EVM qui virtutem tanquam patriam, intucri desiderabat, admonebat, vt abstinentissimam vitam agens, voluptates omnes, veluti Sirenes, fugeret, Stob. serm. 15.

* Quosdam hospites suos quum satis tenui coena excepisset, cuidam quaerenti, respodit: Si boni sunt, aequa nimiter ferent: si mali, non est curandum. Laertius.

* Suadere solitus erat illos cibos potuive vitandos, qui vltra sitim famemque vitandam producunt appetentiam. Xen. Macrob. Saturnal. lib. 7. cap. 4.

* Extat praeclara episto la Platonis ad Dionis propinquos, in qua scriptu est, his fere verbis: Nullo modo placuit bis in die saturum fieri. Cic. lib. vlt. Tusc. quaest.

Beatum quidem eum esse dicebat, qui et diues esset, et cupitis potiretur, ad eum qui nihil concupisceret, longe beatiorem fore. Maximus ser. 3. de Castitate.

Quum Graecis tributa indixisset, tanto pauperior rediit, quantum absumpserat in peregrinatione. Atqui in tali genere functionis solet alij messem opimam metere. Eo magis ille cauit, ne quid suspicionis eiusmodi conflaret sibi, proinde suis impendiis rem gessit. Plutar. in Graec. apoph.

Quum Themistocles irrisisset Aristidis consilium, hoc agentis, vt census esset in tuto, dicens eam laudem non esse viri, sed scrinij tuto seruantis aurum; deinde summam boni ducis laudem definiret, scire ac praesclie hostium consilia: Et istuc, inquit, ō Themistocles faciendum est; sed in primis oportet habere manus abstinėres, atque haec egregij ducis prae cipua laus est. Hoc sermone notauit Themistocles rapacitatem, et osten dit, a publico bono abstinendum esse omnibus. Plut. in vita Aristidis.

Eius statuis atque imaginibus inscribebatur, , id est. linguae: ventri, pudendis temperan dum. Quod maximorum malorum causa sit lingua effrenis, luxu nil turpius. libido pecudem ex homine reddat. Laert. lib. 1. cap. 9.

Ne per morbum quidem cibo magis delicioso fruendum opinatus est. Igitur medico columbinum pullum con sulente, ipse consilij impatiens, non secus quam Manem seruulum, si aegrotaret, curari se iussit. Nimirum vo lebat, non se mollius tractandum quam aegrum aliquem seruum. Si enim absque preciosis alimentis recuperare sanitatem serui possunt, quid idem nobis futurum prohiberet: sane indignum est, yirum bonum vllo se seruo molliorem praestare. Musonius, in lib. de Alimentis.

* Moderatur voluptati, non qui penitus abstinet, sed qui hoc modo vtitur, vt non abripiatur cum ipsa. vt naui et equo imperat haud qui non vtitur, sed qui, quo libuerit ducit. Stobaeus.

Dicere solebat: Fortis est, non tantum hostium, sed et voluptatum victor, Stobaeus ser. 7.

Quemadmodum vnctio non quae suauis est, aut longa, bona est, sed quae sanat: sic cibus, non qui suauis, aut multus, bonus est, sed qui valetudinem tuetur. Max. monach ser. 27.

In capiendo cibo omnis celeritas absit: hoc enim caninum est, bestiamque magis quam hominem decet. Max. ser. 27.

* Solitus est dicere, duo esse vitia omnium teterrima ac grauissima. intolerantiam et incontinentiam, cum aut iniurias, quae sunt ferendae, non toleramus, neque ferimus: aut a quibus rebus voluptatibusque nos tene: e debemus, non tenemus. Itaque, inquit, si quis haec duo verba cordi habeat, eaque sibi imperando atque obseruando curet, is erit pleraque impeccabilis, vitamque viuet tranquillissimam. Verba duo haec dicebat, , id est, Sustine et abstiue. A. Gellius lib. 17. cap. 19.

Interrogatus, qua quis arte ditesceret: Non si praesentibus adiecerit, respondit, sed vsum ac necessitatem sibi persuasam circunciderit. Stobaeus serm. 17. Non augendae sunt opes, sed minueudae cupiditates.

Dicebat, hoc esse perpetuum sapientis institutum, vt rationem cupiditatum dominum constituat. Stob. serm. 17.

Hi qui repentinis abstinent voluptatibus, non id agunt, vt laetentur nunquam, sed vt per hanc incontinentiam multo maiore in posterum tempus laetitia afficiantur. Brusonius lib. 1. cap. 9. ex Xenophonte.

* Fugatus ab Alexandro, cum aquam turbidam et cadaueribus inquinatam bibisset, negauit se vnquam bibisse in cundius. Nunquam videlicet sitiens biberat. Cicero Tuscul. quaest. vltim. libro.

Ob aquarum defectum in itinere siti laborabat: igitur cum forte oblata esset galea aqua plena, vbi galeam in manus accepit, circunspiciens quos circa se habebat equites demisso capite et fixis in potum oculis, ingustatam reddidit aquam, probatisque viris dixit: Si solus bibero, hos moeror instigabit. Bruso. libro 1. cap. 9. ex Q. Curtio.

Quamuis complures vrbes coepisset, nihilominus tamen dicebat, hisce diebus quos in castris fuisset, nihilo plus accepisse, quam quae ex hostium agris comedisset ae bibisset. Plutarc.

Neque, inquit, mihi ae dificatio, neque vas, neque vestimentum vllum in manu pretiosum, neque pretiosus seruus, neque ancilla. Si quid est quo vtar, vtar: si non est, ego sum, quo cuique per me vti atque frui licet. Bruion lib. 1. cap. 9.

* Ab amicis interrogatus, Cur non tam facile magistratus et praefecturas suas mutaret? respondit se data opera hoc fecisse semper. Natura enim omnes qui administrationi praesint pecuniae esse cupidos, plurimuque studij ad rem magis magisque augen dam eos collocare. Caeterum si diutius in magistratu versentur, segniores ad quaestu faciendum fieri. Muscas enim, si longius corporum vlceribus insideant, minus graues et molestas fieri, quippe sanie vlcerum ad satietatem vsque refertas: et eum qui vlceribus scateat durius acceptum afflictumque iri, si saturis iam repulsis, famelicas alias ad vulnera admittere velit. Nicephor. eccles. histor. lib. 1. cap. 17.

Eunuchos, coquos, tonsores, eiecit e palatio. Rogatus quam ob causam: negauit sibi esse opus eunuchis cum vxor decessisset: nec opus esse coquis, quod simplicissimis cibis vesceretur. De tonsolibus dixit, vnum multis sufficere. Erasm lib. 8. apoph.

Cursore nunquam vtebatur: nisi seruo suo, dicens: Ingenuum currere nisi in sacro certamine non debere. Cocos item, piscatores, fullones, et balneatores non habuit nisi seruos suos: nolens quenquam ingenuum sordidis ministris dehonestare. AElius Lampridius.

* Paucis minimisque natura contem ta est, cuius satietatem si supersluis velis vrgere, aut iniucundum fiet quod infuderis, aut noxium. lib. 2. prosa 5. de philosoph consol.

Quum in bello, quod contra Ottacarum Bohemiae regem gessit, potu laboraret cum toto exercitu, ferunt rustico (qui messoribus potum ferret) ablatam hydriam sicera plenam, atque imperatori oblatam. Quam cum ille vidisset, reddite, inquit, homini vasculum suum: nam ego exercitui, non mihi sitiebam Sic que sua abstinentia partim exercitum eo potu refocillauit, partim ad sitis patientiam inuitauit suo exemplo. AEneas Syluius libro 3. commentariorum in res gestas Alphonsi.

Quum fugato lacobi Caudolae exercitu, sine tentonis ac commeatu siquidem ex insperato aduenerat) pernoctare subdio cogeretur, et Ioannes Esernitanus Alphonsi studiosus raphanum voum, in tam magna militum inopia, et panem vnum cum dimidio caseoli Balearici, regi misisset, recusauit: Non decere, inquiens, imperatorem ieiunio exercitum mandere. Panormita. lib. 3. de rebus gestis Alphonsi.

Is peregre iter faciens. Cum ad me ritoriam tabernam venisset, et apposita esset coena omni ex parte olitoria, cum vino dilutissimo, omniaque administrarentur quam parcissime, finita coena iussit ad se vocari medicum, ad mercedem capiendam. Igitur caupo cum respondisset: Ecquid, malum, in vinculo maxime agresti medicum requiris? Ibiille: Num, ō bone, teipsum ignoras? quo sit igitur merces operae suae par, medici pretium accipe? Non cauponis. Sensit au tem, frugalitatem sobrietatemque, optimam hominis esse medicinam Adrianus Barlandus.

* Abstinentia ciborum sola non suf ficit, nisi opera ei bona etiam adiungantur. Polyanthea.

* Abstinentes et arrogantes per ab stinentiam quidem corpus afficiunt: sed por desiderium vanae gloriae viuunt. Polyanthea.

* Sicut omnes cupiditates carnales abstinentia resecantur: ita omnes animae virtutes edacitatis vitio destruuntur. Neque quisquam potest virtutem perfectionis attingere, nisi prius edomuerit ventris ingluuiem.

Vide Apophthegmata de Castitate, et Continentia, Frugalitate, et Teperantia.

DELECTATVS aliquando insigni vnguento: Male sit: inquit, malis cinaedis, qui rem tam bellam infamarunt: sentiens, multa perfebo na, reiici culpa vtentium male. Laer. libro 2.

Obiicientibus quod doctrina ipsius multi redderentur deteriores, respondit, id aliorum vitio accidere, qui doctrinam ipsius sinistra exciperent, quum ipse dextra porrigeret. Plutarchus, libello de Animi tranquillit.

Aliquando Platoni occurrit, caricas edens, eique offerens dixit: Licet participem esse, quum acceptas edisset, Participem esse dixi, inquit, non deuorare, Hic iocus ad rem seriam potest accommodari, videlicet in eos, qui principis, praeceptoris, aut parentum per missu abutuntur ad inconcessa. Veluti si quis admonitus, non esse inutile degustare dialecticam totam vitam ei impendat studio. Dictum ita refertur a Laertio, vt dubites vter alteri obtulerit caritas. Laert. lib. 6.

Conspiciens quendam impuris moribus audacem, confidenti lingua, improbo tamen studio philosophiae disciplinas contrectare, inclamabat deum atque hominum fidem, his verbis increpans hominem: O homo, vide quo mittas, num purgatum sit vas. Nam si ad arrogantiam ista immiseris, interierint: si computruerint, in vrinam aut in acetum vertentur, aut si quid his deterius. Sensit eruitionem esse perniciosam, si in animum inciderit prauis affectibus corruptum: et quo quaeque disciplina san etior. hoc fit perniciosior, si contigerit improbo. Velut bono theologo nihil melius malo nihil pestilentius. Eras. libro septimo apoph. ex Gellij libro 17. cap. 19.

Quum ignem e coelis in terras deportasset. eumque primum visum Satyrus complecti vellet, et exosculari Heus, inquit, ni caues hirce, profecto dolebit tibi mentum. Admonens etiam quae natura pulcherrima sunt maximeque non necessaria, tamen fieri perniciosa, nisi recte vtaris. Eras nius 8. apoph. ex Plutarcho.

* Duodecim sunt abusus seculi: sapiens sine operibus, senex sine religione, adolescens sine obedientia, diues sine eleemosyna, mulier sine pudicitia, dominus siue potestate. Christianus contentiosus, pauper superbus, rex iniquus, episcopus negligens, plebs sine disciplina, populus sine lege tract. de 12. abusi.

* Magnus abusus est, vt corpus induatur, et suis vestibus anima nuda deseratur. In apologia.

IVssus ab Atheniensibus, vt quendam accusaret, recusauit: sed facta in eum populi acclamatione, surgens dixit, Vos me, viri Athenienses, consultorem habebitis etiam inuiti: calumniatorem vero, ne si velitis quidem, Bruson. lib. 1. cap. 16.

In Caelium melius disserentem ac accusantem, quam defendentem crimina, vrbanissime bonam dextram, malam vero Caelium sinistram habere dicebat. Bruson. lib. 1. cap. 16.

Cum leui de causa nunc accusator, nunc patronus in vna eademque causa esset, Sicinius homo mordacissimus interrogatus, cur Crassum non ob id reprehenderet? Non facio inquit, quandoquidem foenum in cornu habet Bruson. libro 1. capite 16. ex Plutarcho.

ROgatus, quid esset facile? Alterum, ait, admonere. Omnes enim cum valemus, recta consilia aegrotis damus. Erasm. lib. 7, apoph. ex Laer. 1.

Quodam in conuiuio immoderatius vorante obsonia neque quicquam aliis reliquum faciente piscem ingen tem, qui apponebatur, e patina sustulit, quasi solus illum deuoraturus. Quum alteri intuens Zemonem, significaret se mirari im pudentiam. Quid inquit, putas conuictoribus tuis accidere quotidie. si meam opsophagiam ferre non potes? Laert. lib. 7. cap. 1.

Quidam in conuiuio accumbens Zenoni, eum qui sub ipso sedebat, pulsabat pede. Zeno autemvicissim pulsabatillius genua, et ad ipsum con uersus: Quid (inquit) putas hunc pati, qui infra te accumbit? Ita multi offenduntur quamuis leui incommodo quum alios ipsi maioribus afficiant, nec sentiant. Laert. lib. 7. cap. 1.

Quidam in publico gestans longam trabem, per imprudentiam percusserat Diogenem maxque ex more dixit, Caue. At Diogenes: Num in quit, me vis iterum percutere? Alij sic narrant: Dicenti caue, baculum impegit in caput: et post ictum adiecit, Caue: par pari referens. nam an te laesionem dicendum erat, Caue. Laert. lib. 6.

Quum Philippus adornaret bellum aduersus Byzantios, Leo adiit illum, percontans hunc in modum: Quid, inquit: accidit tibi Philippe, vt bellum instituas? Vt inquit, tua patria, ciuitatum pulcherrima: huc adducatur, vt intelligat se a me diligi, eoque ad fores amasiorum meorum ve nio. Ad haec Leo: At qui redamari cu piunt: haud quanquam cum gladiis ve nire solent ad fores amasiorum. Amantes enim non egent bellicis instrumentis, sed ciuilibus. Hoc dicto in diuersum flexo regis animo, patriam suam liberauit. Philostrat.

PYthagoras potius gaudendum re darguentibus, quam assentantibus dicebat, quos etiam hostibus dece riores iudica bat. Stobaeus serm. 12.

* Adulationem panopliae pictae similem esse dicebat quae delectationem quidem praestat, sed nullum vsum, Item, vt timidus miles videns hostes appropinquantes de adornanda fuga cogitat: sic (inquit) adulator videns imminere periculum iis quorum opibus viuebat, Itatim retro cedit. Stob. ibidem.

Ita est (inquiebat) ingenium hominum, vt facile admittant eos, qui sciunt obsequi ac inseruire studiis cuiusque. Hi enim soli iam benigni, ac vere viri aestimantur. At contra videre est. quam rigidi putentur, qui ab omni assentandi studio alieni, modestiam inducere moliuntur. Stobaeus.

Cum male audisset a Diogene, quod Dionysium coleret: Si Diogenes, inquit, sciret vti regibus, non vesceretur crudis in dies oleribus. Idem.

Satius esse dicebat, incidere in cor uos, quam in parasitos. Hi enim viuentis animum corrumpunt: illi solum mortui corpus. Laer. lib. 6 cap. 1. Brus. lib. 1. cap. 7. Hoc alij Diogeni adscribunt.

Vt meretrices bona omnia praeter mentem et prudentiam suis amatori bus imprecantur, eodem modo adulatores iis quibus cum agunt. Stobaeus.

Dicere solebat, recte quidem facta laudare honestum esse: mala vero laudibus vehere, adulterini esse animi, et impostoris. Idem.

Parasitos appel labat (quasi quis Latine conuepulones dixerit) quod omnium dictis facile inter epulas annuant. Stobaeus.

Ad opulentum adolescentem, quem parasitorum comitabatur turba. Ado lescens, ait, miseret me tuae solitudinis. Stobaeus.

Eos qui cum adulatoribus viuerent, aiebat esse desertos, non aliter, quam vituli sunt inter lupos. Neque enimillos adesse quos aportet, neque cum iis qui adsunt habere societatem quum sint insidiatores. Laert. li. 6. cap. 5.

* Adulatorum mores dicebat humiles esseatque seruiles: breui rempore artem eorum durare, nemo enim parasitum canum amat. Materia quoque fingendi tempore consenescit. Athenaeus.

* Adulatores assimilabat vermibus, qui triticum nacti non discedunt, donec vacuum red diderint: sic illi diuitum substantiam rodunt. Athen. ex Theophrasto.

Eos qui auscultarent adulatoribus, dicebat esse similes amphoris, quae amibus circumaguntur. Eras. 8. apoph. ex Plutarcho.

Interrogatus, quod esset animal omnium maxime noxium? Si de feris, inquit, per cunctaris, tyrannus, si de mitibus adulator. Laert. lib. 1. cap. 6. Plutarch.

Oratores, qui in summo pretio apud Athenienses habebatur, vocabat turbae ministros: quod ad gratiam loqui cogerentur, ac seruiliter adulari stolidae multitudini. Laer. lib. 6.

Orationem blandam. non ex animo proficiscentem, sed ad gratiam compositam, vocare solebant melleum laqueum, quod blande amplectens hominem iugulet. Laert. lib. 6.

Aiebat in assentatione, veluti sepulchro aut statua quapiam, nomen solum amicitiae inscriptum esse. Stobaeus.

Interrogatus quaenam bestia morsum haberet omnium nocentissimum. respondit, Si de feris interrogas, est obtrectator: si de mansuetis, est adulator. Nam obtrectator quidem prae se fert odium, adulator autem sub amici persona multo laedit grauius. Laertius libr. 9. Stobaeus et Brus. lib. 1,

Graeci, si cui precantur exitium, iubent adire ad coruos . At Diogenes dicere solebat, multis periculosius esse incidere in assentatores quam in coruos. Dicti iucunditas perit nobis, quae est in Graecarum vocum affinitate, Nam illi appellant coruos, et vnica literula mutata adulatores. Hoc dictum tribuitur et Antistheni. Laert. Eras.

Interrogatus. ob quae facta canis nomen vulgo sortitus esset. Quoniam dantibus blandior, inquit, non dantibus oblatro, malos etiam mordeo. Laert. lib. 6.

Aristippum philosophum et Socratis discipulum vocabat regium canem, quod Dionysio Siciliae tyranno adularetur. Est enim canis animal ad adulotionem et assentationem promptissimum. Laertius libr. 2. ca. 8.

Audiens quendam a dulatoribus facile eile suas aures praebentem, corui, ait, mortuorum cadaueribus oculos euellunt, neque id iniuria, nullus enim vita functo luminis vsus est. At adulatores viuentium animos corrumpentes, omnem illis visum adimunt. Stob. Antonius in Melissa part. 1. 52. Maxi. ser. 52.

Quum videret Iouiani Romanorum Imperatoris aulam assentatoribus refertam esse, perfacete atque lu culenter illos irridens ex moribus deprehendi ait, purpuram ipsos magis quam Deum colere, neque aliqua re ab Euripo differre, nunc huc, nunc illuc, atque in contrarium a deo momentum refluente. Nicephorus Callistus lib. 10 cap. 42. histor. Eceles.

* Dicebat, sicut qui amicos peregre a beuntes dum via plana est deducunt, dum asperior esse incipit receduntzita adularores comitantur diuites et luxu diffluentes viros, at sumptus cum deficit, statim, referunt pedem. Stobaeus Sermon. 12. et Maxim. Sermon. 11. ex Sotionis libr. de ira.

* Acteon ab alumnis suis canibus interiit: parasiti eos a quibus aluntur pessundant. Stob. ibid.

Quum Diogenem offendisset olera lauantem, dixit illi: Si Dionysio morem gessisses, profecto non lauares olera. Diogenes vicissim Platoni, Si tu lauares olera, Dionysio non inseruisses. Laert. lib. 6.

A dulatorem in hoc differre dicebat a coruo, quod hic mortuos, ille viuos deuoraret. Apud Graecos autem lepida paranomasia est inter . Simile est ei quod de Epicteto iam retulimus. Antonius in Melissa par. 1. ser. 52. Max. ser. 11.

A dulatores, vt impostores, odio esse habendos suadebat. Creditores enim vtrique in re quauis sibi credita, fallunt. Stob. Max. ser. 11.

Philo dicere solebat fraudulentos adulatorum sermones aduersandos esse, qui cum animae rationem non habeant, veritatem in rebus perspicere non sinant. Aut enim laudant vituperanda, aut vituperant saepe quae omnem laudem excellunt. Anton. in Melis. 52. Max. ser. 11.

Rogatus a rege Babylonio, qua rationc quiete imperio frui potest? Respondit Si paucis credideris. Bruson. lib. 3. cap. 13.

Dicebat, adulationi non esse claudendum ostium, sed aperiendum, verum vt solent amicae: quae si impulit, grata est: gratior, si effregit Sensit, no probandos eos, qui prorsus non ferunt vllam adulationem: quam vt affectare turpe est, ita ingerentem se non oportet omnino repellere. Prodest enim in hoc, vt homo perspiciat qualis esse debeat. Erasmus libro 8. apoph.

Antipatro petenti vt in gratiam suam faceret quiddam, quod cum iustuia non conueniret: Non potes, inquit. ō Antipater, Phocione simul amico et adulatorevti, amicus enim non ad quiduis obsequitur, adulator autem in omnibus obsecundat. Plut. in Graecorum apoph. Auto. in Melis. Maxim. ser. 11.

CVm vidisset Arcesilaum, inter assentatores euntem: Quid tu, inquit, venisti huc, vbi sumus nos, qui liberti sumus? Sensit vir prudentissimus, libertati nihil magis obstare, quam assentatores. Refert Laert. lib. 9. cap. 12.

Hermodotus Antigonum in carmine scripserat Iouis filium. Is hoc legens, Istius, inquit, rei nequaquam mihi conscius fuit Lasanophorus ille. perquam facete ridens poeticam adulationem, parique modestia sui generis humilitatem agnoscens. Lasanum autem matula fictilis est. Quod si Iouis erat filius, ea res hactenus fefellerat et feruum matulam in cubiculo ferre solitum, et Antigonum filium. Plut. in apopht.

Aristobulus historicus librum conscripserat de rebus ab Alexandro Macedone gestis, in quo multa supra viri fidem adu lantissime affinxerat, eum quum illi in nauigatione recitasset, Alexander arreptum e manibus librum, in fluuium Hydaspen demersit, et ad Aristobulum conuersus: Tu inquit, dignior eras, vt eodem praecipitareris, qui solus me sic pugnantem facis, vt vel vno iaculo interficiam elephantes. Eras. li. 8. apoph.

Validissima quadam rupe capta, quum amici dicerent, illum egregiis gestis Herculem superasse: At ego, inquit, meas res gestas in imperio ne verbo quidem cum his quae. gessit Hercules arbitror conferendas: Adu labantur illi, sed huius animo nulla satisfaciebat adulatio. Plutarch. in apoph. reg. et imp.

Cuidam nuncianti, Caesaris amicos esse tristes: Hoc dicis, inquit, illos Caesari male cogitare? Irrisit adu lantem nuncium, quasi Caesariani re bus suis diffiderent, metuerentque Pompeium. Plut. in Rom. apoph.

* Nolo, inquit, esse laudator, ne videar adulator. Et, habet adulatio principia iucunda, sed exitus amarissimos adfert. Ite, cuius aures clausae veritati sunt, vt ab amico verum audire nequeat, huius salus desperanda est. Rhetoric. libr. 1. et libr. de amicitia.

Augustus Romanorum Imp. Tarraconensibus pro laeto ostento ei nuntiantibus, quod in eius ara palma esset enata. Apparet, inquit, quam frequenter accendatis. Quod illi diis tribui volebant, ille tribuit illorum negligentiae, qui nunquam in ara Caesaris adolerent incensum. Erasm. 4. apopht. ex Suetonio.

Furnius Antonij partes sequutus fuerat. At posteaquam victoria cessit Augusto, metuens sibi, subornauit filium, qui a victore veniam peteret. Petiir, et impetrauit. Tum Furnius his verbis gratias Caesari egit: Haec vna ō Caesar abs te mihi facta est iniuria, effecisti vt mihi et viuendum et moriendum sit ingrato: significans, tantam esse eius beneficij magnitudinem, vt nulla ex parte par esset referendae gratiae. Reprehensionis colore blanditus est principi. Eras: 8. apoph.

Quum quidam apud Sfortiam, vt eius sibi gratiam compararet, Tartaliam accusaret, quod in conuiuio quodam eius famam criminose lacerasset: Sfortia animaduertens adulatoris improbitatem, Non opus est, inquit, vt hac in re multum persuadendo me labores, quum Tartalia omnibus ma ledicat. Peracute delatorem auertens, simul et sua vitia Tartaliae obiectans. Paulus Iouius de rebus gest. Sfortiae. cap. 85.

Is odio Philippi Macedonis sponte deseruerat patriam. Euenit autem, vt Philippo Delphis agente, et ipse adesset. Eum ergo rex accersitum ro gauit. Quousque fugies Arcadion? Donec, inquit, peruenero, vbi nemo norit Philippum. Quis non miretur eam libertatem in adulatore? Sed hac libertate delectatus rex, vocauit illum ad coenam, itaque cum eo in gratiam rediit. Quanquam libertati suberat adulatio: subindicans Philippum nusquam non esse celebrem. Erasm. lib. 6. apoph.

Agis Argiuus adulator, videns Alexandrum ingentia munera dedisse cuidam ridiculo, exclamauit: O rem vehementer absurdam. Quum Alexander hac voce excitatus, dixisset, Quid tu ais? Pateor, inquit Agis, me pati non posse, quum videam vos e Ioue prognatos omnes pariter assentatoribus delectari. Siquidem et Iupiter Vulcanum habet pro morione: et Hercules Cercopibus, et Bacchus Silenis delectari consueuit. Tales videmus et apud te magni fieri. Pestilentissimum adulationis genus, sub libertatis imagine blandiri. Erasm. 6. apoph.

Tiberio senatum ingrediėre, surgens adulator quidam, exclamauit, esse liber e loquendum, nec reticenda quae ad Rempublicam attinerent. Erectis ad hanc vocem omnibus, ipso etiam Tiberio attento: Audi, inquit, Caesar, in quo te reprehendimus omnes, licet nullus audeat palam fateri. Impendis teipsum nobis corpus tuum diurnis nocturnisque laboribus et curis pro Repub. conficiens. Huiusmodi multa quum diceret, sub libertatis praetextu turpiter adulans C. Seuerus subiecisse fertur: Ista tan ta libertas hunc hominem dabit exitio. Eras. lib. 6. apoph. Bruson. lib. 3. ca. 16. ex Suetonio et Tacito.

* Adulanti studium in primariis Rei pub. Romanae viris detestatus et indi gne ferens, quantumuis tyrannidis amicus, quoties e Senatu egrediebatur, apud se exclamabat, ō homines ad seruitutem paratos. Tacitus.

THALES Milesius adultero sciscitanti, an abiuraturus esset adulterium? Non est, inquit, periurium adulterio peius. Significans, illum stulte dubitare de peierando, qui facinus periurio par non dubitasset comittere. Eoque in atrocibus sceleribus nihil ponderis habet iusiurandum. Quisquis enim auder dare venenum, audebit et cum periurio inficiari. Laer. l. 1. Brus. l. 1. c. 4.

* Adulatores perinde facere dicebat, ac si qui nolint ex aqua superne profluente bibere: sed ex illa quae in fundo subsedit ac deterior est. Stob. serm. 6.

Vide apophtheg. de Libidine et Scortatione.

Quum quidam Diogeni referrent, Didymonem moechum comprehensum: Dignus est, inquit, ex ipso nomine suspendi. Porro didymi Graecis testiculi dicuntur: ab his igitur, vnde nomen habebat, et quibus peccauerat, voluit cum suspendi. Laert. libr. 6.

* Eos irridebat, qui cellas promptuarias obserant vectibus, et seris et signaculis: corpus autem suum multis fenestris et ianuis aperiunt, peros, pudenda, aures et oculos. Stob. serm. 6.

* Quae lectos alienos amat, omnia domestica odit, tum liberos, tum famulos. Huiusmodi mulier dolos fingit apud maritum, et mendacia in omnes ei narrat, vt sola videatur ipsi maxime beneuola esse, et familiam regat. Haec ocium amat: ab hac exitium rebus omnibus nascitur, quas et ipsa et maritus communes habent. Lib. De mulieris concinnit. apud Stob. serm. 83.

Demadi oratori dicenti. Sus Mineruam, per scomma inscitiam Demostheni exprobrans: At ista Minerua (inquit) nuper in adulterio deprehensa est. Bruson. libr. 1. cap. 4. ex Plutarcho.

Lycurgi temporibus tanta erat apud omnes vxorum pudicitia, ac tam longe aberant ab ea turpitudine quae postea inualuit, vt prius esser incredibile, adulterij crimen apud Spartanos inueniri. ferturque dictum cuiusdam vetustissimi Spartani Geradae, qui rogatus ab hospite quodam, quid poenarum darent apud Spartanos adulteri? neque enim videret se quicquam super hac re sancitum a Lycurgo: Nullus, inquit, ō amice apud nos adulter est. Quum ille subiecisset, Quid igitur, si existat, Dabit, inquit, bouem tantum, vt porrecto vltra Taygetum montem collo, bibat ex Eurota. Cumque ille ridens di xisset, Fieri non potest vt tantus bos inueniatur: Et quo pacto, inquit Geradas, Spartae existat adulter, in qua diuitiae, delitiae, et corporis ascititius cultus probro habentur: contra verecundia, modestia, ac obedientiae magistratibus debitae obseruatio, de cori laudique dantur? Prudeter intellexit Geradas, ibi non posse nasci vitia, vbi non admittuntur vitiorum seminaria: eaque vbique iacere, quibus pro honore tribuitur ignominia. Atque haec est clementissima ratio medendi prauis moribus, excitandique virtutis studium. Plu. in Lacon. apoph. et in Lycurgo.

Quum intellexisset filium, cui prin cipatum relicturus erat, ingenui viri coniugem adulterasse, iratus interrogauit, an vnquam tale quicquam in patre comperisset? Hic adolescens: Tu, inquit, non habebas patrem regem, Nec tu, subiecit Dionysius, filium regem habiturus es, ni talia perpe trare desinas. Tyrannus in filio dignum exhaeredatione crimen iudicabat adolterium, qui hodie magnatum ludus est. Plutarch. in reg. et imp. apopht.

Quum puella multa nocte ad Alexandrum ducta esset, cum eo dormitura rogauit, rex, vbi fuisset tam diu? illa respondente, se expectasse donec maritus isset cubitum: ministros accitos acriter obiurgauit, ac, Reducite, inquit. Hanc: parum enim abfuit, quin vestra culpa fuerim factus adulter. Egregium castitatis exemplum, tum in iuuene, tum in rege. Nam apud illos simplex stupru pro nullo crimine habebatur. Apparet autem tum fuisse morem qui adhuc durat in Italia. vt vxores secubarent a viris, nisi si quando vocarentur. Plu. in reg. et imp. apoph.

Pontidius interrogatus a quodam, qualem existimaret eum qui in adulterio deprehenderetur: Festiue, Tardum respondit. Bruson. l. 1. c. 4. Respondea mus nos. Turpissimum et impium ne bulonem.

Syllae libertus, cui Fausti nomen erat, cum intellexisset sororem eodem tempore duos moechos habere Fuluium Fullonem videlicet, et Pomponium cognomento Maculam: notans per ridiculum eius adulterium: Miror, inquit, sororem meam habere maculam, cum fullonem habeat. Bruson. li. 1. cap. 4. Ita ludunt probrosi et ad obscoena quaeque admittenda et patranda nati homines, sed potius monstra hominum.

* Indignantur, inquit, mariti, si audiant adulteros viros pendere similes adulteris foeminis poenas: quum tanto grauius eos puniri oportuerit, quanto magis ad eos pertinet, et virtute vincere, et exemplo regere foeminas. Lib. de adult. coniugus.

* Sicut satius est fame mori quam vesci idolothytis: ita praestat mori sine liberis, quam ex illicito concubitu stirpem quaerere. Libr. De bono coniugali.

* Nemo, inquit, sibi blandiatur de legibus hominum. Omne stuprum adulterium est: nec viro licet quod mulieri non licct. Eadem a viro, quae ab vxore, debetur castimonia. Quicquid in ea, quae non si. legitima vxor comissum fuerit adulterij crimine damnatur, lib. de Patriarchis,

STVLTI, inquit curari nequeunt, quando sinistram fortunam experiuntur: nec aegrotantes sanari possunt, si voluptatibus operam dederint, Stob. ser. 2.

A graui morbo postquam conualuerat: Nihilo prius est, inquit, (siquidem hic morbus submonuit nos) ne auimo efferamur, quum simus morta les. Qui docuerat Ethnicum regem, philotophiam Christiano dignam animo? Deplorabant amici ceu magnum malum, quod tam grauiter aegrotasset: ille interpretatus est, ex morbo plus accessisse boni quam mali. Corpus extenuerat: sed animum reddidit modestiorem: corporis robori nonnihil detraxerat, sed animo detraxit insolentiam, morbum longe periculosissimu, Proinde non pes sime res habet, quum leuior morbus arcet pellitve maiorem, Plutar. in apoph. regum, et Erasm. verum hoc idem dictum alii etiam Alexandro adscribuut.

Dicere solebat. r[?] morosam esse aegrotationem. Nam aegrotis vxor molesta est, et medicum incusant, et lectulum moleste ferunt. Ex amicis etiam si quis accedit, grauis est: et qui discedit, molestus. Philostratus, et Bruson. l. 4. et c. 20. ex plut. lib. de animi tranquil.

Quum apud Antigonum militaret, corporis aduersa valetudine laborans, rogatus a rege palloris causam, aegritudinem incognitam causatus est. Rex vero animi magnificentia ductus, iubet remedia adhiberi ad eum sanandum. Restitutus igitur sanitati miles, postea omnia mortis pericula vitabat. Rogatus vero a rege mutationis causam, ait: ō rex, tu me minus audacem fecisti, quod iis malis me vindicasti, quibus vita a me mea contemptui habebatur. Sensit miles, aegritudinem hominibus in eo prodesse, vt omnia fortunae bona, et ipsam etiam vitam miseram et aerumnofam contemnant, qua cum sani sumus, in nostram perniciem abutimur. Brus. l. 4. cap. 15. ex Plutar.

Ridebat Mexandrum, quod seipsum Deum faceret. Cum autem aliquando in morbum incidisset. Alexander, et ei medicus sorbitionem imperaret fieri, ridens Anaxarchus. inquit: A nostro Deo spes omnis in sorbilatione patellae pesita est. Irridet philosophus Alexandrum regem, qui ob fortunam propitiam. et res tam foeliciter gestas, Deum esse putabat. At ostendunt humanae vitae miseriae, et incommoda quae in dies nos circumueniunt nos homines esse fra giles: quo fit, vt admoneamur subinde, ne ex hominibus nos deos esse fingamus, nullis malis obnoxios. AElian. l. 9. de Var. hist.

* Nihil aegre aegrum reficit atque adiuuat, aquam amicorum affectus. Epist. 76.

Theodoricus Coloniensis ecclesiae pontifex, prudentia et authotitate inter electores imperij facile prin ceps, quaerenti Sigismundo Caesari quonam pacto felicitatem consequi posset? Inter mortales, ait, frustra requiris. Petenti rursum, ad coelestem illam quo itinere pergeret? Recta, inquit Instanti tertio, quid agens recta vaderet? Si vitam tuam ita institueris, dixerisque, inquit, vt facturum te promisisti, dum calculus, aut podagra, sine alia valetudo aduersa acrius te oppressit. Docuit autem morbum monere nos ad capessendam meliorem vitam. AEneas Syluius libro 2. commentariorum de rebus gestis Alphonsi.

Vide Apoph. de Morbis, Sanitate, et bona Valetudine.

DICEBAT, duos Lysandros Spartam ferre non posse. Et Archestratus Atheniensis, duos Alcibiades in ciuitate Atheniensaum tolerari non posse. Adeo, tametsi diuersi et contaarij, tamen erant intolerabiles. AElianus lib. 11. de Varia hist. Plutarch. in Lysandro et Alcibiade.

Quum Xenocratis aemulatione aperiisset scholam hoc carmen vsurpauit: . id est, Silere turpe, ac Xenocratem pati loqui. Alij pro Xenoqrato, ponunt Isocratem. Laer. l. 5. c. 1.

Quum ei datum esset scriniolum, quo nihil inter opes Darij pretiosius pulchriusve repertum est, et quaereretur in quem vsum destinandum esset: aliis aliud suadentibus dixit, Huic oprime seruandus dabitur Homerus: sentiens, nullum esse thesaurum illo pretiosiorem. Ita visum est iuueni, qui se totum ad exemplar Achillis componebat. Plut. in Alexand.

* Vt non est verus amor qui caret zelotypia: ita nemo amat vehementer virtutem, nisi qui, ardet aemulatione recte factorum ab aliis. In moralibus.

Vide apoph. de Imitatione.

HORTENSIVS orator defensionis mercedem a Verre acceperat Sphingem argenteam. is quum M. Tullio obliquius quiddam et inuolutius loquuto dixisset, Non didici soluere aenigmata: Atqui, inquit Cicero, Sphingem habes domi. Nota est fabula de monstro Sphiage, quae praemiis propositis edebat aenigmata: non soluentibus autem, mors erat praemium. Plut. in Romanor. apoph.

Idem orator aenigmate lusit in matrem Pletorij, qui Fonteium accusabat, dicens eam, dum viueret, ludum, mortuam magistros habuisse: notaus, quod dum viueret, infames ad eam foeminae commeare solebant: post mortem vero bona eius venibant. Serino videtur et absurdus, et praeposterus. Nam qui ludos habent ipsi magistri sunt, et discipulos habent. Magistri autem dicuntur non solum qui docent, verumetiam qui regunt. Eras. l. 4. apoph.

* Si quis huiusmodi aenigma componat, Quid sit quod oderit simul et amet, fugiat et persequatur, minetur et supplicet, irascatur et misereatur, desinere velit ac nolit, eadem re ma zime tum gaudeat, tum tristetur? Hīc sane scirpus aegre solui et conciliari posset. Porrosphingi, aenigma permulta quoque conficta habet. Non enim reuera tripes est senex, si baculo innitatur: neque infans est quadrupes, quia gressus molles et infermos manibus fulcit. A mantium autem affectus veri sunt: amant oderunt, eundeim absentem desiderant, praesentem metuunt, adulantur, conuitia ducunt, etc. Stobaeus. serm. 62.

Vide infra, Argutias Dialecticas. et Sophisinaeta.

IS facilitate morum multos ciuium sibi conciliarat, atque hinc popularem potentiam est adeptus. Itaque cuidam ipsum admonenti: Bene prin cipatum geres Athenis, si cunctis aequalis et communis esse voles: respondit, Nuuquam eisellae insederim. vnde nihilo plus. a me ferrent amici quam alieni. Plutar.

Pecuniis si quando egeret, eas ab amicis accipiebat. At cum a quiburdam ob id suggillaretur, quod praeter philosophi dignitatem, mendicorum more peteret: Imo, inquit, non peto, sed repeto. Repetimus autem mutuum, aut depositum. Amicus autem egenti amico dans, non donat, sed reddit potius id quod amico debet: quoniam amicorum omnia debent esse communia. Laert lib. 6.

Is mirum in modum Pythagorae institutum improbabat: qui cum doceret, amicorum omnia esse communia, iubebat vt discipuli, quod quisque habebat, deponerent in commune, dicens id esse diffidentium verius quam amicorum. Nam si quis verus est amicus, nihilominus habeo pro meis, quae ille possidet, quam si deposuisset. Qui diffidit autem, aut non, est verus amicus, aut dubirat de animo alterius. Erasm. lib. 8. Apophtheg.

Felicem et beatam esse eam cinitatem inquit, in qua istae voces, Meum et Non meum, proferri non audiantur, eo quod communibus, quo ad fieri potest, rebus, quae quidam alicuius aestimationis sunt, vti ciues debeant, Sed multo magis huiusmodi vox e connubio eximenda est. Plutarch. in nuptia libus praeceptis, et Stob, serm. 72.

* Serui et domini, inquit, amici numquam erunt. Nec probi nec improbi, etiam si aequalibus afficiantur honoribus. Inaequalibus enim aequalia inaequalia fiunt, nisi mensuram accipiant. Nam propter haec vtraque seditionibus replentur Respublicae. Verus enim priscusille sermo, ab aequalitate amicitiam procreari, etc. lib. 6. de legib. Stob. serm. 42.

Leon Eurycratidis filius interroga tus, in qua tandem vrbe aliquis possit tuto vitam agere: In ea, inquit, quam qui incolunt, neque plus possident, neque minus: et vbi iustitia viget, iniustitia imbecillis est. Grauiter admo nuit, aequalitatem esse pacis et tranquillitatis altricem, inaequalitatem seditionis esse seminarium: nec ibi locum esse iustitiae, vbi vt quisque potentior est, ita licentius opprimat imbecilliorem. Plut. in Laconicis apoph.

FIscum, lienem vocare solebat, quod eo crescente reliqui artus omnes tabescerent. Langusin Nicephori annot.

Dicere solebat, opes publicas melius a priuatis pluribus haberi, quam intra vnum principis claustrum reseruari. Eutrop.

CVidam sciscitanti, quomodo delegatam sibi prouinciam administrare commode posset, respondit: Si minimum loquens, plurima audieris. Hoc dicto princeps iubetur, et aequa et iniqua audire. Erasm. libr. 8. apoph.

Ob cultum mundiorem, ac gesticulationes in dicendo molliores crebro male audiebat, in ipsis etiam iudiciis. Sed quum L. Torquatus, homo subagrestibus moribus, dum apud consilium de causa Syllae quaereretur, non iam histrionem illum diceret, sed gesticulatricem, Dionysiamque, notissimae saltatriculae nomine compellaret, tum voce molli demissaque Hurtensius Dionysia (inquit) Dionysia malim equidem esse, quam quod tu Torquate, . id est, inelegans, agrestis, aditu difficilis. Periculose maledicit alteri, cui vel idem, vel simile, vel diuersum, sed deterius vitium potest obiici. Eras. lib. 6. apoph.

Admonitus ab amicis, quod plura polliceretur interpellantibus quam praestare posset: respondit, Non opor tet quenquam a Caesaris colloquio tristem discedere. Sueton. in eius vita.

In colloquiis etiam humillimorum mire ciuilis erat: eosque detestari solebat, qui, hanc humanitatis voluptatem ipsi inuiderent, hoc prae textu quod dicerent, principis maiestatem vbique seruandam. Dion.

QVum aliquando Dionysium in terpellaret pro amico, nec ille preces admitteret, prostratus coepit amplecti pedes regis, et impetrauit. Id factum quum quidam velut abiectius, quam vt philosophum deceret, reprehenderet: Non ego, inquit, sum in culpa, sed Dionysius, qui aures habet in pedibus. Ingenium iuxta promptum, et ad faciendum, et ad excusan dum quidlibet. Laert. lib. 2. cap. 8.

Venerunt aliquando Lacedaemonij ad Lygdamin tyrannum, legatione fungentes: sed quum ille variis causationibus frequenter distulisset colloquendi copiam, tandem post omnes excusationes dictum est, illum parum firma esse valetudine, sed languere nonnihil. Legati responderunt: Per louem, non venimus huc cum illo luctaturi, sed colloquuturi. Plut. in Lacon.

Anui cuidam paupercuiae Philippum appellanti, vt causam ipsius cognosceret, cum hac flagitatione frequenter obstreperet illi, respondit. sibi non esse otium. Cumque anus in clamasset, Proinde ne rex quidem es se velis: Philippus admiratus aniculae liberam vocem, non illi solum praebuit aures, verumetiam alios audiuit. Hoc idem Latini tribuunt Adria no imperatori: sed Philippo Macedo niae regi tribuit Plutarch. in apophtheg. regum et imperator.

ANicula Theophrasto licitanti quiddam, idque admodum Attice: Hospes, inquit, non vendo tanti: Notans illum, quasi non esset Atticus natura, qui supra modum affectaret atticismum. Id enim solent ho spites, dum in aliena lingua volunt videri diserti. Eras. 6. apoph.

Ad adolescentem priscarum et iam obsoletarum vocum affectatorem: Curtius, inquit, et Fabricius dilucide cum suis fabulati sunt: neque Aruncorum, Sicanorum, aut Pelasgo rum, qui primi Italiam incoluisse leguntur, sed aetatis suae verbis locuti sunt: tu vero perinde quasi cum matre Euandri nuc loquaris, verbis iam olim desitis vteris. Quod si intelligi non vis quae loqueris, non hoc abunde consequźris tacens? Erasm. Rot. li. 6. apoph.

Melanthus interrogatus quid sentiret de tragoedia Diogenis: Non vidi, inquit. Notauit affectationem Dio genis in scriben do, quae saepenumero non minima obscuritatis causa est. Plu tar. in libro .

Oscus Rhetor quidam clarissimus, cum adeo loquendo simul et scriben do affectaret, vt nil absque schemate proferret, Pacatus obuiam ei veniens dixit: Poteram dicere, Aue Osce. Irri sit hominem affectatorem, salutatio ne affectata. Vsus est enim occupatione affectata, praeter omuem neces sitatem. Eras. lib. 8. apoph.

Polus sophista cum daret operam vt nimis affectate loqueretur, atque hinc immodice gloriaretur, Plato ho minem sic taxauit: O Pole, vt te tuo alloquor modo. Polus autem Graece sonat pullum equinum. Voluit autem taxare hominis affectate loquentis ar rogantiam. Laert. lib. 3.

Quum interrogasset quendam, atque is verbis nequaquam vulgaribus respondisset: Ego, inquit, amice, te nunc interrogo: at tu perinde respon des, quasi viueret adhuc Agamemnon. Eras. lib. 8. apoph.

Quendam Rhetorem abdiens ita loquentem, Hora nimium iaculatrix adueniens regionem herbis defectam reddidit: Non desines, ait, me cum vt cum turba agere? Notauit autem his verbis, sermonem hominis plus satis affectatum. Plu. in Roman. apoph.

Phauorini dictionem vt nimium compositam solebat arguere ridioule, quod cum ille aegre tulisset, ait: vt philosophum vestis neglectior, ita oratio decet inaffectata Eras. libr. 8. apoph.

Mecoenas cum verbis affectatis scribere soleret, ab Augusto hac valedictione derisus est: Vale mel gentium, melcule, ebur ex Hetruria, laser Aretinum, adamas Supernas, Tiberinum margaritum, Cilneorum smaragde, Iaspis figulorum, Berylle Porsennae, etc. Macrob. lib. 2. cap. 4.

M. Lepidus cum Romae in senatu dixisset, Patribus conscriptis, ne dicam circumscriptis: Ego, ait Cicero, non tanti fecissem . Affectauit autem Lepidus schema vocum similiter desinentium. At satius erat schema perdere, quam Senatum offendere. Eras. lib. 4. Apophtheg.

THales Milesius interrogatus, quis nam felix dicendus esset? Qui corpore, inquit, sanus est: animo vero castus. Sensit vir sapientissimus, affectus esse animi morbos. Laert.

* Gubernatores se ventorum mutationibus accommodant, et viri sapientes animi affectibus. Stobaeus.

Quum M. Antoninus fleret educatorem suum mortuum, et adolescens ab aulicis ministris reuocaretur a do claratione pietaris erga nutricium: Permittite, inquit Antoninus Pius, illi vt homo sit: neque enim vel philosophia, vel imperium tollit affectus. Eras. lib. 6. Apoph.

Iamiam moriturus, cum suos ad grabbatum stare, dolere, atque angi videret: Humanum est, inquit humanis casibus ingemiscere: multoque magis, misericordiam prouocare, quae oculis vsurpantur. Sensit autem, hominem non lignum aut lapidem esse, qui nullis rebus afficiatur, sed animal, quod affectibus misericordiae tangatur, et compatiatur etiam. Herodianus lib. 1.

* Vis ignis ahsumit obiectam materiam. et affectus excandescens abligurit corrumpitque quicquid inuenit obuium lib. de cognit. quaeren. erudit.

THemistocles Atheniensis, filium suum, quem mater adamabat, atque in deliciis habebat plurimum omnium Graecorum posse, colligebat hunc in modum: Athenienses, inquit, dominantur Graecis, ego Atheniensibus, mihi mater, matri filius. Plut. in Graec. apoph.

Quum Pyrrhoni Eliensi philosopho obiurganti sororem Philistam, quidam obiiceret, quod oblitus esset suae professionis (docebat enim', omnia esse indifferentia) sic elusit: Non enim, inquit, in muliercula declarabitur indifferentia. Laert. libro 9. cap. 2.

Cleon, quum reipub. administrationem capessere destinasset, testatus est, se iam omnium amicitiarum vincula velle soluere, quod amici plerunque obstarent, ne liceret vbique rectum tenere clauum. Eras. lib. 6. apoph. ex Plutarcho.

ALexandro Macedonum regi pirata quidam captus et ad ipsum adductus, rogatusquequare auderet infesta reddere maria, paucis respon dit: Ego cum vnica nauicula pirata nominor, tu cum idem facias magna classe, rex appellaris. Quo dicto Alexander motus. ipsum statim dimisit. Plu. in vita Alexandri.

Quum peritum quendam ex Indit sagittarium coepisset in fuga, qui per annulum sagittam mittere diceretur, voluit vt artis suae specimen ederet. Recusantem autem iratus occidi iussit. Verum cum iam duceretur ad mortem, dixit sagittarius, se multis iam annis non exereuisse artemj suam, eoque timuisse ne erraret. Id vbi delatum est ad regem, quod ignominiae metu recusasset, ad: niratus ingenium ambitiosum, dimisi illum donatum: eo quod mortem appetere maluisset, quam fama sua videri indignus. Apparet autem ex hac historia nos affectus nostros etiam amare in aliis. Alexander enim cum semper ambitiosus et gloriae appetens fuerit. similem affectum in sagittario probauit Vide Plutar in regum et imp. apoph.

* SOl nubibus obtectus laetius postea splendet, et ver post hyemis tristitiam est acceptius, iucundiot tranquillitas blanda, et mare quietum post seditiones ventorum et perturbationes aquarum littoribus allidens; sic post afflictiones nobis vita tranquillior. In orat. de Cypriano.

* Boni laborant; quia flagellantur Vt filij: mali exultant, quia damnantur vt alieni. In Psal. 93

* Dicebat, Sicut in vno igne aurum rutilat et palea fumat, sub eademque tribula stipulae comminuuntur, frumenta purgantur, nec ideo cum oleo amurca confunditur, quia eodem praeli pondere exprimitur: ita vna eademque vis irruens bonos probat, purificat, eliquat, malos damnat, vastat et exterminat. Vnde in eadem affiictione mali Deum detestantur atque blasphemant, boni autem precantur et laudant. Tantum interest non qualia, sed qualis quisque patiatur. Nam pari modo exagitatum et exhalat horribiliter coenum, et suauiter fragrat vnguentum. De Ciuit. Dei, lib. 1. cap. 8.

* Nisi, inquit, praecesserit pugna, non potest esse victoria. quum fuerit in pugnae congressione, victoria tunc datur vincentibus et corona. Nam gubernator in tempestate dignoscitur, in acie miles probatur. De licata iactatio est cum periculum non est: conflictatio in aduersis, probatio est veritatis. Arbor quae alta radice fundata est. ventis incumbentibus non mouetur: et nauis quae forti compage solidata est, pulsatur fluctibus, nec frangitur, etc. Ser. de mortalitate.

ARistippus, cum ei quidam obiiceret: Tua culpa interiit ager, Atqui melius est, inquit, agrum propter me, quam me propter agrum perire. Stob. ser. 55.

A Dolescentem, quod lusisset alea, grauiter increpuit, qui quum dixisset, Sie obiurgas ob rem paruam? At paruum non est, inquit, assuescere. Laert. lib. 3.

Quosdam ex amicis mulctauit, quod in ludo alcae sensisset eos non ludere. Siquidem multi sunt, qui in hoc ludo velut in re maxime seria versan tur, non enim ludunt. qui fort. as suas omnes, interdum et liberos, aleae permittunt arbitrio. Plutar. in reg. et imp. apoph.

Manium Curium accusator eius ad concitandam inuidiam in sipario (idest velaminis genus) pinxerat omnibus locis, aut in neruo nudum, autab amicis redemptum ex alea: hoc agens, vt omnibus persuaderet, quam is esset perdite deditus aleae. Hoc crimen ridicule inficiatus est Manius: Ego, inquiens, nunquam vici. Alter intelligi volebat, Curium assidue lusisse alea. Curius eo torsit, quasi infelicitas esset opprobrata. Non est verisimile, qui frequenter ludit tesseris, nunquam vincere. Refert Fabius.

Memmlo cuidam vituperanti Catonem Vticensem, dicentique quod totas noctes ebrius esset: At illud, inquit Cicero non addis, eu totos dies alea ludere: ciuiliter excusans Catonem: qui rotum diem reip. negotiis dabat operam, nocturaus aliquot horas sume bat laxando animo. Erasm. 4. apopht.

Huc refer ap phi. de. Ludo et Recreatione.

SEruum quendam fugitiuum videns ad puteum sedentem, Vide, inquit, adolescens, ne excidas: ambiguo verbo ludens. Nam excidit, qui in puteum decidit. et , id est, excidit, qui de loco pellitur. Laert. lib. 6. cap. 2.

Interrogatus. quamobrem athletae nihil sentirent? Quoniam, inquit, suillis ac bubulis carnibus educati sunt. Nam athletae crassioribus cibis enutriuntur, qui corpori quidem robur coferunt, sed mentis acumen hebetant. Vocis autem ambiguitas dedit ioco locu. Nam vt Graecis , ita Latinis sentire, tam ad animum quam ad corpus pertinet. At percon tator ille quaerebat, quid esset causae, cur athletae veluti sensu carentes, non offenderentur plagis: Diogenes animo rum stuporem notare maluit. Laert. li. 6.

Quum mentio fieret de puero stuprato, Diogenes, interrogatus cuias esset, lusit ex ambiguo dicens, Tegeates: nam Tegea ciuitas est Arcadiae, Tegos autem interdum idem est quod lupanar. Ibidem.

Quum mendica quaedam ventris tormina pateretur, ac medicus percontaretur, num haberet in ventre? Quī potest, inquit, quum triduo nihil comederit? Et huius dicti festiuitas iucundior est Graecis, quibus in ventre habere dicitur, quae fert vterum. Nam id medicus percontabatur, an esset grauida. Eras. li. 6. apoph.

Quendam, qui male cecinerat, rogauit, cuius esset cantio? quum ille respondisset, Carcini: multo magis, inquit, quam hominis. Carcinus enim Graece cancrum sonat. Est autem eadem vox cantoris cuiusdam nomen, quem notant Graecorum prouerbia. Eras. lib. 6. apoph.

Quum trabes delapsa quosdam e conuiuis occidisset, dixit, . Id Latine reddi non potest: iocus est ex amphibologia. sonat trabi, si subscribas iota: et sine hac, sonat opinor: Viri, opinor dij sunt, quod si non sunt, trabi sunt. Nisi forte legendum, acuto accentu, vt intelligas trabes sunt. Eras. 6. apoph.

Quum Satyrum accepisset apud Ilium peregrinari, festiuiter in illu torsit illud prouerbio iactatum, In ilio semper mala: ludens ox ambiguo vocis. Aliter enim mala dicuntur, quae misera tristiaque sunt, aliter homines mali. Eras. 6. apoph.

Polydae glorianti, quod discipulus ipsius Philopas canendo vicisset Timotheum: Miror, inquit, si ignoras, quod discipulus tuus condit decreta. Timotheus autem leges: Iocum captans ex ambiguo vocis. Nomos enim Graecis et legem sonat, et modulos cantionis Eras. ex Athenaeo.

Philoxenus, cui cognomen Pternocopis, patria Corinthius, orto sermone quod turdi magno venderentur, quum forte adesset Coridus, qui male audiebat, quod corpus suum ad quaestum prostituisset: Atqui ego, inquit, memini fuisse tempus, quo Coridus obolo parabatur: ludens ex ambiguo, nam corydus etiam auiculae nomen est. Eras. 6. apoph.

Demonax in Herminum Peripate ticum, qui semper in ore habebat decem A ristutelis Categorias, ita lusit: Equidem arbitror Hermine, te non indignum decem Categoriis. Iocus est ex ambiguo vocis. Categoriae Grae cis vel praedicamenta dicuntur, vel accusationes. Eras. lib. 8. apoph.

Quum Athenis quidam Romanus senator filium ad Demonactem adduxisset, eleganti forma, vestitu delicato, ac deliciis effoeminatum, diceretque, Salutat te, ō Demonax, filius me: Pulcher est, inquit, et te dignus, et ma tri non absimilis. Vtrunque autem poterat dici in laudem. Nunc autem patrem notauit ex filij effoeminatis mo ribus, et matri similem dixit mollem et deliciis euiratum. ibidem.

Cuidam amatori. qui misso sigillo iubebat illam venire: Non possum, inquit, lutum est. Olim terrae genera signabant, at illa lutum esse dixit, quasi ob lutum viarum non posset accedere. Luteum sigillum nihil morabatur, ar genteum quaerebat, Eras. 6. apoph.

In acievulneratus circa claniculam cunde cumberet lecto, et medicus a quo eu rabatur, subinde praemium efilagitaret: Sume, inquit rex, ipsemet, habes enim clauem in tua potestate: ludens ancipiti voce: enim Graece et clauem sonat, qua aperitur cista, vel ianua domus: et commissuram quoque humeri cum pectore. Plutare. in apopht. regum et impp.

A Philippo donatus equo saucio, vendidit: et ab eo post interrogatus, vbinam esset equus? Ex vulnere, inquit, illo confectus est. Ludens ex am biguo. nam sonat venditus est, et confectus est. Eras. 6. apopht.

In quendam patronum imperitum, sed splendido vestitu se venditantem litigatoribus, lepide dixit: Homo in agendis causis bene vestitus. Lusit ab inexpectaro: nam auditor pro vestitus expectabat, instructus, aut exercitatus. Eras. 6. apoph.

In maleo lentem, Video, inquit, me a te circumueniri, sentiens, se malo odore vndique oppleri. quum circumuenire dicatur, qui dolo fallit. Eras, 6. apoph.

Causam agens, quum pusillus testis prodisset, Licetne, inquit, rogare? Quum quaesitor properans dixisset. Licet, modo breuiter: hic Philippus, Non accosabis, perpusillum rogabo. Primum in testem risus obertus est: sed mox in iudicem Lucium nurificem conuersus, qui sedebat ipso teste Breuior. Erasm. 6. apopht.

Curtius eques Romanus delitiis diffluens, quum apud Caesarem coenaret, macrum turdum sustulit e patiez: eummque tenens interrogeuit Caesarem, liceretne mittere? cumque is respondisset: Quīdor liceat? ille protinus auem misit per fenestram, iocum arripions ex ambiguitate verbi. Nam cibus e conuiuio dono mittitur amicis quod apud Romanoserat solenne: et mittitur, quod abiicitur. Eras. lib. 4. apopht.

Quum Cicero in Pompeij castra venisset, dicentibus, Sero venisti. Minime, inquit, sero, nam nihil adhuc parati video. Allusit ad eos, qui sero veniunt ad conuruium. Iocus est ex ambiguo. Sero venit, qui tarde venit: et sero, qui post tempus. Plutarch. in Rom. apoph.

Quum Faustus Syllae filius ob aeris a lieni magnitudinem suppellectilem suam proscripsisset: Hanc, inquit, proscriptionem magis approbo, quam paternam. Lusit ambiguo verbo. Proscribitur res, quae in auctione venum exponitur: et proscribuntur homines, a quouis iugulandi, quo cru delissimo genere Sylla quamplurimos eiues proscripserat. Plutarch. in Romanorum apoph.

In Isauricum ita lusit: Miror quid sit. quod pater tuus homo constantissimus, te nobis varium reliquerit. Iocus ex ambiguo vocis. Nam varius di citur, parum animo constans, varius item, qui vestigiis plagarum notatus est. Vulgatum autem erat, hunc Isauricum aliquando a patre caesum loris. Inde illud M. Caelij praetoris non dictum sed factum: cuius quum sellam curulem consal Isauricus fregis set, alteram posuit loris intentam, tacite minitans illi, atque exprobrans, quod a patre loris caesus esset. Eras. 4. apoph.

DIcitur ter nauigasse in Siciliam, nec sine periculo, nec sine cauil lis obtrectantium. Molon itaque, qui gerebat hostilem in Platonem animu, negabat non esse mirum si Dionysius esset Corinthi, sed si Plato in Sicilia. Nam tyrannum expulerat ne cessitas. Platonem inuitabat ambitio, vt vulgus quidem interpretabatur. Et tamen Dionysium esse Corin thi adeo mirabantur omnes, vtiam abierit in prouerbium de re inexpectata et incredibili. Laert. lib. 3.

* Ciuitas in qua ciues ad expetendos magistratus minime ambitiosi sunt, optime et procul a seditionibus permaner: contra vero quae aliter affectos habet ciues. Libro 7. de legibus.

Homines partim esse ridiculos partim, partim odiosos, partim miserabiles dixit. Ridiculos quidem, qui ambitiose ad maiora aspirant. Odiosos, qui ca consequuntur. Miserabiles autem, qui spe falluntur. Stob. ser. 2.

* Contentio honorum, seu ambitio, oriuntur ex vi irascibili: quae cum in excessu fuerit, gignit feritatem. Stob. serm. 1.

* Non so lum ambitio et gloriae studium expers est senectutis, sed magis (quod populare et ciuile est, quale formicis etiam et apibus) ad finem vsque vitae perdurat. Plutarch. Stob. serm. 43.

* Plurimae seditiones in ciuitatibus ambitionis culpa oriuntur: de honoribus enim non quilibet, sed potentissimi quique contendunt. Stob. ser. 43.

Cum aliquando theatrum peteret, interroganti cuidam cuius vocem esset libentissime auditurus? Eius, in quit a quo artis meae quam optime canerentur. Ingenue fassus est, se magno gloriae stu, dio teneri. Solebant enim olim Musici, in publico virorum illustrium laudes canere. Plut. in eius vita.

Themistoclem ferunt virtutum sti mulis agitatum, et ob id noctes inquietas exigentem, quaerentibus, quid ita co tempore in publico versaretur, respondisse, Quia me trophaea Miltiadis de somno excitant. Marathon nimirum animum eius, et Artemisium, et Salanis, naualis gloriae fertilia nomina illustranda tacitus facibus incitabant. Plut. in Themistocle. Valer. Max. lib. 8. cap. 13.

Timon, qui cognomine Misanthropos dictus est, elementa malorum vocabat Auaritiam et Ambitionem: eo quod ex horum vitiorum fonte, caetera vitia omnia prouenire ac manare viderentur. Timonis dicterium recitat Stob. serm. de Iniustitia.

* Timidus patriam, ambitiosus vero substantiam paternam deserit. Stob. serm. 4.

Lacedaemoniis bello victis, ac mul to sanguine fuso iam fugatis, cum audiret, illos eius belli calamitatem extenuare, vt palam fieret omnibus quanta strages edita esset, non quibuslibet permisit cadauera interfectorum tollere, sed vt quaeque ciuitas sua auferret, et ita factum est, vt appareret, plusquam 1000. Lacedaemonios interiisse. Plut. in apoph.

* Anaxarchus philosophus ex auctoritate Democriti praeceptoris iunumerabiles mundos esse refereus: Heu, me miserum, inquit Alexander, quod ne vno quidem adhuc potitus sum! Angusta homini possessio gloriae fuit, quae deorum omoium domicilio sufficit. Iuuenal. satyr. 10 Plutar. de tranquillit. anim. Valer. Max. lib. 8. cap. 13.

Statuam ponere, sacrosanctum patriae donarium, in animo habebat. Cum autem quidam ei consuleret, vt a Polycleto fingendam imaginem curaret: respondit, Non se eiusmodi donarium positurum, cuius gloria non ad consecratorem, sed ad factorem essetre ditura. Etenim liquere, spectatores in ea statua magis artem et industriam Polyceti, quam suam liberalitatem et munificentiam admiraturos esse. AElia. lib. 14. de Variahist.

Cum A lexander Magnus per literas petiisset, vt Lacedaemodiorum decreto decernerentur ipsi diuini honores, et in deorum numero referretur: Age, inquit, concedamus Alexandro, si velit appellari Deus. Despecitam risit stultam principis ambitionem, qui putaret ab iis posse creari dieos, qui ipsi nihil aliud essent quam homines: aut si hoc non putauit, insigni stultitia falsi nominis vmbra gloriaretur.

Cum Pylij decretum edidissent, quo Theopompo tribuebantur summi honores, rescripsit: Mediocres ho nores ipsum tempus auget, immodicos abolet. Hoc animo quid excelenirius? quod alij sibi aut vendicant arroganter, aut ambiunt inepte, hoc vluro delatum reiecit, simul et suam de clarans modestiam, et amicos admonens, in omni re modum esse optimum. Quin et illud acute persperit, quae subito crescunt in altum, non esse diuturna, quod genus sunt berae et cucurbitae: caeterum quae paulatim augescunt, ea facere aetatem, veluti quercum et buxum. Plut. in Lacon

* Narrant eum, quum Alpes iam transiisset, et praeter oppidulum quodam barbaricum paucis et miseris habitatum honiinibusiter faceret, amicis per iocum ex ipso quaerentibus, an et hīc de magistratibus essent con tentiones, ac de principatu certamina, et potentium aemulationes, serio respondisse, Malle se hīc primum, quam Romae secundum esse. Rursus cum in Hispania per ocium res Alexandri gestas legeret, diu cogitabundum ad extremum illaerymasse, et amicis causam quaerentibus dixisse, An non dolendum vobis videtur, me cum id aetatis sim, qua Alexander tot nationibus imperauit. nihil dum memoratu dignum gessisse? Plut. in Caes.

Agrippa familiaribus suis dicere solebat, hunc esse morem prineipum, vt nolint habere quenquam se potiorem. Nain ea quidem, quae facilem et exploratam victoriam esse videntur habitura, ipsi gerere statuunt: pessima vero quaeque et difficillima aliis committunt. Quod si eueniat vt opportuna negotia aliis mandare cogantur, grauiter ferunt, propter laudem et gloriam eorum qui ea gesserunt, sed sibi ipsi rerum bene gestarum gloriam libenter ascribunt. Xiphiliuus in Augusto.

* Nero, cum primum natus esset, quidam astrologus praedixit eum regnaturum esse et matrem necaturum. Quod cum Agrippina mater intellexisset, subito exclamare cepit: occidat, dum regnet. Praesagio votoque rcspondit euentus. Sueton.

Rutilius et Scaurus cum competitores essent in consulatu, Rutilius tandem Scauro cessit. Sed Scaurus ambitus Rutilium accusabat, quoniam in tabulis Rutilianis scriptum esset, A. F. P. R. atque interpretaretur Scaurus. Actum fide Publij Rutilij: quasi fuffragia Rutilius corrupisset, nec potuisset fieri consul Scaurus, uisi ex renuntiatione Rutilij: Rutilius rursus interpretabatur, Ante factum postea relatum: Tum C. Canioius eques Romanus, quum Ruffo adesset, exclamauit, neutrum illis literis declarari. Id enim significare: AEmylius fecit, plectitur Rutilius: id est, AEmylius Scaurus corrupit populum, Rutilius passus est repulsam. Brusonius lib. 1. cap. 15.

Caius Corta in ambitione artifex, dicere solebar, se operam suam, quod non contra ofricium rogaretur, polliceri solere omnibus, impartire autem iis apud quos optime poni arbi traretur. Brus. lib. 1. cap. 15.

Quum redirer ad suos, trium Curiatiorum fratrum quos occiderat spolia gestans, quorum vni desponsa fuerat Horatii soror virgo, illa autem agnoscens sponsi paludamentum, quod ipsa manibus suis confecerat, solueret crines, ac fletu sponsum mortuum inclamaret: Horatius sororem gladio transfigit, dicens, Abi hinc cum tuo praepostero amore, oblita fratrum mortuorum, viuique, oblita patriae. Tantum valuit amor laudis, et patriae gloria. Liuius, et Plin. de vir. ill.

Afer Didio Gallo qui prouinciam ambitiosissime petierat, deinde impetrata re, tanquam coactus, querebatur, vrbane, Age, iuquit, Didi, aliquid et reipub. causa labora. Brus. li. 1. cap. 15.

Coci cuiusdam filius ambitiosissimus, cum candidatus in campum descendisset, ac a Cicerone petiisset suffragium, Tullius coquum agnoscens, ait, Ego quoque tibi fauebo. Respexit autem Cicero ad officium hominis cui ideo fauere cuperet, ne sale perderet offam. Bruson, lib. 1. ca. 15.

* Miserrima, inquit, estominno ambirio, honorummque contentio. Item. Facillime impellitur ad res iniustas qui gloriae cupidus est. Item. Difficile est potestatem cupienti, seruare aequitatem. lib. 1. de Offic.

Quum M. Octauius, duas habens legiones haud procul ab Vtica, a Catone postularet, vt inter ipsos de imperio statueretur, Cato legatis nihil respontlit, verum ad amicos conuersus, Quis iam miretur, inquit, rem male gestam, esse quum in ipsa morte in nostris videatis dominandi cupiditatem? Significans, ambitione ducum bellum infeliciter cessisse, Plutarch.

Dehortantibus anlicis, ne ob imminentia pericula bellum pro Ioanna Neapolitanorum regina, contra Martinum pontificem, qui regno eam spoliarat, susciperer: Non abhorreo, iuquit, periculum, cum fine labore et periculo nemo vnquam gloriam consecutus sit. Panormita. de rebus gestis Alphonsi. lib. 1. cap. 2.

* Non fere quisquam est, qui careat amore dominandi, et humanam non appetat gloriam. Item. Quoties hominibus praeesse desidero, toties Deo meo praeire contendo. Comment. in Psalmos.

* Diabolus ruit, quia elegit potius praeesse. quam subesse. lib. 14. de ciuitate Dei, cap 11.

* Hoc ipso pernicisior ambitio, quod blanda est consolatricula dignitatum, et saepe, quos vita nulla delectat, quos nulla potuir mouere luxuria, nulla auaritia subruere, facit ambitio criminosos: habet enim sorensem gratiam, domesticum periculum, et (vt dominetur aliis) prius seruit, curuatur obsequio vt honore donetur, et dum vult esse sublimior, fit remissior. Commentar. In Lucam, lib. 3.

* Quicunque desiderauerit primatum in terra, inueniet confusionem in coelo. Nec inter seruos Christi computatur, qui de primatu tractauerit. Homil. 25. in Matth.

* O ambitio, ambientium crux' quomodo omnes torquens omnibus places? Nil acrius cruciat, nil molestius inquietat, nil tamen apud miseros mortales celebrius negotiis eius. lib. 3. de consideratione.

Plura pete ex apopht. De Gloriae et Laudis cupiditate, atque Regnandi libidine

ANimaduertens Antisthenem ambitiosius ostentare vestem laceram et detritamm, facete, hominem increpauit, , inquit, , id est, non desines te nobis comere? Significans, eiusdem esse ambitionis vtilitatem amictus ostentare, et delicato cultu sese venditare. Erasm. lib. 8. apoph.

Alcibiades cum Socrati magnifiea misisset munera, et Socrates respuere videretur, Xantippe auida dissuasit, et donum magnificum ac indignum vt non acciperetur esse dixit, Tum Socrates: Alcibiades, inquit, haec mittitambitiose, et nobis nostra est ambitio. Alij namque videri et laudari cupiunt, dum alios ornant muneribus: alij vero ex eo laudem sibi parare student, quod propter communem consuetudinem omnia contemnant: et sic omnibus sua innata est ambitio. Erasin. libr. 8. apoph.

Quum Anristhenes Cynicus pallium haberet pertusum, idque obuertens fissuram omnibus daret inspiciendam: Per sissuram (inquit Socrates) pallij tui, video tuam inanitatem. eleganter notans, turpiorem esse ambitionem ex vtilitate cultus, quam ex amictu splendido. Atque vtinam inter Christianos non sint multi Antisthenes, qui sub veste fusca, vili, sordidaque, plus celent gloriae, quam alij diuites habent in holosericis ac byssinis. Erasm. libr. 3. apoph.

Quum aliquando perfusus esset aqua, staretque toto distillans corpore, cireunstantes aliquot, vt sit, commiserabantur hominem indigna passum. Quibus Piato (nam et is forte tum aderat:) Si vultis, inquit, commiserari Diogenem, abite: notans in philosopho gloriae cupiditatem. Hoc igitur spectaculo quoniam delectabatur, felix erat potius quam miserandus: at si nullo teste perfusus fuisset, tum vere fuisset miserabilis. Laertius libro. sexto.

Rhodios quosdam adolescentes elegantiore cultu conspiciens, dixit, , id est, hic fastus est. Rursum, quum vidisset Lacedaemonios substricta tunica parce sordideque cultos, , inquit, , id est, hic alius fastus est. Significans. non minus peccare eos qui ad ostentationem sordide vestiuntur, quam qui splendido vestitu sese iactitant. Vnde scitum est illud diui Hieronymi, Pullas aeque vt candidas deuita. Erasin. libro 8. apoph.

Plato frugalis quidem erat, sed tamen amans mundiciei: contra Diogenes, sordidus. Itaque calcans Piatonis culcitram, praesentibus aliquot Dionysij amicis, quos Plato inuitarat ad conuiuium, dixit, Calco Platonis ambitionem. Mox Plato: At quanta superbia tumes ipse Diogenes, dum alienam superbiam te calcare puras? Hoc ipsum ab aliis narratur lepidius, Diogeni dicenti, Calco fastum Platonis: Calcas inquit Plato, sed alio fastu. Nam hoc ipsum fastus erat, quod iactabat mundiciei contemptum: et qui sordibus gloriantur, non minus ambitiosi sunt quam qui splendide vestiuntur, Sed aliter: Turpior est autem ambitio, ex fuco virtutis laudem captans. Socion tamen hoc non ascri bit Diogeni, sed Platoni Cynico. Laert. lib. 6.

De seipso dicere solitus est, se implere et ferre tragicas execrationes. Nam erronem se esse, domo et patria carere, mendicum agere, tenui vestitu vti, et in diem viuere. Nihilominus tamen in his non sibi minus placebat, quam Alexander in terrarum orbis imperio cum subactis Indis Babylonem reuerteretur. AElianus libro tertio, de Varia historia.

Thales Milesius philosophus dicebat, amicorum absentium aeque ac praesentium oportere meminisse. Amicitia enim est animorum coniunctio, quos non dirimit locus. Multi non amant, nisi tantisper dum vident. Diogenes Laert. libro 1. cap. 1.

* Probum amicum (dicebat) gaudiis quidem vocatum adesse decet: aduersis autem casibus sua sponte. Item, Veri, amici tum suaues amicitias fruitione communi, tum calamitates participatione sua reddunt leuiores. Item, Nod posse opitulari amicis, inopiae est: nolle aurem, malitiae est signum. Maxim. serm de amicitia.

Quendam praedicantem se nullos habere inimicos, interrogauit, num vllum baberet amicum? Sentiens, amicitias, et inimicitias inuicem se consequi: nec fieri posse, quin qui mul tos haberet amicos, complures habeat et inimicos. Plutar. in apoph.

* Erga amicos inquit, esto constans: erga inimicos munitus et cautus. Maxim, serm. de amicitia.

* Qui cum amicis versatur omnia ad gratiam et voluntatem illorum fa ciens, ex praesenti voluptate inimicitiam facit in posterum. Maxim. serm. de amicitia.

Dicere solitus est, nullam esse possessionem pretiosiorem vero boneque amico. nec aliunde plus fructus aut voluptatis capi. Itaque praepostere facere multos, qui pecuniae dispen dium grauius ferunt quam amici iacturam: quique se beneficium perdidisse clamant gratis collocatum. quum eo sibi conciliarint amicum quouis lucro potiorem. Erasm. libro 3. apoph.

Croeso interrogato, quid esset maximum et pretiosissimum ex regno consecutus? Cum ille respondisset, vt hostes vlcisceretur, et amicos beneficio afficeret: Multo, inquit, melius fecisses, si illos tibi amicos asciuisses. Maximus serm. 6.

* Dicebat qui fratribus praeteritis alios sibi amicos acquirunt, iis esse similes, qui agro suo relicto colunt alienum. Ibidem.

* Vasa quidem (inquit) meliora sunt noua: sed amicitia praestat: quo vetustior. Item, Equi bonitatem in bello, amici vero fidem in calamitate iudicamus. Maxim. serm. de amicitia.

* Amicos probabis ex calamitate in vita, et communicatione periculorum. Aurum enim igne probamus, amicos in aduersa fortuna cognoscimus. Item Vera amicitia tria requirit maxime virtutem tanquam honestam. et familiaritatem vt iucun dani, et vsum tanquam necessarium: nam vbi iudicaris, recipere debes, et congressu laetari, et vri si egeas. Maxim. ser. de amicitia. Plura vide apud Isocratem ipsum admonit. ad Nicoclem.

* Quot amicos paratis, tot oculos habes, quibus quae velis videas: tot aures, quibus quae decet audias: tot consilia, quibus de iis quae conducunt cousultare et prospicere possis. Non enim aliter se habet plurium amicitia, quam si cui Deus vnum corpus babenti multas daret animas, quae omnes illi prouiderent et consulerent. Maxim. serm. De amicitia.

* Quae calamitas extra amicitiam non intolerabilis? quae prosperitas, remota amicitia, non iniucunda est? Item. Eum iusie miser rimum iudico, qui in miseriis et calamitatibus multos habet qui laetentur. in rebus autem secundis qui delectetur neminem. Maxim. eodem serm.

Interrogatus, quid reuera esset amicus? respondit, Alter ego. Laertius lib. 7. cap. 1.

Admonitus a quodam, ab amicis illi tendi insidias, vt caueret. Quid facias. inquit, sic et cum amicis et cum inimicis habebimus consuetudinem? Abinimicis nobis cauemus, amicis fidimus. Quod si pariter ab vtrisque nobis cauebimus, non est suaue viuere. Laert. lib. 6.

Amico roganti, vt pro se falsum diceret testim onium: Se quidem amicum esse dixit, sed ad aras vsque. Sensit vir prudentissimus, eatenus benefaciendum esse amicis, quatenus iustitia, aequitas, et in Deum pietas permittit. Plutarch, in apoph. Gellius libro 1. capite 3. Brus. libro 1. capite 3.

Quum Platoni Dionysius diceret, Aliquis auferet tibi caput: Xenocrates, qui tum praeceptori aderat. Non prius, inquit, quam hoc: suum ostendens caput. Laert. lib. 4. cap. 2.

Rogatus quo pacto amici tractandi essent? Non aliter, inquit, quam nos ab illis tractari cuperemus. Laer. lib. 5. cap. 1. Brus. lib. 1. cap. 3.

* Amicum (dicebat) oon diligas vti litatis gratia. Nam talis amicitia breuis, et instabilis est. Item, Amicum ne parato, cui non credis omnia. Maxim. serm. de amicitia.

Admonitus vt caueret sibi ab Heraclide et Calippo, quorum fidei plu rimum credebat: respondit, se malle vita excedere, quam in metu violentae mortis amicos inimicosque iuxta ponere. Brus. lib. 1. cap. 3. ex Plutarcho.

Nicocli petenti, vt sibi ante Phocio nem venenu haurire liceret. Tametsi durum hoc, inquit Phocion, tamen con cedendum est ei, cui nihil vnquam in vita negaui. Phocionem Nicocles inter amicos fidissimum vnice adamarat, eique molestum erat videre illum morientem. Eam molestiam vt vitaret petiit vt ipse prior biberet. Et hac in re Phocion commoda uit amico. Plut. in Graec. apoph. et in Phocione.

Dicere solebat, non prius interdiu discedendum e foro esse, quam si nouum aliquem amicum ad veteres adieceris. AElianus libro 14. de Var. hist.

Amicum Alcibiadem quum ad coenam rogasset, ille recusauit: sed domi bene potus. cum famulis paulo post irrupit, stansque ad ostium coenaculi, iussit famulos vasa diripere, et ad suas aedes deferre: qui fere dimidium asportarunt, aliis conuiuiis autem Alcibiadis violentam superbiam criminantibus, Anytus, dixit, illum humaniter egisse, cui quum totum auferre licuerit, dimidium ipsi reliquisset. Erasm. 6. apoph. ex Plutar cho.

Interrogatus, quo pacto quis amicos sibi facere posset? respondit, Si loquatur illis iucundissima, praestet autem vtilissima. Quo dicto innuit, in parandis amicis adhibendum esse primo sermonis comitatem, in officiis autem praestandis vtilitatem. Plu. in Laconicisapoph.

Quidam ambientes amicitiae foedus inire cum Lacone, volebant se quocunque vellet vinculo astringere, quo certius esset amicitiam fore sinceram. Quibus ille: Vna est, inquit de amicitia certitudo, si etiam volen tes laedere non possint: nam reliquae omne sprorsus infirmae sunt. Conuenit cum illo Chilonis. Sic habendum amicum, vt cogites alium posse fieri inimicum. Eras. lib. 8. Apoph. ex Plutarcho.

* Quum quidam ad eum misisset ornamenta multa, ea distribuit amici, interrogatus autem eur sibi nihil reliquisset? Quia, inquit, corpus meum his omnibus ornari non potest: amicos autem his ipsis ornatos intuens, maximum mihi ipsi ornatum aptatum esse putabo. Maximus, serm. de amicitia.

Darius rex quum aperuisset praegrande malum punicum, et quidam ab eo sciscitaretur, cuius rei tantum numerum habere optaret, quan tus iilic inesset granorum? respondit, Zopyorum is erat vir bonus ac Dario fidus amicus. Significans, regi nihil prius aut clarius esse debere probis ac fidis amicis. Plutarch. in apoph.

Darij matrem, vxorem, et sorores captiuas inuisens, vna cum Hephaestione, hunc, quod esset eodem ornatu quo rex, corpore etiam maior. Syssigambis Darii mater pro rege adotanit. Eadem ex nutibus adstantium intelligens errorem, perturbata denuo salutauit Alexandrum. Tum Alexander: Nihil est o mater, quod tur beris: nam et hic Alexander est. Sentiens, amicum esse alterum ipsum. Plut. in Alex.

* Interrogatus a quopiam vbi thesauros haberet, amicos ostendens, In his, inquit. Maximus, serm. de amicitia.

Idem, inter amicos quos habebat praecipuos ac potentissimos, omnium maxime videbatur honorare Craterum, sed omnium maxime diligere Hephaestionem. Craterus enim, inquit, amat regem, Hephaestion amat Alexandrum. Id Graece iucundius dicitur, et . Sentiens, Craterum in his quae ad regiam dignitatem attinebant, praestare fidem amicum: Hephaestionem, priuato quodam affectu diligere Alexandrum: Pariter ita que licet dissimiliter amantibus, diuersa ratione persoluit praemium. Craterum ornauit dignitate: Hephaestionem ad intimam admisit familiaritatem. Plutarch. in apophtheg. regum.

Ilium profectus, Achillis statuam coronans. Ote felicem, inquit Achilles, cui viuo talis amicus contigit. loquebatur autem de Patroclo, qui fidissimus Achilli fuit amicus. Plut. in vita Alexandri.

* Extat sapientissima Scytharum legatorum oratio ad Alexandrum, lib. 2. hist. Qu. Curtij dehortatoria a bello. Inter alia autem egregie dicta et illud occurrit. Quibus bellum non intuleris, bonis amicis poteris vti. Nam et firmissima est inter pares amicitia: et videntur pares qui non fecerunt inter se periculum virium. Quos viceris; amicos tibi esse caue credas. Inter Dominum et seruum nulla amicitia. et c.

* Pauciora (inquit) mala contingunt hominibus ab inimicis quam amicis. Inimicos enim quum metuant ab eis cauent. amicis vero aperti sunt, vnde periculis exponuntur et insidiis ipsorum facile capiuntur. Anton. ser, de amicis improbis.

* Arcanum in amicitia auditum inimieus postea factus ne efferas: laede res enim non tam ipsum amicum quam amicitiam. ibidem.

* Ne propter iram amici arcana effutias. Quin speres, inquit, ipsum de nuo amicum tibi fore. Saepe iucundior sit amicitia quae deposita simultate ad concordiam rediit. Fugiendae sunt malorum amicitiae, et bonorum inimicitiae. Ibidem.

In somnis Antigonus aliquando viderat Mithridatem auream metentem messem: eoque struebat illi insidias, vt tolleret e medio. Idque quum indicasset Demetrio filiolio, iureiurando adegit vt sileret. Is vero iuncto sibi Mithridate, deambu labarin littore maris, et infima hastae parte inscripsit harenae. Fuge Mithri dates. Is intellecta re, profugit in Pontum, atque illic regnauit. Plut. in apoph.

* Nullum, inquit, tibi amicum sumas, priusquam inquisiueris, quomodo secum prioribus amicis gefferit. Expectabis enim talem erga te futurum, qualis fuit erga illos. Ibidem.

Negabat vllam vocem inimiciorem amicitiae potuisse reperiri, quam eius qui dixisset, Ita amare oportere, vt aliquando esses osurus. nec vero, se adduci posse, vt hoc (quemadmodum putaretur) Biantis esse dictum crederet, qui sapiens habitus esset, vnus e septem, sed impuri cuiusdam, et ambitiosi aut omnia ad suam potentiam reuocantis, esse sententiam. Quonam enim modo quisquam amicus ei esse poterit, cuius se putabit inimicum esse posse? Cicero in Laelio.

* Sapienter monebat non parandum esse amicum, cui non ausis per omnia credere. Ibidem.

Dicere solebat, nihil difficilius esse, quam amicitiam vsque ad extremum diem permanere. Mutautur enim mores saepe. aliās aduersis rebus, aliās ingrauescente aetate: aut dirimuntur contentione vel luxuriae conditione, vel commodo alicuius, quod idem adipisci vterque possit. Ibidem.

Frequenter dicebat, in omnibus rebus diligentiores esse homines, vt capras et oues quot quisque haberet, dicere posset: amicos quot haberet, non posset. in illis quidem parandis curam adhibent, in amicis eligendis sunt negligentes. Ibidem.

Cato cum praediceret, Pompeijpo tentiam crescentem nulli bono fore populari ciuitatis gubernationi, sed multo magis ad tyrannidem tendere. Pompeius ita respondit, Tua (inquit) Cato magis accedunt ad diuinationem, mea autem accommo data sunt amicitiae. Quo dicto indicat, Catonem de rebus loqui plane incertis se vero ea praecipue secutum esse, quae tum temporis amicitia, quae sibi cum Caesare intercedebat, posta labat. De amico autem multo humanius est bene sperare, quam quasi per somnium diuinare peiora. Plut. in apoph.

Amico iniusta petenti quam pernegasset suum officium, isque indignabundus diceret: Quid ergo opus est mihi tua amicitia, si quae ab te peto, non accipio? Imo, ait Rutilius, Quid tua mihi opus est amicitia, si quid inhonestae rei propter te facturus sum? Val. Max. lib. 6. cap. 4. et Eras.

* Solem e mundo tollere videntur, qui amicitiam e vita tollunt. Cui potest esse vita vitalis, qui non in amici mutua beneuolentia conquiescat? Verus amicus est alter idem. Qui ex amicitia tollit verecundiam, maximum eius tollit ornametu. Sine virtute nec amicitiam, nec vllam rem experendam consequi possumus. Odium est venenum amicitiae. Nulla est amicitia, cum alter audire verum non vult, alter ad mentiendum paratus est. Nulla est excusatio peccati. si amici causa peccaueris. Ab amicis honesta petamus, et amicorum causa honesta faciamus. Certus amicus in re incerta cernitur. libr. de amicitia, vbi plura leges.

* Ea est iucundissima amicitia, quam similitudo, morum coniugauit. Plurimae delectationes sunt in amicitia. Onnium rerum quas ad beate viuen dum sapientia comparauit, nihil est maius amicitia, nihil vberius, nihil iucundius. Meipsum ames oportet, non mea, si veri amici futuri sumus, Amicitia res sauctissima. Qui amicitiae fidem laedit, is oppugnat omnium commune praesidium, et quantum in ipso est disturbat vitae societatem. lib. de Offic. de finibus bonorum et mulorum, erat. pro Roscio Amerino et alibi.

* Non exercitus, inquiebat, Iugurtham alloquens, neque thesauri praesidia regni sunt, verum amici: quos neque armis cogere, neque auro parare queas: officio et fide parantur. Sallust. hist. de bel. Iugurth.

M. Lucullum, quod Bruti et Cassij partes sequutus esset, M. Antonius oc eidit. Huius mortem quum Volumnius, qui viuum familiatiter coluerat, fine fine deploraret, ad Antonium per tractus ait, Iube me protinus ad Luculli corpus ductum occidi. Neque enim illi extincto superessedebeo, quum ei infelicis militiae autor extiterim. Eras. 6. apoph.

Lucillius Bruti familiaris, quum Barbaros in Brutum obnixe ruentes cerneret, Brutum se esse assimulauit: ca ptunsque, et ductus nimis auide ad Antonium, quum in Antonij esset aspectu. ait: M. Brutum, ō Antoni, nemo caepit, absitque vt ipsum quisquam capiat hostis. Exterritis his qui adduxerant, Credo, ait Antonius, vos com milirones, hunc errorem grauiter ferre: sed scitote vos meliores praedam adeptos, dum enim hostem quae ritis, amicum mihi adducitis. Viuo quidem Bruto ignoro per deos qua in re vterer: his amicis vtinam magis quam hostibus potiar. Plut. in Bruto, et Brus. li. 1. c. 3.

Cum Alexandriam vi cepisset ciuibus omnibus et ciuitati se parcere dixit propter Arrium ciuem Alexan driuum, et olim sibi summa familiari tate coniunctum. Rarae profecto cle mentiae fuit Caesar, qui propter vnicum amicum eam ciuitatem diripere noluit. quae tam diu pertinacissime rebellarat. Plut. in apoph.

* Ego tibi monstrabo, ait, amatorium sine medicamento, sine herba, sine vl lius veneficae carmine. Si vis amari ama. Senec epist 9.

* Dicere solebat iucundius esse ami cum facere quam habere: quomodo artificij iucundius est pingere quam pinxisse. ibidem.

Neapolitani cum in honorem et aeternam Alphonsi regis clarissimi memoriam arcum triumphalem aedificare vellent, et quo satis spatij haberent, Nicolai Mariae Buzuti magnanimi et strenui equitis domum dirrere conarentur: rex stultum ciuium facinus incusauit, dicens, non tanti se facere aedificia ventis et tempestatibus exposita, vt ob id veteris amici (cuius operam strenuam non semel in bello expertus esset) domum destruere cuperet. Pluris autem fecit rex prudentissimus amicum, quam nominis sui perpetuum monumentuin. Panormitan. lib. 1. de gest. Alphonsi.

TYrannorum amicos dicebat cal culis supputatoriis esse simillimos, qui vt arbitrio supputantis ponuntur, interdum valent multa millia, interdum minimum, interdum nihil. Laert. li. 1. c 3.

Philippus Arato venenum dandum curarat, quod non repente occideret, sed lenta tabe consumeret. Id vbi sensit Aratus, nec inueniretur remedium, dissimulauit: et ingressus cubiculum, vni tantum ex familiaribus dixit: O Cephale, haec sunt praemia re giae amicitiae. Non semper tutum regibus dare optima consilia. Eras. lib. 6. apoph.

Quum didicisset Parmenionem ab Alexandro interfectum, dixit: Si Parmenio struxit insidias Alexandro, cui fidendum est? Si non struxit, quid agendum? Erat Parmenio velut alter Alexander, in rebusmilitaribus. Si tantus amicus fefellit, non est tutum cuiquam amico fidere: si Alexander, nihil commeritum sustulit, praestat a rerum negotiis abstinere. Plutarch. In apoph.

Ornulius senator Romanus, Traiano imperatori dicere solebat, Maioris vtilitatis ratione malum principem optari posse qui per multos bonos haberet amicos, quam bonum qui malorum multorum micitiis vteretur. Si quidem facilius fore, a multis bonis vnum malum ad bonitatem deduci quam ab vno bono malos multos a malitia auerti. Fulgos. lib. 7 cap. 2.

DIcebat, amicos, quales quales essent, retinendos esse, ne videamur aut malos recepisse in familiaritatem, aut bonos reiecisse. Laer. li. 4. cap. 7.

Cuiuis promptum esse dicebat, si quid rerum insignium haberet, proloqui: quum difficillimum esset nominare quos possideret amicos, quum hac possessione nulla sit charior. Hoc dicto taxabat praeposterum vulgi de rebus iudicium, qui hoc negligenussune haberet, quod omnium plurimi faciendum erat. Ditior sibi videtur cui pecuniae nonnulli obtigit, et damnum deplorat eui perlir: at qui sibi parauit bonum amicum, non videtur sibi factus beatior, nec iacturam doflet qui perdidit. Erasin. lib. 3. apoph.

Eos qui amicitiam violarent, etiam si iniuria assectorum supplicia effugerent. Dei vltionem tamen nequaquam euasuros dicebat. Sensit autem vir sapientissimus, eos diuina vltione merito puniri, qui amicitiam humanae societatis vinculum, disrumperent. Maxim. serm. 6.

DIcere solebat, Promptius ad amicorum aduersam fortunam, quam ad res secundas accurrendum. Rebus prosperis aduolant quilibet, etiam minus amici: qui adsunt reflante fortuna, hi vere sunt amici. Laert. lib. 1. cap. 4.

Importune amare, nihil aliud esse quam odio prosequi, dicebat. Is enim qui se amicum esse simulat, quid aliud agit, quam vt porrigens vna manu panem, se amicum dicat, post tergum se altera manu lapidem proiiciat? Maxim. ser. 6.

Aiebat, veros amicos in rebus laetis adesse vocatos, in aduersis inuocatos et vltro. At vulgo fit secus. Laert. lib. 5. c. 25.

Lacon quidam pridie ab hospite declinatus, postridie lectis stratisque conductis liberaliter exceptus, strata ipsa conscendit ac conculcare coepit, dicens: Propter haec heri ne in pa lea quidem dormiui. Plut. in Lacon.

ILlud cumprimis damnabat in hominum moribus, quod in auctionibus vasa diligenter inspicerent, prinsquam emerent: vitam eorum non inspicerent, quos sibi in amicitiam adiungerent. At maiorvtilitas est a fidis amicis, quam a vasis: et plus damni est, nisi deligas. Laert. Libro 2. cap. 8.

Solon Salaminius summopere suos admonere solebat, ne cito quoslibet amicos sibi pararent: quos autem semel parauissent, ne facile reiicerent. Refertur ex Apollodoro apud Laert. et Eras. in prouerbio, Ne cuiuis dextram inieceris.

Illud frequenter habebat in ore, . Sentiens, multos esse amicos nomine, paucissimos aut nullos re. Laert. lib. 5 ca. 1.

Praestare dicebat, vnicum habere amicum multi prerij, quam multos nullius. Graeca sonant iucundius . Laert. lib. 1.

* Amicos tibi compara, non omnes qui id cupiunt, sed eos qui ingenio tuo digni sunt: neque quibus cum iucundissime viuas, sed cum quibus optime ciuitatem administres. Stob. serm. 46.

Amicos qui nihil tibi verbis indulgeant comparato. Qui vero vt complaceant et delectent te verba faciunt, eos tanquam malos ex foribus excludito. Stob. ser. 14.

Zopyrus sibi nares et aures praecidit: itaque dissimulans quis esset, ad Babylonios transfugit, fingens se a Dario crudelissime tractatum. Babylonij persuasi, commiserunt illi praefecturam. Ille nactus occasionem, Dario ciuitatem tradidit. Postea Darius saepenumero dicere solebat, se malle vnum Zopyrum integrum, quam centum Babylonas capere. Erat opulentissima ciuitas Babylon, tamen vnicum amicum centum Baby lonibus anteposuit. Ab hoc animo quamum absunt principes quidam qui Sannionem, aut equum, aut canem pluris faciunt quam probum, fidelem, ac doctum amieum? Plutar. in apopht.

Polybij sequens praecepta, dabat operam nequando e foro rediret domum, priusquam sibi quocunque modo quempiam eorum in quos incidisset, familiarem, et amicum reddidisset: sentiens, nullum esse homini possessionem meliorem, Plutarc. in apoph.

AD salutem opus esse dicebat, aut fidis amicis, aut acribus inimicis: eo quod illi monent, hi redarguunt, et reprehendunt. Laert. lib. 6. Plutarch. de vtilitate ab inimicis capienda.

Antipatro petenti, vt in gratiam sitam faceret quiddam pugnans cum iustitia: Non potes, inquit, ō Antipater, Phocione simul et amico adulatore vti. Amicus obsecundat quousque patitur aequum et honestum. Nec enim amicus ab amico quod iniustum est petere debet. Adulator autem, ad quiduis obfequitur. Plut. in apopht.

Quum multi bello capti venderentur, Philippus Macedonum rex in auctione sedens, parum decenter vestitus erat. Quidam igitur eorum, qui vendebantur exclamauit: Parce mihi, Philippe, a patre enim sum tibi amicus. Philippus interrogauit, Vndenam haec amicitia conflata esset? Tum ille. Volo, inquit, propius accedens dicere. qui quum admissus esset, quasi arcani quippiam dicturus: Dimitte, inquit, chlamydem aliquantulum: nam ad istum modum indecenter sedes. Mox Philippus, Huoc, inquit, dimitte liberum: nesciebam enim prius illum mihi verum amicum esse, donec melioribus institutus sum ab ipso. Sensit vir prudentissimus, eos praecipuos amicos esse, qui probe nos instituunt. Plutar. in apoph.

Natura mortal ium hoc quoque nomine praua et sinistra dici potest (inquit ad Bellum) quod in suo quisque negotio hebetior est quam in alieno. Turbida sunt consilia eorum qui sibi suadent. Obstat aliis metus, aliis cupiditas, nonnunquam naturalis eorum quae cogitaueris amor. Expertus es, vnumquemque quod ipse repererit, aut solum aut optimum decere. Curt. li. 7.

Intelligens quendam animum ab amico reprehensore alienasse, Noli, inquit, indignari amico: apem enim propter aculeum non odisti. sed foues et tueris propter fructum. Cur igitur amici obiurgarionem fers adeo inique, quam propter beneuolentiam plurimum amare debes? Ma ximus ser. 6.

IMprobrabat institutum Pythagorae, qui quum doceret amicorum communia esse omnia, iubebat vt disciculi, quod quisque habebat, deponerent in commune: dicens, id esse diffidentium verius quam amicorum. Etenim si quis mihi vere sit amicus. nihilo minus habeo pro meis quae illis possidet, quam si deposuisset. Porro qui diffidit, aut non est ipse verus amicus, aut de alterius animo dubitat. Erasm. libro 8. apophthegmat.

Anytus amicorum Alcibiadisvnus, eum ad coenam rogarat. Ille recusauit: sed domi bene potus, cum famulis comessa bundus irrupit, et stans ad ostium coenaculi, iussit famulos vasa diripere, et ad suas aedes deferre, qui fere dimidium asportarunt. Aliis autem conuiuiis Alcibiadis violentiam accusantibus: Anytus respondit, illum bene egisse. cui cum totum auferre licuerit, dimidiam tamen adhuc partem ipsi reliquisset. Sensit vir prudentissimus, amicorum merito omnia communia esse debere. Eras. 1. 6. apoph.

Plura vide supia de AEqualitate.

Amorem dixit otiosorum esse negotium, quod hic affectus potissimum occupet otio deditos. Ita fit, vt dum otio vacant, in rem negotiosissimam incidant, nec interim tamen quicquam bonae rei agant. Laer. l. 6.

Omnes qui perdite amarent, dice bat in alieno viuere corpore, in suo vero ac proprio plane mortuos esse. Fulgosus libro 7. capit. 2.

Conditiones amatoris cum ostendere vellet. Animus est, dicebat, in suo quidem corpore moriens, in alieno vero viuens. Brusonius libr. 1. cap. 2.

Ab amico quodam percontatus, an amor coitus gratia fieret? Neque eius gratia, neque sine eo respondit. Stob. ser. 61.

Adolescentulo quaerenti, an sapiens amaturus esset? De sapiente, inquit, videbimus. Mihi et tibi, qui a sapiente longe absumus, non est com mittendum, vt incidamus in rem commotam, impotentem, alteri emancipatam, vilem sibi Brusonius li. 1. C. 2.

Interrogatus, quid esset amor? respondit animae otiosae affectus. Stob. serm. 52.

Aiebat, cupiditatem geminatam, amorem esse: amorem vero geminatum, insaniam fieri. Stob. sermon. 62.

Quum e Macedonum numero ad mare remitteret et valetudinarios, et mutilos debilesque, productus est quidam qui se inter aegrotos adscripserat, quum non aegrotaret. Is ad Alexandri conspectum adductus et examinatus, fassusque se morbum praetexuisse ob amorem Telesippae, quae ad mare fuerat profecta, Alexander cui negotium retrahendae ad exercitum Telesippae delegaretur, vt cognouit eam esse liberam: Persuadeamus. inquit, ō Antigenes, Telesippae, vt nobiscum maneat, nam vim admouere liberae, non est nostrum. Sic indulsit amori strenui militis, quem in exercitu retinere cupiebat, vt ingenuum mulierem redire nollet nisi persuasam. Plutar.

Eunuchus quidam quum deprehensus esset cum pellice regis Babylomae, praesentem Apollonium rex interrogat, quid de eunucho faciendum iudicaret? at ille: Quid, nisi vt viuat? Admiranti autem regi sub iecit, Omne supplicium, si viuet, ob amorein patietur. Brusonius lib. 1. cap. 2.

Troiani belli temporore, cum Troiani pariter et Graeci legationem ad ipsum misissent, auditis vtrisque pronuntiauit, vt Alexander redderet Helenam, et a se pro vua duas formosas abduceret vxores. Sapuisset Paris, si hoc fecisset. Nam vna satis fruitus, habuisset duas nouas, et patriae consuluisser. Quis autem non miretur Graecorum humanitatem, quibus sat erat futurum, si tantum redderetur, quae cum adultero tam diu dormierat? Plutarchus in apophthegmat.

Amantis animum dicebat in alieno corpore viuere: quod hodie quoque celebratur, A nimam illic potius esse vbi amat, quam vbi animat. Plut. in eius vita.

Affirmabat, insanos prudentibus longe vtiliores esse, quam insanis sapientes. Quippe qui sapientes, cum stultorum errata inspicerent. ob id in melius vitam mutare solerent. At amantes, quum discendi capaces non sint, ex sapientum benefactis fructum percipere nullum possunt, Fulgosus l. 7. C. 2.

Populia Marci filia, miranti cuidam quid esset, quapropter aliae bestiae nunquam marem desiderarent, nisi cum praegnantes vellent fieri: respondit. Quia bestiae sunt. Macrob. l 2. C. 5. Satur.

Iulia Caesaris Augusti filia, cum conscij flagitiorum admirarentur, quomodo similes Agrippae filios pro crearet, quae tam frequenter vulgo potestatem corporis sui faceret? respondit: Quja nunquam nisi naue plena vectorem tollo. Macrob. lib. 2. cap. 5. Saturn.

Mulier quaedam dixerat se deperire amore Vespasiani. ei perductae quum pro concubitu sestertia quadraginta donasset, roganti dispensatori, quo titulo vellet eam summam rationibus referri, dixit, Vespasiano adamato. Sueton.

Vide apophthegmata de Coitu, Incontinentia. Libidine foeda: et Coitu unmederato.

Amore laborantibus ostendit remedia: A mori, inquit, medetur fames: sin aliter, tempus, quod si nec his vti possis, laqueus. luxus fere alit amorem: tempus omnia aut tollit, aut certe mitigat. Haec remedia si nihil prosunt, superest laqueus, vt morbus finiatur suspendio. Laert. libr. 6. cap. 5.

Illud frequenter in ore habuisse dicitur, : id est, Dignus amari quisquis bonus est. Non enim verus et sincerus amor est, nisi quem conciliat virtus. Laert. lib. 6. cap. 1.

Docuit animorum formam magis amandam, quam corporum: eamque voluptatem quam in nobis gignit conspecta formosa facies, ad longe pulchriorem, sed latentem animi speciem esse transferendam. verum vt hanc videamus, philosophicis oculis opus esse. Notabat, Graecam vocem ancipitem ese, ad osculandum, et amandum: quorum prius est corpus amantam, alterum mentem. Erasm. libro tertio apopht.

Eos qui corpus tantum amarent, simles esse aiebat mendicis qui semper egerent. semper instarent, aliquid flagitantes: rursus qui amici essent potius quam amatores. similes esse his qui proprium fundum possiderent, quem semper student reddere meliorem. Amator suam quaerit explere voluptatem: amicus haud quaquam ad se spectans, hoc se putat ditiorem, quo meliorem reddiderit amicum. Eras. l. 3. apoph.

Formoso dicenti, sibi non videri futurum vt sapiens amaret: Nihil, inquit esset vobis formonsis infelicius. Quisquis enim docet, admonet, instituitque ad virtutem adolescentes, vt ique amat. Atque is demum verus est amor. Nam qui vulgo dicuntur amare, suum venantur commodum cum incommodo adamati. Laert. lib. 7. cap. 1.

Thomas Pontanus, vir prudentia ac sapientia clarissimus assidue dicere solebat, A morem nunquam fecisse stipendium. Ea quippe est amoris vis, vt vbiuis terrarum facile locum inoeniat. etiam sine pecunia. Iac. Spieg. in lib. 2. AEneae Syluij de dictis ac factis Alphonsi cap. 43.

Optimum regem esse dixit, qui non operam dat vt metuatur. Stob. Serin. 46.

Eum laude dignum imperatorem dicebat, qui ita se erga suos gerat, vt non eum, sed et ciues timerent. Stobaeus, ser. 46.

Potius elige, inquit, qui versentur tecum, te venerentur et ament, quam timeant. Amorem enim reuerentia et obseruantia, timorem odium sequitur. Phauorinus apud Stob.

Cuidam percontanti cur Spartani in bello fortiter sese periculis obiicerent? Quoniam, inquit, duces reuereri didicerunt, potius quam timere. Reuerentia cum amore coniuncta est: metuimus auteun illos maxime quos odimus. Rectius autem suo fungitur officio qui ex animo facit, quam qui metu mali. Plut. in Laconicis apoph.

Amicis admonentibus, quod in augendo, fisco videretur indiligentior, responoit: Publicas opes rectius a priuatis haberi, quam intra vnum claustrum reseruari. Bonus princeps, qui magis a suis diligitur. quam timetur, habes quicquid ciues possident. Erasm. lib. 8 apoph.

Audiens a quibusdam disputari, num melius esset amari, an timeri a subuitis? respondit: Quemadmodum superi amari et tim eri volunt, ita et reges, Neque enim bene ames, nisi etiam timeas. Timor enim reuerentiam arguit, quae regibus maxime debetur Certe qui non timet contemnere videtur. At in regibus quoque situm est, vt et amentur, et timeautur: si ita moderentur vitam, vt nec inferioribus sint terrori nec superioribus despectui. AEneas Syluius lib. 4. commentariorum in res gestas Alphonsi.

Interrogatus quos e popularibus suis percharos haberet? illos, in quit, qui non magis eum, quam pro eo metuant. Sensit autem, illos esse ex animo amicos, qui principem magis amant, quam metuunt. Panorm. lib 4.

Plura vide infra de Beneuolentia, Clementia. Humanitate, atque imperio vel regno bene administrando.

* Anima immortalis est, inquit, viuitque perpetuo, nec senescit vnquam. In praeceptis suis.

* Si animā bonus es, mors nocere tibi non potest, viuer spiritus tuns in coelo beatus, etc. Apud Clement. Alex.

* Aurigam animam optimam si corpori constitueris: vbi derelicto corpori ad liberum aethera perueneris, eris immortalis, etc. In aureis versibus.

Hominem ipsum animum esse dicebat, corpus autem nihil aliud quam animi organum, vel domicilium. aut vt verius dicam sepulcrum, ac carcerem: vnde cum emerserit. tum demum sui iuris esse multoque quam antea felicius viuere. Erasm. in Declamat. de Morte.

Quum hora mortis ei immineret, rogarus a Critone, quo modo vellet sepeliri: Multam inquit, ō amici, operam frustra consumpsi. Critoni enim nostro nondum persuasi, me hinc auolaturum, neque quicquam mei relicturum. Veruntamen, ō Crito, si me assequi poteris, aut sicubi nactus eris, vtcunque tibi videtur sepelito. Sed mihi crede, nemo me vestrum quum hic excessero, consequetur. Sensit Socrates, animum esse hominem: corpus nihil aliud esse quam animi vel organum, vel domicilium. Eoque stulie facere illos, qui soliciti sunt quomodo spoliantur, Brus. l. 4 cap. 10.

Iam damnatus, iudicibus dicebat: Anytus quidem et Melitus (accusa tores enim eius fuerant) interficere me possunt, sed incom modo aut detrimento minime afficere. Pia hominis ethnici sententia, sentientis tyran nos pro suo quidem arbitrio in corpo ra hominum saeuire posse, ast in anmam, quae immortalis est, nullam omnino potestatem habere. Brus. lib. 4. cap. 10.

A Nicocreonte Cypri tyranno captus, et malleis ferreis in saxo excauato contusus: Tunde, inquit, tunde probe Anaxarchi carnes et ossa, siue (vt alij) follem: Anaxarchum nequaquam laedes. Sensit autem philosophus clarissimus, tyrannum quidem potestatem habere vt pro arbitrio crudelitatem suam exerceat in corpora hominum, animam tamen immortalem semper fore, extra omne tyrannorum imperium. Philo Iudaeus in libro, Quod omnis probus liber et Bruson lib. 2. cap. 1. ex Plutarcho.

Quum in morbum periculosissimum incidisset, interrogatus num libenter mori vellet? Qvidni? ait, Videbo enim post mortem viros in omni serentiarum genere doctissimos, ex philosophis Pythagoram, ex histo ricis Hecataeum, ex poetis Homerum, ex Musicis Olympum, qui suis literarum monu[?]chris nomen sibi immortale pepererunt. AEliabus libro 13. de Varia historia.

* Anima sapientis (inquit) Deo coniungitur. Animam non mors, sed mala vita perdit. Anton. et Maxim. serm. de anima.

Quum nuntius venisset, qui patris mortem annuntiaret, respondisse fertur. Desine blasphemare, et impie lequi: pater enim meus immortalis est. Nicephorus libro 11. cap. 45. Eccles. histor. ex Euagrio.

Moriens filiis suis ait, Nullo modo filij hoc vnquam mihi persuas, vt ani mus viuat, donec fuerit in corpore mortali: quum vero ab hoc solutus fuerit, moriatur. Cicero in Catone Maiore ex Xenoph.

Quum non tautum in alior, sed in matrem etiam, quam occidi fraude curauerat, crudelissime saeuiret, P. Thraseas Petus, Romanorum for tissimus dicere solebat: Nero quidem me occidere potest, perdere autem nequaquam, innuens quidem, Neronem tyrannum cruentissimum potestatem habere grassandi in corpora suorum, animam aut em (quae immortalis est) nequaquam laedi a quouis homine posse. Xiphilinus in Nerone.

* Animorum, inquit, in terris nulla origo inueniri potest: nihil est enim in animis mistum, atque concretum, aut quod ex terra natum atque factum esse videatur, aut quod humidum, aut flabile, aut igneum. His enim nulla vis inest memoriae, intellectus, cogitationis, quae praeterita retineat, praeuideat futura, praesentia compreheadat, quae quidem omnia diuina sunt. lib. 1. Tusc. quaest et. in consol.

* Cogita te mortalem non esse, non hoc corpus. Non enim is es quem forma ostendit, sed mens cuiusque ipse est, non haec moles quam digito iudicare possumus. Item. Sicuti Deus caducum huoc mundum regit et mo uet, ita et spiritus immortalis, fragile corpus. in Somn. Scipionis.

* Animus, si propriam eius originem aspexeris, non ex terreno et gra ui concretus corpore exillo coelesti spiritu descendit, nec est ratio aliud quam in corpore pars diuini spiritus mersa. Et quemadmodum radij solis contingunt quidem terram, sed ibi sunt vnde mittuntur, sic animus, magnus ac sacer, et in hoc demissus, vt propius diuina noscamus, conuersatur quidem nobiscum, sed haeret origini suae. Item. Haec quae vides ossa circum nobi, neruos et obductam cutem, vultumque et ministras manus, et caetera quibus iouoluti sumus, vincula animorum tenebrae que sunt. Obruitui his animus, fugatur, arcetur aduersis, omne illi cum hac carne graue certamen est. Ne ib rahatur et findatur, nititur illo vnde demissus est: ibi illum aeterna requies manet. Item. Mox quam pertimescimus intermittit vitam, non eripit: veniet iterum qui nos in lucem reponat dies. lib. ad Gallionem, Martiam, de breuit. vitae, ad Lucillium, et alibi, vbi multa de animae humanae praestantia et dignitate.

Maximum argumentum immortalitatis sibi videri dicebat, quod corpora in hac vita decrescere, ac per omnia membra suos quasi sines et termi nos habere videret: animos vero, quam to ad annos accederent, tanto magis intelligentia, virtute et sapientia crescere. Panorinitanus libro 4. de Alphonsi reb. gest.

In Austria cum obiisset vnus ex primoribus, annos natus tres et nonaginta, qui vitam inter voluptates illecebrasque nulla vnquam vale tudine offensam duxisset, iguotaque illi omnis calamitas, omnis moestitia fuisset. idque Friderico Caesari narraretur: Et hinc, inquit ille, immortales animas censere licet. Nanque si Deus est, qui hunc mundum gubernat (vt philosophi et Theologi docent) eumque iustum esse nemo negat: profecto alia loca sunt, ad quae post mortem animae migrant, ibique pro factis aut mercedem, aut poenam accipiunt. Nam hīc nec bonis sua praemia, neque malis sua supplicia reddi videmus. AEneas Syluius.

Dicere solebat, formam et venustatem bonum esse alienum. Sentiens nimirum, animi bona reuera esse nostra, caetera vero omnia fluxa, et paruo duratura tempore. Laer. lib. 4. cap. 7.

Quum patriam eius Prienen hostes inuasissent, omnibus quos saeuitia belli incolumes abire passe fuerat, praetiosarum rerum pondere onustis fugientibus: interrogatus, Quid ita nihil ex bonis suis secum ferret? Ego vero, inquit, omnia bona mecum porto. Pectore enim illa gestabat, non humeris, non oculis visenda, sed aestimanda animo: quae domicilio mentis inclusa, nec mortalium nec deorum manibus labefactari queunt: et vt manentibus praesto sunt, ita fugientes non deserunt. Cicero in Paradoxis. Valer. Max. lib. 7. cap. 2. Verum Seneca lib. cap. 5. de Tranquillitate, et epist. 9. Stilponi hoc ascribit.

Dicebat, non esse fucandam faciem, sed animum honestis studiis exornan dum: quod haec forma veros conciliet ae perpetuos amicos. Diogen Laert. lib. 1. cap. 1.

Admonebat ea esse paranda viati ca quae simul cum naufrago enatarent. Sentiens, bonas artes vbique esse in pretio, nec posse a fortuna eripi Idem ascribitur Aristippo. Laert. lib. 6. cap. 1.

Quidam adolescens curarat sese ex aere sculpendum, et ad eam imaginem sese conformabat. Huic Antisthenes: Si aes posset vocem edere, qua de re potissimum gloriaretur? De pulchritudine, inquit adolescens. Non igitur, inquit. erubescis, qui non de animo gloriaris? significans, magis gloriandum de bonis animi, quam de forma, quam haberet cum statua communem. Laert. lib 6. cap. 1.

Vulgus hominum Laerti compa rabat, qui cum reliquaruri diligenter omnia curaret, seipsum negligebat: sic et illos studiosissimos quidem esse circa possessiones, animum autem feris obrutum affectibus non excolere aiebat Stob. serm. 4.

Nauigans cum ciuibus suis, et naufragio quodam eiectus, venit Rhodum, vbi summa cum humanitate et reuerentia exceptus et tractatus est, etiam ab ignotis illis hominibus. Tandem vero, quum hi qui cum Aristippo naufragrum passi erant, pararent reditum in patriam, rogarentque illum, Ecquid vellet ciuibus suis renuntiari? Nil aliud, inquit, quam vt studeant sibi huiusmodi parare opes, quae naufragio non pereant, sed simul cum possidente enatent. Sensit vir sapientissimus, hominem non for tunae, sed animi bonis muniendum, vt vbiuis terrarum victum sibi comparet, et apud homines magno sit in pre tio. Vitruuius lib 6. de Architectura. Fulgos. lib. 7. cap. 2.

Dicebat, potius animae quam corporis curam esse habendam. Siquidem anima perfectissima corporis vitia leuat: robur autem corporis, absque ratione, nihilo meliorem red dit animam. Stob. serm. l.

Conspicatus adolescentem philosophiae dantem operam: Euge, inquit, corporeae formae spectatores ad animi pulchritudinem auocas. Sentiens, illum hoc agentem, vt animum virtutibus et honestis disciplinis exornaret, hoc consequuturum, vt longe meliores amicos esset habiturus, Laert. lib. 6. cap. 2.

Dicebat, homines summa cura quae faciunt ad viuendum perquirere: sed quae ad hene viuendum conducant, ui hili pendere et negligere. Stobaeus.

Magis animi vires quam corporis optandas esse asserebat. Animi enim bona verae sunt possessiones, caetera omnia instabilia et incerta. Diuitiae enim aliaque eius generis bona, fortunae temeritati subiacent: virtus autem stabilis, perpetuaque habetur. Stob. serm. 1.

* Nihil aliud, inquit, agens cincumeo, quam suadens iunioribus senioribusque vestrūm, neque corporum neque pecuniarum, neque aliarum omnino rerum curam prius vehemėriusque quam animi habendam esse, vt quam optimus sit: docens, non ex pecuuiis, virtutem, sed ex virtute pecunias, aliaque bona omnia et priuatim et publice homini bus prouenire. Plato in apolog. Socra tis. Stob. serm. 5.

* Neque, inquit, Achillis arma Thersiti, neque animi bona homini stulto conueniunt. Stob. serm. 5.

Quum taxaret vnguentis delibutos, et Charondas, siue (vt aliis placet) Phaedon, percontaretur. quis esset ille vnguentis delibutus? Ego, inquit Aristippus, infelix et me infelicior Persarum Rex. At vide, inquit, vt quemadmodum hac parte nullo caeterorum animalium est superior, ita nec hominum vllo praestantior. Sensit, externis bonis hominem nihilo fieri meliorem: cum et equus balsamo oblitus, idem oleret quod rex, et mendicus vnguento simili delibutus, non minus bene olet quam summus pontifex. Laert. lib. 2.

Videns ex discipulis quendam agri sui colendi studiosum, caeterum in exornandis moribus desidem: Vide, inquit, ne agrum mitiorem cultioremque faciens, tu incultus animo atque agrestis prorsus euadas. Stob.

Dicere solebat, eos qui corpora exercerent, et animum negligerent, nihil aliud facere, quam imperantem relinquere, et imperatum curare. Sto. ser. 2.

* Quae dominantur, inquit, prae illis quae seruiunt semper sunt honoranda. Quapropter merito post dominantes deos, eosque qui illos sequuntur animum nostrum colendum, secundoque loco habendum iubeo. Nemo autem recte animum suum honorat. nisi qui vitiis fugatis pietatem et iustitiam colit. Stob. serm. 21.

Illud amicis ac discipulis inter disserendum frequenter solebat ingere re? Visum accipere lumen a circumfuso aere, animum autem a disciplinis liheralibus. Sentiens, ingenium adolescentum disciplinis acui, et ad reliqua philosophiae mysteria reddi perspicax. Laert. lib. 5. cap. 1.

Xenophontem in angiportu quodam habuit obuium: quumque videret adolescentem rara indole, porrecto baculo vetuit ne praeteriret. vbi constitisser, rogauit, vbi fierent venderenturque variae merces, quibus vulgo vtuntur homines; ad id quum prompte respondisset Xenopho, per contatus est vbi homines fierent boni? cum adolescens respondisset, se id nescire: Me igitur sequere, inqui, vt hoc discas. Ex eo Xenophon coepit esse Socratis auditor. Absur dum est, scire vbi parare queas honestam vestem, aut poculum: et ignorare, vnde tibi comparare possis animi cultum. Eras. lib. 3. apoph.

Interrogatus. Quid esset statua for tius? respondit, Homo stupidus, et animi culrum negligens. Stob. serm. 2.

Dicere solebat, cum anima viuamus, eiusdem virtute quoque nos viuere dicendum esse: perinde vt oculis cum cernamus, ipsorum quoque virtute bene cernimus Stob. serm. 1.

In Heliodorum, quem Adrianus Caesar vnice amabat: torsit hoc dictum: Caesar potest honorem ac pecunias largiri. rhetorem facere non potest. Caesar enim Heliodorum, stu dio verius quam iudicio, fecerat magistrum epistolarum. Dion in Hadriano.

Quibusdam in spoliis barbarorum demirantibus pretiosas vesses: Praestiterat, inquit, ipsos esse multi pretij, quam possidere pretiosa Correxit suorum admirationem, eosque ad verorum bonorum admirationem reuocauit. Plut. in Lacon.

Rogatus a quodam, Quo pacto quis bona quae adsunt tueri valeret? Si non omnia, inquit, fortunae crediderit. In animi bona nullum ius habet fortuna. Tum externa bona reddemus nobis stabiliora, si quaedam seposuerimus, nec fortunae volubili eō miserimus. At sunt principes, qui proferendae ditionis studio semet in periculum coniiciunt, ne hoc ipsum quod habent imperium amittant: multi irem diuites, augeudae rei studio, quicquid habent, totum commitrunt nauibus. Plutarch.

Vehementer eos coarguebat, qui corpora summo studio curarent, atque sese omnino negligerent. Haad dissimiles eos ratus, iis quorum omnis solicitudo in extruendis aedisiciis versaretur: et hominum qui aedes habitarent, nullam penitus haberent rationem.

Demetrius Antigoni filius cum Megaram occupasset, Stilponem phi losophum accersitum rogauit, num quis militu aliquid rerum abstulisset? Nullus, inquit: neminem enim vidi, qui scientiam et eruditionem raperet. Sentiens, animi bona non esse bellorum violentiae obnoxia. Plutarc in Demetrio. Seneca.

Quum Graeci, qui Asiam ineolebant, Persarum regem ex more Magnum appellarent: Qua, inquit, Agesilaus, re ille me maior est, nisi sit iustior, ac temperantior: Contempsit vir egregius externa bona: quae vulgus praecipue suspicit, ac hominis felicitatem animi bonis metiebatur. Ea sententia philosophus esse cousueuit in ore, sed banc bellator expressit affectu. Plutarch.

Quum intra regiam sacrum ex more perageretur, praecoque sicuti assueuerat, precaretur, vt per multa tempora inconcussum duraret imperium: Non tu, desines, inquit rex, abominanda nobis imprecari? Sentiens potius optandam bonam mentem: quam ea quae nihil conferunt ad hominis felicitatem: quandoquidem animi bona fortunae bonis semper praeferenda sint. Erasin. lib. 5. apoph.

Factus iam senex, quum vidisset athletas aliosin curriculo sese exercentes. fertur inspexisse lacertos suos, lachrymansque dixiss. At hi iam mortur sunt. Merito fleuit. qui felicitatem corporis viribus metiebatur. A nimi vigor serius senescit, si tamen senescit vnquam. Eras. 6. apoph.

Huc pertinent apoph. de Doctrina, Eruditione et Virtutib.

Qvum ab Atheniensibus esset damnatus exilio, cuidam dicenti, Priuatus es Atheniensibus: I mo illi (inquit) me. Sentiens, Atheniensibus magis opus esse Anaxagora, quam contra. Laert. lib. 2. cap. 3.

A Dione dicteriis lacessitus, non sum, inquit, tibi responsurus: neque enim tragoedia a comoedia taxata dignatur ea responso Laer. lib. 4. cap. 2.

Subito oborto solis defectu, cum videret alios multos, sed praecipue classis gubernatorem, vehementer per tui batos, chiamyde sua texit gubernatoribus faciem, interrogauitque nunquid hoc horrendum ostentum existimarer? illo negante Quid interest, inquit, nisi quod chlamyde maius est id quod nunc tenebras inducit? Plut in Graec. apoph.

Quum Ephori ei dicerent. Proficiscere, iuuentutem tecum ducens, ad huius (proditorem quendam ostendentes) patriam? nam is ipse te perducet in arcem: Et qui conuenit, inquit, tot luuenes ei credere, qui patriam prodidit? Plutarch. in apoph.

Idem dixisse fertur Lacedaemonios non oportere percontari quot siut hostes: sed vbi sint, significans, non a militum numero pendere victoriam, sed a rei gerendae celeritate. Eras. li. 1. apoph. ex Plut.

Idem apud Mantinaeam, quibusdam dissuadentibus, ne cum hostibus, quod numero plures essent, confligeret: Cum multis, inquit, pugnet oportet, qui multis imperare velit. Plut. in apoph.

Quum ab augure admoneretur, ne exercitum educeret ad vrbem Ar giuorum, alioqui reditum illiuc fore turpem: posteaquam admouisset ciuitati copias, ac portas videret clau sas, et mulieres in moenibus: Hic, inquit, reditus tibi turpis videtur, in quo viris mortuis vxores occlusere portas? Fortis animus si cum aequo bonoque fuisser coniunctus. Plut. in Lacon. apoph.

Quum venisset ad Cyrum regem, petiturus pecunias rei nauali necessa rias, vidit regem largius bibentem. Expectauit igitur donec bibisset. Vidit enim non dari copiam, vt regem conuenire posset. Postero vero die cum iterum audinisset illum bibere, nec se admitti ad colloquium, dixit: Ita curam habendam esse pecuniaru, vt ne quid tamen committeretur Sparta indiguum, et mox inde recessit Ephesu. multa imprecans mala iis, qui primi a barbaris fuissent ludibrio habiti, eoque sua patientia docuissent illos fiducia diuitiarum aliis illudere. Plut. in apoph. Lacon.

Cum ad Leonidam Alexandridae filium quidam militum dixisset, Hostes sunt prope nos: Et nos, inquit, prope illos, Significans, ob id non minus imminere discriminis hosti, quam ipsis. Plut. in apoph. Lacon.

Quum in Lydia Tissaphernem fugasset ac multis interfectis in agros regios incursionem fecisset: Rex Per sarum per legatos magnifica illi munera obtulit, vt a bello desisteret. Agesilaus autem respondit: Pacis quidem tempore Reipubl. vigere authoritatem, vt ius habeat decernendi, quod ad tuendam ciuitatis tranquillitatem censuerit conducere: belli autem tempore non item. Vos excellentis animi, qui non aliud virtutis praemium ambiret quam gloriam, nec pacem hosti venderet fraudato milite. Plutarch. in apoph Lacon.

Quum transmisso Hellesponto iter faceret per Thraciam, nulli bar barorum supplex fuit vt transitus daretur: sed missis ad singulos nuntiis, rogabat, Vtrum per hostium an amicorum regionem iret? Plutarc.

Quum Graeci qui Asiam incolebant, Persarum regem pro more Magnum appellarent Quare, inquit, Agesilaus, ille me maior est, nisi sit iustior aut temperantior? Idem.

Lacaena quaedam cum audiuisset filium incolumem, sed fugisse ex clade, scripsit filio hunc in modum: Malus rumor de te sparsus est: aut hunc, dilue, aut ne sis. Praestabilius putabat filium mori, quam cum infamia viuere. Plut. in apoph. Lacaenarum.

Alia quaedam cum audiret a filio, quam generose frater in praelio occubuisset. An non turpe est, inquit, te non fuisse is re tam honesta et laudabili comitem? Ibidem.

Quum ex militibus quispiam, qui viderat Lacedae monios per angustias montium aduentare dixisset: Pelopidae, Incidimus in hostes. Quin potius nos in illos, inquit, quam in nos illi. Plut. in a poph.

Quum quidam forte obuiam facti Laconibus dixissent: Fortunati estis, ō Lacones, nam modo hinc abiuźre latrones: Non nos, inquiunt, per Enyalium: (sic enim Martem vocant) sed illi potius fortunati sunt, qui innos non inciderunt Plutarchus in Lacon.

Pirata quidam ad Alexandrum Magnum deductus et rogatus, cur au deret infestare maria: compendio respondit: Ego, inquit, quoniam id vnica nauicula facio, pirata nominor: cum tu, Alexander, idem facias magna classe, rex appellaris. Alexander hominis animum tam intrepidum admiratus, donauit illum vita. Plut. in Alexandro.

Xerxes cum scripsisset ad Leonidam, Mitte arma: rescripsit Leonidas, Veni et cape. Maluit armatus mori, quam traditis armis turpiter vita cum hoste pacisci. Ibidem.

Cyro iuniore conflicturo cum hoste, loco qui dicitur Cunax, Clearchus suasit, vt se post Macedones conticeret, nec se in belli discrimen coniiceret. Quid ais, inquit, Clearche: Iubesne, vt quum regnum appetam, regno me indignum ostendam? Plut. in apoph.

Darius rex Persarum, quum numerosissimum exe citum instruxisset aduersus Alexandrum, admontus Alexander vt considerate cont a tantum hostium impetum omni ageret, nil aliud respondit quam Magna animi molestia me Darius liberauit, qui vires suas omnes in vnum contraxit, vt liceat vno die de summa rerum decernere. Plutarchus in apoph.

Cyprij cum aduersus A styagem Medorum regem infeliciter pugnassent, mulieres obuiam ierunt, et nudatis ventribus Quo, inquiunt, ignauissimi ruitis? an nescitis vos huc iterum intrare non posse, vnde semel naturae lege egressi fuistis? Erasin. li. 6. apoph.

Quum audiuisset Athenienses destruxisse statuas quas illi posuerant: At virtutem, inquit, non euer e unt, cuius gratia illas posuerunt prius. Laert. lib. 5 cap. 5.

Ab Aureliano capta, et in conspectum illius ducta, quum is dixisset, Quid, ō Zenobia, ausa ex nobis insultare, Romanis imperatoribus? Imperatorem, inquit, te aguosco qui viceris: Galienum, Aureolum, reliquos que. principes non putaui. Trebell. Pollio.

Archelao, qui iterum a Mithridate defecerat, asseueranti, si in Ponto Lucullus conspiceretur, fore vt omnia subderentur imperio Romano, respondit Lucullus. Non cedo Archelae venatoribus audacia, vt relictis feris ad vacua illoruin lustra pro grediar. Iam enim Mithridates Pontum reliquerat. Plutarch.

Quum a Romanis missus esset legatus ad Carthaginenses, vi exploraret cur Saguntus contra foedus a Poenis oppugnata esset: sinu ex toga facto, En (inquit) vobis bellum et pacem apportamus, vtrum igitur placet sumite. Cum Poeni ferocius clamarent, daret vtrum vellet: Fabius effuso sinu. Bellum (inquit) damus. Erasin. lib. 6. apoph.

Quum nauis, qua Granius praetorius quaestor, vehebatur, in Scipionis Metelli potestatem venisset: Scipio que caeteri direptis, quaestori salutem polliceretur, quaestor respondit: Caesaris milites salutem dare non accipere solent. Eras. lib. 9. apoph.

A pud Orchomenum, quum milites longius euagarentur, ex equo desiliens, arrepto vexillo in hostem conuolat ita vociferans: Mihi quidem, ō Romani milites, hīc pulchrum est mori. Vos interrogari, quo loco ducem vestrum amiseritis? memineritis dicere, apud Orchomenu. Plut. in Sylla.

Missus erat ad Antiochum regem se ens epistolam a senatu, qua iubebatur, vt exercitum ex AEgypto abduceret nec Ptolemaei filios orphanos regno spoliaret. Quum vero rex illum per medium exercitum, ad se accedentem procul humaniter salutasset, non resalutato rege, literas reddidit, quibus lectis quum Antiochus diceret, se consultaturum, daturumque responsum: Popilius Lenas, virga, quam tenebat, ducta linea, cinxit regem, dicens. Hīc igitur stans consulta, et responde. Omnibus viri spiritum adinirantibus, postea quam Antiochus spopondisset se facturum, quae Romanis viderentur: ita demum salute uit illum, et amplexus est Popilius. Plut. in Rom. apoph.

Rebus deploratis cum amici hortarentur Catonem, vt ad Caesaris cle mentiam confugeret, respondit, Victorum esse, et eorum qui deliquissent, supplicare: Catonem nec victum nec captum esse, qui se per omnem viram inuictum praestitisset. Plut. in vita Catonis.

Audiens quosdam esse qui inuiderent concessum sibi triumphum, Se citius omissurum triumphum, ait. quam militibus blanditurum, simulque laureatas fasces abiecit, vt illinc inciperent direptionem. Plutarchus in apoph.

Post attritos Tigurinos, ad vrbem quandam Sociorum proficiscens, quum audiuisset Heluetios in itinere occurrere, in locum quendam munitum se recepit: ibique copiis congregatis, et equo, cui insidere solebat, adducto: Hoc, inquit, post victoriam vtar in persequendis hostibus, et pedes aggressus est Heluetios. Erasm. lib. 4. apoph.

Virgiliana lectione cum praecipue delectaretur, et terra forte (quum in quarto AEneidos libro legeret de morte Didonis) moueretur, obstupescentibus aliis ex re tam impronisa et periculosa, Alphonsus dixisse fertur: An mirum vobis videtur, si in morte tam celebris reginae (cuius mortem apud Virgilium Diuus Aurelius Augustinus nunquam sine lachrymis legisse fertur) terra intremescit? Panorm. lib. 1. de rebus gestis Alphonsi.

Cum his confer apopht. de Fortiter dictis, et Fortitudine militari.

Qvum videret quendam se religionis causa aspergentem aquis fluuia libus. hoc enim ritu prisco solebant purificari, si quid piaculi commissum crederent: Infelix, inquit, multum erras in Grammatica, non absolueris aspersus, multo minus aspersio te liberabit a vitae criminibus. Laert. lib. 6.

Nondum Imperator, templum Fortunae ingrediens cum Iuliano, hinc atque hinc stantibus aedituis, qui aquam introeuntibus aspergerent, vbi vidit in chlamyde purpurea guttam aquae, pugno percussit aedituum. Hoc, inquit, non est purificare, sed inquinare. Nam illi tales asperliunculas appellabant purificationes. Erasinus libro 8. apophthegmatum.

Thales frequenter dicere solebat, Vide ne te in ius vocet sermo contra coniunctos tibi ac socios dictus. sensit vir sapientissimus, amicis non adeo fidendum esse, vt committamus eis arcana, vt inde effutiant magna nostra infamia et ignominia. Laert. lib. 1. cap. 1.

* Dicebat carbonem iguitum facilius in lingua contineri posse, quam sermonem arcanum. Stobaeus, serm. 39.

* Qui commissum sibi instar depositi sermonem euulgat, aut iniustus est, aut admodum incontinens. Iniustus quidem, si lucri causa id faciat: sui absque lucro, incontinens. Ibidem.

* Interrogatus, quidnam in vita difficillimum esset, Tacere, inquit, quae dicenda non sunt. Ibidem.

* Dicere solebat, vt ij venti sunt nobis molestissimi qui abstrahunt pallia. Ita grauissime laedunt amici, qui expiscantur arcana. Erasm. Libro 6. apoph.

* Sermonum deposita, inquit, fidelius quam pecuniarum custoditores lib. ad Daemonicum.

Quum male audiret ab hominibus ob oris graueolentiam: Multa, inquit, in illo occulta computruerunt. Innuere voluit vir grauissimus, se posse retinere arcana: contra aliorum consuetudinem, qui omnia temere effutiunt: Solent autem res in occulto congestae computrescere. Erasm. Roter, libro 8. apophthegm. ex Stobaeo.

Lysimacho cum primis charus fuit, et familiaris: cui cum Lysimachus offerret liberalitatem suam, ac frequenter diceret. Quid vis tibi impertiam rerum mearum? Quodcunque voles, inquit, modo ne arcani quippiam. Significans, esse periculosum nosse magnatum arcana: quorum siquid elfutias, actum est de capite. Brus. libr. 6. cap. 10. ex Plut.

Vide infra Plura sub tit. Taciturnitatis et Silentis.

CVm diceret, mortem aeque salutarem esse ac vitam: audiuit a quodam, Cur igitur non moreris? Argute respondit, ob hoc ipsum, quia nihil refert. Potius enim habetur, quod accersitur. Laert. lib. 1. cap. 1.

Admonitus ab amico, quod exceprurus hospites admodum tenuem fecissent apparatum. Si boni sunt, inquit, satis erit; sin minus, plus satis. Laert. in eius vita.

Platoni obiurganti, quod multos pisces emisset, respondit, Se illos emisse obolo: quumque Plato dixisset, Tanti et ipse empturus eram. Vides, inquit, igitur ō Plato me non esse ob soniorum auidum, sed te pecuniae amantem. Ibidem.

Quum aliquando perdicem quinquaginta drachmis iussisset emi, cuidam detestantiluxum in philosopho: Et tu, inquit Aristippus, si obolo venalis esset, non emeres? Quum is respondisset, se empturum: Et mihi, inquit, tanti sunt quinquaginta drachmae. Quod ille luxus nomine damnabar, hic detorsit in contemptae pecuniae laudem. Laer. lib. 2. cap. 8.

Quum quidam illi probro daret, quod laute nimisque splendide viue ret. Id, inquit, si vitium esset, in deorum celebritatibus non fieret. In his enim magnifice vestiri, et lautissime epulari solent. Ibid.

Quum salsamenta per forum gestaret, quibusdam admirantibus, quod philosophus officio tam sordido fungeretur, idque in publico, ac non potius seruo id delegasset: Quid, inquit, admiramini? haec mihi porto, non aliis. Sentiens nullum esse sordidum obsequium, quod sibi quis impenderet. Deinde non esse indecorum eum portare salsamenta, qui salsamentis vesceretur. Laert. libro 6. capit. 1.

Narrant, Alexandrum Magnum astantem Diogeni Cynico, quaesisse ab eo, Num ipsum metueret? Tum ille, Quid es? bonum an malum: A lexander respondit, Bonum. Quis igitur, inquit Diogenes, timet bonum? Conuicit, regem non esse metuendum nisi se malum esse profiteretur. Laert. lib. 6. cap. 2.

Polyenus sophista ingressus in aedes Aristippi, coepit magnifice iam paratum conuiuium reprehendere. Verum Aristippus dissimulata obiurgatione, cum paulo post hominem ad conuiuium inuitaret, nec renueret: Cur quaeso, ait, meam incusas mensam cuiusiam inuitatus particeps esse cupis? Videris mihi non lautiorem mensam, sed impendium tantum reprehendere. Ibid.

Quum tale declamationis argumentum esset propositum: Qui seditionem mouerit, moriatur: qui sedauerit, praemium ferat. Quidam et mouerat et sedauerat, petitque praemium. Hanc quaestionem paucis absoluit Secundus sophista. Quod est prius? mouisse: quod posterius? sedasse. Itaque prius da poenas motae seditionis, ac deinde (si potes) accipe praemium recte factorum. Philostratus in sophist.

Filium habebat intemperantem, gallis gallinaceis, coturnicibus, catel lis et equis alendis indulgentem: quem pater adeo non increpabat, vt vna cum illo potius luderet. Quo nomine cum ab amicis obiurgaretur: Citius, inquit, desinet, cum senibus colludens, quam cum aequalibus. Philostrat.

Quum diceret opinionem non cadere in virum sapientem, rex Ptolemaeus cupiens hoc paradoxum ipsa re confutare, curauit mala Punica, veris simillima, sed ex caera confecta, apponi in conuiuio. Ad quae cum Sphaerus deceptus porrigeret manus, rex exclamauit, illum falsi specie fuisse assensum. Ad id dextre Sphaerus: Non sic, inquit, assen sus sum, Vt crederem esse mala punica: sed probabile putaram, esse mala punica. Laer. lib. 7. c. 2.

Interrogatus quam ob causam in tragoediis induceret mulicres malas, cum Sophocleseas induceret bonas? argutissime respondit, Quoniam ille (inquit) tales inducit, quales esse deberent: ego vero, quales sunt. Eras. lib. 6. apoph.

Habebat filiam parum secundae fa mae. Cuidam igitur dicenti, dedecorat te filia: Nihilo magis, inquit, quam ego illam decoro. Sentiens, neminem alienis factis dehonestari, sed suis quenque moribus aestimandum esse. Plut. lib. de Tranquillit. et Laert. lib. 2. cap. 12.

Theopompus hospiti cuidam iactanti, quod apud Theopompi ciues Philolacon, hoc est Laconum amans diceretur: Praestaret, inquit, si , id est ciuium amans dicereris potius quam Laconum. Notauit autem hominem, qui alienae ciuitatis studiosus haberi maller, quam suae. Porro quisquis alienam Rempubli. vehementer adamat, suam quodammodo vituperare videtur. Plu. in Lac.

Huic simile est illud. Quum legatus ab Helide missus diceret sibi ob id a ciuibus legationem commissam, quod vnus Laconicam vitam admiraretur: quidem rogauit hominem, vtrum meliorem duceret vitam aliorum ciuium, an suam ipsius? Quum is respondisset, suam ipsius: Qui igitur, potest, inquit. ista ciuitas seruari in qua quum multi sint, vnus tantum bonus est? Argute taxauit oratoris impudentiam, qui Lacedaemonios ac sese laudarit, cum suorum ciuium vituperio non vulgari. Probabat quippe Lacedaemoniorum mores, sed solus Elidensium: restabat igitur, vt a pud Elidenses non esset nisi vnus vir bonus. Plut. in Lacon.

Ephoris dicentibus, quod ad Termophylas proficiscens, paucos secum educeret: Nimirum, ad hoc, inquit, negotium, ad quod proficiscimur, satis est. Indicans satis multos educi ad moriendum in bello. Satius enim esse perire paucos quam multos. Plut. in apoph. Lacon.

Diutino morbo vexatus, quum expiatoribus ac diuinis auscultaret, ante non solitus idem facere quoddam id admirante: Quid miraris? inquit, Non enim idem sum nunc, qui tunc eram. Cum autem nunc non sim idem, non probo eadem. Plut. in Lac.

A medio pharmacum accipiens, vt simul et semel hauriret: per Geminos, inquit, sumam quae proscribis: si mihi prorsus est in fatis vt moriar, quamuis non omnia sumpsero, Plut. in apoph. Lacon.

Quum quidam apud Agesilaum regem magnifa ceret regis Persarum felicitatem, quod admodum iuuenis esset: Ne Priamus quidam, inquit, quum huius esset aetatis, erat infelix. Sensit vir clarissimus, veram felicitatem non ex annis et iuuentute metiendam esse. Ibid.

Quum e Sparta iussisset mitti catulos, ac respondisset aliquis, non exportari apud Lacedaemonios catulos, Ne viros quidem inquit, antea: atqui nunc fieri coepit. Festiuiter autem indicare voluit, in bene instituta republica omnia proficere in melius. Plut. in apoph. Lacon.

Ab Argiuo quodam audiens, Lace daemonios peregrinationibus reddi deteriores, quod interim degenerarent a maiorum suorum decretis et legibus: At vos, inquit, quum Spartam venitis, non deteriores, sed meliores euaditis. Plut. in Lacon. apoph.

Audiens Xenocratem iam senem de Academia cum amicis disputantem, percontatus est, Quisnam esset senex ille? Vbi vero respondisset aliquis illum esse virum sapientem, et ex eorum numero qui virturem quaererent. Et quando inquit ea vsurus est, si adhuc quaerit? Plutarch. in apopht. Lacon.

Quum quidam, commemorando laudem ac trophaea quae Lacedaemo nij ex rebus cum Persis praeclare gestis retulissent, hortaretur ad bellum cum Macedonibus suscipiendum: Ignorare mihi videris, inquit, istuc i dem esse, ac si quis deuictis mille ouibus pugnaret cum quinqua ginta lupis. Significans, Persas vt deliciis effoeminatos, et ob id imbelles; non fuisse difficile vincere: sed aliud esse cum Macedonibus bellacissimis rem habere. Ibid.

Percontanti cuidam, cur Lacedaemonij Helotibus (sic autem apud illos dicebantur, quorum conditio me dia erat inter seruos et ingenuos) committerent colendos agros, ac non ipsi potius eos colerent? Quoniam, inquit, non ipsorum causa, sed nostra, Helotas nobis comparamus. Taxauit autem hoc dicto eorum stultuiam, qui potius ad ostentationem quam ad laborem et vsum, mancipia habent. Plut. in apoph. Lacon.

Cuidam sciscitanti, quot essent La cedaemonij? Quot satis sunt, inquit, ad propulsandos malos. Ostendens multum referre quam bonos et fortes viros habeat ciuitas, non quam multos. Ibid.

Cuidam consulenti, vi hostibus fugientibus daret transitu: Et quomodo, inquit, pugnabimus cum bis, qui ob fortitudinem manent, si non pugnamus cu fugientibus? Existimabat vir claris simus aduersus hostem nullam praetereundam esse occasionem, Ibid.

Quum Delij de insula cum Atheniensibus haberent controuersiam, atque inter caetera dicerent quod ex more regionis, neque mulieres in insula parerent, neque mortui sepelirentur: Quomodo, inquit, haec insula erit vobis patria, in qua neque fuit quisquam vestrum, nec futurus est? Notauit autem argute ineptam Deliorum consuetudinem, qui suos in patria neque nasci sinerent viuos, nec sepeliri mortuos. Ibid.

Cuidam percontanti cur Tyrtaeum poetam Spartae ciuem fecissent? Nequis, inquit, externus nobis dux esse videatur. Ibid.

Quum Thebani consulerent Lycurgum de luctu et sacrificio, quem illi Leucotheae solent facere: Si, inquit, deam esse creditis ne lugeatis: sin hominem, ne vt deae rem diumam faciatis. Taxauit autem Thebanorum consuetudinem. Nou enim conuenit simul lugere et sacrificare, hoc est ab ea petere opem, quae ipsa sit in calamitate, ac lugenda Ibid.

Cuidam postulanti vt in ciuitate pro Aristocratia, id est pro optimatum gubernatione, constitueret Democratiam, hoc est popularem gubernationem: Tu fac, inquit, prius domi tuae Democratiam instituas. Docuit autem argute, eam Reipublicae speciem non esse vtilem ciuitati, quam nemo vellet esse in sua familia. Ciuitas autem nihil aliud est quam magna domus. Ibidem.

Arrogantiam dicebat esse profectus obstaculum. Indocilis enim est, qui mauult doctus videri, quam esse. Laert. lib. 4. cap. 7.

* In arrogantia, quemadmodum in armis deauratis, non similia sunt interiora exterioribus. Item Arrogantia tanquam pastor quoquo libet vulgus hominum ducit. Sto. ser. 22.

* Arrogantis nomen conuenire mihi recte videtur iis qui se simulant esse ditiores, doctiores et fortiores quam sint: et ea se facturos pro mittunt quae praestare nequeunt: idque manifesto facere videntur, accipiendi quippiam et lucrandi gratia. Stob. ibidem.

Vt ipse singulari modestia praeditus erat, ita non tulit in aliis arrogantiam Menecrates enim medicus quum desperatae quaedam curationes ipsi feliciter cessissent. populari adulatione dictus est Iupiter. Hoc cognomento vir arrogantis ingenij delectatus, insolentius vsus est eo titulo. Tandem quum et Agesilao scriberet, nec veritus esset hac vti saluta tione, Menecrates Iupiter Agesilao regi salutem: rex eo offonsus prooemio, praeterea nihil dignatus est legere, sed rescripsit in hunc modum, Rex Agesilaus Menecrati . bene valere. ac si dixisset, sanam mentem tibi precor Graeci dicunt, quibus bene precantur. , ambiguum verbum, fere in malum sonat. quo significamus abesse sanitatem mentis.

Post conflictum apud Chaeroneam cum a Philippo rege Macedonum literas accepisset acerbius scriptas, hunc in modum rescripsit: Si metiaris vmbram tuam, baud quaquam reperies illam factam maiorem quam erat ante victoriam. Grauiter admonens, non esse prudentis ob fortunae successum intumescere, quum ipse sit nihilo maior. AEquum autem est, vt homo se suis et propriis bonis metiatur potius quam externis, quae fortuna cum libet dat, cum visum est eri pit. Plut. in Laconicis.

Vide apophth. de Fastu et Superbiae.

Ad Agathoclem Peripateticum arroganter iactantem, sese et solum et primum esse dialecticorum: Si solus, inquit, es, quī primus esse potes? si pri mus, quī solus? Eras. lib 8. apoph.

Cynico cuidam arroganter iactanti pallium, peram et baculum, ac subinde vociferanti, se Antisthenis. Crate tis ac Diogenis sectatorem esse. Impudenter, inquit mentiris, quum sis Hyperidae discipulus. Allusit ad vocem , quod est per, arrogantiam despicere. Est autem et rhetoris nomen Hyperides. Erasm. lib. 7. apoph.

Non contentus L. Philippum consulem praecipitasse in carcerem, quod se loquentem ausus esset interpellare quum senatus ad eum misisset vt veniret in curiam, Cur non potius, inquit, senatus ad me venit in Hostiliam rostris propinquam? Quid consecutum? Tribunus senatus authoritatem despexit, senatus tribuni verbis paruit. Erasm. Rot. lib. 6. apoph.

Vide apophth. de Superbia.

Cvidam adolescenti, lusum quendam amatorium eleganter in balueis exhibenti, quod Graeci vocant : Quo melius, inquit, hoc deterius, damnans improbitatem artis, qualis est alea: cuius quo quisque est artifex melior, hoc vir est deterior. Laert. lib. 6.

Euclidis scholam, quod arguta qui dem, sed ad recte viuendum inutilia docere videretur, , id est, bilem ac molestiam appellabat, quum scho la Graecis sonet otium: et Platonis , id est exercitationem, , id est contritionem voce deprauata vocabat, quod a communi vita semotus disputationibus insenesceret, quum Diogenes in publico viuens, mallet philosophice viuere, quam disputare. Laert. libro sexto cap. 1.

Anniceris quidam Cyrenaeus, aurigandi peritia insignis, et vt egregiusartifex, ita gloriosus artis ostentator, venit in Academiam Platonis, atque illic rationes omnes procurrendi, flectendi currum, et per easdem interdum orbitas redeundi ostentabat. Admirantibus igitur aliis, solus Plato negabat sibi videri proba bile, eum virum, qui totum animum inutili studio dedisset, ad vllam rem grauem ac frugiferam esse idoneum. AElianus lib. 3. de Var. hist.

Hospes quidam apud Lacedaemonios, quum ipsi stanti interim altero pede, crepida in alterum indueretur dixit cuidam: Non arbitror te, Lacon, tantum temporis vni pedi posse insistere, quantum ego possum. Lace daemonius excipiens, Fateor, inquit: attamen nullus est anserum qui istud non possit. Iure derisit bominem, qui longo vsu didicisset artem, quae nihil vtilitatis adfert reipubl. Huiusmodi sunt artes praestigiatorum, funambulorum, et similium. Plutarchus in Lacon.

Huc refert disputationes inutiles et contensopsas, item quaestiones infrugiferas, Sophismata, etc.

Lacedaemonij quoniam seueriores erant, ac moribus incorruptioribus, bellique gloriam potissimum spectabant contemnebant om neis arteis quae ciuium animos videbantur emaseulare, et a vera virtute ad otiosam ostentationem traduce re. Nam et Roma cum adhuc spiraret Germanam illam austeritatem, Graeculos professores vrbe exegit. Hoc genus studiis nulla Graeciae pars corruptior erat, quam Attica, vbi Gorgias, Lysias, Isocrates, Prodicus aliique innumeri lophistae magno cum applausu populi, nec mediocri mercede garriebant. Plut. Erasm. lib. 1. apoph.

Lacedaemonius quidam percontanti, quid ipsi videretur Tyrteus poeta? Bonus, inquit, ad deprauandos iuuenum animos. Plu. in Laco. apoph.

Quum audisset filium suum quodam in loco scite cecinisse, obiurgauit, dicens: Non te tui pudet, qui noris tam bene canere? Plutarch. in apoph.

Interrogatus, vter melior tibicen videretur, Pythonne an Charisius? Po lyperchon, inquit. Is erat egregius dux exercitus. Contempsit omnes ar tes, quae cum re militari nil haberent commune.

Similia dicta leges infra apoph. de Musica contemptu.

Videns Periandrum, qui arte medica excellentissimus fuerat, infelicia carmina scribentem: Quid (ait) tibi accidit, mi Periander, vt pro insigni medico, malus poeta vocari con cupiscas? Notauit hominis stultitiam, vt qui se in ea re exercere cuperet, in qua nihil omnino valebat, nec natura, nec ingenio. Plutarchus in Laeon.

Zopyrus Physiognomon cum profiteretur se hominum mores naturasque ex corpore, oculis, vultuque cognoscere: conspectum Socratem, stu pidum tardumque esse dixit: quod cum audisset Alcibiades, irridens ho minem, ait, Scilicet rem, acu tetigisti. Bruso. lib 1. cap. 10.

Audiens quendam promittentem, se traditurum ei aciei instruendae artificium, qui tamen in acie nunquam fuerat: dixit, non opusesse sibi imperatore vel belli duce, cuius aures tubae sonus nunquam circumierit. Stobaus serm. 52.

Quum ad Antiochum exul Ephesum venisset, ab hospitibus inuitatus est ad audiendum Phormionem Peripateticum: qui cum copiosius aliquot horas de imperatoris officio loquutus esset, atque de re etiam militari multa disseruisset, delectari vehementer qui audierant, ab Hannibale quaesierunt, Quidnam de Phormione indicaret: ibi respondiss fertur, Multos se deliros senes saepe vidisse: sed qui magis quam Phormio deliraret, se vidisse neminem. Bruson. l. 1. C. 10.

Gallus iurisperitus, si quis negotium ad ipsum detulisset, in quo de facto quaerebatur, dicere solebat: Nihil hoc ad ius, ad Ciceronem ito. Sen sit Gallus, aliud esse officium iurisconsulti, aliud oratoris. Nec esse necesse, de his quae ad alienam professionem pertinent, respondere. Tul. In Topicis ad Trebat.

Apollodorus insiguis architectus, cum Romae praeclara aliquot aedificia erigeret: reprehensus ab Hadriano nondum imperatore, quasi nescio qua in re peccasset, respondit: Abi potius, et cucurbitas pinge, nam tu quidem aedificandi artem plane ignoras. Dion Nicaeus, et Xiphili, in vita Hadriani.

Vide indicium de re aliena atque ignota.

DArij filias dum haberet captiuas demissis oculis salutabat. idque raro: sibi metuens ab illarum insigni forma. Apud familiares autem dicere solebat. Dolores oculorum sunt Persicae puellae. Plut. in eius vita.

Vide plura de visu, infra.

* In assentatione, inquiebat, veluti sepulchro quopiam, solum amicitiae nomen inscriptum est. Stob. serm. 14.

* Lupi cum sunt canibus similes, assentatores amicis, diuersa tamen studia sequuntur. Stob ibidem.

* Assentationem recte quis turpe colloquium, et obsequium quoddam assentatorum vtilitatis graria institutum esse arbitretur. Stobaeus ibidem.

Vide apoph. de Adulatione.

* SI vel modicum modico coniunxeris, idque frequenter fecevis, statim fiet hoc quoque magnum. Omnia enim assiduitate conficiuntur negotia. Stob. ser. 29.

* Vt assiduitatem in opere persequendo commendaret, dicebat perpetuam cunctationem reddere actiones imperfectas: et laborem continuum consuetudine fieri seipso leuiorem. Stob. ibidem.

Vide apoph. de Diligentia, Industria et Labore.

ROgatus, Quae diseiplina cum primis esset necessaria, respoudit, Dediscere mala: Id enim non modo primum est, vt mala assuetudine nobis infixa abiiciamus penitus, verum est longe etiam difficillimum. Laert. libr. 6. cap. 1.

Puer quidam apud Platonem educatus, quum ad patrem ex interuallo redisset, eumque vidisset effusius ridentem admiratus dixit: Seltale nihil vnquam apud Platonem vidisse. Tanta res est, inde a teneris virtuti assuescere. Eras. li. 6. apoph.

Quum laboraret morbo articulari, Pergami in templo obdormiit, cui apparuit AEsculapius iubens vt a frigido potu abstineret, ad quem Polemon: Praeclare, inquit, quid autem si bouem curares? subiodicans, iam diu affuetum duris, frustra vocari ad delicias. Philostr. in Sophistis.

Adolescentem quod lusisset alea, grauiter increpuit. qui cum dixisset, Sic obiurgas ob rem paruam? At parum non est, inquit, assuescere. Laertius lib. 3.

Quum subinde a Proteo Cynico conuiciis aspergeretur, Consenuimus, inquit, tu maledicendo. ego vero male audiendo. Quo dicto ostendere voluit, im medicabile malum esse, cui ilie tam diu assueuerat. Philostrat. in Sophistis.

Socrates Alcibiadi admiranti, quod Xantippen supra modum rixosam domi ferret: Ego, inquit, etiam pridem his sic assueui, vi non magis effendar, quam si rotae, quae aquam educit, stridorem audiam. Nam his stridor molestissimus est insuetis: eundem qui quotidie audit, adeo moleste non fem, vt se audire nesciat. Laert. in vita Socratis.

Alebat, maxime ridieulos esse A stronomos, vt quum non videant piscesiuxta se nantes in littore, illos qui in caelo sunt se videre dicant. Stob. serm. 78.

A strologus quidam in foro stellat in tabella quadam depictas cum demonstraret atque diceret, En tibi hīc stellas errantes, audiens hoc Diogenes. Ne mentiaris, inquit, bone vir: stellae enim non erant. sed illi ostensis qui assidebant. Stobaeus sermon. 78.

Thaletem, dum coelum contemplatur, in fossam illapsum, ancilla eius, iure id eum pati dixit, qui cum iuxta pedes posita ignoraret, coelestia intueretur. Stob. ibidem.

Dicebat, eorum quae philosophi scrutantur, alia ad nos pertinere, alia nihil quaedam supra nos esse. sensit autem, disciplinam morum spectare ad nos. Sophisticam nihil ad nos pertinere: eo quod ad vitae emendationem non tantum non prosit, sed rixas etiam et contentiones progeneret. Astronoiniam autem, A strologiam, etc. supra nos esse omnino. Sto baeus ser. 78.

Naturae speculationibus vaeantes imperfectum sapientiae fructum capere dicebat. Stob. ibid.

Quum coelum intueretur, astrorumque mirabilem cursum admiraretur, cuidam sciscitanti, cur ita libenter ferret subdiualia peruigilia? respondit, vt coeli aspectu fruar, cursus et recursus sy derum in orbem redeuntes subindicans. Philo Iud. in libro. Quod mundus sit incorruptibilis.

Qvum probro ei daretur, quod pieraque astutia, dolo simul ac fraude gereret, non palam virtute conficeret, hac parte Hercule generis authore indignus: ridens dixit: Vbi quod vellet non assequeretur leonis exunium, vbi vulpinum applicandum esse, sentiens, quod honestis rationibus non posset effici, id fraude dolisque perficiendum. Plut. in Lac. Brus. li. 2. c. 9.

Septem dierum inducias cum hoste pactus, captata opportunitate, ter tia nocte dormientes inuadit, multos interficit, alios in seruitutem redigit. Obiurgatus vero, quod foederis fidem non seruasset: Ad iusiur andum air, noctes non additas fuisse. Sed bis tandem furiosus factus, ac talis se vsque ad virilia membra laniauit, rideosque et laetabundus animum exhalauit. Brus. l. 3 c. 20.

Vide apopht. de ambigue et arguto dictis.

Disserens, adolescenti cuidam, quem videbat parum attentum, rogauit, Seutiretne? Illo affirmante, se sentire: Cur igitur ego, inquit, non sentio te sentire: Solent enim qui intelligunt, oculis ac gestu, interdum et verbis significare, se quae dicuntur intelligere. Laert. lib. 7. c. 2.

Iis quae recte dicerentur, negabat esse relinquendum locum, velut praeclaris artificibus, ad spectandum. Contra, auditores dicebat adeo debere esse attentos ad ea quae disseruntur, vt non vacet dare signum approbationis. Dum applauditur et acclamatur, perit aliquis audiendi fructus. Laer. l. 7 C. 1.

Quendam vana loquacitate praeter modum garrientem quum aliquandiu audiuisset, demum aliud cogitans, eodem mansit loco. Verum finita oratione, cum is qui peroraret, eum interrogasset, num haec pla cuissent quae dixisset? Hercule, inquit, tibi animum non intendi. Bruson. lib. 3. cap. 25.

Alexander sophista legatione fun gens pro Selencia, apud M. Antonium, vidensque illum minus attentum, clariore voce dixit: Ausculta me Caesar, Antonius autem acerbitate eonfidentiamque vocis exasperatus: Ausculto, inquit, intelligoque te, Tu enim es ille qui colis comam, qui dentes candidas, qui polis vngues, qui semper oles vnguentum Philostr.

Quum orante M. Tullio. quidam creditus A fer genere, diceret. Non, audio: hoc serm one negans se probare quod dicebatur: Atqui, inquit Cicero, aurem habes perforatam. Solebat enim ea gens habere perforatas aures, vt inde suspenderet annulos ac gemmas, quae nunc collo digitisque gestamus. Plut. in Rom. apoph.

Bun.

Avaritiam dicebat omnis im probitatis esse metropolim. Stob. serm. 10.

Diuites sordidos dicebat ita facul tatum suarum curam habere, quasi essent propriae: rursus, ex eisdem nihil capere vtilitatis, quasi essent alienae. Laer. lib. 4. C. 7.

Indiuitem quendam sordidum ita loquutus est: Hic facultates suas non possidet, sed ipsum possident facultates. Laert. lib. 4. C. 7.

Eos deridendos putabat, qui eius generis diuitiis praeter modum student, quas fortuna largitur, illiberalitas seruat, benig nitas aufert. Maxi. serm. 12.

Dicere solebat, hominum bonitatem ita auro probari, quemadmodum aurum Libyo lapide. Ostendens permultos, qui aliis vitiis diu restiterint, opum auiditate persaepe a virtute deduci. Et qui aduersus opes constans fuerit, eum de caeteris vitiis facilius victoriam reportaturum. Fulgosius li. 7. C. 2.

Auarus quidam et praediues quum paupertatem ei exprobraret: Mihi, inquit, paupertas nihil mali videndum praebebit, tibi antem diuitiae par fas nefasque paratae turbas non paucas. Maxim. ser. 12.

Quum rogasset quendam, quanta esset spissitudo nauium? respondit, Quatuor digitorum Tantillum, ait Anacharsis. a morte sunt!, qui auaritia et lucri cupiditate irritati, pernauigant maria, incerti de reditu. Laer. l. 1. cap 9.

A Dionysio pecunia donatus, Plato libris: atque ob id quoquam reprehensus, quasi id rem attentior esset quam Plato; Quid refert, inquit, mihi pecuniis erat opus, Platonis libris sentiens, neutrum accusandum. Laert. lib. 2.

Platoni obiurganti, quod multos pisces emisset, respondit, se illos emisse obolo, quumque Plato dixisset, Tanti et ipse empturus eram. Vides, inquit, igitur, ō Plato, me non esse obsoniorum auidum, sed te pecuniae amantem. Laert. l. 2. cap. 8.

Simonides interrogatus, cur in extrema senectute auarus esset? Quoniam respondit, malim defunctus opes inimicis relinquere, quam viuns amicis egere. Stob. ser. 10.

Dicebat, diuitum multos esse procuratores, non autem pecuniarum dominos. Auarus enim non suas possidet diuitias, sed possidetur a diuitiis: quarum non tantum seruus, sed maneipiom merito dici potest. Maxim, ser. 12.

Vna (dicebat) cupiditas mortalium extimulat animos, vt o pes assequantur. Atqui videmus, iisdem congestis, discruciari nihilominus cogitationes. Tum illis amissis, relinqui tristitiam, luctumque perpetuum. Stobaeus.

Cupiditas plurium, inquit, amittit praesentia, sicut aesopicus ille canis. Stobaeus ser. 10.

Pecuniarum cupiditatem, nisi terminetur aliqua satietate, multo miseriorem iudicabat extrema paupertate Maiores enim cupiditates indigentias quoque maiores faciut. Stob. ser. 10.

Auaros obiurgabat, quod pecuniam verbis vituperarent, quum eam animo plurimi facerent. Est autem hoc auaris peculiare quod nulli magis detestantur auaritiam, quam ipsi. Laert. lib. 8.

Interrogatus quid esset in vita optimum? Libertas, inquit. Ar vere liber non est qui seruit vitiis: nec liber esse potest qui multis eget: plurimis autem eget auarus ambitiosus, ac deliciis deditus. Laert. lib 6.

Dicere solebat, cupiditatem esse malorum omuiu arcem ac : quod dctum est etiam a Bione et aliis. Ibid.

Interrogatus, quaenam essent ferae pessimae? Respondit in montibus vrsi et leones, in ciuitatibus autem publicani et sycophantae, Antonius in Melissa. par. 1. ser. 34. Max. serm. 22.

Poscebat aliquid ab homine auaro: quem vbi videret contantem, acnegaturo similem, ō homo, inquit, ad cibum te postulo, non ad cyppum: vt, qua licet, Graecarum vocum affinitatem reddam. Graecis enim et cibus est, et sepultura. Lactt. lib. 6.

Anaxemonis seruos conspicatus multa vasa ferentes, cuius ea essent, interrogauit. Quum autem illi A naximenis esse, respondissent: An non pudet, eum, inquit, tam multa habere, seipsum non habens? Voluit autem iudicare, hominem auarum esse extra seipsum. Maxim. ser 12.

* Quemadmodum arbores et vites in locis inuiis et praeruptis nascentes non hominibus sed coruis et aliis auibus fructus ad ferunt: Sic (inquit) diuitiae si ab auaro possidentur, in vsum aliorum hominum nequaquam cedunt, sed adulatoribus et assentatoribus subseruiunt. Stob. serm. 90.

Dicere Solebat. Non esse tentanda quae fieri non possunt. Quaedam honesta sunt ac magnifica: sed magno reipubl. malo tentantur: si nequeas perficere. Atque haec est praecipua pars boni consultoris, dispicere non solum quid per se optimum sit, sed quid pro temporum ratione possit obtineri.

Inter amicos dicere solitus est, se quidem docere decem minis: caetorum qui ipsum docuisset audaciam, mercedis loco daturum decem milia. Nam animi timiditas reddebat Isocratem ad dicendum inutilem. Erasmus Roter. lib. 8. apoph.

Imminente aduersus Lacedae monios pugna, cum sella in qua sedebat succubuisset, videretque milites hoc prodigio exturbatos: Imo, inquit, sedere prohibemur, militumque animos restituit. Plutarch.

Obiurgatus a quodam, quod paucis militibus stipatus, cum multis pugnare tentaret: audacter respondit, si ex multis constat victoria non tota sufficeret Graecia: si in audacia horum, numerus sufficit. Plutarch. in Lacon.

Conspiciens filium suum cum Atheniensibus iuueniliter ac temere congredientem: A ut viribus, inquit, adde, aut animis adime docens, periculosam esse audaciam, si vires non suppetant spiritibus. Plutarch. in Laconicis. Stob. serm. 51. Bruson. lib. 2. cap. 43.

Audiens quosdam abhorrere ab hostium multitudine, ait, non percontandum esse quot sint hostes, sed vbi sint, vt audacter aggrediantur. Plut. in Lacon.

Quum apud Mantineam pugnare cum hostibus numero longe superioribus prohiberetur: Fortiter pugnandum est, inquit: cum multis enim pugnare necesse est, qui multorum dominus esse cupit. Brus. libr. 7. cap. 2.

Interrogatus quot haberet milites: Quot sufficiunt, inquit ad fugandos hostes. Plut in Lacon.

Ad Macedonum regem nuntios misit Agesilaus rex, rogans, vtrum per hostium solum irent, an amicorum? Cum ille respondisset, se consultaturum: Fiat, inquit, igitur consultatio: nos tamen interim iter faciemus. Rex admiratus hominis audaciam, sibique metuens, satius esse censuit, illum vt amicum suscipere. Plut in Lacon apoph.

Admonitus a suis, ne cum Thebanis, qui numero praestabant, manus consereret: respondit. Qui multis vult imperare, non debet multorum timere congressem. Plut.

Quum a quopiam audiret, magnum hostium esse exercitum, audacissime respondit: Eo maior erit et gloriosior nostra victoria. Plutarch. in Lacon.

Pirata quidam populabundus discurrebat per agros Lacedaemoniorum. Is vt captus est, rogatus cur id ausus esset? Quoniam inquit, deerat mihi commeatus, quem militibus praeberem, ad eos veni, qui et habebant, nec sponte dabant, vi erepturus. Ad id Cleomenes: Compendiosa, inquit, malitia. Detestatus praedonis nefarium scelus, probauit tamen oratiouis expeditam breuitatem. Plut. In Lacon. apoph.

Alexander Pheraeus, hostis Thebanorum, Atheniensibus a quibus in amicitiam societatemque ascitus fue rat, polliceri se quum dixisser eis carnes, quae mina prius vendebantur, semiobolo praebiturum audiente Epaminonda: At nos, inquit, Thebanis liberaliores erimus, quippe qui ligna ad has carnes coquendas gratis exhibebimus, eorum enim agrum excindemus. Bruson. lib. 1. ca. 6. ex Plu tarcho.

Lycurgus Rhetor forte fortuna obuiam factus Xenocrati, qui a Telone obtorto collo in carcerem ducebatur, occurrens fustem impegic in caput Telonae, Xenocratemque liberauit, et Telonem in carcerem coniecit, Quod Lycurgi factum cum ab omnibus probaretur, Xenocrates post aliquot dies obuiam factus Lycurgi filio. Retulit, inquit. gra tiam patri tuo, qui ob tam audax facinus merito ab omnibus laudatur. Erasm.

Laudante quopiam virum desperatum et audacem, ac idcirco in bellis eximium: Differre dixit magni facere virtutem, et vitam nihili facere. Stob. serm. 51.

Audiens Darium, inuictissimum Persarum regem, multas parare militum myriades? respondit, Vnus lupus non multastimet oues. Antonius in Melissa serm. 37. par. 1. et Maximus serm. 71.

Quum in ludis Apollinaribus ad cum versiculum venisset Miseria nostra magnus est, directis in Pompeium Magnum manibus, pronuntiauit. Actio in tantum placuit populo, vt aliquoties fuerit reuocatus: nec histrio veritus est iterare simili gestu. Dubites, vtrum potius mirari conueniat actoris andaciam, an populi. Simili audacia vsus est in cadem fabula, quum ventum esset ad eum versiculum: Virtutem istam veniet tempus quo grauiter gemas. Tametsi mihi videtur carmen esse mutilum. Suspicor addendum, Serua virtutem istam, aut aliud simile verbum, vt sit versus Trochaicus. Eras. Rot. lib. 8. apoph.

Facinora, quae et periculo obnoxia sunt, et magna, gerenda esse dicebat: de his non consultandum, quod ad haec persicienda plurimum habeat momenti celeritas: expensio vero periculi reuocat hominum audaciam. Plat.

Huc refer ea quae sunt infra sub titulo Temer itatis. Videtur enim temeruas non minimam cum audacia habere affinitatem et cognationem.

Abamico quodam rogatus, quan tum veritas distaret a mendacio? Quantum, inquit, oculi distant ab auribus. Sensit vir sapientissimus, non ea certa esse illico, quae auribus percipimus ab aliis, qui mendaciter de rebus nugantur: sed ea demum, quae coram oculis cernimus. Maximus serm. 35.

Dicebat, pueris potius aures esse muniendas follibus quam athletis: quod plus sit periculi, ne puerorum aures occupentur prauis sermonibus, quam ne athletarum aures pateant ad ictus. Maxima, inquit Satyricus, debetur puero reuerentia. Laert. lib. 4. cap. 2. Plutarch.

Quum audruisset partam esse ab hostibus victoriam, rem protinus populo patefecit, et vt publica supplicatio in laudem deorum institueretur persuasit. Verum quum paulo post ex alio nuntio intellexisset, suos non victores, sed fugatos fuisse: vana spe lusus, Ecquis (inquit) vestrum quicquam damniaccepit, quod totum hoc triduum mea opera hilares laetique fuistis? Eras. lib. 6. apoph. ex Plut.

Apud Thebanos, in contentione imperitis auditoribus vsus, superatus est a Cotinna quinquies. Redarguens vero ruditatem ipsorum Pindarus, vocauit Catinnam. AElianus lib. 13. de Varia historia.

Cum Stratoni physico quidam ob iecisset. quod Menedemus plures haberet auditores: Quid mirum, inquit, si plures reperiuntur qui lauari cupiunt, quam vngi? Nil autem aliud his verbis indicare voluit, quam Menedemi philosophiam esse dilutam: et quam plurimos inueniri qui audiant quidem de rebus disputantes, sed perpaucos qui virtutem exercerent. Eras. Rot. lib. 7. apoph.

Vide apoph. de Attentione.

Qvum expectantem et stantem equi tum turmam inspiceret, in qua ipse cu Romanis militibus erat et morae causam intelligeret esse, quod augur prius inspicere vellet quid augurij ca piendum esset ab aue, quam forte in via offenderat? Misonianus aliud a se agi fingens, arcum tetendit, primaque sagitta confossam auem in terram de iecit. atque ridens ad comites conuer sus dixit, Parum consilij atque opis ab irrationalibus animatis posse quem quam sperare. posteaquam pateat, ea nescire, quae ad seipsa pertineant. Et re et verbo auguria vana esse, stulteque eis credi, ostendens. Fulgos. li. 7. cap. 2.

Quum sublimis ex Actiaca victoria reuerteretur, occurrit inter gratulantes quidam coruum tenens, doctum haec verba sonare. Aue Caesar victor. Hac saluratione delectatus Augustus, auem sex millibus numum emit. Socius opificis, ad quem nihil ex ea liberalitate peruenerat, indicauit Caesari eundem et alium habere cor uum, quem vt auferre cogeretur, rogauit allatus, verba quae didicerat ex pressit, Aue victor imperator Antorni. Augustus nihil exasperatus, tantum iussit, vt munus cum delatore partiretur. Bruson. lib. 2. ca. 3. Macro. lib. 2. cap. 4. Saturn.

Salutatus similiter a psittaco, et hunc emi iussit. Idem miratus in pica, et hanc mercatusest. Hoc exemplum tenuem quendam sutorem solicitauit, vt coruum institueret ad huiusmodi salutationem. Qui quum impendio exhauriretur, subinde ad auem non respondentem dicere sole bat. Opera et impensa periit. Tandem peruicit assiduitate, vt coruus sonaret dictatam salutationem. Eā quum Angustum praetereuntem salutasset. Caesar: Satis, inquit, istiusmodi salutatorum habeo domi. Tum coruus, memor et illorum verborum quae to ties audierat, subtexuit. Opera et impensa petiit. Ad hoc arridens Augustus, iussit emi, quanti nullam adhuc emerat. Macrob. lib. 2. cap. 4. Saturn.

Callisthenem quum quispiam audiente Diogene Cynico beatam dixisset, quod Alexandri aulicus esset: At, inquit, Diogenes, infelix est, qui tum prandet ac coenat, cum Alexandro videtur. Brusonius libro 1. capite 5.

Quum Polyxenus dialecticus Dio nysio diceret, Ego te conuinco, Nimirum verbis, inquit: at ego te reipsa conuinco, qui tuis relictis, me meaque colas. Significans, illum a schola ad aulam, a philosophis ad tyrannum transisse: non facturum, mihi hanc vitam illa iudicasset beatiorem. Plut. in apoph.

Indicabat ad regni administrationem potius admittendum eum qui per se malus bonos haberet aulicos amicos quam bonumprincipem malos aulicos habentem. Putans facilius vnum malum a multis bonis, quam malos innumeros ab vnico bo no, a malitia ac erroribus perniciosis auerti posse. Fulgosus libro 7. capite 2.

Agrippa rerum gestarum gloria sub Octauiano Augusto in primis cla rus, saepe cohortabatur eos qui salui et ineolumes esse vellent darent ope ram vt principes liberarentur omnium rerum difficultate et molestia: sed tamen eis rerum gestarum gloriain reseruarent, nequaquam sibi Xi philinus, Dionis abbreuiator, in Augusto.

Constantinus Romanorum imperator cum prineipum aulas vbique spadonum atque aulicorum improbitate refertas videret, eorum non tantum vehemens domitor fuit, sed tineas etiam atque sorices Palatij appellare solitus est. Nicephori interpres et scholiastes. lib. 8. cap. 14. Eceles. histor.

Alexander Seucrus negabat se passurum, vt ipsius dispositiones ab aulicis suis venderentur? id quod fieri solet ab aliorum principum libertis et eunuchis. Eoque nunquam illum fefellit quod proposuerat. AElius Lampridius in Al. Seuero.

Idem, et vrbem, et prouincias, et aulam suam purgauit hominibus non necessariis dicens: Malum pupillum esse imperatorem, qui ex visceribus prouincialium homines non necessarios, nec Reipublicae vtiles aleret. Ibidem.

Aulicus quidam iniuriarum Palatinarum patientissimus, cum a quodam rogaretur, quomodo rarissimam rem in aula consequutus esset? Iniurias, in quit, accipiendo, et gratias agendo. Bruson. lib. 1. cap. 5.

Reges ac principes in terris beatos esse aiebat, si exclusis superbis manfuetudinis humanitatisque cultores in curiam asciscerent. AEneas Syluius lib. 2. commentariorum de rebus gestis Alphonsi.

Aulicos qui otij gratia curiam sequerentur, semper in negotio futuros aiebat, nisi se tandem vel cum periculo capitis inde amouerent. Innuit autem, quam difficulter ab aula diuel li possint qui nihil aliud quam otium et luxum sectantur. AEneas Syluius lib. eodem.

Quum ex Sicilia nauigaret, vidit garrias aues triremen circunuolantes et bolos a nauigantibus proiectos statim abripientes ac anolantes. Has cum amicis secum nauigantibus digito ostendisset: Persimiles sunt his garriis inquit, aulici aliquot mei, qui simulac concertantes beneficiu a me accipiunt, statim aufugiunt. Notauit autem aulicorum fere omnium mores, qui fidos se seruos principibus praestant, dum praedam, luxum, munera, et c. hiantes expectant: et voti compotes facti a principum conspectu ad priuatos fugiunt. Panorm. lib. 1. de reb. ab Alphonso gestis.

Eos sibi aulicos plurimum sapere videri dicere solebat qui accepto aliquo beneficio, vel mediocri, curiae va ledicerent. Ostendunt enim animum suum expletum esse et periculo se subtrahunt. in quod curiales frequenter incidunt: qui veluti sues, vbi saginiati sunt, in coenam domini mactantur. Caeterum qui opes adepti magnas, apud reges perseuerant, non quidem id agunt vt gratias referant, sed vt multo ditiores principum liberalitate ac munificentia reddantur. AEneas Syluius lib. 1. commen. de reb. gestis Alphonsi.

APopulo frequenter vocatus. , inquit, sentiens, se non esse cogendum in ordinem, nec pro quolibet e media plebe habendum. Plutarch. in Graec. apoph.

* Quum in comitiis accusaretur ob res male gestas, grauiter respondit, scilicet, mihi quidem vos irascimini, ei viro qui nemini vestrum cedo vel peritia rerum, vel elocutione intellectarum, vel amore patriae, vel pe cuniae despicientia. Non crimen modo arrogantiae, vanitaris ambitionis effugit tunc, magnifice de se loquendo: sed et altitudinem animi, et virtutis declarauit magnitudinem, eo ipso inuidiam opprimentis, quod deiici se et frangi non est passe. Plut. lib. Qua ratione quis citra inuidiam seipsum laudare possit.

* Pelopidam a principibus Reipublicae accusatum, quod exacto Boeotarchioe tempore non statim domum rediisset, sed bellum feliciter continuasset, submittentem se et deprecantem Thebani aegre absoluerunt. At contra Epaminondam, qui eins tum fuerate collega, multa de rebus suis ge stis magnifice praedicantem ac dicen tem. Paratus sum mori, si fateri velitis, o ciues, me vobis inuitis Laconiam vastasse, Messenem instaurasse, et Arcades in vnum corpus conduxisse: non sustinuerunt iidem ire in suffragia, sed admiratione viri gaudio sinul risuque oborto discesserunt. Plutar. eodem lib.

* Romani ae gre tulerunt Ciceronem erebro res suas contra Catilinam gestas praedicantem: iidem tamen Scipionem dicentem, Non debetis vos sententiam de Scipione ferre. qui vobis potestatem decerneadi de omnibus hominibus parauit, coronati in Capitolium deduxerunt, sacrificioque eius interfuerunt. Plutarch.

* Quum ei publice exprobraretur, quod argento dato calumniatorem placasset, et qualis tandem, inquir, vobis videor ciuis, qui apud vos tanto tempore rem gerens publicam, dare potius quam accipere iniuste deprehensus sim? Plutarch.

Pro rostris accusatus, quod a rege Mithridate ad prodendam Rempublic. pecuniam accepisset, ira causam suam egit: Iniquum est Quirites, quum inter alios vixerim, apud alios me rationem vitae reddere. Sed tamen audebo vosinterrogare: VariusSucro nensis ait, M. AEmylium Scaurum mercede corruptum, populum prodidisse: A. AEmylius Scaurus huic culpae se af finem esse negat: vtri creditis? Nominato tantum actore et reo, populus accusationem repulit, Erasm. li. 6. apoph. ex Plin cap. 72. de viris illustribus.

In forum veniens cum Thermo, ac conspicatus Castoris templum armatis occupatum, omnesque fori aditus a gladiatoribus obsideri, ipsumque Metellum vna cum Caesare: O timidum inquit hominem, qui aduersus vnum tantam armaui multitadinem. Plutarchus in eius vita.

Augustus indigne ferebat, aliquid de se componi nisi serio, et a praestan tisimis, adinonebatque praetores, ne paterentur nomen suum commissionibus mimorum aut histrionum obso laefieri: hac quidem in parte Alexandrum Magnum referens. Decet enim, vbique principisauthoritatem sarram tectam praestare. Eras. l. 4. apoph. ex Suet.

Quum iuuenes nobiles ac dignitate claros inter se tumultuantes vellet compescere, nec auscultarent illi, sed tumultuari pergerent: Audite, inquit, iuuenes senem, quem iuuenem senes audierunt. Augustus enim adolescens ad Remp. admotus est, sammaque fuit authoritate: hac sola voce illos coereuit, nec aliud supplicium ob concitatum tumultum exegit. Plut. Rom. apoph.

Metello obiicienti, plures ipso testimonium contra eos dicente damnatos, quum defendente absolutos esse: Quis vero, inquit non hoc dicit, plus in me fidei esse quam eloquen tiae? Plutar.

Quum milites Bassianum Seueri filiun (qui post Antoninus Caracalia dictus est) Angustum consalutassent, eo quod pater pedibus aeger bellum moraretur: iussit se deferri ad tribunal, fimulque adesse omnes tribunos, centuriones, duces et cohortes, quibus autoribus hoc acciderat, sisti deinde et filium, qui Augusti nomen non recusarat. Hic quum in omnes eius facti autores iussisset animaduerti, excepto filio, omnesque ante tribunal prostrati rogarent veniam: Seuerus manu caput contingens, Tandem (inquit) sentitis capur imperare, non pedes. AElian. Spart.

INGRESSVS aliquando sordidum balneum, dicebat, Qui hic lauant, vbi lauantur: Significabat, illic homines puros sordidari, et ibi lotis opus esse alio balneo, quo mundarentur. Laert. lib. 4.

Quum videret sacellum, malo, sor didoque balneo vicinum, anathematibus pulchre exornatum, posteaquam e balneo exiit male lotus, Non miror, inquit, multas pendere tabulas. Quisquis enim hic lauit, illic suspender tabulam, veluti seruatus Indicans, magoum esse, si quis e tali balneo exissetincolumis. Athenaeus.

Quum in Arcadia malam terram ac salsam aquam balneator exhiberet, iocatus est se terra marique obsideri. Apparer in balneis terrae fuisse vsum, qui nunc est fullonibus. Erasm. lib. 6. apoph.

DIonysij quaestor, nomine Simus, natione Phryx ostendit Aristippo suas aedes vndiquaque splendidas, etiam pauimento pretiosis tessellis constrato. Itaque omnibus circumspectis Aristippus sputum orisreciecit in barbam Simi, et ob id indignanti, hoc colore se excusauir quod in tota domo nihil videret ad excipiendum oris recrementum opportunius. Innuens in tota domo nihil esse foedius, aut immundius, barbari facie, cum eam hominis partem oportuerit esse mundissimam. Quanquam hoc dictum magis quadrat in Cynicum aliquem, quam in Aristippum vtcunque illi ascribatur. Laert. li. 2. cap. 8.

Lacon quidam senex interrogatus, cur barbam gestaret syluosam ac promissam: Vt, inquit, intuens canos pilos, nihil committam illis indignum. Vir bonus vndecunque venatur stimulos ad virtutem. Plut. in Lacon.

Spartanis studio est alere comam, et super ea quoque re narrant Lycur gum eddidisse rationem: Quoniam, inquit, coma formosis addit decorem, deformes vero reddit hostibus terribiliores. Vt enim decet coma speciofos, ita minus felici specie praeditis horrorem ac ferinum quiddam conciliat. Capillitium naturalis est ornatus, minimoque constans, hoc genus non damnauit Lycurgus: vt quod nec operosis artibus constaret, nec pro frugalitate luxum induceret Adscititium cultum, magnoque paranda lenocinia, non probauit. Quo magis detestanda est quorundam praepostera cura cui corporis eas partesvellut raduntque, quibus natura pilos dedit non tantum ad decorum aut verecundiam, verum etiam ad tuendam valetudinem, contra illic eliciut syluam artificio, vbi natura voluit esse giabriciem. Plut. in Lacon.

Percontanti quare Lacedaemonij barbam alerent? Quoniam, ait, hic ornatus cum sit homini omnium pul cherrimus ac proprius, nullo omnino constat impendio. Plut. in apoph. Lacon.

Cuidam percontanti, quam philosophiae sectam potissimum ample eteretur? Quis, inquit tibi indicauit me esse philosophum? Moxque vehe menter secum ridens, abiit. Interro gatus quid rideret? An non magnopere ridiculum, inquit: si tu me ex barba iudicas philosophum, ipse barbam non habens? Erasin. libr. 8. apophth.

Epidauri, AEsculapio auream detraxit barbam: quod negaret decorum, patrem Apollinem imberbem, ipsum vero tam horrida barba vestitum conspici. AEscurapius fingitur Apollinis filius: Apollinem autem semper imberbem finxit Theologia poetica, per AEsculapium barbatum, significans, multarum rerum vsum et experientiam in medico considerari. Meminit Valer. Maxim. libr. 1. cap. 1.

Quodam tempore cum omnibus ad praelium paratis interrogaretur, Nunquid aliud praeter haec fieri vel let? Nihil, inquit, nisi vt Macedonum barbae radantur. Hoc dictum quid sibi vellet, admirante Parmenone: An nescis, inquit in praelio nullam ansam meliorem esse, quam barbae significabat, cominus esse pugnandum: in quo genere certaminis barbae officiunt: quod his milites facillime possunt apprehendi Plut.

Is, Gymnasij Basi liensis ante pau cos annos professor, interrogatus cur tam promissam aleret barbam? respondit, vt intuens hos capillos me non mulierem, sed virum esse intelligam. Barba enim ornat virum et admonet, vt virilia, quoque facinora fortiusaggrediamur. Lycosth.

CVidam obiicienti, quod esset barbarus: Certe, inquit, apud Athenienses, sed vicissim Athenienses barbari sunt apud Scythas, Graeci, sed imprimis Atrici (quoniam apud ipsos florebant disciplinae liberales, ac legespoliticae) reliquas nationes contumeliae causa nominabant barbaras: cum barbarum dicatur, quicquid est peregrinum, atque inusitatum, Laert. lib. 1. cap. 9.

Interrogatus, vtri essent barbariores, Boeoti, an Thessali? nominauit Eleos, significans, hos vtrisque barbariores, cum illi haberentur barbarissimi. Hoc erat lepidius: si ab Eleo fuisset propusitum, vt forte Suit. Eras. 6. apoph.

* Cum barbarorum animos species iniuriae perculit, aguntur statim: et qua dolor traxit, ruinae modo, regionibus incidunt incompositi, interriti, incauti, pericula appetentes sua: gaudent feriri, et instare ferro, et tela corpore vrgere, et per suum volpus exire. Lib. 3 de ira, cap. 3.

INterrogatus, qua re docti praecellerent indocto? Bona, inquit, spe. Doctos autem appellabat, honestis legibus ac moribus institutos, et iuxta rectam institutionem vitam agentes. Hi caeteris rebus pares, hoc vno superant improbos, quod post hanc vitam sperant recte factorum praemia. Nam Lacones existimabant egregios viros, post obitum in beatam vitam translatos, fieri diuos. Diogenes Laer tius.

Interrogatus de Archelao Perdiccae filio, qui tum fortissimus habebatur, num eum beatum iudicaret? Nescio, inquit: nunquam euim cum eo collocutus sum. Subiicienti, Eadem opera de rege Persarum dubitare po tes an sis beatus? Quidni, inquit, cum nesciam quam sit doctus, aut quam vir bonus. Socrates hominis beatitudinem veris animi bonis metiebatur. Cicer. lib. Tuscul. quaest. 5. ex Gorgia Platonis.

Athenienses hortabantur Diogenem, vt mysteriis initiaretur: addentes, quod initiati apud inferos principatum tenerent, Ad quae Diogenes. Perquam ridiculum est, inquit, si Agesilaus et Epaminondas in coeno degunt: et Patetion fur ac vilissimi quique homines, quod initiati sint, in Beatorum insulis erunt. Grauiter taxauit sacrificulorum errores, qui questus gratia blandiebantur hominum imperitorum superstitioni, persuadentes, initiationem conferre felicitatem post hanc vitam. Erasm. lib. 3. apoph. ex Diogenis Laertij lib. 6.

Quum Orphicis mysteriis initiaretur, ac sacerdos diceret, illum bonis plurimis fruiturum apud inferos, post hanc vitam: Cur, inquit, ergo tu non abrumpis vitam? Erasm. Roter. lib. 7. apoph. ex Laer. li 6. e. 1.

Eum demum beatum in vita pronunciari dicit, cui in senectute contigit, vt sapientiam verasque opiniones assequi possit. Cicer. lib. de Finibus 5.

* Existimandum est, inquit, beatitudinem non in diuitiarum possessione esse sitam, sed in bono statu a nimae. Etenim neque corpus ornarum veste splendida beatum aliquis dixerit, sed quod sanitate sruitur, et bene se habet, licet nihil expraedictis ei adsit. Eodem modo si anima sit bene insti tuta, ipsam et hominem huiusmodi felicem appellare conueniet: non illum vero, cui ornatus foris magnificus nitet, cum ipse nullius sit pretij. Quoniam ne equum quidem, licet phaleris aureis, et reliquo apparatu precio so ornetur, magnifacimus, si natura malus sit. Atillum qui natura sit generous, impensius laudamus. Quemadmodum enim ille ridiculus fuerit qui seruis suis deterior est: ita no minus habendi sunt miseri, quorum dinitiae maioris sunt pretij, quam ingenium proprium. Stob. ser. 3.

Interroganti cuidam quisnam esset beatus? Nemo, inquit, ex iis quos tu foelices existimas: sed eum in eo numero reperies, qui a te ex miseriis constare creditur. Non erit ille diuitiis et honoribus abundans, sed aut exigui aeris, aut non ambitiosae doctrinae fidelis ac pertinax cultor. in secessu quam fronte beatior. Val. Max. lib. 2. c. Bruson. l. 2. c. 36.

* Beatae vitae causa et firmamentum est, sibi fidere. Hoc autem contingere non potest, nisi contemptus est labor et in eorum numero habitus, quae neque bona sunt: neque mala. Epist. 31. ad Lucill.

* Beatus is non est, quem vulgus appellat, ad quem pecunia magna confluxit, sed ille, cui bonum omne in animo est, erectus, excelsus, et mirabilia calcans: qui neminem videt cum quo se commutatum velit: qui hominem ea sola parte aestimat, qua homo est: qui natura magistra vtitur, ad illius leges componitur, sic viuit vt illa praescripsit: cui bona sua nulla vis excutit: qui mala in bonum vertit, certus iudicij, inconcussus, intrepidus: quem aliqua vis mouet: nulla perturbat, quem fortuna, cum in eum quod habuit telum nocentissimum, vi maxima intorsit, pungit, non vulnerat, et hoc raro. Epistol. 45. ad Lucil.

* Quid est beata vita? Securitas et perpetua tranquillitas: hanc dabit animi magnitudo, dabit constantia bene iudicari tenax. Ad hoc quomodo peruenitur? Si veritas tora per specta est, si seruatus est in rebus agendis ordo, modus, decor, et innoxia voluntas, aut benigna, intenta rationi, nec vnquam ab illa recedens, amabilis simul mirabilisque. Epist. 92. ad Lucil.

* Tunc beatum esse te iudica, cum tibi ex te gaudium omne nascetur. Quum in his quae homines eripiunt, cultodiunt, nihil inueneris, non dico quod malis sed quod velis: breuem tibi formulam dabo, qua re metiaris, qua perfectum esse iam sentias. Bonum tunc habebis tuum, cum intelliges infelicissimos esse felices. Epist. 124. ad eundem.

* Beata est vita, quae conuenit naturae suae, haec non aliter contingere potest, quam si primum sana mens est, et in perpetua possessione sanitatis suae. Deinde si fortis ac vehemens, tum pulcherrima et patiens, apta temporibus, corporis sui pertinentiummque ad id, non anxie tamen rerum quae vitam instruunt curiosa: diligens sine admiratione cuiusquam: vsura fortunae muneribus, non seruitura. Lib. de vita beata, cap. 3.

Vide apoph. de Felicitate, et Prosperitate.

SOlon a Croeso interrogatus, an quem vidisset ipso beatiorem? Te lum nominauit Atheniensem, prinatum hominem: sed qui relictis liberis ac nepotibus, bene institutis, feliciter obiisset diem. Interrogatus dein, cui post illum tribueret felicitatis elogium. Cleobin et Bitum Argiuos fratres nominauit, qui cum summa pietatis laude defuncti fuerant. Indignatus rex, Nullo igitur locome ponis? Ego, inquit Solon faeile confiteor te regem opibus et im perio florentem beatum non appellatum, priusquam feliciter hanc vitam absolueris. Herodo. in 1. et Laer. lib. 1. c. 1. et Erasm. li. 7. apoph. Valer. lib. 7. cap. 2.

Cum quidam apud Agesilaum ad miraretur regis Persarum felicitatem, quod admodum iuuenis esset: Ne Priamus quidem inquit, cum huius esset aetatis erat infelix indicans, neminem appellandum beatum, nisi ad supremum vitae diem peruenisset, quod nec Priamo, nec Croeso contigit. Plut.

Percontatus, quisnam inter omnes duces omnium esset fortissimus: ipsene, an Chabrias, an Iphicrates? Re spondit, hoc iudicare satis arduum est, dum vinimus. Indicare autem voluit, Solonis sententiam esse verissimam, qui neminem ante mortem beatum indieabat. Quandiu enim viuit homo, variis fortunae casibus ita inuoluitur, vt nunc elcuetur, nunc deprimatur. Sola igitur mors ostendet, qualis fuerit vnusquisque dum vixerit. Plut. in Graec. apoph.

Nullus vnquam iudicet hominem mortalem esse beatum, antequam pie defunctum viderit. Mortuum laudare tutum est. Stobaeus ser. 94.

Nunquam oportet felicem existimare sortem fortunati viri, priusquam ei vita emnino transacta et finita fuerit. Etenim exiguo tempore, vbi se fortuna mutat, et diis ita videtur, diuitiae omnes euanescunt. Stob. ibid.

IN Eretrienses ita cauillari solebat, vt diceret eos similes piscium, qui gladioli vocantur: quippe qui gladium quidem haberent, cor autem non haberent. Notans illorum ignauiam, quod armatis non esset animus. Plutarch.

Quum ei quidam dixisset, Athenienses habere nouum instructum exercitum: Quid inquit? num igitur gemit Antigenidas, si Tellia nouas habet tibias? Tellia autem erat tibicen pessimus, Antigenidas autem optimus. Significabat, Athenienses frustra esse nouis armis instructos, quum his nescirent vti. Plutarch. in apoph.

* Magno et instructo exercitu conspecto, sed sine duce: Quanta bellua! dixit, sed absque capite. Stob.

Victoria in bello nec multitudine, neque fortitudine paratur: sed qui diuino auxilio freti fortieribus animis hostes inuaserint, vt plurimum ab aduersariis non sustinentur. Stob. serm. 49.

* Existimate tria esse bellum recte gerendi capita, velle, dedecus timere, ac obedire ducibus. Thucyd. libr. 5. Stob. serm. 52.

* Olim hostibus ingruentibus cedens, dixit se non fugere, sed vtilitatem retro sitam persequi. Stobaeus serm. 52.

* Praefectum quendam manipuli peccantem reprehendebat: et cum ille diceret, posthac se nunquam similiter peccaturum, Non licet, inquit, in bello bis delinquere. Plutar. et Stob.

* Interrogatus, quomodo hostes aggrediendi essent, respondit, aut do lo, aut vi, aut aperte, aut per insidias. Stob.

Quum Lacedaemoniorum rex polliceretur se funditus euersurum quandam ciuitatem, quae saepenumero La cedaemoniis exbibuerat negotium: non permiserunt Ephori, dicentes, Nequaquam abolebis, neque subuertes iuuenum cotem. Vrbem infestam appellabant cotem iuuentutis, quod per eam iuuentus acueretur ad bellandi peritiam. Plut. in Lacon. Bruso. l. 3. cap. 15.

Cum quidam commemorando laudem ac trophaea quae Lacedaemonij ex rebus cum Persis praeclare gestis retulisset, hortaretur ad bellum cum Macedonibus suscipiendum: Ignorare mihi videris, inquit Eudamidas istuc idem esse ac si quis deuictis mille ouibus, pugnaret cum quinquaginta lupis: significans Persas, vt deliciis effoeminatos, et ob id imbelles, non fuisse difficile vincere: sed aliud esse cum Macedonibus, bellacissima gen te, rem habere. Proinde qui ob victorias a Persis reportatas censeret cum Macedonibus bellum item susci piendum, nihilo probabilius diceret, quam si quis ei qui vicisset mille oues, diceret, Aude cum quinquaginta lupis congredi, qui tot oues deuiceris. Plut. in Lacon. apoph.

Cuidam percontanti, cur ciuibus bellum aduersus Macedones suscipere volentibus, ipse autor esset quie scendi? Quoniam, inquit, nolo illos mendacij arguere. Tecte significans, Spartanos gloriose magis quam serio bellum poscere, Eos prodidisset. Eudamidas, si ipse quoque bellum approbasset. Tum enim fore putabat, vt ciues bellum detrectarent. Nunc effecit, vt per ipsum stetisse videretur, quo minus bellum susceptum esset, ac ciuibus fortitudinis gloriam reliquit integram quasi prompte haberent ad bellandum animos. Plu tarch. in Lacon.

Percontanti cuidam, quamobrem omnium deorum statuae apud Lacedaemonios ponerentur armtaer? Ne, inquit, probra quae ob ignauiam iaciuntur in homines, ad deos referamus, neve iuuenes, nisi armati, deos comprecentur. Eo commento ciuium animis hanc opinionem infigere studebat, diis gratam esse fortitudinem, inuisam ignauram: simulque iuuentutem armis ferendis debere assuescere, quo simul et minus indulgerent delitiis, et vtiliores bello euaderent, sine religionis quidem causa fas esset arma ponere, cuius obtentu fere solet otium et luxus in ciuitates irrepere. Plut. in Lacon.

Cum in bello vidisset iaculum, catapulta mittendum eo tempore pri mum ex Sicilia aduectum, exclamasse dicitur, Hercules, periit viri virtus. Quo dicto innuere voluit, for tem virum vix ab ignauo in strage posse dignosci, si tormentis bellicis non manu res geritur. Plut. in Lacon. apoph. Stob. ser. 49.

Venerem quam vocant , armatam colunt. quin omnes etiam deos deasque hac figura fingunt vt lauceam teneant: hac imagine significantes, omnes esse bellica virtute praeditos. Quoniam nihil ducebant turpius ignauia, nihil bellica virtute pulchrius tali specie proponebaut deos suos, quales cupiebant esse ciues. At caeterorum Graecorum theologia fa ciebat deos otiosos et quietos, eosque fingebant geltu recumbentium. Porro quum archetypus omnis honesti petendus sit a numine, perieulosum est Reipubl. tales facere deos, quales si quis imitetur, inutilis aut perni ciosus sit Reipub. futurus. Plutar. in Lacon.

* Ferro bella geruntur, non auro: viris, non vrbium tectis: omnia sequuntur armatos. Q. Curt. l. 5.

Te res Sitalci pater dicere consue uit. Quoties esset in otio, nec militia exer ceretur, se nihilo meliorem esse equisonibus. Plut. in apoph.

* Bellum honestum turpi pace prae ferendum est. Stob. ser. 49.

* Quam temerarij et repentini sint belli casus, priusquam ingrediamini considerate. Solet enim eins mora diuturnior in diuersam plerumque fortunam abire. lib. 1. histor. et Stob. serm. 49.

* Bellum minime certum aut prae scriptum aliquid habet: sed ipsum per se multa machinatur pro re nata. quid id leniter et facile fert tutior est iracuodus autem nihilo minus peccat. Ibid.

* Expectare dum hostium copiae augentur, summa dementia est. Com ment. lib. 4

* Errant qui in bello omnes secun dos rerum euentus expectant. Comment lib. 7.

Aliquot ei ciuitates quum ab Eugenio pontifice oblatae essent dono, eo quod Picenum armis suis sedi Romanae recuperatum esset, Alphonsus cum has repudiasset, respondit, se nequaquam quaestus aut praedae, sed ecclesiae gratia hanc expeditionem suscepisse. Innuit autem, non aliam ob causam quam pro aris et focis, hoc est, pro salute patriae et religione conseruanda, bellandum esse. Panorm. l. 3. de rebusge stis Alphonsi.

Vide Apoph. de Militia.

QVum quidam dixisset, paupe res interire in bello: Imo plures tum fiunt, respondit. Stobaeus serm. 48.

Philippo cum Graecis pugnaturo, Diogenes in eius castra peruenit. per ductus igitur ad Philippum, ac rogatus num speculator esset? Stultitiae, inquit Diogenes, vanitatisque tuae sum verus speculator, qui cogente nullo, de vita et de regno velut ad casum aleae periclitaturus venis. Vtinam hodie audirent Diogenem ita loquentem, terrarum principes: qui saepenumero nulla vrgente necessitate propriis stimulati affectibus, bella cruentissima et plusquam ciuilia suscipiunt, in magnam suorum perniciem. Bruson. libro 3. cap. 15.

Sophistae cuidam librum de iustitia conscriptum porrlgenti: Desipis, inquit, qui cum me videas alienas vrbes armis vexantem, tamen apud me de iustitia disseritis. Sensit, eos qui ditionis ampliandae, gloriaeve causa bellum inferunt alienis ciuitatibus, non posse tueri iustitiae leges. Eras. l. 4. apoph. ex Pluta.

Mille Camerinos qui se in bello aduersus Cimbros, strenuos viros praestitissent, honore Romanis aequauit, idque praeter omne ius. Ad eos vero qui factum hoc reprehendebant, respondit, se ob armorum strepitum, legum vocem non potuisse exaudire. Nihil aliud nimirum innuit, quam leges semper silere inter arma. Plut. in Rom. apoph.

Metello obsistenti, ne pecunias ab aerario tolleret, ac leges id fieri vetam tes proferenti: Non idem, inquit, armorum et legum tempus est. Quod si haec pati non potes, nunc quidem hinc abscede: ac posteaquam peractis foederibus arma deposuerimus, tunc si videbitur, et plebis patronum age. Plutarchus in Rom. apophthegm.

* Vbi bellum ingruit, innocentes et noxi iuxta cadunt, li. 1. hist.

* Qui culpatur in bello? An quia moriuntur quandoque morituri, vt dominentur in pace victuri? hoc reprehendis. Sed timidorum est, non religiosorum. Nocendi cupiditas, vlciscendi crudelitas, impacatus, atque implacabilis animus, feritas rebellandi, libido dominandi, et c haec sunt quae in bellis iure culpantur. Aduers. Manichaeos.

* Militare non est delictu, sed propter praedam militare peccatum est: nec Rempublicam administrare cri mino sum est, sed ideo agere rempublicam vt diuitias augeas, videtur esse damnabile. Propterea enim quadam prouidentia militantibus sunt stipendia constituta ne dum sumptus quaeritur, praedo grassetur. De verbis Dom. tract. 19.

Vide apoph. de Militia.

IN bello Peloponnesiaco sociis rogantibus, quanta pecunia futura esset satis? ac postulantibus, vt tributorum certum modum praescriberet: Bellum, inquit, non quaerit definita: significans, eos qui bellum susceperunt, oportere per omnia seruire bel li necessitatibus, quarum nullus est certus modus, quod variae sint bellorum praeter expectationem occasiones, Plut. in apoph.

Post victoriam a Medis apud Plateas reportatam, praecepit suis, vt apponerent coenam Persicam, quam si bi barbari prius apparauerant. Ea cum esset opipara ac sumptuosa: Lurco, inquit, eras ō Persa, qui quum tantas haberes delicias, ad nostram veneris mazam. id erat panis genus contemptum ac vulgare. Admonuit, stultissimum esse, locupletes pugnare cum his, quibus non multum est quod eripiatur. Etenimsi feliciter cadat Martis alea, exile lucrum est: sin secus ingens est damnum. Erasm. l. 4. apopht.

In Philopoemenem Achaeorum ducem qui multos haberet equites et pedites armatos, sed pecuniarum indignus, Q. Flaminius ita ludebat: Philopoemen, inquiens, manus habet et crura, ventrem non habet. Ac tali quidem specie corporis erat Philopoemen. Quictius autem, equites ac pedites armatos, manus et crura ducis appellabat: sed quoniam non habebat quo aleret militem, negabat illum habere ventrem. Plut. in Rom. apoph.

DIcere solebat, Dati beneficij de cere obliuisci, accepti autem meminisse. Quo vituperauit eorum hominum insaniam, qui beneficia in amicos collata non solum exprobrant priuatim, sed publice etiam coram omnibus. Laer. l. 1. ca. 5.

Homo (inquiebat) ad largiendum quam promittendum, promptior esse debet. Donum enim, licet exiguum, prodest egenti, verba autem, ac magnifica promissa, nulli sunt vtilia. Stobaeus.

Si bene, inquit, mereri de aliquo voles. citissime aliquid in illum beneficij conferas. Mora enim ingratum redditur, et parum amabile, quicquid dederis. Stob.

Interrogatus, qua ratione homines Diis similes haberi possent? Respondit, Si veritatem amplecterentur, et cunctis benefacerent. AElius l. 12. de Varia hist.

* Vrbem dono dedit cuidam, qui seipsum mensus, tanti muneris inuidiam refugiens, dicebat illud non conuenire fortunae suae. Non quaero, inquit, quid te accipere deceat, sed quid me dare. Seneca, li. 2. de benef. cap. 16.

QVodam tempore foro reuersus inter amicos dixit. Emissem pallium, si nummos habuissem. Nihil postulauit, tantum verecunde admonuit egestatis. Mox inter amicos ambituserat, a quo Socrates acciperet. Et tamen post eam vocem quisquis properauit, vt ait Seneca (lib. 3. de benef. cap. 24.) sero dedit.

* Ei cum multa multi offerrent, AEschines pauper auditor. Nihil, inquit, te dignum quod dare tibi possim inuenio, et hoc modo pauperem me esse sentio Itaque dono tibi quod vnum habeo, Me ipsum Hoc munus rogo, qualecumque est, boni consulas, cogitesque alios cum multum tibi darent, plus sibi reliquisse. Cui Socrates, Quid ni tu, inquit mihi magnum munus dederis, nisi forte paruo te aestimas. Habebo itaque curae, vt te meliorem tibi reddam quam accepi. Sen. lib. 1. de benef. c. 8.

Dicebat eum qui diuiti largitur. nihil ab illo differre, qui aquam in mare profundit. Anton. et Maxim. ser. de bene ficent.

Quibusdam praedicantibus cius be nignitatem, qui Diogeni quiddam do narat: Quin et me, inquit Diogenes, laudatis, qui accipere merui? Plus enim est meruisse beneficium, quam dedisse, iuxta illud Publij Mimi. Bene ficium dando accepit, qui digno dedit. Laert. lib. 6.

Ab Archelao in conuiuio familia ris quidam, sed parum humanus, petiit sibi dari poculum. Archelaus autem ilico mandauit puero, vt hoc poculum daret Euripidi. Id factum admiranti postulatori: Tu quidem: inquit, dignus eras, qui peteres, nec acciperes: at hic dignus erat qui acciperet, vel non petens. Significans, alteri hoc tribuisse regiam familiarita tem, vt auderet quiduis petere: at Eu ripidis boni viri pudorem hoc mere ri, vt vltro ei daretur aliquid. Plut. in apoph.

Thrasillo Cynico drachmam petenti: Non est, inquit, munus regium. Cynico subiiciente, Talentum igitur da: At non est, inquit, idem Antigonus, Cynicum, si tale munus accipias. Quo dicto, vtroque cornu postulatoris improbitatem repulit: et docuit interim, dignis tantum beneficium esse praestandum. Plutarc. in apoph.

Praeclaras actiones aiebat praeclaris verbis occupandas, oc a gloria desluant. Argutius est quod vertit Philelphus, aliud, vt opinor, exemplar sequutus: Honestas actiones honestis actionibus occupandas, hoc est benefacta benefactis addenda, no si desinamus benefacere obsolescat. priorum benefactorum memoria. Plu. in apoph.

* Is cum ab amicis conferentibus ad impensam ludorum pecunias acci peret, magnam pecuniam Fabio Persico missam non accepit. Et obiurgantibus his, qui non aestimabant mittentem, sed missa, quod repudiasset: Ego inquit, ab eo beneficium accipiam a quo propinationem accepturus non sim? Cumque illi Rebilus Consularis, homo eiusdem infamiae, maiorem sum mam misisset, instaretque vt acciperet: Rogo, inquit, ignoscas: et a Persico non accepi. Seneca. li. 2. de benef. cap. 21.

* Non ab omnibus quae dantur accipienda sunt. Non decet enim virtutem ab improbitate nutriri. Ant. et Maxim. serm. de beneficentia.

QVum animaduertisset, quendam quibuslibet prompte largientem, et temere suppeditantem: Male, inquit, pereas, qui gratias virgines meretrices effecisti. Maximus, serm. 8.

Regium esse affirmabat, a quibus male audias, in eos et saepe et multum conferre. Quo innuere voluit liberalitatem aliquando etiam erga indignos exercendam esse. Pontan. cap. 30. de Liberalitate, ex Plutarcho.

Saepenumero dicere solebat, se ex iis quos extulisset, quam paucissimos gratos vidisse: idque ex muneribus suis datum esse, vt ex fidelibus infideles fierent. AEneas Syluius lib. 2. commen. de rebus gestis Alphonsi.

* Qui largiuntur indignis ea quae dignis conferri debebant, tria committunt absurda, nam et ipsi iacturam faciunt, et in bonos contumeliosi sunt, et malos roborant, materia veterum suppeditata. Anton, ex Maxim. serm. de beneficentia.

Oblatrantibus canibus et rebellan tibus, offulam obiiciendam, dictitabat. Intelligens, maleuolos homines bene ficiis vincendos esse, Pontan. c 30. de liberalitate.

AMicis suadentibus vt si Athenas caperet, validis illam praesidiis communiret, ne quando deficeret: respondit, se semper in ea fuisse opinio ne, vt crederet nullum esse regni praesi dium firmius, quam ciuium beneuolentiam. Eras. 4. apoph.

Quum beneuolentiam ciuium sibi conciliare cuperet, largitionibus eos eorrupit. Verum cum hoc audiret pa ter Philippus: Quae te, inquit, ratio in istam spem induxit, fili, vi eos putes ti bi fore fideles. quos tibi coemis pecu nia? Plut. in apoph.

* Mansuetudine potius et beneficem tia quam timore elicienda est benenolentia. Epi. de amicitia apud Stob. serm. 46.

* Vestis (inquit) corporis inconcin nitatem, beneuolentia vero peccatum obtegit. Stob.

Quum argueretur, quod pro more nullis stipatus arinis, solus obambularet, regiae maiestatis immemor? respondit, non opus esse vt is sibi timeat, qui ciuium suorum beneuolentiam satis perspectam habeat. Panor. li. 2. de Alphonsi rebus gestis.

Vide apoph. de Clementia, Humanitate. et Regno beneuolentia stabiliendo.

PErdifficile (inquit) est bonum esse. Dicenteautem Phocatio, quaeren dum esse studiosum ac frugi virum. Etiam, inquit, si valde quaesieris, non inuenies. Brusonius lib. 1. cap. 18.

* Probitatem morum habere debes, quae plus fidei mereatur quam iusiu randum. Stob. serm. 35.

Dicebat, ad gloriam compendiaria via peruenire posse, eos qui tales essent, quales videri vellent. Brusonius lib. 1. cap. 18.

Dicebat satius esse cum paucis bonis pugnare aduersus omnes malos, quam cum multis malis aduersus pau cos bonos. Praestat enim de numero bonorum esse, quorum vbique raritas est, quam degrege malorum, quorum vbique plena sunt omnia. Laer. li. 6. c. 1.

Dicere solebat, Bonum virum mo lestam esse sarcinam. Nam sicut insipientia bene fertur, et leuiter. sic pru dentia grauiter incumbens, premit vehementer suopte pondere, nec facile potest excuti. Philo Iudaeus libro, Quod omnis probus liber.

* NE multis, inquit, verbis, pauca comprehendas, sed paucis multa. Stob. serm. 33.

Ad quen dam dicentem, breues esse phi losophorum sententias: Vera praedicas. inquit, oportet euum et syllabas illorum si fieri possit esse breues. Veritas multis verbis non eget: et firmius tenemus quae paucis verbis comprehensa sunt. Laert. lib. cap. 1.

Philosophrae summam Epictetus duobus verbis comprehendere solitus est id est. sustine et abstine, quorum prius admonet, vt mala quae incurrunt, aequo animo toleremus: posterius, vt a voluptatibus temperemus. Ita enim fiet, vt nec aduersis dericiamur, nec prosperis corrumpamur. Refert Geilius lib. 17. ca. 19.

In omni negotio, inquit, nihil adeo prospicere debes, quam vt tutum securumque sit quod agis. Est autem tutius tacere quam loqui, etc. In Enchiridio.

Antisthenem, qui disserendo fuerat prolixtor, sic admonuit. ignoras, quod orationis modus sit, non penes dicentem, sed penes audientem. Laert. Lib. 3.

Pythonis proditoris accosationem Isaeus sophita tribus dictis absoluit: Coarguam Pythonem, inquit, proditionis: oraculo a Deo reddito, populo qui vinxit, Philippo qui dimisit. Nieque enim Deus pronuciasset oraculo ni fi ialis esset: nec populus vinxisset: nisi talis fuisset: neque rex abiisset: nisi euin cuiu. Gratia ver erat non reperisser, aut rex e castris illum non demisisset. Philostrat. In sophistis.

In concione sedens seo sim, acces su quida qui diceret V deris cogirabundus, ō Phoctom: Recte quidem codiectus. respondit. Cogito enim, siquid queam detrahere his quae dicturus som apud Athenienses. Alij soliciti sunt vt quamplurima dicant: quo videatur eloquentes esse, atque diserti. Illi dinersa erat cura, nimtru vt quae ad rem faciebant, verbis quam paucissimis complecteretur. Pluc in apoph.

De Phocione, quoties in concione dicturus assurgeret ad amicos proximos dicere solebat Demosthenes, rationum ipsius securim surgere. Nam Phocion erat in dicendo breuis, sed acutus. Solebat autem fere a Demosthene dissentire. Plut. in Demosth.

Dicobat optimos homines in dicondo breuissimos esse: linguaces autem, si tantum molestiae caperent. quanta reliquos afficiunt, haud sane longos sermones habituros esse. Stobaeus ser. 34.

In Spartanos, qui multas magnaque erimina Thebanis obiiciebant: Hi ni mirum fecerunt, inquit, vt breuiloquentia vti destiteritis. Solebant Lacedaemonij de breuiloquentia gloriari, sed a Thebanis multis affecti calamitatibus, multa dicere coacti sunt, de illis conquerentes. Plut. in apoph.

Cum irrupisset Archidamus in Arcadiam, audito quod hostibus Elei ferrent auxilium, scripsit illis in hunc modum: Archidamus Eleis, Quies bona. Non potuit breuius et suadere, quod erat illis commodum: et minari malum, si quid perperam aggrederentur. Decet haec breuiloquentia et ducem, et Laconem. Plut.

Pirata quidam cum praedam per La cedaemoniorum regionem fecisset, eaptus, et interrogatus cur id fecisset? Quoniam, ait, deerat mihi vnde viue rem, et aliis quoque darem, ad eos venire coactus sum, qui haberent: quae nec sponte dabant, vi erepturus. Cui Cleomenes ait: Compendiosa tibi inest malitia. Eoque dicto detestabatur hominis improbitatem, et landabat expeditam orationis breuitatem, Plut. in Lacon.

Cuidam de rebus haudquaquam inutilibus intempestiue loquenti. Ohospes. inquit, re opportuna non opportune vteris. Nihil oratione melius, si parce promas linguae thesaurum. Plu tarc. in Lacon.

Interroganti, quamobrem Lacedaemonij breuiloquium vsurparent? Quoniam silentio est finitimum, inquit. Stob. ser. 33. Ant. in Melissa, part. 1. ser. 73. Max. serm. 20.

* Facti magis quam eloquentia polluerunt. Ideo breuiloquentia, , id est, Lacedaemoniorum seu Spartanorum sermo. dicta est: quod Lacones seu Lacedaemonij in apophthegmatis praecipue valerent. Horum autem Lepos in eo praecipue consistit, vt paucissimis verbis plurimum sententiae complectantur. Cuiusmodi sunt illa , i. Si responsum prolixae orationi legati: et , i. non, totam occupans epistolam et , in. aut hunc, aut super hunc. Erasm. in adag. Plut. in apoph. vbi innumera ex tant breuiloquentiae Leconicae exem pla, ad suoslocos hoc apopht. opera relata.

Quum in bello ciuili Pharnacem primo congressu vicisset. Laconiea breuitate ad suos scripsit: Veni. vidi, vici, Plut. in apoph.

In Silicia pro Theodoro Arium prae fectum instituit. sed cum Caesari quidam libellum porrexisset, in quo scriptum erat. Caluus Theodorus Tarsensis fur est, quid tibi videtur? lecto eo, nihil aliud subscripsit quam videtur. Plut. in apoph.

IN quandam omnia miaantem, ita lusit: Quin et illud miraris, quod cum tres simus, quatuor habemus oculos? Timon enim luscus erat, vnde et Cyclops dictus est: et discipu lum habebat luscum. Dioscoridem. Meminit huius et Socrates alicubi apud Platonem. Laert. lib. 9. cap. 12.

Cuidam interroganti, Quid incom modi caecitas ipsi attulisset? Vt vno, inquit, puero ambulem comitatior. Significans sibi minime molestam caecitatem corporis, cum animo cerneret. Eras. lib. 8. apoph.

Percontanti, quī fieret, vt cum for mosis diutius ac lubentius confabularemur? respondit, eam percontatio nem esse caeci. Caecur enim non sentit formae illecebram, nihilo magis quam eolorum gratiam. Laert. lib. 5. cap. 5.

Mulierculis quibusdam caecitatem ipsius deplorantibus. Quid agitis? Inquit, an vobis nuila videtur voluptas nocturna? nocte omnes caeci sumus, nec tamen lamentamur. Habet animus quo se delectet, etiam oeclusis sensibus, Responsum Antipatri conueniebat foeminis, omnia voluptate metientibus. Eras. l. 8. apoph.

Is erat Chalcedonensis episcopus, qui senio iam confectus, et iamvisu plane careret, Constantinopoli habitans, impie a Iuliano imperatore et apostata derisus est: qui subinde monebat, vt Galliaeum suum (ita enim vir impius Christum Saluatorem nominare solitus erat) oraret, vt visum sibi restitueret. Cui episcopus respon dit: Gratias ago Deo, qui visum miht ademit, ne te hominem tam impium videre cogerer. Fulg. libr. 6. cap. 2. ex hist: Eccl.

Audiens Didymum grauiter ferre oculorum caecitatem: Nil, inquit, te offendat, mi Didyme, quod carnalibus tibi oculis videris orbatus. Desunt enim tibi oculi, quos mures et muscae et lacertae habent. Sed laetare, quia habes ocalos quos angeli habent, quibus Deus videtur, pro quo tibi magnum scientiae lumen accenditur.

SImonides interrogatus, quam ob rem, cum esset iam homo senex, et morti proximus: tamen adeo esset attentus ad rem? Quoniam, inquit, malim moriens inimicis relinquere, quam viuus carere amicis. Callide autem taxauit hominum mores, qui dum sperant bona se olim consequu turos, obseruiunt: non securi, negligunt. Eras. Rot. lib. 6.

Praxitelem a quo deamabatur: rogauit, vt ex operibus quod haberet pulcherrimum, sibi donaret, Promi sit quidem amens: sed illa intellexit artificem dissimulare, quod esset domi suae optimum. Glam igitur subornauit seruum, qui Praxiteli in foro sua vendenti diceret, domum suam ma flagrare incendio, et pleraque iam incendio consumpta esse. Praxiteles igitur statim interrogat, an Satyrus et Cupido superesser? Quod cum meretrix audiuisset, ait, salua esse omnia, et Cupidinem sibi dari iussit.

Ancilla quaedam depositi nomine pecuniam acceperat a duobus hospitibus, ea tamen conditione, vt eam vtrisque simul, redderet. Horum alter post tempus aliquod lugubri veste et squalidus, socij mortem simulas, de cepta muliere pecuniam abstulit. Post menses aliquot venit demum alter, depositum efflagitans. Verum cu fere iam desperaret delusa mulier cula Demosthenes ei patronus adfuit, qui cum in aduocationem venisset, sic ne gotium absoluit: Parata est mulier, vt fidem depositi soluat: non tamen fieri id poterit, nisi socius quoque ad ductus fuerit, quoniam ab ipso modo audiuimus, hanc legem dictam esse. Ne deposita pecunia alreri sine altero numer etur. Et hac calliditate seruauit mulierculam, et elusit nebulonum depositum improbe efflagitantium conspirationem. Plut. in Demosth.

Vide supra apoph. de Astute dictis.

Grauissimam rem calumniam esse dicebat, eo quod nulla poena lege sancita sit calumniatoribus, vt furibus, quamuis amicitiam (quae optima est possessio) furentur. Quamobrem contumelia licet malefica sit, iustior tamen est quam calumnia, quae, quia latet, nocentior est. Stob. seim. 40. ex Plut.

* Gladius quidam secat, calumnia autem separat amicos. Anto et Max. ser. de vituperatione.

* Dicebat calumnias esse vitandas: multi enim (inquit) veritarem ignorantes, existimationis et opinionis rationem tantum habent. Anton. fer. de obloquutoribus.

Nihil fere tam malignum esse dicebat. Quam calumniam. Haec enim vbi clam aliquem a se persuasum decipit, odium excitat aduersus eum qui nihil est commeritus. Stobaeus serm. 40.

Calumniatorem nequaquam admittendum esse suadebat. non enim ex beneuo lentia tecum, sed maleuolentia loquitur. Et quemadmodum aliorum arcana tibi detexit, similiter etiam quae tu dixeris exponet aliis. Antonius in Melisse. par. 1. ser. 53. Max. ser. 10.

* Audiens aliquando hominem moribus peruersis, calumniis incessere Platonem, Ohe, desine. inquit: neque enim tu male de illo dicendo fidem merebere, neque in te laudando. Sto.

Quum iudiciorum metu A thenis profugisset, interroganti cuidam, qualis esset ciuitas Atheniensium? Respondit, Pulcherrima: sed in ea pyrus super pyrum, et ficus super ficum consenescit. Quo dicterio notauit Atheniensium sycophantas et calumniatores, pernicio sissimos bonis viris. AElian. lib. 3. de Var. hist.

In his vocatus, quod Hermiam mulierem, quam amabat, hymno quasi deam celebrasset, calumniae molestiam Homerico versu testatus est, in ipso statim defensionis initio:

. Laer. l. 5. C. 1.

Quum gladium cote acueret, rogatus a quopiam, num esset acutus? magis acutus, inquit, quam est calumnia: grauiter innuens, rem omnium rerum nocentissimam esse calumniam. Plut. in Lacon.

* Dicebat multos plus mali per ca lumnias quam per hostes accepisse: multisque maiora illata esse damna propter aurium infirmitatem quam per inimicorum insidias. Stobaeus ser. 40.

Calumniam aliquantisper quidem audientium opinionem confirmare, progressu vero temporis nihil ipsa imbecillius esse dicebat. Stob. ser. 40.

Quidam cum calumnianti, respondit, non descendo in certamen, in quo victus victore superior est. Anton. et Maxim. serm. de calumnia.

* Dicenti cuidam, Multi te apud me deferunt, respon dit, Ecquando tu tandem desines the auribus calumniari? Stob. ser. de malitia.

* Quum fortis quidam miles per calumniam apud ipsum deferretur, vt qui ei conuiciatus esset: equidem dixit, facta eius respicio, verba autem non audiui Stob. ser. 40.

Is ex Alexandri parasitis vnus solebat alios adhortari, ne metuerent quoduis crimen in quemuis intendere, Adiecit scelerato praecepto causam appositam: Vt maxime, inquit, sanet vulnus qui delatus est, manet tamen cicatrix. Non arbitror (inquit Erasm) quenquam esse diabolum tam impium. qui rem magis nefariam pos sit suggerere. Et quo foedius est crimen, hoc tenacius haeret apud multos criminis suspicio, vel innocentissimum. Audiui ducem quendam his verbis adhortantem suos milites nauticos, ad quiduis praedandi temeritatem: Rapite quicquid potestis, sine merces sint amicorum, sine hostium: nam vt qui spoliati sunt, sic agant apud principem, vt compellamur restituere. semper tamen aliqua praedae portio remanet apud nos. Eras 1. 8. apoph.

* Tribus (inquit) damnosus est calumniator: illi quem traducit, audientibus eum. Et ipse sibi. Anton. et Max. de vitup.

Dicere solebat, ces qui facile alienas calumnias admitterent, ne ipsos quidem similibus factis abstinere. Ipsa enim calumniatium adinissio, innocentem quoque qui admittit io socie tatem trahere solet. Anton. in Melissa, par 1. ser. 53.

Vide apoph de Contumelia conuiciu, detractione, maledicentiae et vituperatione.

Lacon quidam senex, percontatus, cur barbam gestaret tam prolixam: Vt, inquit, virum me esse sciam, canos intuens capillos: nihilque committam illis indignum. Plut. in Lacon.

Iulia eius filia mature canos habere coeperat. Subitus autem Caesaris interuentus oppressit comptrices, siliae canos sublegentes, deprehensis super vestes earum pilis, quos euulserant. Id dissimulauit Augastus, et aliis sermonibus extracto tempore, tandem induxit aetatis mentionem. Hac oecasione rogauit filiam vtrum post aliquos annes cana esse maller, an ealua? Quumque illa respondisset, Ego pater cana esse mallem. Cur ergo, inquit, istae te caluam ante tempus student facere? Erasm. lib. 4. apoph. ex Macrob. lib. 12. cap. 5 Saturn.

Diccie solebat, non tantum fidis amicis, sed acribus etiam immieis opus esse: eo quod illi nos admoneant, hi vero nostros errores, vitaeque nostrae flagitia reprehendant atque castigent. Laert. lib. 6.

Celebratissimam Hesiodi sententiam inuertere solebat. Ille quippe cum primas tribuat ei qui per se sapiat, secundas qui recte admonenti obtemperet: Zeno e contrario pronuntiabat: Optimus ille quidem qui paret recta monenti. Laer. lib. 7. c. 1.

Quendam dicentem sibi in multis displicere Antisthenem, abusus Sopho elis dicto Zeno Cittieus, rogauit, num aliqua baberet Antisthenes quae placerent? ille respondit, se nescire. Hie Zeno: Et non te pudet, inquit, si quid ab Antisthene perperam dictum est, excerpere ac meminisse: siquid recte dictum, id ne animaduertere quidem nec tenere? Idem morbus nunc habet plurimos, qui in libris aliorum tantum ea venantur quae carpant, bene dictorum nulla neque gratia neque memoria. Laer. li. 7. C. 1.

Xenophani Colophonio de paupertate sua quaerenti, quod aegre duos aleret famulos: At Homerus, inquit, quem tu carpis, etiam mortuus alit plusquam decemhominum millia. Et tu qui vis illo videri doctior, vnus non alis duos? Erant illis quoque temporibus, qui carpendis illustrium virorum operibut gloriam aucuparentur. Plut. in Regum apoph.

A pud Lacedaemonios si puer a prae ceptore vel alio castigatus ob commissum delictum, querelam ad patrem detulisset: turpe erat patri si hoc audito, non iterum filiam emendasset. Siquidem ex institutione maiorum habebant hanc de se mutuo fiduciam, vt crederent, neminem esse, qui cuiusquam liberis, quos quisquam pro suis habebat, quicquam imperaret inhonestum. Plut. in apoph. Lacon.

Frequenter dicere solitus est, non temere irascendum esse hominibus, si delinquerent: sed corrigenda esse vitia medicorum exemplo, qui non indignanter aegrotis, sed medentur morbo. Eras. li. 8. apoph.

Quum multi bello capti venderentur, Philippus Macedo in auctione sedebat, veste sublata parum decore. Quidam igitur eorum qui vendebantur exclamauit: Parce mihi Philippe: a patre enim tibi sum amicus. Philippo ve ro interrogante. Quo pacto, et vnde, ō homo, conflata haec est amicitia? Tum ille, Volo, inquit, propius aecedens dicere, Admissus, quasi areani quippiam dicturus: Demitte, inquit, chlamydem aliquantulum: nam ad istum modum indecenter sedes. Mox Philippus, Hunc, inquit, sinite abire liberum: nesciebam enim, illum mihi vere beneuolum et amicum esse. Non offensus est rex tantus, nec simulatione, nec admonitione ignoti hominis: sed simul et simulatione mutua simulationem texit, et tantillum officium magno libertatis praemio pensauit. Plut.

Receperat a quodam equum pingendum specie voluntatis sese, et pinxit currentem. Indignante eo qui conduxerat, Pauson ridens: Inuerte, inquit, tabulam: eo facto, iam non currere, sed volutari videbatur. Ita quaedam errata, quae videntur maxima minimo negotio corriguntur, si quis commode iuterpretetur. Refert Plutarchus in libello, Cur Pythia vates desiisset carmine reddere oracula.

Regem Antigonum, cui familiarissimus erat, nimiae ebrietati deditum videns, hoc amici vitium amica admonitione castigare conatus est. Antigonusigitur vino iam repletus, cum Zenonem oscularetur is orauit vt dictis suis iam obediret. Cui cum Antigonus respondisset, libenter se hoc facturum, iuramento sententiam confirmans: Abi, inquit, Zenol, et vinum immodice sumptum euome. Graui et sapienti reprehensione simul temulentiam eius taxans, simulque cauens, ne nimia potatio ei nocumentum adferret. AElian. lib. 9. de Var. hist.

In conuiuio videns adolescentent auidius vescentem obsonio, ac subinde panem in ius immergentem, ō conuiuae, jinquit, quis vestrum pane vtitur pro obsonio, obsonio pro pane. Hinc orta inter conuiuas disputatio ne: sensit iuuenis, et crubuit, coepitque moderatius obsonio vesci. Eras. lib. 3. apoph.

Antonius triumuir cum in Asia de geret, atque vna esset Cleopatra AEgypti regina, cuius nutu Antonius, eius amoribus nimium victus, regebatur, per id tempus graues inter ipsum atque Octauium controuersiae exarserant. Amici igitur ab vrbe Roma ad Antonium in Asiam. Geminium miserunt, vt omnia tentarentur, per quae cum Octauio redintegrari com munis amicitia posset, atque in mutuam concordiam rediretur. Cum autem Geminium Antonius conuinio excepisset, praesente Cleopatra monuit vt mandata quae habebat exponeret. Ad quem Geminius: Quae tibi dicere missus sum Antoni, cum sobrio et alio loco quam vbi nunc sumus, tractanda sunt. Sed vtcunque, rem tuam vel ebrius dicere mihi pesse videor: scilicet, res tuas bene successuras, si Cleopatram in AEgyptum dimiseris. Et sic quam paucissimis verbis Antonij ebrietatem, et eius in. Cleopatram immodicum amorem sapienter carpsit. Plut. in vita Anton.

In Stoicorum Gymoasio retrorsum incedens ridentibus nonnullis, Non vos inquit, pudet viuendi iter facere retrogradum mihi vero de ambulan do tautum id facienti vitio dare? Stobaeus ser. 2.

Quum vidisset Philippum regem largius porum cum amicis saltasse per mediam captiuorum turbam, elsque petulanter exprobrare suam calamitatem, libere dixit. Quum, ō rex, fortuna tibi Agamemnonis personam imposuerit, non pudet te factis agere Thersiten? Ea vox totum regem in diuersum vitae genus immutauit. Eras. lib. 6. apoph.

Dissidium habens cum Olympiade vxore, cumque Alexandro filio, Demaratum Corinthium ad se venientem percontatus est, quomodo inter Graecos inuicem conueniret? Hic Demaratus, scilicet, inquit, magnopere tibi curae est Graecorum con cordia, cum qui tibi sunt coniunctissimi huiusmodi in te sint animo. Quid hīc expectas, nisi vt rex offensus Demarati libertatre, iubeat illum ab oculis suis abduci? Imo quoniam Demarati sermo ab ira ad saniora consilia vocabat, rex sese ad eius obiurgationem composuit, positaque ira rediit cum suis in gratiam. Plut. in apoph.

Quam de coniuratis agerentur quaestiones, Subrius Flauius tribunus interrogatus a Nerone, quibus causis adductus ad obliuronem sacramentis processisset? Oderam te, inquit, nec quisquam tibi fidelior militum fuit dum amari meruisti: odisse coepi, postquam parricida matris et vxoris, auriga et histrio incendiarius extitisti. Negant in ea coniutatione quicquam accidisse Neroni grauius, qui vt ad patranda facinora promptus erat, ita andiendi quae patraret insolens. Suetonius in vita Neronis.

Huc referri possunt apopht. de Correctione, et Libertate.

Qvendam acrius castigantem ser uum, quamobrem ita saeuiret roganti, quouiam, inquit, quum sit obsoniorum voracissimus, tamen ignauissimus est: quumque sit auidissimus, tamen desidio sissimus est. Tum Socrates. Nunquamne, inquit, considerasti, vter vestrum pluribus egeat verberibus, tune an famulus: Vtinam sibi quisque dicat quod illi Socrates, quoties hoc in aliis reprehendit, punitque idem quod sibi ignoscit: aut si non idem, crebro deterius. Erasm. lib. 3. apoph.

Apud Lacedae monios si quis in peccato deprehensus fuisset, cogebatur aram quondam, quae erat in vrbe, circumire, ac vituperationem interim in ipsum compositam canere: quod nihil aliud erat, quam seipsum sua voce obiurgare. Ingenui pudore et laudis amore melius ducuntur ad honestum: virgis aut flagris caedi seruile est. Plut. in Lacon.

Neronem imper transeuntem in publico clara voce corripuit, quod Nauplij mala bene cantaret, sua bona male disponeret. Nauplius erat Palamedis pater, qui filij praeter meritum damnati necem magno Graecorum exitio est vltus. Solebat autem Nero tragoedias cantare. Suet.

Improbum quendam cum castigasset. interrogatus a quodam, quid faceret? AEthiopem, inquit, abstergo, vt difficulter candidum reddam. Anton in Meliss par. 2. ser. 32.

Dicere solitus est, se doctrinam auditoribus dextra porrigere, sed illos sinistra accipere. Sentiens, illos bene dicta in malam accommodare partem. Erasm. 6. apophtheg. ex Plutarcho.

Praxaspes Cambysen regem admonuit, vt parcius vino indulgeret. Turpem enim esse in rege ebrietatem, in quem vnum omniam essent coniecti oculi. cui rex: Vt scias, in quit, quam mihi nunquam excidam, approbabo, etiam post vinum, et oculos et manus in officio esse. Bibit deinde solito largius: iamque vinolentus iubet obiurgatoris filium produci, alleuataque supra caput sini stra manu stare: tunc in cor adolescentis figit sagittam, nam, id dixerat se periturum: recisoque pectore, iaculum cordi Infixum ostendit patri, rogans num satis certam haberet manum? At ille negauit A pollinem potuisse certius mittere. Herodot.

Conspiciens Sophoclem tragoediarum scriptorem sequi puerum quendam, forma illius captum: Oportet, inquit, ō Sophocles hominem non manus tantum apud se continere. Verum et oculos, Eras. 8. apoph. ex Cicerone.

Quum Philoxenus classis praefectus Alexandro scripsisset, Tarentinum quendam Theodorum esse apud se, pueros habentem insigni forma venales, si vellet emere: indigne tulit apud aequales subinde clamitans, Quid in me Philoxenus tam obscoenum animaduertit, vt mihi tantum probri conciliaret? Plutarchus in Alexandro.

Cyrus abstinebat a conspectu Pantheae: et Araspo dicenti, mulierem esse insigni forma, dignam regis ocu lis, Ob isthuc ipsum, inquit, magis est illa abstinendum. Etenim si nunc tuo obtemperans consilio illam adiero, quum vacat, fortassis illa mihi persuasura est vt ad ipsam frequenter eam, etiam quum non vacabit. eique assideam, neglectis seriis negotiis. Scite retorsit argumentum, regiae functionis memor. Eras. lib. 5. apoph.

Cum puella, excubia iam nocte, venisset cum eo dormitura, rogauit rex, cur tam sero venisset? Illa respondente, se epectasse, donec maritus cubitum isset, Alexander ministros accitos acriter obiurgauit quod aditum dedissent. Reducite, inquiens, hanc, ne adulterij aosam mihi praebeatis. Egregium sane castitatis exemplum, tum in iuuene, tum in rege. Plut. in apoph.

Quum filius eius adolescens institisset, vt hospitium nancisceretur apud viduam treis habentem forma decente filias, hospitiis designandis praefecto: Non expelles, inquit, filium meum exloci angustia: Non prodidit adolescentis affectum, quem sciebat captare quod amaret: sed excusauit aedium angustiam, in quibusvidua cum tribus filiabus ageret. Plut. in apoph.

Quum Dianae sacerdotem vidisset supra modum eleganti forma, continuo soluit Epheso: veritus, ne vis amoris aliquid ipsum facere compelleret, quod fas non esset immane quantum absunt ab huius ethnici principis religione Christiani milites, qui Deo dicatas virgines constuprare pro ludo ducunt. Plutarch. in apoph.

Liuia Augusti Caesaris vxor, cum nudos homines, qui sibi facti erant obuiam, qui eam ob turpitudinem damnabantur, vidisset, dixit, eos, matronis quidem honestis et continentibus, nihil a statuis differre. Cor enim hominis pudicum, rerum impudicarum aspectu nequaquam malis cogirationibus tangitur. Dion in Tiberio.

Scipio posteaquam Carthaginem nouam, quae erat Hispanorum, armis coeperat, milites quidam virginem eleganti forma captam adduxerunt, eique tradiderunt. Hic ille, libenter acciperem, inquit, si priuatus essem, non imperator. Iuuenis insigni puellae forma corrumpi non potuit, quo minus meminisset, quid decet imperatorem. At multi sunt bodie qui ob hoc ipsum sibi credunt tum licere, tum decora esse omnia, quod sunt imperatores. Plutarchus in Rom. apophtheg.

* Castitas amittitur, et rebus quatuor (dicebat quidam vir pius olim) scortatio excitatur: cibi et potionis expletione, somni satietate, otio et lusu inanique garrulitate, et vestitus exornatione. Anton. et Max. serm. de Castitate et temperantia. Huc spectant apoph. de Continentia Pudicitia et Visu.

Qvi fructus praecoces magno emerent, eos aiebat desperare, quod ad tempus maturitatis essent peruenturae. Alioqui stultum est, et pluris et deterius emere, quum paulo post liceat et minoris et meliores. Ita nusquam non reuocabat hominum cupiditates rationis expertes, ad sobrium iudicium. Erasm. libr. 3. apoph.

Pictori imperito de celeritate glorianti, et ostensa tabula dicenti, Hanc modo pinxit etiam si tacuisses, inquit Apelles, res ipsa loquitur, quod eam ex tempore subito pinxeris, Eras. l. 6. apoph.

Is sese iactabat de pingendi celeritate, quum Zeuxis dintius immoraretur operi. At Zeuxis respondit, ea quae cito fiunt, cito perire: contra, quae paulatim exacta cura absoluerentur, aetatem ferre. Iuxta Valerium ita respondit: Diu pingo, quia pingo aeternitati. Cito nata, cito pereunt: diu elaborata, ferunt aetatem. Beta cito nascitur, buxus paulatim. Erasm. lib. 6. apoph.

Augustus Caesar dicere solebat, nihil minus in perfectum ducem conuenire, quam festinationem ac temeritatem, crebroque illud iactabat, . Suetonius. Vide praeterea prouerbium apud Erasita. Festina lente.

Ea facinora quae periculo obnoxia sunt, et magna, gerenda esse dicebat: at de his non consultandum, eo quod ad haec perficienda plurimum habeat momenti celeritas. Plutarch. in apoph.

Quum Pharnacem primo congressu vicisset, amicis scripsit, Veni, vidi, vici, summam rei bene gestae celeritatem indicans. Plut. in apoph.

* In caeteris rebus laudatur modus, in charitate vero qui maiorem partem haber, gratior est Deo. Anton. serm. de charit.

* Deus non omnium Deus est, sed ill orum quos ei charitas conciliauerit. ibid.

* Opifex omnium virtutum est charitas, cuius natura satietatem nescit, sed dum semper fruitur dilectis, magis magisque inflammatur. Ibid.

* Diligere eos qui nos oderunt vir tutis opus est et diuinum: diligentes diligere humanum et vulgare: caeterum odisse etiam diligentes, ne belluis quidem conuenit. Ibid.

* Omnis malorum turba charitatis affectione exterminatur. Ibidem.

* Multis modis charitas intelligitur, clementia, suauitare, patientia, inuidentiae et aemulationis vacuitate, et iniuriarum obliuione. Ibidem.

Ariphroni volenti publico praeconio quaeri Alcibiadem, qui adolescens clam domo egressus ad amicum Democratem se contulerat, obstitit: dicens: Si forte nobis insciis periit, praeconio nil aliud agetur, quam vt vno tantum die citius manifestum fiat, illum interiisse: Sin saluus, ne per omnem quidem vitam saluus esse poterit. Ciuiliter exclusit Pericles adolescentis infamiam, quam nunquam potuisset eluere. Plu tarch. in Graec apoph.

Cum Rhodi recitasset orationem suam contra Demosthenem, Rhodij demirati sunt, quod tali oratione defendi non potuisset. At desineretis admirari, inquit, AEschines, si audissetis quae ad haec respondit Demosthenes. Mira ciuilitate se exemit a crimine: et iudices excusauit, damnationis iniustae causam reiiciens in orationem Demosthenicam. Eraf. Rot. lib. 8. apoph.

Cum iam natus annos 62. adeo laboraret, vt nulla plane spes vitae superesset, conuenerunt ad eum discipuli, rogantes vt ex ipsis successorem eligeret. Erant autem duo inter auditorer praecipui. Theophrastus Lesbius, et Menedemus Rhodius. Iussit igitur Aristot. vinum exoneum sibi, Rhodium scilicet et Lesbium adferri, vt extremum biberet Vale, et gustato vino primum Rhodio. dixit, Firmum hercle vinum, et iucundum. Mox gustato Lesbio, Vtrunque, in quit, egregie bonum, sed Lesbium suauius est, Id vbi dixit, nulli dubium fuit, quin ciuiliter Theophrastum Lesbium successorem sibi fecerit. Laert. lib. 5. cap. 1.

In hyeme quum duceret exercitum, assidensigni, recognoscere praetereuntes copias coepit. Cumque videret militem quendam horrentem frigore, et ad ignem stantem, considere loco suo iussit, dicens: Si in Perside natus esses, in regia sella sedere tibi capitale foret, in Macedonia na to conceditur Q Curtius.

Euripides quum in conuiuio Agathonem deoscularetur, Archelaus amicis dixit, Ne miremini: nam pulchrorum etiam autumnus pulcher est. Ciuiliter excusauit amicum apud amicos. Eras. Rot. lib. 5. apoph.

Die quodam cum Xenocrates argumentum quod tractabat, disserendo absoluisset, iamque finem dicendi fecisset, superuenit Eudamidas, cui cum comitum quispiam dixisset, Posteaquam nos adsumus, tum ille desiit dicere; Recte, inquit, siquidem ea dixit quae voluit. rursus altero dicente, Bonum erat audire, putans fore vt sua causa iuberet Xenocra tem eadem de integro disserere: Quid, inquit Endamidas. si veuissemus ad te iam coenatum, num postularemus vt coenares iterum? Ciuilitas erat, quod philosophum ad iterandam disputationem perpellere noluit, quod ea res non caruisset taedio dicentis. Laconicae virtutis erat, quod magis admirabatur praeolara facinora designantes, quam de virtute disserentes. Plut. in Lacon.

Cum e Macedonum numero ad mare remitteret valetudinarios, mutilos et debiles, productus est quidam qui se aegrotare finxerat. Is cum ad regem duceretur, vt ostenderet, cuius rei gratia morbum simulasset: fassus est, hoc factum esse ob amorem Telesippae, quae ad mare fuerat profecta. Verum cum sciret eam vir ginem esse liberam, ait: Persuadeamus Telesippae, vt ad nos veniat sua sponte, nam manus liberae virgini admonere nequaquam decet. Et sic ciuiliter induisit amori strenui militis. quem in exercitu retinere cupiebat: et ingenuam tamen virginem non vi adegit vt adesset sponso futuro. Plut. in apoph.

Multis Publij Scipionis ingratitudinem incusantibus, quod Catoni de se optime merito opposuisset competitorem: Cato sic excusauit: dicens minime mirandum, si quod quis maximum bonum duceret, id alteri nollet concedere. Plut. in Cato.

Cum nulli fere ad conuiuium inuitanti suum denegaret officium, exceptus a quodam coena perparca, ac pene quotidiana, cum a coniuratore dimitteretus, hoc illi tantum insusurrauit: Non putabam me tibi tam familiarem esse. Alius tam ieiunum apparatum contumeliam fuisset interpretatus, ille ciuiliter etiam pudori consuluit: inuitatoris familiaritati tribuens, id que in aurem, ne caeteri putarent exprobratam parsimoniam. Plut. in apoph.

In Ruffinum quendam claudum, multo tempore familiarem Peripateticis, dixit, nihil esse turpius Peripatetico claudo. Allusit huc, quod Peripatetici dicuntur ab inambulatione, quae non conuenit claudo. Eras. Roter. lib. 8. apoph.

Is claudicans, cum se in ordinem bellantium coniecisset, male audiuit a quibusdam, quod pede laesus in aciem proruisset, pugnaturus contra sanos ac agiles, quibus respondit: Non fugientem, sed manentem cum hostibus, pugnare oportet. Quod vitio dabatur, ad animi fortitudinem retorsit. Plut. in Lacon.

Alius quidam Lacon claudus ad bellum proficiscens, cum ab aliis militibus derideretur. Non opus est inquit, fugientibus, sed qui subsistant, et ictus hostium fortiter propellat Plut. in Lacon.

Lacaena quaedam filium claudum in aciem proficiscentem: Fili, inquit, fac vt singulo quoque gradu virtutis memineris. Aliis claudicationis vitium solet formidinem incutere. Ac haec monuit, vt ex ipso vitio sumeret animos ad rem fortiter gerendam, ita cogitans, nihil esse in fuga praesidij claudo, aut vincendum, aut moriendum est. Plut. in apoph Lacaenarum.

Antianira Amazonum regina, demirantibus, quod nupsisset viro claudo, satis Cynice respondit, id est, Claudus optime virum agit. Sensit marirum adhibendum non ob oculorum oblectainenta, sed ad vsum coniugij Feruntur autem clau di salaclores esse caeteris, et ob id ad gignendam prolem magis ac commodi Erasm. Rot. lib. 8. apoph.

Philippus a Triballis in praelio vulneratus est, femore lancea traiecto, iamque opera chirurgi liberatus periculo mortis, dolebat claudicatio nis deformitatem contractam manere. Cui Alexander: Ne verearis. inquit, in pub licum prodire: sed gradum mouens, virtutis tuae potius memineris. Plut. in vita Alex.

De Caluino Claucia claudicante dixit quidam, Non claudicat, sed clodicat. Veteres Clodium dixere pro Claudio. Hinc locus in cum qui Clodio fauebat. Eras. lib. 6. apoph.

Spurio Caruilio grauiter claudicantis, ex vulnere ob rempublic. accepto, et ob claudicationis vitium in publicum prodire verecundanti, mater dixit: Quin prodis mi Spuri, et quotiescunque gradum facis, toties tibi tuarum virtutum venit in mentem? Eras. Rot. lib. 6. apoph.

Cum ob claudicationem po dagra laborans, ad imperium inutilis iudicaretur, contemptores suos in ius vocauit, atque capite damna uit, qui cum veniam delicti a Caesare petiissent. Non feci vobis iniuriam, inquit, lata sententia. Nunc enim sentietis, non pedes, sed caput imperare in homines sceleratos. Dion Nicaeus, et Xiphilinus, in vita Seueri.

TYrrhenum Pittaci filium, Cumis in tonstrina sedentem, faber quidam aerarius impacta securi occidit. Cumani homicidam vinctum miserunt ad Pittacum, vt de eo supplicium sumeret. Atille cognita causa, dimisit hominem dicens, Ignoscen tiam esse potiorem poenitentia. Sentiens, vtilius esse condonare quam meminisse iniuriae, et vlcisci. Sunt qui referant, homicidam ab Alcaeo fuisse demissum cum hoc elogio, Me lius est ignoscere, quam punire. Laer. lib. 1.

Cuidam percontanti cur Xantippem morosissimam vxorem domi aleret, dicebat, sic cum eius notae vxoribus habendam consuetudinem, quem admodum qui se ad stadium equestre exercent, parant equos ingenij ferocioris: quos si subegerint, caeteris vtuntur commodius. Laert. in eius vita.

Quum Plato laudasset quendam qui erga omnes lenissimus et mansuetissimus esset, Diogenes respondit, nil quicquam huic homini tribuendum esse, qui homines dolore, si res postularet, non afficeret. Sensit vir prudentissimus lenitatem et man suetudinem nimiam plurimum in re pub. obesse. Laert. lib. 6.

Ab Asianis castigatus, quod in accusando mitior ac lenior esset, quam ipsi doceren Multo, ait, melius est, vt vos meam sentiatis lenitatem, quam egovestram crudelitatem. Philostratus in Sophistis.

Dion Syracusanus extimulatus assiduis a militibus vociferationibus, vt Heraclidem factionum authorem, et in Syracusanos conspirantem e medio tolleret: respondit, Si ob inuidiam Heraclides perfidus nefariusque est, haud propterea opus est vt Dion neglecta virtute, irae obtemperer, vitamque corrumpat. Brus. lib 3. cap. 4. ex Plutarcho.

Persa quidam a rege defecerat, is suasu Demarati mutatus, quum reuertisset ad suos, tentaretque cum rex interficere: Turpe, inquit, fuerit, ō rex, si cum hostis fuerit, non potius ab eo defectionis poenas sumere, nunc amicum factum veils occidere. Hoc prudentissimo dicto et regis indigna tionem temperauit, et eius, cui reditum persuaserat, incolumitati consuluit. Vtrique consultor vtilis, alteri ne quid indignum regia mansuetudine committeret, alteri ne poeniteret ab errore reuocanti paruisse. Plut. in La con. apoph.

Quidam quum apud ipsum ceu rem magnificam praedicaret, quod Philippus Macedonum rex intra pau culos dies subuertisset Olynthum: Atqui per Deos, inquit, talem ciuitatem longe majore temporis spatio non extructurus est. Significans, multo melius esse singulari clementia seruare ciuitates, quam conditas excindere. Plut. in Lacon.

Quum ex quodam audisset bonum magistratum omnino erga omnes mitem et placidum esse oportere respondit. Bene quidem, ita tamen ne sit contemptui. Significans, clementiam nimiam perniciosam esse ciuita ti. Plutarch. in Lacon. apoph. Brus. li. 1. cap. 13.

Dicebat, nequaquam hominibus irascendum esse si delinquerent, sed corrigenda vitia: nimirum exemplo medicorum, qui non indignantur aegrotis, sed morbo medentur. Nam hominis est peccare: Dei vero, aut hominis Deo proximi, emendare peccata. Eras. lib. 8. apoph.

Comessatores quidam in Pisistrati vxoreminciderant, multaque lasciue in illam tum fecerant, tum dixerant. Postero vero die, iam decocta temulentia, Pisistratum adierunt eum lachrymis, orantes veniam. Tum Pisistratus: Vos quidem in posterum date operam vt sitis sobrij: vxor vero mea heri nequaquam vsque prodiit ex aedibus Humanitatis erat, quod ignouit adolescentibus, pietatis, quod vxoris honori consuluit, negans tale quicquam in illam factum esse. Plutar. in Graec. apoph.

Quum tributum indixisset subditis, accersitos prouinciarum praefectos percontatus est, cum aliis de rebus, tum etiam an grauia essent populo tributa. Quum illi respondissent, esse mediocria: iussit, vt singuli dimidiam tantum partem exigerent, qua beneuolentia et clemen tia admodum conciliauit sibi subditorum animos, vt merito ab omnibus diligeretur. Plutarch. in apoph.

Feliciter pugnatum erat ab Agesilao rege apud Corinthum: in eo praelio quanquam accepisset, Spartanorum admodum paucos desideratos. Caeterum e Corinthiis et Athe niensibus aliisque soctis ingentem numerum interiisse, adeo non gauisus est, nec elatus ex victoria vt grauiter ingemiscens deploraret Grae ciae vicem: Heu, inquiens, Graeciam, quae tot viros intestino bello perdidit, quod vniuersis barbaris debellan dis satis esse poterant. Viro magnanimo victoria erat optabilis, sed charior erat sociorum incolumitas. Quo animo tulisset ille, si plurimorum ciuium interitu fuisset empta victoria: Non parum laudis promeretur hic affectus in duce Lacedaemonio, tum natura bellaci tum Ethnico: at Christiano principi nulla non debet esse lugubris victoria, quae plurimorum etiam hostium exitio contigit. Plut. in Lacon. apoph.

Antigonus rex Macedonum amicis suadeutibus, vt si Athenas caperet, validis illam praesidiis communiret, nequando deficerent: respondit, se semper in ea fuisse sententia, vt crederet, clementiam plus posse, quam violentiam. Plutarch, in apoph.

Quum ab initio regni durior esset, senex iam factus, clementer et placide regnum administrauit. Hanc morum mutationem quum miraren tur subditi: respondit: Prius opus erat regno, nunc gloria et beneuolentia, qua regnum recuperatum seruatur. Plut. in apoph.

Cvidam percontanti quid esset difficile: Seipsum, inquit, nosse, Atqui hoc vulgus putat esse facillimum Aliena rectius perspicimus quam nostra, et sibi quisque adulator est Laert. lib. 1.

* Difficile est se nosse, inquit: sed beatum. Et haec est secundum naturam vita. Anton, et Max. ser. de cognit. sui.

Creatus censor, addito collega Mummio, viro magnae quidem nobilitas, sed virae dissolutioris, pro rostris dixit, se ex maiestate Reipublicae omnia gesturum, siue ciues sibi dedisset collegam, siue non dedissent: innuens, satius fuisse non habere collegam censurae, quam talem collegam: Valer. Max. l. 6. c. 4. Plin. de Viris illustrib. 58. et Bruson. lib. 4. cap. 5.

Rogatus a quodam quando esset congrediendum cum foemina: Cum voles, inquit, teipso fieri debilior. Multa Venus eneruat hominem. Laer. l. 8. ca. 1.

Idem dicere solebat, Ne saepe homo ab homine. Hoc aenigmate, frequente venereorum vsu interdrcens. Stob. ser. 15.

Interrogatus, an amor coitus gratia fieret? Neque eius gratia, dixit, neque sine eo. Stob. Ser. 61.

Quodam admirante quamobrem vetuisset sponsum cum sponsa simul dormire sed statuisset, vt vterque cum suis aequalibus maximam dier partem versaretur, cumque his totas noctes quiesceret, cum sponsa vero furtim ac verecunde congrederetur. Primum, inquit, quod vt corporibus essent validi, si non vterentur congressu ad satietatem: dein: vt illis amor mutuus semper maneret recens ac vigens: denique, vt foetus ederent robustiores. Plut. in Lacon.

Duabus potissimum rebus, cum Deus a multis praedicaretur, se quod mortalis esset, deprehendere dicebat, somno et coitu: quod haec prae cipue proderent, humani corporis imbecillitatem. Somnus enim mortis imago est, et coitus species est morbi comitialis. Plutarchus in Alexandro.

His cognata sunt, quae in apopht. de Amore, Incontinentia, Libidini, etc. reperies.

SOlitus est dicere, manus non esse porrigendas amicis, complicatis digitis. Innuens, non satis esse, si comes nos praebeamus amicis, sed comitati comitem adiungendam beneuolentiam, et benignitatem. Laert. li. 6. et Eras. l. 3. apoph.

AEschines cum cuperet esse ex numero discipulorum Socratis, suam que apud praeceptorem excusaret paupertatem, moleste ferens, quum alij Socratis amici multa subinde largirentur, se solum nihil posse: Annon intelligis inquit Socrates, quam magnum munus mihi dederis, nisi forte teipsum parui aestimas? Comiter suscepit discipulum egenum, de nihil mercedis postulauit ab eo, quem pauperem esse nouerat. Laer.

Rogatus a quodam, quo pacto quis maxime placere possit hominibus? Si inquit, loquatur illis iucundissima, praestet autem vtilissima. Plut. in apoph. Lacon.

Fratri suo quaerenti, quod ciues erga se non perinde afficerentur, atque erga illum: sed inhumanius tractarent, quod nondum ab illis esset creatus Ephorus: Tu (inquit) extra omnem comitatem positus iniuriam ferre nescis, ego autem scio. Sensit, comitatem plurimum posse ad conciliandum ciuium fauorem. Plut. in Lacon.

Quidam causam detulit ad oratorein: is negauit, ac detulit ad alterum qui recepit. At is qui detulerat. dicere solebat, sibi gratiorem fuisse orationem eius qui negarat, quam eius qui recepit: Quod ille comiter recusasset, hic grauiter et inamoeno vultu recepisset. Eras. l. 8. apoph.

Dicebat se operam suam, in eo quod non contra officium peteretur. solere polliceri omnibus: sed impertire illis tantum, apud quos optime poni arbitraretur. Cic. ad Quint. fratrem, de petitione consulatus.

Amicis incusantibus, quod parum memor imperatoriae maiestatis, nimium esset omnibus expositus, respondit: Talem praestabo me imperatorem priuatis, qualem optarem ipse priuatus. Eras. Rot. lib. 8. apoph. Brus. l. 3 c. 4.

QVidam petit ab Agesilao, vt se scriptis ad hospites et amicos suos Asiaticos literis commendaret, quo apud illos ius suum consequeretur, respondit: Nihil esse opus literis commendatitiis. Nam mei, inquit, hospites sua sponte quae iusta sunt faciunt, etiam si illis non scripsero. Apud bonos et in bona causa superuacua est commendatio, quum ipsa res impetret quod precibus exoraretur. Plut. in Lacon. apoph.

Augustus filios suos nunquam populo commendauit, nisi cum hac exceptione: Si merebucur. Honorem non authoritati, sed meritis tribui volens. Eras. l. 4. apoph ex Suet.

Rogatus cui filium commendaret, vobis, inquit, si promeretur, et diis immortalibus. Fanorem noluit suae authoritati tribui, sed filij meritis, Iulius Capitolinus.

CRates Thebanus cum filium Pasiclem in meretricis domum perduxisset, dixit: Hoc tibi est patrium coniugium. Nam moecbi Tragici praemia referunt exilia ac caedes: Comici autem scortatores ex luxu et temulentia lucrifaciunt insaniam. Sensit homo ethnicus, quasi tragicam esse rem adulterium: propterea quod plerunque crudelis sit eius exitus. Scortari autem esse comicum, scortatio enim non mortis damnatur supplicio: nihilominus tamen, qui depereunt in meretricem, in eo moediis inducuntur (vt sunt re vera) insanis similes. Laertius libr. 6, cap. 5.

Quum in Aristo phanis comoedia, cui titulus Nebulae, multis et acerbis conuiciis proscinderetur, et adstantium quidam diceret, Non haec iniquo fers animo Socrates? Non per Iou em, inquit, aegre fero, si in theatro, perinde vt in magno conuiuio, salibus mordeor. Mos hic etiamnum durat a pud quosdam Germanos, vt in celebribus conuiuiis adhibeatur dicax aliquis, qui in conuiuas iaciat scommata: quibus commoueri, vehementer iuciuile habetur. Eras. lib. 3. apoph.

A Bione dictis lacessitus, Non sum, inquit, tibi responsurus, neque enim tragoedia, quum a comoedia taxatur, dignatur eam responso. Nota est veteris comoediae licentia, in qua multa scommata iaciuntur, et in ipsos poetas, et fabularum personas: at tragoedia non dignatur vicissim hu miles personas attingere. Laert. lib. 4. ca. 2.

Comoedias et tragoedias non audiebant, vt nec serio nec ioco quicquam audirent repugnans legibus. Leges enim prohibent stupra, incestum et adulteria: prohibeut dolos, iniuriam, furta, caeteraque flagitia: at in fabulis talia poetae diis affingunt. Nec placuit illis quorundam excusatio, fabulas ad voluptatem fingi, non ad fidem veri. Voluptas ea corrumpit imbecillium animos. Hanc ob causam Archilocum poetam cum venisset Lacedaemonem, cadem hora expulerunt, quod intellexerant ab illo scriptum, satius esse abiicere arma quam mori. Plut. in apoph.

* Dicebat medicos aegrotis, amicos infortunatis consulere debere. Stobaeus.

Dicere solebat inhumanum plane esse, humanis casibus et calamitatibus non ingemiscere. Innuens eos ab hominum natura alienissimos esse, qui aliorum miseriis non afficiuntur, ac instar lapidum in aduersis amici rebus stant immoti. Capitolinus.

Quidam deciderat in puteum pro fundum, eum quum vidisset quispiam, commiserans hominem, dixit: Miser commodo in puteum decidisti? Tum ille, Quid refert, quomodo inciderim: hoc potius age, vt hinc possim educi. Refertur a diuo Augustino.

FRatrum inter se concordiam dixit Antisthenes quouis muro firmius munimentum. Id dictum et ad ciuium concordiam accommodari potest. Laer. li. 6. c. 1.

* Dicebat, nullas nuptias sine concordia esse honestas: nec vllam societatem vtilem. Improbos vero inter se concordiam alere non posse. Sicuti lignum rectum cum curuo, aut duo ligna curua inter se eonuenire nequeunt. Stobaeus sermone 78.

Quum Gorgias sophista recitaret in Olympiacis ludis apud Graecos orationem de concordia, Melanthus quidam, Hic inquit, de concordia totius Graeciae disserit, qui sibi vxori, et ancillae, tribus duntaxat, vt concordi ter viuant nondum persuasit. Eras. 6. apoph.

Leo Byzantius sophista venit Athe nas, populo dissidiis tumultuanti eoncordiam suasurus. vbi prodisset in suggestum, corpore admodum pusillo, omnium risus obortus est. Ille fortuitam occasionem vertens in prooemium: Quid, inquit, ō viri Athenienses, si conspiceretis vxorem meam? quae tam pusilla est vt vix per tingat ad genua mea. Ad hanc vocem quum maior etiam populi risus sublatus esset, subiecit, At nos tam pusillos si quando dissidemus, vix ciuitas Byzantium capere potest. Ita ferme Plutarchus in praeceptis politicis. Sed eandem fabulam multo aliter narrat Philostratus in Sophistis. Nempe quum piodisset ad populum, dicturus de cocordia ipsa statim specie risum mouit populo, quod obesus esset, ac ventre praegrandi. At ille nihil turbatus risu multitudinis, Quid, inquit, ridetis viri Athenienses? Vxor mihi est me multo obesior, et tamen concordes vnus capit lectulus, discordes ne tota quidem domus, Quod refert Philostratus, et probabilius est et festiuius.

Lacedaemonij cum periclitarentur, ac de ciuitate moenibus cingenda consularent, Homericum carmen recitauit Isaeus Sophista:

Scutum hasit scuto, galea galea, atque viro vir.

Et adiecit, Sic mihi state Lacedaemonij, et muris cincti sumus. Philostrat. in Sophistis.

A duobus inter se dissidentibus delectus arbiter, ambos duxit in lucum Mineruae, cognomento Chalcioecae sacrum ibi exegit ab illis iusiurandum, vt starent arbitri iudicio. id vbi iurassent: Pronuntio, inquit, ne prius hunc locum exeatis, quam quod inter vos est dissidij ponatur, et inuicem reconciliemini. Reperit vir ingeniosus, quo pacto fieret, vt nec ambos offenderet recusato arbitrio: nec alterum e duobus alienaret, si pro altero contra alterum tulisset sententiam. Apud Lacedae monios au tem nefas erat fallere, quicquid Mineruae templo promissum esset. Plutarch. in Lacon.

A quodam percontatus quam ob causam Sparta moenibus non cingeretur? Ostendit ciues armatos et vnanimes: Hi, inquiens, sunt Spartae ciuitatis moenia. significans, Resp. nullo munimento tutiores esse quam virtute ciuium consentientium. Plutarchus in apoph. Lacon. Erasm. lib. 1. apoph.

Similiter cum alius quidam interrogasset hoc ipsum: Ciuitatem non saxis lignisve, sed pro vallis ac moenibus, incolentium virtute muniri oportere, ait, quos si iungit, concordia, nullius potest esse murus inexpugnabilior. Plut. in Lacon. apoph.

Quum ad Cyrum regem mitteretur, vt pecunias belli exigeret, et ter a rege bibulo non admitreretur. dicessit, iurauitque, apud comites, vt primum Spartam rediisset, nihil non facturum, vt Graecos inter se conciliaret, quo barbaris fierent magis formidabiles, desinerentque illius regis viribus inter se pugnantes egere Singularis profecto fuit prudentiae vir, quod perspexit Graecos non alia magis ratione posse reddi barbaris formidabiles, quam si depositis intestinis simultatibus, mutuam inter se concordiam sancirent. Plutar. in Lacon. apoph.

Quum Athenienses querimoniarum, quas cum ipso mutuas habebant, arbitram delegissent. Megareusium ciuitatem, quae controuersiam inter eos componeret: Turpe, inquit, si Megarenses melius norunt quid instum sit, quam hi qui se Graecorum duces ac rectores praestitissent. Megarenses apud Graecos male audiebant, de quibus iactatum est, quod neque primi essent, neque secundi neque tertij, neque quarti, neque vllo in numero: cum Athenienses pleraeque Graeciae imperarent. Ab ipsis igitur quibus cum litem habebat: rex nolebat finiri dissidium: simul declarans, et quam suae fideret causae, et quam aduersariis non diffideret: malens clarissimae ciuitaris iudicio vinci, quam Megarensium arbitrio vincere. Plut. in Lacon. apoph.

Quum agros inter ciues diuisisset, et post longum tempus ex peregrinatione veniens, in agris Lacedaemoniorum forte manipulorum aceruos in messe conspexisset ordine positos: ridens ad eos qui ad erant, dixisse fertur: vt tota Lacedaemon videtur multorum esse fratrum, qui nuper inter se diuiserunt haereditatem. Bono principi nil iucundius erat, quam suorum ciuium concordia. Plut. in Lacon. apoph.

Ad ciues suos qui scripserant, quo pacto hostium impetum repellere possent: Si pauperes. ait, manseritis: et contentiones mutuas deposueritis. Complexus est autem vnico quasi verbo, vir sapientissimus, quid ciuitatibus exitium potissimum pariat: immodicae videlicet diuitiae, ac omnis concordiae neglectus. Brus. lib. 2. cap. 4.

Cum aliquando a venatione rediret ad patriam legationem iam audientem succinctus vt erat telis, accessit, eumque osculatus consedit: Haec, inquiens, concordia regni nostri tutissimum erit praesidium. Discedentibus itaque legatis, Renuntiate inquit Antigonus, ō viri, talem amorem, animique pietatem, qualem vidistis. Brus. lib. 2. cap. 4. ex Plutarcho.

Scilurus octoginta liberos masculos habens, cum esset moriturus, fa sciculum iaculorum singulis porrexit, iussitque rumpere. Id cum singuli recusassent, eo quod videretur impossibile. ipse singula iacula exemit, atque ita facile confregit omnia, filios admonens his verbis: Si concordes eritis, validi inuictique manebitis: contra, si dissidiis et seditione distrahemini, imbecilles eritis, et expugnatu faciles. Non potuit Scytha magis Scythice rem ob oculos ponere. Plutarchus in apoph. Stob. ser. 82.

Cum Xerxes expugnatis Thermopylis crudeliter tractasset Astum. et hac fama perterriti classiarij cogitarent de repetenda domo. idque ple rique suaderent: solus Themistocles obstitit, dicens eos vniuersas hostibus fore pares, dispersos vero perituros. AEmylius Probus.

Chij aliquando cum grauissimo seditionis morbo laborantes, tumultum inter se excitarent: quidam inter illos homo natura ciuilis et pacis amans, ad eos qui omnes amicorum suorum aduersarios ex vrbe volebant eiicere: Nequaquam, inquit, sed cum victoriam obtinuerimus, relinquamus aliquos, ne procedente tempore non habentes aduer sarios, nobis ipsis bellum inferamus. Atque hoc dicto persuasit, vnitatem et concordiam in Repub. retinendam esse. AElianus lib. 14. de Varia historia. Plut.

Scipio Africanus quum Numantinos saepe victores iam fregisset, obsessosque tandem expugnasset: Tyresium principem Celticum rogauit, qua de causa Numantia aut prius inuicta aut post euersa fuisset? respondit Tyresius, Concordia victoriam discordia exitium praebuit. Brus. lib. 2. cap. 4.

Myeipsa rex iamiam moriturus, filios suos paterno monet affectu, vt concordes sint, aureis semper literis scribendam sententiam addens: Con cordia paruae res crescunt, discordia autem maximae dilabuntur. Sallust. de bello Iugurthino.

In grauissimum morbum incidens posteaquam vitae suae finem instare animaduertit, ad se vocauit Marcum Antonium et Getam filios, a quibus quid vellet percunctatus: Facite, inquit, vt conueniat inter vos, locuple tate milites, caeteros omnes contemnite. Sciebat enim, filios regni cupidissimos post mortem de successione disceptaturos: et nisi militum animos pecunia flecterent, penitus interitu ros esse. Dion Nicaeus, et Xiphilinus in vita Seueri.

Cum solicitaretur vt responsum daret Macedonianis supplicantibus, Odi, respondit, omne contentionis genus: concordiam autem vnice amplector et amo. Nicephorus Callistus lib. 10. cap. 40. Eccles. hist.

* Dicebat peccata non esse verbis tegenda, sed tentandum vt repre hensionibus curarentur, Ant et Max. serm. de iniust. peccato, et confess.

* Non multum ab impeccabili discedere dicebat, qui peccatum vt decet fateretur. Ibidem.

In Samothracia oraculum petens, iussus est a sacerdote dicere, quid deterrimum in vita egisset. Ipse quoque sacerdotem rogauit, vtrum iusse suo, an deorum, id facere oporteret? At illo dicente, deorum. Tu igitur, inquit, mihi concede, vt illis, si percontentur, dicam. Bruson. lib. 2. cap. 13. ex Plut. in Laconicis.

Interrogatus a sacrorum ministro, quibus rebus per omnem aetatem operam dedisset? Non opus est, inquit, vt tibi hoc dicam: sed si quid male egi, Diis nequaquam incognitum est. Plut. in Lacon.

Sacerdos quidam Laconem initia turus, rogabat in quibus ab ineunte aetate potissimum peccasset? At ille: Hoc, inquit, Deos nequaquam laret. Verum cum magis vrgeret responsum, Lacon rogauit etiam. Num hoc sacerdoti vel diis ipsis dicendum esset? Quum respondisset, Diis: Tu igitur secede parum, inquit, ne audias, Diis dicturus eram. Plutarchiin Lacon.

* Quare vitia sua nemo consitetur? quia etiam nunc in illis est. Somnium narrare, vigilantis est: et vitia sua confiteri, sanitatis est indicium. Expergiscamur ergo, vt errores nostros coarguere possimus. Epist. 54. ad Lucill.

Hipparchia Metroclis soror adamauit Craterem apud parentes minitans se sibi conscituram necem, ni philosopho nuberet. Ab hoc affectu quum nec parentum verbis, nec Cratetis adamati suasu reuocari posset: Crates surgens, detracto pallio nudauit tergum gibbo deformatum: Ne quis circumueniatur, inquit, hic est sponsus: et proiecto baculo et pera, Haec, inquit, dos est. Super his delibera, neque enim mihi coniunx esse poterit: nisi cui placeat idem institutum. Quum accepisset conditionem puella, mox substrato pallio cumilla congressus est, parentibus adstantibus. Itaque consuminatum est Cynicum matrimonium. Laer. lib. 6. cap. 7.

* Interrogabat quendam, quamobrem vxorem ducere nollet? qui cum respondissent, Quouiam si formosam duxero, habiturus sum communem, sin deforme, poenam: haud quaquam, dixit Pittacus. Sed si pulchram duxeris, non erit tibi poena sin deformem, non habebis commu nem. Stob. ser. 65.

Quidam censebat sapienti non esse ducendam vxorem, sed Antisthenes contra, censebat ducendam esse: at non voluptatis, sed liberotum gratia. Debetur hoc naturae, et patriae. Sed cum optima indole praeditis congredietur, vt ex bonis nascantur boni. Quin et amabit maritus vxorem, non vulgari more, sed iudicio, is enim vere et constanter amat, qui iudicio amat. At sapiens optime diiudicabit, quae sint amore dignae: aduer sus eos qui vxores se iactant habere pro matulis, Recitat Eras. Rot. lib. 7. apoph. ex Laert. lib. 6. cap. 1.

Charilaus percontanti quamobrem Lacedaemonij virgines nudas producerent in publicum, vxores, vero tectas: Quoniam, inquit, virginibus mariti sunt inueniendi, vxores vero seruandae iis qui eas nacti sunt. Huc spectabat ea consuetudo, vt nec puellis deessent mariti, nec contaminarentur matrimonia praeter aliarum gentium consuetudinem, vbi virgines videri nefas est, vxores oculis hominum exponuntur. Plutarch.

Ciues qui a nuptiis abhorrerent, coelibesque viuere mallent, a spectaculis quibus nudi pueri incedebant, arcebat Lycurgus, aliasque addebat ignominias, hac arte prouidens diligenter, vt ciues creandis liberis operam darent. Quum enim mos esset apud Lacedaemonios, vt iuniores senioribus multum honorem cultumque praestarent, hoc honoris ademit iis, qui coniugibus ductis nollent augere ciuium numerum. Vnde nec illud in Dercillidam dictum reprehendit quisquam, quum tamen belli dux esset probatissimus. Cum enim aduenienti iuuenis quidam non assurgeret, atque ille diceret, Non mihi assurgens cessisti? Nec tu, inquit, mihi cessurum genuisti. Tam procax iuuenis dictum in seniorem, cumque bellica laude celebrem, nun quam tulisset populus Spartanus, nisi pro pessimis ciuibus habuisset eos, qui sponte steriles esse statuissent, nec agnoscerent quid patriae deberent. Nam rem propius intuentibus, non ita magnum discrimen est inter eum qui ciuem occidit, et qui ciuem Reipublicae dare quum possit recusat. Plut. in Lacon.

Quum certum tempus praeseripsisset quo puellae nubere, iuuenes ducere deberent: interrogatus cur id statuendum putasset? Vt, inquit, soboles ex adultis perfectaeque aetatis parentibus nata, valida sit et vegeta. Et coitu praepropero non solum laeduntur corpora gignentium, verum etiam proles nascitur imbecilla. Tum qui ante tempus dant operam liberis, carent apud illos authoritate quam aetas conciliat: rursus qui vergente iam aerate, nec fruun tur liberis suis, nec cos possunt ad perfectam institutionem perducere: morte senioque praeuenti. Plut. in La conicis.

Leonidas Anaxandridae filius, et Cleomenis frater, cum ad bellum contra Persas proficisceretur, Gorgoni vxori suae interroganti, quidnam man dare vellet: Nihil aliud quam vt nubas, inquit: et bonos liberos parias. Quo dicto primum ostendit, in eo praelio se periturum: deinde suadet vxori ne vidua maneat, sed nubat, filios educet Reip. Plut. in Lac. apoph.

* Dicebat homines sui seculi mere trices habere, ad voluptatem explen dam, concubinas ad quotidianam cor poris curam: vxores vero (subiiciebat) ducendae sunt, vt liberos legitimos gignamus, et familiae fidam custodem praeficiamus, Stobaeus serm. 65

Antianira Amazonum regina, demirantibus quod nupsisset claudo: satis, Cynice respondit, , id est, elaudus optime virum agit. Sensit, maritum adhibendum non ad oculorum oblectamenta sed ad vsum coniugij Feruntur autem claudi salaciores esse caerteris, et ob id ad gig nendam prolem magis accommodi. Erasin. lib. 9 apoph.

Hut refer apoph. de V xore ducenda, et non ducenda, et C.

EA fuit Dionysij soror, nupta Polyxeno, quae postqua maritus metu tyranni profug isset, et rex sororem accusaret, quod conscia fugae mariti non indicasset: Adeone, inquit, Dionysi, me vilem abiectique animi foeminam iudicas, vt si sensissem illum mo liri fugam, non me illi nauigationis et omnium fortunarum comitem additura fuerim? Eras. 5. apoph. ex Plut.

Bruti vxor Portia Catonis filia, po steaquam sensit conspiratum de Caesare interfi ciendo, ea nocte quae prae cessit diem in quo Caesar occisus est, egresso cubiculum Bruto cultellum to sorium velut vnguium resecandorum gratia poposcit, coque quasi forte de manibus elapso, seipsam grauiter vul nerauit. Mox Brutus clamore ancilla rum in cubiculum reuocatus, obiurgare eam coepit, quod tonsoris praeripuisset officium. Hic illa clam marito: Non hoc, inquit, temere feci: nam experiri volui, si quod constitutum est, parum cesserit ex sententia, quam aequo animo me ferro sim peremptura. Plutar. in Bruto.

Pompeiam vxorem, quod sinistra fama laboraret, quasi cum Clodio rem habuisset, repudiauit quidem. Caete rum cum Clodius hoc nomine reus perageretur, Caesar citatus testis nihil mali de vxore dixit. At cum accusator diceret. Cur igitur cum illa fecisti diuortium? Quoniam oportet, inquit, Caesaris vxorem etiam a calumnia puram esse. Praeter argutiam responsi, laudari potest et ciuilitas? quod repudiatae coniugis famae pepercit. Plu. in Ro. apoph.

De coniugali pudicitia, consule titulum de Pudicitia.

Expertus dicebat AEqualem ducito: quum ipse domi haberet opulentiorem, ac perinde morosam et imperiosam, id latius explicat in Chi liadibus Erasm.

Antisthenes ado lescenti consulenti, euiusmodi vxorem ducere expediret? si formosam duxeris, inquit, habebis communem: sin deformem, habebis poenam. Suasit, ducendam esse vxorem, quae nec fastidium viro moueret, ob deformitatem: nec ob insignem formam peteretur ab adulteris. Tribuit autem Gellius hoc dictum Bianti, sed Laert. lib. 6. cap. 1. Antistheni.

Epicteto Cynico, suadenti, vt vxore ducta daret operam liberis: neque enim id indignum esse philosopho: Da mihi, inquit, igitur vnam e filiabus tuis. Notans illum inepte suadere alteri, quod ipse non faceret. Eraf. lib. 8. apoph.

Narratur illud Catonis dictum, Si sine vxoribus mundus esse possit, vita nostra non esset absque diis. Sensit felicissimam hominum vitam fore si datum esset a coniugio liberos viuere. Sed, vt idem ait, apud A. Gellium, cum illis incommode viuitur, sed sine illis omnino viuitur, vt merito dici possit vxor necessarium malum. Eras. lib. 8. apoph. At celestis veritas, vxorem bo num necessarium esse asserit.

Dicere solebat, ita demum matrimo nium tranquille, citraque querimonias exigi posse, si maritus surdus fiat, vxor caeca, innuens, opinor, foe mineum genus obnoxium esse zelotypiae, atque hinc oriri, rixas et querimonias: rursum maritis permolestam esse vxorum garrulitatem: qua molestia caritu rus sit, si fiat sur dus: nec illa vexabitur adulterij suspicione, si careat ocu lis. Erasm. lib. 8 apoph.

Vide apophtheg. de Vxore non ducenda.

EVm improbe Neptunum accusare dicebat, qui semel ex naufragio liberatus, iterum mari se credit. Transfertur autem ad eum, qui secun dam duxit vxorem. Brusonius lib. 4. cap. 25.

Matri suae praeter aetatem nubere cupienti, Ciuilia, inquit, ō mater, iura violari possunt, naturae ius nequaquam. Significans, contra naturam esse, si vetula, quae iam parere non po test, nubat. At hodie nubunt septuage nariae. Plutarc. in Reg. apoph. et Brus. lib. 4. cap. 1.

Ab amicis adhortata, vt post defunctum priorem maritum, alteri nu beret, cum aetas esset et integra, et forma praest antissima adhuc: quorum alterum praeberet spem prolis, alterum promitteret amorem mutuum: nullo inquit, pacto hoc factura sum: si enim bono viro nupsero, nolo post hac timere ne amittam: sin vero malo, quae me caperet dementia, vt post optimum talem admitterem? Eras. lib. 8. apoph.

A quodam rogata quam ob rem defuncto Seruio marito, nulli posthae nubere vellet? Ideo, inquit, hoc facio, quia Seruius meus, licet aliis defunctus sit, apud me viuit, viuetque semper. Erasmus libro 8. apophthegm.

Iam grandaeuus dicebat, se sibi nul lius facti conscium esse, cuius poeniteret, vno excepto, quod cum esset ascitus arbiter, vt inter duos amicos finiret controuersiam, nec quicquam vellet aduersus leges facere, persuasit alteri amico, vt ad alios deferret arbitrium. Hoc pacto et legem serua uit, et amicum. Hic scrupulus nonnihil mouebat senis amicum, quod per fectae virtutis fuisset, nullo metu a regula legum deflectere: nec illius amicitiam magnifacere: qui ob sentem tiam secundum leges, non secundum ipsum datam, desineret amicus esse. Quid illa sanctius anima, quae per omnem vitam, quae illi longo contigit, hoc tantum criminis admisit? Laert.

Interrogatus, quaenam res in vita metu careret? Bona conscientia, respondit. Stob. ser. 24. Antonius in Me lissa. part. 1. serm. 66. Maximus serm. 24.

Percontatus, quid in minimo esset maximum? Respondit Bona mens in corpore humano. Stobaeus ser. 1. de Prudentia.

Interrogatus, quid esset libertas? Recta conscientia, dixit. Stobaeus sermon. 24.

Rogatus, quinam tranquille viuerent? Illi, inquit, qui nullius absurdita tis sibi conscij sunt. Stob. sermon. 24. Anton. in Meliss. part. 2. ser. 77.

Moriturus hoc nomine sibi gratulabatur, quia ipsius causa nullus Atheniensium pullam vestem induisset, signisicans, se nuili causam mortis fuisse, nec vlli diem ad ipso capitis dictum. Pullati sunt, qui mortuum lugent: et olim capitis reum amici pullati pullatum comitabantur. Plut. in Graec. apoph.

Dicebat, omnino non sperandum esse, si quid turpe feceris, te latiturum, Quamuis enim lateas alios, tute tamen tibi male conscius eris. Stob. serm. 24.

Dicebat nihil celandum esse prorsus illorum quae quis possidet, aut facit, aut facturus est. Siquidem circa res latentes necessario multum timoris et metus contingit. Stob. ser. 24.

* AEmulemini (inquiebat) non opulentissimos, sed de nullo crimine sibi conscios. Cum hac enim fortuna suauissime quis vitam agere possit. Ibid.

Ab Ephoro interrogatus, num etiam poeniteret eorum quae gessisset? impa uide respondit. Nequaquam poenitet: cum sciam, me prudentiam cum honestate semper coniunxisse, nullam enim aliam ob causam, nunc ad supplicium mortis ducor. Quo dicto ostendere voluit suam innocentiam, et benefacti conscientiam: etiam in ipsa morte. Plut. in Lacon. apoph.

Cum captus et damnatus Ephoris, duceretur ad mortis supplicium, vidit quendam misericordia motum eius fortunam flere, cui ait: Noli flere propter me, quia praeter ius et aequum ad dirum hoc supplicium ducor, meliorque sum iis qui ad mortem me damnarunt. Quo dicto ostendit, eos bene mori, et ho neste, qui contra fas et omne ius suppliciis afficiuntur. Plutarchus in Lacon. apoph.

* Parentes (inquiebat) pueros nos paedagogo tradiderant, qui vbique obseruaret, ne laederemur. Deus autem iam viros insitae conscientiae custodiendos tradit. quae quidem custodia et conseruatio nequaquam contemnenda est: quoniam et Deo displiceret, et conscientiae ipsi nostrae hostes essemus. Stob. ser. De conscientia.

* Bona conscientia prodire vult et conspici. Epist. 97. ad Lucil.

Eius aedes pluribus ex partibus patebant vicinorum prospectui. Hoc iicommodum faber se quinque talentis correcturum pollicebatur, effecturum que ne pars aliqua esset obnoxia pro spectui. Tum Drusus, Decem, inquit, dabo, si talem reddas domum meam, vt vndiquaq. pateat omnium oculis, quo non vicini tantum, sed omnes ciues perspicere possint, quomodo domi meae viuatur. Eras. l. 6. apoph.

Ab amicis admonitus, vt praetorianorum militum insidias effugeret, qui iam conabantur imperatorem de vita tollere: Respondit, se nequaquam male sibi conscium esse. ideoque non opus esse, vt contra impetatoriam maiestatem, atque anteactam vitam, latebris aut fuga consuleret vitae suae. Herodian. l. 2.

Cluuius historiographus sic affatus est Virginium, cuius res gestas attigerat: Scis Virgini, quae sides historiae de beatur. Proinde si quid in historiis meis aliter legis ac velles, rogo ignoscas, Ad haec Virginius: At, ō Cluui, rune ignoras ideo me fecisse quod feci, vt esset liberum vobis scribere quae libuisset? Vos excelsi animi testis, et recte factorum conscientia contenti. Eras. li. 8. apoph.

* Nihil est quod sic nos delectare soleat, vt conscientia pura et spesbona. Item, Conscientia laeta et exultans, sibi etiam vultum hilarem reddit, ac genas rigat animi bona valetudo. Nec sine causa dictum est a sapiente, laeti cordis os florescit. Anton. serm. de puro corde.

SAEpenumero in ore habebat, damnum turpi lucro semper praeferem dum esse. Illud enim semel dolere, hoc semper. Res amissa exiguo tempore dolet, sceleris autem conscientia semper cruciat animum, Laert. li. 1. cap. 4.

Frequenter dicere solebat, Impietatem malam esse contubernalem fiduciae, et adiecit versiculum Euripidis.

Seruum facit, quamuis feroculum virum.

Sensit vir sapientissimus, ibi libertatem non habere locum, vbimala et inquieta sit conscientia: nec eum hominem frui animi tranquillitate, quiscit sibi iratum et infensum esse numen diuinum. Laer. li. 4. c. 7.

Neminem a timiditate liberum et reuera animosum esse dicebat, quam illum, qui nullius mali sibi conscius esset. Stob. ser. 24.

Neminem tam audacem esse dicebat, quem mala conscientia non faciat timidissimum. Non quiescit enim animus male conscius, sed ab omni etiam vento abhorret. Stob. ser. 24.

Dicere solebat, virum iniquum plus mali pati, afflictum conscientia, quam eum qui corpore castigatur, et ceditur: multo quippe grauiores sunt animi male sani, quam corpotis morbi: Stob ser. 24.

* Facinorosa conscientia, instar vlcerisin corpore, poenitentiam relinquit in anima lancinantem iugiter ac peruellentem, et c. lib. de animi tranquillitate.

Pythagoricus quidam philosophus coemens sibi a sutore calceos, non promptam habens pecuniam, orat vt in crastinum expectet diem: quo cum venisset, satisfacturus, audit sutorem iamiam defunctum esse. Non faciens igitur mentionem pecuniae, nummos non inuita manu domum, gratulabundus de facto iam lucro, retulit. Verum cum sceleris conscientia subinde torqueretur, arrepta pecunia ad sutoris tabernam regreditur, et pecuniam in sutoris domum proiiciens, ait: Tibi viuit, aliis qui defunctus est. ac sic animum a conscientia facti liberauit. Recitat Erasm. lib. 6. apoph. ex Seneca.

* Facinora mala flagellantur a coscientia, cui plurimum tormentorum est, eo quod perpetua illam solicitudo vrget ac verberat, quod sponsoribus securitatis suae non potest credere. Epist. 97. ad Lucill.

* Conscientia aliud agere non patitur, ac subinde respicere ad se cogit. Dat poenas quisquis expectat: quisquis autem metuit, expectat, Tutum aliqua res in mala conscientia praestat nulla securum. Epist. 105.

LAcones si quando stratagemate, hoc est, calido consilio superassent hostem, Marti bouem immolabant: sin aperto praelio gallum, hoc pacto consuefacientes belli duces, vt non solum fortes essent ad praelium, verum etiam callidis consiliis aduersus hostem instructi. Praeclarius enim existimabant, hostem ingenio citra sanguinem deiicere. quam pugna plerunque vtrinque cruenta. Plu tar. in Lacon.

* Interrogatus quis esset optimus consiliarius? Tempus inquit. Stob.

* Consule (inquiebat) non quae iucundissima, sed quae sunt optima. Idem.

Zenone defuncto, quem vnum ex philosophis maxime suspiciebat, dicere solebat, gestorum suorum theatrum esse sublatum, quod ad illius viri iudicium potissimum componeret suas actiones, quem vnum pro multis hominum millibus habebat. Plut. in apoph.

Qui Scipionis gloriae inuidebant, dicere solebant, illum esse egregiorum facinorum histrionem, Laelium vero collegam illius gestorem. Alludentes huc, quod alius est actor fabulae, alius author. Sentiebant, Scipionem praeclaras res gerere, sed Laelij consiliis. Eras. li. 6. apoph.

* Sine bono consilio nihil efficit robur: prudentia vero quamuis robur non assumpserit, multa multoties exeogitat. Item, Prudens consultatio manuum multitudinem vincit: imperitia vero cum hominum turba deterior est. Anton. ser. de consilio.

Nihil solitus est agere in bellicis negotiis, aut in ciuilibus, de quo non prius conferret cum grauibus viris, dicens. AEquius est vt ego tot taliummque amicorum consilium sequar, quam vt tot talensque amici meam vnius sequantur voluntatem. Iul. Capitol.

Euripidis dictum memorabile celebratur, Vnicum consilium rectum magnam militum manum vincere. Quo prudenter admonuit, non perinde referre, quam numerosum educas exercitum, sed quantum belli rectores polleant consilio. In bello siquidem plus haberet momenti prudens consilium et solertia, quam vires consilij expertes. Eras. l. 8. apoph.

FIlio Philippo multis praesentibus percontanti, ac dicenti, Quando castra mouebimus? Quid, inquit, non metuis, ne solus tubam non audias? Notans adolescentis imperitiam, qui hoc patrem multis praesentibus inter rogaret, quum in bello celanda sint principum consilia: sed quoties castra inouenda sunt, omnibus tuba dat signum. Plut. in apopht. Cael. Rhod. l. 13. c. 5.

Simile fere dictum legimus Metelli Macedonici, qui cum omnia proprio et subito consilio ageret: amico cuidam roganti, quidnam acturus esset? Tunicam, inquit, meam exuerem, si eam consilium meum scire existimarem. Plin. c. 61. de viris illustr.

Vide aphopht. De Silentio, Secretis non essutiendis et Taciturnitate.

FErtur hoc Chilonis nomine, In via non properandum. Ex incessu colligitur animus: praeceps arguit praecipitem, nimium lentus ignauum. Decet autem in publico compositis esse moribus. Fortasse deterruit a praecipiti consilio. Laert.

Athenienses cum aduersus Alexandrum feliciter pugnassent, ac diis iam gratias agerent, rogatus Phocion, an haeo ita gesta nollet? Haec quidem, inquit, gesta velle, sed illa decreta. Sentiens, etiam inconsulta consilia non nunquam feliciter cedere. id quoties accidit gratulandum quidem esse reip. non tamen ideo non semper vtendum optimis consiliis. Fortassis et illud sensit Phocion, non esse protinus fidendum primis suecessibus, sed totius negotij euentum declaraturum, quale fuisset ipsius consilium. Plut. in apoph.

Rumor incerto authore obortus erat de morte Alexandri, moxque rhetores prosilierunt, hortantes, ne contarentur, sed illico bellum susciperent. Phocion expectare iussit, donec certius aliquid cognosceretur. Nam si, inquit, hodie mortuus est, et cras et perendie mortuus erit. Grauiter oratorum praecipitem temeritatem coercuit. Ibidem.

Xerxiexpeditionem in Graeciam paranti, ait, Iterum atque iterum, dum tibi videbitur, re apud ipsum probe consi derata, edicito quod optimum arbitraberis. Bene enim et praemeditate consultare, comperio maximum esse lucrum. Nam etsi quid e contrario euenturum est, nihil tamen minus bene consultum est, superauitque fortuna consilium. Brus. li. 2. c. 15.

Nullam rem esse tam inimicam consiliis dicebat, quam celeritatem. Praecipitata enim consilia si in transuersum agantur, nulla reuocari poenitentia possunt in melius. Brus. li. 1. c. 15. ex Liuio.

Ea facinora plurimum probare solitus erat quae sine longo consilio et consultatione prolixa gererentur. Plut. in apoph.

Dicebat, se Romanis eum imperij successorem relicturum, qui nunquam eadem de rebus consultasset, de Tiberio loquens, quem consiliis plurimum valuisse praesentibus ferunt. Plut. in apoph.

CVm vita defunctus esset Lysander, Agesilaus numerosam soda litatem aggregatam comperit, quam ille ex Asia domu reuersus, statim aduersus Agesilaum instituerat, id indigne ferens Agesilaus, destinabat omnibus palam facere, cuiusmodi ciuis fuisset Lysander dum viueret, ac praelecta quadam oratione, quam Lysander in libro descriptam reliquerat, compositam quidem a Creonte Halycarnasseo, sed in hoc vt hanc Lysander edisceret, atque apud popularem multitudinem recitaret (tractabat autem oratio de nouandis rebus, deque mutando reip. statu) hanc, quoniam arguebat Lysandrunfuisse ciuem perniciosum, ac seditionis auidum, Agesilaus voluit euulgare. Caeterum vbi senex quidam Ephorus orationem perlegisset, metuens dictionis grauitatem ac vehementiam, ne lecta alios quoque multos ad rerum nouarum studrum excitaret: consuluit Agesilao, ne Lysandrum sepultum refoderet, sed orationem premeret. Senis consilio paruit, et a coeptis conquieuit Agesilaus: doctus non solum obtemperare publicis legibus ac ma gistratui, verumetiam priuato senioris consilio. Vir excelsi animi, plus apud se valere voluit publicam vtilitatem, quam priuatum odium, simulque perspexit, indecorum esse, simul tatem exercere eum sepulto. Hac moderatione vsus est aduersul manifestum inimicum. Plut.

Saepenumero dicebat imperatorem, si minus aetate, certe moribus senem esse oportere: sentiens. non esse praecipitanda consilia, quod solent iuuenes, sed moribus vtendum senilibus. Erasm.

Cum Pompeij milites dispersos superasset, multis occisis, audissetque aduentare Metellum cum aliis copiis, diremit praelium, reuocatisque suis dixit? Ego puerum hunc, nisi superuenisset anus illa, verberibus castigatum, domum remisissem. Pompeium pueri nomine signans, Metellum vetulae anus. Plut. in Sertorio.

AThenienses cum inuito Phocione bellum cum Antipatro suscepissent, eumque Athenas irruentem audissent, Phocioni detulerunt vt pacem cum Antipatro expostulet. At Phocion: Tunc ait, quum otiosis vobis consulebam, si mihi creditum esset, aut nunc profecto tumultuantes consuleretis, cui potissimum vos vestraque credere deberetis. Brus. li. 2. cap. 33. ex Plut.

Turpe esse aiebat, in re militari dicere, Non putabam. Videlicet quia explorato et excusso consilio, quae ferro aguntur, administrari oportere arbitrabatur summa ratione. Valer. Max. lib. 7. c. 2.

Demosthenes summus orator, Atheniensibus flagitantibus vt consuleret, obstitit, dicens, : id est, Non sum coactus in ordinem. Significans, se non seruire po puli affectibus, sed suo arbitratu facere quod facieudum iudicasset. Erasm. 4. apoph.

Populus Atheniensium a Demosthe ne flagitabat, vt quendam accusaret, id cum recusaret, coepit populus in illum, vt solet vociferare Tum surgens: Vos me, viri Athenienses consultorem habetis vel inuiti: calumniatorem autem non habebitis, etiam si velitis. Plutarch.

In concione dixit, se reperisse consilium, quod summopere pertineret ad dignitatem Athenieusium: sed id eius esse generis, vt proferri non expediret. populus censuit, vt vni Aristidi indicaret; si is probaret, probaturos omnes. Cum igitur Themisto cles indicasset Aristidi, se de incendenda Graecorum nauali statione co gitare (sic enim fore, vt Athenienses toti Graeciae dominarentur) Aristides ad populum progrediens dixit Themistoclis consilio nihil esse vtilius, sed eorum nihil inhonestius. Hac audita voce, populus vetuit, ne super ea re in posterum verba faceret The mistocles. Hic certe populus quiddam philosophicum praestitit, repudians vtilitatem cum turpitudine coniunctam, si mulque declarauit, quanta sit spectatae virtutis authoritas, qui non dubitaret Reip. fortunam vnius iudicio commitere. Plutarchus in Aristide.

In consilio primus rogatus sententiam, neminem fidelius dare posse consilium dixit, quam eum qui id alteri suaderet: quod ipse, si in eodem loco esset, facturus fuerit. Liu. lib. 7. Decad. 4.

PRobabat eos qui vxores ducturi non ducerent, qui nauigaturi non nauigarent, qui pueros alituri, non alerent, qui ad rempubl. accessuri, non accederent: qui se ad conuiuendum praepotentibus componerent, nec tamen accederent. significans, ab his omnibus abstinendum: eoque prudentes videri, qui ad ea solicitari, tempestiue vertissent senten tiam: quod semel aggressis: non sit integrum mutare consilium, etiam si poeniteat instituti. Qui duxit vxorem, iam sui iuris non est qui se mari commisit ventorum arbitro feratur oportet, qui semel accessit ad remp. scenae ser uiat oportet: et vt cupiat, tutum non est ad priuatum redire vitam. Laert. libr. 6.

ROgatus aliquando quam ob rem vetuisset frequenter aduersus eosdem expeditiones agere Ne, inquit dum crebro sese defendunt, bellandi peritiam vsu colligant. Vnde et Agesilaus grauiter accusatus est, quod crebris in Boeotiam expeditionibus ac bellis. Thebanos Lacedaemoniorum hostes ad repugnandum induxisset. Nam cum Antalcidas vidisset illum saucium, exprobauit quod Thebanos praeliandi artem docuisset, cum ante nec scirent bellare, nec vellent. Praeclaram inquit, doctrinae tuae mercedem habes, qui The banos nec animatos ad bellandum, nec exercitatos, velinuitos consuefeceris, docuerisque bellum gerere. Hoc stratagema latius etiam patet, vidilicet ne saepius cum iisdem litigemus aut contendamus ne tandem assueti vel contemnant nos, vel superent Plut. in Lacon.

OPtare solebat potius malum prin cipem, qui bonos haberet con filiarios ac amicos: quam bonum, qui malos haberet, quibus rerum administrationem committeret. Putabat enim facilius fore, vta multis bonis vnus malus ad saniora ducere tur, quam ab vno bono multi a malitia auerterentur. Fulgo. li. 7. c. 2.

Cum a Troiano Romanorum imperatore audiuisset, Domitianum pessimum fuisse imperatorem, amicos tam optimos habuisse: atque illum magis odio fuisse, qui Rem publicam peioris vitae hominibus commendasset: dixisse fertur, Melius erat vnum malum pati, quam multos. Multi enim mali non possunt ab vno, quamuis bono, vlla ratione superari. AElius Lamprid. in Alexandro.

Meliorem esse rempublicam et prope tutiore referebat, in qua princeps malus esset quam in qua amici principis praui existerent. Quandoquidem vnus malus possit a pluribus bonis corrigi, multi autem ab vno nequaquam, Cuspinianus in Consulibus.

Consiliariis suis in curiam vocatis, Vtinam, inquit, consiliarij mei in palatij vestibulo duas res deponerent. Sic enim et ipsi recte consulerent, et mihi etiam inter consilia di indicare facillimum esset. Interrogatusautem, quaenam res illae essent, Simulatio, et dissimulatio, respondit. Docuit autem, principes commodis publicis recte consulere posse, propter consiliariorum priuatos affectus. AEneas Syluius libro tertio commentariorum de rebus gestis Alphonsi regis.

Ladislaum Hungariae ac Bohemiae regem adhuc puerum, cum educaret. sanguine sibi coniunctum, non defuerunt ex consiliariis, qui puerum clam perdendum Caesari persuaderent, cuius mors opes maximas, plurimaque regna allatura esset. At imperator: Qui fit (inquit) quod me diuitem potius quam pium erga meos esse cupitis? Ego sane diuitias non ita amo: vt impiis consiliis persuasus, propter eas indignum facinus perpetrare velim. Quo dicto docere voluit, consilium pessimum, cumque crudelitate coniunctum, a principibus reiiciendum esle: nihilque consiliariorum persuasione faciendam, quod principis maiestatem laedere, eiusque nomen bonamque famam obscurare apud subditos pos sit. AEneas Syl. lib. 3. commen. de reb. gest. Alphonsi.

Cum senex quidam, et natura et aetate audacior, ex patrum numero, eum argueret, quod contra patrum fere omnes sententias bellum capesseret: Respondit, Regum consiliarios vt reges esse aut regum ani mos habere oportere. Plurima enim interdum consiliariis et priuatis con uenire, quae regem non decerent. Sic pecuniam cudere Parmenoni licuit, Alexandro vero non licuit. Anton. Panor. l. 1. de. reb. Alphon. et AEn. Syl uius de eius dictis.

Interrogatus, quib. consiliariis maxime delactaretur? Libris respondit: a quibus sine metu, sine gratia, quae nosse cuperet, fideliter audiret. Panormitan. libr. 3. de rebus gestis Alphonsi.

Perabsurdum sibi videri dicebat, reges ab aliis regi, et duces ab aliis duci. Notauit autem principes et ma gnates, qui quum imperij et principatus titulos sibi vendicent, alieno tamen consilio rogantur, etiam nolentes, quo fit vt saepenumero cum magno reipublicae incommodo alie nis oculis videant, alienis auribus audiant, alienis linguis loquantur. Et sic nihil minus sunt quam imperatores, qui a consiliariorum arbitrio ita pendent, vt plane horum sint mancipia. Panorm. lib. 2. de rebus gestis Alphonsi.

Cathalanis optimum factu fore censentibus, si Alphonso adhuc adolescentulo septem viri ad gubernan das respublicas adiungerentur, qui Deum timereut, iustitiam colerent, cupiditates tenerent sub freno, neque donis, neque muneribus tangerentur: Alphonsum laudasse consilium, atque ita respondisse ferunt: Si horum non dico septem, sed vnum tantum dederitis, continuo illi et regimen et regnum ipse facile concessero. Pulchre autem innuit, paucos bouos regum esse consiliaros. lbid.

AD quendam filio priuatum dixit: Si non tristatus, es cum nondum esset in mundum, ne nunc quidem dolere debes, cum non amplius est, scilicet in hac vita. Stobaeus.

* Iis qui res a duersas et amicorum mortem aegre ferebant dicere solebat, Aleae ludo similem esse vitam, et quicquid euenit veluti quandam tesseram disponere oportere. Nec enim (inquiebat) denuo iacere licet, neque tesseram aliter ponere. Idem.

Antisthenem morbo decumbentem inuisens dixit, Nunquid amico est opus? Signisicans, in rebus afflictis potissimum fidis amicis vtendum, qui vel re opitulentur, vel consolanda molestiam mitigent. Laert. l. 6. apoph.

Dicere solitus est, saepius in vita parandum , id est, sermo nem quam laqueum. Qui desponderunt animum ad laqueum confugiunt: cum ad consolatorium sermonem potius sit confugiendum, nam animo aegrotanti medicus est oratio. Laert. 19.

Quum apud Thebanos exul, inglorius et humilis viueret, et intellexisset, Cratem philosophum se visendi gratia aduentasse, ad se vocauit. quem vt de fortiter et moderate ferendo exilio disputantem audiuisset: Male sit inquit, omnibus negotiis et occupationibus, per quas hactenus talem virum non licuit cognoscere. Ostendit hoc dicto, multum aegritudinis ex philosophi disputatione ablatum esse. Laer. lib. 5. cap. 4.

DIcere solebat, facilius esse vtrem inflatum mergere, quam quem uis probum virum inuitum ad aliquid agendum cogere. Nam inuictus animus rationis rectae placitis confirmatus, cedit nemini. Philo Iudaeus lib. Quod omnis probus liber.

Cum a Nicocreonte Cypri tyranno in saxo concauo tunderetur, philosophus animo infractus: Tunde tunde Anaxarchi vasculum, ait Anaxarchus constantiam non teris. Brus l. 2. c. 2. ex Plut.

De Socrate marito praedicare solebat, quod semper vidisset illum eodem vultu reuertentem domum, quo exierat. Argumentum vere con stantis animi: cum alij domo egressi, siquid accidit triste, redeant turbidi: si quid laeti, gestientes, Erasm. lib. 8. apoph.

Quum Dionysij tyranni poemata, vtpote indocta, vna litura excluderet, in lapidicinas detrusus est: sed inde amicorum precibus reuocatus, vbi demum Dionysum sua carmina recitantem audiuit, surrexit, et rogatus a Dionysio, quid ita fecisset, constantissime respondit; Satius sua piusque esse in lapidicinis vitam agere, quam eius audire poemata. Bru sun. l. 2. c. 1. ex Plut.

Lysimacho Macedoni mortem crudelissimam minitanti, respondisse fertur: Minitare haec purpuratis: tuis Theodori quidem nihil interest, humine an sublime in cruce putreseat. Cicero lib. 1 Tusc. quaestion. Bruson. lib. 2. c. 1.

Quum se vnam e filiabus Dionysio tyranno matrimonio copulasse indoleret, dixissetque, se potius mortem filiae imprecari, quam a tyranno eam detineri, re intellecta Dionysius, illum mori destiuat. Sed interrogatus ab illo, num de filiae collocatione, quemad modum prius, ita nunc sentiret? Respondit rerum a se gestarum moestitia affici quidem: dictorum autem nulla poenitentia detineri. Brus. l. 3. c. 1.

Ab Alexandro Phaereo captus tyranno nuntiauit, absurdum esse, miseros ciues (Phaereos autem intelligebat) insontes occidi, quotidie, sibi autem soli parci: quem si seruet, cognoscat vlturum. Admirans igitur Alexander constantiam capti, Quid, inquit, mortem accelerat Pelopidas? Tu autem diis inuisus, inquit ille perquam celeriteroptes, Brus. li 2. c. 1. ex Plutar.

Quum in carcere rogaretur ab Ephoro, num poeniteret eorum quae: gessisset? impauide respondit: Se nul la tangi poenitentia consilij cum prudentia honestoque coniuncti: tametsi non ignoraret, se mortem praemij loco relaturum sciensipsam virtutem abunde magnum esse sui praemium, quicunque sequatur euentus. Plut. et Brus. 2. 1.

* Solitus est dicere, vt statua in sua basi, virum virtutis studio sum bono proposito nixum, immotum esse debere Stob. ser. 1.

* Morti adiudicatus propter philo sophiae sinceram professionem, ad iudices conuersus ait Equidem vos omnes singulari quadam beneuolentia completor: parendum tamen et potius duco Deo immortali quam vobis. Itaque quandiu et spirabo, et potero nunquam philosophiae curam abiiciam, nec vestri admonendi, moreque ac modo meo adhortandi ad virtutem, quencunque fuero ex vobis nactus. Plato in Apolog.

* Cuidam monenti vt iam senex quiesceret a laboribus: Quid, inquit, si in stadio currerem, vtrum oporteret iam metae vicinum cursum remittere, an magis intendere? Recte sensit, virtutis studium hoc magis et constanter intendendum, quo minus super est vitae: quod turpe sit, tum ab honesto instituto refrigescere. Laert. lib. 6.

Antipater quum a Lacedaemoniis obsides quinquaginta peteret. Eteocles Ephorus, vir omnium constantissimus, respondit, se pueros quidem non daturum, ne paterna, prinati educatione malis moribus imbuerentur, qua carentes, ne ciues quidem essent: sed senes mulieresque, duplo, si velit, plures daturum. Ille vero cum multo grauius, nisi obsides acciperet, minitaretur, respondit Eteocles: Non curamus minas, nam si grauiora morte nobis imperas, facilius moriemur. Brusonius lib. 2. cap. 1. ex Plut.

Quum oblatum a Quiritibus con sulatum aduersae oculorum valetudinis excusatione denegaret, instantibus cunctis, immobili animo ac vultu. Alium (inquit) Quirites quaerite, ad quem hunc transferatis honorem: nam ego vestros mores nec ferre possum, nec vos meum imperium perpeti poteritis. Liu. lib. 6. Dec. 1. Valer. Max. lib. 6. cap. 4. Plinius Iunior de Viris illustribus. cap. 28.

Decius Brutus, Marci Bruti patruelis, quum contra Antonium in Hispaniam exercitum duxisset, totamque Lusitaniam subegisset, excepta Cyania vrbe, quae magna constantia arma retinebat, redemptionem tentauit. Sed ciues vrbis omnes vno ore Bruti legatis constantissime responderunt, se a parentibus ferrum bellicaque instrumenta accepisse, quibus vrbem tuerentur: non aurum, vel quicquam aliud, quo libertatem ab aliis emerent. Brus. libr. 2. cap. 1.

Quum deploratis rebus amici hortarentur Catonem, vt ad Caesaris clementiam confugeret: respondit, Victorum esse, et eorum qui deliquissent, supplicare: Catonem nec victum nec captum esse, quise per omnem vitam inuictum praestitisset, ac Caesarem honestate iustitiaque longe superasset. Caesarem potius victum captumque esse, qui bellum, quod diu negasset se moliri aduersus patriam, nunc id egisse conuictus esset. Proinde pro se Caesarem orarent, qui vellent pro Catone neminem orare debere, Plut. in Cat.

Quum in domo Drusi auunculi, tribuni tunc plebis, educaretur, ad eumque Drusum Latini de ciuitate impetranda conuenissent: a Q Popedio Latinorum principe rogatus, vt socios apud auunculum adiuuare constanti vultu, Non facturum se, respondit. Iteru deinde saepiusque interpellatus, in proposito, vultu eodem, perstitit. Tunc Popedius, in excelsam aedium partem eleuatum, abiecturum se cum inde, ni precibus obtemperaret, minatus est. Nec hac re Cato puer ab incepto moueri potuit. Expressa est igitur illa vox hominum: Gratulemur Latini nobis bunc esse tam paruum, quo senatore, ne sperare quidem ciuitatem licuisset. Plut. in Catone, vbi Pompcium Sylonem, non Popedium vocat. Brus. lib. 2. cap. 1. ex Plut.

Augusti centurio, captus, et ad An tonium perductus, quum interrogaretur, Quid de se statui inberet? Iugulari me, inquit, iube: quia non salutis beneficio, nec mortis supplicio addu ci possum, vt aut Caesaris miles esse desinam, aut tuus esse incipiam. Brus. lib. 2 cap. 1. ex hist. Rom.

Cum deprehendisset cos qui in ipsum conspirauerant, deduxit illos in spectaculum, atque inter illos medius consedit: ac petitis de industria mirmillonum gladiis, velut exploraturus aciem, vnum vni, et alterum alteri commisit, tanquam prouocans ad id quod moliebantur. Verum his perculsis: Videtisne (inquit) principa tum fato dari. frustraque tentari facinus potiundi spe? Eras. lib. 8. apoph.

Ludonicum seniorem Bauariae ducem Stephani ducis filium, cum captiuum haberet Albertus Marchio Brandem burgensis, non pauca ab eo petiit, quae cum ille negasset tradere eum in manos duri et inimicissimi sibi principis minabatur. Tum Ludouicus, Quae poteris ex me, inquit, libero impetrare, eadem modo ex capto petito. Si quid amplius voles, corpus meum in tua potestate, animum mihi, non tibi obnoxium inuenies, AEneas Syluius lib. 3. commentariorum in res gestus Alphonsi.

Huc refer apoph. de Perseuer aniia.

Qvum audisset maleficum quendam hominem, ac scelerosum, summa constantia se in omnibus tormentis opposuisse, ac forti animo dolorem omnem pertulisse: Quam miser, inquit, homo est, qui constantiam in res tam flagitiosas ac turpes collocat? Dolebat egregio duci, tantum animi robur ac naturae vim in re turpi consumptam esse: quam si ad res honestas tulisset, magno vsui poterat esse Reipub. Plut. in Lacon. Erasm. lib. 1.

Dicere solebat, Omnia mala habenda pro peregrinis. Vulgus hominum ea tantum probat, quibus assuecuit: ab exoticis abhorret, non quia per se mala sint, sed quia peregrina. At sapienti nihil peregrinum esse debet, nisi quod cum vitio coniunctum, neque enim ideo temulentia detestanda, quod alicubi non sit in vsu, sed quod per se turpis. Nunc ex vsu Regionum de rebus iudicat populus. Laert. libri sexti capite primo.

* Consuetudinem dicebat initium exiguumm capere, neglectam au tem vires maximas sumere. Ant. et Max. serm. de consuet.

* Dicebat, Nihil tam firmum est in rebus humanis, quam veteris consuetudinis tyrannis: Item, Ethnici, consuetudinem alteram naturam es se dixerunt. Item, Mire efficax, est consuetudo ad se retinendam, quae non patitur vt ad pristinum virtutis habitum aliquis reuertatur. Ibidem.

* Non rus (inquiebat) improbos, non vrbs bonos efficit: sed similium congressus et consuetudo. Anton. serm. 22.

Vide apopht. de Assietudine.

Cvm ex oratione Tiberij Caesaris quiddam reprehendisset, contra affirmante Atteio Capitone id esse Latinum, et si non esset, futurum certe: Iam inde, inquit, mentitur Capito. Tu enim Caesar ciuitatem dare potes hominibus, verbis non potes. Hominibus datur ciuitas. quo recipiuntur in ius ciuium, verbis datur ciuitas, qui recipiuntur in consuetudinem sermonis Romani. Quemadmodum multae voces non Graecae tantum, sed et Britannicae, et Gallicae, et Persicae ciuitate Romana donatoe sunt. Id publicus vsus potest, Caesar non potest. Erasm. 8. apoph.

* Omnem contentionem imprudentem esse dicebat: dum enim hostem quo pacto laedat respicit pro Priam negligitvtilitatem. Stob. serm. 20.

* Contendere, inquiebat, cum vbique indecorum est, tum inter pocula maxime. Nam neque ebrius aliquis docere sobrium potest, neque sobrius ab ebrio persuaderi. Vbicunque igitur non adfuerit sobrietes, tan dem nequicquam te contendisse apparebit. In enchiridio.

* Contendere intempestiue cum amicis, et in disputationibus, prudens cauebo: ne contra quam sentio, studio vincendi, contentionem foueam amplexerque: ne quando cum iactura veritatis, etiam secus quam ipse credo, falsa argumentatione contra disputantes decipiam, aut saltem ad contendendum, extimu let. Stob. serm. 1.

Dicebat homines multa potius sci re videri cupere, quam vera dicere studio teneri: Proinde multos dum contrarias veteribus opiniones probant, veri cognitionem de rebus maxime necessariis dubiam efficere. Stob. serm. 4.

* Multi homines, inquit, disputando de rebus, haud secus quam animantia bruta pugnando, solam sibi victoriam proponunt: ac veritatis amore et studio relicto, nihil praeter suam vtilitatem curant. Eodem serm.

Qvidam gloriosum titulum inscripserat aedibus suis, Iouis filius Callinicus Hercules hīc habitat, ne quid introeat mali. Diogenes ex inscriptione stultitiam hominis deprehendens, adiecit : id est. Post Bellum auxilium. indicans, seram esse malorum omnium deprecationem, postquam talis immigrasset. Colebatur enim Hercu les , malorum depulsor. Eum oportuit in aedes immigrare, priusquam immigrasset dominus aedium, qui ipse erat magnum malum. Laert. lib. 6.

Cum adesset dies quo primam pen sionem exigebant a Poenis Romani, totus populus ad tributi mentionem ingemuit: at Hannibal interim effuse risit. Ea de re increpatus ab Hasdrubale Hedo, negauit eum risum fuisse gaudentis, sed aliorum seras et inanes lachrymas deridentis, quae nuc in leuiore malo manarent, cum antea potius manare debuerint, quo tempore Romani classes, arma et amplis simarum victoriarum spolia Poenis detraherent, ac leges victis iniponerent. Plut.

Cum desperatis rebus iam mortem sibi ipsi inferret, destitutus omni auxi lio: ingressus ad eum Centurio, semia nimem reperit, itaque penula ad vul nus apposita, simulans se venisse in auxilium, nihil aliud respondit quam, Sero: et Haec est fides. Sermo ambiguus est: potest enim intelligi, Sero venisse, qui iam ad morientem vene rat: et sero venit, qui in hoc venit vt viuum attraheret. Item, haec est fides, potest esse expostulantis de fide amicorum. At Nero sensinse nihil illius verbis credere, eiusque rei argumen tum esse vulnus in iugulo lethale. Sue ton. et Erasm.

* Dicebat, nihil egregium compa rari, quod non continentiae labor praecederet. Stob. serm. de conti nentia.

* Admonebat, Ne saepe homo ab homine: hoc aenigmate, frequente ve nereorum vsu interdicens. Eod. ser.

* Iubebat vt vnusquisque continen tiam sibi tanquam robur ingens opes que pararet. Eodem serm.

* Commendabat frugalitatem et continentiam: non quod (inquit) tanti res viles ac minime sumptuosas facia mus, sed vt hoc pacto animi magnitu dinem aug eamus. Ibid.

* In festo quodam Athenis ostentandi causa, Alcibiades multa dona Socrati transmisit. Admirata Xanthippe donorum magnificentiam, maritum vt acciperet, rogauit. Ad quam ille: Imo detrectando munera, cum ambitiosa inquit, viri ambitione certabimus. Tanta fuit huius viri continentia. Eod. ser.

* Rogatus, quonam a caeteris hominibus differret, respondit: Alij qui dem viuunt, vt edant: ego edo, vt viuam Eod. ser.

* Interrogatus quo quis pacto opulentus euaderet? Si continens inquit, et cupiditatum fuerit inops. Eod. ser.

* Dicebat, bene compositum esse ani mum, qui de rebus absentibus non tri staetur, praesentibus autem laetatur. Ibid.

Collegam sortitus Sophoclem poetam, cum simul nauigarent, ac Sopho cles conspecto formoso puero dixisset, En quam speciosus puer! Decet, inquit ille, ō Sophocles, praetorem non modo manus, sed et linguam habere continentem. Plut. in apoph.

Zeno simul et Cleanthes assidebant Chaeremondae, cumque sentiret et affectum amoris, surrexit. Hoc admirante Cleanthe: Etiam a bonis, inquit, medicis audio, aduersus inflationes optimum esse remedium quietem. Subdu xit se vir integerrimus imminente pe riculo. Laert. lib. 6 cap. 1.

Statuis atque imaginibus suis inscribi iussit, linguae, ventri, et pudendis temperandum. Quod maximorum malorum causa sit lingua effrenis, luxu nil turpius, libido pecudem ex homine reddat. Laert. lib. 1. cap. 9.

A quodam, qui formosissimam ostendebat mulierem, interrogatus, Num formosa videretur , inquit, : id est, desij laborare ab ocu lis. Philost. in sophist.

Ei cum quis promisisset suauissimum vini genus: Quorsum, inquit, opus est? quandoquidem quo melius est. eo plus absumeretur: et quae fortes decent viros, ea reddent inutiliora. O vere masculum animum, et omnium deliciarum contemptorem! Plutarc. in Lacon.

Admonitus vt aliquid de vitae rigo re remitteret, quod (quae vitae est volubilitas) euenire posset, vt tempus ipsum exigeret aliam viuendi rationem: At eo, inquit, me consuefacio, vt quaecunque inciderit fortunae mutatio, ne quaeram ipse mutationem. Mira animi continentia, qui nec in au steriore vita delicias requireret: nec inter delicias agens, ab illis corrumpi posset. Plut. in apoph. Lacon. et Eras. lib. 1. apoph.

Quodam die cum castra tumultuo sius essent mouenda, adolescentem, cu ius amore tenebatur, relinquebat aegrotum, cummque is et blandis precibus et lachrymis illum remorari conaretur, versus ad suos, Quam difficile est (inquit) simul et misereri et sapere: malens sequi quod id temporis ex pediebat, quam quod dictabat in ami cum affectus. His animi dotibus caeteris praecellebat Agesilaus. Plutar. in Lacon.

Cum quidam Alcameni Telecri filio obiecisset, cur tam sordide viueret, cum tamen amplas possideret opes? Decet, inquit, eum qui multa possidet, pro ratione, non pro libidine viuere. Significans, perniciosas esse opes, nisi adsit animus ipsis superior. Plutarch. in Lacon.

Inuitatus, vt Darij filias inuiseret (praedicabantur enim puellae admirabili esse forma) noluit ire, dicens: Sibi non committendum, vt cum viros vicisset. a mulieribus vinceretur. Eras. li. 8. apoph. Maxim. serm. 3.

Apud Antipatrum coenans formo sa psalteria inducta, Alexander aspectu motus in illam exarsit. Mox roga uit Antipatrum, nunquid ipse muliebris amore teneretur? illo confitente, Osceleste, inquit, non tu protinus ab duces e conuiuio muliere? Quantum ilie animus aberata constupranda alie na vxore, qui tautopere sibi meruit ab amica hospitis! Plut. in apoph.

Cum Cassander Pythenem Euij tibi cinis amasium per vim osculari vellet, idque Euium aegre ferentem sensisset Alexander, iratus exiliit in Cassendrum, elamans: Itane per nos ne amare qui dem quicquam licebit? Non satis erat regi. si seipsum praestaret continem tem, nisi et praefectos haberet sui similes. Quando a utem passus fuisset a suis per vim constuprari filiam aut vxorem honesti ciuis, qui tibicini suos amores etiam ab osculo voluit esse inuiolatos? Denique quod duces peccarent arbitratus est ad se pertinere. Plutar. in apoph.

Cum in Illyricos peruenisset, ac in Iouis ara anima duertisset mulierem forma praestantem, pulchritudinem admiratus, diu spectauit. cumque Hephaestion diceret, AEquum esse vt ipse amatam caperet: An non, inquit, hoc indignissimum esset, vt qui in aliorum incontinentiam animaduertere velimus, ipsi incontinentiae seruire ab exteris deprehendamur? Maxim. serm. 3.

Adolescente quodam dicente, magnum esse si quis quae concupiscat assequeretur: Multo, inquit, maius est, nihil eorum quae non decet, concupiscere. Maxim. serm. 3.

* Vere continens est, (inquit) qui omni perturbatione superior est, et nullum voluptatis irritamentum admittit: sed animo sobrio et nusquam cedente ad omnem fruitionem noxiam afficitur. Anton. serm. de iciunio, et continentia.

* Continentiae (inquit) proprium est sanitas et robur: incontinentiae au tem imbecillitas et aegritudo morti vicina. Eod. serm.

Vide apophth. de Castitate. Ieiunio, Temperantia, et supra de Abstinentia, Item apoph. de vitiu quae his virtutibus opponuntur

Dionem, ob formam et rerum gestarum magnitudinem quum plurimi fieret ab omnibus, admonuit, caueret metueretque contumaciam, cui comes esset solitudo. Insolenter enim vtentem rebus prosperis, amici destituunt. Laert. 3.

* CAluo cuidam contumeliis eum afficiente respondit: Tibi contumeliam non dico, sed capillos tuos laudo quod malam effugerint caluam. Anton. et Max. ser. de vituper.

* Contumelia a quodam affectu: secedebat: maledico autem persequente, ac dicente. fugis? Etiam, inquit: nam tu maledicendi potestatem habes, eo vero non audiendi. Eo dem ser.

Chij quondam Spartae peregrinantes, a coena vomuerant in Ephororum curia: dein etiam in sedes, in quibus sedere solebant Ephori ventris onus deiecerant. Ac primum quidem acris inquisitio facta est, quinam hoc designassent, ne forte ciues essent. Vt vero compertum est fuisse Chios, edixerunt, se Chiis permittere, vt agerent intemperantius. Excellentium virorum est negligere contumeliam, quae a palam improbis proficiscitur, a quibus etiam laudari turpe est. Plutarch. in Lacon.

Apud Numantiam iratus C. Metello. dixit: si quintum pateret mater eius. asinum fuisse parituram. Tarditatem mentis, ac deformitatem corporis illi fratribusque eius exprobrans. Eras. lib. 6. apoph.

ADolescenti formoso ad conuiuium eunti: Deterior, inquit, redibis. Reuersus a conuiuio adolescens, quum Diogeni dixisset, Iui, nec redij deterior: inquit, Deterior igitur, indicans, fieri non posse, vt adolescens ex conuictu improborum non fiat deterior. Laert. li. 6.

Hominem, cum quo conuersamur, tribus modis considerandum esse suadebat: nempe vt praestantiorem nobis, aut inferiorem aut aequalem. Praestantiori quidem auscultare et obtemperare conuenit, minorem modeste persuadere, aequali autem consentire. Et hoc sane modo iu conuersatione hominum nunquam in contentionem incides. Stobaeus sermo. 3. de Temperantia.

Argiuo cuidam dicenti, Lacedaemonios peregrinationibus reddi deteriore, quod interim degenerent a maiorum legibus et institutis: At vos, inquit, cum Spartam venitis, non deteriores. sed meliores euaditis. Dictum retorsit in Argiuum. Nam hoc dicens, magis suam gentem vituperauit, quam Lacedaemoniorum: simul indicauit, quantopere referat inter quos viuas. Plutarchus in Laconicis apopht.

Et quum aliquando fuisset obuius adolescens, quem amator sequebatur, erubescenti adolescentulo: Cum his, inquit, oportet ambulare, cum quibus conspectus non mutes colorem. Docuit, eximprobis conuictoribus nihil capi fructus nisi probrum et ignominiam. Plutar in Lacon. apoph.

In spectaculo gladiatorum conuerterant in se populi oculos Liuia et Iulia, comitatus dissimilitudine. Liuiam cingebant virigraues, Iuliam iuuenec uxuriosi comitabantur. Pater itaque Augustus Iulium admonuit scripto, videret quantum inter duas principes foe minas inter esset? illa rescripsit: Et hi mecum senes fient. Hoc commode interpretanti lepide: incommode procaciter dictum videri potest. Eras. li. 4. apoph ex Sueton.

Ioannes Apostolus et discipulus Iesu Christi, lauandi gratia balneum in gresius cum vidisset ibi Cerinthum, continuo exiliens, non lotus discessit, dicens: Fugiamus hinc, ne et ipsae balneae corruant, in quibus Cerinthus lauatur. Quo dicto, et ipso etiam facto ostendit, malorum consortium vbique esse fugiendum. erat enim Cerin thus, vt non solum simpliciter malus, sed apertus veritatis atque omnium piorum hostis, Euseb. li. 4. Ecclesiast. hist. cap. 4.

CVidam opprobranti, quod inter dum cum improbis baberet consuetudinem: et medici, inquit, cum aegrotis versantur: nec tamen aegrotant ipsi. Sentiens philosophum ideo versari cum improbis, vt eos reddat meliores. Laert. lib. 6. cap. 1.

Ei crimine vertebatur. quod cum im probis versatur: Et medici, inquit, cum aegrotis, non tamen morbo inficiuntur. Max. serm. 6.

Accusatus, quod improborum vte retur contubernio: Vptimus, inquit, is est medicus, qui sanos relinquit et be ne habentes: aegrotos et penitus deplo ratos suscipit curandos. Stobaeus et Max. ser. 6.

ADolescenti formoso ad conuiuium eunti: Deterior, inquit, redibis. Reuersus a conuiuio adolescens, quum Diogeni dixisset, Iui, nec redij deterior: inquit , i. deterior igitur, indicans, fieri non posse, quin adolescens e luxurioso temulentoque conuiuio redeat deterior. Laert. libr. sexto.

Rogatus, quanam hora prandere oporteret? si diues, inquit, est, quando vult: si pauper, quum potest. Laertius in eius vita. Brus. lib. 2. cap. 14.

Inuitatus a pud Platonem, oleas ex omni apparatu tantum gustantem: Quid, inquit, sapiens vir in Siciliam huiusmodi mensarum gratia profectus, appositis modo non frueris? ibidem.

Dicebat, ne ad coenam quidem se iturum ad eum, qui sibi per hoc debiturus sit. Bruson. lib 2. cap. 14.

Rogatuscur in conuiuio tam hilaris esset, qui alioqui seuerior videbatur: vrbanissime respondit: Lupini (inquit) quam siut amari: perfasi tamen aqua dulcescunt. Brus. li. cap. 2. ex Plut.

Vocatus ad coenam, non prius venturum se pollicitus est, quam nomenclaturam eorum, qui simul vocati erant, didicisset. Dicebat. n. Cui nauigandum est, aut in expeditione militandum, contu bernium vtcunque ferat commorantium necesse est: caeterum citra delectum sese Potatorum turbae immiscere, hominis est imprudentis, et parum cordati. Stobaeus.

Semper suo vnius praesidio fretus Rempub. administrabat, a sodalitatibus abhorrebat, velut ab amicorum potentia, quae adiniuriam aliis inferendam adderet animum. Quantum ille vir abhorruit ob omni factione, qui non ob aliud vitabat amicitias, quam ne per illas adigeretur ad aliquid faciendum, quod iustum non esset, aut cogeretur abstinere ab eo quod indicasset Reipub. conducere. Nunc mundus vndique plenus est sodalitatibus, sed titulis plausibilibus, ac religionis lenocinio commendatis. Nec his fortasse dedis se nomen expedit viris insigni virtute praeditis, eo quod maior pars, quae fere deterior est, saepe cogit facere quod nolent, aut absistere ab eo quod erat factu optimum. Erasm.

Cum deuicto Perseo epulum exhiberet victoriale, admirantibus Grae cisquod in magno splendidoque apparatu curiosus esset, dicere solebat, Eiusdem esse animi, et aciem et conuiuium bene struere: Illam quidem, vt formidolosus hostibus: hoc, vt amicis gratus esset. Plut. in Rom. apoph. et Brus. lib 2. cap 2.

Admonere solebat suos, ne quid in conuiuio praeter decorum vel fleret, vel diceretur: praesertim a iurgiis et obscoenitate temperaretur. Nec ipse quicquam tale sustinebat vel audire, vel videre. Plutarc.

AQuodam conuitiis lacessitus. Committor, inquit in certamen, in quo qui superior euascrit, inferior est, et qui vicerit, victus est. Eras. Rot. lib. 4. apopht.

* A quodam improbo multis affectus conuitiis: Optime, inquit, fecisti, quod nihil corum quae in te sunt praeterieris. Anton. et Max. ser. de vitup.

* Audiens quosdam ipsi conuitiari et obloqui: atqui ego, inquit, Sic vitam degam, vt illis nemo sit crediturus. Eod. serm.

* Dicebat conuitiorum reprehensionem illas non attingere qui secundum virtutem viuunt. Ibidem.

* Quum reprehenderis conuitiose, inquit: vide num quid a te conuitio dignum designatum sit: si nihil talo actum est, sumum esse illud conuitium existimato. Anton. ser. de obloquut.

* Sapienti cuidam quum aliquis diceret, me praesente tibi a certo quo dam conuitium factum est: tumille, Nisi tu, inquit, libenter audiuisses, nunquam ille mihi esset conuitiatus. Eod. serm.

Eos qui conuiciis agerent, existimantes sese hoc pacto declarare animi magnitudinem, auiculas appellare solebat, non tantum ebrias, sed et rabidas. Philostratus.

Psaltae cuidam molestius obstredenti, , dixit, pro abi ad coruos: ludens vnius litetae mutatione. Athenaeus apud Erasm. lib. 6. apoph.

Tibiis similes esse dicebat Athenienses, quod adempta lingua nihil residuae rationis haberent. Stob. ser. de Imprudentia.

Philippus Macedonum rex, cum iudicaret vino madidus. et perperam sententiam contra mulierem tulisset: illa intelligens errorem esse vini, non regis: Prouoco, inquit, ad Philippum, sed sobrium. Erasm. lib. 8. apopht.

Athenienses comparabat statuis quibusdam, quae nihil aliud quam os haberent, et magna pudenda. Stob. serm. de Imprudentia.

* Eum conuitiis afficiebat quidam effreni lingua praeditus: cumque ami ci hortarentur vt conuitiatorem persequeretur: Absit, inquit illene amplius affectus et implicatus plura in nos iaciat maledicta. Anton. serm. de contumelia.

* Dicebat se suis conuitiatoribus gratiam habere, quod ab iis melior red deretur. Ego enim, inquit, studens illos mendacij conuincere, si quid improbe fecerint, muto consilium, et poenitentia factum emendo. Ibid.

* Cuidam conuitiatori, At nec mihi (inquit) credit quisquam te laudan ti, nec tibi me vituperanti. Ibid.

Cum Pompeius, Gallum quendam, qui ad se a Caesare transfugerat, ciuitate Romana donasset: O hominem (inquit Cicero) hellum, qui Gallis ciuitatem promiuit alienam, rum nostram nobis non possit reddere. Plut.

Adolescens quidam accusatus, quod patrem placenta venenata sustulisset, cum stomacha bundus minaretur se probris laceraturum Ciceronem: Hoc, inquit ille, malim quam placentam, ancipiti dicto parricidium illi obiiciens, Erasm. lib. 4. apophth. ex Plut.

Cum accusaret Bestiam reum, cui patronus erat Scaurus, ac forte funus quoddam duceretur: Vide (inquit) Scaure, mortuus rapitur, si potes esse possessor. notans Scaurum, qui male audiebat, quod Phrygionis Pompeij bona sine testamento possideret. Eras. 6. apoph.

Huc refer apophteg. de Detractatione. Libere dictis, Maledicentia, et c.

EXprobranti cuidam Attico, quod natus esset in Scythia: Mihi, inquit, probro est patria, tu patriae. Laert. lib. 1. cap. 6.

Aristippus philosophus, et Socratis discipulus, cum vidisset Diogenem, olera lauantem, accessit: Si Diogenes, inquiens, sciret vti regibus, non vesceretur crudis oleribus. Contra Diogenes: Si Aristippus didicisset esse contentus oleribus, non esset canis regius: hoc est, non adularetur Dionysio regi, vt cibum ex aula eius caperet. Laert. lib. 2. cap. 8.

Diogenem quidam amentem vocabat, cui ille: Amens quidem non sum, non tamen eandem quam vos mentem habeo. Stob. serm. de Prudentia.

Cuidam probri gratia obiicienti egestatem, quum ipse esset homo sce lerosissimus: Ob rerum egestatem, inquit, neminem videri torqueri, ob malitiam autem quam plurimos. Erasm. lib. 3 apoph. in fine.

Platone de quibusdam disserente, Diogenes praesens, non attente animaduertebat. Quamobrem indignatione commotus Plato: Quin inquit, diligenter sermones meos auscultas, canis? Qui nihil perturbatus: At ego, inquit, nunquam eo sum reuersus, vnde veni, quod canes solent. Obscure taxans ipsius in Siciliam profectionem, AElian. lib. 14. de Varia historia.

Quidam ei obiiciebat, quod olim falsam monetam signasset: Fateor, inquit Diogenes, fuisse tempus: quo talis eram, qua lis tu nunc es: qualis autem ego nunc sum, tu profecto futurus es nunqam. Laert. lib. 6.

Philosophi vulgo hoc nomine male audiebant, quod deos aut non crederent esse aut contemnerent. Hoc innuens Lysias, interrogabat Diogegenem crederetne esse deos? Cui Diogenes: Qui, conuenit, inquit, vt non credam, quum persuasum habeam, te diis inuisum esse? Hoc dictum quidam attribuunt Theodoro. Non respondit ad quaestionem, sed in contumeliose interrogantem retorsit sermonem. Laert. lib. 6.

Acrius obiurganti familiarem quempiam in conuiuio, Plato dixit, Nonne satius erat haec illi dixisse seorsum? Cui Socrates: Et an non tu quoque rectius fecisses, si haec mihi seorsum dixisses? Erasm. lib. 3. apoph. ex Plutarch.

* Quidam ei retulit esse nonnullos, qui ipsum conuitiis et maledict is insectarentur. At ego, inquit, ita mores componam, vt illis sides nulla habeatur, Anton. sermone de contumelia.

Pytheas Demostheni obiecit, quod ipsius enthymemata lucernam olerent: significans illum non nisi de scripto, et ad lucernam elucubrata dicere. Quod dictum ita retorsit Demosthenes, vt diceret, Non eodem pretio sibi et illi constare lucernam notans, quod ille nocturnis conuiuiis indulgeret, plus impendens luxui, quam ipse studio. Plut. in Demosth.

A duersus Demadem clamantem, Demosthenes me corrigere vult, sus Mineruam: At ista (inquit Demosthenes) Mineru? anno superiore in adulterio deprehensa fuit. Adulterium obiecit Demadi, quum Mineruam poetae faciant virginem. Erasm. 4. apoph. et in Prouerb. Sus Mineruam. Ex Plutarch.

Aduersus quendam Phaereum nomine, de stupro suspectum, quum Phaereus Demostheni vigilias lucubrationesque obiiecret: Scio, inquit, tibi molestum fuisse, quod lucernam per noctem habuerim, Brus. lib. 1. cap. 4.

CVidam dicenti, Cur me vnum omnium non corrigis? Non enim, inquit, tibi credo. Subindicans, sibi non esse spem, illum, si corriperetur, fore meliorem. Laert. lib. 7. ca. 1.

Quum Gallus, qui testimonium ferebat contra Pisonem, dixisset, innumerabilem pecuniam Magio praefecto datam, idque Scaurus tenuitate Magij redargueret: Erras, inquit Scaure. Ego enim Magium non conseruasse dico, sed tanquam nudus nuces legeret, in ventrem abstulisse. Correxit sermonem suum Gallus, sed ita, vt crimini corruptelae crimen adderet luxus, Erasm. lib. 6. apoph.

Vide apopht. de Castigatione et Reprehensione.

CVm Alcibia dem adhuc puerum obuiam habuisset, et deosculatus ei plurimum blandiretur, rogantibus quibusdam, quae insuetarum blanditiarum causa esset? Respondit, amare se eum puerum, quod praeuideret ipsum quandoque Atheniensibus magnorum malorum causam fore, qua spe sola fruebatur. Etenim propter immanem naturam id ei placebat, quod alij iure omnes abominabantur. Fulgosius libro 9. cap. 2.

Alexander Pherensium tyrannus, maxime truculentus saevusque esse videbatur. Theodoro vero tragico poeta, cur acri animorum affectu et commiseratione AEropem agente lachrymas profudit, surgensque de theatro recessit. Verum purgans et excusans se apud Theodorum, affirmauit se non idcirco abiisse, quod illum aut aspernari aut contumelia afficere voluisset: sed quod puduisset ipsum histrionis incommodis et affectionibus misericordem videri, suis vero ciuibus et subditis non item. AElianus lib. 14. de Varia histor.

Hannibalis Poeni scelerata atque atrox nimis vxor, inspecta humani sanguinis fossa, pulchrum in ea esse spectaculum dixit. Fulgos. libr. 9. cap 2.

Procurarat, vt Scaeuola in funere C. Marij iugularetur, quem vt cognouit ex vulnere recreatum, apud populum deferre instituit. Rogantibus, quid optimo innocentissimoque viro esset obiecturus? Obiiciam, inquit, quod parcius corpore telum recepit. quasi hoc ipsum crimen esset, non periisse. Eras. lib 6. apoph. Bruson. lib. 2. cap. 9.

Cum Syllana crudelitas magna licentia saeuiret in capita ciuium (nam occisi feruntur supra nouem millia) percussoribus libere per vrbem vagantibus, ac caeteris metu attonitis, Qu. Catulus palam ausus est dicere Syllae: Cum quibus tandem victuri sumus, si in bello armatos, in pace enermes occidimus? Eutrop

Septem millia Romanorum occidi iussit: ac cum in vicino ad aedem Bellonae sedens exaudisset exclamationem tot millium sub gladio gementium, exterrito senatu: Hoc agamus, inquit, P. C. seditiosi pauculi meo iussu occiduntur. Bruson. lib. 2. cap 9. ex Plutarcho.

Pontius Telesinus cum in eo bello, quod Sylla contra patriam gessit, ma gno Reipub. Romanae detrimento ad portam Collinam parum prospere pugnasset, ac vociferaretur eruendam delendamque vrbem: adiecit, Etiam nunquam defuturos Italicum libertatis lupos, nisi sylua, in quam refugere solerent, penitus esset excisa. Velleius Paterculus, et Cuspinianus in Consulibus.

Obiicienti Ciceroni, incendium a se excitatum: Sentio quidem (ait) verum si aqua illud non potero, ruina extinguam. Brus. lib. 2. cap 9.

Audiens inter pueros, quos in Syria Herodes crudelissimus Iudaeorum rex interfici mandauerat, filium quoque eius interfectum, dixisse fertur: Se malle suem, quam filium Herodis esse. Inter Iudaeos enim cum versaretur a suilla carne prohibita abstinebat, iuxta legem. Macrob. lib. 2. cap. 4. Sat.

Coenabat apud Atedium, siue Vedium Pollionem, ibi fregerat quidam e seruulis vas crystallmum: qui ilico iussus est ab Atedio rapi, et murenis obiici. Puer ad Caesaris pedes confugit, nihil aliud petiturus, quam vt aliter periret. Caesar motus nouitate crudelitatis, et puerum dimitti et crystallina omnia ante se frangi iussit, et compleri piscinam. Amicum autem grauiter increpauit: Et conuiuio, inquiens, rapi homines imperas, et noui generis poena lacerari? Si calix tuus fractus est, viscera hominis distrahentur? Tantumne viri placebis, vt tibi aliquem duci iubeas, vbi Caesar est? Erasm. lib. 4. apoph. ex Suetonio et Sen.

Is Tiberij Caesaris in Rhetoricis praeceptor, animaduertens in puero sanguinarium ingenium, sub specie lenitatis et clementiae latitans, sub inde inter obiurgandum appellabat illum, lutum sanguine maceratum. Ab initio quippe sui imperij miram lenitatem prae se tulit, sed in progres su ad immanem crudelitatem prolapsus est, vt Suetonius testis est in eius vita.

Cum custodias recognoscentem eum quidam rogaret vt supplicium maturaret: respondit, Nondum redij tecum in gratiam. Humanitatis officium esse putauit, si damnatum cito occidisset. Suet.

C. Caligulae ideo imperium reliquisse dicitur, quo memoriam scelerum suorum maioribus Caij sceleribus obrueret: vtque maxima atque nobilissima pars senatus post mortem suam necaretur. Saepe enim dictum illud vetus fertur vsurpasse: Me mortuo, terra tecum igni miscea tur. Dion Nicaeus in eius vita.

Post multa nefanda facinora quum vt bem atque imperium viuus perdere funditus optaret: Priamum mirum in modum beatum fuisse dicebat, quod patriam simul cum regno perditam vidisset. Xiphilinus in Nerone.

Quum amitam ex duritie alui cubantem visitaret, et illa tractans lanuginem eius (vt assolet iam grandioribus natu) per blanditias forte dixisset, Simul hanc excepero, mori volo: conuersus ad proximos confestim se positurum (velut irridens) ait, praecepitque medicis: vt largius purgarent aegram, quo citius efflaret animam. Brus lib 2. cap. 9.

Quodam in colloquio proferente Graecum versiculum.

: id est,

Me mortuo terra misceatur incendio, Subiecit, Imo , id est, me etiam viuo. Quibus portentis aliquando committitur Respub. Eras. 6. apoph.

Columnis statuarum eiusdem illud adscriptum erat: Galli cantando me excitarunt Indignissime tulerat Galliarum defectionem: proinde decreuerat, Gallos omnes Romae agen tes contrucidare, prouinciamque exercitui diripiendam tradere. Suet.

Quum iussu Neronis oceideretur, ac Centurio ferrum in eum stringeret, ventrem ostendens clamabat: Hune percute, hic est ferro fodiendus, qui portentum illud genuit. Suetonius.

Vestinus consul, quum eodem die omnia munia cousularia obiisset, e conuiuio repente ad supplicium raptus est. Conuiuae nihil aliud quam exitium expectabant. Horum pauorem irridens Nero, dixit illos satis supplicij luisse pro epulis consularibus. Dicas hoc a clemente dictum, si caetera Neronis facinora spectes. Sue ton. in Nerone.

Is, vt alia omni in re, ita verbis quoque sceleratus fuit, persaepe repetens, Oderint dum metuant. Optabat etiam populum Rom. vnam habere tantum ceruicem, vt vno ictu omnes interficere simul posset. Fulgos lib. 3. cap 2. ex Sueton.

Vir quidam praetorius valetudinis causa secesserat in Anticyram, petito a Caligula Caesare commeatu. Is quum saepius peteret prorogari com meatum, mandauit interfici, et adiecit, necessariam sanguinis esse missionem, cui tam diu non profuisset, helleborum. Solent enim medici, in morbis validioribus venarum incisione vti. Et in Anticyram nauigabant, quibus opus erat purgatione. Eras. lib. 6. apoph.

Quum destinasset interficere fratrem suum, eumque suspicaretur, sese medicamentis praemunire ita locutus est: Antidotum aduersus Caesarem? Timebat ille venenum, quasi Caesar non posset alio quouis modo trucidare, quum vellet extinctum. Eras. lib. 6. apoph.

Postquam occisum Othonem in campo Bebriaci cognouit, eoque venisset, abhorrentibus quibusdam cadauerum tabem detestabili voce con firmare ausus est: Optime olere occisum hostem, et melius ciuem Sed hic tandem religatis post tergum manibus, iniecto, ceruicibus laqueo. veste discissa, seminudus in forum tractus est inter ludibria, per totum vitae Sacrae spatium. reducta coma: ceu noxij solent, quibusdam etiam coeno stercoreque incessentibus. Tandem apud Gemonias munitissimis ictibus excarnificatus, confectusque est, indeque vnco in Tyberim tractus. Brusonius lib. 2. cap. 9. et Fulgos. lib. 9. cap. 2. ex Tacito.

Cum direptis ciuium bonis atque omnibus exhaustis aerariis, sua crudelitate ingentem corrasisset pecuniam, eamque indifferenter nefariis hominibus distribueret: obiurgatus a Iulia matre, vt pecuniis aliqua ex parte parceret, atque praedae optimae partem in alium vsum sibi reseruaret, strictum gladium ostentans matri, respondit. Laeto sis animo, quamdiu hunc habebimus nulla nobis deerit pecunia. Ostendens, nullam pecuniam apud subditos adeo reconditam esse, quam sua crudelitate extorquere non posset. Dion Nicaeus, et Xiphilinus in vita Antonini.

Vide apoph. de Tyrannide.

POscebat aliquid ab homine auaro: quem cum videret contantem, ac negaturo similem, ō homo, inquit, ad cibum te postulo, non ad cyppum? vt qua licet, Graecarum vocum affinitatem reddam. Graecis enim cibus est, , sepultura. Erasmus lib. 3. apophth. ex vita Diogenis apud Laert.

Hoc dicterium plurimum in ore habuisse dicitur: Dimidium operis peractum ei, qui iam esset aggressus. Sunt enim qui cunctando ac deliberando vitam omnem absumant. Est autem hemistichium Hesiodium. . Laertius in vita Socratis.

Quoniam cum Hannibale pugnare detrectabat, mora copias illius et pecuniarum et commeatus egentes attenuabat. Ob quod cum male audiret, nihil tamen commotus, pergebat in suo instituto et Hannibalem cunctatione fregit, quem alij magno militum exercitu vincere nunquam potuerunt. Plutarc, in eius vita.

Quum Pompeius instructam aciem apud Pharsalum inibi consistere, et hostem operiri iussisset, Caesar dixitillum errasse, qui vim, impetum, ac diuinum afflatum animorum ad incursionem paratorum, mora relaxasset. Adeo Caesari non modo certa men erat cum Pampeio de fortuna belli, verum etiam de bellandi peritia. Plut. in Rom. apoph.

Illud semper cito factum posse dici aiebat, quod cum factum esset, bene haberet. Tarditatem enim, quae tu ta esset, celeritati anteponebat cui periculum esset coniunctum. Fulgosius lib. 7. cap. 2.

Quum in frequenti turba quidam ipsum his verbis appellaret aduersus aduersarium suum? Thalassius inimicus pictatis tuae nostra per vim eripuit. Agnosco, inquit, ab illo me fuis se laesum, proinde dic illi, vt mihi potiori inimico prius satisfaciat. mandauitque praefecto, ne prius cognoceretur illorum negotium, quam ipse cum Thalassio rediret in gratiam. Quod alter adduxerat ad maturandam vindictam, Caesar torsit in cunctationem. Eras. lib. 8. apophtheg.

THaletem in coelum suspicientem, et lapsum in barathrem, ancilla conspicata, merito id illi acci disse dicebat: qui cum quae ante pedes essent ignoraret, coelum contem plaretur, vt cognosceret. Antonius in Melissa, par. 2. serm. 77. et Maxim. ser, 21. Bruson. lib. 2. cap. 27.

Quum quidam obiiceret Aristippo, ac diceret, Propter te ager periit An, inquit, melius est, me propter agrum, quam propter me agrum perire? Antonius ser. 77. part. 2. Melissae.

Nihil referre dicebat, vtrum pedes an oculos inferas in aedes alienas, videlicet deterrens ab omni curiositate rerum ad nos nihil attineutium. Laertius lib. 4 cap. 2.

DAMNVM dicebat turpi lucro semper praeferendum esse. illud enim semel dolere, hoc autem semper. Laert. lib. 1. cap. 4. Stob. sor. 1.

Post diutinam peregrinationem domum reuersus, cum reperiret patriam possessionesque suas desertas: Nisi, in quit, ista perissent, ego saluus non essem, quod calamitas illum adegisset ad philosophiam: rebus autem inte gris, masisset intra penates suos. Ita saepenumero prospera sunt homini, quae videntur aduersa: et quod damnum puratur ingens, lucrum est maximum. Laert. lib. 2. cap. 3.

QVum ad vesperam vsque deam bulasset strenue, interrogatus cur id faceret? Respondit: Quo melius coenem. Ostendit vir sapientissimus, et vsum deambulationis, qua agitantur homines vt eo melius cibum capiant, et deinde ambulatione consumant. Cicero lib. 5. Tusc. quaestio.

PHilosophus quidam Pythagoricus cum a calceatore sibi emisset phecassia (est autem caleamenti id genus) non habuit pecuniam qua solueret in promptu. Verum cum paulo post rediret ad tabernam vt solueret sutorem, audit eundem iam iam defunctum esse. Gratulabundus igitur philosophuns de lucro, pecuniam domum retulit. Postea cum se colligeret, videt se male fecisse, arrepta igitur pecunia, ait: Tibi viuit calceator, aliis mortuus et accedens eius taberna, nummos in eam proiecit, ne videretur homini etiam defuncto de negare id quod aequo debebat inre. Era. li. 6. apoph ex Sene. li. 7. de bene.

Cum Athenienses olim sacrificia instituissent, peterentq. a ciuibus, vt vnusquisq. aliquid de suo ad coplenda sacrificia adderet: Phocion Atheniensis effla gitatori respondisse dicitur: Puderet, si vobis adderem: at huic, (debitorem digito ostendens) cui debeo ture, nihil redderem. Sunt qui putent se Deo facere rem gratam, si ad cultum idolorum multos conferant nummos. At Phocion vir sapientissimus, sensit Deo multo gratius esse, si satis facias iis quibus debes. Eius autem dicterium leges apud Plutarch. in Graecorum apoph.

VTbonum histrionem, inquiebat, quamcunque ei poeta dederit personam, cius decorum seruare decet ita bonum virum, quamcunque fortuna dederit. Nam et ipsa veluti poetria, nunc primi, nunc vltimi actoris locum nebis tribuit, alias regis, alias medici personam Stob. ser. de prudentia.

Cum vidisset foeminam diis procumbentem, ita curuato corpore vt a tergo quaedam apparerent quae nudari non decet oculis hominum, adiit illam dices: Non vereris mulier, ne stante post tergum tuum Deo (nam illius plena sunt omnia) parum decenter te geras? Idem AEsculapio percussorem consecrasse dicitur, qui accurrens procidentes in faciem cotereret, hoc figmento deterrens homines a superstitione, qui credunt deos non audituros, nisi ipsis indecoro corporis gestu supplicent. Laert. lib. 6.

Cum Socrati Lysias orationem, quam in eius defensionem composuerat, recitasset. Praeclara. inquit. et elegans oratio est, sed non eonuenit Socrati. Erat enim forensi instituto aptior, quam philosopho, ac tali philosopho. Rursus Lysiae percontanti, cur si bonam iudicaret orationem, putaret sibi non conuenire? Nonne, inquit, fieri potest, vt amictus aut calceus elegans fit, ac pulcher, qui tamen alicui non conueniat? Hoc ipsum Val. Maximus narrat, minus Socratice, sic enim Lysiae respondisse memorat. Aufer quaeso istam, nam ego si adduci possem vt eam in vltima Scythiae solitu dine perorarem, tum me ipsum morte mulctandum concederem. Eras. lib. 3. apoph.

Si quando forte incidisset Plato in eos qui praeter decorum quippiam agerent, digressus consueuit dicere, Nuncubi ego talis? Nemo suam turpitudinem perspicit sed sibi quisque assentator est. Ex aliis igitur discendum, quam indecora sint quae praeter honestatem geruntur. Laert. lib. 3.

In conuiuio Nicocreontis Samiorum tyranni, cum a conuiuiis iuberetur dicere, His, inquit, in quibus ego valeo: nunc non est tempus: in his vero quae hoc tempus requirit, ego non valeo. Recusauit inter pocula dicere, qui apud sobrios de rebus seriis disserere consueuerat. Eras. lib. 8. apoph.

Cum altans Herculem furentem. nonnullis incessum histrioni conuenientem minus seruare videretur, de posita persona ridentes increpuit, dicens. : id est, Stulti, furentem salto. Significans, hoc ipsum quod videbatur indecorum, maxime decorum esse. Eras. 6. apoph.

Ptolemaeo rege de musica cum ipso contentiosius disserente: A liud est inquit, ō rex, sceptrum, aliud plectrum. Significans, non esse regium, de musica cum musico disiputare. Eras. 6. apoph.

Cum a Lysandri amicis sollicitaretur, vt permittoret ipsis accepta pe cunia quendam ex hostibus occidere haud concessit. Cui cum Cleander di xisset, Accepissem profecto pecuniam, si ego Callicratidas fuissem: Et ego, inquit, si fuissem Cleander, Quo dicto monuit, in omnia actione spectandum esse personae decorum. Plut. in Lacon.

Cuidam obiicienti quod facile mutaretur: Mutor, inquit, sed pro temporum ratione, non vt vos, proprio morbo. Prudentis est, pro re nata no uare consilia: at sine causa subinde alium fieri, inconstantiae vitium est. Plut. in Lacon.

Cuidam qui vitio vertebat Hecatheo rhetori omnium clarissimo, quod adhibitus ad ipsorum conuiuium nihil dixisset: Videris, inquit, mihi nescire, quod his dicendi nouit artem, etiam dicendi norit opportunitatem. In senatu, in foro, in concionibus, in legationibus, aliisque reipub negotiis locus est oratori: in conuiuiis temulentis maiore cum laude tacet eruditus, quam loquitur. Sic periti bellatoris est, non minus scire retrocedendi artem quam pugnandi. Plut. in Lacon.

Idem ad Graecos, qui pacta rescin dere nolebant, dicere solitus erat: Ouis semper eandem edit vocem. caeterum homo multas ac varias emittit. Quo admonuit, pro tempore, prōque re nata variandum esse sermonis habitum. Est enim vbi loquendum sit seuerius, est vbi blandius, vbi magnificentius, vbi submissius. Id si fit citra perfidiam, magna est prudentia. Porro ouiles mores dicuntur habere, qui sese nesciunt rebus ac personis accommodare. Plut. in Lacon.

Conspecto quodam qui natura mollis, tamen ob humanitatem laudabatur a ciuibus. dixit: nec viros, qui multerum similes sint oportere laudare, nec mulieres quae virorum sint similes, nisi si qua mulierem vrgeat necessitas. Sensit, aliud decere bonum virum, aliud bonam mulierem, ac pro muliere in vir um transfigurata, accepit necessitatis excusationem: in viro degenerante in mulierem, nul lam recepit excusationem. Ita non eadem laus decora principi est, quae plebeio non eadem magistratus, quae priuato. Plut. in Lacon.

Solitus est dicere, P. Mummium, cuius tempori hominem esse. Sentiens, illum dexteritate facilitateque ad omnem vitae statum esse accom modatum, Eodem sensu Pollionem Asinium omnium horarum fuisse hominem legimus. Et Tiberius Caesar, duosfamiliarios abipso dilectos, omnium horarum amicos vocare solebat. Eras. lib. 6. apopht. De Aristippo dicitur. Omnis Aristippum decuit color, et status, et res.

Cum in senatu, variantibus sententiis, Cato censeret perpetuam dictaturam, vt tyrannicam potentiam, e Repub. tollendam: Bibulus, Pompeio inimicus, primus in senatu rogationem tulit, vt vnicus consul Pompeius decerneretur. Aut enim. inquit, Respubl. ab imminente proceila per ilum liberabitur, aut optimo parendum erit. Egregius animus, qui priuatam simultatem posthabuit Reipub. commodis. Eam sententiam Cato dixit se ab alio dictam compro. bare, licet ab ipso non debuerit proficisci. Erasm. 6. apoph. ex Plut.

Caius Iulius Caesar, Metello obsistanti, ne pecunias ab aerario tolleret, ne peccaret in leges: Non idem. inquit, armorum ac legum tempus est. Abscede, igitur, ac postea quam facta pace, arma deposuerimus, tunc si videbitur. plebis patronum age. Eras. lib. 4. apoph. ex Plut.

AIebat, homines virtute praeditos, eos sibi parare propugnatores, qui et fortes sint, et iusti. Nolunt enim defendi, si quid iniusti admittant. Improbi contra fortes defensores quaerunt. iustos nolunt. Laer. lib 6. cap. 1.

M. Caelium melius obiicientem crimina quam defendentem bonam dextram, malam sinistram habere dixit. huc alludens. quod in pugna dextra gladium tenemus, sinistra clypeum gladio ferimus, clypeo defendimus. Eras. lib. 4. apoph.

OVum Alexander pacem hac lege deferret Atheniensibus, si ci ues octo sibi dederent, inter quos crat Demosthenes: Demosthenes apo logum retulit de lupo, qui hac lege pa cem obtulit cuibus, si canes dederent Lupi nomine significans Alexandrum; canum, eos qui tum populi rem curabant: ouium, plebem Atheniensium. Addidit et illud: Vt mereatores. inquit, exiguum frumenti in paropside specimen deferunt, per hoc ingentes aceruos vendere cupientes: ita vos, si traditis cines octo quideposcuntur, populum vniuersum traditis. Plut.

INterrogatus, quaenam optima esset disciplina? dediscere mala, respondit. Max. serm. 17.

Rogatus, quae disciplina cum primis esset necesseria? Mala, inquit, dediscere. Id enim non modo primum est, verumetiam difficillimum. Laer. lib. 6. cap, 1. Brus. lib. 2. cap. 23.

A quodam percontatus, quid sibi faciendum suaderet, vt bonus vir et honestus euaderet? Si mala, inquit, quae tibiadsunt, ab his qui nouerunt. didiceris esse fugienda. Sensit virtu tis caput esse caruisse vitiis. Id non a quolibet discendum, sed ab his duntaxat, qui norunt quae sint vera mala, quae vera bona. Ibid.

Aduentantem discipulum interro gauit, an sub alio etiam praeceptore Musicae operam dedisset: qui cum sub alio militasse etiam affirmasset. Duplicem igitur dabis mercedem, ait, quoniam duplex mihi labor subeundus est: dedocendi videlicet vetera, et docendi noua. Brus. lib. 2. cap. 23.

Vide apopht. De Assuetudine.

CVm degeneres filios adeo negligeret, quasi ex ipso nati non essen, accusatus a quodam, qui seueritatem eius improbabat: An non, inquit, et pituitam et pediculos e nobis natos, velut inutiles, procul a nobis abiicimus? Sensit philosophus, eos nequaquam habendos pro filiis qui a parentum et maiorum suorum laude dignis virtutibus turpiter degenerarent. Laert. lib. 2.

Videns adolescentem cultu gestuque parum virili: Non te pudet, inquit, qui peius tibi velis quam ipsa natura voluit. Siquidem illa te virum fecit, tu teipsum refingis in foeminam. Laert. lib. 6.

Habebat filiam sinistrae famae cuidam itaque dicenti, Dedecorat te filia, Nihilo magis, inquit quam ego illam decoro. Sentiens, neminem alienis factis dehonestari, sed suis quenque moribus aestimandum esse. Neque enim illa fuisset honestior ob patris celebritatem, nisi paternas virtutesfuisset imitata. Plutar. in lib. de Tranquillitate, pluribus verbis hoc idem enarrat. Nam Metrocli obiicienti, quod filiam haberet impudicam: Vtrum, inquit, hoc meum peccatum est, an filiae? Quum Metrocles respondisset, illius peccatum sed tuum infortunium: hunc in modum excepit Stilpo, Quid ais? an non quae peccata sunt, eadem sunt lapsus? Annuit Metrocles. Atlapsus. inquit Stilpo, quorum sunt eorundem sunt et frustrationis. Et hoc confesso Metrocle: Porro quorum sunt frustrationes, horum sunt et infurtunia. Ita placido prudentique sermone demonstrauit, filiae duntaxat esse infortunium, cuius esset peccatum: ac Cynici conuiuium nihil aliud esse quam canis latratum. Laert. lib. 2. cap. 12.

Dicebat, plusimos nauigare Arthenas studiorum qui primum essent sapientes: deinde fierent philosophi, hoc est sapientiae amantes, dein rhetoren: denique progressu temporis euaderent idrotae. Multum profecit, quididicit se nihil scire. Et infeliciter proficit, qui semper vergit in deterius. Erasm. ex Plutaroho.

Periandro, qui cum esset medendi celebris, et in primis laudatus, carmina scriberet infelicia: Quid, inquit, tibi accidit Periander, vt pro eleganti medico malus poeta vocari appotas? Notauit hominum mores, qui res honestas aggressi, degenerant ad sordidiora: cum consultum sit, vnumquenque in ea se arte exercere, in qua valet plurimum. Plut.

Cum intelligeret filium in bello plane inutilem esse, domum redeuntem propria manu interfecit. inhonestissimum enim esse putabat, ex tam praeclaris parentibus natum filium. adeo denegerem aspicere. Plu. in apoph. Lacaenarum.

Audiens filium apaternis moribus degenerantem, et nescio quibus rebus parum honestis operam dantem, cum admonuit, vt aut melius viueret, aut apud exteros maneret. Imo mortem ipsam minata est filio, ni mo res in melius corrigeret. Plut. In Lacon.

Quum ab Archidamo solicitaretur, tum ingenti promissa pecunia, tum cuiuscunque vellet Lacaenae coniugio, vt Cromium traderet, respondit: Archidamum non ducere genus ab Hercule, quod Hercules obiens orbem, soleret improbos afficere supplicio, ipse contra ex pobis faceret improbos. Lacedaemonij vero hoc nomine potissimum gloriabantur, quod originem ducerent ab Hercule. Plut. in apoph.

In inimicum quendam probrosae vitae: Huius, inquit, materquum deos orat, vt sibi filius sit superstes: non precatur, sed imprecatur. Sentiens, illam et sibi et reipublicae precari magnum malum. Eras. libr. 5. apoph, ex Plutarch.

Hortabatur iuuenes, vt qui virtute et aequitate ad dignitatem peruenissent, ne turpiter ad deteriora degenerarent, sed ad meliorem frugem se referrent: ita futurum, vt et gloriam augerent, et benefactis maculam abolerent. Eras. lib. 5. apoph.

Cuidam malo genere nato, obiicienti sibi, quod indignus esset suis maioribus: At hercle, inquit, tu tuis dignus es. Id si dicas bono viro ex bonis prognato, laus est: sin malo, ex malis prognato graue conuicium est, Eras. lib. 6. apoph.

Cum ob vestitus nimiam licentiam ab amico quodam admoneretur, ac adhortaretur, vt se ad paternae frugalitatis exemplar componeret, respondit: Pater meus obliuiscitur se Caesarem Romanum esse, at ego me mini me Caesaris esse filiam. Macro. lib. 2. cap. 5. Saturn.

Solitus est dicere, Principes omnes multum abesse a Neronis quinquennio. Nam Domitius Nero primis annis quinque summa cum laude gessit Impessit im perium priusquam ad Ca ligulae auunculi sui crudelitatem appelleret animum. Erasmus. 8. apophthegin.

COmmentarios ad matris fra trumque suorum calumnias pertinentes, ne cui postmodum delatori testive maneret vllus metus, conuectos in forum, et ante clare testatus deos, neque legisse se, neque attigisse quicquam, concremauit: Quin et libellum de sua salute oblatum non recepit: contendens sibi nihil admissum cur cuiquam inuisus esset. Negauit se delatoribus aures habere. Haec boni principis videri poterant, nisi fingeretur. Erasm. libr. 6. apophthegm.

His adiunge apoph. de Calumnia, Detractione, Maledicentia, etc.

DIcere solebat, eum principem sibi maxime gloriosum videri, qui Democratiam ex Monarchia ciuibus faceret. Phauorinus, et Stobaeus ser. 46.

Cuidam postulanti, vt in ciuitate pro Aristocratia, hoc est, optimatum gubernatione, constitueret Democratiam, hoc est, popularem gubernationem: Tu fac, inquit, prius domi tuae Democratiam instituas. Compendio docuit, eam Reipublicae speciem non esse vtilem ciuitati, quam nemo vellet esse in sua familia. Ciuitas autem nihil aliud est, quam magna domus. Plut. in Lacon et Stob. ser. 83.

DIctum eius celebratur: Depositum quod acceperis. iuste reddito. Stobaeus ser. 9. de iustitia.

Ancilla quaedam depositi nomine pecuniam acceperat a duobus hospitibus, hac conditione, vt eam vtrisque simul redderet. Horum alter post tempus aliquod lugubri veste et squalidus socij mortem simulans, decepta muliere nummos abstulit, Eo facto superuenit alter, et depositum repetere coepit. Cum mulier anxia de laqueo cogitaret, Demosthenes ei patronus adfuit, qui vt in aduocationem venit, sic aggressus est petitorem: Mulier, inquit parata est depositi fidem soluere, sed nisi socium adduxeris, id facere non potest: quoniam vt ipse praedicas, haec dicta lex est, ne pecunia alteri sine altero numeretur. Hoc ingenio seruauit miseram: elusitque nebulonum conspirationem, qui hoc egerant, vt eandem pecuniam bis acciperent. Valer. Max. lib. 7. cap. 3.

EPhoris dicentibus ad Leonidam, quod ad Thermopylas proficiscens, paucos secum educeret: Nimirum ad hoc, inquit, negotium, ad quod proficiscimur. Indicans satis multos educi ad moriendum in bello: satius enim perire paucos, quam multos. Plut.

Cuidam, qui laborans ab oculis, exierat in bellum, cum nonnulli dicerent, Quo vadis ad istum affectus modum, aut quid facturus? Vt nihil, inquit, aliud, certe hostis gladium hebetabo. Plut.

Rebus infeliciter gestis aduersus Caesarem, et ad summam desperationem redactus. in tentorium venit attonito similis, nec aliam vocem emisit quam hanc, . Ergo in castra, sumptaque veste praesen ti fortunae accommodata, clam profugit. Plut.

PErcontatus, Quid esset Deus? Quod principio et fine caret, renspondit. Laert. in eius vita.

* Prooemio legum quasscripsit Lo crensibus, haec verba praefixit. Omnes qui vrbem ac regionem inhabitant. persuasos esse oportet, existimaretque deos esse: quod manifestum sit ex coeli et totius mundi inspectione, rerumque in ipsis dispositione pulcher rima. et or dine. Haud enim fortuita aut humana eiusmodi opera putare conuenit. Stob. ler. 42.

Alius idem interrogatus, respon dit: Quod est in triremi gubernator, in curru rector, praecantator in choris, dux in vrbe, imperator in execitu, hoc est in mundo Deus. Apuleius de Mundo, Id authori libri de mun do inter Aristotelis opera collocati tribuitur.

Interrogatus olim ab Hierone tyranno, Quidnam esset Deus? Deliberandi sibi vnum diem postulauit. Cum idem ex eo postridie quaereretur, biduum petiit, ac cum ita saepius duplicaret numerum, admiratusque Hiero tyrannus, qui rogauerat, efflagitaret, cur ita faceret? Quia, inquit quanto diutius considero, tanto mihi resvidetur obscurior. Cicer. de Natura deorum. Bruson. lib. 2. cap. 26.

Socrates dicebat. deos omnium optimos ac foelicissimos: ad horum similitudinem quo quisque propius accederet, hoc et meliorem esse, et bea tiorem. Si corrigas vnius vocis numerum, nihil dici potest Christianus. Rot. lib. 3. apoph.

* Dicebat, Deum nullo vspiam modo iniustum esse, sed plane iustiss mum. Nec ei, inquit, similius mueniri potest quicquam, quam qui inter nos iustissimus fuerit. In Theaeteto.

* Dicebat non quaerendum an dij sint, sed protinus esse credendum. Nam quaestione, inquit, proposita, etiam ille qui impiissimam opinionem defendit, nempe deos non esse, superare conatur. Stob. ser. 78.

* Mundus (inquiebat) graece appellatur, vt qui per communem omnium diacosmesin, id est. decoram ad ministrationem, ad vnum optimum dirigatur. Est vero illud vnum optimum, Deus ipse, qui secundum cogitationem existit, viuens, caeleste, incorruptibile, principium et causa dispensationis omnium rerum. Stob. ser. 83.

In Iouis Ammonis templo cum a vate dictus esset Iouis filius? Nihil, inquit, mirum, nam Iupiter omnium quidem natura pater est, sed ex his optimos quosque peculiariter suos facit. Modestissime interpretatus est oraculum: nam vates per adulationem dixit, illum filium Iouis: quasi sic e loue prognatus esset, quemadmodum Hercules creditus est esse Iouis filius. Alexander fassus est, Iouem natura autorem ac parentem esse omnium: sed eos demum peculiariter pro suis filiis agnoscere, qui virtute ac praeclare gestis proxime ad diuinam naturam accederent Ea est, omnibus benefacere. Plut. in apoph.

Euagrius quum longa orationis serie audiuisset de Deo atque trinitate disputantes, Diuinitatem nequaquam definiendam esse respondit. Omnes enim alias propositiones habere genus quod praedicetur, aut speciem, aut differentiam, aut proprium, aut accidens, aut ex his compositam orationem. Sed nihil in sancta trinitate horum quae dicta sunt, posse comprehendi. Ideoque quod inaffabile est, silentij tantum oratione esse adorandum. Socrates lib 6. Tripartit. histor. cap. 21.

A tyranno per contemptum inter rogatus, Quod nomen Deus haberet? Qui plures sunt respondit, nominibus discernuntur. Qui autem vnus est, non indiget nomine. Euseb. Lib. 6. Eccles. hist. cap. 3.

INterrogatus olim, quidnam in tota rerum natura esset vetustissi. mum? Respondit, Deus. Qaid ita? , hoc est, nunquam esse coepit. Erasm. Libro 7. apophthegm. ex Laert. 1.

MOturus bellum aduersus Persarum regem, quo Graecos Asiam incolentes libertati restitueret, Iouis Dodonaei consuluit oraculum: is iussit, vt pro suo arbitratu bellum instrueret, verum cum Ephori ad Delphicum quoque oraculum consulendum misissent, hoc pacto proposuit consultationem: Num, Apollo. idem tibi videtur quod patri? Iouis se oraculum omnino probare, respondit. Quo dicto ostendere voluit, deorum omnium concordiam: qui si inter se dissentiant, non profecto re vera sunt dij. Plutarch. in Laconicis.

DIcebat, Homines existimare oportere deos omnia cernere, georumque omnia esse plena, et tunc fore omnes castiores. Cicer. lib. 2. de Legib.

Percunctatus, An facta hominum deos fallerent? Ne cogitata, inquit, vt non solum magnus, sed etiam mentes puras habere vellemus, cum secretis cogitationibus nostris coeleste numen adesse credimus, Laert. in eius vita, et Valer. Max. lib. 7. cap. 2.

DIcebat tum maxime colendos esse deos, quum homini res sunt secundae: vt quum incidenrit necessitas, confidenter illos imploremus, vtpote beneuolos iam et amicos. Recte Xenophon. Sed vulgus hominum contra facit: in felicitate profunda est Dei obliuio: cum viget calamitas, tum demum vtcunque et perfunctorie ad illum confugimus. Eras. lib. 7. apoph.

Cum aliis Iudaeisapud C. Caligulam accusatus ab Appione, quod Caesari diuinos honores non tribueter, eietus ex aula, sociis Iudaeis respondit, Buno animo nos esse oporset. Quibus iratus est Caius: quia necesse est adesse diuinum, vbi humanum cessat auxilium, Euseb. lib. 2. Eccleschist. Cap. 5

CVm deformi esset corpore, in certaminibus tamen corpus suum denudare pro more pugnantium, non erubuit. Verum a spectatoribus ob id derisus: De oculis, inquit, ō Crates, et reliquo corpore bono esto animo, mox enim videbis eos qui corpustuum deforme, modo turpiter derident, morbo contrahi, et omnibus viribus destitui, et tum te beatum esse sentient, deformem quidem, sed sanum, robustum, et laboris patientem. Sensit homo ethnicus, quam varie Deus sua dona hominibus distribuat, alium ornat forina et sanitate, alium sapientia, hunc virtutibus, illum corporis robore: ita tamen vt non vni et soli omnia conueniant. Laertius lib. 6. cap. 5.

Inuitatus aliquando, vt audiret citharoedum canentem., postquam; audierat, recitauit illum versiculum Homericum, . Id est, Huic dedit hoc pater altitonans, verum abnuit illud. Cuidam roganti, Quo pacto? exposuit, male cithara caner dedit, bene canere negauit. Eras. lib. 6. apoph.

Missus orator ad Pyrrhum, qui iam exercitum induxerat in terram Spartanorum, vt cognosceret quid sibi vellet: cum Pyrrhus praescriberet vt regem suum Cleonymum reciperent, alioqui futurum vt intelligerent fe nihilo caeteris esse fortiores, hunc in modum respondit: Si Deus est Cleonymus, non metuimus eum, quippe qui nihil sceleris commisimus: sin homo est, nihilo est nobis praeltantior. Hoc dilemmate perstrinxit superbas regum minas Dij, qui quos velint, possunt laedere, nec a quodam laedi vicissim, non nocent, nisi improbis: homines hominibus ex aequo metuendi sunt. Plutasch. in Lacon.

Quum Pompeio resinfeliciter cederen, et ad Caesarem inclinaret victoria, Cato dicebat, in rebus diuinis multum esse caliginis: quod Pompeio praeter ius agenti fuissent omnia prospera, causam reipub. tuenti nihil succederet. Plutar chus in Catone.

DIcere solebat, Contradicentem doceri oportere, non contra dicendo compescere Dialectica igitur si docendi ratio est, artis fines transgrediuntur qui tantum rixantur. Nam neque insano, si vicissim insaniat, aliquis medebitur. Stobaeus sermone 80.

Quicquid pe se turpe non esset, id ne in publico quidem dicebat esse turpe. Hunc igitur in modum ratiocinabatur: Si prandere malum non est, nec in foro prandere malum est: sed prandere nihil mali est, ergo nec in foro prandere malum est. Hactenus tolerari poterat Cynicus syllogismus, verum quis ferat similiter colligentem, exonerare ven trem, aut reddere lotium, aut habere rem cum vxore, aut exuere vestes, madum non est: ergo in publico malum non est? Probis viris vbique placet verecundia. Laert. lib. 6.

Dialecticorum artes iustis mensuris comparabat, quae non triticum, nec aliud quidpiam alicuius pretij, sed paleas, et stercora metiuntur, Sto. serm. 80.

Rhetoricam palmae, Dialecticam autem pugno similem esse dicebat. eo quod latius loquerentur Rhetores, Dialectici autem compressius: Ci cero li. 2. de Finibus: et in Oratore ad Brutum. Quint. lib. 2. cap. 21.

Quum iam in artibus non vulga riter profecisset, attamen in Dialecticis plurimum exercere seipsum praecipue voluit. Verum cum pecunia, vt satisfaceret praeceptori Dialectices, deesset, clam per posticum in auditorium Polemonis professoris eius artis irrepsit, vt legentem audiret, quem dum Polemon forte vidisset. Sat video, inquit, te furari ea dogmata, vt aliis postea mercede ven das. Laudandum est Zenonis ardenis ad Dialecticen studium, in qua adeo profecit, vt multa etiam arti adiecerit. Vide Laert. lib. 7. cap. 1.

Quum illi Dialecticus quidam in sermone, quem illi , id est metentem appellant, oltendisset septem species Dialecticas: rogauit, quantum peteret mercedis a discipulis? poscenti centum nummos dedit ducentos. Tanta erat in homine discendi Dialecticen cupiditas. Laer. lib. 4. cap. 1.

Ad Dialecticum quendam, Clean thi multis ac prolixis sophismatibus obstrepentem: Desine, inquit, senem a magis ad rem pertinentibus auocare, sed nobis iunioribus ista proponito. Docuit vir sapientissimus, Dialecticae studium magis spectare ad iuue nes exercitatione indigentes, quam senes grauioribus rebus occupatos. Laert. lib. 7. cap. 3.

Dialecticos aiebat similes esse ludentibus alea, qui non sine delectatione decipiuntur. Stobaeus ser. 80.

Dialecticam inquiebat polypo similem esse. Vti enim polypus cyrrhos suos auctos deuorat: ita dialecticos iam peritiores factos, suas quo que opiniones refutare. Stob. sermone 82.

Dialecticorum sermones aranearum telis conferebat, vt quae subtiles admodum, sed inutiles essent. Sto. serm. 80.

Dialecticam aiebat luto viarum similem esse. Nam vt lutum inutile cum sit, transeuntes prosternit: sic Dialectica parum cum prosit hominibus, imponit etiam. Stobaeus serm. 80.

Eos qui Dialecticae studium profunde rimantur, cancros edentibus similes esse dicebat: qui propter exiguum alimentum circa crustas plurimas occupantur. Stobaeus sermone 80.

Interrogatus, cur inter veteres, cum non multi philosophati essent, plures tamen quam nunc clari euafissent? Quoniam, respondit, tunc quidem res ipsa exercebatur, nunc autem de verbis est disceptatio. Stob. serm. 80.

Dialecticam lunae comparabat quae similiter augeri et decrescere non cessaret. Ibidem.

Ad Dialecticum quendam, acriter et contentiose ei respondentem istud Homeri repetiit:

Lis vtinam pereat inter hominesque deesque. Ibidem.

Ad Agathoclem peripateticum, iactantem sese et solum et primum esse Dialecticorum: Si solus, inquit, es qui primus esse potes? Si primus quī solus? Eras. lib. 8. apoph.

CVm Byzantiis irasceretur Athe nieses, quod Charetem, qui cum exercitu in subsidium suae civitatis missus esset aduersus Philippum, noluissent reciperer: ag Phocion dixisset, non esse irascendum sociis diffidentibus, sed ducibus quibus fides non haberetur: ipse dux electus est, atque ipsi fidentibus: ipse dux electus est, atque ipsi fidentibus Byzantiis effecit, vt Philippus re infecta discederet. Diffidentiam Byzantiorum in Charetem ducem reiecit, qui talis erat vt non videretur tutum sese illius fidei committere. Prudentiae est, infido diffidere: at Phocioni probatae opinionis viro, non dubitarunt sese credere. Plutarch. in Graecorum apoph.

Populus Romanus, Carbone pollicente quippiam, et addente iusiurandum cum execratione, populus vicissim iurauit, se illi non credere, Probis viris et iniuratis habenda est fides: leuibus autem. ne iuratis qui dem. Eras. lib. 6. apoph.

DIcebat , 1. vt aliquid fiat bene, nasci quidem paulatim, sed tamen non essepaulum. Illud dictum quidam adscribunt Socrati, Laert. li. 7. cap. 1.

Cum multi philosophorum dispu tassent de virtutis difficultate, Antisthenes prosiliens, virtutem assiduitate et studio disci posse affirmauit. Non ignorauit sane vir sapientissimus, nil esse tam arduum, quin studij assiduitate inuestigari possit. Laert. lib. 6. cap. 1.

* Dicebat, sicut in aliis negotiis cicurandisque feris cura et diligentia plurimum habet momenti: sic etiam ad virtutem adipiscendam permagnas vires habere. Prooem. oratione ad Nicoclem.

Vide apoph. de Assiduitate, Industria, labore et studio Immodico.

PVlsata ianua hominis musicae ac citharae dediti, cum is audito pulsu iussisset illum introire, faciam, inquit, si prius alligaris citharam. Subnotans, illum nil aliud quam cithara cauere. Eras. lib. 8. apoph.

Persarum rex coronam ex rosis consertam, illeuit vnguento, misitque Antalcidae, de pace legationem obeunti. At ille: Suseipio quidem, inquit, donum atque animi promptitudinem laudo: sed rosarum odorem naturaeque flagrantiam artis adulteratione perdidilti. AElianus lib. 14. de Varia historia. Idem dici posset de nimia diligentia, qua multoties res magis obscuratur, quam ornatur.

Protegenes pictor toto septennio in pingendo Ialysso consumpto, tandem summam manum impasuit. Eum cum cerneret Apelles, primum substitit mutus, et stupefactus inopinata atque admirabili contemplatione. Deinde respiciens. Labor quidem, inquit, magnus est, et item artisex excellens, verum operi gratia non inest: quam si homo consecutus esset, labor eius coelum attingeret. Laudanit quidem insignem picturam Apel les, sed nimiam diligentiam et industriam vituperauit, quae operi gratiam omnem adim ebat. AElianus lib. 12. de Varia hist.

Dicebat, Commode agendo factum est. vt saepe agerem: sed saepe agendo factum est, vt minus commode quia scilicet assiduitate nimia facilitas ma gis quam facultas, nec fiducia, sed temeritas paratur. Quod accurate factum velimus, raro faciendum est. Hac ratione duci videntur Itali quidam eruditi, qui licet pulchre calleant Latine, tamen vix vnquam adduci pos sunt, vt in familiari congressu Latine loquantur. At siquando compellit ne cessitas, dicunt, exacte, quasique de scripto. Eras. lib. 8. apoph.

Centurionem, qui pugnae non adfuerat, cum increparet, atque ille diceret, se in castris custodiae gratia re mansisse: Non amo, inquit, nimium diligentes. Bruso ex Cicerone lib. 2. de Oratore.

CVm cius nepos ex fratre inter pocula carmen quoddam Sapphus cecinisset, delectatus est illa can tilena: et iussit adolescentem, vt eam se doceret. Cum autem quidam interrogasset, quam ob causam hoc desideraret? respondit: Vt postquam ipsam didicero, moriar. Voluit auten ostea dere, quam auidus disciplinae fuerit: vt qui morti iam proximus, ab aliis doceri non crubuerit. AElian. De Var. hist.

Gloriari solebat, se aliquid quotit die addiscentem, senem fieri. Tanta enim homini sapientissimo. Tanta enim homini sapientissimo ineradiscendi cupiditas, vt senio iam grauatus, non minus philosophiae incum beret, quam cum ado lescens aciuuenis fuisser. sciebat enim haec studia magnum senectutis solatium esse. Cicer. In Catone maiore.

Antisthenes placita non indigna sunt quae commemorentur dicebat , id est, virtutem disci posse. Aduersus eos, qui putant nasci cum homine, aut naturae affectus studio vinci non posse. Laert. lib. 6.

Dicltur consuluisse oraculum, quo pacto posset vitam optime instituere respondit vates, , id est, si concolor fieret mortuis. Ille sentiens, se vocari ad lectionem veterum, contulit sese ad philo sophiam. Dicitur autem Zeno natura fuisse colore fusco. Studium ac victus parsimonia maciem et pallorem conciliat homini. Laertius libro 7. cap. 1.

Idem Zeno, licet iam profecerat, tamen modestiae gratia commeabat ad Polemonem, apud quem in dialecticis exercebatur. Vnde Polemon so litus est dicere: Non me clam est Zeno, te per posticum irropere, furarique dogmata, quibus Phoenicum more indutus es. Notans, illum furtim discere gratis, quae aliis esset venditurus. Laert. lib. 7. cap. 2.

Diogenes Athenas profectus ad Antisthenem se coutulit: a quo saepe repulsus (nullum enim discipulum recipiebat Antisthenes) non destitit tamen haerere: adeo vt quum aliquando baculum intentaret Antisthenes, vltro baculo caput subiecerit, dicens, Caede, si vis: at nullum inuenies baculum tam durum, quo mo abs te abigas dum aliquid dixeris. In signe exemplum adamatae sapientiae, Laert. lib 6 cap. 2. AElian. lib. 10. de Varia historia.

Arrodens cucumerem, sensit humorem esse mellei saporis, rogauitque famulam, vnde emisset? Illa nomina uit hortum. Surrexit Democritus, Et, duc me, inquit, eo, ac locum indiea. Demirante muliercula quid sibi veller? Vt, inquit, dulcedinis causam inueniam: inuentunus, si locum inspexero. Haec muliercula ridens: Quiesce, inquit, o bone. nam ego im prudens cucumerem immiseram in ollam mellitam. At ille offensus: Mo lesta es, inquit, ego tamen incumbam, quaeramque causam: quasi cucumeri peculiaris sit ac genuina dulcedo. Sit hoc exemplum studij indefatigabilis Laert. lib. 9. cap. 7.

Antigono discipulo roganti, cur sordidam operam praestaret hauriendo aquam eputeo, vnde per iocum pro Cleanthe dictus , ita respondit: Num haurio tantum? an non et fodio, et rigo hortum, denique nihil non facio philosophiae causa? Alius negasset factum: philosophus auxit quod obiiciebatur, gloriae sibi ducens: quod ille vertebat probro. Laer. lib. 7. cap. 2.

Dicebat res alienas emi pecunia, vt domum, vestem, et alia: disciplinas autem liberales emi tempore. Requi runt enim diuturnum studium et indefessam diligentiam. Laertius lib. 6. cap. 6.

* Ei in senectute citharam pulsanti et aberranti dixit quidam, Tu ne adeo senex cithara ludis? respondit ille, Atqui praestat sero quam nunquam discere. Stob. serm. de assiduitate.

* Apis, inquit omnibus floribus insidet, a siogulis, quod vtile est accipiens. Ita doctrinae cupidi nihil non attingit, et vndique quae sunt vtilia eolligit. Max. ser. 17.

Interrogatus, Quo pacto sibi oratoriam facultatem comparasset? Plus olei, inquit, quam vini mihi consumptum est. Stob. ser. 27.

Tanta diligentia versatus est in oratoria, vt nullam aliam ob causam magis se dolere dixerit, quam si quando opificum anteculana victus esset industria, Cic. lib. 4. Tuscul. quaest.

Lucius, quum Romam venisset, obuiam factus Imperatori Marco, percontatus est' illum quo iret, et cuius rei gratia? cui Impetator, Honestum est et seni dicere: eo ad Sextum philosophum: vt discam quae nondum scio. Hic Lucius, sublatis in coelum manibus, O Iupiter, inquit, iam senex tabellam gestans puerorum more commeat in ludum, quum noster rex Alexander triginta duos annos natus vita defunctus sit. Hic citius probarim Caesaris et studium et moderationem, quam Lucij libertatem. Philostratus.

Is tum eximia iuris cognitione, tum multorum principum amicitia clarus, solitus est dicere: Et si alterum pedem in sepulchro haberem, adhuc addiscere vellem. Refertur Pandect. libro 4. titul. de Fidei commissis. l. apud Iuliauum. Haec sententia optimo iure placuit laudatissimis viris. Sed hodie passim audimus has voces Iam adultus sum, serum est discere. Imo hoc turpius est, nescire quae cognitu digna sunt, quod adultus es.

Cum aliquando de iactura rerum pretiosarum sermo haberetur, persancte affirmasse dicitur, Malle se gemmas, vniones, margaritas suas, quae quidem essentin orbem omnem terrarum diffamatissimae, quam libros qualescunque perditum iri. Panormi tan. libro 4. de rebus gestis Alphonsi.

Plura pete ex apoph. de industria.

QVum adolescens quidam Ponticus genere, se in numerum discipulorum illius recipi cuperet, patri quaerenti, quibus rebus esset opus? Libro (inquit) nouo, stylo nouo, nouaque tabella, significans, animum a vitiis vacuum, studium vigil, et memoriam fidelem. Solent autem adolescentes voluptatibus ac deliciis occupatam memem ad praeceptorem adferre, quae res fere in causa est vt minus proficiat. At philosophia totum animum sibi postulat. Laert. lib. 5. cap. 1.

Aristoteles Stagirita interrogatus, quo pacto fieret, vt discipuli quamplurimum proficerent: Si, inquit, praecedentes gnauiter insequantur, sequentes non morentur. Laertius lib. 5. capite 1. Brusouius libro secundo cap. 23.

Vide apoph. de docilitate.

ARrogantiam dicebat esse prosectus obstaculum. Indocilis enim est, qui mauult doctus videri, quam esse. Laer. l. 4. c. 7.

Cuidam obiicienti quod adolescentem quendam ad se non pellexisset: Tenellus, inquit Bion, caseus non attrahitur hamo. Significans, pueros delicatos non esse studiis accommodos. Laert. li. 4. C. 7.

Quum quendam ex discipulis inslatum turgidumque esse nosset, sed desidem ac ignauum, percutiens dicebat: Non si magnus fueris, bonus et eruditus eris: sed si bonus et eruditus: tum demum reuera magnus eris. Brus. li. 21. c. 23.

Adolescenti cuidam, qui apud illum volebat philosophari, pernam dedit deferendam, ac sequi iussit. At ille disciplinae impatiens, abiecta, quam ferebar perna, abscessit. Sed post aliquantulum temporis occurrens, illi Diogenes: Tuam et meam, inquit, amicitiam perna dissoluit. Sensit autem obiter philosophus clarissimus, eum nequa quam bonum fore disci pulum, qui praeceptoris moribus se non accommodaret, ac in licitis et honestis suum denegaret praeceptori officium. Brus. li. 2. c. 23.

Dicere solebat, Protagoram, praeceptorem omuium fidissimum, dextra manu porrigere auditoribus suis scientiam, illos vero sinistra accipere. Bruson. lib. 6. cap. 2.

Ephorum Cumanum, qui scholam ipsius reliquit nullo profectu, atque ob id a patre Demophilo denuo missus est, vt ab integro data mercede discipulum ageret ap pellabat. Diphros enim Graecis dicitur currus. quod duos ferat: pugnantem et aurigam. Isocrates autem ex vocis etymologia captauit iocum in stupidum discipulum, qui bis attulerit mercedem enim dici videtur , id est, abis ferendo. Eras. l. 8 apoph.

Cum diuersis moribus et ingeniis haberet discipulos, Ephorum scilicet, et Theopompum: Se calcaribut in Ephoro, contra autem in Theopompo frenis vti solere dicebat. Cicero ad Atticum, et de Claris oratoribus. Quintil. etiam l. 10. c. 1. Bruson. 1. 2. cap. 23.

Philosophus quidam quum duos haberet discipulos: alterum quidem laboriosum, sed hebetis ingenij, alterum ingeniosum, sed iguauum: Ambo, dicebat, pereatis: quoniam tu cum velis, non potes: tu vero cum possis, non vis. Antonius in Melissa, par. 1. ser mone 5. et Maximus sermode 17.

Quum doceret Macedonem quendam, nec ille quicquam proficeret, exasperatus in discipulum: In Macedoniam, inquit, pro eo quod alij dicunt, , si cui precantur exitium. Obiter notauit et Macedonicae gentis barbariem.

Dionysius, cum Platoni diceret, Aliquis auferet tibi caput: Xenocrates, qui tum praeceptori aderat. Non prius, inquit, quam hoc: suum ostendens caput. Laert. l. 4. c. 2.

Cum interrogaretur, Vtrum magis desideraret patrem Philippum, an Aristotelem praeceptorem? Magi strum, inquit. Ille enim, vt essem, hic autem vt praeclare instirutus essem, author fuit. Anton. in Meliss part. 2. ser. 11. et Max. ser. 23.

IN ludo suo quum baberet pictas Musas nouem, Apollinem vnum, discipulos autem tantum haberet duos, rogatus a quodam. Quot haberet discipulos? Cum diis, inquit, duodecim. Eras. l. 6. apoph. ex Athenaeo, et Bruso. l. 5. ca. 2.

APhilippo Macedonum rege hospitio susceptus, qui ob nouas Cleopatrae nuptias ad se Olympiadem Alexandrumque auocauerat, dicenti Philippo, quo pacto Graeci inter se mutuam agerent concordiam, respondit, Tua minimum interest. Philippe, Graeciae curam suscipere, qui tot discordiis ac calamitatibus propriam cumulasti regiam. Brus. li. 1. c. 20. ex Plut. apoph.

Diceresolebat, multum se huic sententiae debere: Concordia paruae res crescunt, discordia maximae dilabuntur. Senec. in epist. li. 14.

In grauissima illa apud Antiochenos de fidei negotio dissensione, timens seditionem, sententiam suam aperte proferre non audebat, et aliquando caput suum canis florescens manu demulcens, dixisse fertur: Niuem eam solutam lutum multum subsecuturum esse. AEnigmate eo obscurius indicans, dissonantiam eam aliquando in seditionem euasuram, neque eos qui factionis suae essent, cum reliqua multitudine consensuros. Niceph. lib. 9. c. 24. Eccl. hist.

Saepenuntero dicere solitus est, Si Romanis temporibus vixiss et, se constructurum fuisse templum Ioui Positorio, vt de rebus acturi, in eo prius conuenirent, et contentionem omnem deponerent. Innuit autem, nihilemque Reipublicae esse perniciosum, ac si plebis cum patribus crebrae contentiones oriantur. Pauor. lib. 3. de rebus gestis Alphonsi.

Vdie apoph. de Concordia.

CVidam qui proposuerataenigma, vehementer instanti vt solucret: Quid, ō stolide, inquit, vis soluam, quod nobis etiam ligatum exhibet negotium? Lusit ex ambiguo: Soluitur enim quaestio, et soluitur homo aut belua vincta. Stultum autem sit furiosum hominem aut noxium animal solucre, magis nociturum. Laertius libro 2. capite octauo.

Confutatus in disputatione a quodam homine audaci, sed furioso ac stolido, quum illum videret gestientem, in flatumque victoria: Ego quidem, inquit, redargutus ab eo: sed suauius dormiturus te, qui redarguisti. Laer. lib. 2.

Orante aliquando Anaximene, Diogenes praetendens pernam, auditores in se conuertit: ob id indignatus Anaximines, obticuit ab auditorio destiturus. Tum Diogenes, Anaximenis, inquit, disputationem oboli pretium dissoluit, signisicans, illum de rebus friuolis disseruisse, quae non admodum attentos haberet auditores. Laertius libro sexto.

Platonis ideas, id est formas, risit et Aristoteles. Quodam igitur tempore quum Plato multa de ideis dissereret, et rem confictam confictis vocabulis explicare conaretur, subinde in ore habens, menseitates et cyathitates, per quas voces intelligebat species mensae et cyathi: Diogenes irridens subtiles nugas, Mensam, inquit, ac cyathum video, menseitatem et cyathitatem non video. Tametsi sunt et hodie qui sorteitatibus et ceceitatibus sibi videntur acuti. At Plato regessit dictum: Nec mirum, inquit, nam oculos habes quibus cernuntur cyathi ac mensae, mentem vero non habes qua cernuntur menseitates ac cyathitates. Laertius libro 6.

* Veratrum, inquit, crassiuscule sumptum purgat, Pollionem vero laeuigatum suffocat, sic et nimis anxia subtilisque in philosohia disputatio. Stob. ser. 8.

Gorgiae sophistae palam exhibenti sese ad respondendum, quod cuique libuisset proponere, Xenophon, nonille Socraticus, sed alius quidam inuidens, adiit illum, atque hanc proposuit quaestionem: Dic mihi, Gorgia, quamobrem fabae ventrem inflent, quum ignem non inflent? Ad quem placide Gorgias, Istud quideni dispiciendum relinquo: caeterum illud iam olim cognitum habeo, terram aduersus istiusmodi homines producere ferulas. Philostratus.

Quum audiuisset physicum quendam de antipodibus argute disserentem, ostensis in puteo bominum vmbris, interrogauit, num illos antipodes putaret. Irrisit inutilem quaestionem philosophorum, qui interdum de iis rebus disputant, quae non sunt, licet ex certis demonstrationibus hodie probari possit, reuera antipodas esse. Erasmus libro octauo apopht.

Cum conspiceret duos philosophos, vtrosque pariter indoctos, inter sese disceptantes et alterum quidem ridiculas quasdam quaestiones proponentem, alterum item aliena, neque quicquam ad rem facientia respondentem: Quid, inquit, amici, an non horum alter hircum mulgere videtur, alter cribrum supponere? Lucianus in vita Demonactis. At refertur a Diogeniano his ver bis: Vtrum stultior qui mulget hircum, an qui cribrum supponit? Erasm. l. 8. apoph.

Idem aliis curiosa indagine disquitentibus, an mundus rationis exors sit, aut anima praeditus, et sphaerae nihilominus figuram teneat? Vos, inquit, plus aequo de mundo solliciti, vestram ipsorum immunditiem interea parum prouida consideratione pensiculatis. Stob.

Cuidam percontanti, quam ob causam Lacedaemonij leges de fortitudine citra scriptum seruarent, ac non potius descriptas traderent iuuenibus legendas: Quoniam, inquit, affuefaciendi sunt vt praeclaris gestis potius quam scriptis intendan t. Inertiae genus est, de fortitudine philosophorum more disputare: sed protinus factis exercenda virtus, quae paucis dogmatibus tradi potest. Plutarc. in Lacon.

Quum audisset Xenocratem iam senem in Academia cum amicis disputantem, percontatus est, quis esset ille senex? vbi respondisset aliquis illum esse virum sapientem, et ex eorum numero qui virtutem quaererent: Et quando, inquit, ea vsurus est, si adhuc quaerit? Visum est Laconi ineptum, per omnem vitam de virtute disputare, veluti de re controuersa: quum oporteat a prima statim adolescentia habere certissima decrera de honesto, impressa animo, et secundum virtutem exerceri? non quaerere, quemadmodum faciunt philosophi, qui magna contentione inter ipsos de summo bono ac malo digladiantur, ne in hoc quidem satis consentientes quid sit virtus aut beatitudo. Plutarch. in Lacon.

In Academia philosophos audiens multa de virtute disserentes, interrogatus cuiusmodi viderentur eiusmodi sermones? Quid aliud, inquit, quam probi: sed prorsus inutiles vobis, qui illis non vtimini. Salse tetigit mores Atheniensium, qui virtutem haberent in labris, non in factis. Plut. in Lacon.

Dicebat, in causa verecunda nunquam tentari debere improbam quaestionem. Notauit rhetores. qui in declamando mouerent quaestiones nihil ad causam facientes. Erasm. libr. 8. apoph.

* EOs qui mutuis dissidiis sese conficiunt, similes dicit esse Gallis saepius in pugna commorientibus. li. 2. natur. hist. cap. 21.

Vide apopht. de Discordia, Odio, Seditione.

* VItro pellucido quod nihil celat voluit eos assimilare qui ni hil dissimulare norunt, sed quicquid in animo est, protinus palam efferunt, li. 10. c. 62.

DIcebat, diuinationem non esse detestandam: quod hanc deorum munus esse crederet, quae ratione percipi posset ab homine insigni virtute praedito. Nam ipse praedixisse fertur, futurum vt ex insula Cythera summum malum oriretur Lacedaemoniis, cuius situm naturamque cum didicisset: Vtinam, inquit, haec aut nunquam fuisset, aut simul vt naea fuit, euersa fuisset. Nam Demaratus Lacedaemone profugus, Xerxi suasit, vt in ea insula classem haberet: ac plane Graeciam subegisset Xerxes, si Demarati consilium fuisset sequutus. Post, Nicias ea potitus, statuit illic praesidium Atheniensium, et Lacedaemonios multis cladibus afflixit. Laer. li. 1. c. 2.

Dicere solebat, Si vlla disciplina id praestare posset, vt praesciremus quae ferenda sunt, atque eadem amoliri a nobis certa ratione valeremus, egregium sane illud esset, et longe optimum artisicium. Sed si ordine inuiolabili ac lege inconcussa quippiam tolerandum est, ad quid attinet tale malum praeno scere? Stob.

Videns hominum diuersas actiones, ac audiens somniorum esse interpretes et coniectores, dicebat, nul lum animal homine esse stultius. Laert. l. 6.

Quum in somnis quidam Soerati visus esset dicere,

Ad phthiam venias simulac lux tertin surget, AEschini dixit, Tertio die moriar: versum Homericum pro oraculo interpretans id euenit. Phthia erat patria Achillis: et amici conati sunt persuadere Socrati, vt in Thessaliam fugeret, quod illic haberet sidos amicos. Eras. 3. apoph.

Conspicatus augurem quendam in publico vaticinia sua vendentem: Si potes, inquit, ea quae Parcae statuerunt arte tua depellere, exiguam mercedem postulas: si quae satis decreta sunt omnino sunt euentura, quid tua prodest diuinatio? Bis miser esse cupit, qui mala quae vitari non possunt, amat praescire. Eras. 8. apoph.

Quum Philippus locum quendam Ithomatam, non minus munitum, si praesidium imponeretur, quam erat Acrocorinthus oceupasset, et sacrifieio peracto per vatem ad ipsum exta essent delata, accepta Arato ac Demetrio Phalereo demonstrauit: et ipse animi dubius rogabat eos, qui exta portenderent? vtrum Messeniis locum redderet, an retineret? Hic Demetrius arridens: Si animum, inquit, vatis geris, locum dimittes: sin regis, vtroque cornu bouem retinebis. Peloponnesum bouis aenigmate signans, quam facile retineret. si duas arces praesidio tueretur. Erasm. lib. apoph. 6. ex Plut.

In conuiuio quum Anaxarchus Alexandro propinaret, ostenso calice praedixit fore vt vulnus acciperet, abutens ad id versu, quem recitat Laer. lib. 9. cap. 1.

. Id est.

Ferietur aliquis mex deum humana manu. Erasra.

* PErcontatus, quid essent diuitiae? respondit, Thesaurus malorum, calamitatis viaticum, improbitatis suppeditatio. Ant. ser. De diuit.

Dicebat, diuitiis operam dantes ridiculos esse, cum eas porrigat fortuna, illibera litas seruet, benignitas auferat. Stob ser. 91.

* Quemadmodum, inquit, vilia marsupia, et si nullius pretij fuerint, tanti tamen ae stimantur, quanti in se numismatis continent: diuites etiam homines vani et nihili, bonorum quae possident aestimatione ac pretio fruuntur. Stob. ser. 87.

Dicere solebat, non minus molestum esse caluis quam comatis, pilos velli. Ostendere autem hoc dicto vo luit paria pauperum diuitumque tormenta esse. Brus. l. 2. c. 26.

Beatum esse dicebat, ex vulgi opinione, qui opes ex animi sententia assequeretur. Verum multo beatiorem, qui ne desideraret quidem. Sto.

Dicebat, Quod Lydius lapis est auro, id aurum esse homini, Lapis enim index affrictu prodit quale sit au rum, ipsum autem aurum arguit qua le hominis ingenium: iuxta illud, Ma gistratus virum arguit, Laert. in eius vita.

Neque equum sine freno, neque diuitias sine prudentia quen quam gu bernare posse, dicere solebat. Stob. ser. 92.

* Vt aurum, inquit, trementi manui impositum, tremit: sic et diuitiae ab animo metu curisque detento accumulatae, vna concutiuntur, et eodem modo afficiuntur Stob. ser. 90.

Neque symposium sine colloquio et societate, neque diuitias sine virtute voluptatem habere affirmabat. Stob. ser. 1.

Audiens de diuitiis varie disputantes, omnibus hominibus perpetuam quandam diuitiarum cupiditatem inesse dixit, quae si non acquisitae fuerint, vexant: si erunt acquisitae, solicitudine et cura torquent. Amissae vero, dolores etiam adferunt haud mediocres. Max. ser. 12.

Nequa quam diuitem: sed diuitiis bene vtentem, beatum iudicandum dicebat. Max. ser. 12.

Neminem voquam ob diuitias, et gloriam beatum esse existimandum dicebat. Talia enim omnia incertiora sunt, minorique fide deuincta? quam vt bona censeri debeant. Max. serm. 12.

Interrogatus, quomodo quis diues fieri posset? Si, inquit, cupiditatum pauper erit. Max. ser. 12.

Dicere solebat, Quantum ad naturam attineret, omnes homines diuites esse: sed quantum est in nobis, omnes pauperes videri. Maximus serm. 12.

Eos etiam qui naturalibus diuitiis contenti essent, multo ditiores esse iis dicebat, qui cum multa possideant, plura tamen concupiscunt, illis enim nihil deest, his plura quam possident. Eod. ser.

Pecuniarum vsum cum prudentia, vtilem quidem esse ad exercendam liberalitatem, et ad iuuandum alios: cum stultitia vero, communem largi tionem esse dicebat. Stob. ser. 92.

* Quemadmodum, inquit, inter vlcera pessimus est affectus phagedenae: ita in diuitiis animus non contentus et sibi inaequalis. Sob. serm. 90.

Diuitias comparare non inutile esse, sed iniuste corradere, turpissimum esse dicebat. Eod. ser. 92.

Si diuitias, inquit, non expectes pauca tibi multa videbuntur, praua enim appetentia ex inopia diuites facit. Stob.

Interrogatus quae via esset facile ditescendi, respondit: Si quis inops fuerit desiderio. Stob.

Cum saepe dixisset, diuitias esse indifferentes: Antigonus falso ei nun ciari fecit, praedia illius ab hostibus esse direpta: et cum tristior effectus esset, Vides, inquit, diuitias non esse indifferentes? Brus. l. 2. c. 25. ex Laert.

Dicere solebat, non magis prodes se, quam nocere opes ad sanitatem. Ex eo dem.

Magno cum negotio pecunias comparari, sed multo maiori opera conseruari et custodiri dicebat, Innuit autem, ita comparatum esse, vt omnes pecuniam quaerant, ac opes amplissimas, quas cum iam parauerunt, multo curiosius ac attentius seruant, ne statim euanescant. Quemadmodum enim echinum, sic etiam nummos, facilius est capere quam diu retinere. AElius li. +. de Var. hist.

Scribens ad Pytocleam, Si vis inquit, te diuitem facere, non pecuniae adiiciendum: sed cupiditatibus detra hendum est. Seneca.

Interrogatus, vtra res esset optabi lior, diuitiae an sapientia? Dubito, inquit, vt qui videam sapientes frequen tare diuitum fores, innuens, philosophos verbis quidem contemnere diuitias, sed re tamen eas captare. Eras. 6. apoph. ex Stobaeo.

* DIcebat diuitias pro moribus possidentium variare, vt vinum mutatur cum vasis. Stob. ser. 92.

* Sudor, inquit, exercitiis prouocatus decentior est: sic etiam diuitiae propriis laborib. acquisitae. Eod. ser.

* Diuitias (inquit) veluti amicum liberalem ac promptum, ad honestas actiones assumere oportet. Ibidem.

* Ado lescens ipsum interrogabat quomodo diuitias malum et bonum esse putaret? Cum ille, Non secus quam tu nunc honestis quidem bonisque hominibus bonas esse iudicas: item scientibus quo loco pecuniis vtendum sit, iis commodae sunt: improbis vero imperitis, malae, etc. Plato, in Eryxia, aut de diuitiis.

* Vt ab eodem vino alij contumeliosi, alij benigniores fiunt: sic (inquiebat) a diuitiis alij aliter afficiuntur. Eod. serm.

* Melius est, inquit, ad felicitatem pauciora possidere, quam multa cum inuidia. Nam ista vita laudabilior et suauior est. Ibid.

Diuitias dicebat esse neruos actionum, quod sine his nihil agatur. Laert. lib. 4. cap. 7. Alius dixit diuitias esse belli neruos.

Reprehensus quod pecunias acciperet ab amicis: respondit, se non id eo accipere vt vteretur ipse, sed vt illi discerent, ad quas res vtendum sit pecuniis. Vulgus enim diuitum aut in equos, aut in operosas structuras, aut in luxum perdit pecuniam, quum ea bonis viris, si egeant, sit eroganda. Quin et aliter intelligas licebit. Aristippus non nisi ad vitae necessaria pecuniis vtebatur: ideoque a diuitibus accipiebat, vt eis demonstraret bene vtendi rationem: id non poterat, nisi illi materiam subministrassent. Veluti qui cupit artem scribendi discere, chartam et calamum porrigit docturo. Laert. lib. 2. cap. 8.

* Quemadmodum, inquit, calceus maior ineptus est ad vsum: ita et possessio copiosior. Calcei enim magnitudo superflua vtentem impedit: opibus autem vel vniuersis vel ex parte aliqua suo tempore vti licet. Sto. ser. 93.

A quodam obiurgatus, quod tam parce frugaliterque viueret cum tamen amplissimas possideret diuitias: Decet, inquit, eum qui multa possidet, pro ratione, non pro libidine viuere. significans perniciosas esse diuitias, nisi adsit animus diuitiis superior, qui possit earum vsum non ex copia sed ex necessitate moderari. Plut. in Lac.

* Nemo (inquit) adeo diues est, qui non pauciora habeat quam desi deret. At illum qui animo futurus est tranquillo et bene composito, oportet in laeta fortuna alios respicere, qui pauciora bona possident: in sinistra autem, infeliciores. Stob. ser. 92.

* Diuitiis vtendum est, tanquam materia quadam, non ad res omnes similiter. Eod. serm.

Quum audisset quendam e ciuibus aurum habere domi defossum, id ad se deserri iussit. Verum posteaquam is suffuratus auri paululum, in aliam vrbem commigrasset, ibique mercatus esset agrum, reuocato Dionysius totum aurum reddidit, vt qui iam diuitiis vti coepisset desiissetque rem vtilem inutilem reddere. Satis declarauit, se non aurum alienum appetisse, sed hominis morbum sanare voluisse: simul vsum auri legitimum demonstrauit, si in agricolationem impendas potius quam in vsuram. Plut. in apoph.

DIcebat, opulentiam esse matrem saturitatis, saturitatem ferociae ac violentiae. Diuitias comitatur luxus, luxus exit in tyrannidem, dum foenum migrat in cornua. Laer. li. 1. c. 3.

Diuitias nihil aliud esse quam vela menta malitiae dicebat. Diuites enim cum aliis nihilo sint meliores, tamen peccant licentius Laert. lib. 6.

* Plerosque diuites dicebat esse similes arboribus et vitibus, quae in locis inuiis ac praeruptis nascuntur: quod istarum fructus non vsui sint hominibus, sed coruis et eiusmodi auibus consumantur: Diuites etiam non ad honestas res diuitiis vti, sed adulatoribus, meretricibus, turpissimis voluptatibus, vanissimaeque gloriae praebere pecunias Stob. serm. 90. Idem apop. de Cratete Thebano refertur, et de Socrate.

COnspicatus hominem praediuitem et arrogantem, sed nulla virtute praeditum: Hic, inquit, equus est argento circumtectus. Solent enim equi stragulis, phaleris, ac bullis argenteis exornari, quum interim tamen nihil aliud sint quam equi. Stob.

Ad praediuitem quendam, sed indoctum: Ecce, inquit, aureum mancipium: Indoctus, seruus est et cupiditatum, et eorum quae possidet. Era. lib. apoph.

* QVibus, inquit, a corpore solutus non egebit, illa omnia contemne: et quibus etiam defuncto erit opus, illis tibi vacante deos adiutores aduoca precibus. Stob serm. 5.

Quum murem forte conspiceret in Megarico discurrentem, qui neque cauum quaereret, neque turbis terreretur, neque cibum appeteret. Bellum, inquit, libertatis exemplum. moxque contemtis omnibus. coepit in dolio ha bitare. Laer. lib. 6.

Demirantibus quod nullas haberet aediculas vbi cibum capere posset, ostendit Iouis porticum, aitque: Athe nienses ipsi magnificam extruxisse au lam, vbi vesceretur. Quod publicum erat, sibi quoque paratum interpreta batur. Neque potuit optare coenationem splendidiorem. Ibid.

Alexander Magnus inuisens Diogenem, reperit cum in cranio seden tem pro dolio, ac laceras schelas glu tino committentem. Posteaquam rex multa cum illo collocutus, pararet abire, diceretque, Cogita Dio genes quid a me velis petere. nam quicquid optaris, feres: Mox, inquit, de aliis, interim secede paulisper cum rex secessisset, putans illum velle de liberare, diutius silenti repetiit. Pete quod vis Diogenes. Hoc, inquit, volebam. nam prius arcebas mihi solem, ad id quod agro necessarium. Alij narrant illum dixisse, Ne mihi feceris vmbram: quod vellet apricari. Laert. lib. 6. Cic. lib. 5. Tusc. quaest.

Diuitias oblatas recusans, subiunxit Indignum se nouerit canis nomine, qui ab opibus et deliciis se cohibe re non potest. Stob.

Quodam tempore nauigans, vt intellexit nauim esse piraticam, deprompsit aurum, ac numerare coepit, moxque abiecit in mare, et grauiter inge muit, fingens sibi imprudenti et inuito excidisse. Hoc ingenio vitae suae consuluit adempta piratis occidendi vincendive material. Sunt qui narrent, illum et haec dixisse: Satius est vt haec per Aristippum, quam propter haec pereat Aristippus Laer. lib. 4. cap. 8.

Cum praedium amoenissimum per didisset, cuidam deploranti tam miserabilem illius casum: Quid, inquit, an nescis tihi vnicum esse praediolum, mihi vero tres agros superesse? Cum annuisset alter, Quin igitur tuam potius vicem deploramus? sentiens, insipientis esse, dolere amissis potius quam gaudere: relictis. Laert. lib. 2. cap 8.

Cum vidisset famulum quendam in itinere pecuniam ferentem, onere premi. Abrice, inquit, quod nimium est, et fer quantum potes. Laert. lib. 2. ca. 8. Eras. lib. 3. apoph.

Praeterea cum aliquando perdicem quinquaginta drachmis iussisset emi cuidam detestanti luxum in philosopho: Et tu inquit Aristippus, si obolo venalis esset, non emeres? Cum is respondisset, se empturum. Et mihi inquit tanti sunt quinquaginta drachmae. Quod ille luxus nomine damnabat, hic detorsit ad laudem contemptae pecuniae. Siquidem qui pretij magnitudine detetretur ab emendo, is non contemnit cibum, sed pluris facit pecuniam. At philosopho nihilo pluris aestimabantur quinquaginta drachmae, quam illi obolus. Aristippus itaque obsonij cupiditate par, superior erat despectu nummorum. Laert. lib. 2. cap. 8.

Pecuniam, quam collegerat aliqua do coram familiaribus abiecit, dicens Cleanthes alterum Cleanthem alere posset, si vellet. Laert. lib. 7. cap. 2.

In Sicilia fundum ac domum opulentam nactus et animaduertens illius gentis luxum ac delicias: per deos inquit, haec bona ine non perdent, sed ego potius illa. Moxque cessit aliis he reditatem, et e Sicilia abnauigauit, Eras. lib. 8. apoph.

* Quinque talentis a Polycratety ranno Samio donatus, cum per duas noctes pro ipsis sollicitus fuisset, reddidit ea. inquiens. Non tanti esse quanta ipsorum nomine cura laboraret: vel Odi munus, quod vigilare cogit. Stob. serm. 91.

In praefectura rei militaris Epami nondae erat collega. cumque amici dicerent, illi rei necessariae, videlicet colligendi pecunias nullam esse curam: Ita per Iouem, inquit, necessariae, sed huic Nicomedi: ostendens hominem. claudum ac mancum. Sensit, fortibus viris nihil esse opus pecunia. Plut. in apoph.

Iason Thessalus venerat Thebas belli socius futurus Is cum Epaminondae vehementer egenti aureorum duo millia misisset, aurum non recepit, sed ipsum Iasonem intuitus: Iniustis, inquit, imperas, ipse deterior. Ipse vero quinquaginta drachmis a ciue quodam acceptis mutuo pro viatico exercitus inuasit Peloponnesum. Sentiebat, iniquas esse diuitias, quae possessorem reddunt deteriorem: at viri fortes gloria virtutis praemio, con tenti sunt. Plut. in apoph.

* Legati venerunt a rege ferentes aurum, vt eum corrumperent. Inuitati sunt igitur ad prandium ab eo qui intelligebat qua gratia appulissent. A prandio iussit vt causam aduentus explicarent. Apposita fuerat mensa vilis. biberant vinum acidum. Quum quid diceret, non haberent, ille subridens, Abite, inquit, et domino vestro mea prandia narrate, vt intelligat iis me contentum non facile ad proditionem allici posse. Stob. serm. 5.

Cum inter deambulandum torquem aurcum humi iacentem vidisset, vocans ad se ex pueris quendam, dixisse fertur: Quin hoc tollis ō puer, inuentum huiusmodi? non enim tu es Themistocles. Ostendit autem, ho mines plerunque diuitiarum cupidissimos esse, quarum ipse adeo contemptor esset, vt inuentos forte humi thesauros non aceiperet. AElianus lib. 13. de Varia historia. Plutarch. in apoph.

Mos erat apud Lacedaemonios, vt quum rex hostes aggrederetur, praecedebat eum miles coronatus qui in certamine victor aliquando tulisset coronam. Quum igitur Lacon quidam in Olympiis magnam pecuniae vim respuisset, et multo cum sudore deiecto aduersario coronam tulisset cuidam dicenti, quid emolumenti tibi adfert victoria, ō Lacon? ille ridens et alacer respondit: Ante regem, inquit, coronatus incedens, pugnabo cum hostibus. Generosae mentis est, laudis honore teneri potius quam pe cuniae. Plut. in Lacon.

Quum Numantini viderentur inexpugnabiles, vt qui multos Romanorum duces superassent, populus Scipionem iterum consulem fecit, ad suscipiendum hoc bellum. Caeterum quum multi gestirent exire in militiam, idque senatus fieri vetuisset, quasi Italia futura esset deserta: ac ne pecunias quidem ex aerario sumere passus est, sed vectigales prouentus, quorum tem pusnondum excesserat, assignauit. Scipio pecuniis quidem sese negauit egete, suas enim et amicorum satis futuras. Plut. in apoph.

Quum ob bene nauatam operam ante praedae diuisionem e singulis rebus, equis et captiuis, denos sibi eligere inberetur, insuper et equo pulcherrimo donatus a consule: Laetor, inquit, a consule laudari, equumque fortitudinis praemium lubens accipio, caetera non tam decora, quam mercedem, non accipiam, fuitque communi reliquorum sorte contentus. Nec aliud extra ordinem petiit, quam vt Volscus quidam vir probus et aequus, quo hospite et amico fuerat vsus, non venderetur captiuus, sed suae libertati relinqueretur. Huic animo contempto ripecuniae, et hospitis memori, magis applausum est quam victoriae. Plut. in Coriolano.

T. Labienus cum equiti strenuo de praeda Gallica aurum offerret, omne domum renuens, aurum ad pedes Labieni abiecit. Erasm. libro 6. apoph.

Abgaro regi Edesseno, sibi aurum et munera offerenti prodoctrina et miraculis, sisdem recusatis, respondisse fertur: Si nostra relinquimus, quomodo accipiemus aliena? Eusebius lib. 1. Eccles. hist. cap. 15.

Praefectus Caesareae Basilio blandiens suadebat, vt in gratiam imperatoris fidem negaret, promitrens ei imperatoriam amicitiam et opes. Cui Basilius. Haec enim homini Christiano, inquit, non conueniunt, sed adolescentibus, et illorum similibus qui talia promissa respiciunt. Tripartitar. historiarum libro 7. cap. 36.

Fertur de quodam e priscis, quod cum spectasset pompam sumptuosissimam, ad familiares versus, dixit. Videte amici, quam multis rebus opus non habeo. Philo Iudaeus in lib. Quod Deus sit immutabilis. Plutarchus idem de Socrate asserit in Moralib.

Plura vide infra apophtheg. de Munerum contemptu et de Paupertate.

ADquendam nec geometriae. neo musices, nec astrologiae peritum, ad scholam tamen ipsius commeantem: Abi, inquit, ansam philosophiae non habes, hoc est, non es ad philosophiam docilis, nullis, instructus disciplinis. Alij ferunt illum ita loquutum, , id est, apud me vellus non maceratur. Lana rudis non statim traditur vestiario, sed fulloni. Laert. lib 4. cap. 2.

Adolescens quidam cum se in numerum discipulorum ab Antisthene recipi cuperet, patri quaerenti quibus rebus esset opus? Libro inquit Antisthenes, nouo stylo, nouaque tabella. Significans, animum ab omnibus vitiis vacuum, studium vigil memoriam fidelem esse debere, vt doceri probe posset discipulus Laer. li. 6. c. 1.

DIcere solebat, faciem compone re non praeclarum esse: sed bonarum artium studiis animum excolere, longe esse praeclarius. Laer. l. 1. c. 1.

Interrogatus, Quisnam esset felix? Qui corpore, iuquit, sanos est, animo vero eruditus. Ibidem.

Ei cum obiiceretur, quod in foro conduxisset oratorem: Atqui dixit, cum habeo conuiuium, coquum conduco. Ant. par. 1. ser. 50. Meli. Max. ser. 17.

Interroganti, quobdnam esset pulcher rimum animal, dixit: Homo doctrina ornatus, Antonius in Melissa, part. 1. serm. 50.

Cum ei sermo barbarus exprobraretur, Ego quidem, dixit, barbarus sum verbis, vos autem moribus. Anton. ser. 50. par. 1. Melissae.

Scientiam dicebat vnicum esse bo num, contra vnicum malum, ignoran tiam: quod quicunque committunt rem iniustam, hoc peccant, quod ignorant quid cuique sit tribuendum: et qui fortes sunt, non alia re fortes sunt: nisi quod ex ea expetunt quae vulgus existimat horrenda: et qui intemperantes sunt, hoc errant, quod ea putant suauia aut decora, quae minimesunt. Summum igitur bonum esse dicebat, scientiam rerum expetendarum ac refugiendarum. Eras. l. 3. apoph.

Videns hominem praediuitem, sed plane rudem et indoctum: Hic, ait, equus est argento ornatus, Solent enim stragulis, frenis ac auro argentoque insigniter exornari, cum tamen reuera nihil aliud sint quam equi. Eras. lib. 8. apoph.

Cum vidisset praediuitem quendam sed indoctum: Ecce. inquit. aureum mancipium. Indoctus seruus est et cupiditatum, et eorum quae possidet. Eras. l. 8. apoph.

Interrogatus, quid in vita suauissimum esset? respondit: Disciplina et virtus, et rerum incognitarum historia. Antonius in Melissa, par. 1. serm. 50. Max ser 17.

Quendam ex discipulis suis animaduertens, agri quidem esse studiosissimum, sed actionis negligentem. Heu tu vide, inquit, ne dum agrum cicurare vis, animum tuum efferari sinas. Max. ser. 1.

Quum intellexisset, quendam ex familiaribus suis studiose curantem, vt imago ipsius similis fieret: Tu, inquit, vt tibi similis lapis fieret, curasti: at ipse ne lapidis similis fias, non curas. Putabat etiam sapientissimus vir eos lapidibus haud absimiles esse, qui literis animum non exornarent. Max. ser. 1.

Interrogatus, cuiatem se esse diceret, Cosmopolitam se dixit, totius enim mundi incolam et ciuem posse cum arbitrabatur esse, qui omnimodae eruditionis secum reportaret thesaurum. Cicero libr. 5. Tusculan. quaestionum.

Dicere solebat, disciplinam et eru ditionem fortunatis quidem ornamentum esse, infortunatis autem refugium. Antonius part. 1. serm. 50. Melissae. ser. 17.

Audiens quendam contumeliosius quam par est, de literis loquentem: ignoras, ait, quid dicas. Literae enim diuitibus addunt nonnihil honestamenti, inopia laborauribus sunt asylum, et vnicum existunt vitae praesidium. Stob.

Dicere solebat eruditionis radices esse quidem satis amaras, fructum autem dulcissimum. Hoc dictum alij ad Socratem referunt, sed Luscinius Democrito adscribit. Laertius autem Platoni.

Dicebat eruditionem et doctrinam non aliter quam aurum, vbiuis terrarum in maximo solere esse pretio. Stob.

Cum ignotus venisset Athenas, colloquio de philosophia cum Socrate habito, dixit: Hic philosophus similis est pentathlo: quod callcret naturalia, moralia, mathematica, ad haec disciplinas quas vocant, denique omnium artium peritiam. Laert. l. 9. c. 7.

Dicebat, satius esse fieri mendicum quam indoctum: quod ille tantum pecuntis egeat, hic humanitate. Nihilominus homo est, cui deest pecunia: at homo non est, cui deest eruditio. Et tamen cui deest pecunia petit ab obuiis: cui deest sapientia, nullum solicitat vt accipiat. Laert. lib. 2. cap. 8.

Interrogatus, in quo differrent docti ab indoctis? Quo inquit, equi domiti ab indomitis. Quemadmodum enim equus indomitus ad omnem vsum incommodus est, ita quoque homo, nisi eruditione et artium studio emolliatur. Laer. lib. 1. c 8.

Quodam tempore cum ciuibus aliquot suis nauigans naufragio eiectus est. Quumque in littore vidisset figuras mathematicas in arena depictas: Salua, inquit, res est, amici, hominum vestigia conspicio, et ingressus ciuitatem proximam, inuestigauit quinam essent illic disciplinarum studiosi. Cum que his vbi congressus est, summa cum humanitate tractarunt, non ipsum modo, verum et comites illius, atque etiam viaticum ad reditum subministrarunt. Tandem quum hi qui cum Aristippo venerant, pararent reditum in patriam, rogarentque illum, ecquid vellet suis ciuibus renuciari? Vt, inquit, studeant. sibi huiusmodi parare opes, quae naufragio non pereunt, sed simul cum possidente enatant. Refert idem Vitruuius de Architectura libr. 6. addens, Aristippum tunc venisse Rhodum. Laer. li. 2. Max. ser. 17.

Percontanti qua re differret sapiens ab indocto: Mitte, inquit. ambos nudos ad homines ignotos, et videbis. Significauit, sapientem secum in pectore circunferre, quo se commendet quibuslibet. Ibid.

Cuidam percontanti qua re esset melior euasurus filius, si eum curaret literis erudiendum: vt nihil aliud, inquit, certe in theatro non sedbit lapis super lapidem. Amphitheatra gradus habebant marmoreos, in quibus sedens populus spectabat. Lapidem autem vulgo dicebant, hominem indoctum et elinguem. Laertius libr. 2. cap. 8. Brusonius libr. 3. cap. 9.

Cum Aristippus ab eo qui sibi filium commendarat, quingentas petiisset drachmas: ac is dixisset, se tanti mancipium coemere posse: Eme, inquit, et habebis duo. Sensit autem ho minem rudem et literarum ignarum nil esse nisi perpetuum vitiorum et rusticitatis mancipium. Plutarch.

Interrogatus, quam ob rem diuites non irent ad sapientes et eruditos viros, sed hi ad illos? respondit, quoniam eruditi sciunt quae ad vitam sint necessaria, illi vero nesciunt: secus enim sapientiae potius quam pecuniae studerent. Antonius in Meliss. part. 1. serm. 50.

NAufragio eiectus ad Rhodiensium littus, in gymnasium venit, deque philosophia disputauit, et plurimis munerib. donatus est. Dicentibus vero comitibus qui de reditu in patriam cogitabant, Num quid suis nuntrari vellet? iussit dicero, eiusmodi possessiones et viatica liberis oportere parari, quae etiam cum naufragio possent vna enatare. Vitruuius lib. 5. sed Laert. ad Antisthenem refert.

Admonebat ea esse paranda viatica, quae simul cum naufragio enatarent. Sentiens, bonas artes vbiuis gen tium fore in magno pretio, nec posse vlla fortunae tempestate eripi. Laert lib. 6. c. 1. Max. ser. 17.

Eruditiones omnibus hoc sermone commendabat, quod diceret eam iuuenibus adferre sobrietatem, senibus solatium, pauperibus diuitias, diuitibus ornamentum: propterea quod aetatem, suapte sponte lubricam, coerceat ab intemperantia, senectutis incommoda honesto solatio mitiget, pauperibus sit pro viatico (non enim egent eruditi) diuitum fortunas ornet. Laer. l. 3. ca. 31.

Cum ei capto latrones maligne ci bum praeberent, nec praesenti fortuna, nec illorum immanitate deterritus, dixit, iniquissimum esse, cum procelli agnique venales saginentur diligentius, hominem praestantissimum animal inedia macerari, quasi hoc pacto non redderetur vilior. Itaque accepto quantum sat erat, cum iam esset vendendus inter caeteros sedit, et prandebat bono animo, impartiens etiam proximis. Cumque vnus ex his valde moestus, cunctanter sumeret: Desine, inquit, tristari, et vtere praesentibus:

Nec formosa cibum Niobe non sumpsit, et eius

Pignora sub testis letho bis sena iacebant.

Sex natae totidemque pubenti corpore nati.

Philo Iudaeus libr. Quod omnis probus liber.

Captus a latronibus et iam venden dus, interrogabatur a licitatoribus cuius conditionis homo esset? et quid sciret prae caeteris: respondit: philosophus sum, et hominib. praeesse scio. Qua voce prodebat ingenium generosum, vereque regium animum. * Quum vero iusset esset surgere, vt de corporis statura emptor rectius iudicare posset: Quid? inquit, si piscem emeres: num eum iuberes manere erectum? Plut. et Philo libro supra citato.

Disebat, eruditionem in prosperis esse ornamentum: in aduersis refugium. Laer. l. 5. c. 1.

* Hic capta patria, amissis liberis, amisse vxore, cum ex publico incendio solus, et tamen beatus exiret, interroganti Demetrio, cui cognomen ab initio vrbium Poliarcetes fuit, num quid perdidisset? Omnia, inquit, bona mea mecum sunt. Ecce vir fortis ac strenuus, ipsam hostis sui victoriam vicit, etc. Seneca, epistol. 9. ad Lucil.

* Si cui (inquiebat) sua non videntur amplissima, licet totius mundi sit Dominus, tamen miser est. Senec. ead. epist.

Pulsus a tyrannide, et rogatus quid illi Plato et philosophiae studium pro fuisset? Vt tanquam, inquit, fortunae mutationem aequo animo feram. Plutarch.

Cum Xenophanes Colophonius poeta Homerum vituperaret, quot famulos haberet interrogauit. cumque is se duos habere respondisset, eosque vix a lere posse: tum Hieron, Non te pudet, inquit, Homerum vituperare, qui defunctus etiam amplius quam decem millia nutrit? Maxim. ser. 17.

Cum aliis multis nominibus, tum illo praecipue commendabilis fuit, quod vt ipse linguarum, ac literarum peritiam amauit, ita viros eruditione praestantes semper ornare ac pro nehere studuit. Quo nomine quum a germanis principibus, qui Latinas literas oderant, reprehenderetur, quod homines obscuro genere natos ob literarum commendationem foneret: Quid ni, inquit, eos amem, quos natura caeteris antecellere voluit? Germani plurimum tribuunt generis nobilitati: at vir prudens intellexit, in eruditis esse quiddam stemmatis praestantius. Illi habent aedium parietes clypeis et imaginibus depictos, hi animum optimis disciplinis exornatum. Porro vt natura animus praestantior est corpore, ita ornainenta ingenij longe pulchriora sunt externae nobilitatis insignibus. Qui nihil aliud habet quam maiorum imagines, opinione nobilis est verius quam re. Atqui virtute praeditus est, vnde manat etiam illa vulgaris nobilitas, germanam ac natiuam habet nobilitatem. Erasm. lib. 8. apoph.

Cum aliquando tibicines obreperent, Ciceconis lucubrationes accipiens, Abite, inquit, musici, abite: adest enim, qui dulciora nobiscum loquatur, Cicero Romanae fons eloquentiae Panor. et AEn. Syl.

Vide apoph. de animi bonis, ac cultu, de Artium vtilitate et de Philosophis.

EOs qui de virtute loquerentur, nec recte viuerent, citharae dicebat similes, quae sono prodesset aliis, ipsa nec sentiret nec audiret quicquam. Hoc dictum non multum abluit a dicto beati Pauli, de cymbalo tinniente. Laer. l 6.

Cum in Atheniensium Academia philosophos multa de virtute disserentes audiuisset, interrogatus, qualesei viderentur eiusmodi sermones? Quid aliud, inquit. quam probi, sed prorsus inutiles vobis, si qui illis non vtimini: Castigauit autem mores Atheniensium, qui virtutem quidem ore praedicabant, factis exprimebant contrarium. Plut. in Lacon.

Quidam Atheniensis, in disertus, sed factis strenuus, et artis peritior quum alius oratione facunda meditataque multa praeclare polliceretur. Viri in quit, Athenienses, quae iste magnifice disseruit, ego re faciam, Eras. l. 6. apoph. ex. Plut.

Interrogatus qua ratione quis maxime apud hominesprobaretur? Si di cat, inquit, optima, et faciat honestissima. Plut.

Ab Aiace iurgiis lacessitus: Non incuso, inquit, quod recte agis, sed quod perperam loquaris. Sophocles.

QVum quidam ei probro daret, quod pleraque dolo et fraude gereret, ridens dixisse fertur, Vbi quis quod vellet non assequeretur, leonis exuuio vulpinum applicandum esse. Sentiens, quod honestis rationibus non possit effici, id fraude efficiendum esse. Plut. in Lacon.

Quum Fabius simili arte recepisset Tarentum, quali Annibal coeperat. Et Roma (inquit Annibal) suum habet Annibalem. Plut. in Annibale.

* DIcebat quidem sapientem dolere, sed non torqueri, seu cruciari, aut demisso reddi aninio. Stob. ser. De Fortitudine.

* Insipientum dolores dicebat care re ratione: sepientum vero non vltra progredi quam ratio de rebus componendis sollicita permittit. Libr. de doctrina morali apud Stobaeum.

* Dolorem proprium esse homini asserebat, quod narratione lepida confirmauit. Lutum enim (aiebat) Prometheus ex quo hominem effinxit, non macerauit aqua, sed lachrymis. Lib. de affect. moderatione apud Stobaeum.

* Is amissa vxore dicebat, O philosophia, tyrannica sunt praecepta tua: amareiubes, et si quis amiserit quod amabat, dolere prohibes. Stob. serm 97. de tristitia.

* Percontatus, quid esset dolor, animae, inquit, resolutio. Stobaeus serm. 106.

* Dolorem immorigerum animae torpentis ratione expellendum esse dicebat. Ibid.

* Cuidam propter sua mala dolentis dixit, Sialiorum omnia mala perpenderis, minus aegre ferestua. Stob. ibidem.

* Sotion, libr. de ira dicit suo tempore celebratum fuisse dictum mulieris cuiusdam, dolorem apud illos libenter manere, a quibus alitur et augetur. Stob. eod. ser.

* Interrogatus, quomodo quis hosti dolorem excitare posset, dixit, si quis ita comparet seipsum, vt quam optime viuat. Anton. et Max. serm. de dolore.

* Quomodo expellendus esset dolor, rogatus, respondit, quae futura sunt sic aestima, ac si iam accidissent. Deinde addebat. Fac dolore vaces, non vt omnino affectibus carens, bru torum more, nec vt rationis expers velut insipientes, sed tanquam virtutis cultor rationem habe pro doloris remedio.

PVgnaturus aduersus Ptolemaei milites, gubernator eum admonuit, plures esse naues hostium: Pro quot, inquit, nauibus supputas, qui bic praesto sum? Sentiens, ad victoriam plurimum haberi momenti, si strenuus Imperator praesens regat. exercitum. Ptolomaeus autem tum suis non aderat. Plutarc. in regum et imper. apoph

Cum quidam corpulentus ac nitidus equum haberet macilentum ac strigosum, rogatus quid esset in causa: respondit, mitum non debere videri, si equo suo esset habitior: quandoquidem ipse se pasceret, equum autem curaret seruus. Gellius et Eras. in Prouerb. Fronsoccipitio prior.

Quidam interrogatus, quae res potissimum saginaret equum: respondit, Oculus domini. Alter rogatus quod stercus esset optimum! Domini vestigia, inquit. Vterque autem significauit, domini praesentiam plurimum habere momenti ad rem bene gerendam. Eras. loco iam citato.

* Sidomum cupis, inquit, vt decet extruere, imitare Lycurgum Spartanum. Sicut enim ille non muris vrbem muniuit, sed virtute ciues instruxit, et vrbem, perpetuo liberam conseruauit: ita tu quoque non magnum vestibulum circunda, nec turres altas erige, sed potius inhabitatores benenolentia, fide et amicitia confirmes, tum nihil noxij domum ingredietur, ne si vuiuersa quidem malitiae turma restiterit. Ne tabulis et picturis domum tuam circunda, sed temperantiam ipsam depinge. Illud enim alienum est, et oculorum modo iucunda praestigiatio Hoc vero indelebilis aeternusque domui ornatus existit. Stob. sermone de tem perantia.

CVidam pallium a Diogene repetenti, lepidissime respondit. Diogenes. Si donasti, habeo: si commodasti, vtor, significans sibi non esse in animo reddere, siue dono, sine commodato accepisset. Turpe est reposcere quod dono dederis. et inhumanum est eripere, quo vtenti est opus. Laert. lib. 6.

Vide apopht. de munerum corruptela, et c.

DIcere solebat, Vxorem humilem modico apparatu ducendam esse, ne pro coniuge dominum in domum accersas: sat enim dotata venit puella, quae pudicitiam et honestos mores secum adfert. Propterea hoc erat vnum ex Laconicis institutis, vt virgines sine dote nuptum irent. Laert. lib. 1. cap. 4.

Interrogatus, cur lege cauisset, vt absque vlla dote virgines elocarentur? Vt, inquit, neque propter inopiam vllae relinquerentur innuprae. neque ob diuitias expeterentur. Plut. in Lacon apoph.

Lysander pulchras habebat filias, quarum nuptias quum quidam viuente adhuc Lysandro peterent, eo defuncto, filiarum nuptias recusa baut, iis Ephori dixere mulctam, eo quod quem diuitem esse credentes coluerant, eundem iustuin ac probum ex paupertate agnitum contemnerent. Hoc vt apophthegma non est, ita salubre est exemplum seneritatis, quod admoneat, in conciliandis matrimoniis magis spectandam virtutem, quam sensum, eosque perfidos et inconstantes esse amicos, qui amicitiam commodo metiuntur, cuius spe adempta, protinus recedant ab amicitia. Quin et illud nos admonet, honestius esse fama quam pecunia ditescere. Plutarch. in Lacon.

Lacaena quaedam virgo paupercula, rogata quam sponso dotem esset allatura? Pudicitiam, inquit, a maioribus traditam. Generosae professa est, eam esse pulchre dotatam, quae mores incorruptos adferret ad nuptias Plutarch. In apophtheg. Lacaenarum.

Quum ex procis filiae virum probum dtuiri praetulisset, quibusdam hoc admirantibus: Malo, inquit. vi rum absque pecunia, quam pecuniam absque viro. Vir strenuus facile pa rabit pecuniam ignano pecunia inutilis est. Plut. in Themist. et apopht.

Antipater [?]ieropolites quum ducturus esset Seneri Caesaris filiam, forma parum felici: et familiarium quispiam interrogaret, quando laturus esset (sic appellabantur munera, quae sponsae amici deferebant sponso, tertio die quo sponsa debebat exhiberi spectanda) Hermocrates lepidissme respondit, : id est, Encalypteria potius, quum talem ducat. est retego, tego. Quod deforme est, tegi magis oportit quam retegi. Philostrat. in Sophistis.

Eius vxor Faustina male audiebat vulgo. Itaque hortantibus amicis, vt eam repudiaret, si nollet occidere: vxorem, inquit, si dimittimus, reddamus et dotem. Dotis nomine signans imperium, quod ab socero, volente Adriano. adoptatus acceperat Iulius Capitolinus.

CVm Argiui post illam trecentorum pugnam rursus essent praelio superati, socij Polydorum adhortabantur, ne eam oppoi tunitatem praeteriret, sed aggressus hostium muros, ciuitatem illorum caperet. Idenim factu fore facillimum, quum interfectis viris, solae mulieres essent reliquae. His in hunc respondit in modum Polydorus: Mihi pari Martis alea rebellantes deuincere honestum est. Caeterum quum pro agris pugnarim, vrbem velle capere non arbitror esse sustum. Si quidem huc veni agros recepturus, non vrbem occupaturus. Vir excellentis animi, ne cum hostibus quidem putauit agendum secus quam postulabat aequitas: quum hominum vulgus sibi in hostem putet licere omnia, in tantum vt si de frigido oppidulo fuerit concertatio, victor existimet sibi ius esse, regnum vniuersum victi occupare. Ille etiam turpe sibi iudicabat, bellare cum his quibus deerat paria ad bellum prae sidia. Talis enim victoria, nullam habet virtutis laudem, sed crudelitatis crimen. Plut. in Lacon.

Percontatus quid ducem belli prae cipue exornaret? Respondit, aduersus hostes audacia, et in oblata oppor tunitate ratio et consilium. Stobaeus serm. 52.

Lysimachus dicere solebat, Imperatores, vel belli duces: nulla venia dignos esse, qui in bello errarent. Vbi si quid ossenditur perperam, temeritate, vel inscitia, emendari non potest. Alex. ab Alex. lib. 2. capit. 13. Genial. dierum.

Oratori cuidam pro concione hunc in modum ipsum interroganti: Quis es, vt tam sublimes geras spiritus? num equos, aut sagitarius, aut scuratus, aut pejes? Nihil horum, inquit, sed qui his omnibus imperare didici. Sentiens, pulchrius esse, bonum praestare ducem, quam quemuis militem. Plut. in apoph.

* In sociorum agro castrametatus, cum vallum extrueret et fossam pararet obiicienti, quid est quod metuamus? dixit, Nulla imperatoris vox deterior esse potest, quam Non putabam. Plut. et Stobaeus.

Frequenter diceresolebat, eos demum ducis munere quam optime fun gi qui res hostium quam maxime cognitas et perspectas haberent. Plut. in apoph.

Percontanti quo pacto possent debellari Thraces? Si, inquit, qui vir optimus est eum belli ducem delegerimus, Admonens, plurimum ad victoriam momenti esse in imperatore. Quemadmodum in omni negotio magni refert, quales sint quibus gerendae rei creditur authoritas, Plut.

In bello quod contra Bohemos prius quam Romanis imperaret, diutissime gessit, interrogatus, quem copiis praeficere statuisset? Si alium, inquit, quam me, ductorem exercitus petitis, frustra me Austriae ducem appellatis. Dux enim re vera est, qui exercitum ducit, et quem acriter pugnantem exercitus sequitur. AEneas Syl. lib. 3. commentariorum de rebus Alphonsi.

Vide apoph. de Principe et Im peratore bono.

PErcontanti cur Tyrtaeum poetam Spartae ciuom fecissent? Ne quis, inquit, Pausanias, externus nobis dux fuisse videatur. Poetae apud Lacedaemonios non erant in pretio nec hoc nomine Tyrtaeus meruit apud illos honorem: sed quoniam strenuum ducem in bello praestiterat, pu tarunt eam laudem patriae vindicandam. Plut. in Lacon.

CVm Pompeij milites varie dispersos superasset, multis occisis, audisserque aduentare Metellum senem cum aiirs copris: diremit praelium: reuocatisque suis dixit, Ego puerum hunc, nisi superuenisset anus illa verberibus castigatum, domum remisissem. Vnde liquet, quantum duces senes, experientia rerum edocti. iunioribus et rerum imperitis sint anteponendi. Plutarch. in Sertorj vita.

ILlud frequenter dicere solebat, Formidabiliorem esse ceruorum exer citum duce leone, quam leonum duce ceruo. Sentiens, totam belli fortunam pendźre a virtute et prudentia ducis. Plutarch. in apoph.

Iphicrates, quod sutore patre natus existimaretur erat contemptui ac tum primum famam sibi parauit, posteaquam ipse saucius, hostem vna cum armis correptum, viuum in triremen suam deportauit. Is cum in amicorum ac sociorum agris haberet exercitum, ac nihilo minus et vallum iaceret. et fossam foderet accurate, cuidam dicenti, Quid metnimus? ait, Pessimam esse ducis vocem, Haudquaquam putarem. Significans in tranquillissimis rebus interdum existere periculum, quod nullus expectasset. Hoc Latini transferunt ad Sci pionem Africanum. Plutarchus in Graecorum apoph.

Quum oratores Charetem commendarent a mole et proceritate corporis, censentes talem creari debere Atheniensium ducem: Non ducem, inquit, Timotheus, sed qui duci suas stragulas portet. Dux autem esto qui tum ea quae aute ipsum, tum quae a tergo sunt prospiciat. Existi mabat vir prudentissimus, ducis virtutes non in corporis proceritate, sed potius in animi magnitudine, solertia, et prudentia positas esse. Plut. in apoph. et Stob. serm. de Imperat. etc.

Quum in exercitu multo tempore dormisset, experrectus: Tuto, inquit, dormiui, vigilauit enim Antipater. Subindicans, non esse regium indulgere somno praesertim in bello: sed tamen hoc interdum absque periculo fieri, si rex habeat fidum ac vigilantem praefectum. Ita cum laude amici suam excusauit somnolentiam. Plut in apoph.

Numantini cum a Scipione in fugam essent versi, a senior ibus castiga ti, quia quos toties fugassent, fugerent, quendam e iunioribus dixisse ferunt, pecora quidem etiamnum eadem sunt, sed mutatus est Pastor. Plu. in apoph.

Quum audisset Romanos a Pyrrho deuictos, ad Labienum versus: Pyrrhus, inquit, non Epirotae vicerunt Romanos. Sentiens, vnius ducis ingenio victoriam acceptam ferri oportere, non virtuti militum. Hoc pacto Romani nominis ignominiam eleuauit, qui quum Epirotis essent virtute superiores, hoc solo erant inferiores, quod non haberent ducem Pyrrho similem. Plut. in Rom. apoph.

Iturus in Afranium se ire dixit in exercitum sine duce: in Pompeium vero, ad ducem sine exercitu. Bruso. lib. 3. cap. 33.

VIta defuncto Alexandro dixit, se videre exercitum Macedonum, principe orbatum, Cyclopi similem. sentiens turbam militum, nisi adsit dux cordatus ac vigilans, nulli esse vsui. Quemadmodum Polyphemus adempto oculo, frustra vastum corpus ac vires habebat immanes. Eraf. lib. 6. apoph. ex Plutarcho.

Conspecto magno exercitu, qui bono et prudente imperatore carebat: Quanta bellua, dixit, absque capite? Stobaeussermone 52.

In nouissima pugna apud Mantineam sauciatus delatusque in tentorium, vocauit ad se Daiphantum, postque illum Iollidam: at vbi audiuit, eos viros interisse, iussit omitti bellum cum holtibus: quandoquidem iam exercitus duces non habebat, ac verbis ipsa res testimonium praebuit, quod Epaminondas vera dixisset. Plut. in apoph.

Supra, de Domini praesentia.

VIcerat A rgiuos praelio Agis, qui post redintegratis viribus rursum ferociores illi occurrebant. Agis itaque conspicatu multos e sociis turbari: Sitis, inquit, bono animo viri cum enim nos, qui vicimus, trepidamus, quid facere censetis eos qui a nobis victi sunt? Eo dicto, ducis solertia protinus reddidit animum suis. Plut. in Lacon. apoph.

Cum ad Corinthiorum qui defece rant muros peruenisset, videns Lacedaemonios conantes aggredi, ac forte accidisset, vt lupus conspiceretur excitatus transilire fossam: Non pude, inquit, ō Spartani huiusmodi formidare hostes, quorum moenibus ob ipsorum ignauiam lepores indormiunt? Casum fortuitum solertia ducis torsit ad animum addendum militibus. Plut. in Lacon.

Egressus ad bellum, hunc in modum scripsit Ephoris: Quicquid erit malorum in bello, aut profligabo, aut moriar: testatus animum fortissimo duce dignum. Nam euentus homi nis non in manu. Eras. in apoph.

Cum copias admoueret castris ho stium, tonitru facto, militibus percontantibus, quid putaret portendere Deum? Attonitos, inquit, esse hostes, quod cum tales agros haberent in propinquo, in talibus castra metarentur. Solertia ducis non solum terrorem exemit animis militum, verumetiam commoda interpretatione addidit alacritatem. Plut. in Grae corum apoph.

Exercitum constituendum esse dicebat, ceu vnum corpus: ita vt loco thoracis phalangem habeat, manuum socios, pedum equites, capitis autem loco optimum ducem et imperatorem. Stob. ser. 52.

Aiebat praestantiorem esse ceruo rum exercitum imperante leone, quam leonum ductore ceruo. Sensit autem prudentiam et fortitudinem ducis multum conferre ad recuperandam victoriam. Stob. ser. 52.

Si quando in colloquiis aut conuiuiis incidisset contentio de carminibus Homeri, aliis alia praeferentibus, hoc semper praedicauit Alexander, quod scriptum est I liad. 7.

Dux bonus, atque idem validus pugnater in armis.

Plutarchus in vita Alexandri.

Hortante Parmenone, vt noctu hostem adoriretur, alioqui sum mum fore discrimen, si palam cum tanta multitudine Martem experiretur, siquidem ex fragore procul, velut e pelago resonante, coniectabant immensum esse numerum: Non furor, inquit, victoriam, recusans tenebrarum praesidio vincere. Plutar. in vita Alex. et Q. Curtius.

Idem Nisam expugnaturus, cum videret milites deterreri fluminis quod ciuitatem praeterlabitur profunditate, exiliit: O me omnium deterrimum, exclamans, qui natare non didicerim, moxque clypeo pro subere innixus, primus tranauit. Plut, et Curtius in vita Alexan.

Ad quendam, promittentem se tra diturum ei aciem instruendi artificium, qui tamen in acie nunquam fuerat: di xit: Non opus esse sibi imperatore, ouius aures tubae sonus nunquam circumierit. Stob. ser. 52.

Quibusdam inter pocula quaerentibus vtrum Antigenidas, aut Satyrus melior esset tibicen? Mihi sane, dixit praestare videtur dux, qui multos inuitat. Stobaeus serm. 52.

Cum audisset Stoici cuiusdam argumenta, quibus probabat solum sapientem imperatorem esse, risit, existimans fieri non posse, vt militaris scientia paretur sine vsu et experientia in rebus ipsis. Stob. ser. 52.

Romae mos erat, vt equites qui legitimum tempus militassent, equum in forum deducerent ad duumuiros, quos censores appellant, et commemoratis expeditionibus ac ducibus sub quibus meruissent, pro meritis aut collaudarentur, aut vituperarentur: Itaque Pompeius cum esset consul, ipse equum ad censores Gallium ac Lentulum deduxit, quibus ex more percontantibus, an omnia militaria munia obiisset? Omnia, inquit, sub me ipso imperatore. Significans, se sic gessisse ducem, vt nihilo secius omnes militis partes graniter praestaret. Idem et imperator bonus, et miles strenuus: qua laude nulla principi potest maior contingere. Plut. in apoph.

THeophrastus dicere solebat, eum qui imperat, non gregarij militis, aut gladiatoris in arena, sed fortissimi ducis mortem obire oportere. Innuit autem vir clarissimus, Regem fortem esse oportere, non auda cem, ferocemve, et quasi vitae suae prodigum ac contemptorem. Vbi enim imperatoris periculum ipsa rerum necessitas et Reipu. salus postulat, illic forti animo pugnandum estisin secus, abstinendum ab armis. Gladiatores enim honeste quidem cadunt, si viritim certantes, fortiter se contra singuloc hostes gerant: Imperator vero pro toto exercitu pugnat. Franciscus Patricius Senensis, de institutione regis. lib. 2. cap. 1.

Cuidam ostendenti Atheniensibus cicatrices quas in bello pro patria imperator aecepisset, ridens, inquit: Equidem valde erubesco, quod cum Samum obsiderem, iuxta me sagitta forre cecidit: qua exanimatus, non quasi dux tanti exercitus, sed quasi ignauus tyro caecidissem. Franciscus Patr. Senens. liba. 2. cap. 1. de Regis instit. ex Plutarcho.

Cum quidam obiiceret illum parum esse pugnacem: respondit, Bene quidem dicis: Mater enim mea me imperatorem non aurem beliatorem peperit. Quo dicto ostendere voluit, ducis non esse, temerese obiicere periculis, miles enim gregarius si cadit habet statim qui sibi succedens contra hostem praeterea pugnet. Dux autem si inter fectus fuerit, prosternitur totus exercitus. Ibid.

ADhuc florente Leosthene interrogatus ab orationibus, quid ipse boni fecisset Reip. Nihil aliud, inquit, nisi quod, donec ego vobis fui dux, nulli dicta est oratio funebris, sed omnes vita defuncti, in maiorum monumentis sepulti sunt. Alij iactabant cruentas victorias: Phocion existimabat eg regij ducis esse sic administrare rem militarem, vt nulli, aut quam paucissimi ciues pereant. Mos autem erat Athepis eos qui in acie cecidissent, apud populum laudare, ac eis cenotaphia erigere. Plut. in Phocione.

Vxori quae ipsum ad bellum proficiscentem rogabat muliebriter, vt seruaret seipsum: Alij, inquit, vt istuc faciant monendi sunt. Nam princeps ac dux hortandus est potius, vt seruet ciues. Vox imperatore digna: culus est, cinium multorum salutem suae vnius incolumitati anteponere. Plut. in apoph.

Dicere solebat se malle vnum ex ciuibus suis seruare, quam mille hostes perdere Brus. li. 2. ca. 24. ex Plut.

Hortante filio vt locumidoneum paucorum iactura caperet. Visne, inquit, tu ex illis paucis esse? Admonens, non esse boni ducis, Illius militis incolumitatem contemnere. Erasm. 6. apoph. Idem de Scipione ad centurionem dicitur. Vide Plut. in apoph.

Ad direptionem incitantibus, dixit, se malle vnum militem Romanum ex hostium manibus eripere, quam vniuersas hostium fortunas sibi vendicare. Plutarchus in Lucullo.

Cum cuidam militu argenti libram distribuisset, ait, Satius esse multos habentesargentum, quam paucos ha bentes aurum, e militia domum redi re. Nam duces non alia re quam gloria auctos e prouinciis redire oporte re. Sensit, rem sat feliciter gestam, si tanta militum multitudo redeat incolumis, vt exdistributis manubiis exigua portio ad singulos redeat potius quam si multis desideratis, pauci redeant ex praeda locupletiores. Quoniam autem rerum prae postere gesta rum gloria rediit ad duces, hac portione par est illos esse contentos siue multum sit praedae, siue parum. Plut. in apoph.

Cessantibus copiis, quas subsequi iusserat, fustra saepe accersitis, noctu clam paruulum nauigium ingressus, vt ad relictum properaret exercitum, gubernator cum a ventorum tempestate abhorreret. Solue, inquit, solue nauem. Caesarem enim vehis de salu te suorum sollicitum. Bruson. libr 3. cap. 13.

Militibus diligenter prospexit de commeatu, dicens, se magis seruare milites quam, seipsum, quod in his sita publica salusesser. Facilius est enim inuenire nouum imperatorem, quam nouum et exercitatum militem. AElius Lampridius.

Dicere solebat Athenienses sibi magnopere b eatos videri, qui quotannis inuenirent ducem quos belli duces crearent: quum ipse multis annis vnum duntaxat belli ducem reperisset, Parmenionem. Significans, inutile esse Reipub. subinde mutare duces: sed satius esse, quem idoneum ac fidum nactus sis, eum non mutare. Tum in bello non referre quam multi sint duces, sed quam bello gerendo accommodi. Plutarchus in apoph.

CVidam dicenti ipsum, cum rex esset, cum aequalibus suis fuisse obsidem: non liberos, aut vxores eorum: Et quidem non iniuria, inquit. Par enim est, vt et nos nostra errata feramus, Indicans. si quid calamitatis in bello accideret. plerunque ducum insolentia fieri. Par igitur est vt delicti poenas etiam dent prae caeteris, Plut. in Lacon. apoph.

Antigonus milites quosdam videns thoracibus et galeis iudutos sphaera ludere, delectatus est hoc spectaculo ac duces illos accersi iubet, vt eos coram illis laudaret: verum vbi nuntiatum esset duces bibere, praefecturas illorum militibus dedit, qui sphaera luserant armati: simul et ducum ignauiam puniens, et militum strenuitatem honorans. Plut. in apoph.

Vide poph. de Imperatoris officio, et de imperio recle administrando.

LE GEM tulit: vt qui per temulentiam sceleris aliquid commisissent, duplo plecterentur. Solos enim vulgus hominum ebrietatis obrentu crimen exrenuare. Ideo factum serunt, vt insula vino abundaret. Laert. lib. 1. cap. 5.

Abadolescente in conuiuio pulsatus. Adolescens, inquit, si nunc vinum non fers, vbi senueris, aquam feres. Nam qui bibunt intem perantius vinum, ea praesertim aetate cui magis conuenit aqua, ij frequenter senes ob inopiam coguntur aquam bibere. Laer. l. 1. C. 9.

Quidam in conuiuio videns vxorem Anacharsidis, vxorem, inquit, duxisti satis deformem. Cui Anacharsis, Prorsus ita mihi videtur: sed heus puer, insunde mihi largius. vt reddam eam formosam. Indicare voluit vir sapientissimus, vinum immoderatius potatum adimere homini rectum iudicium. Athen. 1. 9.

Interrogatus, num in Scythia essent tibicinae? Respondit, Ne vites quidem. Significans saltationes, reliquatiasque eius generis voluptates evinolentia nasci. Laer. li. 1. c. 9.

Dicebat, vinum igni aequale habere robur, quod cum virum inuaserit, eum veluti boreas vel notus mare Lybicum turbar et confundit: occulta, et quae profunda mente gerit, ape rit, et ostendit, virorumque totam mentem excutit. Phauoriaus.

Dicere solebat, Speculum formae esse aes, vinum autem animi. Voluit autem indicare vir sapientissimus, nihil tam secretum esse animo nostro insculptum, quod homo ebrius non effutire audeat: Maxim. serm. 30. et Stob.

Ebrietatem tanquam pestem fugiendam suadebat, qui enim potus mensuram transgreditur, non ainplius mentis et linguae compos est, sed sine pudore turpia et indecentia loqui tur, ex viro factus puer. Phanorinus. Verum hoc alij etiam ad Theognidem reserunt.

Quum Philippus Macedonum rex cognitionem exerceret parum sobrius, ac perperam aduersus mulierem quandam tulisset sententiam: illa sentiens errorem esse vini, non regis, exclamauit: Prouocarem, inquit, ad Philippum, sed sobrium. Excussit regi muliebre conuicium temulentiam, adegirque, vt expergefactus causam eandem animo praesentiore cognosceret, Eras. li. 8. apoph. Val. Max. lib. 1. cap. 2.

Milites aliquot Tarentini inter coenandum multa liberius dixerant in Pyrrhum regem. Res ad eum delata est, acciti sunt iuuenes, ac periclitabantur omnes, quum factum nec negari posset, nec defendi. Tum vnus illorum deterioris ingenij: Imo, inquit, rex, et ista diximus, et longe acerbiora dicturi fueramus, nisi nos lagena defecisset: linguae petulantiam in temulentiam reiicien. Itaque mox ira prlncipis in risum versa dimissi sunt. Eras. 6. apoph. ex Plut.

Claudius Caesar nunquam adeo animi sui secreta protulit, atque olim dum multo vino madidus esset: vbi di xit, Sibi fatale esse. vt coniugium flagitia ferret, deinde puniret. Quae vozterrorem non mediocrem iniecit Agrippinae. Ex Suet.

Vide apophthegmatta de Gula, incontinentia circa mensuram, Intemperanita et vino.

DIcebat, optime natis, ingenussque potissimum, adhibendam rectam institutionem. Idem enim in his vsuuenire quod in equis, in quibus qui feroces sunt ae generosae indolis, si statim a primis annis recte instituantur, egregij et ad omnem vsum accommodi euadunt, sin minus efferati, intractabiles, et ad nihil vtiles. Eoque fit, vt felicissima quaeque ingenia corrumpantur inscitia insituentium, qui mox equos vertunt in asinos quod erectis ac liberis imperare nesciant. Eras. 3. apoph.

Dicebat, Muliebrem sexum virili non minus esse docilem et ad disciplinas, et ad omnem virtutem, etiam fortitudinem (quae tanquam viris propria, Graecis a viro dicitur ) si diligenter instituatur. Id collegit ex puella saltatricula, quae inducta in conuiuium, mira arte trochos duodecim in altum proiectos excipiebat, ita temperato altitudinis spatio, numerisque pedum, vt nunquam falleret: eademque inter acurissimos gladios, non sine horrore spectantium, impauida saltaret. Erasin. 3. apoph.

Interrogatus etiam, quam ob rem ipse non administraret Rempublic. quum administrandi rationem optime sciret? respondit, Eum vtiliorem esse ciuitati, qui multos efficeret idoneos gubernandae Reipub. quam qui ipse recte gubernaret.

Adhortabatur iuuencs, vt se subinde ad speculum conuerterentur: quod si essent egregia corporis forma, cauerent ne quid ea indignum committerent: sin minus quod corpori deesset, id ingenij cultu morumque honestate pensarent. Adeo vir ille vndecunque rapiebat occasionem ad virtutis studium adhortandi. Eras. l. 3. apoph. ex Laertio.

Puer quidam apud Platonem educatus, quum ad patrem ex interuallo redisset, eumque vidisset effusius ridentem, admiratus dixit. Si tale nihil vnquam apud Platonem vidisse. Tanta res est, iam inde a teueris virtuti assuescere. Eras. l. 6. apoph.

Aristoteles Stagirita aiebat, parentes qui recte liberos suos instituissent, multo honorabiliores esse iis qui tantum genuissent: quod ab his contigisset viuere, ab illis bene viucre. Laer. l. 5. c. 1.

Aristippus percontanti, quae potissimum adolescentibus essent discenda: Quae viris, inquit, vsui furura sunt. Hoc dictum et aliis adscribitur. Optima statim discenda sunt, nec rudis aetas, quae maxime docilis est, superuacaneis est occupanda. Laert. lib. 2. cap. 8.

Quidam cum Aristippo agebat, vt filium suum susciperet erudiendum, sed quum philosophus pro mercede peteret quingentas drachmas, ille deter ritus magnitu dine pretij, Minoris, inquit, emerem mancipium. At hic, inquit, habebis duo. Lepide taxauit vulgi iudicium, qui nusquam parcior est quam recte instituendis liberis, pluresque sumptus impendit curandis equis quam filiis. Ibid.

Quum captus venderetur in Creta, praeconi roganti quid sciret, et quo titulo eum commendaret emptori? Dic, inquit, te vendere hominem, qui sciat imperare liberis. Quidam Xeniades Corinthius admiratus praeconij nouitatem, adiit Diogenem, percontatus num sciret quod profiteretur? vbi ex sermone hominis comperit esse sapientem ac doctum, mercatus duxit domum, eique suos liberos erudiendos tradidit, quos ille susceptos liberaliter instituit, primummque tradidit artes liberales, mox docuit equitare, arcum tendere, fundam rotare, iaculari telum. In palaestra vero non permittebat, vt paedotriba illos grautoribus laboribus in morem athletarum exerceret, sed hactenus, quantum ad ruborem, bonamque corporis valetudinem conduceret. Curauit enam, vt ex poetis aliisque scriptoribus optima quaeque addiscerent: quod ea modo sciamus, quae memoria tenemus. Breuiter, totius philosophiae summam illis redegit in compendium, quo et citius perciperent, et fidelius memoria complecterentur. Eosdem instiruit domi ministr are parentibus, cibo leui vilique et aquae potu contentos esse: cumque caeteri caesariem alant ad formae commendationem, ille iussit illos radere comam, et si quando prodeundum esset in publicum, incomptos producebat absque tunicis incalceatos ac tacitos. Quin et ad venatum illos instituebat, Lacedaemonios imitatus. His rebus factum est, vt a pueris obseruaretur, perque illos parenti commendaretur. Alij narrant, praeconem Diogenis iussu ita praedicasse, Estne quispiam qui velit emere dominum? Laertius lib. sexto.

Lycurgus is qui Lacedaemoniis leges condidit, quum conaretur ciues suos a moribus praesentibus ad tem peratiorem viueudi rationem traducere, eosque virtutis et honesti studiosos reddere (nam erant corrupti deliciis) duos educauit catulos, eodem patre eademque matre progenitos: quorum alterum passus est domi latioribus vesci cibis, alterum eductum venatibus exercuit. Dein quum ambos produxisset in forum apud multitudinem, posuit illic spinas simul et escas aliquas delicatiores: mox emisit leporem, quum vterque raperetur ad assueta, alter ad escas, alter leporem inuaderet. Annon videtis, inquit, ciues duos catulos, quum eiusdem sint generis, tamen ob diuersam educationem admodum dissimiles inter se euasisse, plusque ad honestatem momenti habere exercitationem quam naturam? Proinde ne nobis quidem, ō ciues, nobilitas, quam miratur vulgus hominum, ductum que ab Hercule genus profuerit, nisi ea gesserimus, per quae ille mortalium omnium clarisrimus ac generossisimus extitit, ac per omnem vitam, quae honesta sunt et discamus et exerceamus. Reperit vir ingeniosus viam, quae multitudini philosophicis rationibusnon satis idoneae, virtutis imaginem ob oculos poneret. magis enim monent, ac penetrant in animos, quae cernuntur, quam quae audiuntur. Res quidem efficax est natura, sed potentior est institutio, quae malam, naturam corrigit, et vertit in bonam, Quales nascantur liberi, nulli in manu est: at vt recta institutione euadant boni, nostrae potestatis est. Eras. lib. 1. apoph. ex Plut. in Lacon. et Brus. lib. 2. cap. 38.

Idem obiicientibus, quod eloquentiae studio rhetoribus daret mer cedem: Si quis, inquit, profiteatur se filios meos mihi redditurum meliores, non mille drachmas, sed omnium facultatum dimidium effuoderem. Plurimum ab hominum vulgo discrepans, qui periisse existimant. quod liberis instiuendis impenditur Erasm. Rot. libr. 8. apophthegm.

Post Agin bello superatum Antipatro postulanti obsides pueros quin quaginta Eteocles, qui tum Ephorum agebat, respondit: Se pueros non daturum me si licenter vixissent, fierent indociles patriae disciplinae, itaque ne ciues quidem essent: caeterum senes ac mulieres se duplo numero daturum. Verum Antipatro dira minitanti, ni acciperet postulata, populus vna voce respondit: Si imperas acerbiora morte, facilius moriemur. Hunc animum in vno alterove ciuium reperire, fortasse non ita magni miraculi esse videatur: in vniuerso populo tamum esse consensum, prodigiosum est. Hoc exemplo simul admonemur: quanta solicitudo debeatur aetati tenetae ad probita tem educandae, quando licenter educacos iuuenes illi non putarunt habendos pro ciuibus: perinde quasi mater abdicet filium ex se natum, nisi probitate morum maioribus suis respondeat. Plut. in Lacon.

Cuidam dicenti, admirari sese quod cum esset auidus discendi, non adiungeret sibi Philophanem, sophistam eo tempore clarissimum: respondit prudenter, Eorum se velle discipulum esse, quorum simul esset filius. Significaus, non minus interesse quos nactus sis parentes, quam quos asciscas vt bonismoribus formeris. Plut Eras. li. 1.

Eum rogabat quidam, in quibus praecipue rebus pueri institui deberent? Iis, inquit, rebus quibus vsuri sint quum ad virilem peruenirent aetatem. Recte censuit, non friuolis arvibus in stituenados liberos, quae nec grandibus decori futurae sunt, nec ad seria vocatis vtiles. Plut. in Lac. apo.

Interrogatus, quid potissimum oporteret pueros ingenuos discere: Quae illis, inquit, vbi ad virilem aetatem peruenerint, vsui sunt futura: Plut. in Lacon.

Cum proficisceretur in bellum contra Persas, vxori Gorgoni roganli, si quid ipsi mandaret? Nihil, inquit, aliud tibi mando, quam vt nubes, et bonos filios parias. Plut. in Lac. apo.

Quum aliquando videret adolescentes, quos exercebat, e soro carnes afferentes, dicebat, se procul agnoscere suos esse discipulos: quod institutio reluceat in omnibus dictis ac factis hominis. Erasin. 6. apoph. ex Plutarcho.

Quum mulier quaedam Ionica de texto quodam suo vt pretioso gloriaretur, Lacaena ostensis quatuor filiis quos habebat, moribus compositisimis, Huiusmodi, inquit decet esse honestae probaeque mulieris opera, deque his tollere animos, et gloriari, Iones operosis texturis vacant, quae varia picturarum habent argumenta. At spartana docuit, nullum opus esse praeclarius, quam si filios honestis moribus instituat. His enim melius ornari patriam, quam aulaeis aut vestibus. Plut. in apop. Lacaenarum.

Quoniam adolescens feroci mutabilique ingenio videbatur, mirantibus mutatos mores dicere solebat, Aspaeros et indomitos pullos in optimos equos euadere, si quis illis adhibeat disciplinam, rectamque institutionem. Plut. in eius vita.

REprehendebat homines, quod lucta, aliisque ludis semer sedulo exercerent, nullos autem in hoc incumbere, vt probi et honesti reddantur. Laert, lib. 6.

Diecbat, plurimos insanire praeter digitum. Nam si quis assidue medium digitum intendat vice indicis, vulgo habetur insanus: si quis indicem, sanus videtur. At plurimi sunt homines, qui grauius insaniunt in rebus seriis, quam si digitum pro digito porrigatur, et tamen hi vulgo non habentur insani. Quemadmo dum et hodie parentes in liberis pro graui peccato castigant, si laeua pro sinistra vtantur: arqui non itidem castigant cos, cum turpia pro honestis eligunt. Laert. lib. 6.

Multis verbis in inertiam et inscitiam Megarensium, pecora sollicite curantium, iuuentutem minime (vt quae ibi luxu et otio difflueret) inuehebatur: dicebarque se Megarensis alicuius ariete esse malle, quam filium. AElian. lib. 12. de varia histor.

Quum Athenis quidam Romanus senator filium ad Demonactem adduxisset, eleganti forma, vestitu de licato, ac deliciis essoeminatum, diceretque, Salutatte, ō Demonax, filius meus. Pulcher est, inquit Demonax, et te dignus, et matri non absimilis, vtrunque poterat dici in laudem. Nunc patrem notauit ex filij moribus, et matri similem dixit mollem et euiratu deliciis. Eras. Rot. lib. 8. apoph.

Pericles Atheniensis dicebat, non oportere in vrbe nutriri leonem: si autem sit alitus, obsequi ei connenire. Monuit autem vt praecipuae nobilitatis et concitati ingenii iuuenes refrenentur. nimio vero fauore ac profusa indulgentia pasti, quo minus potentiam obtineant, ne impediantur. Quod stultum sit et inutile, eas obtrectare vires, quas ipse foueris. Est autem hoc de Alcibiade dictum, vt refert Aristophanes, et Plut. in eius vita, et Valer. Max. lib. 7. cap. I.

Filium habebat intemperantem, gallis gallinaceis, coturnicibus, Catellis, et equis alendis indulgentem, quam parer adeo non increpabat, vt vna cum illo potius lasciuiret. Quo nomine quum ab amicis obiurgaretur, Citius. inquit, desinet, cum senibus colludens quam cum ae qualibus. Phil. in Soph. et Volat. lib. 18. comment.

PEregrinis et egentibus alimoniam ministrandam esse dicebat. Equidem quisquis indigenti victum negat, is neque ab alio quicquam accipiet, dum eguerit. Stobaeus.

Dicebat, beneficium pro tempore exile, ingens reddi iis qui illud in extrema necessitate acciperent. Stob.

Audiens quendam magnificis verbis multa cuitam promittentem, sed mendaciter: Coneris, inquit, ad exigua largiendum, quam ad plurima promittendum, esse propensior. Nam penuria laborantibus donum, vel perexiguum, prodest, verba autem et magnificae pollicitationes nulli sunt vtiles. Stobaeus.

Dicere solebat, Si bene mereri de aliquo voles, citissime da. Mora enim ingratum redditur, et parum amabile quicquid dederis. Stob.

Cum nefario cuidam homini eleemosynam dedisset, et ob id eastigaretur a quodam: Non mores, inquit, sed hominem commiseratus sum. Docuit vir sapientissimus, etiam malis et indignis eleemosynam dandam esse in summa rerum necessitate, ne penuria, suadente agant quod dedecus est coram Deo et hominib. Laer. lib. 5. ca. 1.

Reprehensus a quodam, quod eleemosynam dedissec improbo: Non ho mini inquit, dedi, sed humaae sorti. Laert. lib. 5. cap. 1.

Dicere solebat. aequum esse vt pauperes pie foueantur, cum delectu tamen: ita vt dimissis improbis, illorum ratio potissimum habeatur, qui praeter culpam egestate premuntur. Stob.

Rogatus a quibusdam oratoribus qui aderant, an etiam haberet canes venaticos? annuit, vt postera die redi rent. Cum vero iam adessent, Amedaeuse pergula a latere aedium ingen tem mendicorum multitudinem eis ostendit vna discumbentium. Atque hi sunt, inquit, canes mei. quos alo quotidie, quibusque caelestem gloriam me spero venaturum: Munsterus lib. 2. Cosmographiae, vbi de Allobrogum vel Sabaudiae ducibus.

Theodosi j Romanorum Imp. vxor pientissima, cum reprehenderetur a suis quod aegrotos visitaret, atque pauperibus etiam liberaliter facultates suas elargiretur, respondit: Imperato ri conuenire, vt aurum id largiatur: se autem manuum opus pro imperio ipso, ei qui id semel contulit offerre. Nicephorus Callistius lib. 12. cap. 42.

Vide apoph. de Beneficentia, Liberalitate et Mendicitate

QVum Dionysius tres venustas puellas obtulisset, admonens, vt ex his quam vellet eligeret, omnes apprehendit, dicens: Ne Paridi quidem fuisse tutum, vnam caeteris praetulisse ac puellas deduxit ad aulae vestibulu. dimisirque: non minus in contemnendo facilis. quam in amp lectendo. Laer. Lib. 1. c. 8. Brus. lib. 2. cap. 31.

Hispaniam sortitus, cum hostium audisset miram copiam esse ad bellum paratam, ob idque decreuisset Celtiberorum ope vti, petentibus illis ducenta talenta subsidij gratia. atque negantibus aliis conditionem dicentibus, Turpe esse populo Rom. au xilia mercede conducere: vrbane sciteque Cato, non esse graue, respondit. nam si vicissent, hostium manubiis se satisfacturum illis, si victi essent, nec eos qui peterent, nec a quibus repeti deberet superstites fore. Brusonius lib. 2. cap. 31.

Aristoteles quum iam natus annos fere sexaginta duos. adeo laboraret, vt admodum tenuis vitae spes superesset, conuenerunt ad illum discipuli rogantes vt ex ipsis aliquem deligeret, qui in locum eius succederet. Inter auditores erant duo praecipui, Theophrastus Lesbius, et Menedemus Rhodius. Aristoteles respondit, se quod petebatur facturum, vbi daretur opportunitas. Paulo post, quum rursus ad eum eadem de causa conuenissent, dixit, vinum quod biberet sibi parum esse commodum, ac quaeri iussit exoticum, vel Rhodium, vel Lesbium. Id simulatque curatum est, gustato Rhodio dixit: Firmum hercle vinum, et iucundum. Mox gustato Lesbio: Virunque, inquit, egregie bonum, sed Lesbium suauius est. Id vbi dixit, nulli dubium fuit quin lepide simul et verecunde successerem sibi ea voce, non vinum delegisset: probauit vtrunque, nec tamen auditoribus eligendi ius ademit. Laert. lib. 5. ca. 1.

Lysander Laced. quum aliquando Dionysius ipsi misisset stolas duas iubens vt vtram elegisset, eam mitteret filiae: Ipsa, inquit, rectius eliget. Atque accipit ambas, abiit. In hoc exemplo nihil est imitandum, nec vi ro Lacedaemonio dignum, nec aliud ab hoc duce expect andum fere, praeter malitiosam ingenij vafriciem. Plut. in Laconicis apoph.

Quum seruius sulpitius Galba et Aurelius consules in senatu contenderent, vter aduersus Viriatum in Hispaniam mitteretur: ac magna inter P. C. dissensio esset, omnibus quo nam eius sententia inclinaret expectantibus. Neutrum inquit, mihi mitti placet. alter enim nihil habet: alteri autem etiam quod habet, nequaquam satis est. AEque malam imperij magistram iudicans paupertatem, atque insatiabilem habendi cupiditatem. Quo dicto obtinuit, vt neuter in prouinciam mitteretur. Valer. Max. lib. 6 cap. 4.

Cornelius Ruffinus, vir rapax et auarus, caeterum in bello animo ingens, manuque promptus, quum bellum immineret in consulatu obtinendo C. Fabricij opera adiutus est, qui ob prauam tamen vitam Ruffino semper infensus fuer at: verum eo tempore ob belli suspicionem, cum igna uos desidesque ipsius competitores videret sententiam mutauerat. Quam ob rem Ruffinus miratus, cum Fabricio impense gratias egisset, Fabricius dixisse fertur: Noli mirari Ruffine: rapinis enim imminui malo, quam vendi. Quo dicto taxauit Ruffini rapacitatem, et competitorum perniciosam ignauiam. Ostenditque, satius se ducere, auaro consule, codemque gnauo homine, et in rebus agendis idoneo rapinis vexari: quam iis ad consulatum euectis. qui per ignauiam rempub. prodituri essent, vinstum ab hoste venundari. ex duobus enim his malis optimum eli gendum erat. Fulgosus lib. 6. cap. 2.

IMmodicum eloquentiae studium obiicientibus, ita respondit: Eloquentiae studium declarare hominem popularem: contra negligere studium eloquentiae, esse eorum qui dominari populo quaererent vt qui hoc agerent, non vt persuaderent dicendo, sed vt vi cogerent. Plut. in Demosth.

AEschines et Philocrates Atheniensium legati, cum Philippi Macedonis eloquentiam plurimum laudassent et commendassent, Demosthenes ait: Si eloquens est Philippus, habet hoc cum multis sophistis commune. Sensit vir prudentissimus, regis virtutes nequaquam in eloquentia positas esse. Plutarch. in vita Demosth.

Quum Rhodi exul recitaret orationem suam aduersus Demosthenem, Rhodij demirati sunt, quod tali oratione fuisset damnatus ab Atheniensibus. At desineretis, inquit, admirari, si audissetis quae ad haec respondit Demosthenes, damnationis causam reiieiens in violentiam eloquentiae Demosthenicae. Philostratus, et Brusonius lib. 4. cap. 31.

Iphicrates in causa obrutus eloquentia patroni, qui Aristophontem defendebat: Aduersariorum, inquit, melior est histrio, sed mea fabula me lior. Vt fabula nonnunquam exploditur vitio histrionis, ita saepe melior causa vincitur a peiore, patroni infamia, stultitiave. Erasinus libro 5. apoph.

Thucydides ab Archidamo Lacedaemoniorum rege interrogatus, vter esset in palaestra superior, ipse an Pericles: Posteaquam, inquit, ego ho minem pugnando deieci, ille se negat cecidisse: itaque vincit et spectatores a sua sententia deiicit. sentiens, se bonis rationibus esse superiorem, sed Periclem eloquentia vincere, et quocunque vellet agere multitudinem. Nam Thucydides vir praepotens, diu in administranda repub. Aduersatus est Pericli. Eam contentionem Archidamus palaestram appellauit. Eras. 6. apoph.

Supra de Argute dictis.

Marcus Antonius. cui vel primas eloquentiae patrum tribuebat aetas, vir natural praeacutus et prudens. Disertos dicebat se vidisse multos, eloquentem omnino neminem. Insidebat videlicet in eius mente species eloquentiae, quam cernebat animo, sed re tamen ipsa non videbat. Cicero in Oratione ad Brutum.

Vide apoph. De Oratoribus et Rhetorica.

CVidam obiicienti, quod aliquando falso signasset monetam (nam hanc ob rem iussus est exulare.) Fateor, inquir, fuisse tempus, quo talis eram, qualis tu nunc es: qualis autem ego nunc sum, tu nunquam futurus es. Notabat eos, qui iuuentutis errores in aliis reprehendunt, quum ipsi ne in senectute quidem corrigans suos. Laert. lib. 6.

Quodam item obiiciente Diogeni, et exilium ob facinus illud ei perpessum exprobrante, respondit Diogenes: Tum temporis celerius etiam iuuenis reddebam lotium, nunc non item. Cynica circuitione notauit iuuenilem aetatem, quae facilius reddit humorem vesicae, quum senibus molesta sit dysuria. Laert. lib. 6.

Quidam seruo, qui dum puniretur dicebat, Non volens erraui: Non volens, igitur (inquit) poenas dato. Vulgaris quidem, sed frigida exeusatio est. Insciens feci. Vigilandum erat, ne quid committeret imprudens. Plut. In Lacon.

Munatius facti poenitens, quod Fabium insimulasset a quo nostea esset adiutus: Ad commilitones; Boni (ait) sapientisque viri est, si errauerit, in reliquum tempus, doctorem se sibi adsciscere. Brus. lib. 5. cap. 12.

Turpe esse aiebat, in re militari di cere, Non putaram. Videlicet quia exploralo, et excusso consilio, quae ferro aguntur, administrari oportere, summa ratione arbitrabatur. Val. Maxim. libro 7. capite 2.

CVm ad pecunias petendas ad Cyrum iuniorem mitteretur, ad belli vsum: his regis aulam accessit, et compotationibus eum indulgentem audiuit. Tertio vero, cum audiisset, et iterum bibere eum, nec se ad collequium admitti intellexisset, dixisse fertur: Ita curam habendam pecunia rum, vt ne quid tamen committeretur Sparta indignum. Quo dicto docuit, ita ab hominibus exigendam esse pecuniam debitam, nequid nostrae dignitati et existimationi decedat. Plut. in Lacon.

Exegerat pecunias a Syracusanis, deinde quum videret illos lamentantes, obsecrantes, ac negantes se habere quod darent, indixit alteram exactionem, idque iterum ac tertio fecit. At postquam, vbi maiorem summam im perasset, audiret illos in foro ambulantes ridere, et scommata in regem iacere, iussit praefectos ab exigendo quiescere. Iam enim, inquit, nihil habent quandoquidem nos contemnunt. Plut. in apoph.

Cum deprehendisset AEmilium Rectum, quem AEgypto praefecerat, nimium a populo exegisse, super ea re iratus, rescripsit: se tonderi velle suas oues, non deglubi. Solent autem principes deglubere oues, cum grauiores exactiones subditis imponunt, quam vllo pacto ferre possint. Dion Nicaeus in Tiberio.

A Iulia matre grauiter obiurgatus, quod ingeatem illam pecuniam, quam per fas et nefas a subditis vi cxegerat, profunderet: gladium euagi natum ostendens, Bono (inquit) animo este mater: Nobis, quandiu hunc habebimus, nulla vnquam deerit pecunia. Dion Nicaeus, et Xiphilinus in eius vita.

DIcebat, vsum atque exercitationem quemadmodum in actionibus extraneis. ita et in actionibus virtutis et animi, tum celeritatem quan dam, tum facilitatem parere. Laert. Libr. 6.

Frequenter dicere solebat ad parandam sapientiam tria potissimum, necessaria esse: Naturam, doctrinam, et exercitationem. Exercitatio enim nisi naturae et doctrinae accedat, nil solidae eruditionis hauries. Laert. lib. 5. cap. 1.

Quendam iufeliciter declamantem admonuit, vt sese diligenter exerceret: cumque is respondisset, Nun quam apud me non declamo: Nihil igitur mirum, inquit, si dicis inepte, qui hactenus semper stulto auditore solitus sis vti. Eras lib. 8. apoph.

Cum M. Crassum pro rostris magno populi applausu laudasset, et eundem postea ex eodem loco acribus conuiciis incesseret: Quid, ait, Crassus, an non me nuper ex hoc ipso loco laudasti? Laudani inquit, sed exercendi gratia argumentum insame derclamans. Solent enim Rhetores tractare materias , velut cum laudant Busyridem, aut febrim quartauam aut ingratitudinem. Era. 1. 4. apoph.

DIeere solirus est, saltatione momenti corpus spatiosa domo opus esse ad exercendum sese. at qui cantu aut oratione sese exerceat, huic vel stanti, vel accumbenti quemuis locum sufficere. Hoc dicto probabat moderatas exercitationes, praesertim a cibo sumpto turbulentiores improbabat. Eras. 1. 3. apoph.

Cum ad vesperam vsque deambulasset strenue. interrogatus cur id faceret? respondit, Quo melius coenem. Ostendit vir sapientisimus, exercitationem corporis multum prodesse sanitati. Cic. 1. 5. Tusc. quaest.

Solebat admonere, vt neq. corpus sine animo exerceamus, neque animum sine corpore, vt pariter vtriusque curam habeamus Na alterum athletarum est, alterum inertium. Laert. li. 3.

Ecertaminibus ea sola concesserat exercere, in quibus manus non exten derentur in altum. Eius constitutionis causam percontanti: Ne quis inquit, illorum laborando consuescat de fatigari Siquidem exercitia ad confirmandum corporis robur adhibentur, non ad exhauriendas vires. Qui vero subinde delassantur in exercita mentis quoniam imbecilliores veniunt ad labo res necessarios facilius deficiut. Plut.

Quoniam apud Lacedaemonios in summo pretio erat ius, quod illi nigrum appellant. adeo vt seniores hoc contenti non desiderarent carnes, sed eas iuuenibus cederent Dionysius Siciliae tyrannus dicitur huius gratia coquuin emisse Laconicum, eique mandasse, vt sibi hoc ius appareret, nullis parcens impendiis. Quod vbi rex gustasset, ac displicuisset, expuit. Tum coquus, Hoc (inquit) ius, ō rex, sumendum est: postquam te Laconum more exercueris, et in Eurota laueris. Plut. in Lacon.

Vide apoph. De Labore.

* INterrogatus, Argiuus ne esset, an Thebanus? respondit, Non vnam curo patriam iactare. omnis Graecia mihi patria est. Plut. lib. de exilio.

* Dicebat peregrinationem et exilium vitae frugalitatem docere: ossa quippe, et thorus herbaceus, famis ac laboris sunt medelae dulcissimae. Stob. serm. 38.

* Quamlibet terram homini sapienti dicebat esse peruiam: quum fortis animae mundus vniuersus patria sit. Eod. ser.

Ad eum qui apud regem Persarum parasitum agebat, ac subinde in Demarati exiliu dicteriis ludebat: Non, inquit, amice tecum. pugnaturus sum. nam vitae aciem absumpsi. Ludens ex ambiguitate vocis. enim Graece tum ordinem sonat, tum aciem. Nullus autem ad pugnam instructus est, cui nulla superest acies: et ordinem vitae assumpsit qui ex rege factus est exul. Plut. in Lacon.

ABamico quodam rogatus, quam ob causam exilium ei tam molestum fuisset? respondit, propter ignominiam patriae, a qua iniuste in exilium missus esset, et ob eam iniustiriam vbique male et ab omnibus audiret. Stob. Ex Serino. ser. 37.

Ab Atheniensibus damnatus exilio. et cuidam dicenti. Priuatus es Atheniensibus: Imo illi, inquit, me. Sentiens, Atheniensibus magis opus esse Anaxagora, quam contra. Laert. libr. 2. cap. 3.

* Quidam noxium esse exilium affirmanti, respondisse fertur. Quibus tandem et qualibus bonis priuat exilium, animi ne an corporis, an fortunae? An iudicandi agendique dexterita tem aut felicitatem aufert? haud sane. An fortirudine, iustitia, aut alia quapiam virtute priuat. Ne id quidem. Sed nec vllo fraudat corporis bono. An non aeque licet in aliena terra be ne, valere, viribus pollere. Acutum cernere, et audire acute, interdum vero multo magis, quam si in sua terra quis maneat. fortunae vero bonis exilium neminem exuit. An non visum est multos, tum domum cum exules sunt factis, potitos fortunae bonis splendidioribus? vt Phoenix, Themi stocles, et c. Stob. ser. 38.

Cuidam per conuicium dicenti, Sinopenses te exilio damnatur: At ego, inquit, illos mansione, significans, se quod solum vertere iuberetur, nihilo infeliciorem esse his qui in patria manerent, nec exilium aequo animo pati possent. Tam enim miserum est manere coactum, quam exulare coactum. Philosophus, cui quaeuis terra patria est, si iubeatur ire exulatum vnius tantum ciuitatis exul est. At qui nusquam potest viuere nisi in patria, plurimarum regionum exul est. Hoc ita refert Plutarchus in libello de Exilio: Te Sinopenses Ponto exulem esse iusserunt: at, ego, inquit, illos hac damno poena, vt in Ponto extremisque Euxini littoribus inclusi perpetuo maneant. Diogenes mutarat patriam, sed melius exulabant potius, qui infoelici regioni erant adscripti. Laert. lib. 6.

Cuidam illi probro obiicienti. quod exularet a patria: Miser, inquit, istius rei causa philosophatus sum. Siue quod exilium compulisset Diogenem ad philosophandum: siue quod ideo didicisset philosophiam, vt exilium similesque casus quo animo. perpeti posset. Laer. lib. 6.

Cum exularet, ac a pud Thebanos inglorius humilisque viueret, audissetque Cratetem philosophum, qui ipsum inurseret, multa placide prudenterque de ferendo exilio disputantem. Male, inquit, sit negotiis et occupationibus, per quas hactenus, talem virum cognoscere non licuit Laert. lib. 5. cap. 5.

Cuidam exilium acerbe ferenti, respondisse dicitur, Ne horrescasexulare ciuitate. A iustitia enim exulare miserum est. Quo responso sensit eos nequaquam miseros esse, qui praeter meritum, vel peculiares quas dam animi dotes, ab imperitis in exilium mittuntur, quibus innocentia semper consolatrix assistit. Plutarch. in Lacon.

Quum pulsus primum Athenis, et mox tota Graecia, venisset ad Persarum regem, ditissimus ab eo factus est. Porro. Magnifica dona, quibus a rege honoratus erat, intuens, dixit: O pueri, perieramus, nisi periissemus, Perire autem videtur, qui cogitur exulare: at Themistocli feliciter cesserat exilium. Plut. in apoph.

Rediens ex Troiana expeditione, quum ob Aiacis fratris mortem Telamoni patri esset inuisus, atque ab eo exilio multaretur. Ad sociosconuersus, ait. Patria est, vbicunque bene est. Cicer. in Tusc quaest.

Consolanti eum cuidam, ac dicenti. instare bella ciuilia, et ob id breui futurum vt omnes exules reuerterentur: Quid tibi, inquit, male feci, vt mihi peiorem reditum quam exitum optares. Malo vt patria exilio meo erubescat, quam reditu mereat. Senec. de benef. l. 6. c. 37.

AVdito philosopho. qui disseruerat, solum sapientem esse bonum belli ducem: Sermo, inquit, mirificus est, atqui eum dicit, fide caret, co quod illum nunquam circumsonuit tuba. Probauit sententiam: sed indicauit, neminem cum fide loqui de re quam nullo modo sit expertus. Plut. in Lacon.

Rogatus, quo praeceptore esset vsus? Tribunali, respondit, Atheniensium. Insinuans. quod in ipsis negotiis experientia quauis institutione sophistarum melior sit. Stobaeus serm 27.

Interrogatus, Quem e suae aetatis ducibus praestantissimum iudicaret? respondit Pyrrhum si senesceret, Non pronuntia uit optimum: sed optimum fore, si rerum experientiam aetas adiungeret. Plut. In. vita Pyrrhi.

Interrogatus. Quidnam sapientius esset prae caeteris? Experientia, dixit, Stob. ser. 27.

Quum per loca praerupta irrupisset in. Macedoniam, vidissetque instructam hostium aciem, exhortan te Nasica vt protinus inuaderet hostem? Facerem, inquit, si, tuae essem aetatis: sed multarum rerum experien tia prohibet, ne ex itinere statim cum instucta acie congrediar. Plutarc. in apoph.

APpius populo Romano exprobrabat, sibi acceptum ferri debere, quod ex mutuo et elingui facundum haberet consulem: de L. Volumnio collega sentiens. Ibi L. Volumnius: Quam mallem, inquit, tu a me strenue facere, quam ego abs te scite loqui didicissem. Eras. 6. apoph.

C. Iulium consum matis victoriis in foro ius dicentem, huiusmodi dictis ausus est interpellare C. IuliCaesar, pro Cn. Pompeio Magno quondam genero tuo in tertio eius con sulatu pecuniam spopondi: quo nomi ne nunc appellor: quid agam? Num dependam? Hac voce palam illi exprobrans, quod Pompeij bona vendidisset, cui fuerat affinitate iunctus. AEquum autem videbatur, vt qui bona generi vendiderat, ea dependeret, quae nondum orto inter illos bello fuis sent contracta. Caesar hac inuidia commotus, aes alienum Pompeij e fisco resolui iussit. Eras. 1. 8. apoph.

Is Caesaris libertus solebat patrono, nouum aliquod opus inchoanti, magnas conferre pecunias Quem murem sequutus Licinius, nouum opus aggressuro centies promisit per libellum: in quo post expressam pecuniae summam, quae virgula superducta signabatur, spatium erat vacuum. Hac occasione Caesar vsus, priori sum mae quam scripserat libertus, alterum centies adiecit, sua quidem manu spatio quod vacabat diligenter expleto, sed affictata literarum similitudine Itaque duplum accepit pecuniae dissimulante liberto. Caeterum vbi Caesar rursus nouum opus inchoaret, libertus hoc factum illi leuiter obiecit, dato tali libello: Conferto tibi domine, ad noui operis impensam, quod videbitur. Non expressit summae modum, vt illi liberum esset scribere quantum vellet. Quandoquidem priorem summam duplicasset. Sueton.

Augustus delectatus inter coenam fuerat symphoniacis Turonij Flaeci mangonis, eosque frumento donarat, quum alios auditos soleret largiter donare nummis. Eosdem quum postea Caesar inter coenam requireret, Turonius sic excusauit: Ad molas. in quit, sunt, exprobrans illi frumentarium munus. Et hoc impune tulit, quod dixerat, non miles, sed mango. Suetonius.

Huc referrippssunt etiam quaedam libere dicta.

AMAGISTRATV obiurgatus, quod contra leges et consuetudinem Atheniensium sindone vestiretur, ait: Quid si Theophrastum vobis ostendam sindone amictum: Adduxit igitur eos in tonstrinam, ostenditque Theophrastum, qui tum forte tondebatur, linteo amictum, quod Graeci a contegendis humeris vocant. submonens faceto responso. omnibus ad vsum vti licere. Turpe enim ac inhonestum si esset vti linteis. ne in tonstrina quidem vsus esset. Laer. lib. 6. c. 5.

Aristippo philosopho cum probro se objiceretur a quodam, quod haberet Laidem meretricem. Quid tum, ait. si modo non habeor a Laide?. Cic.

Cuidam dicenti, Antisthenem phi losophum matre thrercia natum esse, patre autem non tam barbaro, sed Atheniensi: Quid inquit, an tu putas virum adeo praeclarum ex vtroque parente Atheniensi nasci potuisse? Facete vir sapientissimus notauit cor ruptos Atheniensium mores, indicans potius e Thrace Scythave nasci posse virum bonum ac praeclarum quam ex Atheniensi: et hoc igitur quod habebat virtutis Antisthenes, matri Hybridi potius ascribendum, quam parenti. Laert. in eius vita. Eras. 1. 3. apoph.

Alcibiades Socrati miserat munus praeclarum. Id quum Socrates videretur recusare, Xantippe dissuasit, asseuerans donum esse magnificum, et indignum quod respueretur. Tum Socrates: Alcibiades, inquit, haec mittit ambitiose, et nobis nostra est ambitio: Sentiens, interdum esse magnificentius magna contemnere, quam magna largiri. Eras. lib. apoph.

Quum Alcibiadi Atheniensi balneator plurimum administraret aquae, Lacon id videns: Quid hoc rei est, inquit? plus aquae infundit quasi non puro, sed vehementer sordido. Hoc scommate notauit Alcibiadis vitam, multa infamia contaminatam. Plut. in Lacon.

Subito oborto solis defectu, cum Pericles Atheniensis videret alios mul tos, sed praecipue classis gubernatorem, vehementer perturbatos, chlamy de sua texit gubernatoris faciem, interrogauitque, Nunquid hoc horrendum ostentum existimaret? illo negante: Quid interest, inquit, igitur, nisi quod chlamyde maius est id quod nunc tenebras inducit? Sensit vir prudens, interuentu lunae nobis abscondi solem, quemadmodum opposita chlamis impediebat aliorum, aspectum, nullum autem esse ostentum, quod natura sit. Erasm. l. 5. apoph. Plut. in Graec. apoph.