis, coppa H. Copa

Patera filicata Festo et capro, ad filicus herbae modum colata.

Patina Horatio, a patendo. discum fuisse amplum et repandum existimo. mazono/mion. AL. Ein Platten B. Groote Schotel, Viresche Schotel G. Grnd plat IT. Piatto grade H. Plato grandazo

Pauicula Columell qua sola et silices pauiuntur AL. Schlaher, Schlegel, Breitschlegel B. Stamper G. Vn batoir, vne bate IT. Becco da pianar le strade H. Pison para pesar, para tapiary maconar

Paxillus embolium obex qui rotae praesigitur ne excidat e)/mbolos2 Eratostheni. e)pi/bolos2 Gorgiae, e)nh/laton, parace/nios2 Poll. a)mazido/nion B. Delunds

Pecten Ouid. Cratis dentatae genus stylis ferreis ligneisve confixum ad colendam terram AL. Egen B. Egge G. Herce

Pecten ouid. Instrumontum textorum pensile, quo tela appellitur, densaturque, spa/qh Phililio AL. Blat AL. Weberblat B. Lade AN. Theslaye

Pecten Plauto pro instraumento stylis ferreis constante, quo lana carminatur. ktei/s2. AL. Kam, Stral B. Een cam, kemsters cam G. Lame du tisserand

Pecten Plauto, quo comae discriminantur et pectuntur. ktei/s2 AL. Kam kampel. B. Cam G. Peigne IT. Pettine H. Peine AN. Komme

Pecten pro instrumento fullonum, e carduis conserto, quo pannos rudes confricant, et in villos attollunt, strobeu/s2 Polluc. knh=stron, knh/sth Aristoph. Schol para\ ph\n tou= fa/rous2 gna/yin. AL. Karten karterschen B. Een caerde daermen mede rouwet

Pectorale Var. qwra/kion AL. Krabs, Rustung Brustharnisch, lederen Koller B. Crijchkolder, Borstharnas een Buffels oft ledere Koller G. Halecret, armure de la poictrine, poictral IT. Pettorale, armatura del petto H. Armadura del pecho

Pedum Virg. lagwbo/lon, r(a/dic Nicandro, ba/ktron Epig. kalau/rwy. Pastorale incurum baculum AL. Hirtensteck B. Schaepherders vorcke, Flandris et G. Houlette IT. Ii bastone del pastore H. El gancho o cayado de pastor

Pelta Virg. cetra Liuto, scutum Amozonicum Nonio pe/lth, a)gku/lh. Peltam clypeolum quodratu facit Thucydidis schol, lunatam ei speciem tribuit Virg. Xenophon amazonicam peltam hederae folio assimilat. Halicarnasseus Thraciam peltam similem esse scribit clypeo virgulato arctiora latera compresso. AL. Halb runder Schildt wie der wachssende Mon B. Half ronde schilt ghelickt de nieuwe Mane G. Pauois en facon de lune croissante IT. Rodella a guisa di luna crescente H. Adarge

Pelluuium Festo, Bas lauandis pedibus aptum, podo/niptron AL. Fuszbecke, Fusz wassergeschir B. Voottobbeken, vaetbeken G. Vne gede, bassin a lauer les pieds IT. Bacino per lauar li piedi H. Bacin para lauar los pies

Peluis Sinus aquarius, in quo varia perluuntur leka/nh, pu/elos2 AL. Becke B. Becken G. Bacin, bassin IT. Bacino H. Bacin

Penicillus Cic. peniculus Quint grafi\s2, u(pografi/s2. AL. Pensel B. Penseetl H. Pinceau IT. Pennello H. Pinzel

Penicillus tectorius Plin quo albarium inducunt parieti AL. Weispensel, darmit man die mauren wersset B. Witquisepel, witquast

Peniculus Terent. Oblonga spongia, qua sordes rapiuntur, calcei tergentur, a caudae similitudine, quam penem latini vocant, demque quocunq. aliquid extergitur AL. Wuschlumpen, oder Huder B. Vodde, dweyle, Wisch wisdoeck, Cladder G. Torchon a torcher, descrottoir, escouillon proprie quo furnus extergetur IT. Stranzzo da mondat le sacarpe H. Spongia para limpiat capatos yooto

Peniculus penicillus qui penem refert, priapiskwto\s2 moto/s2 AL. Spitziger Meilstel B. Scherpe, Scherpe, oft spitsighe wiecke IT. Tente ague H. Mecha aguda

Pericharacter Aureliano, Ferramentum quo gingiuarum caro a dentibus eircumquaque separatur in dentium dolor. perixarakth/r.

Peristromata Plauto, velaria Iuuenali, uelamina, peristrw/mata, peripeta/smata peripetasmata cic. AL. Furhang, Vmbhang B. Voorhangen oft Stoffersel van een Camer oft Bedde G. Tapisseries, ou forniments de lict ouchambre IT. Fornimenti di camera, o di letto H. Paramentos de la cama, o de camera

Petorritum Horat, essedum Eid. Vtrumque vehiculi Gallici genus est, aut Belgici virgtlio teste: Propertiue etiam Britannis tribuit: quid vero mirum si diersis nationibus idem genus vehiculi familiare fuerii? AL. Zugedeckter Wagen Niderlandischer Wagen, Rollwagen B. Bedeckte Waten, rollwagen G. Chariot de Flandres IT. Carto Flandrese o cuoperto H. Carro de Flandesy cubierto

Phalanga, vel Palanga Baculum quo in deferendis onerilus vtuntur baiuli. skutali/s2 Iosepho. fa/lagc skeuofo/rion Plat. tana/foron. AL. Ein Stang B. Een boom



image: s162a

Phalerae Virg. Equorum ornamenta. fa/lara AL. Roszgezierden B. Peerden cieradie G. Bardes des cheuaux IT. Abigliamenti de caualli H. Los iaezes de cauallos

Pharetra Virgil. i)oko/kh Epig. i)odo/kos2 Hom o)i+stou=xos2 Eustath. o)istoqh/mh, o)i+stodo/kh, beloqh/kh, fare/tra, quasi fa/ros2 tw=n trauma/ton, hoc est, operculamentum vulnerum. nempe sagittarum ad facieda vulnera comparatarum quo modo spargere vulnera, dixit Statius de sagittis, o)/gkion, fare/trion Moscho. AL. Pfeiltkocher B. Pijl coket G. Trousse ou carquo is de fleiches IT. Turcasso, carcasso delle saette, pharetra Petrar H. Carcax oaliaua AN. A quijuer

Phiala Iuuenali, Planum et repandum poculum, fia/lh quasi pia/lh dicta, h)\ to\ piei=n a(/lis2 e)/xousa, e)kpe/talon poth/rion. AL. Schalen B. Fiole, schale, cop G. Phiole tasse IT. Tassa, phiala, inghistara caraffa H. La redoma

fia/lh a)mfi/qetos2 Hom. duplex phiala, vel ambigua potius, cuius pars altera alteri imponitur, vt nihil referat vtram substituas. cuiusmodi de auratas in principium aulis videre licet, paris capacitatis: Apollodorus eam significari dicit, quae caret pythmene, hoc est fundo, siue (vt hodie nucupamus) pede cui insistat, ita vt inuerti eam oporteat. B. Een clocke, oft een beecker diemen niet neer setren mach. vbi obiter notandae sunt binae poculorum partes, a Graecis nominibus suis donatae, puqmh/n et sto/ma, illam fundum vel solum, vel etiam basim poculi, vocarelicebit, cui insistit: banc os, cum Fabio, quae labris admouetur.

Pila Plin. mortarium Eid. mortariolum, Vas concauum in quo farra olim, nun c aromata herbae et semina contunduntur: dictum autem mortarium quasi moretarium, in quo moretum comminui miscerique solebat. o(/lmos2, ka/rdopos2 Nicand. li/gdos2, qu/eia Gelen. quei/dion. democrati. AL. Morsel B. Mortier, Vysele G. Mortier IT. Mortaio H. Mortero AN. Morter

Pilentum Virgi. Vebiculum pensile, quomabrone vebuntur. lamph/nh, Suidae. r(h/dion perifano/s2. AL. Hengender Wagen B. Hanghende waghen, staetwaghen G. Chariot branlant IT. Caretta de gentilodnne H. Carro de damasy senoras

Pistillum Plauto Instrumentum quo franguntur in mortarium coniecta. u(/peros2, tribi/dion, a)lo/priy Epigram. kerki/s2 Lamponi apud Galenum radius etiam Plin. AL. Stosser, Stossel B. Stamper, Stooter G. Pilon IT. Pestello H. Majadero, majuello AN. Pestylle

Pittacium Celso Pannus modicus, qui medicamento illius, affecto loco imponitur pitta/kion, pla/tusma, quilatior videtur, vt spenium splhni/on, oblongiorinam splenium, Plinio, a splenis figura longiusculum proprie emplastrum est. AL. Pflaster, Zuglin B. Wondplaester G. Emplastre qu'on met sur vne playe IT. Empiastro d'vna ferita H. Emplastro

Plagae Cicer Rariora retia, a)/rkues2, a)/runa AL. Iager Garn B. Wand, iagers garen G. File, ou rez de chasse IT. Le reti della caccia H. Redde grandes mallas

Plaustrum vel plostrum Colum quo fimus conuebitur. AL. Mistwagen B. Mistwaghen G. Tombercau IT. Carro per condurre illetame

Plutei Vegetio in militariopere tabulata quaedam in vnam deuexa parte, compluuiis oedificiorum similia, ciliciis crudisque coriis intecta.

Pluteus est et marginata tabula. B. De lijste van een tauereel. vnde pluteale sigillum cic. pro imaguncula inclusae intra margines tabulae B. Beeldeken in een raem oft tauereel ghestelt

Pluteus suetonio, Fulcrum lecti a ceruicali. Pluteum interiorem lecti partem, vt spondam exteriorem annotat Cornutus. AL. Haubtbrett vnderbedtstatt B. T'hoofden eynde

Pluteus Tripedaneum lignum, cui tabula, cum pingutur, innitur. o)kri/bas2 Pol. kalu/bas2. B. Knape. Holl Esel. Brab

Puculum poth/rion, poth/r, Eurip de/pas2, e)/kpwma, ph/sion Hesych. ku/pellon. AL. Trinckfasz, oder Geschirr B. Drinckpot G. Hanap

Poculum ansatum w)to/en de/pas2, e)/kpwma daktulwto/n Ioni Comico. ou)ato/eis2 sku/fos2 Simonidi, a)mfwto\n, a)mfiku/tellon. AL. Ein Trinckfasz mit Handhaben B. Een beecker oft drinkpot met ooren

Poculum aureum ex auro fabricatum xruso/teukton sku/fwma dixit Aescbylo, a quo diuersum xruso/kleiston Callimacho vocatum, quod alia ex amteriafactum auro includitur. AL. Ein gulden trinckgeschitr B. Een gouden drinckpot oft beecker

Polubrum Festo, malluuium, trulleum, Vas quo aqua ex ablutis manibus polluta excipitur. xeiro/niptron Eupolidi, xerni/bion Lysiae xeiro/niy Epicharmo le/bhs2 Hom et xe/rniy. AL. Handbecke, Haundwasser geschirr B. Hantbecken G. Bassin aluer les mains IT. Bacino de mani H. Bacin para lauar los manos

Postilena Plauto, Lorum crassum sub cauda iumenti. u(pouri/s2 alij lignum incuruum sub iumentorum cauda exponunt. AL. Schwantz Riemen, oder das hindergrat, hindebug B. Den achtercroppiere G. Croupiere, culiere IT. Croppera H. Grupera de la albarda, elataharre

Postomis Nonio, Fraenum quod equino rictui iniicitur ad cohibendam eius duritiam e)pistomi/s2. AL. Mauleysen B. Muyl-yser, kin-yser G. Gourmette

Potistris potistri/s2 apud Zezen dicitur vasculum potorium, quod auiculis


image: s162b

cauea inclusis apponitur. AL. Vogeltrinckhornlin B. Vogeldrinckhorenken, een horenken daermen de vogelen mede drinck

Protelum Plin. lib 18. cap. 18. Tractus boum, qui locus emaculandus est. nam male illic legitur porcellis pro protelis, Vocabuli vsus est apud Catonem Protelo trini houes aratrum vnum ducent: et Lucillium, Hunc iuga multorum protelo ducere centum Non possunt.

Pruna virg. Viuus et candens carbo. caro Plin. quma/lwy. AL. Glut. gluhende oder hrennende Kol B. Glaeyende Cole, glimmende Cole G. Briaise IT. Braza H. Brasa, carbon encendido

Pugio Cic, clunabulum Isidoro, vel vt Festus habet, clunaculum, quod ad clunes religetur. paracifi\s2, e)gxeiri/dion. AL. Tolch, Stecher B. Daghe, Poniaert G. Poingnard IT. Daga, pugnale, spuntone H. Punal AN. Dagger

Pultarius Colum. in quo farra et puls friguntur. fru/getron. AL. Brey oder Muszpfan B. Een paneken tot Pappe, een Maes oft Breypannekent G. Poille a pappin IT. Padellina per far la menestra H. Puchero, o olla para cozer puchas

Puluinus et puluillus Cic puluinar Iuuenali puluinarium Liuio. u(pokefa/laion Erotiano pilwto\n proskefa/laion. AL. Kussen, Hauptkussen B. Oorcussen G. Oreillier, orillier, coussinet IT. Origliero Bocc. guanciolo, ab incubitu maxillarum siue genarum, piumacciuolo, a plumis infarctis cossino H. Almohada del estrado

Purpurissum Plinio, Factitius color, quo genus sucant mulieres. a)ndrei/kelon Aristot. sti/lbwma. B. Blancketsel, vernissinghe, root coleurken IT. Rossetto. Ven H. Alconcilla afeyte

Proboli Tela missilia ignita purobo/loi AL. Peurpfeil B. Vierpylen G. Fusees IT. Rochetre

Pyulcus pu/oulkos2. Gal lib. 2. ad Glauconem. Instrumentum quo pus exinanitur.

Pyxis Fabio pyxidula vel pysidicula Celso, quode buxo ferme constaret. puci\s2, puci/on, puci/dion, e)ca/leiptron. AL. Buchs, Buchslin B. Busse, smeerbusse, salf busse, busken G. Boite IT. Bussetta, bossletta H. Buxetta

Quadra mensa Virg. pinaki/skos2 Poll. AL. Vierschroter Taller B. Vietcante teliorie G. Assiette IT. Tagliere H. Tajere AN. Faersquared trencher

Quadriga currus quadrigarum Cic. quadriiugi currus virg. te/qrippon. AL. Wagen dar an vier rosz ziehen B. Een wagen met vier peerden G. Chariot a quatre cheuaux IT. Carro o cocchio a quatro caualli H. Carro con quatro cauallos

Quadrigae Cic. Quatuor equi ad currum iuncti te/qrippon tetra/rumon Xenoph. tetra/wroi, te/trwron. AL. Vier Rosz an einem Wagen ahngespannet B. Vier peerden in eenen waghen G. Quatre cheuaux atrelez IT. Quatro caualli in vn carro o cocchio H. Quatro cauallos de vn carro

Qualus Virg. Corbis vimineus, per quem liquatur vinum calcatis vuis. tar)r(o/s2. AL. Sygkorb B. Een corf ken daermen wat doorstjget

Radius cic Tuscul. 5. Virg Virg geometrarum, qua linearum ductus indicant.

Radius Ouid. Virgil, quo stantes telas percurrunt. panuellium Varr. phnio\n kerki\s2, kre/mbolon. AL. Weberschifflin, Spulle B. Spaele G. La nauette IT. Nauicella H. Lancadera. Sed argadillo H. est sistula in medio radio inserta

Radius Paxillus seuligneus cuueus, qui iugi foramini inseritur, vt subiugalora cohibeat, kerki/s2 Poll. e)/mbruon, e)/ndruon.

Radius Plauto, hostorium, quo mensura aequatur. r(o/xanon. AL. Streichholtz B. Strijckstock G. Racloir, rouleau IT. Randa G. Rasero

Radius rotae knhmi/a Poll. knh/mh, kerki/s2 AL. Radspeich B. Speecke G. Rayon d'vne roue IT. Raggio della rota H. Rayo de la rueda

Rastellum Plin. quo stipulae raduntur, et saenisicij cumulo adduntur AL. Karstlin

Rastrum Virg. quo glebae confringuntur: dictum a radenda terra. bwloko/pos2. AL. Karst, Rechen B. Een eggeclouwe G. Rasteau, ratteau IT. Rastro H. Rastro

Rete Cic. Cassis Ouid. di/ktuon u(/fos2 Epig. et pagi\s2, li/non Homer. e(/rkos2. AL. Netz, Fischergarn B. Net, t'want G. Rez a pescher IT. Rete, lacciuolo H. Rede

Rete iaculum Praecessit in Funda.

Rete rarum virg rete grandi macula Colism AL. Netz das grosse Maschen hat B. Net met wyde gute schaeckelen, oft ooghen

Reticulum Vide Funda.

Retia casses sagenae e)no/dia li/na, di/ktua. vt ante.

Rheda Cic. Leuis et expediti curriculi genus, a cisio, non alienum r(h/dion Suidae.

Rhombus Ouid. Machina quam agitando tramam glomerant in circulum r(o/mbos2. AL. Garnwinde, Spulrad, Spinradie B. Sopelrat, Haspel. een Weilken G. Rouet a filer, devuidoir IT. Haspatoio H. Rueda della hiladera AN. a Rayle

Riscus Seruio teste, Fenestella autcapsula intra pariete apparata AL. Fensterle in einer Wandt B. Een blinden Velnster G. Petite fenestre en la paroy IT. Qualche fenestrinan nel muro


image: s163a

H. Ventana pequena en la pared

Riscus Terentio. Cista corio contecta, Donato teste r(i/skos2 Antiphani. AL. Reiszttuhe oder Kast mit Leder vberzogen B. Een Leeren Kiste, oft coffer met Leder ouertrocken G. Costre couuert de peaux IT. Cassa cuoperta di cuoio H. Caxa cubierta de cuero

Rostrum vellingula, Pars vectis quae sub onus subditur et bypomochlio insistit glwtti/s2.

Rota Ouid. ku/klos2 Homer. tro/xos2. AL. Rad B. Ra, wiel G. Roue IT. Rota G. Ruedo

Rudis Cic. Scipio quem lanista liberandis gladiatoribus gestabat, vt Charisius exponit. Rude aute donati a dimicationis necessitate excludebatur.

Runcina Plin. lib. 16. dolatorium maius, quo laeuig antur poliunturque asseres. Falluntur Barbarus, altique, qui serram materiariorum ductilem illam et magnam hac voce de signari a Plinio autumant in illis verbis: Ad incitatos runcinarum raptus. neque vero aptius aut expressius potuit Reddere incitationem eius instrumenti. Scrupulum interim dubitationis omnem tollit arnobius. obseruator proprietatum accuratissimus, vbi gentilibus obycit simulacra sua, grosphis rasa, descobinata limis, runcinarum laeuigata deplanis. vbi postrema vbi suspecta mihil habetur, quam tamen sine veteris codicis ope non ausim temere immutare. r(uka/nh. aly etiam r(ugxa/nh scribunt. AL. Hobel B. Een groote schaue G. Robot IT. Ascia H. Seguron

Puncina Plin. Ligo excidendis dumetis dorhdre/panon. AL. Hauwe B. Houwel G. Sarcle IT. Ronca H. Roca

Ruta caesa Vlpiano, quae terra non tenentur, nec structili opere tectoriove. Non probo. Nebrissensis expositionem, qui ruta caesa domus ornamenta interpretatur. AL. Fahrender hauszrat, was nit mit vnd Nagel begreifft B. Tilber hant, noch eerdvast, noch nagelwast G. Vtensiles meubles IT. Masseritie mobili

Rutabulum Colum. quo ignem proruunt panis coquendi gratia. AL. Fewrstecken, Ofengabel, Ofenkrucken B. Ouengaffel, koolcrabber, rakelstock G. Rouable, patrouille, fourgeon IT. Rutauolo G. Hurgenero

Rutellum Lucillio, Instrumetum ligneum, quo frumentum corruitur congeriturque geriturque in culleum aut modium. sie enim ait: Frumentarius est modium hic secum atque rutellum vauni affert. AL. Kornschauffel B. Corenschoppe

Rutrum Liuio, Festo, Instrumentum, quo eruitur aliquid, vt arena vel similia. aut solum complanatur. skafei=on. AL. Schauffel B. Schup. pe

Rutrum Liuio, Instrumentum quo subigut caementary intritam skafei=on. AL. Ein Pflasterhauwen B. Schuppe G. Rabat, rouable, rable IT. II badile H. Badil

Saccus frumentarius quo frumentum conditur AL. Kornsack B. Corensack G. sac a ble IT. Sacco di frumeto H. Sacco de grano

Saccus niuarius, colum niuarium Mart. per quem niuis nonnihil continentum, vinum colabatur, vt per aestum frigiditate placeret.

Siccus vinarius quo vinum a faecibus excolatur in metoe formam desines. meta inuersa dici potest. Barbaris Manica Hippocratis vocatur. tru/goipos2 et tlikmhthri/s2 Poll. AL. Leecksack B. Leecksack

Sagena Manilio proprie retisgenus quo piscee nassa auferuntur, aut retis sinus vnde exire nequeunt. sagh/nh gri=fos2 gri=pos2 porko\s2 Gal. gagga/mwn. AL. Zuggarn B. Schepnet, een trecknet G. Vne seine, vne traine IT. Sagena

Sagitta Vegetio, Phlebotomum, quo veterinis iumentisve sanguis detrahitur B. Slachvliem

Sagitta Virg. calamus Eid. arundo Eidem, quod ex arundinibus conficerentur olim sagittae, spiculum Virg. Ouid. arma volatica dixit Panegyrista pro sagittis, i)/os2, be/lemnon, a)/traktos2 Thucydidi, o)i+sto\s2, to/ceuma, tu/reuma Eurip AL. Pfeil B. Pijl, Fiitse, Bout, Schietpijl G. Fleiche IT. Saetta, quadrella Petrarchae, stralla, flizza, frezza venctis H. Saetta AN. Arrow, darte

Salinum Persio salillum Plauto AL. Saltzasz, Saltzbucholin B. Soutvat G. Saliere IT. Salino, saliera H. Salero AN. Saltseller

Sarculum Plin. capreolus Col ferramentum bicorne quo commouetur terra a sarriendo, id est fodiendo. a)mh\. skali\s2, skalisth/rion. Theocriti Schol. AL. Iathawen B. Houweel, iethouwel G. Sarclet, satcloir IT. zappa H. Sacho de hierre

Sarracum dici non male poterit vebiculum baiulorum, quo onera subuectant. vehiculum trusatile sunt qui nominant. B. Cordewaggen G. Bruette IT. Catro de vettura

Sarracum vitru. plaustrum, Vehiculum quo onera et moles vehuntur. qrh/ganon, o)/xh/ma. AL. Acssen B. Lastwaghen G. Chariot a porter bois ou pierres IT. Carro per condurre legna o pietre H. Carro di cargo

Sartago Plin. Frxorium, Patella in qua friguntur torrenturve farnes. kodomei=on, ta/ghnon, th/ganon, taghnostro/fion Polluci, frugeu\s2, fru/getrn Poll. Sed hoec postrema sartaginem denotant, in qua farra torrentur, quam fatreum dixisse Plinius videtur loka/s2 AL. Bratpfan, Rostpfan B. Braetpanne, Roostpanne G. Poille a frite, ou a fricasser IT. Padella da frigere, frizzora H. Sarten para freir

Scabellum suppedaneum. u(popo/dion, skolu/qrion, qrani/on.


image: s163b

AL. Bancklin, schamel, Fuszschamel B. Vaetbanck, schabelle G. Marchepied, escabelle IT. Scabello, banchetto H. Banquillo

Item quod fouendis brumali tempore pedibus subiiciunt feminae, ai)/qranon Suidae dictum, para\ to\ ai)/qin kai\ qra/nos2, ceu sedile fouens pedes, a)ndra/xlh. B. Een stoofken

Scalpellum vmbilicarium o)mfalisth/r Poll. quo obstetrix praecidit infantium vmbilico.

Scalprum Colum. koteu\s2 custh\r, glairi\s2, lei=on Poll. AL. Ein Schabmesser B. Schaefmes, schaefyser [perhaps: schaefmyser] G. Trencher IT. Scarpello H. Raspa

Scalprum chirurgicum Celso, scalpellus Eid. phlebotomum Isid. flebo/tomon, maxairi/s2 Ammonio maxairi\s2 o)cubolh/s2 Hipp. Galenus flebo/tomon nominat. idem maxairi/da sthqoeidh= vocat, quod smili/on gastroeide\s2 Galenis, nimirum cuius medius aluus latior sit et ventrosior. AL. Laszeysen, lantzlin. quasi lanceola, quam cespide mentitur B. Vliem, lancette G. Lancette IT. Lancetta H. Lanceta del fangrador

Scalprum sutorium Horat. cultet sultorius, smilium, Orbiculatum ferramentum, quo coria et pelles poliunt aut quo corium concidunt a)/rbelos2 Nicandro, smi/lh, tomeu/s2 Platoni, peritomeu/s2. AL. Schuhmesser Kneypmesser, Strecker damit sie das leder zu bereiten B. Schaenmakers mes, snymes, crom mes, schaefmes G. Trenchet IT. Rasciator G. Trincetta, raspa, tascador, escarudor

Scamnum qra/nos2, qrh=nus2, sfe/la Nicand. AL. Banck B. Banck G. Banc IT. Banco G. Escano, banco

Scapus Lucretio videtur esse Liciatorium de quo diximus, quod inter texendum sonat. vnde dixit, Scapique sonantes.

Scintilla Virg. quae silice aut igniario emicat spinqh\r, marmarugh/ Platoni. AL. Glus, Fünckle, Geneist B. Een Voncke, oft Ghestere G. Estincelle IT. Scintilla H. Centella

Scipio Liuio, ski/pon, ba/ktron Epigram. skipa/nion Steck, Stab, Kolb. B. Staf, Stock om op te steunen, Crucke G. Baston a sappuyer IT. Vn bastone de sustentarsi H. Caydo

Sclopus siue stlopus Persio transfertur ad minora bombardrum genera afictitio sono, qui complosis buccis editur. purobo/los2 AL. Handbuchssen, Haken. oft Rohr B. Hantbusse, oft Cinckroer G. Hacquebute, atquebuse IT. Arcabuzo quasi fora minosum dicae arcum siue qui per tubulum emittit

Sclopus vocari potest et tubulus e sambucino ligno quo pueri elisa glande stuppea strepitum cient. a)feth/rion. B. Claterbusse

Scobina Plin. Instrumentum fabrile, quo aspredines laeuigant, r(i/nh. AL. Feillen B. Vyle G. Lime IT. Lima G. Lima

Scolopomachaerium skolopomaxai/rion Gal. lib. Met. quo vlcerum radices excinduntur.

Scopae Hor sa/rwqron, ke/rhma, saro\n, o)/feltron, o)/felma sa/rwma. AL. Besem, Keerbesem B. Beesem, Bessem G. Balay verge a nettoyer ramon IT. Scoba, scoua aliis H. Escoba

Scrinium Horatio. qu/lac, kiboto/os2, fa/skwlos2, xhlo\s2, fori/amo/s2 Apollonio AL. Kopffer, kopfferle B. Coffer G. Coffret, escrin, cabinet IT. Scrigno, cassettina H. Caxita para guardar cosas prtiosas AN. Coffre

Scruta Horat. Lucill. friuola Vlpiano, Vetera et fracta supellectilia. gru/th, gruta/ria AL. Schlechter Hauszrath B. Oude prondelinghe, slechten huysraet. gruet G. Vieux outils IT. Ferri vecchi. masseritie vecchie, strazzerie H. Muchas cosas viejas mescladas

Scutale Liuio, Corium funde, cui lapis excutiendus imponitur. AL. Schlingleder B. Slingherledet G. Le cuir de la fonde IT. Il cuioio del cazza frusto H. Elcuero de la honda

Scutella Ciceroni, scutula Martiali, a rotunditate scutiformi. leka/nion. AL. Schussel B. Schotel G. Escuelle IT. Scudella H. Escudilla

Scutica Iuue. flagellum u(strixi\s2 u(/splhgc, i(ma\s2 ma/stic. AL. Geissel B. Swepe, geessel menraeye kletsoire G. Fouet, vergette, fleau, gaulle IT. Scutica, scoriazza H. Acote, curiaga

Scutula Vitr. Balistae foramen peri/trhtos2 Vitruuio

Scutum Plin. ascutaforma rotunda, vnde et scutulata tela araneae, vel a sku/tos2: quod corio tergeretur. a)spi\s2, sa/kos2. AL. Rundet Schilt, Rundel B. Een ronde Schilt, een Rondelle G. Escusson, Escut, pauois, rondelle IT. Scudo, rondella H. Escudo, paues AN. Shylde

Scyphus Virg. Capax poculum Herculi proprie sacrum vt cantharus Libero patri sku/fos2 o( Panyasi, sku/fos2 to\ Anacreonti, sku/fwma Aeschylo skufi/on de/pas2 Stesichoro, sku/pfos2 Hesiodo AL. Trinckkopff, grosz Becher, Trinckschalen B. Een cop, drinckschale, beecker, nap G. Tasse a boire, coupe, hanap IT. Tazza da beere H. Gran copa

Securiclae Vitru. Subscudum genus a securis forma nisi quis malit deduci a securitate quam praestat assibus, quibus duo tigna inter se vinciuntur. B. Sleutelen G. Tenons, clefs

Securis Cic. pe/lekus2 AL. Axt, Beyl B. dissel oft bijl G. Coignee IT. Scure Boccat. manatino, manera, cetta H. Segur B. Bylle

Securis Amazonia. sequitur in securis Romana.

Securis anceps. vide Bipennis

Securis foramen steileia pele/kews2, o) ph\ di\ h(=s2 ste/lletai e)mballo/menon to\ cu/lon Eustathio.



image: s164a

Securis manubrium. steileo\s2, steileio/h, Homero, Didymo. AL. Der Axk Handthab B. De steele van een bijl oft dissel G. Le manche d'vne coignee IT. II manico de la manera H. la manga de la segur

Securis Romana, Amazoia securis Horat. quam Vindelicos semper gestare dict. quiris bipehnis. AL. Ein Hellebarten B. Ene hallebaerde G. Halebarde IT. Alabarda H. Alabarda

Sedes sedile, sealla, cathedra mar e(/dra, e(/dranon kaqe/dra, qra/nos2, qa/kos2. AL. Stut, Sessel, Sitzstul B. Een stoel oft setei G. siege, selle, chaire IT. Sedia sella H. Silla, assiento

Segestria Festo, Pelles nauticoe qubus indormiuntd de/reis2. B. Bulte

Sella familiaris Varr. Perforata sella reddendo aluo deputata. la/sanon e(/dra i(phreti/sion Suid. w(=| xrw/meqa ei)s2 a)po/paton. AL. Stul mit einem Mun dloch, Kindsstul B. Kinderstoelken, kackstael, tonnestael G. Selle percee IT. Sella di camera H. Silla de la camera

Sella gestatoria Suet. gestatorium Eid. forei=on AL. Ein Tragsessel B. Een draechstoel oft setel G. Vne selle a porter IT. Sella di portare H. Sella de lleuar de la persona

Sella plicatilis pleto\n h)\ pluto\n e(/drama. AL. Ein Stul den man zusumen falten kan B. Voustoel, oft preeckstoel G. Selle a plier IT. Sella facile a piegar H. Silla que se puede plegar

Seria Liuio Vas vinarum fictile oblongum quod sub terra fere defordi solebat asseruandis vinis, qui mos Hispaniae adhuc obseruatur.

Serperastra Cicer. Var. instrumenta, quae geniculis cruribusque puerorum alligantur, dum ambulare discut, ne vari fiant aut compernes. kampesi/gha Orphaeo.

Serra Lucret argutae lamina serrae periphrastice Virg. pri/wn. AL. Sagen, Sage B. Saghe G. Scie IT. Serra sega G. Sierra AN. Lavue

Sica Cicer. Occultus pugiunculus ci/fos2 u(poko/lpion Herodiano. laqrai/a paracifi/s2 Hesychio. AL. Verborgner Tolch oder Stecher B. Moertpriem G. Vne dague IT. Daghetta H. Cuchillo fecreto para matar

Sigma Martiali. Mensa Graecae literae capitalis priscis vsitate effigiem referens, figurae C siue lunoe specie: vnde ille inquit, Accipe lunatum Scriptum testudine Sigma. Qua inre falluntur, qui vulgatae literoe S. simulacro expressam mensam sigurari existimant. AL. Ein Tisch wie ein halber Mon gemacht B. Een tafel die maenwijs ghemaeck is G. Table a la facon de lune IT. Tauola a guisa di luna H. Mesa que pareca lamedia luna

Simpulum Cic. Vas minut atim sundens, teste Varrone, in cnius locum in conuiuiis successerit epichysis, Festus dicit esse vas paruum non dissimile cyatho, quo vinum in sacrificiis libabatur. B. Pulle

Sinum vel sinus, prima longa apud Virgil. Vas rotundum et capace aluo: cuiusmodi fere vtitur Brabanticarum muliercularum vulgus in deportando lact di/nos2 Aly sinum interpretantur vas. quod vini stillicidio excipiendo siphunculis subiicitur, quod Excipulum dici admonuimus.

Sinum lactis Virg Vas in quo lac mulsum asseruatur skafi\s2, gau=los2. AL. Ein Multerlin, Multen Napff B. Een melckteyle, een moude, een melcknappe

Siphon Iuuenali, Caput tubuli, vbi liquor exprimitur e dolio, aut aqua e fonte. si/fwn, diabh/ths2. AL. Ein sprutze, Ror B. Een buyse, een Crane G. Tuyau IT. Canon H. Agua tocho

Siphon si/fwn. Aphrodisao w(=| e)kmuzou=n tes2 to\n oi)=non e(/lkousin. Instrumentum quo vinum doliis depletur et transuasatur, vel quo vinum sugendo attrahitur: qua ratione Epigrammatarius culices sifo/nas2 ai)\matos2 vocat, velut exuctores sanguinis humani, quem promuscide trahunt.

Siphunculus Plin. Iun. pro fistula, quae dolio immissa liquorem reddit. si/fwn. AL. Zapff B. Tap oft Craen G. Fontaine, fausset IT. Lachiaue H. Canon

Sirpiculus Plaut. pro nassula vel sportula sirpea kalaqi/skos2. AL. Ein Korblin von Binsen B. Ene maneken van biesen G. Vne corbeille de incs IT. Sportella di gionchi H. Espuerta de iuncos

Smegma Plin. Quidquid emaculat et abstergit fordes, accipitur pro sapone sapo Plin. mattiaca pila Mart. sa/pwn, smh/gma, smh/lh. AL. Seyffe B. Zeepe G. Sanuon IT. Sapone H. Xabon

Solium proprie sedes regalis ex vno solove ligno, cuius vusus fuit antequam stipatoribus sepire latus caeperant qro/nos2, di/fros2, kaqe/dra, kaqe/dra a)mfike/falos2 Snyesio. AL. Ein herrlicher Stuel B. Een leenstael G. Chaire appuiresse IT. Soglio

Sparus Virg. Pedis instar recuruum telum. B. Enghelsche Byle

Spatha de hac inter Coquinaria diximus.

Spata Plin. rudicula Celso, ligula Colum. pro rudi qua spumam deducimus, et quae coquuntur superignem agitamus, spa/qh. AL. Rursterck. Rutle, Spatttel, Suchel, Schaumkellen B. Vischspaen, Schymspaen, Roerstock, Spatel G. Escumoir, espatule IT. Spatula H. Espatula AN. an Scumer, ladel

Specillum Celso, orcularium specillum, auriscalpium Martiali. w)toglufi\s2 mhloti/s2 Paulo Aegin. mhlwtri/s2 Gal auersum specillum Celos, scribonioque, cuius cauum a cyathifigura mh/lis2 kuaqi/skos2 Galeno, Aetioque vocatur, eique opposita pars mh/lhs2 purh/n Galeno dicitur a turbinatua nuclei specie, cui xylinum aut lana circumului solet. AL. Orengrubel. oorleffel B. Orlepel G. Cureoreille


image: s164b

IT. Curaorechie H. Instrumento para limpiar las orejas

Specillum Celso, specillum vulnerarium, quo vulnerum fistularumque altitudo pertentatur. Videtur autem esse diminutiuum a Specium quo vus est Pacuuius. mh/lh traumatikn mh/lh Galeno, i)xurh/ Hippocrati. a tentando imperitum vulgus tentam vocant. AL. Sucherlin, Wndeysen B. Wondrijser, praefyser, rentenyserken G. Esprouuette IT. Tenta H. Tienta o calade cirugiano

Specillum Var. ocularium specillum, conspicilium Plauto. eu)ei/dion Polluci. AL. Bril, Beillen, Agenspiegel B. Brillen G. Lunettes IT. Occhiali H. Antojos

Specillum latum Celso, spathomela Marcello Empirico, mh/lh platei/h Hippocr. spaqomh/lh Galeno, quo illinitur aliquid specillum Plin. AL. Ein Spattelin B. Spadelken, spaeyken G. Palette pour faire les emplastres IT. Paletta di fare li empiastri H. Pala por vntar con ella

Speculum Cic. ka/toptron. AL. Spiegel B. Spiegel G. Miroir IT. Specchio, speglio Petr H. Espejo AN. Glas

Speculitheca lofei=on. AL. Spiegelkastle B. Spiegelcasse G. La casse du miroir IT. La cassa del specchio H. Caxa delespejo

Spinther Fibulae aut armille genus in summo humero. Fibulam humerariam exponit Priscianus, eoque aureo, argeteove videntur antiquitus vsae feminae ad astringendam stola, spinqh/r. AL. Armgezierdt der Weiber, Gulden oder silbern Spang B. Schoudergesepe G. Boucle ou agraphe de femmes IT. Fibia H. Heuilla, o candado

Spinther dici potest et argentei monilis genus, quod in humeris tabellary et caduceatores gerunt. AL. Die Buchsen, oder Stadtwapen B. De busse, oft stadtwapen G. Blason

Sponda Virgil. Sateralis structura lecti. toi=xos2 Theocrito. AL. Ortbretter eines Spanbets, Bedtbret B. De Sponde, Bedplancke G. Coste du lict IT. Sponda H. Orilla

Spongia Martiali, qua mensae sordesque abstergentur. spo/ggos2 AL. Schwam, Badschwam B. Sponcie, Spongie G. Esponge IT. Spongia, spongna H. Spongia AN. Sponge

Squamae Virg. Loricae vel pectorales lamellae ferreae, e quibus coagmetantur pectoralia, aut etiam clypeus vetusto more. didhro/notoi tu/poi Eurip. lepi/des2. AL. Schuppen an den Pragendinen

Stalagmium Festo, Plauto, et Coecilio, inaurium genus essecrediderim oblongum, ex bacca pendula, a guttoe similit udine, quae stalagmo/s2 Graecis dicitur vitiose autem Stalaginum et Stalagnium in Dictionariis scriptam inuenias hanc vocem. AL. Oorenperle B. Peerlen die aen d'Ooren hanghen G. Perle pendante a loreille IT. Perla attaccatta a lorecchia H. Piedra pretiosa attada a las orejas

Stapia in vetustis inscriptionibus. et apud D. Hieronymum, subex pedaneus Budaeo, stapes Grapaldo. Qui si Pliniana voce etiam staticulum dicat quis a stando, in quo pedes firmantur et quasi stant, commodioris vectationis gratia. a)naboleu/s2. Suid. AL. Die Stegreff B. Stegelreep G. Estriere IT. Staffa H. Estribo, estafa

Staticulum Plinio, pro vehiculi genere pensilis.

Stiua Virgil. Aratri manica. e)xe/tlh. AL. Pflugstertz, Handthabe desz Pflugs, die Geitzen B. De plaechsteert G. Lemanche IT. Manica del aratro H. Manzera del arado, esteua

Storea Plin. teges Colum matta Ouid formo\s2, yi/aqos2 r(i/pos2 AL. Matzen B. Matte G. Natta IT. Stora H. Estora

Stragula vestis Cic. hoc nomine censentur tapetes. aulaea, perstromata, quaecunque oratus gratia inster nuntur humo, lectis, mensis, aut de parietibus supenduntur ac circumtenduntur.

Strigil strigilis, Horat. Instrumentum dentatum, quo cutis iumentorum exteritur, sordesque eraduntur. cu/stra, custi\s2, stleggi\s2, stelgi/s2. AL. Striegel B. Roscam G. Estrille IT. Strigile H. Almohaca

Strophus Contortum vinculum, de quo clypeus gladiusve appendet, stro/fos2 Homero. a)orth\r, kremasth/r AL. Geflochtener oder gebreytter Gurtel B. Gebreyde Rieme oft Gordel, Hancxele

Subiugium lorum Cat. quo colla equorum iugo alligantur. zugode/smion, le/padno/n Homer. e)xe/boion, meso/bion, Poll. AL. Iochriemen, joch holmen B. Inckgordel

Subscudes Vitr. Tabelloe ligneoe, quibus asses aut materia compinguntur. AL. Holtzinbandt, Heetnleysten B. Swaluwesteerten, woech steerten G. Tringle, queues d'aronde IT. Tauolette per coniungnere e legnami ensieme H. Tarugos

Subscudes ferreae Vitr. Fibuloe quibus per ansas traiectis trabes conuinciuntur cum parietibus lateritiis. pero/nai. B. Anckers G. Ancres

Subula Mart. Instrumentum quo solum calcei perforant. o)peu/s2 Poll. o)ph/tion suidoe, stigeu/s2 Eid. kenthth/rion Luciano, kenth/rion Galeno, r(afi/on Hippoer. o)beli/skos2 bou/poros2 Xenoph. quod sou/blion suidas exponit. AL. Seulen, Alsen B. Elsen G. Alesne, pointe IT. Sublia, lesina H. Alesna AN. Avule

Succula Veget. Machina tractoria. teretiligno constans duobus vectibus traiecto, circum quam ductarius funis obuoluitur. o)/nos2 Aristot. cuius vsus in attollendis trabibus, et subuehendis ex apotheca vinis, vbi in duobus arrectarris, quae ab anteride sustinetur, transuersa ponitur succula, interchelonia duo versatilis. AL. Ein Zugwelle ein Welle die


image: s165a

man mit heblen vmbtreibt B. Spille, oft een windaes datmen met stocken omdrayet

Sudes vel sudis Virg. qua proesertim proeusta sepes muniunt. AL. Schwire, stang, zaunsteck B. Tuijnstaecke G. Pieu, perche IT. Palo IT. Palo de soto

Sufflamen Iuuenali. quod rotoe iniicitur, ne inproceps feratur currus. h)poxleu\s2, troxope/dh Herodi Attico. AL. Radsperre, spannstrick oder ketten B. Ratsperre, spancoorde oft keten G. Enrayori H. Estornija del exe del carro

Sulphuratum martiali, Ramentum sulphuratum, quo flammam e fomite excipimus. e)la/nh Nicandro AL. Schwebelholtzle B. Solfersteck, solferpriem Flandris, sweuelstocxken G. Allumette IT. Solforino H. Palillo encufrado

Suppellex pagkthsi/a, endome/neia, e)pi/ploon, kataskeuh/. AL. Hauszrahr B. Huysraet, huystoffe, huystofferinghe G. Le mesnage, les meubles IT. Supellectile H. Alhaja de casa

Talea Varroni, tessera Plin Plauto. Taleola aut lignum quadratum, in quo acceptoe summae quantitas apprimitur vel andotatur platei=on Polyb. culh/fion. AL. Beylen, kerbholtz B. Kerue, kerfftock G. Taille de bois

Tapetum, tapete et tapes IT. Virgil Versicolor textum proprie quod Immisolo insternitur, ta/phs2, quasi da/phs2 a da/pedon. Nonius exponit tapetem, tegmen vnite. (ita enim legi debet, non vnice, vt vulgo legebatur) pictum de variis colorib. AL. Teppich, gewurckt tug B. Tapisserye G. Tapisserie IT. Tapete, tapezzeria H. Alhombra, tapete, tapezeria

Telia Circulus cribir. thli/a Aristoph. ku/klos2 koski/nou. AL. Tamis B. Teems

Telum cicer quo vim arcemus be/los2, a)munth/rion Straboni, e)/gxos2 Sophoc. interpret. do/ru, pa=n to\ a)munth/rion, be/lemnon Moscho. a)gxe/maxa o(/pla Xenoph. palto/n Arriano, quibus cominus et eminus pugnatur. AL. Geweher B. Gheweere, datmen schieten oft worpen mach G. Toute sorte de dard IT. Arma di defensa H. Tiro

Temo ouidio, Lignum quod ad iugum inter equos excurrit r(u/mos2, sth/rigma Lysiae, a(kthri/a Achaeo. AL. Deichssel B. Dissel G. Timon H. Timon IT. Timone

Tendicula Laqueus quo cerui capiuntur. a)rpedo/nh, poda/gra, podostra/bh Hyperidi et Xenophonti.

Tendicula, nebula, nebulosum rete pro reti, quod turdis et galinaginum genti in aere tenditur, nefe/lh, lepto/mitos2 nefe/lh Epigram. pagi/s2. B. Vkume

Terebellum AL. Borerlin, napperlin B. Een spijckerboorken G. Vibrequin, villebrequin IT. Triuellino H. Bartena pequena AN. Whymble percer

Terebra Columell te/retron, tru/panon, trupanou=xos2. AL. Borer, napper eber B. Een boor. een spijckerboor, een auigeer G. Tariere, taraut IT. Verriola, triuella H. Barrena AN. Augour

Testudo Caes Tabulatume materia ciliciis coriisque rudibus contectum, aduersus flammam et incurrentia saxa, sub quo tutus miles muros tentabat. a)mfi/basis2. Hallucinantur qui cum Ariete confundunt, quum Aries sub Testudine actus muros securius incursaret.

Testudo Liuio. Crates scutorum continuata, qua sublatis supra capita scutis, protecti pedites sagittarum aut saxorum nubem vitabant. sunaspismo\s2, et pro/blhma. Plutarch AL. Schilttach B. Schiltdack

Testum Colum. sepium sh/pion Arist. solidum illud in sepia, quo aurifices vtuntur in exprimendis rerum fundendarum formis.

Testus Cat. Fictile sub quo testuacea et placentoe concoquuntur. subiecto impositoque igni. pla/qanos2 Dorice et plaqa/nh Poll. Plinius etiam aeneum testum agnoscit. kli/banos2, vel kri/banos2. AL. Ein fladen pfan B. Smoorpanne, een vlayey oft taertenpanne G. Poile a tarteaux IT. Padella par far torte H. Tiesto de barro

Theca cultellaria cifodoxei=on. AL. Messerzeug B. De coker mette messen G. La gaine ou custode a cousteaux IT. La custodia, o cassa de coltelli H. Caxa de cuchillos

Thermastris qermastri\s2. Vasculum aurificis cancro simile, concauum, forte in quo aqua detersoria sordium ebullit.

Thorax ferreus thorax aeneus Virgil. qw/rac, xa/lkeos2, o(/plon Pind. schol. solebat apud maiores thorax solum pectus obtegere, quod nullus tergo esset metus, vt ait Statius. AL. Brustharnisch B. Borstharnas G. Harnois, cuirasse IT. Corazzina H. Coracas AN. Harnas

Tibicines Textoria fulcra telam sustinentia. i(sto/podes2 Poll. ke/lontes2 Eid. B. t Weeftouwe

Titio Celso, Torris extinctus semiustus. dalo\s2. AL. Auszgeleschter brandt B. Een brant die uytghegaen is, een uytgedooft hont oft cole G. Tison de feu esteint IT. Titzone che non artie H. Tizon

Tormentum aeneum bombarda Barbaris, a bombo, pure/kbolon dicere licebit cum Aphrodysoe, vel purfo/ron, a fulmine igneo, vel petropomph/. AL. Geschutz, oder artellerey B. Artillerye, oft


image: s165b

gheschut G. Piece d'artillerie IT. Artilleria H. Artilleria

Tomices Puluilli luna pilisve farti, quibus veterinorum colla muniuntur ne obloedantur. AL. Halszbolsterlin oder kuszlin B. Goreelen

Tomices sunt et testes e rude canabe spartove obiter tortoe AL. Grobe hanfzeyl B. Reepen G. Chorde de chanure IT. Fune di canape o di sparto H. Tomiza de canamo o esparto

Toral et toralium Horatio, lecticaria sindon non Toral autem, quod eo insternatur torus, eneunai=on, eu)nai=on, e)pibo/laion, u(po/strwma. AL. Gulterdecke, leilach B. Slaeplaecken, spreeder, be ddespreeder G. Linceul IT. Linzuolo H. Mantel

Tornus Virg. Instrumentum, quo ebur et ligna in orbem acta poltuntur. to/rnos2, torneuth/rion. AL. Trayeysen B. Draey-yser G. Tounrnoir IT. Torno H. Torno

Torquis Propertio Ouid. Circulus aureus flexilis collum ambitu exornans. strepto\s2, e)likth\r, u(poderi\s2, a)/lusis2, e)le/brigxos2, peritraxh/lion, ka/qema. AL. Guldin ketten B. Gouden ketten G. Chaine d'or IT. Catena d'oro H. Candna de oro AN. Chayne

Torris Virgel. Lignum adhuc candens. ka/mac puri/flektos2 Aeschilo. AL. Ghihen ender brandt B. Een brant viers. Barninckhout G. >Tison allume IT. Tizzone che arde H. Torrezno

Tragematotheca in qua tragemata refocillandis oegrotis asseruantur. traghmatoqh/mh. AL. Ein kastlin mit schleckerey B. Suyckerlaeyken, een laeyken met confijt G. Boite aux confitutes, auec sucre IT. Scattola di confetti Boccatio

Tragula Plin. Rete quod subere sustentatum innatat. vnde Plinius suberis vsum ait esse in piscantium tragulis, et cadorum obturamentis. B. Schaeckel G. Traineau

Traha vel trahea Virgil bubla/rion Epigr. shni/kh Hesych AL. Lchlitten B. Slede, silidde G. Traineau H. Mierra, narria, rastra

Trapezophorum Vide Fulcrum.

Tribulum Virgil Vehiculum quo matura fruges in area teruntur. AL. Schleiff B. Dorwaghen

Tridens trio/dous2, qri/nac, tri/nac, tri/aina, tri/bolos2. AL. Ein gabel mit dreyen zehnen B. Een vorcke met drie tanden G. Fourche a toris dents IT. Forca H. Horca de tres gajos

Tripus Olla tripedanea, in qua eluendis pedibus aqua alefiebat. tri/pous2 e)mpuribou/ths2 Hom. ai)/qwn Eidem. quasi ab igne candens. loitroxo/os2 Eustath. purosta/ths2 Demetrio Triclinio in Sophoclis comment. qui etiam lo/banon a prehensione ansata dici annotat; msi illi potius ex vetustis incerti auctoris scholiis la/sanon, voce ollam significante, legendum videatur. tri/pous2 a)mfi/puros2 Sophoc. AL. Hafen mit dreyen fussen B. Coperen pot met drie vaeten G. Pot d'airain a trois pieds IT. Pignata dirame con tre piedi H. Olla con tres pies

Trochlea polyspastos Vitrun, in qua plures orbiculi striati versantur. troxali/a polu/spastos2. G. Moufle ou sont plusiems poulions

Trochlea rechamus Vitruuio, Tractoria machina, cum aereo lignore orbiculo, qui circum axiculum versatur, siue rotula striata. troxali/a. AL. Winde, scheibe B. Caterol, schyue, paleye G. Moufle, en quoy on met vne poulie IT. Cuzella, zirella, taglia H. Carillo o polea engenio

Trulla Cicer. in Verr. Vas vinarium potoriumve, et Horat. AL. Trinckopff, trinckgeschirr B. Drinck-cop G. Coupe ou tasse pour boire IT. Coppa o tazzaper bere H. Coppa para beuer con ella

Trulla Instrumentum caementariorum trigonum, quo calcem adactam saxis impingunt, coagmentant, tectoriaque illinunt. AL. Pflasterkellen, morrerkellen B. Trouweel, truffel G. Treulle IT. Cazzola, trulla H. Instrumento para atauiat cimiento yhazarrar pared

Tubus rotae Foramen modioli, in quo axis versatur. su/rigc Polluci.

Tudes Festo, a tundendo malleus dictus, mateola Cat. Plin. quasi materiola, nimirum ligneus malleus, quo adigatur aliquid, AL. Holtzin hammer B. Beuckhamer, beucker, houten hamer G. Maillet IT. Martello di legno H. Martillo de leno

Tudicula Colum. Cochleare maius toru/nh, a)letri/banon, la/ktis2 Nicand eu)e/rgh Poll. e)o/rgh. AL. Koch oder kolloffel B. Pollepel, oft pot-lepel G. Grand cuillier IT. Cuchiaro grande H. >Mecedor AN. Ladel

Tudicula pro instrumento tinctorum quo pannos inficiendos demergunt. versantque. ki/nhqron Poll. mh/lh, vnde katamhlou=n apud eundem, pro kataqu/ein kinh/qrw|.

Turunda Varr. linamentum Celso, pannus Colum. moto\s2, e)/mmoton. AL. Lumple, meissel von schleissen B. Wiecke om in de wonde te steecken G. Tente a mettre es playes IT. Lino carpito H. Mecha o torcida para cutat heridas

Linamentorem varioe sunt species, a sigura pleraeque inditoe.

Tympanum Virgil. Teges quo currus operitur. AL. Decken, oder hauben B. De huyue van een waghen

Tympanum Vitrun. rota Eidem. Ingensrota quae a caleantibus hom.


image: s166a

hominibus circumagitur, et axis fune obuoluitur, et effert in altum vasta onera, aut valuas etiam aquarum obices. versatise tympanum Vitru. ge/ranos2, a(mfi/reusis2 Vitruu. peri/troxos2 Eidem. AL. Steinrad, item Wasserrad B. Craen, oft water-meulen rat G. La roue d'vne grue, de quoy on hausse les fardeaux IT. Timpano H. Tempano

Tyrocnestis Asperum et foraminosum instrumentum, quo in scobem disterimus aliquid et friamus. Radulam qui vocare velit Latine, meo quidem iudicio non errauerit, a radendo. turo/knhstis2, a casei friatura, ku/bhlos2 Poll. knh/s2h Homer. knh=stron Hippocr. ko/bulis2 Platoni Comico: nisi vitiosa scriptura sit pro ku/bhlos2, turoto/mos2 maxai/rion. AL. Reiber B. Ryuer, raspe G. Vn racloir IT. Raspa, graticula H. Rallo AN. a Grate

Vacerra Colum. Stipes ad quem alligatur in stabulo equus. AL. Ein stang dar an man dasz rosz im stall bindet B. Een staeck daer men 'tpeert aen bindt inden stal G. Pieu, auquel on lie le cheual a l'estable H. Estaca para atar bestias

Vagina Virgil. kouleo\s2, koleo\s2, cifoqh/mh. AL. Scheid B. Scheede G. Fourreau, gaine IT. Vagina, vaina H. Vayna del cuchillo

Vallus Vigil. Firmior palus, palus Cicer. Lignum altera parte acutum terrae defigendum. tra/fhc, ka/mac, xa/rac. AL. Pfaal B. Pael G. Pieu, pal IT. Palo H. Palo

Vanus Virgil. ventilabrum Col. quo aceres et frumenti retrimenta ad ventulum excutiuntur et repurgantur. li/knon, likmo\s2, ptu/on Homer. likmhth/rion, likmhthri\s2, qri/nac. AL. Wann B. Wanne G. Van IT. Vanno H. Caranda, Haruero

Varae vel vari Lueano, valli, perticae, tibicines plagarij, Furculae quibus retia feris eriguntur. sta/likes2 xali/des2, a(nthri/des2 Xenoph. xalidw/mata, sth/rigges2 Polluc. ka/makes2, cu/strai, pa/ssaloi. AL. Stangen B. Stangen

Vas a)/ggos2, a)ggei)/on. AL. Ein vasz B. Een vat G. Vaisseau IT. Vaso H. Vaso

Vas coquinarium Plinio, Culina proprium skeu=os2 mageiriko/n. AL. Kuchengeschirr B. Keucken vaten G. Vaisseau de cuisine IT. Maseritia di cugina H. Vaso de cozina

Vas fictile Plin. Samium Cicer. figlinum Plinio, luteum, testaceum Plinio, Iun. Aretinum Martiah, ab Aetio Hetruriae oppido fictilibus nobilitato, quo modo Tuscum fictile eidem poetae, et Tuscus catiuus Iuuenali dicitur. skeu/os2, kera/meion, ga/stra. AL. Irden geschirr B. Eerden vat, tuyt-pot, eerden pot, eerdwerck G. Pot de terre IT. Vaso di terra H. Vaso de barro

Vas futile auctoribus seruio et Donato, Vas ob angustum et acutum fundum, atque os pandum, stare impos, in sacris olim V estae vsitatum, quod ministri sacrorum non deponebant, propterea quod ipsa positione euertebatur. ita dici potest potorium vas, quod pede carens si de manu deponas, euertitur, eo nomine potoribus expetitum, de quo in Phiala nonnihil diximus, cuiusmodi est et Crater philotesius, krath\r filoth/tios2, quo in sancienda amicitia aut in gratulationibus vtuntur, quem ponere nequiueris. AL. Ein wilkumbecher oder glas B. Een willecom beecker, croes oft glas G. Voirre pour boire la bien venue

Vas incrustare Scribonio et Lucillio, pro medicato sapore aut succo insicere. Vterque enim calicem incrustare dixit, pro succo herbae tingere: veluti hoc saeculo delicatiores poculorum labra expresso mali citrei succo imbuere consueuerunt ad conciliandam vino odoris gratiam. atque ita etiam Horatij locus, vbi, Sincerum vas incrustare cupimus, ait, accipi videntur: nimirum pro vitioso imbuere succo. AL. Dasz trinckgeschirr mit etwas schmackens schmiren B. Het glas oft den croes met wat rieckende cruyt, oft anders besmeeren G. Oindre le voirre auec chose de bonne odeur IT. Dar qualque bon odore alla tazza H. Perfumar el jarro

Vas operculare Colum. operculo operire. pwmati/zein, pwma/zein Aristot. AL. Zudecken, mit einem deckel zumachen, ein deckel vberlegen B. Toe maecken, met een bom decken G. Couurir a vn couuercle IT. Cuoprir d'vn cuoperchio H. Tapar

Vas Pelliculare Colum. Corio seu pelle obstruere. AL. Met enem fel vberziehen B. Met leer ouertrocken G. Couurir de quelque peau IT. Cuoprir di corame H. Cubrir con pellejas o cueros

Vasculum Fabio. a)ggi/dion. AL. Vaszle B. Vaetken, kinneken G. Petit vaisseau, vaisselet IT. Vasetto H. Vaso pequenno

Vectis a)naforeu\s2, moflo\s2. AL. Ein heckel, sparre B. Heck, boom G. Leuier IT. Stanga H. Barra de hierro

Vectis Vitru. Palus ligneus ferreusve, quo circumagitur ergata traiecta aut succula. moxli/on. AL. Windenstang B. Boom, spaeck G. Barre IT. Barra H. Barra

Vectis rostratus Plinio, Vectis cum ferreo rostro. mo/xlos2 r(ngxoto/s2, AL. Hebeysen, eysenhebel B. Hefyser

Vehiculum Cicer. vectabulum Agellio, currus Virgil. a(/maca, a(/rma, o(/xos2, h(/xhma, sa/tinon Hom. kata/nh Poll. AL. Karr, oder wagen


image: s166b

B. Kerre, karre oft waghen G. Chariot IT. Carro H. Carro

Vehiculum cameratum Vlpiano, arcera Agellio, Vehiculum vndique tectum et munitum arcendae aeris iniuriae, qua senes et aegri portabantur, lectica Iuuenali, gestatorium Sueton. forei=on, klinth\r, di/fros2 a)naklinth/rios2. AL. Roszbahr, oder senffte B. Rosbaer G. Litiere IT. Lectica H. Letiera

Vehiculum meritorium Sueton. quod mercede locatur. AL. Rollwagen die man auszleydet B. Huerwaghen

Venabulum Virgil. Ciccr. Telum venatorum lato ferro. probo/lion Philostrato. AL. Iagerspiefz, schweinspiesz, knebelspiesz B. Een raechstock, sqijnspriet, swijnspit, kneuelstock G. Vouge, espieu de chasse IT. Venabulo H. Venablo

Verriculum et euerriculum Cic. quod verritur trahiturque rete. pa/nagron, gagga/mh, ga/ggamos2 Polluci. AL. Zuggarn B. Sleypnet, oft trecknet G. File, verueil, seine IT. Rete che srattira poco a poco H. Rete barradera

Verticillus Plin. verticulum. sfo/ndulos2, strobeu/s2. AL. Aristoph interp. AL. Spinwirt, spinwirtle B. Woruel G. Peson, vertoil IT. Verticolo H. Tordero del huso AN. Wherle

Veru Virgil. o)belo/s2. AL. Spisz, braetspis B. Spit, braetspit G. Broche IT. Spedo, speo Venetis H. Assadero AN. Spytte

Veruculum Plin. Paruum veru, siue ligneum, siue ferreum. o)beli/skos2. AL. Bratspisle B. Spedeken G. Brochette IT. Spedino H. Assaderillo

Verutum Caes. veruina Plauto. Telum breue et angustum. sic enim apud Nonium legendum est, pro acutum, ferro instar veru angusto praepilatum. kestro/s2. AL. Spitzige gewehr B. Rysweerr G. Dard court comme vne broche IT. Dardo corto come vn spedo H. Arma a manera de assador

Verutum quid si ita nominemus, quod o)beli/skon Polybius dixit in Epitome. quod vulgariter solium laminamve in gladio nuncupant, quod ad veru formam accedat proxime. AL. Klinge B. Lemmet G. Lame IT. Foglio o lama H. Lama

Vestigium equi Plin. solea ferrea Catullo, Calceus equi. AL. Roszeysen, huffeysen B. Hoefyser G. Fer de cheual IT. Ferro del cauallo H. Hierro de cauallo

Vindicta Cicer. quae et festuca Plauto, Virga qua capiti imposita seruus manumittendus libertatem accipiebat.

Vinea Cicer. Oppugnatoria contabulatio displuuiato tecto, vineaeque similiter contabulata, sub qua tecti milites aduersum missilia oppidanorum, muros inuadebant ac submoliebantur. a)/mpelos2 Apollodoro, et xelw/nh e)lafrh/. Hoc nomine abuti possumus pro transuersariis fessis, per quas funditores proprius moenia subeunt, egestae terrae aggere tecti.

Vitrea Plinio, vitreamina Paulo. u(alourgh=. AL. Glaser B. Glasen G. Voirres, vaisseaux de voirre IT. Vedri H. Vidrios

Vmbella luuenali, Galerus mulierum, quo solem et aeris iniuriam arcent. skia/dion, r(ipi\s2, e)pi/skion, do/leia, qoloeide\s2 ple/gma Aristoph. schol. AL. Schinhut, wetrerhut B. Een Brabants oft Vlaemsch hoeyken G. Chapeau de femme IT. Capello di paglia H. Sombrero de paja

Vmbo Liuio, Media clypei pars eminentior. i)/tus2, gu/alon. AL. Das mittelst im schild B. Den heuuel van een beuckeleer G. La bosse d'vn bouclier IT. La brocca o el mezzo del brochiere H. La copa del broquel

Vncinus est et baculus recuruo nodo armatus. o)/gkinos2. quale est ferme pedum, quod xai=on Suid. et kalau/rwc. talis est claua illa trinodis Herculis.

Vncinus hamus pro mucrone sagittae reflexo. o(gko\s2 Homero. pw/gwn be/lous2 poetice. B. Doppe met stralen, een yser met weerhaecxkens

Vncus, fibula in arcu maiore siue balista chlaxbaea eburneus osseusve vncus, siue hamus, qui epizygi immittitur, neruumque retinet. o)gko\s2, e)pitoci/s2. B. De note van een stalen boghe, quasi nuculam dixeris G. Coche, noix IT. La nozetta, la coccha H. La nuz

Vngula o)/nuc Hippocrat. Vncinus educendo mortuo foetui comparatus. embryorectus Tertulliano dicitur lib. De anima, nisi placeat eo loco reponere ex Gal. e)mbruoqla/sths2, sic enim ille nominat, aut e)mbruoulko\s2, qua voce Hippocr. vtitur, a quo idem instrumentum etiam e)lkhsth/r, item pi/estron lib. De mulieribus, et i)xqu/h dicitur.

Volsella Cels. siue vulsella, Instrumentum, quo pilos prehensos radicitus e corpore exstirpant. madisth/rion, trixolabi\s2 Aegin. trixola/bion. AL. Ein rupfzanglin B. Een hayertrecker G. Pincerte IT. Tenaglia, par tirar li peli H. Tenaacuela o pinaca para pelar o sacar el pelo

Voluolus vt e manuscripto Plinio lego, lib. 17. cap. 10. quod alij volgiolum scribunt, Lignum teres instar cylindri, quo voluto aequatur solum. prior certe lectio pure puteque origini suae respondet. Occam videtur Columella vocare. AL. Walbloch B. Rolblock, welle

Vomis vel vomer Cicer. dens vncus Virg. Aratri ferrum quod liras ducit. u(/nnis2 kerki\s2 kampulo/xros2 Orpheo. AL. Wageysen, Pflugeysen, schar B. Ploch-yser, polechcauter, scheer G. Coultre IT. Marra H. Reja del arado



image: s167a

Vrceus Plauto, cuius diminutiuum vrceolus Colum. aqualis Varroni, Vas quo aqua infunditur. u(drei=on, krwsso/s2. AL. Wasserkrug B. Watercruyck G. Cruche IT. Orciuoletto, caraffa guistarda, guastadetta d'acqua Bocc inghistara Venet. H. Aguamani

Vtensilia Colum. Quaecunque in vsum veniunt. skeu/h, skeua/ria, xrhsth/ria, oi)khth/ria, xrh/mata a)nagkai/a Plut. AL. Allerley breuchliche ding, Hauszraht B. Huysraet G. Vtensiles IT. Ogni cosa necessaria a nostro vso H. Axuar de casa, alhaja

Hinc diuersa sunt a)naqhmatika\ skeu/h Graecis dicta, et a)/pura, quasi ignis exortia, Hollandiae nostrae et Cimbris receptissima, ad ostentationem cultumque aedium, non ad vsum comparata. B. Huys afgoden, pronck-werck

Vter Plin. Pellis, cui vinum oleumve infusum deportatur aut asseruatur. a)sko\s2, r(apto\n sku/tos2 Lycophr. periphrast. AL. Schlauch B. Een bock vel om wijn oft olye in te doen G. Ouyre, cheure IT. Odero, pelle H. Odre

Xiphomachaera romphaea Nebriss. cifoma/xaira Polluc. AL. Ein schlachschwerdt B. Een slachsweert G. Espee a deux mains IT. Spada o spadon a duoe mani H. Espadon que se toma con ambos a dos los manos

Xyrotheca Capsula nouacularia curodo/xh Aristoph. curoqh/kh. AL. Schermesser scheyden B. Barbiers coker, scheercoker

DE TEMPORE. CAP. LXXIII.

AERA pro temporum exordiis apud Chronographos accipi video.

Aestas Virgil. ab aestu. qe/ros2. AL. Sommer B. Somer G. Este IT. L'estata H. Estio

Aeuum Ouid. Perpetuitas temporis. ai)w/n. AL. Ewig, immerwerend zeit B. Eeuwicheyt G. Eternite IT. Eternita H. Eternidad

Annalis clauus Festo, Clauus qui pangebatur in parietibus sacrarum aedium quolibet anno, index annorum numeri. ad eundem fere modum apud Coloniam Agrippinam in aede principis suspenduntur paxilli annales, testes annorum, quibus Antistes praesulatui suo praesederit.

Anni partes horae, annalia tempora Aureliano. anni temporum vices. w(=rai e(/teioi Milesio. AL. Die vier zeit des iars B. De vier tyden des iaers, oft sasoenen G. Les quatre saisons ou parties del'an IT. Stagioni H. Las quatro partes del anno

Annus Cicer. quasi anulus, quod in se recurrentibus mensibus redeat per sua vestigia. annus vertens Cicer. e)/tos2, eniauto/s2 Hom. h(li/ou peri/odos2, plei/wn Arato, w)=ros2 Hippoc. luka/bas2 Orpheo, te/tras2 Androcydi, ob quatuor anni partes dwdeka/mhnon. AL. Ein iar B. Een iaer, ront iaer G. L'an IT. L'anno H. El anno

Annus iubileus i(wbolai=os2 Moschopulo, a)fe(sews2 eniauto/s2.

Aprilis ab aperienda terra. qarghliw\n Athen. a)pogoniko\s2, quasi genitalis, Cypreis, bu/sios2 Delphis, canqiko/s2 Macedonibus, farmouqi/ Aegypt. AL. April B. April G. Auril IT. Aprile H. Abril Cimbrire Faremganet, hoc est, venustus mensis, quod tunc sit formosissimus annus.

Augustus ab Augusto Caes. Sextilis Horat. bohdromiw/n Athen. gorpiai=os2 Athen. sebasto\s2 Cypriis, mesori/ Aegyptiis. AL. Augstmonat B. Oostmaent, vel Oogstmaent, a pomorum prouentu et messis G. Aougst IT. Agosto H. Agosto

Autumnus Virg. fqino/pwron, o)pw/ra poetice. meto/pwron. AL. Herbst B. Herfst G. Autonne IT. Autumno, autonno H. Autonada

Aurora Virgil. h)w\s2, e)w\s2, o)/rqros2. AL. Morgenroht B. Morghenstont, morghenroot G. L'aube du iour IT. Aurora, l'alba del iourno H. La mannanica

Biduum Terent. Duorum dierum spatium. AL. Zwen gantze tagen B. Twee daghen lanck, den tijt van twee daghen G. L'espace de deux iours IT. Il spatio di duoi giorni H. Espacio de dos dias

Biennium Cicer. diete/s2. bimatus Plin. AL. Zwey iar B. Twee iaren G. Deux ans IT. Duos anni H. El espacio de dos annos

Bruma Plinio, Media hyems, siue breuissimus eius dies, quasi braxu\s2 h(me/ra. vt vult Seruius, Solstirium brumale Colum. tropai\ xeimerinai/. AL. Der tag der Sonnwende, mittwinter B. Midwinter, den Cortsten dach vanden jare G. le plus court iour de l'an IT. Il solstitio brumale, il piu corto giorno del anno H. El menor dia de todo el anno

Calendae Horat. Primus cuiusque mensis dies, a calando, id est vocando, quod tunc Senatus conuocaretur, vel quod tunc debitores calarentur per praecones ad dissoluenda nomina. kala/ndai Plutar. AL. Der erst tag eins jetlichen monats B. Den eersten dach des maents G. Le premier iour d'vn chascun mois IT. Il primo giorno del


image: s167b

mese H. El primero dia de qualquier mes

Cineralia ita nomino primum diem incipientis quadragesimae, que frontes cinere illinuntur, salubri fragilitatis humanae documento, vt cogitemus a quibus initiis orti, ad quam non superbiam intumescamus. AL. Der Aschtag, der asschermitwoch B. Den Aschdach, den asschenwoensdach G. Le iour des Cendres IT. Il giorno della Cenere H. El dia de las Cenizas.

Conticinium Plauto, Prima pars noctis, secunda vigilia. nukto\s2 a)rxh/. AL. Der erst schlaff, nachtstille, anfang der nacht B. Voornacht, den eersten slaep G. Le premier somme IT. Il primo sonno

Crepusculum Plauto, Plinio, dubia lux Ouid. kne/fas2 Polyb. peri\ lu/xnwn a(fa/s2 Herodoto. AL. Mougel B. Schemertijt, schemeringhe G. Iour faillant, entre chien et loup, quasi desinias tempus, in quo de canis ac lupi colore controuersia possit esse IT. Tra'l chiare el scuro H. Entre lubricano, o entre dos luzes

December Genialis mensis, poseidew/n quasi Neptunius Athen. a)pellai=os2 Maced. kaq' e(auton pe/ras2 Galeno. velut finem secum anni adferens. a)rxiereus2 Cypriis, xoia/k Aegyptiis. AL. Christmonat, a Christi natali die, et Wolfmonat, quasi luparius mensis B. Wintermaent, Hoeremaent, a scortorum genio operatarum lasciuia G. Decembre IT. Decembre H. Deciembre

Dies h(me/ra, h(/mar Hesiodo. fa/os2 Callimacho, fe/ggos2, Arist. AL. Tag B. Dach G. Iour IT. Giorno, di H. Dia

Dies ater Virgil. infelix, diem religiosum etiam dici infamem et infaustum annotat Donatus. a)pofra\s2 h(me/ra. AL. Vngluckhaftiger tag B. Ongheluckighen dach G. Iour mal-heureux IT. Giorno malfortunato H. Dia desdichado o aziado, o malauenturado

Dies caniculares quibus flagrat Sirius. signi rabio si tempora Horat. kunokau/mata Athenaeo. AL. Die hundstag B. De hontsdaghen G. Les iours caniculaires IT. I giorni caniculari H. Los dias mas calorosas de todo el estio, los caniculares

Dies ciuilis Plin. qui viginti quatuor horas complet. AL. Burgerlicher tag B. Ronde volle dach

Dies comitialis Cicer. quo siunt comitia, aut quo conuenitur ad ferendum suffragium. ar)xairesiakh\ h(me/ra, panh/guris2. AL. Ein landtag, reichstag, gesetzter tag den landtag zuhaben, oder landtsgemeinden zuuersamlen B. Rijcksdach, oft landtdach G. Iour appointe pour consulter des affaires IT. Giorno di consiglo di consistorio Romae H. Dia de consejo

Dies compitalitius Cicer. Festus dies, qui deo compitorum praestiti celebrabatur. Equidem non alium fuisse autumo, quam qui encaenia, quasi initiales feriae, Iudaeis dicebatur, ab initiatione templi. e)gkai/nia. dedicationis festum nuncupant. AL. Kirchweihung B. Keermisse G. Dedication de l'Eglise IT. Dedicatione della chiesa H. Dedication de la Yglesia

Dies criticus vel decreto rius, apud medicos, quo exitij aut salutis notae apparent. kri/simos2 h(me/ra.

Dies Dominicus vel Solis. kuriakh\, h)\ h(liakh/. AL. Sontag B. Sondach G. Dimenche IT. Domenica H. El domingo AN. Sonday

Dies emortualis Plauto, Dies quo quis diem obit. qanathfo/ros2 h(me/ra, mo/rsimon h)=mar Homero. AL. Tag des todts B. Dach des doots, sterfdach G. Iour de la mort IT. Il giorno de la morte H. Dia en que muere cada vno

Dies fastus Ouid. iudicialis. dika/simos2 h(me/ra Menandro, quo ius exercebatur. AL. Tag daran man gericht haltet, gerichtstag B. rechtdach G. Iour plaidoyable, ou de plaider, iour de rolle IT. Giorno di giustitia, giorno di litigar H. Dia en que es licito iuzgar

Dies integer Horat. solidus Eidem. quo nihilcibi potusve gustarit quispiam. id enim est Frangere diem. Eidem.

Dies intercalaris Plinio, insititius Fid. qui quarto quolibet anno intercidit et interseritur. e)mbo/limos2 h(me/ra. AL. Zugesetzter tag, schalt tag B. Schrickeldach G. Le iour de bissexte IT. Il giorno intercalare, o il giorno del bissesto H. El dia que se entrepone en el bissiesto

Dies Iouis dio\s2. AL. Pfingsttag, oder tonnerstag B. Donderdach, quasi tonantis dies G. Ieudy IT. Giouedi H. El iueues AN. Thurstdaye

Dies iusti Agellio, qui confessa aeris conceduntur conquirendae pecuniae causa, quibus nihil cum eo agilicebat. B. Wtsettingdaghen

Dies Lunae selhniakh\. AL. Der montag B. Maendach G. Lundy IT. Lunedi H. Ellunes AN. Moondaye

Dies lustricus Suetonio, quo lustrabatur infans, nomenque illi ereabatur. ita nos apposite vocabimus diem, quo tinctus puer lustralib. vndis nomen accipit, o)nomasth/rion Nazianz. AL. Der tauftag B. Doopseldach G. Le iour du baptesme IT. Il giorno del battesmo H. El dia del baptismo

Dies Martis a)/rews2. AL. Zinstag B. Den dijssendach, dijsdach, oft dinghesdach, quasi litigiis dicata G. Mardy IT. Il martedi H. El martes AN. Tewesdaye



image: s168a

Dies Mercurij e(rmou=. AL. Mittwoch B. Woensdach, aliis Goensdach G. Mercredy IT. Mercordi H. El miercoles AN. Wendisdaye

Dies natalis Cicer. natalis, et natale, et natalitium Cicer. Plinio, gene/qlion. AL. Tag der gebort, gebortstag B. Gheboortdach, dach der gheboorten G. Iour de la natiuite IT. Giorno de la natiuita, natale H. Dia del nascimiento de cada von

Dies nefastus Ouid. quo nefas erat praetori tria verba profari. AL. Auffgeschlagne oder verschlossne rechtstag, daran man kein recht horet, Feyrtag B. Vacantie G. Vacance, iour ferie IT. Vacantia H. Vacantia

Dies Saturni vel sabbati kro/nou. AL. Sambstag B. Saterdach, quasi Saturni dies G. Samedy IT. Sabbato H. El sabado AN. Satterdaye

Dies Veneris a)frodi/ths2. AL. Freytag B. Vrydach, quasi procantium dies G. Vendredy IT. Venerdi H. El viernes AN. Frydaye

Diluculum Cicer. deilh\, i(ero\n h(=mar Homero, peri/orqron Thucyd. o)/rqron Ammonio, deilh\ prwi+/a Suidae, a)mfilu/kh nu/c Homero, (tametsi hoc ad crepusculum, vt et to\ lukauge/s2, detorquent Grammaticorum pars) luko/fws2 Homer. lukauge\s2, a)/gxauron Apoll. quod aurae, id est matutinis flatibus, vicinum sit tempus. AL. Der morgen, anfang desz tags B. Den dagheraet G. Le poinct du iour IT. L'alba del giorno H. Alua, ma drugada

Dionysia Bacchanalia, Liberalia, a Bacchi festis transsumpto nomine dici poterunt baccantium, dicam an insanientium feriae, quae quadragesimale tempus praecedunt, dionu/sia. AL. Fastnacht B. Vastenauent, oft vastelauent G. Quaresme prenant, ou quaresme entrant IT. Carneuale, fortassis ob valorem, boc est pretium carnis maius, instante iam quadragesima H. Carnes toliendas AN. Shroftyde

Vtinam meliore auspicio Hilaria, i(la/ria, ab hilaritare feriis illis debita, nominari, vel eo auctore, possent, nisi quis nomen istud referre velit suo arbitratu ad diem illum luxui sacratum, qui Belgice vocatur Den verlooren maendach, vel Kopperkens dach, vel Kopperkens maendach. G. Le iour de pain perdu IT. Giouedi grasso

Epiphania regalia, e)pifa/nia h)\ h( a(gi/a tw=n fw/twn e)orth/ Nazianzeno, quod praesentia sua tres Magi attestati fuerint exortui seruatoris Christi, alterum fluxisse opinor e consuetudine accendendi candelas totidem, quot fuere Magi: qui mos passim obseruatur multis in locis. AL. Drey Konigen tag B. Drie Coninghen dach, Derthien dach G. Le iour des Rois IT. Il giorno di tre Re, o Magi H. El dia de los Reyos AN. Thedertien dayes

Februarius a Februis expiatoriis manium sacris, quod eo mense mortuis inferias factitabant: vel a Februo Plutone, quem placabant, e)lafhboliw\n, e)la/fios2 Pausan. quod tunc cornua reiiciant cerui. peri/tios2 Macedoibus, gerai/stios2 Laconibus, r(wmai/os2 Cypriis. AL. Hornung, der Rebmonat B. De Sporckelle, Sporckelmaent G. Feburier IT. Febraro, Febraio H. Febrero

Danis Cimbrisque Blydemanet, quasi hilaris mensis dicitur, ob Bacchanalium petulantiam

Feriae Tempus quo negotiis forensibus et iuri dicundo supersedebant. dies otiosus Cic. AL. Feyrtagen B. Vierdaghen, vacantie daghen G. Vacances, iours feriez IT. Ferie, vacantie H. Vacantias AN. Holydaye

Feriae anniuersariae Cic. vocabulo, statae vel statiuae Macrobio, quae statos habent dies, mensesque quotannis recurrentes: qualis Natalis Christi. AL. Gesetzte vnd Gewisse feyrtagen B. Ghesette vierdaghen, ordinarie feesten G. Festes ordinaires IT. Feste ordinarie H. Fiestas que no se muden

Feriae conceptiuae Maerobio, quae quotannis concipiuntur in dies certos incertosve: cuiusmodi nobis est Paschatis festum. mobilia festa vocat. AL. Vnstat feyrtag B. Verloopende feesten G. Festes mobiles IT. Feste mobili H. Fiestas mudablesy voluntarias

Feriae esuriales Plauto. nh/stimoi h(me/rai. AL. Fastrag B. Vasteldach G. Iour de ieusne IT. Giorno de ieiunar H. Dia para ayunar

Feriae imperatiuae Macrob. quas magistratus pro arbitrio indicit, ob victoriae nuntium aut principis salutem. AL. Feyrtag ausz zufallender noth gebotten B. Gheboden vierdaghen G. Feste ordonnee pour quelque suruenue IT. Feste commandata H. Fiestas mandadas

Feriae praecidaneae vulgo dies vigiliarum quae solennes ferias legitimas praecedunt. AL. Heiligabend B. Heylichauont, oft vasteldach G. Vigile IT. Vigilia H. Vigilia

Ferialia Ouid. februa Eid. Feriaepro defunctorum manibus nekui=a. AL. Aller sehlentag B. Alder sielen dach G. Le iour de tous les trespassez IT. Il giorno delle anime H. El dia de todas las animas

Gallicinium Apuleio, Quarta vigilia noctis, quando auroram nuntiat cantu gallus. a)lektruofwni/a, peri/orqros2. AL. Die zeit wan die


image: s168b

hanen krahen B. Als de hane craeyt G. Quand le cocq chante IT. Quando il galle canta H. Assi que el gallo canta

Nebrissensis perperam pro media nocte exponit, cum sit sub finem noctis.

Nox sublustris Horatio, sideribus illustris Tacito. AL. Hayterlecht B. Sterre-licht weder G. Vne claire nuict IT. Notte chiara H. Noche clara

Hebdomada et Hebdomas Cicer. e(bdoma/s2. AL. Wochen B. Weecke G. Sepmaine IT. Settimana H. Semana

Hora Cicer. w(/ra. AL. Stund B. Een ure, oft stond G. Heure IT. Hora H. Hora

Hyems Cicer. xeimw\n, xei=ma Oppiano. AL. Winter B. Winter G. L'hyuer IT. Inuerno, inuernata H. Inuierno

Temporum anni quodlibet tria fere habet discrimina apud Graecos pariter et Latinos auctores: vt, Ver primum Plinio, nouum Virgil. iniens Cicer. prw=ton, aut ne/on e)/ar, pro initio veris. AL. Der anfang des Glentzes B. Het beghinsel der Lenten G. Commencement du Printemps IT. Primauera H. Primauera

Ianuarius a Iano bifvonte, cui rerum principia vetustas sacrauerat. gamhliw/n Atheniensibus, lhnai/wn Ionibus. e(/sqios2 Cypriis, a)ndhnai=os2 et nuxi/wn Macedonibus, lu/akos2 Etymol. tubi/ Aegyptiis. AL. Der Ienner B. Laumaent, a coniugialibus legibus, quae tunc solent maxime contrahi vt gamelion, a nuptiis: quomodo et Cimbrica Chersonnesus Klugmanet, a connubiis, vocat. G. Ianuier IT. Genaro, genaio H. El mes de Enero

Idus Cic. Octauus dies post Nonas, ab iduando, quod dissecet mensem, vnde ab Horatio periphrastice vocatur, Dies diffindens mensem: et ab Halicarn. dixomhni\s2 h(me/ra.

Iulius ab Iulij Caesaris natali: olim Quinctilis dictus apud Cicer. metageitiw\n Athen. kaisa/rios2 Cypriis, pa/nemos2 Macedonib. e)pifi/ Aegyptiis. AL. Hewmonat B. Hoymaent, a foeni collectione G. Iuillet IT. Iuglio H. Iulio

Iunius a iuuenum honore, vel a Iuuenta dea: aut a Iunone, vnde Iunonius mensis Festo dicitur et Ouidio. e(katombaiw\n Atheniensibus. lw=os2 Iosepho et Galeno, de/sios2 Macedonibus. i(ppodro/mios2 Boeotiis, kro/nios2 Plut. pau+ni/ Aegyptiis. AL. Brachmonat B. Braeckmaent, a repastinando Weidmaent, a pecoribus in pascua mittendis. G. Iuin IT. Giugno H. Iunio

Iustitium Liuio, quasi iuris statio, vbi a iure publice dicundo cessatur, sed religione quadam et tristium malorum expectatione adductum, vt e Lucano et Liuio facile diseas, si velis. ita vit toto errent caelo Grammatici, ad otium illad feriatum a litibus, vocabuli vim trahentes. Itaque iustitium fuerit, vbi ciuitati sacris interdictum est, aut resp oppressa.

Lustrum Liuio, Tempus quatuor annorum exactorum, ita vt quinto anno conderetur lustrum. vnde abusus obtinuit, vt pro quinquennio siue penteride ponatur. o)lumpia\s2. AL. Zeit von vier iarn foll B. Tijdt van vier iaren vol G. Temps de quatre ans accomplis IT. Lustro H. Tiempo de quatro annos llenos o passados

Aut si malimus communem Grammaticorum interpretandi viam insistere, Lustrum. pentethri\s2. AL. Funffiarige zeit B. Vijf-jarige tijt, een tijt van vijfjaren G. Temps de cinq ans IT. Spatio de cinque anni H. Espatio de cinco annos

Maius a maioribus, vel a Maia Mercurij matre, vel a Maiestate Honeris filia, teste Ouidio. skir)r(eforiw\n Athen. ai/nikos2 Cypriis. ar)temisios2 Epiphanio, paxw=n Aegyptiis. AL. Der Mey B. De Mey G. Le May IT. Maggio H. Mayo

Martius a Martis tutela. mounuxiw\n Atheniensibus, a)frodi/sios2 Porphyrio, du/stros2 Macedonibus. fagenw\q Aegyptiis. AL. Der Mertz B. De Maerte, oft de Meerte G. Mars IT. Marzo H. Marco

Cimbrice Tormaanet, quasi aridus mensis, ob victus in quadragesimali tempore asperitatem ac tenuitatcm.

Medium ver et adultum Tacito, pro medio veris, me/sion h)\ a)kma/con e)/ar. AL. Mitten des Glentzes B. De middel Lente G. Milieu du Printemps IT. Mezza primauera H. Media primauera

Mensis Cicer. quia mensa spatia conficit, dictus. mh\n. AL. Ein monat B. Een maent, a lunae cursu G. Mois IT. Mese H. Mes

Meridies Terent. quasi medius dies meshmbri/a, mesou=sa h(me/ra. AL. Mittag B. Middach, noene G. Midy IT. Mezzo giorno H. El medio dia

Momentum Hor. momen dixit Lucretius, pro minimo temporis interuallo. a)kare\s2. AL. Augenblick, quasi oculi nictum dicas B. Ooghenblick G. Moment IT. Momento H. Momento

Natalis Christi qeofa/nia Nazianzeno, gene/qlia tou= swth=ros2 Eidem. AL. Christnacht, Weinacht, id est, Sacra nox, vel sacrata: siue quod nocte natus scribitur Christus, siue quod noctu sacra consueta celebrantur B. Kersdach G. Iour de Noel IT. Natale, il giorna della natiuita di Christo H. El nascimiento de Christo, natiuidad AN. Christmusse

Nonae quod ab eo die noum numerentur ad Idus. vovvou Plutarch. quintus dies mensis: sed in Martio, Maio, Iunio et Octobri septimus.

Nouember a)nqesthriw/n Athen. di/os2 Macedonib. plhqu/patos2 Cypriis,


image: s169a

a)qu/r Aegyptiis. AL. Wintermonat B. Slachtmaent, a solenni iugulatione pecorum et boum G. Nouembre IT. Nouembr H. Nouiembre

Cimbrice Slachtmaanet, hoc est, iugulaterius.

Nox Virg. nu\c, eu)fro/nh Euripidi, o)rfna\ Eidem, ar)gi\s2 Orpheo, ob quietem et desidiam corporis. o)/rnh male in Lexicis pro o)/rfnh. AL. Nacht B. Nacht G. Nuit IT. Nocte, notte H. Noche

Nox illunis Ammiano, pro obscura, qua non lucet luna. a)se/lhnos2 nu\c, gnofw/dhs2. AL. Nacht ohne monscheyn vnd finster B. Nacht sonder maenschijn G. Nuit sans lune

Nox intempesta Virg. nox concubia Plin. concubium Plaut. noctis meridies Varroni, et noctis silentium Liuio. a)kro/nuc et a)kronuxi/a, deidi/a, a terrore, nu\c a)sa/lpigktos2, mesonu/ktion. AL. Mittnacht B. Middernacht G. Minuit IT. Mezza notte H. Media noche

Nundinae Cicer. Dies paganorum et institorum mercibus dicati. panh/guris2. AL. Iarmarckt, mesz B. laermarckt, messe G. Foires, marchez publicqs IT. Fiera H. Feria, o mercado

October puaneyiw\n Atheniens. dama/trios2 Eoeotiis, dhmarxeca/gios2, velut Triburitius Cypriis, fawqi/ Aegyptiis AL. Weinmonat, a vindemia B. Wijnmaent G. Octobre IT. Ottobre H. Otobre

Oschophoria ramalia, verbenalia Bud. a)xofo/ria a palmarum ramis, quos Christo obuiam praetulere Iudaei. AL. Der palmensontag B. Den palmsondach G. Pasque fleurieIT. La dominica delle palme H. El domingo de las palmas

Paganalia Ouid. Rusticorum feriae. AL. Bawren kirchtag, oder kirwe, dorffkilwe B. Boren feeste, boeren kermisse G. Feste de village

Pandicularis dies Festo, quo omnibus diuis communiter sacrum fiebat: cuius vicem nunc obtinet, eodem non absurde fartassis nomine nuncupandum, Omnium sanctorum festum. AL. Aller heiligen tag B. Alder heyhghen dach G. Le iour de tous saints IT. Il giorno d'ogni santi H. El dia de todos los santos

Pascha paschalis dies. to\ a)/gion pa/xa, h(me/ra to\ a)naba/simon e)/xousa mousth/rion Synesio. AL. Ostertag B. Paesschen, Paesdach G. Le iour de pasques IT. Pasqua H. Pasqua AN. Easter

Pithoegia Martinalia piqoi/gia, Probo teste, festum quo relinebant plena musto dolia: vit in Martialib. passim obseruari videmus hodie. AL. Sant Martins tag B. Sinte Mertens dach G. Le iour saint Martin IT. Il giorno de san Martino H. El dia de san Martin

Purificatio lustratio, lychnocaia. luxnokai+/h, Herodoti voce, luxnokauti/a. AL. Liechtmesz B. Lichtmisse, onse lieue Vrouwe lichtmisse G. La chandeleur IT. La purificatione H. La fiesta de la purification AN. Kandelmes

Robigalia ambarualia, amburbalia, Continuae tres feriae, quibus supplicabatur ad vrbis, agrorum, et segetis calamitates auertendas, ad eorum exemplum instituti suppliciorum, supplicationumve dies hodie religiosi habentur. AL. Creutztagen B. Cruysdaghen G. Iour des rogations IT. Le rogationi H. Dias de la ruegacion, las ruegaciones, quando se anda con las cruzes

Saeculum vel seculum Cic. pro annorum centuria. ai)w\n, genea/ Artemidoro, quanquam pro triginta annorum spatio non male exponat Artemidorus, et ex Ouidio patebit in Sibyllae annis. AL. Hundertjarige zeit B. Een tijt van hondert iaren G. Siecle, espace de cent ans IT. Secolo, sieclo, seclo H. Sieglo, edad

September a septima classe, quam a Martio, vnde annum auspicabantur Romani, obtinet. maimakthriw\n Athen. lo/xos2 Galeno, a)lalko menio\s2 Boeotiis, au)tokratoriko\s2 Cypriis, u(perberetai=os2 Pergamenis, qw\q Aegyptiis. AL. Der Herbstmonat B. De Herftmaent, Autumnalis mensis Speltmaent, Gerstmaent, a farris hordeique messe. G. Septembre IT. Settembre H. Setiembre

Sesquihora Plinio Iuniori. AL. Anderthalbe stund B. Anderthalue ure G. Vne heure et demie IT. Vna hora et mezza H. Vna hora y media

Sigillaria Sueton. Dies quibus sigilla et imagunculae vaenibant, id quod hodie compitalitiis fieri consueuit. AL. Wen man das dockenwerck verkaufft B. Alsmen de poppen vercoopt

Solstitium Virgil. cum sol in cotaua cancri parte finem facit auctus dierum. tropai\ qerinai/. AL. Sonnwende, der lengst tag im iar B. Den lancksten dach int iaer G. Le plus long iour de l'an IT. Il piu lungo giorno del anno H. El mas luengo dia de todo el anno

Soteria parasceues dies. swth/ria. quod is dies salutare piaculum pro nobis cruci affixum Christum et oblatum tuberit. AL. Der karfreytag B. De goede vrydach G. Le vendredy saint IT. Il venerdi santo H. El viernes santo

Tempus Cicer. aeuum Virg. xro/nos2. AL. Zeit B. Tijt G. Temps IT. Tempo H. Tiempo

Tempus succisiuum Cicer. vel, vt Aggeno Vrbico placet, subseciuum, quod necessariis rebus subtrahitur. pa/reggon. AL. Nebenzeit, verstolne, zeit von nötigen geschefften B. Ghestolen tijt G. Temps desrobé IT. Tempo rubbato H. Tiempo


image: s169b

tomado fuera de ottos negocios y haziendas

Triennium Cicer. trieteris Statio. triethri\s2, triete/s2. AL. Drey iar B. Drie iarn G. Trois ans IT. Tre anni Tiempo de tres annos.

Ver Vergil. e)/ar, ei)/ar Oppiano, h)=r, e)arinh\ w(/ra. AL. Fruling, glentz B. De lente G. Printemps IT. Primauera H. Verano, primauera, quod proprie signisicat ne/on e)/ar. per nonum.

Ver extremum Cicer. praeceps Liuio, praecipitans Caes. senescens Ammiano. lh=gon, pauo/menon, a)pi/on, fqi/non Poll. pro veris fine. AL. Dasz abnemen des glentzes B. Afganck, oft eijnde der lenten G. La fin du printemps IT. Il fine della primauera H. El fin de la primauera

Sic de reliquis censendum, et de die ipso.

Vesper Cicer. Vespera Liuio, Prima fax, quando Vesperugo, siue Veneris stella lucere ineipit. e)spe/ra, au)/lios2 a)sth/r, noctiferum Catull. dixit. AL. Vesperzeit, abend B. Den auont, vespertijt, auontstot G. Vespre IT. Sera H. Tarde

DE TERRIS. CAP. LXXIIII.

ARgentifodina siue argentarium metallum. ar)gurei=on Xenoph. AL. Silbergrub B. Siluerberch, siluergrauen, siluermyne oft cuyl G. Miniere d'argent IT. Minera d'argento H. Minero de plata

Ad eandem rationem omnis generis metalli fodinae appellationem sortiuntur. Aeraria Plinio, vbi aes foditur: nitraria Plin. vbi nitrum: sulphuraria, vbi sulphur excoquitur: cotoria Alpheno, Iurisc. vbi cotes fodiuntur.

Aurifo dina Plin. aurarium metallum Eidem. auraria Tacito, vbi aurum effoditur. xrusei=on Theophr. xruswruxei=on Straboni. AL. Goldertz B. Goutberch, goutgrauen, een myne van gout G. Mine d'or, miniere d'or IT. Minera d'oro H. Minero de oro

Claufurae vel clusurae, in iure accipiuntur pro limitum custodiis. o)xurw/mata tw=n diaba/sewn Suidae. AL. Klausen B. Cluysen G. Closes, ou escluses, destroit IT. Chiusure, scale H. Clausuras, escalas, llaos

Coenum Virg. lutum Hor. bo/rboros2, phlo\s2, a)/sis2. AL. Koht, lett B. Slijck, dreck, vuylnis G. Fange, bourbier, boue, bourbe IT. Luto, fango H. Cieno, lodo

Collis Cic. tumulus Caes. monticulus. lo/fos2, lofih\, gew/lofon Theocr. gh/lofos2, qrwsmo/s2 Homer. bouno\s2, knhmo\s2, kolwno\s2, kelwth/. AL. Berglin, buhel, reln B. Heubel, heuuele, berchsken G. Montaignette, tertre IT. Poggio, monticello H. Collado, cerro

Confragosus locus Liuio, confragus Lucano, asper et praeceptus. traxu\s2, faraggw/dhs2, xara/dra Herodoto. AL. Schroffachtiges vnd rauches ort, gantz vnd gar vneben B. Scharpe, rouwe en oneffen plaetse G. Lieu aspre, desrompu, pierreux, rabboteux IT. Luoco petroso et aspero H. Lugar aspero

Continens Plinio, Terra quae absque marina nauigatione commeatum patitur in tres mundi partes. terram firmam nuncupant. h(/peiros2 Straboni. AL. Stet erdrich B. Vast landt G. Terre ferme IT. Terra ferma H. Terra firma

Conuallis Liuio, Vallis vndique collibus aut montibus inclusa. suna/gkeia Theoph. cuna/gkeia, misga/gakeia Homer. fa/ragc mu/xos2 tw=n o)re/wn Xenoph. AL. Rundthal B. Ronde valleye G. Vallee enuironnee de monts a tous costez IT. Valle circondata da i monti H. Valle cercado de montes

Crater caminus Virgil. spiramentum cauernae Iustino, Foramen, siue fauces motis, (qualis Aetna et Veseuus) qua ignis spiracula expuunc se. krathr. Epigram. IT. Il spiraglio della cauerna

Crepido Virgil. xtremitas siue ora abrupti saxi. krhti\s2, le/pas2, a)po/r)r(wc, e)ri/pnh, o)fru\s2 Homero. Nebrissensis Grammaticus non poenitendus crepidinem exponit saxum prominens. AL. Vberhangender schrofen B. Ouerhanghende cluppe G. Rochier panchant IT. Rocca pensiua, o pensile, o pendente H. Penna curiscada

Creta Virgil. Terra candida. AL. Kreyden B. Crijt G. Croye IT. Creta H. Greda

Crypta Vitru. Specus concameratus. kruptu\. AL. Holgewelb vnter der erden B. Een ghewelfde speluncke G. Cauerne voutee IT. Grotta H. Gruta, cueua sotterana

Cuniculus Caes. Meatus subterraneus suffosus. u(po/nomos2 Iosepho, Thucyd. trw/glh, fwleo/s2, o)/rugma Polyb. AL. Gang vnter der etden, lang gegraben loch, schlupff B. Myne, ganck onder d'aerde G. Clappier, tasniere, mine IT. Mina H. Mina

Dioecesis Cic. idem cum territorio, ab administratione officij, vt Territorium, a terrore, quo iudex vtitur in iure dicundo. dioi/khsis2 nunc fere vsurpatur, pro eo tractu, in quem ius episcopus exercet. AL. Kreisz vmb ein Bisthumb B. Bisdom, dioccse, iurisdictie van een bisschop


image: s170a

G. Diocese IT. Diocese H. La tierra do el Obispo tiene su administration y iurisdicion

Diribitorium Plin. Locus in quo Lustratur et recensetur exercitus, stipendiumque militi persoluitur. AL. Musterplatz B. Monsterplaetse G. Lieu ou on fait la monstre IT. Luoco doue si fa la monstra H. Lugar donde se haze la muestra o el alarde

Ditio Cic. in qua dicere ius quis potest, imperium Cicer. e)pikra/teia Xenoph. AL. Herrschafft, gebiet, gewalt, gericht B. Heerschappye, ghebiet, ghewelt, dommaine G. Seigneurie, empire, domaine IT. Signoria, imperio H. Sennoria

Dorsum montis Liuio, cliuus Cicer. Latus montis parw/reia Polyb. u(pw/reia Hesychio. klitu/s2. AL. Rug oder grat eines bergs B. Thanghen van een berch G. La descente de la montaigne, ou la coste IT. Il dosso o la costa della montagna H. La cuesta del monte

Fluuies Curtio, vorago Eidem. Terra impetu ac vi aquarum hausta. pelmi/s2 Hesych. r(wxmo/s2 Homero. B. Een water poel G. Lauage, esgout d'immondices IT. Caua d'acqua fangosa H. Aluanar de agua fea y limosa

Fauces Virgil. Itinera angusta et peruia, inter montes, angustiae montium, stena\, au)xe/nes2, Herodoto, Basilio. pu/lai. AL. Enger eingang, klufft, klausen B. Cluyse, enghen inganck G. Entree estroite IT. Clusa stretta della montagna H. Esclusa, estrecho de los montes

Fodina Plinio, vnde aliquid effoditur. o)/rugma. AL. Ertzgrub B. Myne, aerdgrauen G. Mine IT. Minera H. Minero

Fouea Plin. Excauatum altius fodiendo solum ad decipiendas feras. bo/qros2. AL. Gruben B. Graue, dijck, cuyl, hol G. Fosse IT. Fossa H. Huessa, caua, hoyo

Grumus Colum. Vitru. terrae tuber, Egestio terra tumulo inferior, cuiusmodi est vbi lupus salictarius pangitur, aut quales a talpis egerunter. qro/mbos2, gh/lofos2. AL. Erdtscholle B. Heuuelken, een molhop G. Taupiniere IT. Monticello di terra H. Mota o monton de tierra

Harena vel, vt alij melius scribunt, arena, Virgil. yammi/wn, ya/maqos2, a)/mmos2. AL. Sand, griesz B. Sant, gruys, grauele G. Arene, grauois, sable IT. Arena, rena, Danti, Petrarch. Boccatio H. Arena

Hiatus terrae Cicer. discessio terrae Eid. voratrina terrae Ammiano, labes Cic. xa/sma, r(wxmo/s2. AL. Klack, spalt, der erden schlund, eingefallen loch B. Scheure oft openinghe der aerden G. Ouuerture de terre IT. Spaceatura o apertura della terra H. Abertura de tierra

Huc spectat quod Cicero dixit, Terram desidere, pro concidere, et hiatu deuorari. suniza/nein. AL. Vntersich sincken B. Insincken G. S'affaisser, abysmer, enfoncer IT. Affondarse H. Enhondarse, o caer en el hondo, o en la huessa

Insula Virgil. Terra salo aut aquis inclusa. nh=sos2. AL. Insel B. Eylandt G. Isse IT. Insula, isola H. Isla

Interuenium Vitru. Inter medium inter venas terrae spatium. mesofle/bion. AL. Die weite zwischen den adern desz erdtrichs B. De wijdde tusschen de aderen der aerden

Isthmus Plin. Terra angusta inter duo maria. i)sqmo\s2, gh= a)mfiqa/lassos2. AL. Ein auffgeworffen erdrich zwischen zweyen Meeren B. Een enghen hals landts tusschen twee Zeen G. Estroit entre deux Mers IT. Stretto tra doi Mari H. Estrecha que tiene agua et cella la Mar

Latomia Cicer. lautumia Sen. lapicidina Cicer. lapicaedina Iuliano Iuriscon. nam Lapidicina vitiosum est. Saxi fodina, vbi lapides exciduntur. latomi/a Plat. lato/mion. AL. Steingrub B. Steencuyle, steenput G. Quarriere IT. Minera de sassi H. Minero de cantos, cantera

Limites Theodos. cod. orae Virgil. fines Liuio, confinia Senecae, regiones Cicer. o(/roi, e)xatiai\, periorismoi. Plutarcho. AL. Landtmarcken, grentzen, anstossen, kreisz einer landtschafft B. Limyten, palen des landts, frontieren G. Frontieres, lisieres du pais, fins et limites des contrees IT. Limiti, frontieri, confini H. Lindas o terminos

Limus Virgil. Coenum mollius, quod aquae turbidae deponunt. i)lu\s2, te/lma, phlo/s2. AL. Mur, schleim, lett B. Modder, moeyer, slijm, slibbe G. Boue, fange IT. Fango, limo H. Limo

Locus palustris Caes. somfw/dhs2 xauno/s2. AL. Supff, sumpffachrig, mossechtig B. Moyerachtige, vodsige gront, bolle G. Lieux marescageux IT. Luoco paludoso H. Tierra cenagalle

Lustrum Virgil. spelaeum ferarum Eidem. cubile ferae Colum. Lustrum dictum quod parum illustretur. gwleo/n Nicandr, ei)luo/s2 Apollon. xe/leia Nicand. cu/loxos2 Homer. ei)leo\s2, xei/a. Antrum, in quo ferae aut serpentes stabulant. AL. Hole, oder lager der wilden thieren B. 'Tlegher van wilde dieren oft slanghen G. Cauerne de bestes sauuages IT. Cauerna delle fiere, et bestie seluatiche H. Cueua de als fieras

Marga Plinio, Terra candida, cretae instar, stercorandis agris seruiens creta fossitia Varr. AL. Mergel B. Mergel G. Marne

Mons Cicer. o)/ros2, ou)=ros2 poetice. AL. Berg B. Een berg


image: s170b

G. Montaigne, mont IT. Montagna, monte H. Monte

Montis iugum Caes. cacumen Catull. o)/rofos2, a)krw/reia, promolh/ Epigram. kleta\s2, kelwno\s2 r(i/on Theocrit. lepa/s2 Theocrito, e)ri/pnh Nicand. AL. Der spitz an einem berg B. Den top oft het hoochste van een berch G. Le sommet ou coupet d'vne montaigne IT. La cima de la montagna H. El cumbre del monte

Montis super cilium Liuio. o)fru\s2 tou= o)/rous2 Euang. Eminentior montis vertex. prw\n Homero, prhw/n Hesiodo. AL. Der oberst gipffel eines berges B. Den punt oft het opperste toppeken van den berch G. Le plus haut coupet de la montaigne IT. Il cupolo de la cima del monte H. La ceja del monte

Mundus Cicer. orbis Plinio, orbis terrae Cicer. quidquid caelo ambitur. ko/smos2, a)pei/rwn gai=a Homero, ob rotunditatem. AL. Die welt B. De werelt G. Le monde, l'vniuers IT. Mondo, l'vniuerso H. Mundo

Murex Virgil. Petra in littore aspera vel, vt alij, acumen scopuli aut saxi, klw/mac. AL. Die scherpffe eines schrofens B. Scharpe cluppe oft strande, oft een scharpen hoeck van een cluppe G. La pointe et l'asprete d'vn rochier IT. La punta del scoglio H. Roca o penna aspera

Peninsula Liuio, Terra aquis ferme vndique incincta, isthmo tantum continenti adnexa. xer)r(o/nisos2. AL. Garnach ein insel B. Een plaetse bycans omgheringhelt met water G. Lieu enuironne presque de tous costez d'eau IT. Peninsola H. Quasl isla, peniscola

Planities Cicer. campus Caes. aequor campi Cicer. aequor apertum Virgil. Locus planus, in longum porrectus. pedi/on, a(litenh\s2 xw=ra, pedo/bolon, au)lw\n Straboni, nw=ton h)\ sterno\n xqono/s2 Suidae. AL. Eben feld, ebne, weit feldt B. Pleyne, effen velt G. Plaine, champ IT. Pianura, campo H. Llanura

Pnigitis terra quam nigram cretam vocant. AL. Schwartze kreyden B. Swart crijt, swarte aerde G. Croye noire IT. Creda negra, lapis negro H. Greda negra

Praecipitium Quint. Locus praeruptus, vnde facile quis praeceps abire possit. krhmno\s2 Hermogeni, a)po/krhmnon Cebeti, e)/krhgma, fa/ragc Basilio, le/pas2. AL. Ein stotziges ort gefehrlich zu fallen B. Steyle plaetse, steege plaetse, periculoos oft sorghelijck om af te vallen G. Lieu haut et dangereux de cheoir IT. Luoco alto et periculoso da cadere, luoco precipitoso H. Lugar peligroso para caer

Promontorium Plin. Mons in mare excurrens, a prominendo. a)krwth/rion Strab. r(i/on Apollon. e)ri/pnh Tharrhaeo, para\ to\ a)/gan pnee)/sqai, quod variis ventis obnoxius fit, a)/kra, xh/lh. AL. Vorberg B. Hooft cape G. Promontoire IT. Capo, promontorio H. Cabo de tierra

Prouincia Cicer. Regio proculbello acquisita, quo praetor cum officio mittebatur. e)parxi/a, no/mos2. AL. Vogtey, beuogtet land B. Voochtschap; prouincie G. Pronince IT. Prouincia H. Prouincia

Radices montis Caes. pedem vocant. trumnw/reia Homero. pro/podes2 o)/rous2. Eid. a)rpe/za Nicand. knhmo/s2 Didymo. te/rma Hesych. AL. Das vnderste am berg B. De voet vanden berch G. Le pied d'vn mont IT. Il pie della montagna H. El pie del monte

Regio Cicer. tractus Eidem. plaga Senecae. xw/ra. AL. Landtschafft, gegene B. Landtschap, contreye, landt G. Region, contree, pais IT. Paese, contrada, regione H. Region

Regnum Cic. quod regionibus continetur, regique paret. basilei/a. AL. Konigreich, reich B. Rijck, Coninckrijcke G. Royaume, regne IT. Reame, reguo H. Reyno

Rupis Caes. petra Plinio, cautes Virg. Praeruptum et inaccessum saxum. a)po/r)r(wc pe/tra Polybio, le/pas2 Euripidi. e)ri/pnh Apollon. a)gmo/s2 Nicandro, xerpa/s2 poet. e)/rmac et li/qac Nicand. kleta\s2, a)po/tomos2 pe/tra Luciano, a)po/tmhc skopia/ Apollon. AL. Schrofen, harter felsz B. Clippe, steenrootse G. Roche, rochier IT. Roccia, rupe H. Pena, pennon

Sabulum Plin. sabulo Colum. Crassior arena. ya/mmos2, ya/maqos2, a)/mmos2. AL. Sand, griesz B. Sauel G. Sablon IT. Sabbione, sabbia H. Tierra arenisca

Salebra Cic. aspretum Liuio, insolens locus Sallustio, Asper et inaequalis locus, quem sine saltu non possis transmittere. e)/krougma, r(wgmh\, r(wgmo\s2, qrwsmo\s2, traxw\n, klw/mac. AL. Rauch schrofachtiges ort B. Rouwe ende oneffen plaetse, een steen rootsachtich G. Lieu aspre IT. Luoco aspero et roccioso H. Camino pedegroso

Salinae Plinio, vbi sal eruitur, aut concrescit, aut etiam excoquitur, a(loph/gion Straboni. AL. Saltzgrub oder brunn B. Sout keet, soutback oft put G. Saline IT. Salina H. Salinas

Salinarum strues Cicer. Acerui salis congesti. soroi\ a(lo/s2 AL. Einhauffen saltz, scheiben saltz B. Sout-hoopen G. Monceaux de sel IT. Monti di sale H. Sal emmotado

Satrapia Plin. no/mos2 Herodoto, forte, quod peculiares habeat leges. e)parxi/a praefectura. AL. Furstenthumb B. Landtschap, Vorstendom G. Seigneurie IT. Principato H. Principado

Scopulus Ouid. saxum Virg. Mons saxeus, seu rupes e mari eminens. sko/pilos2, spila/s2 Apollon r(axi/a Thucyd. ad cuius imitatione Virg. dixit:


image: s171a

Dorsum immane mari summo.

r(axi/a enim, quasi r(axi\s2, dicta sic platamw/n Arato a latitudine. xoi/ras2, u(/palos2 pe/tra, quando sub aquae aequore latet. AL. Felsz, schrofen B. Rootse, cluppe G. Rochier, escueil IT. Scoglia H. Roca, penna

Scrobs Virg. in quo panguntur plantae. bo/qunos2, o)rxos2 Theocr. schol. o)/rugma scrobiculus Plin. AL. Grublin B. Een put, ofr cuyl G. Fosse IT. Fossa H. Hoyo

Secessus Plinio, Locus ruri a strepitu vrbano et turba separatus. e)xatia\ A eschini. xhramo/s2. AL. Abgesundert orth B. Vertreck alleen G. Lieu ou on se retire a part, retrait IT. Luoco solitario in villa H. Lugar do puede estar el hombre suelo y sin compania.

Solitudo Caes. eremus, secessus Virg. e)xatia\ pane/rhmos2 Synesio, e)rhmi/a, e)xatia\ Basilio, e)/rhmos2, pro inhabitata et extra hominum consortium seposita plaga. AL. Wilde, einode, einsame B. Woestyne, wildernisse G. Desert IT. Deserto H. Desierto

Solum Cicer. pro terra. xqw\n gai=a, oi)ko/pedon. AL. Erd B. Aerde, gront G. Terre IT. Terreno. H. Suelo

Solum accliue Virgilio, vbi planities campi leuiter in tumulum assurgit et incuruatur. simo\n xwri/on Galeno teste, prosanto/s2. AL. Stotziges erdtrich, ob sich gehaldet B. Opgaende hoochte G. Vallee, terre panchante IT. Poggietro H. Tierra cuesta arriba, o emmotada

Solum exuccum Senecae, sitiens Col. siticulosum et peraridum Columell. siccaneum Eidem. diya/s2 Tarrhaeo, kata/chros2, diyale/os2, chro\s2 kai\ a)/nugros2 Theoph. a)zale/os2, e)/fammos2, au)stale/os2 Apollon. AL. Trucknes, durres ohnsafriges und vnfeuchtes erdtrich B. Droghe gront, sandighe gront G. Terre seche IT. Terra secca H. Tierra seca

Solum herbidum Liuio. lexepoi/hs2 to/pos2 Homero. leimw/n. AL. Grasz vnnd waszechtiges erdtrich B. Groen velt, garsich oft gersachtich velt G. Lieu verd et herbu IT. Luoco o terreno verbe e herboso H. Campo verde y lleno de yeruas

Solum pingue Virgil. argillosum Varr. terrae vber Virgil. pi/eira gh=, kuanau/lac ai)=a poetice. AL. Fruchtbares erdtrich B. Vettes, cleyighe gront G. Lieu fertile IT. Terra grassa H. Tierra gorda y fertile

Solum vliginosum Plin. irriguum, vdum Horat. quod semper natiuo suo humore, nunquam illud deserente, humidum est. ph/dasos2 Nicandro, pei=sos2 vel pi=sos2 potius Hom. Etymol. ei)ame/nh Apoll. Homer. i)kmobo/los2 Diosc. e)/nikmo\s2, ka/qudros2 gh= Polyb. leimw\n, para\ to\ lei/bein. AL. Erdtrich das allzeit feucht ist B. Vochtighe aerde oft gront G. Terre tousiours humide ou moite IT. Terra sempre vmida, et bagnata H. Tierra que esta siempre mojada

Specula Liuio, pro loco, vnde indicium sit accenso igni. pursourgi/a, fruktw/rion.

Hinc non discrepat multum Pharus, cuius vsus fuit nocturno nauium cursui ignes ostendere ad praenontianda vada, teste Plinto, hoc tantum discriminis est, quod Speculae vsus sit locis mediterraneis et aduersus hostem: Phari vero in maritimis, et ad indicandum suis exterisque portum, tutumque accessum, vt ego existimo. fa/ros2 Herod. AL. Zinnen darauff man lugt wer komme B. Vierdoete, baecken G. Eschauguette, fanal IT. Faro H. Faron para lumbre de los marineros, atalaya

Specula Virgil. Locus editus quicunque, vnde speculari quis potest. skoph\, skopia/ Homer. periwph/ Luciano. AL. Lug ins landt, wart, oder hohes ort, schawthurn B. Een wacht-toren, coertoren G. Beffroy, guet IT. Specula, guardia, torre di guardia H. Atalaya, guardia

Specus Virgil. sepunca Cicer. spelaeum Virgil. antrum Eid. cauerna Cicer. latibulum Eid. a)/ntron, trw/glh, gu/alon Etymol. ske/os2, sph/laion grwnh/ Nicand. koila\s2, koi/lwma, sph/lugc Apollonio, xhramo/s2 Phocylidi, keu=qos2 Hesiodo, keuqmo\s2 Apoll. keuqmw\n Hom. kw=oi Straboni, kata/dutis2. AL. Hole, grub, schlupff, klufft B. Een speloncke, een hol, een cuyl G. Cauerne, creux IT. Speco, spelonca, grotta H. Cueua

Spiraculum Virgil. Cauerna pestiferum exhalans spiritum. Charonea scrobs Plin. xarw/nion Aretaeo, xarw/neion ba/raqron Galen. lib. 7. De vsu partium: vbi mal'e xwraneion legitur. a)xero/nteion, ab Acheronte: quomodo spiraculum Ditis Virg. vocauit. Charonium, a Charonte fabuloso inferorum portitore. AL. Ein loch der erden darinn grausamer vnnd stinckender rauch auszgeht B. Een stinckende gat der aerden daer een quade en pestilentische locht uyt comt G. Trou par ou sort vn air mortel et pestilent IT. Bucho di terra doue esce qualche aere pestifero H. Horado de tierra, donde arriba vn ayre muy malo y mortal o pestilential

Tasconium Plinio, creta Tasconia, Terra alba argillae similis, e qua aurisicum catini, quibus metalla excoquunt, conficiuntur. H. Talque, barro de los crisoles

Tellus Plin. terra Cicer. humus Senecae, gh=, gai=a, ai)=a, h)/peiros2 poetice. AL. Arden, erden, das erdtrich B. De aerde, dat aertrijck G. La terre IT. La terra H. La tierra

Terra Cimolia cretosa Cimoli Ouid. qua fullones in eluendis panni


image: s171b

vtuntur a Cimolo insula, kimwli/a gh= Dioscorid. pluntri\s2 gh= Theophrasto, Cimolia creta. smhkti/s2 gh= Hippoc. terra fullonum. AL. Walckerd, stifferd, wascherde, was kelet B. Volders aerde, waschaerde G. Terre a lauer IT. Terta de fullom, terra di lauare H. Tierra para limpiar y lauar pannos

Terra ferax Cicer. fertilis Eidem foro\s2 gh=, eu)/foros2, eu)/karpos2, e)/gkuos2. AL. Fruchtbare landrschafft B. Vruchtbaer landr G. Terre fertile, de grand rapport IT. Terra fertile H. Tierra fertile

Terra figulatis Colum. argilla Cicer. sigillaria, quod ad sigilla et imagumculas eius sit vsus. Creta figularis Plin. ke/ramos2 Plat. kerami=tis2 gh= Poll. a)/rgilos2 Aristidi. ar)gilw/dhs2 gh=, keramiko\s2 phlo/s2. AL. Than, leim B. Witre potaerde, leem kleye G. Argille IT. Argilla, pancone Florentinis H. Arzilla

Terra Pharmacitis et Ampelitis Plin. folssitia nigra, assulosa, bitumini similis. a)mpeli=tis2, farmaki=tis2 gh=. Sunt qui fossitios carbones, assulosos, qui e terrae visceribus eruuntur, nigros, bituminis modo ardentes, esse volunt, quos saxeos carbones vugo dicimus. AL. Steinkolen B. Steencolen, smitscolen G. Pehoulle apud Eburones, charbon des mareschaux IT. Carbone de mareschalchi H. Carbon de los herreros

liqa/nqrakas2 aut a)/nqrakas2 liqw/deis2 cum Theophrasto dicere licebit.

Terrae cutis Plinio, superficies Cicer. e)pipolh\ th=s2 gh=s2. AL. Der oberbodem desz erdrichs B. het opperste vant aertrijck, calouw aerde Holl G. Le dessus de la terre IT. La superficie della terra H. La sobrehas de la tierra

Territorium Cic. Pomponio. Vniuersitas agrorum intra cuiusque ciultatis fines. xwri/on. AL. Landtschafft oder gebiet einer statt B. 'Thebiet van een stadt G. Territorie d'vne ville, trait d'vn pais IT. Territorio, giuris ditione H. Territorio

Tesqua Lucano, Cic. Inculta et difficilia loca. a)nodi/a, lasiw\n, xerso/s2. Dioscorid. AL. Einode, rauhe wilde B. Wilde ruychte, quaet en woest landt G. Lieux aspres IT. Luoghi asperi et rudi H. Lugar dono se puede andar ny morar

Tumulus arenarius qi\n, qi\n ya/mmou Esaiae, bouno\s2 yammw/dhs2. AL. Ein sandbuhel B. Duyne, santduyne G. Tertre ou monceau de sable IT. Poggio o mucchio di sabbione H. Collado de arena

Vallis Virgil. bh=ssa, gu/alon Eurip. a)/gkos2, koila/s2. AL. Thal B. Dal, valleye G. Vallee IT. Valle H. Valle

Vena Hirtio, Plin. Subterraneus tractus, tam qui metalla continet, quam qui in agris aut campis vberius ferv alimentum. flebi/on, fle/y. AL. Gruben B. Ader, myne G. Veine IT. Vena, minera H. Minero

Vorago Cic. barathrum Virgil. Immensae profunditatis locus, e quo nihil existere potest praeceps hiatus, quo hauriuntur etiam flumina. ba/raqron, be/reqron, a(/busson xa/sma. Euripidi. AL. Ein grundloses, oder dodemloses, tieffes loch, schlund B. Een grontlosen cuyl, een bijster groote diepte G. Gouffre IT. Voragine, baratra H. Tragadero, o rem olino de agua

DE VERMIBVS. CAP. LXXV.

ACarus, Teredo, siue exiguus vermiculus, qui subter cutim erodit agitque cuniculos in pruriginosis manibus. B. Een siere, oft sierken G. Ciron IT. Pedicello, o (volgarmente, vulgo) pidocchietto H. El arador

Araneus, aranea a)ra/xnh. AL. Spinn B. Spinne G. Araigne IT. Ragno, ragna H. Aranna AN. Spyder

Asellus, cutio apud Marcellum Empericum, porcellio nonnullis, et multipeda. Bestiola multipes, subcinerei coloris, locis vliginosis peculiaris, ad contactum se im orbem pilulae similem contrahens ac rotundans, vt Scribonius et Galenus describunt. Tylus Plinio. koubari\s2, o)ni/skos2 Galeno, ku/amos2 Asiaticis, polu/pous2 et katoiki/dios2 o)/nos2 Scribonio, tu/los2 Plin. a callo cutisque duritia. AL. Esel, holtywantzle B. Pissebedde, suege Brab G. Cloporte, closeporte, porcellet IT. Porcelletto AN. Cheselippe

Blatta Plin. tinea Horat. Vermiculus libros et vestimenta erodens. si/lfh, ti/lfh Luciano, sh/s2 Theophrasto. AL. Schaabenmatt, schaben B. Motte, schieter G. Teigne IT. Blatta, tignola, tarma H. Polilla, rapacoua, tina

Bombyx Plin. Vermiculus tenuissima fila ducens. bo/mbuc. Clemens Alexandrinus e Bombyce verme existere scribit hirsutam campen, inde tertia metamorphosi nouum gigni foetum, qui bombu/lios2 vocetur, aliis neku/dalos2 dictus. qui serica stamina, telis aranearum similia, texendo trahat. AL. Seidenwurm B. Sydenworm G. Ver a soye IT. Bombice H. Gusano della seda.

Buprestis Plinio, Animal scarabaeo longipedi simile, venenatum, bubus exitiale. bou=prhstis2, bouda/kh Hesychio. AL. Knolster, aliis Gauchkapffer H. Arebenta buey



image: s172a

Cimex Plin. Vermis odore tetro. ko/ris2 AL. Wantzen B. Want oft walluys, weechluys, quod in spondis lectorum inueniatur G. Punaise IT. Cimice H. Chisme AN. a Wallyse

Conuoluolus Vide Voluox.

Cossus Plin. teredo, Eidem, termes Seruio. Vermis qui ligna pinguiora et picei generis erodit et ossa. terhdw\n, qri\y, culofa/gos2. AL. Holtzwurm, holtzmade B. Houtworm G. Ver de bois IT. Tardo, verme di legno H. Tarma AN. a Tymber worme

Curculio vel curgulio Varroni, Vermis frumenta exinaniens. ki/s2. AL. Kornkafrer, wibel, korn milben B. Calander G. Calandre, charenson, chattepeleuse IT. Galandra H. Gorgojo.

Cutio Vide Asellus

Eruca Columel. campe Eidem. Vermis holorum hortensium frutices infestans et erodens. ka/mph. AL. Rup, grasz oder krautwurm, raupen B. Ruype G. Chenille IT. Brucho H. Oruga

Formica mu/rmhc, se/rfos2 Cratino. AL. Ameisz B. Miere, mierseick G. Formie IT. Formica, H. Hormiga

Fullo Vermis cuius cauda in bifurcum mucronem exit. ka/rabos2. AL. Orenmittel B. Oorworm

Galba Animalculum exiguum quod in esculis nascitur, interprete Suetonio.

Hirudo Hor. sanguisuga Plin. bde/lla, limna=tis2 Theocrito. AL. Agle B. Egel, lacke, vel Lijckelake Brabantis G. Sansue IT. Sanguettola, sanguisuca, magnate H. Sanguissuela AN. Bludscucker, horseleche

Intestina terrae, lumbrici gh=s2 e)/ntera, skw/lhkes2. AL. Regenwurm, mettel B. Wormen, pierren, eerd oft reghen wormen G. Vers de terre IT. Lumbrigi H. Lumbriz

Inuoluulus Vide Voluox

Lens Plin. ko/nis2. AL. Nisse, Linse B. Nete G. Lende IT. Lendine H. Liendro AN. Nytte

Millepeda, centipeda, hirsuta Col. Vermis terrae pilosus, multis pedibus arcuatim repens, ex erucarum genere. o)/nos2, i)/oulos2 Hesychio, polu/pous2. B. Rupsen G. Chattepelue IT. Cento piedi verme H. Cientopies

Multipeda Vide Asellus.

Pediculus Plin. fqei\r, e)/gkar Eustath. quod in capite inter pilos stabuletur. sa/qrac.AL. Lausz B. Luys G. Poulx IT. Pedocchio H. Peojo AN. Lyse

Pediculus inguinalis quod pubem et inguina infestet. AL. Filtzlausz B. Platlys, a latitudine corporis G. Morpion IT. Piattole quibusdam H. Ladilla

Porcellio Vide Asellus.

Pulex Plin. yu/lla. AL. Floch, floh B. Vlo oft vloye G. Pulce IT. Pulce H. Pulga AN. Flee

Pulex aquaticus Animaleulum rotundum, nigrum, pulice paulo maius, quod supra stanteis aquas velocissimo motu cietur, raro quietum. Cantharis etiam Nebrissen. B. Watervlo H. Moscas que andan en el agua y reluzen

Ricinus Varroni, Colum. Vermis canibus infestus, foedus, liuidus, et sanguine plenus. kuno/muia, kro/twn, kunorai+sth/s2. AL. Hundslausz, zack, holtzbock B. Hontluys G. Mousche de chien IT. Zecca H. Garapata, rezno

Scolopendra Plinio, et seps, Multipeda est exitiosa, quae non arcuatur, inter lateres situ squallenteis frequens. skolo/pendra. AL. Langer orenmittel B. Langhen o orworm

Termes Festo, vel, vt alij, termus. Vermis qui carnibus ingeneratur. AL. Fleischmade B. Vleyschmade

Tipula Plauto, Vermis leuissimus super aquas currens. AL. Wasserspinn B. Waterspinne IT. Capra d'aqua H. Gusano que corre sobre el agua

Vermis skw/lhc. AL. Wurm B. Worm G. Ver IT. Verme, vermino H. Gusano AN. a Worme

Voluox Plin. volucra Colum. et inuoluulus, conuoluolus, Vermis qui vites erodit. i)\c, i)\y. B. Wijngaert worm G. Liset, ver coquin, hurbec qui ronge les bourjons de la vigne IT. Voluolo, verme chi rode le teneri pampini delle viti H. El gusano rebolton

DE VESTIBVS. CAP. LXXVI.

ABolla Tunica suffulta et duplex, vt vult Seruius, duplicem amictum Virgilj, pro abolla interpretatus. Nonius ac Varro militarem vestem agnoscunt, qua amicti ad belli munia perstarent, aduersus frigoris iniuriam tutiores. a)bolla Arriano. dibolos2 klai=na Poll. xeimastron. AL. Gefudert kleydt B. Gheuoeyerde rock G. Vestement double et fourre IT. Veste sodrata H. Vestidura enforrada

Acia Celso lib. 5. Filum acus, vel sutura. nh=ma, r(a/mma. AL. Nat B. De draet van der naelden, oft de naet G. Esguille de fil, ou la


image: s172b

cousture IT. Il refe dell' aguggia, o la costura Boccatio H. El hilo de la aguja o la cosidura

Aciarium pro loculo in quo acus reponuntur. r(afidoqh/kh. B. Naeldencoker

Albogalerus Festo Pileus capitis, quo Flamines Diales vtebantur. Trasferrt potest ad mitram episcopalem. kausi/a.AL. Bischoffs hut B. Een myter, oft bisschops hoet G. Vne mitre, chapeau d'Euesque IT. La mitra, capello di Vescouo H. Sombrero de Obispo

Aluta Pellis concinnata ad calceos, aliave opera. AL. Lind leder B. Seemen leer, bereyt leder G. Cuir accoustre IT. Cuoio aconcio H. Cuero adodabo

Amictorium Mart. Linteum humeros puellares operiens, et textum pectorale. a)nabola\s2, a)mpexo/nion. AL. Halsztuch B. Halsdoeck, oft lampers G. Collier de fin lin IT. Boccassino o bottana, o bottanello H. Velo con que la muger cubre sus espaldas y teras

Amiculum Cicer. e)pe/nduma, e)pe/ndu/ths2, peribo/laion Halicarn. lw/ph. AL. Vberkleydt B. Ouercleet, oft rock, Spensche cappe G. Vne cappe, ou manteau IT. Cappa, capuccio Boccat H. Capa, capote

Amiculum ferale Inuolucrum lineum cadauerale. spei=ron, pe/nqimon tru/xos2 Suidae. AL. Todtenkleid B. Dootcleet, vetusta Batauorum lingua Woack G. Le drap ou est enuelope le corps mort IT. Panno o tela doue s'acconcia dentro il morto H. Mortaja, vestidura de muertos

Amiculum linteum Apul. vestis linea, religio saque Suetonio, vnde linigeri Iuuenali. e)pibo/laion linou=n, li/noio lepto\n a)/wton Hom. AL. Ein leinen Chorkleydt, berrock B. Een coorcleet, et ouerslop Flandris

Apex Liuio, galerus acuminatus, Pileus in coni fastigium assurgens. qoli/a Eustathio, kurbasi/a, a)/pic pi=los2 kwnoeidh/s2 Halicarn. Albanum, hoc est Epiriticum, pileum vocamus hodie. pi/lhma purgwto/n Strab. AL. Sachfifscher hut B. Albanois hoet G. Chapeau d'Albanois IT. Capello di stradioto, o d'Albanese H. Sombrero de Albanez

Ascopera Sueton. mantica Hor. Pera viatoria, in quam pecunias aut vtensilia viatores reponunt, a)skoph/ra, qu/lakos2. AL. Waatsack, watscher B. Lecren sack, wetscher, aessack G. Escarselle, gibbeciere IT. Scarsella H. Bolsa de camino

Baltheus Liuio. Militaire cingulum. zwsth/r. AL. Breitter gurtel, wehr gurtel B. Rapier gordel, een riem metten hancksel, rappier rieme G. Baudrier, ceinture d'espee IT. Cintura di spada H. Vanda de caualero

Bardocucullus Mart. Pallij genus cucullum habens adiectum, e panno crassiore, cuius vsus frequens est apud nautas et aurigas, ad cuius formam accedit pallium, quod Hispanicum a gente inuentrice nuncupamus. Sagum cucullum Colum. AL. Gugelkapp B. Couelcappe, pye G. Coqueluchon, cappe de marinier, ou de chartier IT. Capuccio di marinari, o de caretiert H. Capote de marineros, o de los careteros

Bombycinum quod nent bombyces vermiculi, phni/sma bro/tinon Hesychio. bombu/kinon. AL. Wurmseiden B. Spinsyde G. Le fil du ver a soye IT. Seta del bigatto H. Seda de ajuel gusano

Brachae Ouid. Corn. Tacit. barbarum tegmen vocat. AL. Bruch B. Broeck G. Braye IT. Braga H. Bragas

Byssus Tenuissimi lini genus. bu/ssos2, li/noio lepto\n a(/wtwn. Homer. AL. Aller kostlichster vnnd feinister leinwaat B. Seer fijn lywaet G. Crespe, fio lin IT. Bysso H. Lino muy delicado

Calantica Ciceron. Tegmen capitis muliebris in humeros vsque demissum. a)/mpuc. AL. Ein schleyer B. Caproen, koeuel G. Chaperon, calote IT. Cuffia H. Cofia

Calceus calceamentum, solea Propertio. u(po/dhma, pe/dilon, e)mba\s2, h)/liy, sa/mbalon Hephaestioni, apud quam male legitur su/mbolon, kalti/kios2, voce Latinae origini viciniore. AL. Schuch B. Schoen G. Soulier IT. Scarpa H. capato

Calceus fenestratus poluxide\s2, polu/quron u( po/dhma, konio/pous2 Suidae, quod rimis et fenestellis quibusdam hians efficiat vt pes pulueretur. AL. Auszgeschnitten schuch B. Ghesneden schoen G. Souliet escolte, ou chicquete IT. Scarpe tagliate H. cueco

Calceus laneus soccus. a)skeriko\n, a)ske/ra Zezi, pe/lutron Aeschylo. pi=los2 Cratino. podei=on Critiae. idem cum Peduli fere. AL. Socken B. Socke G. Chausson IT. Socco, soccone H. cueco

Calceus linteus Apuleio. Lud. Viues vdonem esseputat, parum recte mea quidem sententia: cum vdo maiorum gentium Grammaticis sit pallium aut vestimentum aduersus imbrium iniuriam comparatum, quod ar)naki/s2 Platoni. AL. Lijnen socke B. Lynen socke G. Chaussond de toile IT. Scarpetto di tela H. cueco de tela

Calceus lunatus qua ratione lunatam plantam dixit Martialis. Solebant enim patricij lunulas addere aut subtexere calceis ex aluta factis, vt Iuuenalis indicat, antiquitatis symbola, quasi qui cum Arcadibus se luna priores iactarent, aut centenarij numeri significatione, qui in patribus fuerat, vt Isidoro placet. u(po/dhma mhnoeide/s2 Philostrato. AL. Rathsherrn, vnd des adels schuch, schuch mit horner B. Schoen met


image: s173a

tuyten, Tuztenschoen G. Souliers a cornes

Caliendrum Hor. Arnob. Tertul. Capitis feminarum operimentum, quasi ka/llautron. atque ita cum Nebrissensi doctissimus turnebus a)ge/straton. Lambinus atque alij nonnulli apposiritiam comam exponunt. AL. Gemaecht Haar B. Ghemaecht oft ontleent Hayr G. Perruque IT. Capello posticcio H. Tocado alto de muger

Caliga Tegumentum militare tibiarum kali/ga. Dion exponit stratiwtiko\n u(po/dhma. AL. Hosen B. Hosen, Kaussen G. Chausse, chaussure, botine IT. Calze H. Calcas

Caligae follicantes Hieron. laxae brachae Lucano. AL. Bloderhosen B. Schippers Bocxen, wijde Koussen, oft Bocxen G. Chausses larges ou maronieres IT. Calce marinaresche H. Bragas marineras, o calcas arrugadas

Calones Fest. lignei calcei, baxeae Plau. et Tertul. Calcei philosophorum proprum, quos ligneos fuisse, vt valetudini aequiores, existimo: quorum vsum monasticos nostros philosophos tueri mordicus in hunc vsque diem quasi per manus traditum videmus. AL. Holtzschug B. Platynen, Cloppers, Stilleganghen, per antiphrasin a tacito incessu G. Patins IT. Zoccoli H. Patino

Calopodium idem cum calombus, solea lignea Cic. kalo/pous2, kalopo/dion. B. Slompe, Clompe, Holblock G. Sabot, galloche IT. Zoccoli H. Galocha de madera

Calopodium fertarum B. Schrickschoen Flandris Schauerdynen Brab. Schaetze. oft Schouerlinghe Hollandis, quo libuntur nostrates per adstrictas glacie aquas mira dexteritate et celeritate incredibili. AL. Eiszschuck G. Sabot de glace IT. Zoccolo di ghiaccia H. Patino para corer sobre la elada

Calyptra ka/luptra, ka/lumma. Videtur generalius esse vocabulum ad operimenta capitis feminarum quaeuis. AL. Ein Weiber sturtz B. Falie, Huicke G. Faille

Campestre Hor. succinctorium quo in campo ad palum ludentes succincti pudendas partes velabant. peri/zwma, diazw/sfi Athen. dia/zwma Suidae, kapa/desmos2 h(/bhs2, w)/|aloutri/s2 Theopomto, quod eo in balneis vterentur. AL. Vnderwaat B. Lynenbroeck oft Bocxen G. haute chausse de toile IT. Braca di tela H. Bragas de telo

Campestre sericum sunakth/r Iosepho. dia/zwma siue subligaculum quod pudenda velat, e bysso nota textum, in quod pedes vt in femoralia immittuntur, vt ipse interpretatur, Sic vocari possunt serica subligaria, quibus principes viri nunc vtuntur, more ab Hispania aut Africanis traducto. AL. Nidderkleidt von Seiden gemacht B. Een seiden broeck, oft Syden Bocxken G. La haute chausse de soye IT. Brahe di seta H. Bragas de ceda

Canabina vestis kanabi/s2. AL. Henffen Kleyd B. Een canifassen cleet G. Habit de caneuas IT. Habito di caneuaccio et de caneuazzo nonnullis. H. Vestidura de cannamo

Capillare sunt qui apud Martialem volunt esse textum e crinibus consertum supra capillitium mulierum, quod tri/xapton Graeci dicunt.

Capitium Vlpiano, Muliebre capitis tegmen. AL. Ein Haupttug B. Hooftdoeck, oft Hulle G. Couureche, ou chaperon IT. Velo di testa H. Velo de cabeca

Carbasus Plin. ka/rbasos2, Linigenus mirae tenuitatis. AL. Fein Tag B. Fijn oft dun Doeck G. Fin lin IT. Lino fino H. Lino precioso

Casiola Isidoro, pallium sacrum. a)mfi/esma Halicarn. i)era\ e)sqh/s2 AL. Kasel, Meszgewandt B. Casuyle, kersuyfel

Castula Nonio, Pallio lum praecinctui de stinatum, quo infra papillas praecingebantur nudae. praecinctorijm, sinus perizo/nion, stro/fion Aristoph. ibi to/ stro/fion luqe\n, ta\ ka/rua/ mou e(ce/pipten, ko/lpwma, proke/lpion Aristaeneto. AL. Ein Scurtz, ein Schosz, ein schurtzsleckt B. Een Baeddoeck, oft vo orschoor, Schorteclet, oft Scorte G. Tablier ou deuantier IT. Grembiuole Bocc. aliis grembiale et trauersa H. Cinta larga para cubril el vientre

Chirotheca manica Plin. iun. xeiroqh/kh. AL. Handschuch B. Hantschoen. Wante. G. Gant, gantelet IT. Guanto H. Guante

Chlamys Militaris vestis pallio ostrictior breuiorque. klamu\s2, lai/fh mandu/h Artemid. et bi/r(r)on. AL. Ein Ritter kleid, ein jurtz Krieszkleydt B. Een Ruyters Mantel, een Crijchsmans beltcappe G. Cappe de soudart IT. Veste militare, cappoto di soldato H. Capa de soldado

Cilicium Cic. Textum e pilis hircorum et capraram tonsilibus, quo in castris aduersus ignium alimenta vtebantur, qui vsus etiamnum durat apud ccreuisiarios coctores, quod Belgicae lingua a pilis nominat Een Hayr. Gal. Vne haire kili/kion Praeterea etiam vestimentum e pilis caprarum. AL. Ein Harin Kleydt B. Een hayren Cleet G. Vestement de poil de cheures IT. Cilicio, et veste de pili de capra H. Cilicio, y vestidura de lana de cabras

Cinctus Plin. Lata zona. peri/zwstra Pollu. cw=ma, zw=sma, peri/zwma, zw/nh. AL. Gurt, Gurtel B. Gordel, breede Rieme G. Ceinct, ceinture IT. Cinto, cintura H. Cinto, cenidura

Cinctus Gabinus Virg. Toga sic in tergum reiecta subter alas, vt vna eius lacinia a tergo reuocata hominem totum ambiat. AL. Rock vnder die Achsselen durch vmbgeschlagen B. Mantel rondt om Tlijf geslegen G. Manreau qui par dessous l'aisselle


image: s173b

entortille tout le corps IT. Cappa che di sotto l'asrella circonda tut'el corpo H. Capahechada de baxo et sobaco todea todo el cuerpo

Cingulum zwna/rion. AL. Riemle B. Riemken G. Ceinture IT. Cintola, cinturella H. Cinto, correa

Coactilia Vlpiano, creduntur esse inuolucra inuoluendis opportuna circumferendisque vestibus.

Coccinum Martiali, coccina vestis, quisquiliata vestis. kokkobafh/s2. AL. Schlarlachen Kleydt B. Een scharlaken cleet G. Habit d'escarlate IT. Di scarlato H. Vestidura de grana

Colobium Tunica manicis defecta, exstantibus extra eam brachiis: tali namque veteres vtebantur, ne impeditiores essent, a)po\ tou= kolobou= ducta voce. vnde conuitium illud Virg. Troianis obiectum, quod tunicae ipsorum manicas haberent. et Varro saeculi sui mores notans, criminatur quod manicatis talaribusque vterentur tunicis. kolo/bion, e)cwmi/s2, voce etiam Latinis vsitata auribus, Exomis e(teroma/xalos2 xitw/n Suid. AL. Kleydt ohn Ermel B. Een Cleet oft Rocxken sondet Mouwen G. Habillement sans manches IT. Veste senza maniche H. Vestidura sin mangas

Colobium scorteum kolo/bion derma/tinon. G. Ein Lidderin Koller B. Een lederen Kolder G. Cuirace IT. Colletto H. Cibolette, coraca

Corrigia calceamenti Cicer. obstragulum Plin. ligula calceorum Martiali. a)gko/lh, i(ma\s2 th=s2 krhti=dos2 Hesychio, periei/lhma, sfai rwth\r tou= u(podh/matos2 Nazianz. i(ma\s2, o(rmo\s2, i(ma\s2 tou= u)podh/matos2. AL. Ein Schuch riemen B. De Rieme oft Nestel, oft Veeter aen de Schoe G. Courroye IT. Corregia, loro, legame di cuioio H. La correa AN. a Latehet

Cothurnus Calceus vtrique pedi congruens, ko/qornos2. AL. Poszle B. Vorsekijn G. Brodequin IT. Borzachino H. Bolzequin

Crepida Cicer. sandalium Terent. krhti\s2, blauti/on. sanda/lion. AL. Pantoffelin B. Pantoffel, Sloodse G. Pantoufle IT. Pantofalo H. Chapino al corque

Crepundia Plia. lib. 11. pro fasciis quibus in cunis inuoluuntur infantes. AL. Kinder Tugger oder Bandel B. Luyeren, Kinderbindsel G. Drapeaux et linges de petits enfans IT. Le fascie dee bambini H. Pannales de los ninnos

Crumena Iuuenali, marsupium Plaut. vidulus etiam Plaut. sacculus Asconio, loculus. Horat. nummorum receptaculum, sakki/on, marsi/pion Apollodoro, a)ru/ballos2 Aristophani, e)risth/r Hesychio, a)rguroqh/kh Antiphani, mantica. AL. Scckel, Taschen B. Burse, oft Tassche G. Bourse IT. Borsa, tascha, scarcella H. Bolsa para dineros

Cucullus Iuuen. AL. Ein Gugel oder Halszkapp B. Een Kouel, oft Cappruyn, Capilie G. Coqueluchon, capeluchon IT. Cuculla H. Cogulla

Cudo Sillio, Pileum coriaceum siue pellitum. sku/tinos2 pi=los2. AL. Ledderen Hut, oder Spitzhaube, Polnischer Hut B. Een Leeren Hoet, een gevoederden Hoet G. Chapeau de cuir, ou fourre IT. Capello fodrato di penne, o di cuoio H. Capelo o sombrero de cuero y en forrado

Cunabula Plaut. Fasciae pannique, infantium inuolucra in cunis, tam lanea quam linea. fasciae Plinio. spa/rgana, o)qw/nia, parairh/mata, telamw=nes2, e)pi/desma. AL. Windlen, Kindsbinden B. Kintsdoecken, Windsel, Luyeren, en Schwachtels G. Linges et drapeaux IT. Fascie H. Faxas o faisas

Cyclas Vestis longa spatiosa. Propert. Cyclade longa verris humum. kukla\s2, ku/pasis2 Suidae, e)/gkuklon Aristoph. a)nemo/souris2 Alexandrinorum voce, sic enim exponit Olympiodorus kukla/nemon gunaikei=on. AL. Sockeney, Bogenrock B. Een Bouwen G. Cotillon IT. Gonna Donti, gonnella Boccatio

Dalmatica Isidoro, Tunica candida sacerdotalis.

Damascena Damasceni operis vestis, non male ad scrutulatam, quae variis formis luxuriat, referri posse videtur. AL. Von Damast B. Van Damast G. De Damas IT. Di Damasco H. De Damasco

Diadema Cicer. Capitis fascia linea purpura intertexta gemmisque obsita, regum gestamen. dia/dhma. B. Treck

Diplois Vestis militaris duplicatae:qualis est Brunsuicensium militum, inuentuum nuperum: eadem meo quidem iudicio, cum Abella. diploi+\s2, di/ptuc lw/ph Apollonio. AL. Ein doppel Mantel, oder zwezfach Kleydr B. Een dobbel Mantel, oft genoeyerden Rock G. Manteau double et fourre, manteau de reistre etiamnum vulgo IT. Mantello fodraro, o dobbio, ferraiuolo nonnullis H. Manteo enforrado o doblado

Encentris Stapes ferratus, aut ferreis mucronibus confixus, quo vtuntur qui lubricam glaciem calcant, vocaripotest. e)gkentri/s2. AL. Eisssporen B. Voetjser, ijsspore G. Esperon de glace IT. Sprone (vt Dantes) di ghiaccia H. Espuela para el yelo

Endromindes Poll. Expediti ad cursum calcei, endromi/des2 Polluci. koni/podes2 Clementi, quod propter exilitatem solearum ac tenuitatem, pedes sunt humo puluerique propinqui. eu)mari/des2 Euripid. a(plai\ Harpocrat. mono/pelma u(podh/mata, quod vnica solea sint suppacti. AL. Lackeyschuch B. Lackeyschoen G. Soulier a simple semelle IT. Scarpa de vna suola H. capato de vna suela

Endromis Mart. Villosa vestis, qua in cursu palaestritae, vtebantur


image: s174a

hibernis frigoribus. endromi/s2. AL. Ein Winter cleedt oder Rock B. Een Pye, oft Winterrock G. habillement velu contre l'hyuer IT. Veste pelosa pellinuernata H. Vestidura que se puede traer en el inuierno

Epitogium Quinct. Pallium quod togae superinducitur. AL. Ein Vbermantel Een Ouermantel.

Epomis quasi superhumerale. e)pwmi/s2. AL. Leidtkapp B. Roll, een rouwe Cappruyn G. Chapperon de dueil IT. Cappuzzo, o capuccino di corrotto H. Cogulla dilutto

Fasciae crurules vel crurales Vlpiano, Tyrrhena vincula Virg. eas fuisse autumo fascias, taeniasve longas, quious inuolutas quasdam scansiles aggestis crura tibisasque adstringebant, contegebantque, nisi malis sic corrigias diet a Virgilio, quibus in calceatu vtebantur, ad vinciendas, ne diffluerent, calceamentorum soleas. Seruius Thusca calceamenta exponit, de quibus mox. AL. Hosenbandel B. Hosebanden G. Iarretieres IT. Iarretieri H. Faxas de pierna

Fibula pero/nh, e)piporpi/s2 Callim. AL. Ein Rincke, oder Haftle B. Een gespe G. Boucle, boucletre, agraphe, crampon IT. Fibia H. Heuilla

Filum nh=ma, mi/tos2, u(/fasma, klwsth\r, mh/ruma, ka/tagma Polluci. AL. Faden B. Draect, Garen G. Fil. filet IT. Filo, refe H. Hilo

Fimbria Extremitas velora vestis, quae conciditur. le/gh, krosso\s2, su/lli bon poetice, qu/sanos2. AL. Geschitne Leiste oder Bort B. Ghesneden Lijste oft Boort G. Frange, ou bord IT. Banda, o frangia H. La bordadura de la vestidura

Flammeum Lucan. Luteum tegmen quo nouae nuptae velabantur. flogi/s2. AL. Ein geel Schleyer B. Gheele Sleyer G. Voile iaune. Huius vsus etiamnum durat apud Italas matres, quae filias suas hisce ora obnubunt IT. Velo de la sposa H. Antifaz de nonia

Floccus kroni/s2. AL. Flock, Locken, Wollen B. Vlocke oft noppe van Wolle G. Lopin de laine, ou flocquet IT. Fiocco H. El flueco

Focale Quinct. Senec. quo valet udinarij ceruicem circumdant aduersus aeris et frigoris iniuriam. prostgnaqi/dion. AL. Ein Halszkoller B. Ein Timp G. Cornette IT. Fascia de la gola H. Beca al cuello

Folliculus Cornisicio, scortea, Corcaceus saccus. faskw/lion. AL. Liderin Seckel B. Ledere Sack oft Tassche G. Sacher IT. Sachetto di cuoio H. Fardel, esclauina

Forma calcei Dig. AL. Leist B. Leeste G. Forme IT. Forma et H. Forma

Funda Macrobio, Sacculus loculusve pecuniae reponendae attributus. follis Vegetio, reticulum Hor. eo quod ad modum retis intexeretur. a)rguroqh/kh. AL. Diebsack, Beyseckel B. Diefsack, oft gebreydde Burse G. Besace IT. Sachetto H. Mochila, talega

Galerus petasus, vmbella, causi, Pileus viatorius, solem de fendens. pe/tasos2 Diosc. skia/dion, kausi/a, kunh= Sophoc. pili/dion Demosth. pi/lhma Callim. knefh\, kaumelau/kion Suid. pe/talon Epigram. ski/r(r)on Attifis, qoli/a Theocrito. AL. Schynhut, schathut B. Viltenhoet, Schijnhoet G. Chapeline, chapeau IT. Capello H. Sombrero

Gallica palla Martiali. testatur enim Cicero viros etiam in Gallia vsos fuisse palla. xitw\n xisto/s2 Strab. Poll. AL. Kittel B. Casack, oft Keel G. Casacque IT. Casaco, casachino H. Casaca

Gallicae Cicer. Calceamentum pluuio tempori accommodum e ligno, vt volunt. Nebrissensis vult esse ex panno. Gallicum nomen fere quadrare his videtur, Galloches.

Genualia Ouid. Vincula fasciae ve quibus subter poplites caligae substringuntur, quae et crurules fasciae. a)mfide/es2. AL. Hosenbandel B. Hosenbanden G. Iarretieres

Globuli Claui. enetai\ Hom. para\ to( eni/esqai th=| a)ntikeime/nh| o)ph=| Eustath. AL. Knopff B. Knoppen G. Boutons, orfres IT. Botoni H. Botones

Globus lanae Horatio, coagmentum lanae. tolu/ph. AL. Ein hauff Wollen B. Een hoop oft vacht Wollen G. Peloton de laine IT. Palla o gemo di lana H. Gomo de lana

Glomus a)gaqi\s2, de/smh. AL. Ein klunle Faden B. Een strente Garens, een Clouwen G. Peloton de fil IT. Gemo di filo, gomitolo, gomiscello H. Ouillo o pelota de hilo

Gossypium Plin. xylon Eidem. e)rio/culon. AL. Baum woll B. Boomwol, Cottoen, Bombesijn G. Du cotton IT. Cotone H. Algodon

Grallae Varroni, Perticae ligneae, quibus altius a terra gradimur. kwlo/baqra. Artemidoro. AL. Steltzen B. Stelten G. Eschasses AN. Stiltes, chatches, crowches

Hippopera Senecae, bulga Festo, qui ait Gallicam esse vocem, sacculum scorteum significantem, quo equites necessaria circumferunt. i(ppoph/ra, fa/skolos2. AL. Bulghen B. Malck, Bouget G. Male, malette, bougette, pochette IT. Valigia H. Alforja, arguena

Impilia Plin. lib. 19. vbi male in vulgatis codicibus legitur mapalia, pedum sunt tegmina e lana coacta: quae et coactilia et vdones Cilicij apud Martialem. e)mpi/lia Hesych. pilh/mata pilhta\ kth/mata, nakta\ Hesychio, oi) peri\ toi=s2 posi\ pi/loi, podei=a. Baysius Pedalia, aut veriore lectione pedulia voluit reponere apud Plinium loco ante citato. Grammatici non insimi subsellij volunt easdem esse seulponias Plauto


image: s174b

et Varroni, de quibus paulo post. AL. Filtzschuch B. Vilten, Viltenschoens G. Souliers de feutre IT. scarpe di feltro H. capatos de fieltro

Indusium Varr. subucula Hor. u(podu/ths2 Diodoro, ku/pasis2, e)/nduma Eustath. xitwni/skos2. AL. Wullinhemblin B. Nachtrocxken, Lijfrocxken, Wollen oft ghebreyt Hemde G. Chemisole de laine ou de corton IT. Camigiuola di bambagio H. Camisa de lana

Infula Fascia sacerdotum diadematis ad modum accedens, a qua vtrinque vittae dependebant, teste Seruio et Isidoro, quam laneam facit Virgil ibi.

Lanea dum muea circumdatur infula vitta. dia/dhma. AL. Ein Infel oder Bischoffs Hut B. Een infel G. Vne mitre d'euesque IT. La mitra di vescoui H. El velo o toca del sacerdote o dej obispo

Iustita limbus Virg. Ora vestis, fascia quae matronali vesti subassuitur. kra/speqon, o)/a, w)/a. AL. Bord, Belege, oder Saum an Kleydern B. Zoom, oft Boort G. Bord IT. Lembo H. Borde de la vestidura

Inuolucre Plaut. Lineus tonsorum pannus, quem humeris circumponunt adeuersus capillitij praesegmina cadentia. peri/blhma, periei/lhma, w)mo/linon, perideri/s2 quoque non male dici potest. AL. Schertug B. Scheerdoeck G. Linge d'vn barbier enuelopoir IT. Touaglia di barbiero H. Touaia para el cuello

Lacerna penula. Vestis quae tunicae inducitur aduersus aeris iniuriam. tri/bwn, tribw/nion, tri/bakon, faino/lhs2 mandu/h. AL. Ein Regen, Wetter oder Reinsmantel B. Een Regenmantel, een Reysmantel G. Manteau contre la pluye IT. Mantello di camino, gaban Insubribus maxime apud Mediolanenses H. Manteo o capa de camino

Lacerna obsoleta trita depexa. spei/ron, thle/fou r(a/kos2. AL. Zerrissen oder Betlersmantel B. Bedeleers Mantel, Mantel, een out versleten Schabbeken, een verscheurt Mantelken G. Manteau vse, vieil IT. Mantellino o mantelleto vecchio, vesta pelata et frustra H. Capa vieja y gastada

Lacerna pinguis Iuuenali, e crassiore lana filoque contexta.

Pingues aliquando lacernas

Muntmenta toga, duri crassique coloris. Sic Sueton. in Augusto pinguem togam dixit pro crassae textura aut duplicatae, cuiusmodi, Plat. in Timaeo xeimw=nos2 pro/blhma vocat, quasi tegimen aduersus hyemis iniuriam. AL. Von grobem Tug geschnitten B. Een groue Mantel, van grof Laken ghemaecht G. Manteau de quelque gros drap IT. Mantello o gaban de contradino, et di qualche panno grosso H. Capa di villano, y de panno grosso

Laciniae sinus. pezi/des2, peri/peza. AL. Leisten B. Lijsten G. Les plis ou bords IT. Le salde, o li orli H. Las haldas, o trepas

Laena Cicer. sagum villosum, sagum Cicer. xlai=na, sa/gos2 dasu/s2 Strab. xlani/s2. AL. Ein Vberrock oder Mantel, Hosecken B. Rouwe oppercleer, oft Mantel G. Cappe velue ou pelue IT. Tobone, o capotio peloso H. Capote villoso y peludo

Lana lanitium Virg. (tametsi pro lana accipi Seruius dicat, malim tamen hoc pro lanae opisicio prouentuque accipi.) e)/rion, tala/sion, a)/wton Homero, ske/parnon dixit dithrambice quidam. para\ to\ ske/pein to\n a)/rna, quod agnum tegat muniatque Etymol. lh=nos2 Aeschylo in Eumenidibus. AL. Woll B. Wolle G. Laine IT. Lana et H. Lana

Lana an serina Vlp. AL. Pflaum Federen B. Pluym Bederen Idem cum Tomento Leuconico, vel certe non alienum censeo.

Lana facta vel neta Vlpiano, cui ab Ouidio rudis opponitur, non tam crassa, quam vel non pectita (vt Columella loquitur) vel infecta. e)/rion klwsto/n. AL. Gespunnen, gekartete, oder gekamlere Woll B. Gesponnen, ghekende gekaerde oft geheeckelde Wolle G. Laine cardee IT. Lana scardata H. Lada peinnada

Lana succida Iuuen. Mart. Lana illota et sordibuns adhaerentibus imbut a. AL. Vngewaschne Wolle B. Ongewasschen Wolle G. Laine auec le suin

Leuidensa Cicer. Pannus vilis raro et tenui textu, r(a/kion, r(a(kos2. AL. Lantsecken Tug, dunn geweben Tug B. Grof Laten, Baey G. Drap grossier et de vil pris IT. Panno grosso et di poco pretio H. Panno baxo y gruesso

Licium Quod vtrinquelamina ligat. parufh\ o)/a. AL. Gereysz B. Druymen, het vulfel G. Le fil de la trame IT. Licio H. Lizo de la tela

Ligula adstrictoria adstrigmentum, ligula, simpliciter Iuuenali.. sfairwth/r. AL. Nestel B. Nestelen, Nestelinck Flandris, Veeter Hol G. Lacs, esguillettes IT. Stringa H. Agujetta AN. A lingell

Ligula cruralis fascia, periscelis, periskeli\s2, a)mfideh/ Aristoph. periknh/mh, sfedo/nh. AL. Hosenbandel B. Hosebant, Roussebant G. Iarretiere IT. Iarrettiere Hetruscis H. Axor ca de piez

Limus Seruio et Capro, pro veste, qua ab vmbilico ad pedes vsqs demissa, pudenda pomparum (hoc est eorum qui sacrorum pompam ducebant) velabantur: sic dicta, quo in extrema ora purpuram limam flexuosamque haberet assutam.

Linum Plin. Materia omnis textrinae idonea, siue e contusis maceratisque herbis, siue fruticum lanugine carpta. li/non. AL. Was sich spinnen


image: s175a

lat B. Alle spinbaet Materie G. Tout ce qui se laisse filer IT. Ogni materia de filare H. Todo lo que se puede hilar

Maeander Virg. In veste acu picta operi labyrinthorum adsimilis et inextricabilis filorum aut etiam clauorum qui illigantur ductus. AL. Gessechte Stich oder Werck B. Borduersel t'welck in malcander loopt, ghelijck een minneknoop oft desgelijcken G. Bordure d'habillement entortillee IT. Ricamo a tronchi Ari H. Borde torci do en la vestidura

Mammillare Mart. A miculum quo mammas adstringunt. sthqo/desmon, e)pimasti/dion. AL. halszkoller, Brustruch oder fleck, Vbermuder B. Coliere, Colette, Halscleet, Borstlap G. Gorgerette, gotgias IT. Velo da coprire le mamelle H. Faxa para faxar las teras

Manica xeiri\s2 pte/ruc. Poll. AL. Ein Ermel B. Een Mouwe G. Vne manche IT. Manica H. La manga de la vestidura

Mastruca Cic. Vestis pellita, Sardorum gestamen, licebit ita appellare e luporum vrsorumque pellibus confectas vestes, quibus hyeme vtitur nobilitas. B. Wolfspels quibus qui vtuntur, a Cicerone Mastrucati vocantur.

Muccinium Arnobio dicitur apto vocabulo, quod minus apposite vocamus sudarium: Erasmus strophiolum, quo narium misccum rapimus. r)ino/maktron. AL. Fatznetle B. Neus oft Snuytdoeck G. Mouchoir IT. Fazzuolerto, fazzuolo H. Sudario

Mulleus Festo, Catul. Titinnio. Calceus alto solo, vt Isidorus scribit, olim regum, postea patritiorum gestamen, nunc delicatorum hominem, voce antiquitatem redolente. AL. Mulen B. Muylen G. Mules IT. Muli H. Mulas Incertum vero mihi est, mulli nepiscis color, an pretium immane mulleis nomen dederit

Mulritia Iuuen. Indumentum subtilibus filis textum atque operosum. lepto/miton fa/ros2 Hesych. lepto/nhton Eubulo. AL. Von kleiner Leinwat, hubsch vn fein Gewand, weiche vn zarte Kleider B. Van reyn Lijwaet ende fijn Laken G. Habillemens ou draps subtils et delicats IT. Veste finissime H. Vestiduras de seda muy lindas

Nebula linea Petronio Arb. Amiculum lineum prae tenuitate pellucens ac rarum:quod et ventum textilem poetice idem vocat. togea vitrea Varroni, eo quod nimiaexilitate vitri in modum pelluceat. AL. Fein vnd dunn Leinwath B. Fijn een dun Lijwaet G. Toile fine et meuue IT. tela fina et sottile H. Tela muy linda y sorile

Ocrea knhmi/s2 AL. Stiffel B. Leerse G. Houseau, bote IT. Stiuale, botra, vosa H. Bota

OEsypum Plin. solox lana Lucillio. osca Varroni, Sordes et immunditia e sudore pecudum lanis adhaerens ad femina et alas. oi)/supos2. B. het vet van onghewasschen Wol G. Suin de laine

Offendix Festo. Nodus quo apex aut galearius retinetur aut remittitur, spirae iniectus, sic dicta, quod mentum, vbi eo ventum est, offendat. AL. Der Knopff am Bandel B. De Strick, oft Knoop G. Le neud, ou bouton IT. Il nodo H. El nudo

Orbiculus o)ph/. AL. Ringle B. Maelie G. Maille IT. Maglia

Palla Vestis promissa mulierum magis quam virorum. pe/plos2. Eustath. exponens vestem muliebrem Dorico more antrorsum diuisam, quae nodis fiublisque pluribus adstringatur. AL. Ein Husacken, oder Schaube, oder sonst langer Frauwen Mantel B. Een Samaris, oft Kners G. Vn paletot, vne samare IT. Gonella, gonellucia, samara H. Camarra

Pallium a)mpexo/nion, a)mfi/on, a)mfi/esma, kupa\s2, fa/ros2. AL. Mantel, langen Rock, oder Husacken B. Mantel, lanck Ouercleet G. Manteau, ou robe longue IT. Pallio, Boccat. roba Eidem, mantello, o soprauesta H. Manta

Paludamentum Pallium insigne bellicum, et imperatorum ducumque proprium, cui arbit ior insignia ad ornatum fuisse adiecta, quo dignosct posset. quo modo Pompeium detracto paludamento, vel (vt Caesar ait) detractis insignibus imperatoris fugisse post stragem Pharsalicam legimus. cuiusmodi etiamnum militiae vtuntur viriprincipes. e)festri\s2, srathgikh\ e)sqh/s2 Plutar. AL. Ein Wapenrock B. Een Wapen oft Herauts Rock G. Cotte d'armes, hocqueton, courtiban IT. Soprauesticciuolo delle arme H. Manteo con las armas

Panni r(a/kia, r(akw/mata, tru/xh, tru/xea Soph. laki/des2 Aristoph. spa/rgana Suid. r(wgale/a i(ma/tia Hom. AL. Fierlin B. Lappen, lappekens Docks G. Pieces IT. Pezzi H. Pedacitos

Pannicularia Vlp. Captiui vestimenta et res tenuis, modo ne quinque aureorum pretium excedat. AL. Nichtige Kleyder B. Arm oft dun Schabbeken G. Poure habit IT. Habito vile et squarcieto H. Vestidura de pobres

Pannus quo vestimur, siue laneus siue sit lineus e)sqh/s2. AL. Thug B. Laecken oft Doeck G. Grap, drapeau, lingerie IT. Panno, tela H. Panno de lana, o de lino

Pannus subdititius u(pendu/ths2 Straboni. AL. Futtertug B. Voeyerlaecken G. Doublure IT. Fodra, panno da fodrar H. Panno para enforrar

Pannus villosus malloto\s2, malloi=s2 dasu/s2. AL. Rauch Tug, Kotzer Tug B. Gefrileert Lucken, lockachtich, nopachtich, oft rou Laeken G. Drap cotonne, drap pelu IT. Panno cotonato, frisato H. Panno peloso y velludo

Panus Nonio, Tramae inuolucrum. AL. Waberspolin B. D'tinslach Spoele



image: s175b

Pasceolus Plaut sacculus ex aluta factus, vt Varro exponit. AL. Ein Lederin Tasche B. Seemen Burse G. Bourse de cuir mol Alij volunt esse loculum intra marsupium B. Buyelken

Patagium Aureus clauus qui pretiosis restibus immitti solet. est enim restituenda haeo apud Nonium lectio ex vetusti codicis fide, vbi hactenus lectum fuit, aurea chlamys. AL. Gulden Knoff B. Gouden Knop G. Bouton d'or IT. Botone d'oro H. Boton de oro

At Beroaldus exponit ornamenti genus, quod summa in camisia circa ceruices assuunt mulieres crispissimum et sinuatum, quod habet Apuleius. AL. Krusz B. Lobben G. Le crespe IT. Il crespo H. El crespo

Pedule Cornelij Frontonis testimonio, videtur esse laneus calceus, qui plantis tanquam solum quoddam aduersus frigora substernitur: aut certe coactile e lana coacta. verba eius sunt: Pedule sub pedibus praestat vtilitatem. Videtur autem reponenda esse ea vox apud Vlpianum. ff. De auro et argento leg. podei=on. Theop. AL. Wullen Socke B. Wollen Socke, besuijne oft Vielt

Pensum Lanae lini ve manipulus colo aggestus, qui in fila carpitur, tolu/ph. AL. Ein Kuncketen, oder docketen Wercks G. Een Rocken G. Vne quenouillee, la filace IT. Guarzuolo H. La macorea o terea del hilado

Penula gausapian Martiali, gausape, Vestis villosa. xortai=os2 Aelio Dionysio, dasu\s2 kai\ mallwto\s2 xitw\n, a)mfi/tapos2, a)mfi/mallos2. AL. Ein Kotz, oder Wintercleydt, dasz auff beyden seitten gefatzer ist B. Friseerde Mantel G. Manteau velu, manteau de brimbeur IT. Gauardina, capetta di panno contonaro, Schauina H. Vestidura velloso dentro y fuera

Penula scortea Martiali, coriacea. difqe/ra, sisu/ra, bai/th Dorice. AL. Ledderen Mantel B. Lederen Mantel, sint Iacobs Mantel G. Brodes IT. Mantello di cuoio H. Capa de cuero

Pera Folliculus proprie pastorum, in quem recondunt cibum diurnum. kw/rukos2, ph/rh, vel ph/ra, kunou=xos2 Eustath. AL. Bilgertasch B. Knapsack, Schaepherdes tassche, Aessack G. Gibbeciere IT. Pera H. Talega, curron

Pero Virg. Calceus rusticus e cxudo corio. phlobati\s2, phlopati/s2 Hippocr. faika/sion Emped. a)rbu/lh Hippocr. karbati/nh Xenoph. AL. Bauwren Stiffel, Bundschuch B. Hoghe Schoen, hoghe Boten G. Guestre. triquehouse IT. Scharpa vilanescha H. El abarca

Phaecasium Iuuenali, Calceamentum album sacrificis proprum, vt ex Appiano lib. 5. bel. ciuil. discimus, cuiusmodi Episcopi induuntur. faika/sion. AL. Weisser Bischoffs schuch B. Een witten Bisschops schoen G. Blanc soulier d'euesque IT. Scarpa bianca di prelato H. cabato blanco de obispo

Pileus pileum. pi/los2. AL. Hut, oder Barret B. Hoet, oft Bonnete G. Bonnet, chapeau IT. Berretta, capello H. Gorra, sombrero

Plaga Grande capitis tegmenlinteum, cuiusmodi vtuntur vestales hac aetate. AL. Weit leinen Haupttung B. Lynen fulie, bagynen falie Nonius tamen exponit pro torali siue lecticaria sindone. Lynenlaken, Slaepelaken oft Beddelaken. G. Le voile des nonnains IT. Il velo delle monache H. Velo de las nonias

Plagula Velamen capitis lineum minus, quo nostrates feminae fere capita integunt. AL. Tugle B. Doeck, Doecxken

Praesegmina corij kesku/lmata Aristoph. pettu/kia Dorice Moschopulo. AL. Die Schnitzel vom Leder B. T snippelinghe vant Leer G. Les rongneures de cuir IT. Le relique di cuoio H. Pedacitos y corta duras de cuero

Redimiculum Iuuen. taenia, Vinculum quo vittae nodantur. ka/lluntron, a)po/desmos2, a)nade/smh, taini/a. AL. Hauben oder Schleyer zipffel, Schwenckel vnnd Bandel an der Hauben. B. Voorbind, Vlechtschnoer. ita Oudius accepit ibi:

Redimicula pectore pendent.

quam et fasciam crinalem dixit Vlpian. vittae taeniam Virgilius. G. Bendeau IT. Fascia, benda G. Faxa, o vanda

Reticulum capillare Mart. quo coma adstringitur. kekru/falon, krh/demnon, a)na/dhma, o(losth/monon tolo/phn Sophocles dixit. AL. Ein gestrickte Haube B. Een Huyue G. Vne coiffe IT. Coffia, scuffia H. Cofia de muger

Rheno Caes. Velamen villosum humeros pectusque integens. a)po\ tw=n r(hnw=n, ab agninis pellibus (vt videtur) dictum. Sallust. Germani intectum rhenonibus corpus tegunt. Arnacis Varroni. nam Parnacis apud Nonium corrupte hactenus legebatur. r(h/nwn, a)rnaki/s2. AL. Ein Beltz, oder Beltzrock B. Wolfsmantel, Pels, Samaris, Pelsrock G. Manteau fourre IT. Pelizza H. Camarro, ô vestidura de pellejas

Rica ricula Festo, Veli genus quo caput tegitur, idem cum plagula. neque enim Nonij explicatio placet, pro sudario.

Ricinum Cicer. vel ricinium, dictum quod in dorsum reijcitur, erat que antiquitus quadratum. Non abs re forte licebit ita nuncupare pallium Hispanicum dictum, quod in tergum plerumque reijci a gestantibus solet. AL. Spanisch Kapp B. Spaensche Cappe G. Cappe Spagnole IT. Cappa Spagnuola H. Capa

Ricinium vel recinium, vt alij scribunt, proprie vestimentum mulierum lugubre. quod Varro indicat his verbis: Vt dum supra terram esset,


image: s176a

riciniis lugerent, et rursus: Mulieres in aduersis rebus ac luctibus omnem vestitum delicatiorem ponunt, riciniae summunt.

Ruga Plin. plica, stria. ptu/c, ptu/xma. AL. Falt B. Vouwe oft Ploye G. Plie IT. Piegha H. Halda, treba

Sagum Militare indumentum quod armis superinducebatur sa/gos2 Strab. periqwraki/dion Plutar. e)/sqh\s2 stratiwtikh/. AL. Ein Filtzmantel, oder Hocketen B. Een Rijtrock, een Wapenrock G. Sayon d'armes, accoustrement ou hocqueton de querre IT. Saglio, saio, habito di guerra H. Sayal o albornos

Sculpneae Plaut. et Var. Conceamenti genus a fictitia voce sonum significante, vt Turnebo doctissimo viro videtur. quem certe samum repraesentant fere calceilignei, quibus tenuiores vtuntur hiberno tempore, e solido ligno exsculptis. vide fortasse nomen illis a sculpendo verius, quam a scolpo vel sclopo, cuiusmodi Graeci a strepitu kona/bia et krou/pana, atque etiam droupe/zas2. quo Pausanias et Eustathius ligneos Boeotiae genti familiares calceos exponunt soleas ligneas vocat Cic. B. Huelsten

Segmenta Probus exponit fasciolas, quae assutae extremis vestium oris, ornamento sunt indumentis muliebribus. peniculamenta Nonio, eo quod peniculi, hoc est concerptae lanae iustar sint quodammodo carminata. krossoi/, parairh/mata. Thucyd. AL. Saum oder Belege B. Frangien G. Frange IT. Franiga H. Borde tajado como lana carmonada, franza

Semicinctium Martiali, quod et succinctorium. u(po/zwma. AL. Furschurtz B. Voorschoot, oft Schootsvel G. Tablier

Sericum mataxa, serica blatta Cod. Theodos. shriko\n, mata/ca, shriko\n nh=ma Suidae quod a seribus vermiculis texatur in fila ductum. AL. Seiden B. Syde G. Soye IT. Seta H. Seda

Sindon ex lino Aegyptio, quod dicrosson vocatur, velum subtile. sindw/n. AL. Feine Leinwaat B. Fijn Lijnwaet, oft Sindael G. Crespe, linge fort deslie IT. Lenzuolo sottile H. Lienco sutil

Solea e)mba\s2, ka/ttuma. AL. Ein Sole B. De Sole van de Schoen G. Semelle IT. Solea H. Suela de capato

Spira Capitis ornamentum femincum, ex auro et gemmis, retro adstringi solitum. Ascon. Isidor. stleggi\s2, dagu\s2 Theocriti schol. AL. Ein Perlin Haarband B. Een Wronge, een Peerlen Hayrbant G. Ruben d'or et de perles IT. Fascia d'oro et di perle H. Faxa de perlas y de oro

Spira Iuuenali, Funiculus contortus aut conuolutus, qui galerum aut pileum sub mento obstringit. spei=ra. Poll. AL. Binden vmb ein Hut B. Keelbant, Coorde, Snoer oft Krans G. Corde, ou bendeau entortille IT. Cordella H. Vanda

Stamen sth/mwn, nh=ma Platoni. AL. Wabzettel, Kunckleten B. Het Scheergaren, Yef G. Estain de laine IT. Stame H. Ordiembre

Stola Omne corporis tegumen teste, Nonio. cultus. stolh/. AL. Allerley Kleydung B. Een habijt G. Habillement IT. Habito H. Qualquier vestidura

Strophium Fascia pectoralis tumorem papillarum cohibens, vt ex Cinnae liquet versiculo:

Strophio lactantes cincta papillas. stro/fion. AL. Brustbendel, Brustriem, oder Brustug B. Borstlap, oft collere, halsdocek G. Vn gorgias IT. Fascia di petto H. Faxa del pecho

Stupa Liuio, Lana crassior et recrementitia, a stipando. stupei=on. AL. Abwerch B. Werck, gros Vlas

Subligat Mart. subligaculum Cic. femoralia Sueton feminalia, Superior bracharum pars pudenda et femora obtegens. a)nacuri/des2, mhrode/tai Eudox. AL. Bruch B. Opperbroeck G. Brayes IT. Braga H. Bragas, mustos de calcas

Subtemen veriore scriptura quam subtegmen, quod stamini subeat, vt Varroni placet. Trama, quod telam trameat. phni/on, kro/kh, u(/fasma, e)fh/bh Platoni. AL. Eintrag, Wafel B. T'werp, Inslach G. La trame IT. Trama H. Trama de la tela

Sudarium Sueton. quo sudorem extrgimus in aestu autbalneo. kayidrw/tion, h(mitu/mbion Aristoph. AL. Schweisztug B. Droochdocck, Sweetdoeck G. Suaire IT. Sugatoio, sudario H. Sudario

Supparus supparum Plaut. Lineum indusium quo superinduunt se feminae, ad talos vsque demissum: tametsi Festus cum subucula illud confundat. peri/wmion interpretatur Priscianus. AL. Kittel, Iuppenschurtz B. Lynen Kele, Iupgen, een Schorte G. Roquet, ou rochet IT. Trauersa Ven H. Vestidura sobrana delino, luenga hasta en tierra, cennida sobre el ombligo

Synthesin qui existimant vestimentum esse discoloribus pannis consutum atque compositum, nae illi centonem propemodum conflare mihi videntur, et ad pannorum respicere texturam, cum vocabuli origo referenda sit ad composituram et aggestionem vestium ordinibus crescentem atque suffultam: quod innuere clare mihi videtur Epigrammatarius, vbi ait:

Sic tua compositis perlucent praela lacernis, Sic micat innumeris arcula synthesibus.

Quare latae culpae noxam vix effugere posse putandus est, qui Liuream, exponit voce Gallica discolorem vestem signante: neque audiendus est Nebrissensis, vestem duplicatam atque alterius panni costa suppactam abollam Synthesin esse qui credit.

Synthesis Scaeuolae vocatur vniuersa vestis in vestiario seclusa et composita. su/nqesis2. AL. Ein hauffen Kleyder, oder Gewandt B. Een


image: s176b

hoop cleeren, ghewade, stapel oft timmer van cleedinghe G. Vn tas d'habillemens, vne garderobbe IT. Vn mondo de vestimenti messi insieme, la guardaroba H. Muchas vestiduras que estan iuntos, como la guadaropa

Syrma Tractus femineae vestis humum verrens. su/rma. AL. Der Schwantzs an Kleydern B. De Slepe, oft Slype, oft de Steert G. La queue trainante IT. Lo strascico Florent

Taenia tani/a Poll. AL. Bendel, oder schnurle B. Kisnoer, rijchveter

Taenia Virgil. Extremitas vittae dependens G. Hauben Zipffel oder Bendel B. Huyve bandekens G. Bandelettes de coiffe IT. Legami della benda H. Cordillas para legarla venda

Tela i(sto/s2 Hom. ph/nisma, u(/fos2. AL. Gewappe B. Webbe G. Toile IT. Tela H. Tela

Theristrum Astiui vsus vestis. AL. Ein dunn Kittle, oder Vnderrockle B. Een Somer Sielken G. Vn cotillon d'este IT. Gonnellina leggiere, o d'estate H. Vestidura para el estio

Thorax pro pectoris tegmine et amictu qw/rac. AL. Wammes B. Wambeis G. Pourponint IT. Giupone H. Iubon

Tiara cidaris, Insigne capitis ornamentum, qualis hodie Turcis in vsu est. tia/ra, ki/daris2 o)rqh\, dia/dhma Plut. AL. Ein Turckischer Turbant B. Een Tueif

Tibialia Sueton. Caligae adgenua vsque pertingentes. skeleai\, sara/bara Eudox. AL. Strumpff, Halbhosen B. Nederhosen, Onderkoussen, Afghesneden Kouffen G. Chausses basses, chausses iusqu'au genouil IT. Calzette, calze tagliate H. Medias calcas

Toga Communis virorum et feminarum habitus, Asconio teste lh=dos2 Poll. th/bennos2 Artemidoro. AL. Langer Rock, oder ein burgerlich Kleydt B. Langen Taebbert G. Robbe longue IT. Toga H. Vestidura luenga, si de varones como de las mugeres

Toga palmata Martiali, picta Ausonio, trabea Virgil, Triumphalis erat vestis et regum, cuiusmodi est monarcharum, et vellere aureo donatorum. a)lourgi/s2 Plu. th/bennos2 peripo/rfuros2, foinikopa/rufos2 Hali. AL. Siegkleyd B. Staetrabbaert, Guldenvlies Tabbaert G. Robe de l'ordre IT. Habito di re H. Vestidura para el rey

Toga Phryxiana Plin. Senecaelib. De beneficiis, quae crispos contortosque et extantiores villos habet, qualem villosam dici posse puto. Vide in Penula gausapina

Toga praetexta quae purpureae orae ambitum habebat, eratque honestorum puerorum ad annum vsque decimumseptimum, et magistratuum quoque. peri/po/rfuros2 Plutarcho, parufi\s2, et nouae Comaediae vocabulo eu)pa/rufos2, ab attexendae fimbriae argumento, parapo/rfuros2, et paralourgh/s2 Poll. AL. Ein langes Kleydt mit einem Purpuren Bord vmbleget B. Een lanck Cleet met eenen Purpuren Boort G. Robe longue bordee d'vn bord de pourpre IT. Veste lissata di purpura H. Vestidura que tiene el borde de carmesina

Toga pura Cic. virilis Eid. quam sumebant deposita praetexta, anno aetatis XVI. decurso, purpurae omnis expertem, quae et candida Plin. leuko\s2, th/bennos2, o(lo/leukos2. Poll. a)po/rfuros2, te/leios2, kaqaro/s2 Plutarch. a)ndrikh\ e)sqh/s2 Dion. a)ndrei=on i(ma/tion Plut. Haec tironibus et nouis nuptis in vsu erat.

Tunica rugosa plicis inuoluta, striata. stolidwto\s2 xitw/n Poolaci. AL. Ein Kock mit vil Falten B. Een Rock vol ployen G. Saye a plis IT. Sayo con falde H. Sayo que tiene muchas haldas

Tomentum Sueton. Lana breuis forcipibus desecta, aut in poliendo a fullone de pannis rudib. aut interpolatis deducta, qua infarciuntur culcitrae qualescunque. gna/falon, kne/falon Pol. tu/lh kroki/s2. AL. Scheerwolle, Bolster G. Bourre IT. Stopaccio, lana de matarazzi H. Lana del colchon, almohada, o enfunda dura

Tomentum Crcense Mart. Plebeiorum erat, e paleis arundinibusve concisis fartum.

Tomentum Leuconicum Martial. a candoris praestantia nomen sortitum, e lana candida. Crediderim cum Nebrissensi dici itaposse fortunam illam plumeam, qua culcitras lectosque infarcimus. AL. Federn zu Betten oder Bolstern B. Pluym veederen, Stopsel, Stopsel van Flock G. Les plumes du lit IT. Le penne del lerto H. La pluma de la cama

Tunica Vestis sine manicis. xitw/n. AL. Rock, Leibrock ohn Ermlen B. Rock sonder Mouwen, Paltrock, Kerel G. Sayon, saye sans manches IT. Tonica, tonega H. Sayo sin mangas

Tunica intima Agell. interior Val. Max. interula, tunica simpliciter Ouid. e)xe/sarkon xitw/nion Athen. xitwna/rion Menand. e)/gkuklon Eustath. e)pigonati/s2 Pausaniae, dio/ti me/xri gonw/twn dih/kei, kala/sis2 Aristoph. linou=n kai\ podh=res2 xitw/nion i)xno\n e)/xatos2 xitwni/skos2 Aristaeneto. AL. Ein Hembd B. Hemde G. Chemise IT. Camiccia, camigiuola H. Camisa

Tunica lati claui Sueton. laticlauia Valer. Max. latus clauus Corn. Tacito, tunicae purpura latior Plin. Insigne erat Senatorij ordinis, vt equestris tunica angusti claui, qua contentum fuisse Maecenatem prodidit Velleius Paterculus his verbis: Maecenas equestri et splendido genere natus, vixit angusti claui paene contentus. vbi elliptice id extulisse videtur subaudiendo tunicam illam xitw=na platu/shmon Strabo


image: s177a

dixit. Ita vocitari poterit solemnis magistratibus passim in Belgio vestis argenteis bracteis interpuncta. AL. Eins Kathsherrn Kleydt B. Eens Raetsheeren Cleet G. Habillement d'vn senateur IT. Habito di senatore H. Vestidura de senador o consejero

Tunica manicata Cicer. manuleata Plauto. xitw\n xeiridwtw/s2 Strab. AL. Rock mit Ermlen B. Paltrock met Mouwen G. Sayon, saye a manches IT. Sayo con maniche H. Sayo con sus mangas

Tunica talaris Cic. ad talos promissa. podh/rhs2, pezofo/ros2, podhnekh\s2, o)rqosta/ deos2, karpwto/s2 in lib. Regum summetri/a Polluci termio/eis2 xitw\n Hesiodo. AL. Ein langer Rock bisz auff die Fersen B. Rock tot de Voeten toe lanck G. Sayon long iusques aux talons IT. Tonica longa, o Greca, infino o e piedi H. Sayo luengo hasta los piez

Tutulus Fulgentio est pallium, quo sacro faciendo caput tectabant. quem Phrygium amictum dixisse videtur Virg. ibi:

Et capita ante aras Phrygio velamur amictu. (aliter censet Festus, de quo suo dicemus loco) sed quia dilutior mihi est auctoritas Fulgentij, suffibulum illud vocabo cum Festo, quod est vestimentum album praetextum, quadrangulum, oblongum, quod in capite sacrificantes habebant, quod Belgae nominamus Een amict: nisi potius illa sit plaga alba oblonga praetexta, qua nonnullis in locis instrata humeris aut vertici, calicis operculum sacrificus sustinet.

Tyrrhenicum siue Hetruscum sandalium, est crepidae genus Italis feminis atque Hispanis vsitatum, edito admodum solo, quod Hesychius clare satis innuit. tur)r(hniko\n sanda/lion, ka/ttuka ti u(yhlon. dicitur autem tur)r(uniko\n sine adiecto. tur)r(hniko\n sanka/lion Cratino, tur)r(hnourge/s2, quod Phiadas suae Palladi addidit. tyrrhena vincula ita exponit Seruius apud Virgilium. AL. Hispanische weider Pantoffel B. Hooghe oft Spaensche Pantoffele, Suppinen G. Sapin, pantoufle Espagnole IT. Sappino H. Chapino

Vestimentum Vlp. vestis, indumentum Cicer. amictus Eid. e)sqh\s2, e(/sqhma, e)/nduma, ei)=ma, a)mfi/on, a)mfi/esma, spei=ron Homero, i(ma/tion, lw=pos2 lw/ph Apollonio, fa/ros2 poetis, e)pi/blhka, spa/rganon Suidae. G. Kleyd, Kleydung B. Cleet habijt G. Vestement, habillement IT. Veste, vestimento H. Vestidura, veste

Vestis acu picta Phrygia, Phrygiana Plin. e)/nduma poikelwto/n. AL. Gesticktes Kleydt B. Gestickt oft geboort cleet G. Habillement ouure a l'esguille, ou de broderie IT. Veste ricamata H. Vestidura labarada de broderia

Vestis amethystina amethysti colore in violam degenerante e)/sqhma a)mequ/stinon. Amethystina numero multitudinis dixit Iuuenalis. AL. Violbrauner Rock B. Peersch violetten cleet G. Habillement violet

Vestis attalica Plinio, ab Attalo Pergami rege, qui primus aurum vestibus intexuit. a)ttalikh\ e)sqh\s2, xruso/pastos2, xruso/shmos2 Halicar. dia/xrusos2 Arriano. AL. Ein gulden Stuck B. Gouden laken G. Drap d'or IT. Veste di brocato, drappo d'oro H. Panno de oro AN. Clothe of golde

Vestis bombycina e seta quam bombyces nent. coa Propertio, bombuki/nh. Viues putat taffetam vulgarem ita nuncupandam esse. AL. Seidenkleyd B. Taffeta, oft taftaf, sijden cleet G. Habillement de soye IT. Veste di seta H. Vestidura de ceda

Vestis coenatoria coenatorium Martiali, in qua accubabant coenae tempore deipni=tis2 stolh/. Dioni. AL. Nachtrock B. Rachttabbaert, tafeltabbaert G. Robe de nuit IT. Tabarro, o vesticdiuolo di notte, et che s'vsa per casa, sopraueste H. Ropa para traer en casa

Vestis discolor quae diuersi vel contrarij est coloris, velduorum potius colorum. di/xrous2. AL. Lebrey Kleydung, oder Kleyd von zwey oder mehr Farben B. Leuereye, leuereyen cleet G. Liure IT. Liurea H. Librea

Vestis gosspina xylina. cu/linon i(ma/tion Ctesiae. AL. Ein Kleydt von Barchet, Baumvolle oder Bombasin B. Een cleet van cotroen, bombesijn, oft fustainen cleet G. Habillement de fustaine, ou de cotton IT. Veste di guarnaccia, di guarnel, o di bombagina H. Vestidura de fusteda

Vestis heteromalla lanea e(tero/mallos2 e)sqh/s2. AL. Ein Kleyd von Bubensammet B. Een trijpen oft bastaertfluweelen cleet G. De tripe, de chamois veloute IT. Di velluto de tripa H. De velludo de tripa

Vestis holoserica serica heteromalla. o(losiriko\n, shriko\n e(tero/mallon. AL. Ein Sammets Kleyd B. Een fluweelen cleet G. De velours IT. Di veluto H. De velludo o de tercopelo

Vestis interpolis vestimentum interpolum Vlp, ex vetere nouum redditum e)piskeuasto\n e)/sqhma. AL. Al Ein altes Kleidt das ernewert, gewendet vnd wider duffgebutzt B. Een opgehaelt cleet G. Habillement radoube, fripe et regrate IT. Veste adobata, rifata, o rinouata H. Vestidura afeytada o adobada, y renouada

Vestis lacera pannosa r(akoduto\s2 stolh/. AL. Zerrissen, gaflick vnd hudlachtig Kleid B. Gescheurt ende ghelapt cleet


image: s177b

G. Vestement deschire, et rapetasse IT. Straccio, veste squarsiata o stracciata et rappezzata H. Capa despedacada

Vestis laciniata Sinuosam interpretantur et in sinus collectam, quae et striata, dici posset. non placet Isidori expositio, pro ea quae lacus habeat quadratos cum pictura intextosiaut acu pictos, cum a Lacinia non a Lacu vox ducta sit. AL. Faltachtig Kleid, voll falten B. Een volslegen wijt cleet, ende vol vouwen G. Robe plissee, ou pleine de plis, vestement for large IT. Vestito largo et pieno di falde H. Vestitura llena de haldas

Vestis lanea e)riou=n u(/fos2 Diosc. tala/sion e)/sqhma. AL. Wullin Kleydt B. Wollen cleet G. Habillement de laine IT. Veste di lana H. Vestidura de lana

Vestis lintea Cicer. linou=n e)/nduma, linou=n peribo/laion. AL. Leinen Kittel oder Kleyd B. Lynen oft lywaten keel oft cleet G. Vestement de linge, ou de toile IT. Veste di tela H. Vestidura de lino o tela

Vestis pellita Propertio, pellicea Paulo e)/mpoimnon ei(=ma. AL. Gefuttert Kleyd, ein Peltz B. Met vellen, bont, wilde voederinge oft pels geuoedert cleet G. Vestement fourre de peau de renard, ou d'autre beste, vne pelisse, vn pelisson IT. Veste fodrata di penne, pelliza, o pellizzon H. Vestidura tapada de pelleias

Vestis pexa spissae texturae, quae tonsionem fert. alij villis oblongis hirsutam exponunt: ita vt staminis tramaeque textura lateat oculos, villis operta, cui opponitur. trita. e)pteu/pektos2, a)kro/mallos2. Strab. AL. Von guten Lindischen Tuch, dasz man wol bescheren mag B. Van dick laken datmen wel scheeren mach G. Habillement d'vn drap espez IT. Habito a lunghi peli H. Vestidura de raso

Vestis picta cui intestae sunt animalium formae et flosculi, quae diuersae est ab acu picta, id quod Plinij testimonio clarescit dicentis: Pictas vestes iam apud Homerum fuisse, vnde triumphales natae. Acufacere id Phryges inuenerunt, ideoque Phrygianae appellatae sunt: ea enim asserenda est lectio ex manuscripto verior. a)ndinh\ e)sqh/s2 Artemidoro, kata/stiktos2 xitw\n, zwwtzwo\s2 diwto/s2. AL. Ein Kleyd das im Weben mit Blumlin, mit Figuren vnd Thieren, oder ander Gemahlt, gemacht vnd geciert wird B. Een ghebloemt oft ghebeelt cleet G. Habillement a fleurs, a figures, et peintures, ou semblables ornemens IT. Veste ricamanta o lanorata de fiori, figure, pinture, et cosi fatti ornamenti o bei di segni H. Vestidura labrada de flores, figuras, pinturas, o semejantes cosas

Vestis polymita Plin. versicolor Eid. versicoloribus liciis texta: forte eadem cum Babylonica (cuius D. de caro et arg. leg. fit mentio) nam Babylon, Plinio teste, diuersos colores picturae intexere instituit. polu/mitos2, poikilo/xrous2. AL. Bildechtig vnd geflugelt Kleyd, so auff vielerley Schemel Geweben ist B. Een canianten, weerschynich ende veelverwich cleet G. Habillement bigarre, comme de changeant: ou de quelque matiere ou il y a diuersite de couleurs IT. Veste di cangiante, o fata di qualche materia, doue concorrono piu colori H. Vestidura hecha de qualchier panno texido de diuersos colores

Vestis promercalis Suetonio, quae patrifamilias superuacanea venum deportatur a propolis et mangonibus. o)/nnon e)/sqhma. AL. Kleydt dasz man ausstragt vnnd fail ist B. Cleet datmen ter marckt sendt oft wtdraecht om te vercoopen G. Vestement mis en vente, a vendre IT. Veste da vendre, et chi se porta al marcato H. Vestidura para venderla

Vestis pulla Cic. lugubris, funebre vestimentum Cic. amiculum nigellum Varr. o)/rfninos2 e)sqh/s2 Poll. faia\, e)leinh/ Aristoph. mea/lmpeplos2 Eurip. pe/nqimos2 Memnoni, e)remnh\ lw/ph Apollonio, duspine\s2 pe/plwmai Aristoph. me/lan a)mfi/on Suidae, pe/nqimon tru/xos2 Halicar. AL. Trawr, Leid. Leich oder Klagkleyd B. Rouwe cleet G. Robbe de dueil IT. Veste de corrotto H. Vestidura de luto

Vestis pura Virgil. qua sacrum celebraturus diebus festis amiciebatur, quam candidam fuisse autumo.

Vestis purpurea ostrina Propertio, Tyria Virg. conchyliata Plin. Sarrana, perfusa ostro Virg. ardens murice Valer. Flac. porfure/h, porfurobafh/s2. AL. Purpurn Kleydt B. Purpuren oft carmesijnen cleet G. Habillement de pourpre, ou de cramoisin IT. Veste porporea ouero chremesina H. Vestidura de carmesino

Vestis scutulata textura plagis distincta, quales in aranearum telis visuntur i(matismo\s2 skotoula/tos2 Arriano. Ein Kleydt darinn man viel runde Circkein siehet. B. Een cleet met veel ronde schildekens oft circkelen G. Habillement ou semble a voir la toile de l'araignee IT. Veste douc par che si veda la tela del ragno H. Vestidura do paresce de veer la tel arana

Vestis segmentata quae segmentis purpurae alteriusve materiae insertis et vermiculato opere compositis, aureisque virgis confecta erat, quod et comprobat isidorus, segmentatam exponens zonis quibusdam et quasi segmentis ornatam. eu)pa/rufos2, peri/nhsa Antiphani. Sunt qui fimbriatam, exponunt, hoc est krosswth/n. Illam etiam virgatam auro dixit Silius Italicus. AL. Ein Kleyd das mit Purpurn oder


image: s178a

Goldstriemen durch vnnd vberzogen ist B. Een cleet met carmeslin, oft gout door oft ouertrocken G. Habillement ou il y a du cramoisin, ou de l'or parmy tissu, et par filets laboure IT. Veste oue e in guisa de ricami tessuto dentro qualque filo d'oro, o de chremesino H. Vestidura trepada con su hilo do oro, o bossada de cramesina. hanc vero Pliniana voce. fimbriatam si accipiamus AL. Mit Gold vnnd solchem Geschmuck verbrembt B. Mer gout, etc. beleyt oft geboort cleet G. Bende d'or, ou d'autre richesse, d'ouurage IT. Bendata, et listata d'oro, di chremesino o d'altro H. Que tiene en cabe oro o cramesina

Vestis serica shriko\n, bu/sshnos2 e)sqh/s2. AL. Ein Seiden, oder Attlasses Kleyd B. Een syden, satynen, oft arme synen cleet G. Vestement de soye, d'armoisin, on de satin IT. Veste di seta, d'armosino H. Vestidura de algodon o seda

Vestis subserica tramoserica. i(poshriko/n. AL. Ein Bursates, oder halb Seiden Kleyd B. Van Cypers satijn G. De satin de Cypres

Vestis viatoria o(doiporhkh\ e)sqh/s2. Herodia. AL. Reiszkleyd B. Reycleet G. Qui sert a vn voyagier, pour cheminer. Vesticciuolo per caminare, di camino, di viandante H. Vestidura para el camino, para caminar en ella, capa de camino

Vestis vitrea Varronis pro vitri instar pellucida ac tenui.

Vestis vndans quae in incessu crispatur, praesertim dum succussatur corpus: qua ratione vndantes habenas dixit Virgilius, quasi vndatim crispantes, dum ab auriga vommouentur. falluntur enim qui remissas interpretantur. Plautus illud docet in Epidico: Suam qui vndantem chlamydem quassando facit. AL. Ein Kleydt so sich in zwanck faldet, vnd rauscht, wie dann eins Fuhrmanns Kittel B. Een cleet dat op ende neer valt in ronckelen, cleet met froncelen G. Habillement ondoyant IT. Habito ondeggiante H. Vestidura que ondea

Vestis vndulata ab vndis in ea expressis unmatourgh\s2 e)sqh/s2. AL. Schameloten Kleyd B. Cameloten cleet, een cleet van ghewatert camelor G. De chamelot a ondes IT. Di zambeloto H. De camelote

Veteramenta kattu/mata kalh/mphga, palindo/ria. AL. Alte Schuchflecken B. Oude Schoelappen G. Sauates IT. Sauate H. capaterias

Villus Cicer. Virg. la/xnh, mallo/s2. AL. Fotz B. Lock, Noppe, Hayr G. Poil IT. Pelo H. Vello

Vitta Velum erat lineum, vt ex Ouidio liquet in Fastis, quo comas adstringebant, sacerdotum insigne, quod innuit Seruius. AL. Ein leinen Haube, oder Hauptbinden B. Een lynen huyne, oft hayrbant. Vne bande ou ruben de teste IT. Benda de la testa H. Venda o ornamiento de la cabeca

Vmbella Iuuen. vmbraculum Martiali, Capitis operculum ad defendendum solem aut imbrem comparatum skia/dion. AL. Schijnhut, Schaubhut, Schathut, Wetterhut B. Hoet, Hueyken G. Chapeline IT. Capelletto H. Capelo

Vncinulus quo vestis astringitur. o)gko/s2 Homero. AL. Hackle B. Haeck, Weerhaeck, Schorhaeck B. Crochet IT. Rampino, vncino H. Garsio o corchette de vestidura

DE VITE ET PARTIBVS EIVS. CAP. LXXVII.

ACINVS acinum, acinus vinaceus Cic. r(a\c ko/kkos2. AL. Beerle, Traubenbeere. Wijnbesye, beye G. Grain de raisin IT. Acino, grano d'vua H. Granillo de razino

Extenditur hoc nomen latius ad fructus munitiores arborum fruticumve spissius crescentes et coactius, vt sambuci, hederaeque.

Bacca est quae rarius crescit, vt in olea et lauro, a)kro/druon. AL. Kleine Frucht vnd Beeren der Baumen B. Besyen van olijfboom, oft laurierboom, ende diergelijcken G. Grain ou menu fruit des arbres IT. Qualunche fruito minuto delli arbori H. Qualquiera fruta minuda de arbol

Baeca lauri dafno/kokkos2. AL. Lawrbeere B. Bakelaer G. Grain de laurier

Capreolus Varr. clauicula Cicer. Col. viticula Plin. crinis Eid. Coliculus viteus cincinni in modum contortus, quo locum serpendo capit annulus vitis, Aureliano. e)/lic. AL. Gablen an Weinreben B. Clauierken G. Fleaux ou vuilles de la vigne IT. Viticcio o tralcio che lega et se ella vite alli pali H. Fisereta o carcillo la vid

Corymbus Vuae hederae acinis stipata. ko/rumdos2. AL. Epphewdeere B. Besyen van eeclof, van clijf, oft van eertsvel G. Grain de lierre IT. coccola d'allera H. Vuas de yedra

Flagellum Summa palmitis pars et cyma. AL. Gerten B. De bouenste ranck G. Sion ou menu bout de la vigne IT. Capo de la


image: s178b

vite H. Ramo alto de la vid

Folliculus Corium vnae. AL. Das Heutle B. De huyt van cen besye

Malleolus Nouellus palmes plantationi idoneus. malleolaris virga Colum. AL. Iunge Rebschosz, Hurling, Knebel B. Loot, ionghe ranck G. Prouin IT. Pampano H. Pampano

Propago Virgil. Vetula vitis humi depressa, quo ex vna plures emergant, a)pw/ruc klhmati/s2 Anatolio. AL. Ein alter Rebstock wider eingelegt B. Oude wijngaert stock weder in ghelegt G. Prouin de vigne IT. Prouana della vite H. Prouena del sarmiento de la vid

Palmes focaneus Colum. qui in bifurco medius prosilit. AL. Ein Schoszlin in Aschsseln, Hurling, Beygerten. Een rieffen oft byscheute G. Le reietton qui croist entre la forchure de la vigne H. Sarmiento sopeton

Palmes fructuarius racemarius, flagellum vitis fructuarium Colum. G. Ein fruchtbar Schosz B. Vruchtbare scheut G. Reietton fruitier

Palmes orbus Colum qui nihil parit. AL. Blinde Rehen, ohne Rebaugen B. Blinde scheute daer niet aen en comt

Palmes pampinarius Colum. pampinarium Plin. colis, qui primo anno frondem sine fructu fundit. AL. Rabschosz ohne Trauben B. De ranck die niet dan bladeren voorbrengt G. Sarment qui porte fueilles seulement sans fruit IT. Tralicio, del primo anno foglioso H. Sarmiento que no lleua fruta

Palmes sarmentum Colum. Praelonga luxuriantis vitis virga. klh=ma, klhmati\s2, a)gkali/s2. AL. Die vbrige Gerten an den beschnitten Weinraben B. Wijngaerten Ranck, welcke blijft om nieu hout te schieten G. Le vieil bois de la vigne IT. Palmite, o tralcio H. El sarmiento de la vid, el pampano

Pampinare cacumina defringere, Col. coles enatos e sarmento tollere Catoni Frondium luxuriem tollere blastologein Theophr. oi)naoi/zein. AL. Reblaub ab oder zerbrechen B. Wijngaert loof afbreken G. Esbougeonner, et effueiller la vigne IT. Spanpinare la vite, stralciare H. Deshojar los pampanos

Pampinus Cicer. Folium vitis quo vestitur. oi)/naron. AL. Rebblat B. Wijn gaerblat G. Pampre, fueille de la vigne IT. Pampano H. Pampana, hoja de la vid

Pampinus Colum. Horat. Ramus foliosus a palmite exiens. klh=ma. AL. Reblaub B. Wijngaert scheute G. Bourgeon de la vigne, ieune bois de la vigne auec sa fueilse, pampre nonnullis IT. Pampino H. Pampano

Racemus Virgil. scapus, proprie ramulus vnde acini dependent. bo/trus2, botrus, botryo Mart. AL. Der rapp oder drapp am Trauben Kam, Steertzel B. Een druyue G. La grappe IT. Racemo, grappolo H. Cencerron de las vuas

Resex Col. palmes subsidiarius Eid. Sarmentum annotinum quod putatur ad fructisicandum. praesidiarius palmes Colum. palmes vinarius, et custos Varroni. AL. Ein Gerte am Reben gelassen, ein geschnittene Gerte B. De ranck die ghecort is, de ranck die gesneden wordt H. Sarmjento del cuerpo de la vid

Ridica Colum. pedamentum vitis Eid. adminiculum Cic. sudis, statumen Colum. pertica, palus. sfura\, mo/sxos2. AL. Rebsteck B. ijngacrtstaecke G. Eschalas de vigne IT. Palo de la vite H. Rodrigon para la vid

Tradux Varron. rumpus Eid. Propago vitis ab arbore in arborem traducta. AL. Vberschuszling B. D'ouerschuete, die haer in de hooch de en int breede wt streckt G. L'auantin ou longue branche de vigne IT. Rampollo H. Sarmiento para pronena, mugron de la vid

Vinaceus Varr. vinaceum Columell. Granum acini. gi/garton, purh/n. AL. Kerne B. De keeren, oft karle, oft steen van een druyue G. Le marc de raisins IT. Vinacciuolo H. Granillo de la vua

Vitis a)/mpelos2, oi)/nh, oi(nofo/ros2, ou(meri/s2 Horat. AL. Weinreb B. Wijngaert, wijnstock G. Vigne IT. Vite, vigna H. Vid

Vitis arbustiua quae maritatur arboribus, a)/mpelos2 a)nadendra/s2. AL. Reben am Baumen gezogen B. Wijngaert aen een boom gevolchten G. Vigne mariee aux arbres, ou qui rampe contre vn arbre IT. Vite che rampega sopra li arbori H. Vidabracada con arbol

Vitis compluuniata Plin. tecti in modum longe lateque fornicata. AL. Reblaub weit vnd breit zerlegt B. Wijngaert galeryewijs ouerdeckt ost gheleyt G. Vigne lieeau long du rayon IT. Vite ligata et condotra a guisa d'arco, di volto, o di fogna H. Vid parrada de patio, en arco o boneda

Vitis iugata canteriata Colum. quae pedamentis canteriisque transuersa iugatur. AL. Weinreben an einem gehald mit Zwerchstangen auffgericht B. Wijngaerten met latten oft recken, dwers geleyt G. Vigne Eschalassee, soustenus de perches


image: s179a

trauerses IT. Vite sostenuta da pertiche trauersate H. Vid sostentada de pertigas atrauersadas

Vitis lachrymans dakrur)r(ou=sa, dakru/r)r(utos2 Sotioni. AL. Ein trieffende Reg B. Een druypende wijngaert G. Vigne qui pleure, ou degoutte vne sorte d'eaue IT. Vite que lagrima H. Vid que llora

Vitis luxurians a)/mpelos2 u(lomanh/s2. AL. Vberflussig schiessend B. Weeldige wijngaert G. Vigne croissant trop abondamment, qui iette trop de branches IT. Vite suprabondante, che cresce troppo H. Vid superflua, demasiada. que crece mucho

Vitis ordinaria Colum. in quincuncem fere disposita. AL. Nach ordnung Gepflantzet B. Op. de rye, oft vervolgens gesel G. Plantee par ordre IT. Posta o plantata per ordine H. Puesta y plantada en orden

Vitis pedata statuminata Plinio, palis perticisque firmata. AL. Reben gestrutzet B. Wijngaert aen stocken oft staecken gefet G. Vigne eschalassee, ou munie d'eschalas IT. Vite sostenuta et appoggiata sopra pentiche et pali


image: s179b

H. Vid puesta en estado, y sostentada de sus rodrigones

Vitis pergulana Colum. AL. Reblaub B. Wijngaert lueif, ouerleyde wijngaert G. Vigne qui est faicte en treille IT. Vitre farta in guise di pergola H. Vid sobre percha

Vitis siderata Plinio a)stro/plhc a)/mpelos2 Bassiano. AL. Verdorrete Weinreb B. Verbrant doort onweder G. Nielee et gastee du temps IT. Vite brusciata et guasta parla tempesta H. Vid pasmada

Vitis vidua Catul. Horat. non associata nec maritata arbori.

Viuiradix Plin. Vitis quae cum radice pangitur. mo/xeuma. AL. Setzling B. Wijngaert met den wortel gheset G. Vigne plantee auec la racine IT. Vite piantata con la radice H. Vid baruada con rayces

Vua constat scapo et acinis, ab vuido, qui latex est, dicta. stafulh/. AL. Traub, Traubelbeere, Weintraubel B. Druyue, Wijndruyue G. Raisin IT. Vua H. Vua.



image: s180a

NOMENCLATOR, E DVOBVS GLOSSARIIS vetustissimis collectus, Latinograecus.

DE CAELO. *p*e*r*i\ *o*u)*r*a*n*o*u=.

CAElum, *ou)rano/s2.

Stellae, *)aste/res2.

Nubila, *nefe/lai.

Nebula, *(omi/xlh.

Serenum, *eu)di/a.

Subnubilum, *)epine/felon.

Nimbus, *)/ombros2.

Pluuia, *broxeto/s2.

Stillicidium, *stalagmo/s2.

Ros, *dro/sos2.

Guttae, *stago/nes2.

Nix, *xiw/n.

Gelus, *pageto/s2.

Frigus, *yu/xos2.

Scoruscatio, *)astraph/.

Tonitruum, *bronth/.

Fulmen, *kerauno/s2.

Nox, *nu/c.

Tenebrae, *skoti/a.

Sera, *oye/.

Mane, *prwi+/.

Hodie, *sh/meron.

Cras, *au)/rion.

Dies, *)hme/ra.

Lux, *fw=s2.

Pruina, *pa/xnh.

Gelus, *pageto/s2.

Stella, *)asth/r.

Hiemps, *xeimw/n.

Ver, *)/ear.

Aestus, *qe/ros2.

Autumnus, *fqino/pwron.

Calor, *fermasi/a.

Annus, *)eniauto/s2.

Mensis, *mh/n.

Dies, *(hme/ra.

Nox, *nu/c.

Media nox, *mesonu/ktion.

Gallicinum, *)alektrufo/nion.

Post prandium, *meta\ a)/riston [note of the transcriber: in the print: *msta a)/riston ].

Meridie, *mesembri/a [note of the transcriber: in the print: ...eie/l... ].

Vespera, *(espe/ra.

Tenebrae, *skoti/ai.

Aequinoctium, *)isonu/ktion.

Solstitium, *)hliostasi/a.

Tonitruum, *bronth/.

Fulgur, *)astraph/.

Fulmen, *kerauno/s2.

Canicula, *ku/wn.

Corona, *ste/fanos2.

Arcus, *)=iris2.

Tempestas, *qu/ella.

DEARVM, *q*e*a/*w*n.

Dea, *qea/.

Iuno, *(/hra.

Luna, *sklh/nh.

Diana, *)/artemis2.

Venus, *)afrodi/th.

Minerua, *)aqhna=.

Mater deorum, *mh/thr qew=n.

Terra, *th=.

Opis, *(rea.

Ceres, *dh/mhtra.

Concordia, *(omo/noia.

Latona, *lhtw/.

Belloûa, *)enuw/.

Furiae, *)erinnu/es2.

Isis, *fari/a.

Camaenae, *mou=sai.

Muneta, *mnhmosunh.

Iustitia, *dikaiosunh.

Honor, *timh/.

Salus, *(ugei/a.

Vestia, *)esti/a.

Felicitas, *eu)tuxi/a.

Fortuna, *tu/xh.

Spes, *)elpi/s2.

Prouidentia, *pro/noia.

Proserpina, *fersefo/nh.

DEORVM NOMINA, *q*e*w=*n *o*n*o*m*a*t*a.

Deus, *qeo/s2.

Saturnus, *kro/nos2.

Iouis, *zeu/s2.

Sol, *)/hlios2.

Mars, *)/arhs2.

Neptunus, *poseidw=n.

Vulcanus, *(/hfaistos2.

Cupido, *)/erws2.

Amor, *po/qos2.

Liber pater, *dionu/sos2.

Mercurius, *(ermh=s2.

Erculus, *)hraklh=s2.

Incubus, *pa/n.

Sacerdos, *(iereu/s2.

Iterum DE CAELO, *p*e*r*i\ *o*u)*r*a*n*o*u=.

Caelum, *ou)rano/s2.

Nubes, *ne/fh.

Caligo, *)amauri/a.

Nebula, *(omi/xlh.

Stellae, *)aste/res2.

Ros, *dro/sos2.

Nubilum, *)epine/felon.

Imber, *)/ombros2.

Vapor, *)atmi/s2.

Vmor, *)ikma/s2.

Pluuia, *(ueto/s2.

Pluuit, *bri/xei.

Serenum, *eu/dia.

Tranquillitas, *talhnh/.

Frigus, *uu/xos2.

Nix, *xko/n.

Niuet, *xioni/zei.

Glacies, *kru/stallos2.



image: s180b

DE HOMINE, *p*e*r*i\ *)a*n*q*r*w/*p*o*u.

Homo, *)/anqrwpos2.

Mortalis, *qnhto/s2.

Immortalis, *)aqa/natos2.

Viuus, *zwo/s2.

Vita humana, *zwh\ a)nqrwpi/nh.

Aetas, *)hliki/a.

Spiritus, *pneu=ma.

Alitus, *)/asqma.

Corpus, *sw=ma.

Respirium, *anapnoh/.

Vox, *fwnu/.

Loquela, *lalia/.

Sensus, *li)/sqhsis2.

Sensus quinque, *ai)sqh/seis2 pe/nth.

Visus, *(\orasis2.

Gustatio, *ueu=sis2.

Auditus, *akoh/.

Olfactio, *)/osfrhsis2.

Tactus, *(afh\.

Infans, *bre/fos2.

Paruulus, *neogno/s2.

Puer, *pai=s2.

Impubens, *)/anhbos2.

Aduliscens, *neani/skos2.

Aduliscentula, *mei/rac.

Vir, *)anh/s2.

Iuuenis, *new/teros2.

Masculus, *)/ar)r(hn.

Foemina, *qh/leia.

Mulier, *gunh/.

Medietas, *mesh/lic.

Senior, *presbu/teros2.

Senex, *ge/rwn.

Anus, *grau=s2.

Anicula, *grai+/dion.

DE MEMBRIS HVMANIS, *p*e*r*i\ *m*e*l*w=*n *)a*n*q*r*w*p*i/*n*w*n.

Homo, *)/anqrwpos2.

Membra, *me/lh.

Vitalis, *zw/simos2.

Vita, *zwh/.

Anima, *yugh/.

Vox, *fwnh/.

Corpus, *sw=ma.

Caput, *kefalh/.

Vertex, *korufh/.

Caluaria, *krani/on.

Cerebellum, *)enke/falos2.

Membranum, *(umh/n.

Capilli, *tri/xes2.

Cincinni, *bo/struxoi.

Crines, *plo/kamoi.

Cirrus, *sko/llus2.

Frons, *me/twpon.

Tempora, *kro/tafoi.



image: s181a

Anguli, *kanqoi/.

Supercilia, *)ofru/es2.

Palpebrae, *ble/fara.

Oculi, *)ofqalmoi/.

Auriculae, *)wti/a.

Nasus, *(rw/qwn.

Bucae, *gna/qoi.

Maxillae, *siago/nes2.

Barba, *pw/gwn.

Labia, *xei/lh.

Ginginae, *ou)=lh.

Dentes, *)odo/ntes2.

Palatum, *ou)rani/skos2.

Lingua, *glw=ssa.

Mentum, *ge/neion.

Rostrum, *sto/ma.

Saliua, *si/elos2.

Ceruix, *au)xh/n.

Collum, *tra/xhlos2.

Gula, *fa/rugc.

Guttur, *bro/gxos2.

Iugulum, *kataklei/s2.

Humeri, *)=wmoi.

Brachia, *braxi/ones2.

Lacerti, *mu/es2.

Cubiti, *)agkw=nes2.

Manus, *xei=res2.

Dextra, *decia/.

Sinistra, *)aristera/.

Digiti, *da/ktuloi.

Vngues, *)/onuxes2.

Pectus, *sth=qos2.

Cor, *kardi/a.

Mamillae, *masqoi/.

Venter, *gasth/r.

Vmbilicus, *)omfalo/s2.

Dorsum, *nw=tos2.

Spina, *(ra/xis2.

Latus, *pleura/.

Ilia, *lago/nes2.

Lumbi, *i xi/a.

Renes, *nefroi/.

Coxae, *kotu/lai.

Nates, *pugh/.

Culus, *prwkto/s2.

Veretrum, *ai)doi=on.

Testiculi, *)/orxeis2.

Femora, *muiroi/.

Poplites, *)agku/lai.

Genua, *go/nata.

Tibiae, *)antiknh/mia.

Sura, *gastroknhmi/a.

Crura, *ske/lh.

Tali, *)astra/galoi.

Pedes, *po/des2.

Nerui, *neu=ra.

Venae, *fle/bes2.

Ossa, *)osta=.

Medulla, *muelo/s2.

Stentinae, *)/entera.

Sanguis, *ai)=ma.

Fel, *xolh/.

Alipe, *si/xar.

Omentum, *)epi/ploon.

Caro, *sa/rc.

Pellis, *de/rma.

Iterum DE MEMBRIS HVMANIS, *p*e*r*i\*m*e*l*w=*n *)a*n*q*r*w*p*i/*n*w*n.

Membra humana, *me/lh a)nqrw/pina.

Artus, *gui=a.

Caput, *kefalh/.

Capillus, *qri/c.

Capilli, nigri, rufi, flaui, cani, *tri/xes2, me/lainai, canqai\, pur)r(ai\, poliai/.

Lanugo, *xnou=s2.

Cicinni, *bo/struxoi.

Crines, *plo/kamoi.

Caluaria, *krani/on.

Membranum, *(umh/n.

Vertix, *korufh/.

Tempus, *kro/tafos2.

Tempora, *kro/tafoi.

Frons, *me/twpon.

Cilium, *)episku/nion.

Supercilia, *)ofru/es2.

Palpebrae, *ble/fara.

Genae, *(upw/pia,

Oculus, *)/ofqalmo/s2.

Oculi, *)ofqalmoi/.

Lumina, *(/orasis2.

Pupilla, *ko/rh.

Anguli oculorum, *kanqoi/.

Lacrimae, *da/krua.

Aures, *ou(=s2.

Auriculae, *)wta/ria [note of the transcriber: in the print: *weta/na ].

Auditus, *)akoai/.

Summa auricula, *pteru/gion.

Lannae, *loboi/.

Trumae, *parwti/des2.

Facies, *)oyis2.

Vultus, *pro/swpon.

Ruga, *(ruti/s2.

Lentigines, *fakoi/.

Nasus, *mukth/r.

Nares, *(ri=nes2.

Infranres, *mu/stac.

Cartilago, *tra/ganon.

Mala, *pareia/.

Bucca, *gna/qos2.

Buccae, *gna/qoi.

Maxillae, *siago/nes2.

Os, *sto/ma.

Roster, *(ru/gxos2.

Labium, *xei=los2.

Barba, *pw/gwn.

Submentum, *)anqerew/n.

Lingua, *glw=ssa.

Sublingua, *(upo/glwsson.

Palatum, *ou)rani/skos2.

Dens, *)odou/s2.

Dentes, *)odo/ntes2.

Canini, *kune/dontes2.

Molares, *mu/lioi.

Maxillares, *go/mfoi.

Gingiuae, *ou(=la.

Risus, *ge/los2.

Occipitium, *)ini/on.

Ceruix, *au)xh/n.

Collum, *tra/xhlos2.

Vua, *stafulh/.

Tussillae, *pari/sqmia.

Fauces, *fa/rugges2.

Gurgulio, *la/rugc.

Gubila, *laimo/s2.

Iugulum, *kataklei/s2.

Vmerus, *)=wmos2.

Scapula, *)wmopla/th.

Conscaplium, *meta/frenon.

Alae, *maxa/lai.

Hircus, *tra/gos2.

Brachium, *braxi/wn.

Cubitus, *)agkw/n.

Lacertus, *mu=s2.

Lacerti, *mu/es2.

Musculus, *muw/n.

Manus, *xei/r.

Ossa, *)osta=.

Medulla, *muelos2.

Liniamenta, *sumbolai\ a)/rqrwn.

Vena, *fle/y.

Neruus, *neu=ron.

Neruia, *neu=ra.

Color, *xrw=ma.

Articulum, *)/arqron.

Articula, *)/arqra.

Dextra, *lecia/.

Pugnus, *gro/nqos2.

Alapa, *(ra/pisma.

Colophus, *ko/ndulos2.

Digitus, *da/ktulos2.

Media manus, *)akroxei/rion.

Vngues, *)/onuxes2.

Pollex, *)anti/xeir.

Palmus, *pala/mh.



image: s181b

Interdita, *mesoda/ktula.

Pectus, *sth=qos2.

Mamma, *mazo/s2.

Mamillae, *mazoi/.

Papillae, *qhlai/.

Venter, *gasth/r.

Dorsum, *nw=tos2.

Latus, *pleuro/n.

Membrana cerebri, *(unin.

Cerebrum, *)enke/falos2.

Circulus oculi, *)iris2 o)fqalmou=.

Barbatoria, *pwgwnokouri/a.

Guttur, *bro/gxos2.

Tules, *pari/sqmia.

Ilia, *lago/nes2.

Mentula, *ywlh/.

Natura, *pro/sqema.

Mutunium, *pe/os2.

Genitalia, *mo/ria.

Verpa, *dre/mh.

Culei, *)/orxeis2.

Vessica, *ku/stis2.

Pectines, *)ekteni/oi.

Cunnus, *ku/sqos2.

Landica, *)exara/din.

Stalis, *)arxo/s2.

Veretrum, *ai)doi=on.

Calcania, *pe(lmata.

Varix, *kirsos2, *kriso/s2.

Commissurae, *)armogai/.

Semen, *spe/rma.

Cutis, *)epleroqh/.

Apparitio, *)epifa/neia.

Talpa, *gewriqi/qes2.

DE STVDIIS, *p*e*r*i\ *f*i*l*o*m*a*q*i/*a*s2 [note of the transcriber: in the print: *f*i*l*o*f*u*n*i*w*n Cf. Jakob Gretser: Nomenclator Latino-Graecus. - Ingolstadt, 1596, p. 103. ].

Orator, *(rh/twr.

Declamatio, *)anafw/nhsis2.

Lectio, *)anagnwsis2.

Narratio, *)ech/ghsis2.

Disputatio, *dia/lektos2.

Fabula, *mu=qos2.

Auditores, *)akroatai/.

Condiscipuli, *summaqhtai/.

Verbum, *(rh=ma.

Liber, *bibli/on.

Titulus, *)/elegxos2.

Versus, *sti/goi.

Causa, *di/kh.

Iudicium, *kri/sis2.

DE LVDO LITERARVM, *p*e*r*i\ *g*r*a*m*m*a/*t*w*n *d*i*d*a*s*k*a*l*i/*a*s2.

Ludus, *didaskalei=on.

Scola, *sxolh/.

Auditorium, *)akroath/rion.

Auditores, *)akroatai/.

Magister, *dida/skalos2.

Praeceptor, *kaqhghth/s2.

Doctor, *)epista/ths2.

Doctrina, *didaskali/a.

Discipuli, *maqhtai/.

Discipulae, *maqh=triai.

Disciplina, *)agwgh/.

Condiscipuli, *summaqh *tai/.

Pueri, *pai=des2.

Puellae, *ko/rai.

Virginis, *parqe/noi.

Eruditio, *paidei/a.

Industria, *filoponi/a.

Docet bene, *dida/skei kalw=s2.

Exercet, *gumna/zei.

Exponit, *)ekti/qhsi.

Librum, *bibli/on.

Manuale, *)analo/gion.

Litterae, *gra/mmata.

Syllabae, *sullabai/.

Versus, *sti/xos2.

Pagina, *seli/s2.



image: s182a

Capitulum, *kefa/laion.

Scriptura, *grafh/.

Lectio, *)ana/gnwsis2.

Fabulae, *mu=qoi.

Sententia, *)apo/fasis2.

Prouerbium, *paroi/mion.

Narratio, *dih/gisis2.

Oratio, *eu)xh/.

Figura, *sxh=ma.

Poeta, *poihth/s2.

Orator, *(rh/twr.

Accinctus, *pro/s2 zw/ stos2.

Similitudo, *)o moi/wsis2.

Pronuntiatio, *(upo/krisis2.

Comparatio, *)/iswsis2.

Parabole, *prooi/mion.

Laus, *)enkw/mion.

DE MILITIA, *p*e*r*i\ *s*t*r*a*t*e*i/*a*s.

Castra, *parembolh/.

Milites, *stratiw=tai.

Pedites, *pezoi/.

Equites, *(ippei/s2.

Sagittarij, *toco/tai.

Desertores, *leipota/ktai.

Speculatores, *katoptai.

Tesseratij, *krammatei=s2.

Signiferi, *shmeiofo/roi.

Dux, *(hgemw/n.

Praefectus, *)/eparxos2.

Tribunus, *dh/marxos2, *xili/arxos2.

Centurio, *(ekato/n tarxos2.

Euocatus, *taci/arxos2.

Decurio, *deka/darxos2.

Pax, *ei)rh/nh.

Exercitus, *spra/teuma.

Legio, *ta/cis2, qe/ma.

Lancea, *lo/gxh.

Hasta, *do/ru.

Iaculum, *)ako/ntion.

Spata, *spa/qh.

Gladius, *zi/fos2.

Scutum, *l)spi\s2, kai\ *sa/kos2.

Sagitta, *be/los2.

Arcum, *to/con.

Hostes, *pole/mioi.

Pugna, *po/lemos2.

Rixa, *ma/xou.

Tumultus, *qo/rubos2.

Insidiae, *)ene/drai.

Fuga, *fugh/.

Captiui, *ai)xma/lwtoi.

Custodia, *fulakh/.

Praeda, *lhi+/da.

Spolia, *sku=la.

Obsides, *(\omhroi.

Protector, *(uperaspisth/s2.

Auxiliatores, *su/mmaxoi.

Socij, *koinwnoi/.

Lectio, *)eklogh/.

Agmen, *ta/gma.

Expeditio, *(odonpori/a.

Impedimenta, *)empo/dia.

Praelium, *paragamhfis2.

Explorator, *kata/skopos2.

Arma, *(/opla.

Armati, *(opli=tai.

Classis, *sto/los2.

Armiductor, *(oplodida/skalos2.

Fundibali, *liqobe/loi.

Campidoctor, *(oplodida/kths2.

Ballistae, *katabeiai.

Lorica, *qw/rac.

Balteus, *zwnh.

Galea, *perikefalai/a.

Clipeus, *sa/kos2.

Aquilifer, *)aetofo/ros2.

Circitus, *periodei/a.

Cohors, *spei/ra.

DE CIVITATIB. [abbr.: CIVITATIBVS] *p*e*r*i\ *p*o*l*e*w*n.

Ciuitas condita, *po/lis2 e)ktisme/nh.

Vrbs, *)/astu.

Oppidum, *poli/xnion.

Vicus, *kw/mh.

Murus, *tei=xos2.

Turris, *pu/rgos2.

Pinna, *)/epalcis2.

Moenia, *peri/bolos2.

Propugnacula, *promaxw=nes2.

Porta, *pu/lh.

Vallum, *xara/dra.

Via, *(odo/s2.

Via publica, *)odo\s2 dhmosi/a.

Forum, *)agora/.

Tribunal, *bh=ma.

Basilica, *basilikh/.

Porticus, *stoa/.

Statua, *)andria/s2.

Imago, *ei)kw/n.

Ambulatio, *peri/patos2.

Curia, *boulh/.

Aerarium, *tazefula/kion.

Ars, *te/xnh.

Suburbanum, *proa/steion.

Carcer, *la/c.

Custodia, *fulakh/.

Cloacarius, *desmofu/lac.

Popina, *pantopwlei=on.

Cauponium, *kaphlei=on.

Pistrinum, *)artokepei=on.

Officina, *sunergion.

Taberna, *)ergasth/rion.

Textrinum, *kourei=on.

Cripta, *bai/gh.

Quadruuium, *)/amfodon.

Platea, *)aguia/.

Ruga, *(ru/mh.

Angiportus, *spenwpo/s2.

Transitor, *pa/rodos2.

Biuium, *di/odos2.

Triuium, *tri/odos2.

Ascensum, *)ana/basis2.

Descensum, *kata/basis2.

Conatio, *)/eranos2.

Populus, *)/oxlos2.

Semita, *)atrapo/s2, *tri/bos2.

Tramis, *di/odos2.

Furnus, *)ipno/s2.

Fumarium, *kapnodoxei=on.

Horti, *kh=poi.

Publicum, *dhmo/sion.

Locus salubris, *(ugeino\s2 to/pos2.

Cuttina, *)/embasis2.

Perfusorium, *perixuth/rion.

Balneum, *balanei=on.

Asacella, *)afidrwth/rion.

Fullonium, *gnafei=on.

Sutrinum, *sku/tinon.

Macellum, *krewpwlei=on.

A litorium, *laxaiopwlei=on.

Perfusorium, *)epixuth/rion.

Seplatiarium, *muropw/lion.

Mons, *)/oros2.

DE VENTIS, *p*e*r*i\ *)a*n*e/*m*w*n.

Ventus, *)/anemos2.

Venti, *)/anemoi.

Flatus, *pnoh/.

Flat, *pne/ei.

Sufflat, *fussa=.

Vulturnus, *eu)=ros2.

Auster, *no/tos2.

Fauonius, *ze/furos2.

Aquilo, *bore/as2.

Africus, *li/y.

Terrester, *)apo/gaios2.

Strepitus, *yo/fos2.

Clamor, *boh/.

Sonus, *)=hxos2.



image: s182b

Terraemotus, *seismo/s2.

Iatus, *xasma.

Procella, *kataigi/s2.

Septentrio, *)aparki/as2.

Subsolanus, *)afhliw/ths2.

Circis, *kirki/as2.

Equalis, *xw/ros2.

Turbines, *qu/ellai.

Eurus, *eu)=ros2.

DE NAVIGATIONE, *p*e*r*i\ *n*a*u*t*i*l*i/*a*s2.

Nauigatio, *nautili/a.

Portus, *limh/n.

Naualia, *new/ria.

Mare tranquillum, *qa/lassa galhnh/.

Litus, *ai)gialo/s2.

Fluctus, *ku/mata.

Insula, *nh=sos2.

Vnda, *klu/dwn.

Arena, *)/ammos2.

Nauis, *nau=s2.

Longa, *makra/.

Piscatoria, *(alieutikh/.

Tutela, *para/shmon.

Carina, *tro/pis2.

Remus, *kw/ph.

Puppis, *pru/mnh.

Antemna, *ke/ras2.

Arbor, *de/ndron.

Funes, *sxoini/a.

Vela, *)/arme/na.

Segestrum, *difqe/ra.

Sentina, *)antli/a.

Nauta, *nau/ths2.

Vector, *)epiba/ths2.

Onus, *go/mos2.

Ripa, *)/oxqh.

Fluuius, *potamo/s2.

Pons, *ge/fura.

Iterum DE NAVIGATIONE, *p*e*r*i\ *p*l*e*u/*s*e*w*s2.

Nauigatio, *plou=s2.

Mare tranquillum, *qa/lassagalhnh/.

Tempestas, *za/lh.

Spuma, *)afro/s2.

Fluctus, *ku=ma.

Portus, *limh/n.

Traiectus, *diape/rama.

Litus, *ai)gialo/s2.

Nauis, *ploi=on.

Carina, *tro/pis2.

Malus, *)isto/s2.

Antemna, *ke/ras2.

Velum, *(isti/on.

Trocleae, *)epidromi/des2.

Funes, *)epixoi/nia.

Armamenta, *)/armena.

Ancora, *)/agkura.

Gubernaculum, *au)xe/nes2.

Gubernacula, *phda/lia.

Gubernator, *kubernh/ths2.

Proteta, prwreu/s2.

Mercator, *)/emporos2.

Vector, *)epiba/ths2.

Remus, *kw/ph.

Negotiator, pragmateuth/s2.

Sentina, *)antli/a.

Puppis, pru/mnh.

Remiges, *kwphla/tai.

Lapides, *li/qoi.

Lapilli, *liqa/ria.

Cuneus, *sfh/n.

Maceria, *trigxo/s2.

Textrinum, *girdopoi=on.

Cauerna, *trw/gla.

Androna, *)andrw/n.

Culina, *mageirei=on.

Granarium, *sitobolw/n.

Horologium, *(wrolo/gion.



image: s183a

Arbor, *)isto/s2.

Carina, *tro/pis2.

Prora, *prw/ra.

Onus, *go/mos2.

DE PISCIBVS, *p*e*r*i\ *)i*x*q*u/*w*n.

Piscis, *)ixqu/s2.

Lupus, *la/brac.

Bucini, *kh/rukes2.

Polypus, *polu/pous2.

Anguila, *)/egxelis2.

Mulus, *tri/glh.

Asellus, *)oni/skos2.

Sepia, *shpi/a.

Gobio, *gwbio/s2.

Lolligo, *teuqi/s2.

Aurata, *xru=sofrus2.

Capito, *ke/falos2.

Dehtex, *kodo/noc.

Locusta, *ka/rabos2.

Iterum DE PISCIBVS, *p*e*r*i\ *)i*x*q*u/*w*n.

Piscis, *)ixqu/s2.

Thynnus, *qu/nnos2.

Lupus, *la/brac.

Mugilis, *kestreu/s2.

Raea, *bati/s2.

Murena, *smu/raina.

Asellus, *)oni/skos2.

Solea, *bou/glwssos2.

Rubelliones, *)eruqri=noi.

Mullus, *tri/gla.

Scarus, *ska/ros2.

Aurata, *kru/sofrus2.

Anguila, *)/enxelis2.

Polypus, *)okta/pous2.

Lucusta marina, *ka/rabos2.

Apua, *)afu/h.

Delfinus, *delfi=nos2.

Testudo, *xelw/nh.

Vitulus marinus, *fw/kh.

Turdus, *ki/xla.

Vmbra, *skia/.

Saxatiles, *fekis2.

Turpido, *na/rkh.

Tructa, *trw/kths2.

Sardina, *qri/ssa.

Mustela, *galenh/.

Perca, *pe/rkh.

Silurus, *gla/nios2.

Coruus, *koraki=nos2.

Lolligo, *teuqi/s2.

Sepia, *shpi/a.

Cancer, *karki=nos2.

Musculi, *mu/es2.

Ostrea, *th/qea.

Salsamentum, *ta/rixos2.

Scorpios, *skorpi/os2.

Albula, *)iktara/.

Salmo, *)attakeu/s2.

Belua marina, *kh=tos2.

Capito, *ke/falos2.

Rubri, *)eruqri=noi.

Catelli, *galeoi/.

Oclata, *mema/nouros2.

Murices, *kh/rukes2.

Gobio, *kwbio/s2.

Scillae, *kari/des2.

Balaena, *fw/lh.

Murina, *)/almh.

Lacerti, *koloi/.

Pelamides, *polipo/s2.

Melmarinum, *)afu/ai.

Concilae, *da/ndes2.

DE AGRICVLTVRA, *p*e*r*i\ *g*e*w*r*g*i/*a*s2.

Ager, *)agro/s2.

Casa, *kalu/bh.

Silua, *(/ulh.

Lucus, *)/alsos2.

Segetes, *)/arourai.

Spica, *sta/xus2.

Frumentum, *puro/s2.

Triticum, *si=tos2.

Ordeum, *kriqh/.

Lenticula, *fakh/.

Cicer, *)ere/binqos2.

Papauer, *mh/kwn.

Pratum, *leimw/n.

Foenum, *xo/rtos2.

Mannue, *de/smh.

Vindemia, *trughto/s2.

Torculare, *lhno/s2.

Granatium, *sitobolw/n.

Ortum, *kh=pos2.

Rusticae, *)/agroikoi.

Operarij, *)erga/tai.

Fossor, *skafeu/s2.

Grex, *)age/lh.

Pastor, *poimh/n.

Saltuarius, *)agrofu/lac.

Circitor, keleuth/s2.

Iterum DE AGRICVLTVRA, *p*e*r*i\ *g*e*w*r*g*i/*a*s2.

Agricultura, *gewrgi/a.

Ager, *)agro/s2.

Salubris, *(ugeino/s2.

Predium, *xwri/on.

Possessiones, kth/mata, *xw/ra.

Regio frugifera, fertilis, *xw/ra karpofo/ros2, eu)/foros2.

Iugera, *ple/qra.

Nemus, *na/ph.

Pascua, *nomh/.

Pratum, *leimw/n.

Silua, *(/ulh.

Saltus, *drumoi/.

Campus, *pedi/on.

Mons, *)/oros2.

Speculatio, *skopih/.

Praeceps, krhmno/s2.

Vallis, koila/s2.

Colles, *bounoi/.

Terminus, *(/oros2.

Fines, *)/oria.

Spelunca, *sph/laion.

Saxa, *pe/tra.

Ripa, *)/oxqos2.

Precipitra, krhmnoi/.

Glebae, *bw=loi.

Lucus, *)/alsos2.

Semen, *spe/rma.

Seminatio, *spo/ros2.

Spicae, *sta/xues2.

Seges, *lh/i+on.

Fructum maturum, immaturum, karpo\n w(/rimon, a)/wron.

Messis, *qerismo/s2.

Messores, *qeristai/.

Mannae, *de/smai.

Manipuli, *dra/gmata.

Aceruus, *qhmw/n.

Granatium, *sitobolw/n.

Granum, ko/khes2.

Frumentum, *si=tos2.

Ordeum, kriqa/rion.

Spelta, *)/olura.

Alica, *xo/nkros2.

Legumen, *)/osprion.

Faba solida, ku/amos2.

Faba fresa, *)eregmo/s2.

Lenticula, *fakh=.

Pesum, *piso\s2.

Cioer, *)ere/binqos2.



image: s183b

Milium, *ke(gxros2.

Aerum, *)orobos2.

Viccia, *)afa/kh.

Auena, *bro/mos2.

Lupini, *qe/rmoi.

Fenumgraecum, *th=lis2.

Papauer, *mh/kwn.

Git, *mela/nqion.

Fenum, *xo/rtos2.

Paleae, *)/axura.

Fenile, *xortobolw/n.

Herba, *bota/nh.

Columbare, *peristerew/n.

Vilicus, *oi)konomos2.

Saltuarius, *)agrofu/lac.

Colonus, *gewrgo/s2.

Rusticus, *)/agroikos2.

Circitor, *kukleuth/s2.

Exactor, *)apaithth/s2.

Operarius, *)erga/ths2.

Mercenarius, *misqwto/s2.

Indigena, *)egxw/rios2.

Aratrum, *)/arotron.

riuus, *(rei=qron.

Carrum, *(/amaca.

Timo, *(rumo/s2.

Iugum, *zugo/n.

Rotae, *trogoi/.

Cantus, *)epi/swtron.

Betus, *palaio/n.

Axes, *)/acones2.

Capsum, *plenqi/on.

Ferramenta, *)ergalei=a.

Vinitor, *)ampelwn.

Putatores, *kladeutai/.

Fossores, *skafeutai/.

Vinitores, *)ampelourgoi/.

Vindemiatores, *trughtai/.

Propagatio, *prokatoruh=mo/s2.

Vua, *stafulh/.

Racemus, *bo/trus2.

Maturum, *(/wrimon.

Immaturum, *)/awron.

Grana, *(rw=ges2.

Cofinus, *ko/finos2.

Cisterna, *decamenh/.

Calcatorium, *lhno/s2.

Mustum, *gleu=kos2.

Dulci, *pi/qoi.

Oliuetum, *)elaiw/n.

Vindimia, *trughto/s2.

Vindimiat, *truga=tai.

Horri, *kh=poi.

Areae, *prasiai/.

Apiarium, *melissaio/n.

Apes, *me/lissai.

Mel, *me/li.

Pomerium, *para/deisos2.

Pastor, *poimh/n.

Caprarius, *ai)po/los2.

Subulcus, *suoforbo/s2.

Porcarius, *xoiroboske/s2.

Asinarius, *)onhla/ths2.

Equiriarius, *(ippoko/mos2.

Armentarius, *bouko/los2.

Armenta, *bouko/lia.

Bobile, *bou/stasis2.

Equile, *(ippo/stasis2.

Ouile, *)/epaulis2 aile/ai.

Auriga, *(hni/oxos2.

Agitator, *)elath/r.

Vomer, *(/unis2.

Stumbulum, *ke/ntron.

Grex, *)age/lh.

Gregarius, *)agela/rxhs2.

Tubera, *(/udna.

Vadus, *dia/basis2.

Torrens, *xei/ma/r)r(ous2.

Flumen, *potamo/s2.

Fons, *phgh/.

Puteum, *frea/r.

Molinea, *(udrale/sia.



image: s184a

DE ARBORIBVS, *p*e*r*i\ *d*e/*n*d*r*w*n.

Rami, *kla/doi.

Folia, *fu/lla.

Laurus, *da/fnh.

Edera, *kisso/s2.

Pinus, pi/tus2.

Sappinus, peu/kh.

Mitta, *mursi/nh.

Pirum, *)/apion.

Pruna, *kokku/mhla.

Nux, *ka/ruon.

Ficus, *sukh=.

Sorbus, *mela/ndrus2.

Vrairone, *ko/maros2.

Buxus, *pu/cos2.

Malum, *mh=lon.

Palma, *foi=nic.

Vlmus, *ptele/a.

Salice, *)ite/a.

Vinea, *)/ampelos2.

Vitis, *klh=ma.

Oliua, *)elai/a.

Arundo, *ka/lamos2.

Mora, *suka/mina.

Populum, *ai)/geiros2.

Quercum, *dru/s2.

Ilice, *pri=nos2.

Iterum DE ARBORIBVS, *p*e*r*i\ *d*e/*n*d*r*w*n.

Arbores, *de/ndrea.

Radices, *(ri/zai.

Rami, *kla/doi.

Frondes, *klw=nes2.

Virgae, *(ra/bdoi.

Folia, *fu/lla.

Fructum, *karpo/s2.

Sarmenta, *klh/mata.

Vitis, *)/ampelos2.

Oliua, *)elai/a.

Palmone, *foi=nic.

Ficus, *sukh=.

Nux, *karu/a.

Perum, *)/apion.

Cornua, *ke/rate.

Auolana, *leptoka/rua.

Melesperum, *melwfila.

Iuniperum, *)arkeuqi/s2.

Laurum, *da/fnh.

Myrta, *mu/rth.

Cypressum, *kupa/risson.

Buxum, *pu/cos2.

Pinus, *pi/tus2.

Nucispinea, *stro/biloi.

Pupules, *ai)/geiros2.

Abies, *)ela/th.

Quercus, *dru/s2.

Fraxinum, *mele/a.

Salix, *)ite/a.

Acer, *sfe/ndamnos2.

Vlmus, *ptele/a.

Edera, *kisso/s2.

Ilix, *pri=nos2.

Sabucus, *)akth/.

Cortix, *floio/s2.

Malum, *mh=lon.

Persicum, persiko/n.

Cetreum, *)esperi/s2.

Citoneum, *kudw/nion.

Malum granatum, *(ro/a.

Prunum, *kokkumhle/a.

Sorba, *ou)=a.

Ceresium, *kera/sion.

Amigdalum, *)amu/gkalon.

Castaneae, *lo/pima.

Lentiscum, *sxi=nos2.

Picea, *pi/ssa.

Fauum, *feu/los2.

Caproficus, *)erineo/s2.

Oleastrum, *)agrelai/a.

Spina alba, *(ra/mnos2.

Arundo, *ka/lamos2.

Ferula, *na/rqhc.

Spinae, *)aka/nqhs2.

DE OLERIBVS, *p*e*r*i\ *l*a*x*a/*n*w*n.

Olus, *la/xanon.

Coliculae, *kra/mbh.

Cyma, *)/orme/non.

Malua, *molo/xh.

Betas, *seu=tla.

Rapa, *goggu/lh.

Napi, *bansa/dus2.

Cucurbita, *koloku/nqh.

Cucumeres, *siku/dia.

Lactucae, *qrida/kia.

Intuba, *se/rides2.

Fenuclum, *ma/raqron.

Porri, *pra/sia.

Cardi, *kuna/rai.

Menta, *(hdu/osmon.

Apium, *se/linon.

Ruta, ph/ganon.

Iterum DE HOLERIBVS, *p*e*r*i\ *l*a*x*a/*n*w*n.

Holera, *la/xana.

Hortus, *kh=pos2.

Hortulanus, *khpouro/s2.

Viridia, *xlwra/.

Holusmarinum, *qalasso/krambon.

Vniones, *kakou/bai.

Origanum, *)ori/ganon.

Vrtica, *kni/dh.

Malua, *molo/lh.

Betae, *seu/tlia.

Radix, *(ra/fanos2.

Lactuca, *qri/dac.

Intibum, *se/ris2.

Cucrbita, *koloku/nqh.

Pepo, pe/pwn.

Rapa, *goggu/lh.

Napus, *bouni/as2.

Pastinacae, *stafili=noi.

Porrum, capitatum, pra/son *kefalwto/n.

Alium, *sko/rdon.

Caepa, *kro/mmuon.

Fasioli, *)ao/bia.

Cardus, *kuna/ra.

Asparagos, *)aspa/ragos2.

Asparagi, *mua/kanqoi.

Puleium, *gle/xon.

Pumex, *bai/os2.

Sinapi, *sina/pion.

Anethum, *)/anhqou.

Satureia, *qu/mbra.

Apium, *se/linon.

Ruta, *ph/ganon.

Caules, *kra/mbai.

Menta, *(hdu/osmon.

Nepeta, *kalami/nqh.

Eruca, *eu)/zwmon.

Feniculum, *ma/raqron.

Cirifolium, *khri/fullon.

Atriplex, *)andra/fac.

Escatia, *trw/cima.

Sisamum, *si/samon.

Ocimum, *)/wkimon.

Libisticum, *libustiko/n.

Papauer, *mh/kwn.

Ambuuia, *kixw/rion.

Apiastrum, *yeudose/linon.

Condimenta, *)arto/mata.

Cyminum, *ku/minon.

Coliandrum, *koli/andron.

Trifolium, *tri/fullon.

Fenumgraecum, *th=lus2, *xeti/keron.

Plantago, *)arno/glwsson.

Herba, *bota/nh.



image: s184b

Iuncum, *sxoi=nos2.

Aedum, *)aei/zwon.

Faratalia, *su/nkopta.

Cucumeres, *siku/dia.

DE AVIBVS, *p*e*r*i\ *)o*r*n*e/*w*n.

Auis, *)/orneon.

Aquila, *)ato/s2.

Vulturius, *gu/y.

Pauo, *tao/s2.

Anser, *xh/n.

Ciconia, *pelargo/s2.

Mergus, *ai)/quia.

Apis,, *me/lissa.

Musca, *mui=a.

Coruus, *ko/rac.

Cornicla, *korw/nh.

Erundo, *xelidw/n.

Turdus, *ki/xla.

Merulus, *ko/yixos2.

Passer, *strouqi/on.

Anatis, *nh=ssa.

Columbs, peristera/.

Mutacilla, *seisopugi/s