UT naturae sie appellationis cum Cauclide videtur particeps Daucus, quem etiam *dirha/ior vocatum, à seminis in umbella quasi furfuraceas verruculas et aspergines ostentantis effigie, à qua et viribus communis nomenclatura fuit, diverso alioquisolio à Daucis est: nam quo primum designat Creticum vocatum Dioscori. à Selinoide non parum differt, nec tamen id sola Creta fert, quippe Germanicae Alpes non modo, sed etiam Genuensium colles, et Geneventium circa Iuram rupes, hoc Cretico abundant, unde Lugdunum atque alia ad emporia hodie venum defertur: eoque pluris emitur etiam Venetiis, quia ad Theriacam et similia anthidota efficatius est, quovis alio congenere Dauco, cuius folia exilia, inter Foeniculum et Carottam media sunt, umbellis candidis, floribus Anethi, copiosum semen, oblongum, ut Cumini, sed lanugine albidum, gustu acre, odorum, et cuius usus potisimum est: usui etiam radix, quae Pastinaca minor, gustu fervidiore, et odoratior. Huic, quo minus sit Creticum, si quid deest, solum, celumve erit. Sane effigie nihil, virbius autem perparum abest. Quo tempore Senensis commentabatur istud, Patavinum viretum unam aut alteram plantam alebat, unde ille habuit, quod opinionem illi faciebat non nisi in Creta oriri.

SAXIFRA-gia venetorum. DAUCUS altera. VENETI Pharmacopoei quam Mathiolus Daucum alterum facit, Saxifragiamd icunt: illique vires consimiles frequenti experimento asserunt: nihil tamen obstat quin sit Dau cus alterum Dioscoridis, soliis namque Coriandri aut Petroselini: semen in umbellis oblongum, angulosum, Foeniculi modo: radix albicat, aroma olct, suauisque gustanti est, superneque comat, Mei modo.

FECIT similitudinis cognatio, quae Daucis cum Carotis intercedit, ut Theophrastus hanc Daucum nigrum censuerit. Est tamen duplicis à colore radicis differentiae Carotta: isthaec namque flavet, altera purpureum atrum remittit sucum elixa frixave; cuius ut plurimum gular irritamento apparatam esitat vulgus. Mediae videntur inter Daucum CAROTTA. et Pastinacas naturae, utrique congener: neutra tamen dici possunt. His qui Behen album et rubrum augurabantur, suo respondetur loco. Istis nomenclatura indita fuisse videtur, ab illa quam cum Carui similitudine et cognatione sortitae fuerunt.

CARVI namque radix, et folia Pastinacae agrestis similia, usus, esusque non valde dispar: utrumque enim olere manditur: semen tamen vegetius et odoratius Carui, praesertim eo qui pratis Ostensis vallis provenit, albis floribus et umbellis, caule pedali et sesquipedall.

NULLIRI huius defit copia Officinis Italiae, Galliae, et Germaniae, quae istud frequentius Cretici penuria usurpant, duplumque nonnulli subdunt, freti Galeni sententia: tametsi non parum facultatibus et effigie à Dioscori. Daucis absit: edunt hunc loca tum frigida, tum calida, fragosa, et margines steriliores: è radice lignosiore et minore quam Carotis; cui multum similis, caule cubitali, soliis latioribus, hirsutis, Coriandrinis, ad Bauciam accedentibus: umbellis albidis, et semine.

COMPLV RIA Ammi genera, quae passim ubique hortorum obvia, neque plane displicent, quia Ammi nescitur effigies vera; neque tamen placent, quia multa in semine desideantur. Quippe a)/mmi appellati videtur perpusillum quasique arenaceum exilitate et colore semen designare, quale Dios. perma/tior seminulumve dicit, Origanum resipiens fervidum, exsiccans. At quod passim in hortis visitur foliis Sisari, satis superque patet è superioribus.

Et rursum illud quod in Patavinis hortis cultum, etiamque non procul Ageno et Garumna in Aquitania lectum ad huc servamus: soliis et umbellis Dauci Cretensis, semine et radice hortensis Apii, neutiquam illis in Ammi semine viribus expetitis praeditum est.

IGITUR quod semen plusculis abhinc annis coeptum fuit deuchi ex Syria, aut Creta Venetias, hortensi Apio par, sed flavo, gustu aromaticum fernidum Origanum praefert: saepius satum, non vietum, aut marcidum, delusit nos, et in eam suspicionem coniecit, quam quidam nos monuerat, fieri posse ad Theriacae Venetae mysteria, ut quispiam hebraeus mango, Cretensium et Syriacorum portuum Telonarius, decoctione dilutove semina maceranda merserit: sicque compendii causa cum Pharmacopoeis Venetis non parum gratiae inierit.

MULTI iam sunt anni cum industrius Pharmacopoeus Martinellus nobis hanc allatam ex Syria asserebat: sed contra, nos esse indigenam plantam memineramus, et biennio post magna copia in vinetis et segetibus, inter Pisa silvestria et Caucalides crescentem vidimus: quam si facie et viribusad Gingidium alludit, tamen ex Diosco et minus accurata descriptione nullus ausit pro Gingidio certo asserere: Planta enim est Caucalidi natalibus et facie eadem, folio tamen longiore et angustiore: illi umbella candida, semen hirsutum, odore pastinacae silvestris.

Cerefolium tamen, ut pro Senensis commentatoris Syriaco deserant Medici multi et mulierculae, numquam efficient ipsius persuasiones: est enim cibis gratius, efficacius et multo exploratius, quod hinc amotum, quo relegandum censeat ille, pervelimus scire.

VISNAGA. Visnagam vero peregrinam, ut solent pleraque sibi missa videri, multis Italiae locis, praesertim via Pesaro Romam, Et Aquitaniae Ageni, secus Garumnam et Burdegalam vidimus et aeque bene potest congruere descriptioni atque ceterae: nam de umbella, nulla mentio in Dios. Folii est pastinacae silvestris tenuioribus, et caule, sed nudo, et minore divisura praegrandi, adeo et rigida umbella, ut dentiscalpus sit apta, flore candido.

SI quid coniecturae captari potest, cuiusmodi planta fuerit Scandix, id sane ex capitum consequutione stirpiumque cognatione accipiendum videtur. Descriptio enim non tam ambigna quam nulla est. Haec tria serie recensita olera Silvestria; vixdum innotuere ulli, propterea quia incertis et paucis, partim etiam nullis verbis designata sunt. Nam Pecten Veneris, Fumariam gustu, soliis, et usu repraesentat: vulgus Pharmacopoeorum etiam Venetiis, PESTEN VE veris. putat et usurpat. Acrimoniae vero amaroris eiusdem momenti sunt argumenta, qualia sunt Galeni de Fumariae acrimonia: quam sententiam merito docti viri vellicant, et ipsa reclamat res. Sic Chelidonii minoris, Ari et caeparum experimur multo mitiorem acrimoniam, quam illis tribuerint antiqui.

QUI Percepier Anglicum probe perspectum habent, harum duarum stirpium utrivis simile esse sciunt, et neutiquam iisdem viribus secundum: amaror etiam et acrimonia in co percipitur, et passim valetudinis causa olere manditur: Figura ei Cerefolia nupernati proximi; sed herbula semper est, nusquam Spithamaeo adultior, toto anno suapte sponte erumpit, arido et trito solo suxuriat, sine caule, flosculis herbaceis: vehementer et repenty urinas ciet, muria conditum servatur: et ex eo aqua stillatitia magno usu elicitur. hanc plantam proponimus magis quam asserimus; quia Herbariis non valde notam, nequedum quod sciamus descriptam. At Angliae tamen Bristoiae, arbitramur, frequentissimo apud mulierculas usu receptum est.

POTVIT dici Caucalis à seminum effigie, quae vascula oblonga et semisphaerica imitantur aut cum praearida strepitum edunt haec semina ventis concussa, vindemiis exactis. Et sane luxata videtur lectio Dioscoridis, aut quispiam non imperitus videtur orae codicis haec verba, foliis Apii similibus, adie cisse, quae postea in contextum Latinum irrep serint: na m nostris Graecis exemplaribus de siderantur, et etiam supervacanea videntur, uti vir magnae sedulitatis et exercitatae cognitionis Anguillara annotavit. Eam plantam quam ille Caucalidem autumat, nos iamdiu collectam in praeruptis S.Specus vocati, ad Fanum Magdalenae in Provincia Norbonensi hic appingendam curavimus, et liberum fa cimus quid cuilibet ea de re videatur. Est haec caule Foeniculi, et foliis, et divisura, cu bitum alta, umbella albet, et odorata est, radix unica, recta, humi pacta, candida, sapore pastinacae. Verum hoc magis placent vulga res Caucalides, quia sunt caule, foliis, umbella et semine hispidis, eoque magis congruunt verbis Dioscoridis.

NOMENCLATURA ista tres designarunt varias stirpes, sed florum decore, odore, et quadantenus colore non dissimiles. Eae sunt Labrusca, sive sponeanea vitis, et eius cognominis Vitis silvestris, primae florum eruptiones et germinationes suave quiddam halantes, cuiusmodi Filipendulae, praesertim quibusdam tractibus Linguagotticis et Aquitanieis, radix et flores spirant, sed suavius multo: quam obesae naris Commentator non respuisset, nec doctiorum sententiam sprevisset, si verba Dioscoridis pressius perpendisset, et locis aridis petrosisque plurimam eruisset: Hic enim in Anglia, ubi libenter utimur, non procul Bristoia ad Vincentii rupes et cautes devexas, etiam in Germaniae aridis, plurima Iunio et Iulio, floribus candidis, exiguis, stellatis, confertis, Brioniae et Rutae situ. Semine muscoso, squamoso, rotundo, Pimpinellae, cui foliis etiam similis, Pastinacaeque silvestris divisura: caulis cubitum et sesquicubitum altus. Radix non alte infossa, sed late sparsa et ampla, è pendulis fibris multis pilularum, Cyperi, Paeoniae feminae, aut Asphodeli modo: quae perbelle qua drant Dioscorideae effigiei. Nam me/galhr r(i/car, radicem magnam, amplam, fusamque ex rei cognitione et aliis collatis locis interpretamur: kaplo\r paxh/r, caulem crassum, sane habet pro altitudine sui, quem palmarem facit: cuiusmodi est haec nostra, nonnullis glariosis mon tosis: Demum kefa/las2 e/xous1a plei=onas2 strongi/las2, capita plura rotunda habens: cuiusmodi plane haec sunt. Verum versio forte ista calamistrata, et Pliniana imitatione oppido tuberosa, illusit forte Commentatori, aut eius Theseo Tridentino, adegitque ut Aristolochiae rotundae et adultae, perquam similem facie radicem astruerit: quae ab Oenanthe tantum distat, quam Bunium vel Bulbocastanum Tralliani à Filipendula: quod plebecula Galica, Germanica et Anglica eum monuisset. Illa enim Faverottes, Germani Larts nuts: Angli vero Kipper nuts Bulbocastanune vocant, utrique à nuce, castanea vel basilica, sapore et similitudine: neque enim eminet tuberculis, nisi valde vetus, uti Aristolochia rotunda. Et Kipper nuts opilionum nucem sonat, quia illiscibo cedit: e4st enim oleraceus bulbus, edendo totus et gratus, Castaneae sapore: soliis Gingidii, vel Scandicis, utisuperius diximus, in pediculis et mollicellis caulibus, teneris et caducis: floribus item pusillis, albis in umbella, adeo eidem, vel Pectini Venerei, similibus, ut eiusdem naturae videatur. Semine Cumino aut Foeniculo minore, odorato. Arva et pinguia umbrosa amat.In Hollandia, et Anglia plurima, praesettim ad Pagum Cleston prope Bristoiam.

FIlipendulae nomen assequutae sunt itidem plantae duae, quae ut Oenanthes non ita dissimi les, ita hic commode referen dae. Ac si natalia spectes, minime Oenantem dicas harum duas: alterum quippeplurimum solo uliginoso et pratensi, et tamen Commentatoristis nomen inscripsit Oenanthes, Filipendulae ademit, quae praeterquam quod viribus, etiam natalibus montosis et saxeis, ut diximus, magis quadrabat et recentiorum consensu.

Harum quae minor et verae Oenanthae similior, radicibus amplis, globulis oblongis, prolixiis, filimentis pendulis: turiones promit, imaque folia Apio hortensi, teneriuscula, sature virentia, cubitalem et sesquicubitalem caulem, geniculatum, alis foliisque et umbellis Anisivel Coriandri, flores albidi, pusilli, aestate in convallibus herbidis aut verrucis pratensibus Angliae: Monspellii etiam prope pontem Cellenovae, Magalonae inter Narcissos, atque Grammuntiam silvulam circum,

RARIOR multo quae hic depicta Filipendula, nulli dum memorata scriptori. In celsium montium verticibus, ut Norbonae ad Veganium, in Dei paradiso vocato, Calcari contermino, nobis eruta, radice non aeque fusa vel ampla aut cirrosa: sed proxime caulem bulbosis, teretibus, longiuscullis, aequalibus ferme processibus, moddice protuberanti bus, Corrudae annotinae partibus: Paeoniae modo radicata, Caule assurgit sesquipalmum alto, crassiore, rotundo, nonnihil striato, et sulcato, imo medioque sui folia alterno situ emittente Filipendulae inter et Millefolii, exigua Cornucerui divisura: exetremum florum, thyrsum album, speciosum amplexa, cuculatis galericulis, crebribus, confertis, conflatum, in Cristae Galli, vel Chynosorchis, vel Napelli speciem.

NEC quidem admoum nota haec, nisi Borealibus praesertim Angliae, erumpit rivulis, lutulentisue et riguis ripis, ubi Palu dapium, cui foliis non absimilis, vel Rutapra tensi similior, multo pullulatu, virore tetro, colore et facie Cicutae. Caules bicubitales spargie, è radice in pares Asphodeli albi bul bos multiparta, et quasi brachiata, nullius fi brae vinculo aut interventu (secus Mathioli) continuos, teneros: gustu acres et ingratos, succo lacteo primum, deinde slavesc ente viro so et exulcerante praegnantes: Umbella cicu tae: cui affinem autumant, qui maleficio parem expertos se asserunt. Usos namque in acetariis nihil factum fuisse propius quam ut interirent, aiunt: alios, qui esitassent, vertigine tenebricosa palantes, nutantes, attonitos, inque gyrum versantes se vidisse. Et certe tam non est Oenanthe, quam ab ea distat Ruta pratensis aut Cicuta. Iis igitur et quibus aegre Iotium it, secundinaeue cunctantur, suadente Senensi, dato, et Themiso non Medicus audies: tantominus epilepticis, analepticis, atque vertiginosis propinabis, quos tamen eximia quadam praerogativa magnopere iuvant Filipenduli radices, qua calculum è renibus, muccum è vesica dissipare atque excludere mulierculis, ne dum no Ang. Hombelecke. Ger. Schirling. Bel. Dulle ker vel. Gal. Cigue. bis, cre berrimis compertum experimentis.

CICUTA qua flagravit olim infamia vique pernecabili, fuit semper notissim, kw/neior à Graecis vocata apo\to\ kwna=r, à circumvertendo, sive gyrando ea potos, qui correpti ver tigine tenebricosa humi prolabebantur. Omnium regionum haec indigena est, figura Cerefolii, sive Pastinac ae syl. aut Myrrhidis, et figura adeo cognata Cicutariae ut indiscreta pene similitudo, necis occasio fuerit nonnullis, qui esitarant, etiam nostra memoria. radice etenim CICUTARIA. simili, alba, breviore, crassiore, cava superius, qua caulem alit, qui plane ferulaceus, quatuor aut sex pedes procerus est, cavus: dense admodum geniculatus et maculosus interdum, umbellis densis, floculis minutioribus, et anguloso Anisi semine: odore quam quavis alia nota, discernitur à Myrrhide: tum parva, quae Cicutaria non fetens vocatur: tum ab odora Myrrhide vera, et saluberrima.

NE quemquam fallat, quia non se prodit odore haec, advertendus eius color, qui atrior aliquanto, nec maculosus est, nec adeo putorem halantibus scrobibus, umbrosis, udis exit, sed Varietas. ad margines et sepes paulo editiores et sicciores: alioqui non minor copia secus urbium aggeres et vallium sepes visitur. Equidem noxia et invisa olitoribus et hortis, ubi sponte, viridiorque et nitidior, praesertim minus fervidis, Petroselino propior et concolor, et minor tamen vera Cicuta.

ODORTAM hanc, sive Salubrem et esculentam possit quis vocare Cicutam, quam Myrrhidem, sive Myrrham, propter suaveolentiam, quiddam Myrrhae resipientem, dixerunt. Nec haec perinde frequens, ut superiores, aut procera occurrit, sed rarior, et in pratis, vel germinosis margmibus: etiam olitoribus ad vescendum in Belgio multa colitur: et esitatur in miusculis Cersolii vice, cuius nomen apud Germanos ascivit, vocant enim wilde keruel, id est, silvestre Ceresolium, quod odore saporisque iucunditate imitatur, etiamque facultatibus diureticis: facie vero est Cicutae, albicantibus ramis et foliis, tenella hirsutie, Pastinacam sativam, aut agrestem referente: radix praegrandis, alte depacta, prolixa, nec facile avellenda, Ferulae aut Pastinacae esculentae, quam sapore et odore, sed magis medicato, et ad Myrrhis Pli. Smyrnium accedente, repraesentat: semen admodum longum Ceresolii, duplo maius, striatum, angulosum, fuscum, odorum. Haec etiam Myrrhis Pliniana videtur: foliis Cicutae minutioribus, caule brevi, rotundo, saporis et odoris iucundi: quam orta confusione à Geranio odoro, Myrrhidem Romani perperam faciebant: ur dequispiam Scandicem vulgarem oleraceam merito suspicetur, aut illius aliquam speciem;' nam Syriacam Scandicem valde variam prodire certum est, et Adagio constat. Varia enim olerain Syria ali dictitabat plebs olim.

CICUTARIAE odore, sive Myrrhidis, affinis ea admodum est, foliis et ramosis umbellis minoribus, delicatioribus tamen, et semine oblongo, Dauci Cretici, exiliore, non hirsuto, nec ita absimili sapore: è Genevae et Salevae viciniis montibus: peritus iuxta ac amicus medicus Pennius Anglus Londini serendam curavit, nobisque impertivit.

AD montem Lupi et iuxta edes Sacrificuli, in declivibus salebrosis Insulae montis Caeti, qua mare se pandit, est planta quidem copiosa, sed non ubique obvia, cuius radix magna, intus alba, foris nigricans, recta et alte porrecta, Ferulae Thapsiaeve modo, odorata, et aliquantum acris. Caulis digitum aequat crassitie, sesquicubitum altus, ferulaceus, à quo promuntur alae turionesve complures in ambitum sparis, ubi folia multa, Cicutae magnitudine, sed incurva, pilosa et crispa rugataque. Umbellae multae Anethi luteae sunt: semen latum folliaceum, compressum, Angelicae figurae et magnitudine, sed multo minus gravius: color illi ex pallore slavescrt: odor suavisimus, Aethiopici adeo similis, ut statim odoratu, cum primum vidissemus, Peloponnense coniectarimus. Et coniecturam certiore exploratione notarum et virinm praeceptores Monspellienses fulcie runt, ut nullus illic ambigat de eius assertione: cum tamen antea nonnulli Thapsiae speciem suspicati fuerint. Verum Thapsia, quae vernat multa in Aquitania Vasconum, multo ab hac diversa, colore et vultu.

PASSIM in segetibus Norbonae secuque vias occurrit surculosa, hirsuta, rigida, aspera planta, folio rotundiore, Cerefolii, umbellis albidis purpureis, paruis: quibus succedunt semina copiosa, circinnata, quasi toreumatis elaborata, unde forte nomen peculiare fuit, orbiculata, compressa, atque geminis valvulis, ut Ferulae semen, conflata, clypeoli speciem referentia, gustu Myrrhidis. Numnam haec sit illa, qua se deceptum Commentator conqueritur, cum ille scribere aut no,lit, aut non ausus sit, ambigimus: voluimus tamen hanc non ignobilem plantam studiosis notam esse, ut horum iudicia ad collationes accurratiores excitare mus: ne deinceps fastui commentatoris, qui innumeras propemodum, aut non novit, aut perperam prodidit, aut silentio abdidit, assuescere discant; luculento enim detrimento eius ignavia, aut ambitio Tyronibus fore certum est, quemadmodum et nobis multos annos per initia nimium credulis, fuisse meminimus et dolemus: non tamen illi insultamus, quin potius veniam damus, si docere non potuit quod nescierat: libereque profitemur, nos dehinc non modo non liberius quicquam animadversuros in istis pannosis centonibus et commentationum adversariis, sed potius si minus de re herbaria bene meruit, et melius voluit, gratiam habituros, et melius in posterum bonas horas colocaturos: potius, ct certa prodamus, quam ut incerta, ambigua, ambitiose emendicata munera, furta, versuras, censuras, iurgia, simultates, obtrectati9ones, conquestiones, Apologias, Apomaxeis et recantationes, retegamus.

GENVINIS plantis Seseli cognitioni priscae restitutis, in promptu est nosse, aliud ab istis esse Siler montanum officinarum, sive Siseleos, quem retinuerunt bono quidem consilio, qui Neotericis ansam errandi dederunt, atque sanciendi nihil aliud esse Siler, seu Siseleos vulgo dictum, quam Dioscoridis Massiliense Seseli: bono inquam consilio usi sunt. Est quippe planta multo maioris acredinis et efficacitatis quam ullum Seseli, eoque menstruis ciendis valdequam commendatum. Duum est cubitorum ferulaceus caulis: radix odorata Ligustici, folia terna, non modo soeniculo, ut Massiliensi Seseli maiora, sed vel Peucedano latiora, ac paulo minus Ligusticum, vel Coronariu m Rosmarinum aequantia, mollia: umbellae praegrandes Angelicae: quibus semen foliaceum, longius Cumino, colore pallido, quod gustu etiam saccharo conditum, acrius quam Aethiopicum est: tanto magis, quam Massiliense, cui acrimonia praesert Dioscorides Aethiopicum.

STUDIOSI Lutetiani et Monspel. plantam illam quae in pratis frequentior occurrit, Saxifragiae tenuifoliae similis, vocant Pratense, Seseli. Radix illi Dauci, vel Peucedani: foris nigra, odora, caulis bicubitalis, folia Sileri montano minora, angustiora, rigidiora: umbella candida: semen Mei, nigrius et maius quam foeniculi, omnium Seselium minime odoratum, eoque perparum acre, ideoque putabant olim quidam Monspel. esse Massiliense seseli Dioscor. Anglorum vero Pratensis saxifragia, ne cui similitudine imponat, huic quidem similis, sed tamen et diversa, ut monuimus suo loco.

TAMETSI industrii quidam Thalictrum Dio. eam esse Pratensem, quam Rutam foetidam, sive luteam Saxifragiam Pratensem, nobis commodiore loco redditum opinentur, tamen illa magnae commendationis et meriti vulneraria Sophia vocata, apud Septentrionales praesertim, cum propter figuram, tum vel potissimum propter eximias sanandi claudendique ulcera antiquata et ma ligna, vires, aptius forsan Thalitro conferretur, et eadem tuto assereretur. Quae quidem in admodum succincta, nec satis distincta, foret Diosc. descriptio. Est enim Coriandrinis ramulis, soliis, et incisuris, sed tenuioribus foliis, albicantibus, Abrotano non absimilibus, virgultis sesquicubitalibus, gracilibus, rotundis, rectis, lignosis, pallidulos vel luteos flosculos, Erucae vel Synapi silvestris, nec siliquas dissimiles, sed exiliores edentibus: Semen exile, rubellum, claudentes: multa in parietinis et areis prope urbes Galliae, Nortmaniae, Belgiae, et Angliae: sed rarior calidioribus ad meridiem. Hac pollicentur Carbonivori Paracelsistae nullum non ulcus se percuraturos, cuius curationis cognitionem, non item satuam promittendi fiduciam, didicerunt à Chirurgis practicis, qui aetate Guidonis et Petri Argelatae vixerunt. Ceterum, quod saepius inviti monuimus, hic etiam inculcandum rursum est: apud Dioscoridem collationum plerumque excessus non de planta, quae describitur, sed in ea cui consertur accipiendos: ut hic, Coriandrum pinguiore folio esse: et superius aliquot retro capitibus in Cotyledone secundo, prioris Cotyledonis folia latiora, non angustiora: sic in proximocapite de Verbasco, sic capite de Enula, et alibi srequens.

QUAMVIS nuspiam ulla mentio Delphimi apud classicos auctores exstet, tamen non illico necesse est hanc Dioscoridis codici irrepsisse. Fieri namque potest, ut ista appel latio, quam foliorum (aut potius florum cuculla in sundibuli) similitudo plantae invenit, auctore Diosc. indita etiam fuerit Silvestri Cumino, sicque duo plurave nomina à diversis scrip toribus accommodata fuerint propter varlas facultates: quod idem non parum multis aliis contigit plantis, ut diversa designentur voce à nimium communi totius Cumini speciei: siquidem indicio sunt, non modo notae satis perspicuae, quae descriptioni quadrant, sed etiam virium, quae utrinque similes produntur, nempe adversus venena et alia incommoda: quae dotes in Calcari equitis nondum plene compertae, in Anthora Arabum et recentiorum exploratissimae sunt: utriusque hic mentionem facimus, utista expensione iudicium excite mus studiosorum. Est enim Calcaria soliis minutim profundeque incisis, exilibus, longis, virid an tibus, confertim, quasi ex intervallis, nascentibus, ut in equitis calcari. Flores item purpurei, corniculis repandi, in morem Napelli dispositi. Hae itaque duae duas Delphinii delineationes explere possunt: quarum Calcar in segetibus frequens, Anthora vero non nisi asperis montosis, nec tamen inibi frequens obvia. Prope Genevam et ad Allobrogum Delphinensium Ger. Schwartz kumich und schwartz kimmel Bel. Nardus laet. Gall. Nielle. Alpes multa.

MELANTHIUM genuinum eiusque quatuor differentiae, Diosc. concin niore quam solitus est descriptione, perquam notae sunt. Priori et potiori Nigellae dictae officinis, atque alteri, quae à Citreo seminis colore, Nigella Citrina nuncupatur (si colorem exceperis) idem odor, sapor, vis, usus. Folia, capitula membranulis intercursantibus discepta. Flores purpu rei, pallentes, semen multum, pingue, odorum, oleoque efficacissimo reddendo aptum, quo puerperae mulierculae excludendo partui atque sympthomati isterico propellendo multum utuntur. Vocitantque vulgi persuasione Nardinum: nempe odoris suavitate et efficacia haud Citrina. dispari. Istud oleum praelis expressum, nigro sed lympido colore, pauca quantitate haustum, splenis tumores duritiesque demolitur: sicque foris illitum. Citrina ex Syria aliisque Orientis Emporiis advecta nigella Itali multum utuntur, etiamque in condimenta, in placentas synapique addunt. Anglis iam et item Germanis hortis copiosior quam Italicis: ubi quae odo re ceteris excellit, Romana quodam nominis eulogio vocitatur: nam alioquin Romae vel in hortis pauca.

QUAE VERO INTER SEGETES NORBONAE PASSIM ORITUR SYLuestris ab Hortensi nihil nisi exilioribus soliis et odoris praestantia discrepat, acrimoniaque Silvestris altera vincitur, sed Capitula et flores in solo nativo aliquantum maiora sunt. Secunda autem silvestris, quam in Normano agro inter Druidum et Carnutum legitinrus: capitula mucronibus in ambitum repandis retrove flexis, cuiusmodi in Lycoctono aut Aquil egia fert. Spernuntur tamen utriusque semina, quia et meliorum copia suppetat.

Ger. Kimmel. Gall. Comin.

TANTAE feracitatis est inter oleracea Cuminum, ut etiam maledictis satum ub errimum luxuriet, unde Cuminum quis, quasi praegnaas, à ku/w verbo manasse putet: nec sponte tamen apud nos oritur istud vulgatius, quod quidem aliquantum diversum diver sis è locis Syriae, Ciliciae, et Greciae allatum observatur. Quod enim albicat, hirsutumque est semen, praestantius habetur, ac idem cum eo quod neutiquam hirsutum est, apud nos seri et virere solitum. Nec item putandum discrimen aliud fuisse Aethiopici Gallative, quam loci praerogativa: visusque est Hippocrates sativum istud albicans hirsutumque, Basilicum, seu Aethiopicum Aethiopicum Basilicum. statuisse. Nec enim argumenti ullam umbram habent Patavini quidam herbarii, cum alius generis semen pro Aethiopico Cymini ostentant, pusillum enim valde est, acerosum, evanidum, viribus multum et odore ab communi deficiens.

SPECIEM prae se ferunt utriusque Silvestris duae plantae, quae locis glareosis prope Aquas Sextias Galloprovinciae ubertim crescunt: cuius stirpes aliquot et semen serendum nobis Monspellium misit Iacobus Reinandus industrius Pharmacopoeus Massiliensis, et indidem in hortos quosdam Italiae translatum fuit, ubi rarissimum à paucis colitur. Prima foliola Gingidii vel silvestris pastinacae modo divisa sunt, radix albicat, parva, cauliculi inflexi, exiles, Scandicis, seu Pectinis Ve nerei modo, sed albidis, rotundis, villosisque glomerulis, globulos Arction imitantibus, ut perquam scite Dioscorid. notavit, tenera papposave lanugine cinctos, in spherulam densam, magnitudine Pimpinellae, Platani modo Globulariaeve Monspelliensibus dictae. Semen dentis Leonis vel Platani, sed multo minus.

ALTERI vero Silvestri duae sunt plantae, quae effigie sic satis et peraeque congruere videantur: Ea namque quae minus cognita, exigua et pulchra, non procul Aquis sextiis oriunda, compluria gerit cornicula, siliquosa, adunca, Scorpiodes dictae modo, sed crassiora, semine intuss praesepiolis distincto, colore flavo, oblongo: cauliculi graciles, teneriusculi, et folia parva, Carui aut Scandicis. Pectini Venerei Fumariaeue incisuris, profundis: exigua radix, lutei flores Maio mense, Chelidonii maior aut Erucae, sed minore.

Bel. Beid noten. Sabaudis. Faverottes. Ang. Kipper nutz.

UBI superius distinximus Bunion à Buniade, maluimus prae cunctis aliis hanc Bunium Diosco. asserere, ut cuius nomenclatio reliquam Dioscoridis descriptionem expendenti, videatur à similitudine radicis bulbosae Buniadis, sive Napi, appellata, et usu, quia similiter ut illa editur à plebecula: unde forte Trallianus Bulbocastanum, quasi castaneam Bul bosam vocavit: alioqui nimis tota facies à Buniade dissidet: Anethi enim est comis, foliis imis, aliquanto latioribus, ad Coriandrum accedentibus: floribus in umbellis Anethi, sed albis. Semine Anisi minore: Radice rotunda, Cyclaminis, Castaneam aequante, fuskca foris, intus alba, gustu Sisari.

NEC non concinne huc quadrat pusilla illa palmaris planta, Peucedani facie foliisque, sed brevioribus et ad Foeniculum tortuosum Neseli Massiliense accedentibus, ramulis intoris latius, in alas sparsis, concoloribus: umbel la exigua, candida, Anethi semine, Anisi breviore, exiliore, gustu grato, aliquantum acri: radice crassiore, comosa superne, gustu Oreoselini, non longa, parui napi, crassiore quam pro sui paruitate, cibo idonea: Qualem Bristoiae in Anglia, ad rupem Vincentii, nobis primum magna copia repertam, et icone damus.

A Pennatis pediculis et foliis quadantenus Filicis, nostram esse dictam Pimpinellam, vel Etymon plebeium testis locuples est. Esse vero vulneribus valde accommodam, nullus non novit, qui audit vocatam esse Sanguisorba: cuius cunctas partes si Dioscoridis conferas descriptioni, nihil plane deesse, nihilue superesse facile intelligas: quin qui nob: scum sentiunt et faciunt doctiores, nartant etiamnum in Chio insula Sideritidem vernaculo adhuc superstite dici. Sane folia incisura prolixoque nervo, modo, situ, utrinque pinnata, Filicem faten tur. Deinde in ramulis gracilibus et longioribus, tenuibus viticulis sphaericos glomerulos, superne cacumine asperiore capitatos gestanti, ubi clausum est semen: omnia demum suffragantur, et nobis invitis Senensem praecipitis inscitiae specimen dedisse clamant: ubi carpebat quosdam, qui Pimpinellam hanc 3. Sideritidem autumabant. Nam foliis, inquit, Coriandri. Atqui nullurn tam inscium putamus, quin facile videat, cum tertia nihil prorsum, sed cum secunda penitus quadrare Pimpinellam: quam praestitit retinere, illamque nec descriptam, neque capitatam, forte, neque notam, magis spectandam, quam percipiendam, proponere.

CRATEVAE Herculea est nostras Robertiana notissima et vulneribus sanguinisque eruptionibus non solum, verum etiam ulceribus, adeoque potionibus vulnerariis certissimi praesidii exploratione merita nomen hirsutae Sideritis: foliis Coriandrinis, qualem Geraniis recentiorum asscripsimus, est.

HVIC Sideritidi laudatus Chirugus Achilles, Chironis discipulus, nomen famamque dedit, ut qua Telephii vulnera medicatus fuisse creditus sit: AC quo citius quivis nosse queat vel ab intuittu solo (quam in Recentiorum vel intempestivas, vel salebrosas, vel confusissimas pedicas impingat) quid distet Achillea haec Sideritis à Militari (rectius quam à Plinio millefolium) vocata, sic discernat: Achillea haec multo procerioribus est scapis, nume rosioribus, pedem et cubitum altis, et foliis tenuioribus, magisque ac profundius incisis, Arthemisiae tenuifoliae similitudine, muscaria congesta, gerentibus, pusillis flosculis, dense numerosis, et quam Militaris maioribus, albidis odorem medicatum spirantia, Arthemisiae vel Matricariae, cui etiam similis est, in aestatem duratura: radice fibrosa, lignosa: tota odore et sapore Matricariae, vel non fetentis cotulae, sed minus amaro. Solum in aruo edito amat pingue et laketum: cuiusmodi in Italiae Romano et Tusco agro, et non procul Rivoli, Pedemontis. Et passim etiam Galliae Ludgunensis ac Allobrogum.

MILLEFOLIUM militare duplex proponitur ex confusa vel ancipiti descriptione; nempe Filici- folium terrestre unum; alterum aquaticum, et Cumini silvestris folio; duabus sorte plantis, unam in descriptionem congerstis. Utramque seorsim damus: postremo aliud palustre foeniculi folium, unde nomen factum.

HAUD dispar huius Militaris terrestris Achilleae facultas, uti neque facies; verum, nomen si non utraque ex aequo merita est; sane magis debetur Millefolio, quam huic Sideritidi: quippe, illo ulcera vetusta et fistulosa, sinuosave, eximia quadam dote percu rari, testatur Dioscoridis: quare isto videtur usus Achilles, et postea forte similitudine deceptus populus, nomenclatura est abusus, aut potius usu suadente: magnopera namque iuvatulcera, aut fistulas, nedum vulnera istud Millefolium, tum oleo, tum contuso. Plebeium istum consensum, et merito sane, est sequutus Plinius, quem immerito lapsus insimulant istae dentatae censurae nostrae aetatis.

Germa. Sarben. Gallis. Millefueille. Ang. Yarrowe, nose blede.

FREQUENTIOR multo et nusquam non occurritt, tum terrestris, tum aquatica Stratiotes, seu Militaris; sic dicta, quia militibus vulnere sauciatis crebro et consueto iumento sive ferrumini esset; veluti Sideritis Achillea, cui tanopere sunt assines (praesertim terrestris Stratiotes) figura et effectu, ut cum Plinio utranuis recentiores quidam pro utralibet acceperint: adeo ut si illas non cognitas habuissemus, illis etiam ipsi nos subscripturi eramus: verum è rebus ipsis facile discrimen perceptu: Terrestris namque Stratiotes paruior est, surculis rectis: foliis vero alatis pennatisve, Filicem inter atque Filipendulam: Varietates. sed minoribus multo et quam Achilleae bremoribus: Umbellae ex disparibus ortu surculis gracilibus circinnantur atque conflantur, plurimum et passim pratorum et aruorum PURPUR. scens. marginibus, candidae: sed praeter hasce etiam purpurascentes, et luteo aspectu micantes umbellae Norbonae in montosis, squalidis, editis, sed aestuosis invenimus, et ad Magdalenae saxeum specum Provinciae Galliae, et Italiae Genuensis asperis, ubi cinereo colore, et lanugine pubet tota.

QUandoquidem haec mutila aut depravata visa suit lectio nobis, post multam perpensionem, animum advertimus hanc repetitam foliorum Millesolii cum Cumino silvestri collationem, aptius nulli quadrare posse quam illi Millefolio in aquis nascente, eiusdem cum isto peciei et facie, cuius folia quamplurima à media ad imum scite exprimunt Cuminum MIRIOPHYLlon. silvestre, aut Coriandrum: superiora vero sunt Feniculi, sed tenuiora, delicatioia, molliora, uti apte etiam quaedam habet lectio: non amaraci (ut salio legunt) sed Maratri: reliqua minora, sed similia superne floribus Millefolii:" unde perspicua supina Commentatoris somnolentia, dum usque et usque carpit hunc et illum, ipse carpendus et ridendus magis, qui non videat hanc neutiquam foliis esse Semperuivo maioribus, magisque refrige rantibus, sed potius Cumini sylue. Coriandri, et Maratri, qualem ipsus Senensis belle pinxit. Umbella etiam huius est Millefolii, aut silvestris Cumini, cui hic Dios. consert, post sativum fuit Mathiolo expendenda: ubi etiamnum animi pendemus nos, si non est luxata orationis series

ENIM vero si huic sunt folia Semperuivo similia, sed maiora, nomenque eidem inditum sit, quia incubet aquis, Dios. interprete, et innatando latiore sessilique basi suas occulat radices subtus, vel, ut verisimilius, propter facultatem vulnerariam, militi necessariam et notam, (nam alioqui effigie, imo omnibus notis, discidere videntur: nisi quis harioletur militarem, quia sine radice, quasi sine lare et re, ut miles, victitet vitam mcertam et fluctuantem) sane nequaquam illa Commentatoris erit Stratiotes. Sed diversa facie à Millefoliis potius vera fuerit illa, quae multis fluentis pigre et ferme stagnantibus rivulis in Belgio non procul Antuerpia et ad Lisam flumen provenit, Semperuivi maioris figura, maioribus multo foliis, mucronatis, angustis, Lanceolae, Plantaginis longioribus, sed extremo angustiore et rigidiore stilo: E medio autem foliorum et ad latera exoritis pediculis non longis insident flores ternis foliolis, quadantenus Ranunculi albi, sed medio lutei, et pillis hirsuti, è carinula, aut forcipula cancri marini trifida emergentes. Ei subest contractior radix, foliorum sessili latiori et quasi basi radicem compressam obtegente, sed indidem tenuissimae et pene aciem fallentes fidiculae trans aquam humi demittuntur, alimentumque latenter sugunt, vermiculorum speciem ementientes: unde plebi mentiuntur scelerata scamundicorum colluvies, quae mulierculis istis radiculas in aquae plena Phiola, quo maiores appareant ostentatas, iactat se eduxisse ex intestinis vermes, ut doctissimus spectatae modestiae Dodonaeus af firmat, et Ioannes Cruthmanus Mechliniensis, sibi visum nos certiores faciebat. Huic temperamentum esse Potamogetonis, siccandi et refrigerandi, certum: quare facultates sunt dispares (ne dicam contrariae) superiori Millefolii: quod renibus sanguinem potius prolectaret, dum vehementissime urinas movet, cruenta ducit, uti nos scimus.

Germa. Rodel. Belegis. Roode Katelen.

SUPERIUS in Gallinacea Crista hanc minus quadrare Pliniano Alectorolopho, et inter Filipendulas aut Millefolia reddendam censuimus; quod illis non absimilis sit ortu, et foliis item minutim dissectis, in tenellis, palmaribus, gracilibus cauliculis, partim erectis, partim humi fusis exeat: propter autem flores Cristae Gallinaceae, purpureos, aut albos, Alectorolophon et Cristam Galli, fecerunt recentiores: usu alioqui hactenus incomperta.

PROPIUS Millefoliis quam Arthemisiis, aut Parthenio, est Tanacetum dictum. Folia siquidem emittit pinnata Millefolii et Filicis media: Caules è radice lignosa, reptrice, fibrosiore, plures, fuscos, sesquicubitales, rotundos, geniculatos, nonnihil striatos, per summa alis divisos, quibus flores aurei in umbellis Agerati, aut Menthae Corymbiferae insunt, sememque Seriphii Absinthii, aut Abrotani feminae: quo utuntur mulierculae ad vermes necandos et urinae stillicidia: gustu subacre amari cantis, cum graveolentia. Nascitur pratosis marginibus, et iuxxta saepes et fossas agrorum.

Vaerietas. Illud idem in Angliae hortis in deliciis habetur, longe argutioribus fimbriis, minutioribus, et lat ioribus foliis.

TAnacetum non odorum Syluestre, in Galliae Delphinatis sponte, prope Valentiam frequens oritur: nullo odore praeditum, floribus Matricariae, quibus à superiore discrepat: alioquin cuncta sui parte prorsum simile.

ABUNDE disseruimus inter Anthemides, cur magis quadret vulgi Cotula, Parthenio Pli. Pauli: quam herbariorum Matricaria, quamvis si usum odoremque respicia,s quibus virgineis morbis Matricis opitulantur, utraque possit Parthenium dici: verum hanc, quia longius absit à Dioscoridis lineamentis, postponendam illi duximus. Fruticat autem siccis ubivis viarum, et hortorum marginibus squalidis. Folia Arthemisiae aut Absynthio Romano propiora, quam Coriandro: flores Chamaemeli Iunio et Iulio edit multos, sed odore Cotulae, radice fibrosiore.

ABSYNTHIUM vulgare, non est aliud à Romano et Pontico.

Ital. Assenzo. Ger. Wermuot. Bel. Allene. Gall. Alluyne forte, ou Absynte. Ang. Common Wormewood.

NOscitur a)yinqior et a)/pinor quia id pecus non pascitur, neque ulli bibitur, unde ba/tupirkor dictum. Cuius veri non nisi duae videntur differentiae, tametsi multae sunt similitudines: Quod namque vulgatius et amarius est, sponte natum vel cultum, caule fruticat ramoso, foliis, figura, Arthemisiae incisura: incanis flosculis, rotundis, aureis, racematim aggestis: Pon ticum est, tum antiquis, à praestantia et regione cognomine, tum recentioribus barbaris ab astrictione, quam illi Ponticum saporem sua, non Latina voce, appcllant, quem landabant in Absynthio Pontico Diosc. Cuiusmodi est vulgatissimum ubique pervium nostrum, sed Natalibus Capadotici, Tauri montis et Pontis, utpote puriore caelo et aere perflato commendatius, magisque aromaticum, ut pleraque alia idem auctor et Galenus eadem commendatione celebraverunt. Et inter Arabas Mesues interpres, cum Romano Ponticitatem vindicasset, id est, astrictionem siccam, et valde Medico usui oportunam, idem Ponticum atque Romanum esse, nihil forte huiusmodi meditatus, verissime literis mandavit: unde Phar macopoeorum tam sedula huius Romani conquisitio et exploratio etiamnum durat. Romanum enim, id est, optimum, uti Camomillam Romanam ceteris praestantiorem et genuinam, expetunt. Quin ne Barbaros istud nomen Romani commentos se ignorare conque ratur noster Vercellentis Apollo, sciat Romanum istud commendatissimum inter paucas herbas et sacrum plebi Romanae fuisse, quod quidem victori sanitatis praemio, et quasi omine fausto propinabant, ut Plinius auctor. Et quod nostro aevo in Romano agro antiquisque ruderibus passim visitur, non aliud à nostro est, et utrumque Pontico idem est, Quare non oratione descripsit Diosc. quia ubique regionuim copiose fruticaret, tantum indicavit quo loci praestantius novisset, eodem enim illo monte cetera duo describit et commendat, non quod non passim alibi, ut iam dictum, nascantur, sed quia ibi potiora. Nec itidem ullum specie aut figura discrimen assignat Galenus: sed tantum Dioscoridis fidem sequutus, ut plurimum solet, vires praesentiores, non diversas, Ponticum habere ait: nec natura, sed loci praerogativa, quam etiamnum multis in regionibus vulgatum obtinet. Est enim ubi odore non insuavi, ubi odoratum, et ubi fere foetidumpercipias. Sic Agrimonia odora locis non nullis ut Xantonicis, aliis autem expers odoris, qui igitur uni gratus alteri foetet odor.

Folia vero magnopere doctos torserunt: nam ubi legitur Ponticum minora habere folia, legebat codice et rei exploratione fretus praeceptor Rondelletius, maiora esse, quae Metathesis, ut facilis, ita nimisquam familiaris ferme omnibus de plantis scribentibus, ex tat saepe in Theophrasto, saepissime in Dioscoride, ut capite de Helenio, Meo, et aliis: interdum et in Gal. non suo, sed amanuensium vitio. Sed quod e)uwdi/ar obiciunt, dum obici unt, nihil efficiunt: nam si magis odoratum, igitur et odorum erit alterum, est e)uwdi/a non gratia odoris vel suavitatis, sed fragrantia et vehementia pleruque iudicatur, uti in Ungue odorato, Myrrha, pice, aliisque. Nec plura (ubi data opera) Absynthia meminit Galenus, capite de Abrotano: tres inquit sunt species vel differentiae: una generis nomine designata, Absynthium vocata, cuiusmodi est Ponticum: Secunda Santonicum: Tertia Seriphium: Seriphium autem et Santonicum admodum sunt infesta venticulo. Solum enim inter ea Absynthium, et maxime Ponticum, id est, Ponto nativum, gratum stomacho exsistit: Quo ex loco istorum velitatorum placide derimuntur certamina: absolute enim vulgare nostrorum vocat Absy nthium, quod in Ponto felicius ex Dioscoride provenire indicat, semoto speciei vel generis discrimine. Sic certum stat nostrum Romanium, vel vulgare, à Pontico non aliud esse: sed loci gratia vegetioribus, non diversis viribus pollere. Amarorem in hoc agnoscit Galenus, et biliosis vomitionibus atque obstructionibus extergendis necessariam asserit astrictionem, ventriculo gratam, cui robur et vires conciliat: quae quottidianis et infinitis propemodum, etiam vulgi, nedum Medicorum, experimentis, scimus praestare istud nostrate intus, forisque admotum. Vina hodierna factitia tam multa optima sunt, et idicirco multis locis Germaniae pluquam satis expetita, non Pontico, sed Germanico imbuta, foetorem nullus incusat: quin potius siccum, sicuti vino, inditur: odore est aromatico, 8c viribus recreandis apto. Quare ubi Galenus pontico utendum dicit, potius duo videtur respuisse, Seriphlum et Santonicum, quam istud, quod simplici et absoluto nomine vocarat Absynthium. Si graviter olebat Galeno in Graecia, non fetet Romanum, seu vulgare, in Italia, Germania, Gallia et Anlia. Quin cetera potius à foetore et putredine tuetur. Nec huius foetoris Dioscorides meminit aut Pli: Nam cum Lucretius pueris tetra Absynthia potui, valetudinis ergo, dari canit, non odorem, sed saporem amarum et tetrum, ut Aloe, innuit: unde nomen Gallis Alluyne, Sic ubi Theophrastus, ut illa, Absynthium et Fel terrae, amara et male olentia dicit, non foetorem, ut interpres: sed odoris intensam vapidamque iaculationem indicat, quae nares rugat, caerebrumque ferit, ut multa odora, Myrrha, Unguis odoratus suffitus. Plinium hic mendacii, ut saepius alias, accersit Senensis, ut qui Ponticum amarius Italo Absunthio censuerit: sic ignavus fucus, nec Commen tatoris partes agit, sed potius meri recitatoris, et nos quippiam eruditi haurire exspectantes, abiens deludit. Respondeat Galeni doctrina, Galeni auctoritate. Amari est aperire, absterge re, urinas ciere, et bilem purgare: id videas in Aloe, Centaureo minore, Chamaemelo, aliisque. Iam si Ponticum Absynthium Galeno tantopere ad bilem laudatum ex Theoph. et aliis Medi cis: id potentius praestat ceteris, potentiore igitur pollet ea facultate, cuius ope potentius agit: ea sane est amaror. Igitur quo vegetius, eo amarius: et quanto Italo melius, tanto amarius fuit, ut Plinius, non sua, sed antiquorum Medicorum sententia, unde haec vertebat, asseruit, ut videre est conferenti illius et Dioscor. capita. Ubi vero mera amara non congruere ventriculo Galenus infit, si ut alimento utaris, verum: sin ut medicamento, contrarium ratio et even tus docet. Aloe enim gratissima et vitilissima ventriculo, et istud medicamentum potius he pati quam ventriculo comparatum. At gustanti Santonicum et Seriphium, minus quidem amara, ut Plinius notavit: sed tamen ingratiora multo odore et gustu.

SEriphium et Abrotanum femina mutua collatione Dioscoridi assimilantur: proinde perpem sis apprime notis et argumentis quibus utraque dignosci queat, tandemque naturae cognitione ducti, et virium exploratione, sic statuiumus. In Galloprovincia montis celsi Magdalenae celebris acclivibus qua S. Maximinum oppidum spectat: re denti item Olbia maritima vulgo Galloprovinciae Hyeres dicta, multum obvium istud Absynthium fruticat: exilibus, levibus surculis, pedealtis. Radix albicat, prolixa, surculosque statim ab humo numerosos promit, crebribus foliolis minutim crenatis, teneriuscula lanugine incanis, uti Gnaphalium sum mo tenus obsitos: ubi extrema capitula aureis floribus bullata fulgent: semine paruo, cop ioso referta, simi litudine Tanaceti, sed minore: tota, candida, sapore et odore illiud quod Romanum et Ponticum falso putatur Absinthium Belgis, proinde Romsche alse dicunt. Adeoque simillima Abrotono Feminae vulgari, hortorum (Francis Cypres) est, ut haud facile utramuis ab altera discerncre sit: nisi quia haec tota minor, odoratior, candidior, tomentosa, quod alteri deest, cui folia breviora, sapor non adeo ingratus, aut vehemens. Atque hoc non ambitiose, ceteris è sua classe amotis, huc inseritur, sed quia propius est Abrotono feminae, cui comparat Dioscorides, praefertur, propter summam affinitatem, qua vix credebamus differre à Femina Abrotono, nisi utrumque contulissemus Frequentissimum Norbonensi Nitiobrigum agro sponte frutescens et eadem Londini Sata in horto Hugonis Morgani et enata, neque quidquam murata, vidissemus.

GEOGRAPHIAE et Graece peritis Lutetianam versionem, Graecumve codicem Aldinum legentibus, facile licebit nosse, neutiquam Alpes Gallicas in Xantonum agro, vulgo Santonge exsistere, ubi crescat cognomen Absynthium Santonicum: sed secundum Alpes Galatiake, vernaculo cognomine Sardorum, Sardonium vocatum. Sic enim etiam hodie legitur et restituitur, facili intellectione et proxime sequentis capitis repetitione, ubi in Galatia Asiatica Abrotonum, utpote congener, oriri dicit: et quot Absynthii sunt species, tot iam eodem Galatiae et Cappadociae loco commendat Dioscor. ut ratio nulla sit haesitationis, aut in Santonicum Gallicum depravationis. Tota Planta Absynthio simpliciter dicto similis est, sed minor, minusque candida: seminibus non adeo multis, floribus exiguis. Nonnullis Germaniae locis frequens: in Flandriae et Angliae horitis copiosa, et usu multo expetita, illic vocata Koomsche Allene, id est, Romanum Absynthium, publica persuasione. Quam sequutus Senensis (si Aesculapio placet) in Hungaria, et Bohemia, Ponticum, istud seu Romanum sibi repertum praedicat. Nam Roomsche Alsene Conservam, in officinis Antuerpianis et Belgicis paratam, mulierculae Mulomaedicae et clinicae lubentius emutnt, quia non ita amaram, facilius deglutiunt. Deceptae quidem, nam si caret amarore, igitur et facultate amica, et grato calore. Atqui Ponticum verum, seu vulgare, vivis argumentis docuimus amarius esse et Dioscorid. Seriphium ac Sardonium dicit aliquantum (non multum) esse amara. Nec minus Romanum posse, quam Seryphium odor et sapor indicio sunt.

EQUIDEM semen sanctum, vel Contra, officinarum aut Santolinum dictum, horum trium Absynthiorum, nullum esse videtur: nam tametsi nonnulla amaritudinis et figurae similitudo illis intersit, cunctis: tamen non adeo sunt plene adulta horum semina, aut horride amara. Et satum nonnullis in locis vidimus semen peregrinum istud, ex quo fruticulus surculosus enatus fuit, undequaque seminibus gliscens, pluribus ferme quam foliis. Quodque semen nondum, vietum, sed plenum et recens qui sit nactus, i serat variis locis, facile plantam assquetur.

AGYPTIUM quoppiam vocatum Absynth. Pollitrici forma, foliolis albis, alterno situ digestis, digitum, altis apud Gesnerum iamdiu, et post penes Valerandum Donrez siccum videramus, infirma aut certe nulla coniectura, Aegyptio cognomine in scriptum et à quodam herbario missum, qui ex hoc semen sanctum produci co nie ctabat.

Germa. Erdtrauch, Katzen Koruel. Belgis. Brysecom ende Duyuekeruel. Gal. et Ang. Fumeteerre, Fumiterre.

CAPNON, sive Fumum, fumidam, fumariamque è Graeco dixere Latini, quia succo oculis illito, non secus ac fumo, exprimerentur vellicando lacrimae: maximo hodie ubique usu et veris restibili proventu notissima herbula est inter segetes et proxime margines, ramulis fibrosis, et fruticosis, quadratis surculis, ex viridi in cinereum pallorem languentibus, emergens: folia divisura Coriandri: flosculis purpurantibus, interdum albidis, et interdum rubellis: semine rotundo, viridante ex fuswco, et aestate colligi opportuno; viget vero et floret herbula Vere, quum sucus illi efficacissimus, et expiimi solitus ad Syrupos, electuaria, et pilulas Officinarum: amaro gustu et subacri.

IN Norbonensi agro minor multo, sed minus frequens invenitur quaedam Fumaria, ramulis et foliolis palmaribus, Scandicis, nec procumbentibus, sed surrectis, et albicantibus, tum foliis, tum floribus: radice exili, gustu amaro. Monspellii rure propinquo Boutonet nuncupato, aliisque aridis glareosis vere etiam visitur.

NOBILITAVIT hanc raris laudibus nostra aetas, charamque etiam fecit hortis et notam carendi metus et paucitas, paucis namque locis obvia, nec nisi calidiorum Regionum montibus Illyriae, Dalmatiae, Hetruriae et Norbonae Galloprovinciae. Serius nempe quam vulgaris Fumaria flores luteos, stellatos, Chelidonii minoris, Iulio et Augusto edit: folia vero Fumariae bulbosae, vel Chelidonii maioris, minora multo, glauca, cineritia, exilibus cauliculis, pluribus, sesquipalmaribus, et pedalibus. è radice latius sparsa, fibrosa, Robertiani Geranii. Semine rotundo, depresso, atro nitente, in corniculis Fumariae bulbosae, vel Chelidonii maioris, minoribus multo, cui admodum similis facie et colore est, unde scite coniectet quilibet esse Capnum, sive Chelidonium Phragmitem Aetii. Quam Coridalim Galeni qui asseverant, propter colicum dolorem, cui opitulatur, nimis ancipiti utuntur argumento. Quippe nostras etiam Fumaria idem interdum non instrenue praestat, digerendo, discutiendoque viscidam pituitam, è renibus eliciendo saburram, quae non raro colicum dolorem efferat et ementiatur. Quin Coridalim videntur vocasse potius Bulbosam Fumariam, ab effigie Alaudae aviculae, cuius capitis galericulatum verticem aemulanturflores cristati, turbinataque cornicula. Huius sapor ferme qualis vulgaris Fumariae, sed efficacius videtur farctus tenuare, atque incisos in lotium derivare, unde laus magna ad Hydropen. Robur etiam addit visceribus, reliquaque praestat quae Mesues de Fumaria vulgari narrat, de qua quod ille dixit, contrarium de hac dici possest, scilicet raritatem auxisse opinionem, at vulgatam copiam nostratis Fumariae laudi offecisse.

QUAE via ducit Florentia Pistoiam et Lucam Tuscam, hanc eandem Fumatiam floribus albis fert, ut ferunt quidam amici nostri admodum periti: nobis tamen nullibi illis in monticulis, nec quidem in Iuliano, ulla visa fuit superioribus annis.

QUAMDIV, quam falsi fuerint scriptores minime mali, qui hanc Aristolochiam rotundam esse prodiderunt, quique etiamnum eandem quasi veram rotundam usurpant, in Clematide obiterdiximus: nomen autem occasio plantae huic, et eroris istis fuit radix, quae rotunda cum sit bubosaque, et perinde ut Aristolochia rotunda faciat, ad vermes et maligna ulcera, facile opinionem illis fecit Aristolochiae, qui veram nondum vidissent. Sed dissuadendo sat fue ant folia et flores, qui Martio et Aprili in umbrosis declivibus et nemorosis saltibus frigidioribus erumpuut purpurei et aliquando albi, more, et similitudine Fumariae vulgaris, ad cuius folia multum accedit laevore caesio et divisura foliorum, maiorum tamen: semen pellucidum est in corniculis in hortis autem Belgii alitur frequens, et reliqua Germania, ubi etiam è montibus oriundarn habent.

SIngularis item et pene par huius radix, sed minor, maiore tamen commendatione apud Chirurgos et mul omedicatrices mulierculas, quae istam pulverem efficaciorem et delicatiorem ad lumbricos interimendos praedicant. In Belgio, Germania, et Sabaudia, uti Gene vae aruorum quorundam spepes et margines hac scatent. Meminimus etiam in Veganiis hortis Dei nos eruisse: non ulla totius facie nota, praeterquam radicis exilitate, nulla insignita cavitate discrepans, etiamque natilitiis, nam inibi nuspiam superiorem reperias, quae alioqui multa occurrit, ubi neutiquam haec.

Ger. Grosz scolwurtz, Schwalmenkraut. Soldwurtz. Bel. Bonwortele, ende Broote Bouwe. Gall. Esclayre, et Chelidoine, Felongne. Arg. Celondine.

PRIMA hirundinum tranatione, vernaque nostratis caeli temperie oritur mairo Chelidonia, non secus atque minor, à qua tamen multum alia est, aliaque occasione dicta, nem pe cum aciem oculorum sucus illius acuat, hirundinulisque suis occaecatis visum restituere credantur herba ipsa matres: radicem etiamque totam plantam in hortorum scrobiumque marginibus multum obaviam, et succo croceo, fuluiore, virosiore quam Papaveris Cor nuti gliscentem, neminem latere quit, tota reliqua facie ad Plinianum Capnum vel Aquilegiam comparata, foliis caesiis, et siliquis tenerioribus, non ita diversis: lutei autem sunt flores, Keiri violae, fervidiore tamen acrimonia et foetidiore est, minime gustu aut odore grata: ra rius intro utenda, commodius foris ad impetigines et psoras puerorum, necnon metallorum chymicas medicationes.

Ger. Ackeley. Gal. Ancholies. Aug. Columbine.

SI haec antiquis innotuisset, non dubium quin illis coronaria futura foret, est enim non vulgari nec invenusta florum elegantia, caerula purpura nitentium, aliquot calyculis cornutis aduncis utrinque, gracilitate cervicem et rostella columbarum adumbrantibus, unde Columbina Anglis dicitur, et doctissimo Aldrovando Bononiensi professori POTHOS Theophrasti, cum illic versaremur, putabatur. Frigidiusculos Meridionalium tractus amat, pratensis etiam est Franciae et Angliae, sed squalidiore minusque hilari aspectu non culta, nam in hortis duplo, triplo, et multiplo flores densioribus et nitidioribus caliculis stipantur, triplici varietate coloris seorsim conspicua, aut in eodem uno flore distincta, albo, purpureo, et caeruleo. Reliqua foliorum totiusque facies Chelidonii compar et similis: maior et similima Plinianae fumariae: semine item lucido in folliosis recurvis infundibulis Consolidae Regalis aut Melanthii, gustu tantillum astringente, temperatae ex calore siccitatis: eoque ad faucium pharyngis et tracheae incendium et ulcuscula utitur plebecula.

Ger. Beyfusz. Grosz Keynfarn. Bel. Byuoet Gall. Armoise, ou herbe S. Iean. Ang. Mugworte. Offi. Mater herbarum.

COGNITIONIS ordinisque consequutione Absynthii generi Arthemisiae succedunt tribus hodie quatuorue differentiis distinctae, quas, valere iussis ostentatorum velitationibus intempestivis, perspicue paucis secernemus. Quae vulgaris cognitionis et usus perpetuo fuit Arthemisia, plurima ubivis locorum secus sepes, et initerum margines, Absynthio vulgari, seu Romano, similima fruticat, procerior tamen, et folia maiora: superne nigricantia inferne incana, habet: Semen item illi Absynthii, et flores albidi, odore non insuaves, sapor minus ant parum amarus. Viribus haec exploratissima, quia in usu aut sola, aut frequentissima, et utilissima. Sed et eadem quibusdam locis inauspicatae telluris et praearidis Varietas. adeo strigosa, parva, et odore quadam gravitate feriente visitur, ut alia prorsum putetur: uti Absynthio nostrati et Pontico solo nascenti evenire monuimus.

HVIC studio nonnulli qui Dioscoridis aevo operam navabant, Arthemisiam unicaulem nuncupasse videntur herbulam sesquipalmum, cubitumque altam: foliis minutis, Abrotoni mari similiter incisis, paruis, virentibus ex atro, lignosis in ramulis, floribus, semineque quamplurimo refertis, paruis, et ex viridi luteolis, fla Abrotanum mas Monspel. alterism. vescentibus. Prope culta et oliveta Monspelii aliisque quampluribus Norbonae locis multa et nota: sed vulgo quodpiam Abrotani genus credita. Equidem per Dioscoridem licebit sicappellare, quia non de sua sed quorundam sententia, hanc inter Arthempsias recenset. Oder tamen illi non Abrotani aut Absynthii, sed Arthemisiae prioris est, et prorsum eadem videtur, quae Leptophyllos tenuifolia, seu Leptocarphos, proximo capite indicata, et in culcata, duntaxat ex plicationis causa: et facultates autem vidntur à quopiam auctore, cuius oratio multo cultior, et pollicitatio maior de Arthemisia est, quam quae Diosco. conveniat. Sed ille potius deceptus non pauca similitudine odoris et foliorum, indicasse videtur herbaum illam fruticosam, odoris suavissimi et Sampsucum imitantis, quam fecimus cum doctis Abrotanum mare, vulgus Picardorum et Francorum, Herbam et lignum S.Iohannis vocitant, eoque in coronamentis et lumborum superstitioso cincutu ad epilepsiam, morbum D. Iohannis putatam, averrun candam expetunt. Hinc D. Ruellio dubitandi ansa iudicii hallucinati, quam factiose, ut solitus est illi improperat ille Bambalio commentator, qui omnia conviciis hic miscet et diruit, docet vero nihil, aut dicit.

TAM nuspiam in mediterraneis, quam frequens in maritimis istam reperies, eoquemerito maritimam voces. Pluribus fruticat sarmentis ab una adice lignosa, fibrosa, surrectis, alternis intervallis, cineritii colore, muscosoque semine similiori Absynthio communi, quam Arthemisiae: flores item lutei, numerosr sunt. Folia ima et serme humi strata, paucioribus, sed maioribus inc suris: media vero, aut superna, angustiora, minora, interdum una, aut altera incisura, Portulacae marinae, aut Foeniculo marino non absimilia, carnosa, albentia, uti universa planta, quae gratum de se emittit odorem, Abrotani maris ferme: sapor subsalsus, perparum amarus, cuiusmodi Arthemisiae prioris. In sia nus Adriatici littoribus ad Lyo insulam et Venetam plurima.

EXimiae fragratiae gratia etiam Divis expetita, nedum coronamentis, Ambrosiae nomen fin xit: apud nos autem huspiam nisi sativa Ambrosia visitur, eoque procerior merito est, quam quae sponte oritur: Nec quisquam argutator nostratis magnitudinem obiciat, quam tripalmarem Dioscorides facit: multis enim, nec magnis de causis, incrementum decrementumve capit hic sruticulus: cubitum altos edens complures ab ima radice caules, ramulosque toto è caule multiplices, striatos, graciles, à medio ferme summo tenus: semine et flosculis quamplurimis alternatim dissitis, luteolis, muscosis, furfureisve acinulis, ut oleae, racemosis, sed rotundis semper, nec latius sese aperientibus. Quibusdam inter folia è pediculis utriculi emicant, angulosi, Echinati, minores et similes tribulo terrestri. Semen nigricans, rotundum, aut p[otius Gygarti vuae aemulum, gustanti non ihgratum. Folia Rutae similiae, et oirca imum aequalia, sed supern? maiora, maioribusque dmisuris, Arthemisiae, vel Absynthli, teneriora et tenuiora: universa albicat planta, odoremque perbonum halat. Labruscae florentis vineve e)utws1mi/as2 antiquis dicti, id est, boni odoris Bononiae in hortis lectam multis ab hinc annis meminimus hanc, quae eadem etiamnum viret Londini sata, radix gracilis, palmi vel sesquipalmi.

Germa. Garten Cypresz. Galis. Petit Cypres et Garderobbe.

CHAMAECYPARISSOS, ceu pumilla Cnpressus dicta, vulgo Petit Cypres; in hortis frequens colitur, et Galliae Norbonensis Nemausensi vinetis et campis patentibus fruticat plurima, via praesertim quae Monspellium ducit, sesquileuca ab urbe, ad dextam, sesquicubitum alta, ex virore candida, Corymbis bullatis, crebribus, fuluo colore renitentibus. Mense Iulio est cetera hortensi similis, sed odoratior, lignosior: huius semine necant lumbricos quottidiano experimento mulierculae esse: Idcrico Abrotonum feminam minime ambigimus: tum quia notis candoris, amaritudinis, fruticis arboreae habitu, Corymbis aureis, tefertis foliis, minutissime incisis, Serlphii modo, quadrare videtur: tum quia viribus scimus iisdem, nec ignavioribus pollere, quas Dios. et Galenus illi vendicarunt. Huic quam belle congruat Diosc. gemina collatio Seriphii et Abrotoni. Siquidem Senensis Seriphion nullis notie et auctoritate confirmatum, non foret verum. Foliis enim Arthemisiae est, aut Absynthil vulgaris, seu Pontici, cui Dioscorides et antiqui dissimile faciunt istud viribus et forma. Et cum asserat Galenus Seriphio et Abrotono vires consimiles et noxias esse, etiam feruorem, acrimoniam ingratam cum salsedine: nempe ubi mari propius oritur: utrumque autem viribus et forma saepius comparet, Seriphiumque ultimo loco ponat, et vicinius Abrotano: sane nullum invenies Absynthium Abrotono per omnia similius Dodonaeo reponsum, in procinctu illi non est: merito ambigendum fuisse super Abrotano, cui perperam fuisset agnitum Seirphium: nam qui explicatiorem Abrotoni descriptio nem haberet, potius ex isto de Seriphio, quam ex hoc de Abrotono iudicium suum eliceret, aut confirmaret:" illa enim Arthemisiae species, potius vulgare refert, floribus, foliis, et semine, ut metipse fatetur: minutissimis incisis foliis, Seriphii modo neutiquam est: ideo non Seri phium Pontico contulit Dioscorides, sed semper Abrotono feminae.

AURONE Gallice vocata, et hortis rurique oriunda, Masculum Abrotonum merito censetur, sarmento sum duriusque. seminibus tenuibus, odorum, subalbidum, amaru, foliis foeniculi modo minutim incisis, paulo latioribus, erigendis hortis et deambulacris concinnandis coluntur: flore luteolo, Absynthii, minore.

SABIMA AEgyptia. PLURIBUS ab hinc annis hanc elegantia ekt raritate memorandam stirpem eiusque nomenclaturam dono accepimus ab illustri professore Publico Medico Caesare Odore Bononiae, qui hanc Sabinam Aegyptiam vocabat, huiusque menitio facta capite de Sabina, exigua radice, ex una stirpe plusculos viticeos, caules rigidiores, nigricantes, folia Cupressina, aut Sabinae, textura reticulata effigiata, lon ga, angustia, et per virgulta crenatis extremitatibus denuculatis foliis.

ANTHEMIDI odor suaveolentis mali, nomen fecit Chamaemiulum, seu Chamaemalum, plebs autem Chamomillam, et Cotulam non soetidam vocat: huius è floribus et odore quadruplex est conspicua differentia, nominibus secernenda. Et Europaeis regionibus frequentior uberiorque luxuriat vulgaris, dickta Germanis Lamamillbloemen, quae Graecorum Leucanthemon: surculis numerosis, cubitum altis, erectis, in alas divisis: quibus ab radice pusilla PTETRY. folia crebra minutim incisa et perangusta divisura Anethi, vel Coriandri, viridia, tenuia haerent: flores in summis cauliculis numerosi, candid, Bellidis, radiatim bullatum glomerulum luteum, quasi modiolum, ambientes, Cytonium malum quadantenus redolen tes: semine pusillo, luteo, ineunte aestate segetibus tam frequens et satis, ut non parum incommoda sit: ingentis haec commodi et usus Gallis, Italis, et Germaniae nonnullis locis, quibus defit copia alterius Leuchathemi, quem iam dicemus.

UT suavius multo, quiddamque aromaticum Amaraci, aut Abrotani halat Romana haec, sic multo ad aspectum hilarior et comptior est: ea denique notione dicta, qua Basilicas praestantiores plantas vocare soliti fuerant, uti Romanum absynthium, et Basilicum asparagon: Tenellis cauliculis repit, haud diversa foliis, et floribus vulgatae silvestri, restibili item fertilitate et perenni radice, qua sese instaturat, et fundit propagationes proculcationis contemptrices: eoque voluptatis ergo totum vertentem annum in Anglicis viretis attondetur, secus pulvillos et toros insternens et ambulacra: neglecta namque, protrita, et resecta, felicius et verius vernat et luxuriat Siquidem Angliae universae haud alia fereme nota, vel usu recepta quam haec: Ruri miliari vono aut altero ab urbe Londino plurima, herbidis, aridis, ubi sponte orta florum capitula et folia gracilitate elegantiora à communi discerni queunt: Galliae et Italiae meridionalibus (tametsi Romana dicta) rarior sponte. In Belgio et Northmannia ad Druidum urbeculam, quo loci religionis ergo commissum fuit funeste et cruentum proelium, multa. Quesyrupus huius floribus, succo, et vino albo confit, multo ad splenis et icterum hydropis praesidium optimus.

CULTIORE shoriti hanc eandem alunt, sed floribus adeo multiplici folio et radiata serie propagatis, ut candor eximius bullatrum centrum prorsum operiat: nec alius, aut odorus sapor illi.

HERBARIO rum Anthemis Chrysanthemos. CHRYSANTHEMOS Anthemis dicta, umbellis aureisve bullis, folii facie, odore et sapore Romanae Chamaemilae est: Sed magnitudine vincitur, nullisque foliolis radiatim cingitur eius umbo prominulus: Belgio, Angliae, et Galliae, non nisi hortensis est, usus non dispar.

HAEC Germaniae, et Angliae hortis inquilina. Romano autem agro, Hetrusco et Galloprovin ciae prope Olbiam ad ma re Hieres vocatum, sponte secus vias et margines satorum, cubitales et sesquicubitates crebros sparagit ramos, graciles, teneros: fo lia similia, sed latiora, ad Cotulae et Tanacetum nonnihil accednetia, creberrimis minutissimisque plumatim et scite ductis divi suris Abrotami, Arthemisiae concolor, floribus Anthemidis prorsum et odore: sed intus forisque luteis, ut Chrysanthemi vulgaris, aut Calendulae: quos aestate, etiamque in usque brumam hic Londini vegetos vidimus in horto Morgani, et Bristoiae.

NON inelegans istaec nobis reperta secus Arantiorum lucos Olbiae in Galloprovincia maritima. Caules promit flexuosos, cubitales, et duos pedes altos: quos ambiunt folia tenella Anthemidis, laetiora, Cotulae fetentis paria: flores sunt radiati, lutei, Chrysanthemiaruorum, aut Calendulae sponte nascentis. Hanc etiam nobis repertam in agro Romano meminimus.

QUAM plantam Eranthemon Gesnerus, cui ostendimus, opinabatur, quia aptior hactenus defuit, etiamnum veram esse coniectamur, similitudine et viribus Anthemidis persuasi: est enim Anthemidis facie, sed maior tota, et Cotulae similis, vel species, latio ribus maioribusque floribus, Bellidis maioris, inferne rubentibus expurpura, superne cam dore intermisto, melinaque bulla media, interdum inter alias Cotulas satis enasci solet sapor ingratus illi, odor Cotulae: Tametsi periculosae est aleae res, de icone lectioneve duntaxat notas, illico propter nonnullam similitudinem, quae nam sint, certo slatuere, Amicus quidam Pyrhetrum vulgare tuebatur Eranthemon genuinam, ob flores subtus purpurascentes, et folia Anthemidis haud absimilia: verum radicis figura et sapor, urens satis, nos dedocuerunt.

ADONIS. TANTO minus sit Adonis, ut nonnullis visum fuit, ut cui bullae luteolae mediae, flores autem Anthemidis, semen et facultates longe absint: quare commodius nos inter Anemones.

AMARACUS Gal. et Pauli. NON nescimus morosulos istos censores leviuscula plerumque adductos notula, auctores perbene de re herbaria meritos, inscitiae traducere, atque irridere plerumque, ridendi ipsi cum forentt: idque in Parthenii disquisitione liquido videre est, quod nolunt esse Cotulam, sed Matricariam autumant, propter duntaxat Coriandri folia: at tenuia Dioscorid. dicit: fu/lla exe/i kori/w o(/moia, lepta: Intuere igitur Coriandri adulti in ramis media et summa folia, et fatebere collationem apprime congruam, imo omnia Coriandri sunt: folia consimili divisura, rami, situs, tenuitas, figura, praeterquam ima perpauca folia, quae latiora sunt Apii aut Oenanthes, quibus eadem foliorum disparilitas contigit, eoque scite addidit le/pta[?], nimirum ut collationcm non ad ima, sed ad media pluraque folia faciundam innuet. Matricariae cnim nequeunt esse Coriandro, et le/pta seu tenuia: sunt enim ipsa Coriandro maiora, nedum tenuiora, Arthemisiae et Absynthio propiora pariaque reliquae plantae partes, floribus duntaxat Anthemidis. De amarore autem quod blaterat, indicat in legendo supinam negligentiam, atque in gustando fatuum palatum: est enim Cotula amarore inamoeno et perquam ingrato, uti Parthenion: MATRICARIA verumhic nulla exsuperantiae adiectione, foetidam subuirosamve et amaricantem dicit, pikri cw=r, quo indicat non excellere amarore, sed, uti Anthemis Leucanthemon, amaricante sapore esse. Cui etiam, quia similis erat Parthenium, seu Cotula, idem nomen factum Leucanthemidis, è Graeco contextu discas. Iam vero si ad facultates et usum animum advertas, quod intererat Senensis Commentatoris, neutiquam ulterius inficias ibis, Parthenium esse Cotulam foetidam. Meminimus namque, quod probe novit clarissima Agathopolis Schola, Rondlletium aliosque professores praeclaros, saepius addere Cotulam foetidam decoctis, ad serosos, adustos, salsos, melancholicosque Elephantiaseos, et mali mortui vocatos, per inferiora educendos: purgat etiam aliquantum sucus per se iusculis inditus, magnopere in syrupo, ab iisdem laudatus: quia thoracis et pulmonum farctus, lotium evidenter ciet, et tumores emollit, digerendi vi paulo quam Chamaemilli vegetiore. Sumus et nos usi percommode totum hoc sexennium Rondelletii imitatione, multorum commodo. Eapropter multum nocuit, maleque actum cum studiosis hactenus, quibus persuaserant polita/lanta ista commentaria, Matricariam Parthenion esse: deterius vero multo cum aegrotis, qui herbae duntaxat ad menses ciendos usurpatae, purgatoriae (ceterum amaroris horrendi, et foetidi) usione vexati fuerunt: nec enim Matricariae, ut Arthemisiae, mensibus eliciendis aliisve matricis particularibus affectibus praerogatium, sed tantum ad duritiem et Phlegmonas commendat Parthemion Dioscorides.

Vaerietas. PARTHENII igitur, seu Cotulae, varietas duplex à magnitudine et odore. Notior et frequentior quae foetidior, caulibus et alis teretibus, succosis, teneris, viridibus, crassioribus, longioribus, quam Leucanthemidis agrestis: foliis vero et floribus illi adeo alludentibus, ut vel exercitato, nisi nares consuluerit, illudat: attentius tamen intuenti folia latiora, et florum mediae bullae depressiores, latiores, iisdem satis astate cum Chamaemelo Leucanthemo floret.

MINOR itidem inter segetes, superiori Anthemidi Cotulae dictae prorsum similis, eoque ad discernendum magis difficilis, quia magnitudine pene par, et odore imbecillo aut nullo est. Flores tamen latiores habet et teneriores caules: tadix quotannis regerminat.

AD Ceti montis Norbonensis radices, non procul pisca torum attegiis, haec frequens oritur: et Cichorio Bulboso lubens associatur. Exilibus palmaribus cauliculis humi sternitur, quibus folia insunt Buphthalmi vulgaris paria, di visura Bellidis maioris, carnosa, odore feriente, putidulo, Cotulae vulgaris: Floribus item non ita absimilibus. Vires autem nec inferiores, nec dispares.

ENIMVERO Galenus et Aegineta, quasi Chrysanthemum foret Buphthalmu, aut nomine tenus distarent, nuspiam Chry santhemi meminerunt sed Buphthalmum iisdem quibus Dioscorides verbis posteritati suae mandarunt, peneque persuaserunt commentitium vel spurium caput de Chrysanthemo esse, vel cuiuspiam amanuensis industria nominis et ordinis quadam consequuntione illecti, illuc inter Chrysogonum, Chrysocomen, Heliochryson et Ageratum apud Diosc. ascitum, eodemque pene orationis filo et viribus, quibus Buphthal mum. Tum utroque posterior Plinius, videtur unam tantum descriptionem legisse, vel, quod verisimilius, utramque ratus eandem, Buphthalmi unam delineationem conflasse et Chrysanthemi. Buphthalmos, ait, similis Bovum oculis, folio Foeniculi, circa oppida nascens, fruticosis cauli bus, qui et manduntur decocti, quidam Cachlam vocant, haec cum cera sciromata discutit: Ubi vides coaluisse o)fqalmeidh= sive o)/fqalmor kuloidh= et kai\ o(qen o)no/mastai, coloremque melinum, folia multifida, seu foeniculacea, et circa oppida oriri. Verum addita esse ex Chrysanthemo, caules mandi decoctos. Abesse vero illi flores vehementer splendidos, caules laeves: variante nimirum nonnihil descriptione ex Buphthalmo atque Chrysanthemo conflata . Haec satis visa fuerunt non paucis doctioribus ad astruendum, non nisi eandem unamque planta m et descriptionem utrumque esse. Quibus sane et nos assentiremur, ni et ipsae stirpes, quasi se amotas sua tribu et capite diminutas quererentur, nunc postliminio reduces sese nobis offerrent, atque lectio paulo utrobique attensior liquido praeluceret. Siquidem Buphthalmo caules sunt teneri, tenues: folia Foeniculi specie, flores lutei, similes et maiores, quam Anthemidis (nempe Leucanthemi)oculi imagine. Chrysanthemo autem fruticosa facies, laeves caules: Fo lia multum incisa. Flores vehementer splendidi, vel rutili, et caules holeracei, esculenti. Quam propter oppida, non item in agris, oriri tradit. Quae quidem varietas cum par ipsis in plantis cernatur, facit ut arbitremur, Galenum, quem sequitur Paulus, recensione hac super sedisle, dum ex Dios coride exscriberet, quia plantas inter se non comparasset: aut, ut lenius dicamus, Chrysanthe mi historiam eius monumentis intercidisse: quemadmodum in vulgatae cognitionis Iride contigit. Facultates praeterea si quis argutetur easdem utrisque redditas, idem factum in Schaenanto cum Calamo, Myrrha cum Bdellio, Iberide cum Cardamine, Cichoriis cum Hieraciis, et non paucis aliis. Ea propter exercitatioribus binum damus Buphthalmum, et totidem Chrysanthema, quorum accessione saltem naturae familiae duae aucttiores locupletioresque sunt fu turae.

THeop. Helleborus ferulaceus foliis foeniculi, huc accersiri ex capite de Elleboro: perpla cet Doct. Dod. sed flores non ita congruunt. Facultates minus multo catharticus enim est ut ex Germanis asserit Mathiolus. Sin vero non vehementer purgat, non perperam quadraret: quippe durities inque scirrhum abituras collectiones dissipare certum. quod tamen haud perinde videtur praestiturum primum Buphthalmum.

AFERVORE igneo Graecis, deinde Latinis dictum Pyrethrum nullus nescit: et isti Officinarum Pyrethro, quo minus censeatur verum, nihil est quod deroget, praeterquam flores, quos in umbellis Anethi circinatis tradidit Dioscorides (alioquin radices illi, cum adolelcit, cuiusmodi plurimum in fasciculis ex Hispaniis ad Septentri onis emporia conve huntur, nonnumquam non adultae Pentaphylli radicem, interdum etia m vetustiores pollicem aequant) cauliculos plurimos, sesquipalmum altos, crassiusculos, foliis Anthemidis stipatos, crassioribus, longioribus, Florem item Anthemidis aemulum, aureo in medio umbone, sed magnitudine Buphthalmi. Radicis feruor igneus immanem dentium cruciatum placat: oleum ex recenti radice eductum mirificum est. Vernat haec etiam non semine, sed duntaxat cauliculo, depacta tantum in hortis Belgicis et Anglicis.

ALIAM plantam Pyrethri veri nomine donabat Guillandinus, et alebat in Patavino horto, cui radices et folia Cotulae foetidae. Umbellae ab uno quasi centro multis pedicellis innixae, Venerei pectinis ritu, aut Anethi, candidis flosculis, fervido et amaricante gu stu. Sed illudit lectori Senensis, qui hanc non nisi labore arduo sibi comparatam, neque omnibus cognitam asserens, quasi invideret nobis tyronibus cognitionem, aut metueret criticorum reprehensionem, tacendo docet, nisi quaenam illa esset, non perspectum plane fuerit illi. Et sane minime habet haec alterius illius mirificas vires: ut neque nonnullae aliae, quae quia gustu fervido sunt, et nonnullam foliorum similitudinem sortitae, illico ab intempestivis herbariis Pyrethri nomen accipiunt, quasi id praestaret Pyrethrum feruore tantum, ac non potius alia comite facultate.

Foeniculum. vulgare dulce. Anethum. Meum. Ferula. Ferulago. Sagapenum. Galbanum. Ammoniacum. Euphorbium. Sarcocolla. Thapsia. Peucedanum. Panax Asclepium. Libanotis seu Rosmarinum recentiorum. Helleborus niger Ferulaceus Theoph. Saxifraga tenuifolia, Ferulacea. Saxifraga Anglorum. Seseli Massiliense. Asparagus. Corruda. Nepa. Myriophyllon vel Matriphyllon paulstre. Myriophyllon Equiseti folium fluviatile. Polygonum femina. Equisetum omne, sive Hippuris. Traganos. Scorpio Theoph.

*ma/raqror. FOENICULUM, sive MARATHRUM Vulgatius. Dulce.

Germa. Fenkel. Belgis. Uenckel. Gallis. Fenoil. Ang. Fenell.

QUONIAM multus usus in cibis Foeniculi emarcidi et arentis, Marathrum quidam doctissimi dictum volunt, satius tamen è Graecis Latini, quod quasi foenum in hiemes arefactum et marcidum reponetur, foeniculum dixerunt. Id autem apud nos in triplici DULCE. differentia vistur: vulgare, et omnium usu frequentissimum apparandis cibis, Dulce vocatum Officinis, semine maiore Cumino, gustu An si, dulci, colore albido, minus acri, brevioreque caule et exiliore; folia itidem sunt Anethi: tum coquis, tum Pharmapoeis usui. Hiemes istud non perinde fert ut vulgatius, nec perinde frequens sdritur, utpote semine è Graecia, aut Syria allato. Vulgaris autem sponte virentis feracissimus ager Norbonensis, siccior, squalidus.

HIPPOMARAthrum. Hippomarthri autem ab antiquis proditi silvestris, semine praesertim ab isto diverso, cuius plantam, quae apte respondeat, sin ilem equidem habemus nullam, Guilli. Driesch probus et peritus Pharmacopoeus aluit superioribus annis Antuerpiae, procerum, praegram deque Foeniculum, communi simile: caule ternum, quaternumve cubitorum, foliis brevioribus, aliquanto rigidioribus, albicantibus Corrudae. Semen par, aut paulo minus altero, rotundius, et Aniso propius. Isti Hippomarathri nomen fecerunt.

Germa. Dyllen. Gallis. Anet. Ang. Dill.

ANHTON, quasi a)nh/ketor dictum volunt, quia appetentiam cibi excitet, sed etiam anhte/ir et congressus, et coitio est, ad quam Venerea lacessit Anethi esus, ut antiqui prodiderunt: tametsi plurimo usu tandem genituram exhauriat, Dioscor. teste, difflatque quippe è stomacho crassum spiritum, quem tenuatum in intima et vasa spermatica urget, sed demum populatur. Hortis haec frequentissima, sponte interdum nata, etiam in Anglia et Northmannia: tenerae comae in iusculis esitantur à quibusdam calculosis, quibus non parum prodesse certum est, sed cibo, parum grato sapore: tantopere Foeniculo simile alibi diximus, ut ipso Pharmacopoeo interdum deludat, nisi sapore facile discerneretur, ingrato, calidiore, et colore obscurius virente Anethum.

MEI veri plurimas saepissime vidimus plantas in Germaniae, Italiae, Galliae, Hispaniaeque locis Alpinis: Quin nuper etiam dum haec meditaremur vireto peritissimi Pharmacopoei Londinensis Iohannis Riccii. Radix odore suavi spicae, vel Angelicae, caule et foliis Anethi, umbella candida, Iunio et Iulio floret. Semen Hippomarathri, odoratum. Eadem in celsissimis montium iugis sterilis Sevenae, praesertim loco cui nomen Gallice 'Esperon, id est, calcar Iatine, monticolis Cestre nuncupatur vernaculo nomine, uti Platearii et Pandectarii aevo, cui nulla doctiorum omnium suffragio deest nota veri Mei Dioscoridis. Cuius etiam sentiae est, noster eruditissimus Turnerus Anglus, qui in orae Septentrionalis Alpibus Che veoticis Scotiae finitimis, magna ubertate scatere hanc stirpem nos monuit. Vix enim Foeniculum tortuosum. quadriennium est, cum-primum haec planta Venetis Pharmacopoeis innotuit: nam tametsi radices ad Theriacae confectionem ex Syria et Apulia advectas norant, et in singulas libras singulum aureum ducatum institori pendebant; tamen exoticam putabant, nec ullo loco Italiae oriundam, ut qui neque caulem foliave vidissent, et Herbariorum Senensis dictatoris, summi placitis acquienissent. Hic enim Massilienfium et Monspelliensrum Anethum foeniculumve tortuosum, tortuoso errore verum Dioscoridis Meum astruxerat, ansamque illis errandi praebuerat. Quin ne nunc quidem, ut errorem aut tegat, aut foveat, in istis postremis Commentationum recotionibus atque recantationibus, nisi invitus hanc genuinam esse fatetur: Et fatali sua modestia argutatur, odorem quadantenus virosum, folia non Anethi, sed Asperagi, radicibus non adeo tenuibus; Tum paulo mox subdit, Appuli Imperatricem vocant: quo quidem vocabulo, ubique ferme locorum ignara herbarum plebs solita est alicuius incognitae plantae eximium et gratum odorem et vires insignes signare: Sic enim vulgo etiam Angelicam Imperatricem vocant: alioquin Angelicae, aut Imperatoriae, cum Meo nihil est affinitatis, nisi odoris, qui in Meo perinde incum dus est. Et peritis indicio est eum neque multas radices huius eruisse, neque folia plane perspecta habuisse; sunt enim situ et similitudine Anethi, non Asparagi, ut asserit: cui etiamsi essent similes, tamen ambitionem sic suam magis proderet: Asparagum namque metipse foeniculo assimilat, et Anethum adeo similem foeniculo suo capite asserit, ut plerumque colligentes fallat. Ne porro in multo reconditioribus plantis deinceps fallamur abs te, nos tyrunculi, cautio una et summa erit, non temere tuis argutis inductionibus picturisve credere. Pene enim nos fefelleras libri initio de Iride silvestri, quam Medio ex Plinio comparabas: at nobis post longe aliud Medium dedisti, quam inibi prae te ferebas. Hic porro de Seseli, Androsache, et aliis permultis plantis, favere linguis consilium est. Qui non nesciamus, te tantum Dictatorem iamdiu supra aleam humani indicii vel erroris summo ignavorum quorundum suffragio evectum esse, et vereamur scuticam Reverendi fratris Adriani Veneti, qui in vasti tui operis vestibulo et Privilegio, dicit totum volumen, tuum à sua Paternitate examinatum, approbatum, et ab omni supicion e erroris liberatum.

QUEMADMODUM *na/rthc virgultum, thyrsum aut bacillum Graecis signat, sic Ferula La tine à ferendo, quo d illius scapi pedamenta fruticibus, et senibus pedum ac scipiones essent. Plurima et procera in Galloprovincia et Norbonensi Gallia, praesertim illis rupibus praeruptis que saxis prope subterraneas cryptas, via qua Monspellio Frontignamam itur ad rectam: itidem in celsis squalidisque saxorum sinubus, qui soles aestivos et fervidos exceptos totum ferme fovent diem, prope oppidulum Rochaeve Castrum vocatum, qua ad austrum vergit: quinum cubitorum caulis, radix magna, recta et alte in saxorum commissuras hiantes rimas descendens, evulsu difficilis, candida, lacteo pinguique succo turgida, odorem vehementem vibrans, folia foeniculo maiora pinguiora, crassiora, ut et caulis: umbellae praegrandes Anethi, Iunio et Iulio floscumlis Iuteis defluentibus. Semen folliaceum, compressum, oblongum, rotundum, Angelicae ferme, duplo maius.

SUNT etiamnum duae in herbariorum hortis huius classis, naturae et similtudinis plantae, quas idcirco Ferulagines vocant. E videntur distare duntaxat cultura, statura, elegantia et succi copia, prout sunt nactae radices arvum aridum magisque excoctum, sub caelo sudo et fervidiore, ut in Aphrica, Media, Cyrene, et alibi. Quare, minus mirum est Dioscoridem paucas et obscuras notas de Sagapeni, Galbani, Ammoniaci, Euphorbii Ferulis, aliisque permultis gummiferis scripto reliquiise: cum ne nunc quidem sint nobis cognitae, postquam à nostris hominibus terra et mari lustratae sunt Lybia, Aethyopiaque cuncta, multoque plures regiones, et magis disstae nostro orbe. Equidem Dioscorides videtur agnoscere Ferulam eandem esse atque Sagapenum: nam èradice Ferulae sauciata manare Sagapenum primum dixerat: deinde inferius, quasi superius nihil dixisset, alteram plantam Ferulaceam docet, ex qua alius generis Sagapenum essluat: quae arguunt potius sucos ipsos agnitos illi, quam plantae. Quippe Plinii etiam Sagapenum in Ferula oriti tradit: forte quia eandem plantam cum Ferula vulgari putavit. Cum autem multis è plantis, gum meus, pinguis, et resinosus sucus exeat, ut Coniferis, Amygdalis, Mastiche, Terebintho, Ce rasis, Hedera: herba Rutha, Dragacantha, Ixia, et aliis non paucis: tamen omnium nobilissimum excrementum medicamentumque videntur Ferulacea remittere: et earum quaedam parce, nec nisi alicubvi, ut Foeniculum in Hispaniis, Thapsia apud nos: de quorum natu ra, viribus, et mixturis, commentationem plenam instituimus inter sucos medicatos, ubi facilius cum ceteris liquoribus concretis, pinguibus, et cognatis comparabuntut. Nunc tantum si quae faciunt ad hasce plantas vestigandas, pauca leviter attingemus. Diximus haud dudum in Lasere, ad quam vocem alludit Assa fetens, solitum olim misc eri Silphio sive Laseri Sagapenum, eoque, tum propter alias rationes, videri nobis cognatas plantas: quam coiecturam fovet Diosc. qui Sagapenum nescio quid medium inter Laser et Galbanum olere affir mat: idque sensuum perceptio hodierna confirmat, adeo namque similia colludunt ad nos, ut ex ercitato sit opus oculo et nare sagaci ad ea invicem discernendum. Purius siquidem Sagapenum, et illud recens, quale non multis ab hinc annis coeperunt Venetias asportare institores, concolore est Asse, purius, odore item ingrato, Porrum resipiente, vel Galbanum, quum praesertim recentissimam et efficacissimam intueris glebam lacrimis thuris concretam.

Quin et Galbanum Ferulae item Syriacae sucus gummeus, Assam multo propius aspectu imitatur: odor tamen minus teter illi, et Gpoponacis quadantenus cognatum videtur: cuius modi habemus hodie ex Officinis Venetis quoddam fuluum, molle, Ceram novam referens: cuius grumos glebulasue lacrimis pingui bus congestas servamus, aliorumque multorum lectiorum gummosorum succorum specimina, ut quiddam iumenti nobis afferant, etiam ad plantas ipsas noscitandas, interque ipsas distinguendas. Siquidem verisimile fit, sic in vicem hasce Ferulas se habere, uti ipsorum gummi sunt aut diversa aut assina. Nam Hammoniaci gummi, quod perquam recens optimum et copiosum hodie adfertur, tametsi plantam serulaceam esse, ipsa frustilla fectucasue harundinacei corticis, quae inter glebam reperiuntur, fidem faciunt, et Dioscorides affirmet: tamen longius abesse videtur ab illa communi ferulae specie, cuius cognationem Assam, Galbanum, et Sagapenum suspicabamur. Ista etiam semina latiuscula ferulae, quae inibi immixta glebis conspiciuntur, caulisque uti diximus, frustitia, arguunt ferulam diversam quandam, sed tamen congenerem: tamen vides ipsum gummi alio odore, figura, et copia multo maxima. Adde quod Euforbii ferulaceam arborem etiam tra dit Dioscorides in Mauritaniae Athlante moute, cum tamen ipse liquor concretus non pa rum discerpet à superioribus gummis, similior multo Sarcocollae. Quare utris credendum sit, merito haeremus, Dioscoridine, qui ferularum, aut ferulae arbori similem tradidit: an recentioribus, qui istos cunctos tractus Mauritaniae admodum exploratos habent, ipsamque plantam Euforbii frequentissimam sibi visam eodem quidem loco ubi Dioscorides, sed lon ge alia specie repraesentant. Nempe spinosam plantam, Acantho aut Cynarae similem, cuius radici innascuntur cumerorum essigie fructus praegrandes, succo isto fervido turgentes, quibus per maturitatem incisis, lac effluit, colligitur exceptum in utribus, mollius quam quod habemus Euforbium. Verum qui saepius observavimus inter glomerulos et aceruos Euphorbii multas semina tricocca Chamaeleae, Lathyridisue modo, gustu acria, lubens audi remus, num haec sint eiusdem semina plantae, quod tamen minus videtur, si ea sit Cynaris silvestris similis. Non aunt esse Euphorbio congenerem Sarcocollam, tametsi admodum similia ipsa grummi grumosa sint, Dioscorides monet, et ipse feruor in Euphorbio, amaror autem in Sarcocolla, tum facultates diversae, quas nos prosequemur, quo loco polliciti fuimus.

QUAMVIS sit haec vulgatior Thapsia officinarum verior existimata, et superiori Thap siae radice non parum assimilis, tamen certum est longius à descriptione abesse: est enim foliis potius Carotae, sive Dauci agrestis quam Ferulae: ex Italia iamdiu hortis Belgicis et Francis translatitiae notitiae. Sed quia Aquitanica radice utuntur pleraeque omnes Offici nae Septentrionales, ideo se putent uti istius vul gatioris radicibus, quia non ita sunt absimiles.

Ger. Harstraug, Schebel Wurtz, vud Seuw Fenchel. Belg. Uerkens venckel. Ang. Horestrange.

EFERULAE COGNATIS haec, cui radicis succique gummeus, resinosus, piceu[?] foetor, Peucedani nomen fecit: Apuleius Pinastellam, tametsi potius horrendum amarorem et foetorem apud Poetas peuke/danos2 vox signet. Multum crescit in Italiae Hetruscae aestuosis atque Norbonae glareosis collibus, praesertim in Luci Garamontii aditu et circum inter sentes, lumas, et dumetas. Radix profunda nigricat foris, intus virescens, succumque remittit gummeum, flavum, odore gravis et fetentis: comatque superne denso capillitio fusco, ambiente caulem gracilem, sesquicubitalem: multis interdum ab imo surculis divisa, in folia terna Foeniculi modo, quam Ferulae duplo latiora, longiora, minus crassa, umbellae latiores, luteis flosculis praegnantes, semine Angelicae haud absimili, ingrato. Sic et purgandi vi donata fuit radix herbave, sed propter foetorem utriusque minus in usum deducta.

NEC diversi generis est Asclepium Panax à Ferula, nec item figura absimile, praesertim istud doctioribus verum putatum, forte quale in Mathiolo pictum vidimus: Sed quia is auctor admodum notas plantas oratione prolixionre prosequitur, rariores autem tacitas praeterit, aut nomine tenus indicatas pictori relinquit, nos potius dubios quam certiores plerumque facit intuenti omni hanc iconem, illico Ammi, Mei, Anethi, aut similium, vehiet in mentem, nisi quispiam aperiat descriptione concinna, sintne folia foeniculo minora, odoratiora, hirsutiora, quae umbellae, quo flore donate, sic paucic Commentatoris officio et pollicitatione defungeretur, praeclare opera posita, nec multa: quae tamen multum plus tibi honoris, et utilitatis nobis esset allatura, quam ex Auctoribus, qui pervii sont studiosis, paginas suas infarcire, ut plebi multa loquutus videatur, quum dixerit aut docuerit nihil. Ex Illyrio tractu, cui Histriae nomen, hodie plantas non paucas asportavit industrius Valerandus Insulanus Lugduni Pharmacopoeus, quibus multa cum hac Panace assinitas, quas in Hor to Doctoris Iuberti Monspellii senimus: Ferulae similis erat effigie, sed multo minor magnitudine. Semine tamen non Foeniculi, sed ut Ferulae, lato: folus et floribus haud dissimilibus, caule et radice, magnitudine atque similitudine Anethi odorato.

DIVERSI admodum generis plantae Libanotidis appellationem asciverunt, ob odorem quem spirarent, quadam sui parte Thuris quadantenus aemulum, cuiusmodi primae Libanotidis radicem olere Dioscorides auctor est: qui idem à Theophrasto quandam Libanotidem memoratam, cuius folia agrestis Lactucae amarae candidiora, asperiora: radice brevi, Libanotis Thel phra. foliis Lactucae, apud Dis narrat. Nobis autem nulla hodie plene innotuit Libanotis è tot Ferulaceis, quae vulgo Libanotides putantur, perinde descriptioni consona, ut haec, quam Patavinus olim habebat hortus, quae etiamnum hac ineunte hieme laeta virebat Londini in horto Iohannis Riccii, non vulgaris pertiae Pharmacopoei. Surrigit ea caulem quinum et senum interdum Alteram vide prope Olusarum. cubitorum, foeniculaceum, aut ferulae, nitidum, obscure viridantem, alis multis et ramulis divisum, è nodosis geniculis exeuntibus, foliaque gerentibus crebra, Foeniculo crassiora, Cotulae maiora, aversa, virore caesio et glauco, umbellas per aestatem latiores Ferulae, aut Tapsiae, floribus luteolis refertas, et semina Fraxini, folliacea, oblongiora quam Ferulae, et Cucumerino semini maiora, compressiora, striata, acerosa, resinaceum, aut Thureum halitum dum fricantur, Sileris Montani, aut Peloponnensis Seseli dantia, mansuque os resinaceo et Thureo sapore complentia, acriora: reliqua planta tenera, calidiuscula, sed non ingrato holeraceo et Smini gustu, quo quidem facile dignoscitur à Ferula: nam alioqui lacte multo turget tota, uti Ferula, sed albidiore et minus fervido, aut gravi odore, quin potius odoro.

NON perinde Libanotidi congruit haec ferulacea, quam multi Herbarii horti in Gallia, Germania, et Anglia fovent: tametsi caule gracili, recto, Mei, aut Anethi, striato, atrovirente, bicubitali sit, paucis alis et geniculis donato: in quibus, imis praesertim, Peucedani prolixiora folia, foeniculi tortuosi, angustiora Saxifragiae Anglicae, medio et superiore caule pauciora; Umbellis et floribus pusillis, candidis, Mei: Sed exiguum semen, sub hiemem maturans, minus Carui rotundi, fere Ammi officinarum par, quod neutiquam potest convenire Rosmarini fertilis Dioscoridis semini, Cachryn, aut Cancryn vocati, quia grano hordeaceo esset simile, aut potius quod urentis facultatis cum esset, similem escaram inurebat cuti, atque pilula Cacri propterea ab antiquis vocata.

ET hic cogimur etiam iassentiri doctioribus inculcantibus nobis istum Senensem minus versatum stirpium in inspectione, aut auctorum classicorum lectione: nam ubi Tragii vestigatoris pertissimi et Gesneri indefessi laboris viri iudicium, ut vanum plerumqus incusat, nae ille quam non esset multae exercitationis, aut lectionis, liquido prodit. Saltem debuit monuisse, Theoph, forte et Hippocr. Helleborum descripsisse Cotulae et foliis ferulaceis nigris radicibus, albi similibus: usum qualem nescius et avius pseudocommentator, isti pseudohelleboro attribuit. Radix quamplurimis, nigris, tenuibus nervulis, Hel leboro similis; ternos quaternosve erigit cauliculos, pedem ferme altos: foliis densis, tenniter incisis, virentibus, Ferulae Adonidisve potius similibus, cuius flores etiam aemulos, sed luteos et maiores Calthae palustris, aut Ranunculo propiores, suboriente confertim crebribus conflato seminibus pusillis capitulo orbiculato, oblongoque, Morum imitante, simili eidem Adonidi, vel Ranunculo: In variis Holsatiae locis oritur, et hortis colitur. Iam vero si neutiquam Hellebori vires habere vere tuentur et profitentur observatores, non sit igitur Helleborus floret tamen viretque Bruma, Ianuario et Februario, ut Helleborus et Ferula.

QUIDAM horti Italici, ut Urbini et Florentiae, alebant Saxifragiam bicubitalem, foliis ferulaceis, aut foeniculi, minus aut minime geniculatis, tenuioribus soliis, obscure virentibus: floribus umbellatis, albidis, Mei, cuius videtur species. Radices albicant, Pastinacae sapore.

AB eximia dote in fragendo calculo, Saxifragam scite dixerunt Angli hanc plantam, pratis udis familiarem: foliis foeniculi latioribus, pratensis Seseli minoribus. Radix odora foris nigra, intus alba, Peucedani facie. Flores in umbellis candidi: semen soeniculi; caulis sesquicubitalis et cubitalis est: hac stillatitiam parant mulierculae clynicae in Anglia.

PASSIM et ubere crescit Massiliense Seseli illis im tractibus qui Massilia Aquassextias ducunt, transque Rhodanum in Monspelli agri asperis: Nobis etiam collecta, via qua Roma Senam itur, prope colles oppidi Montfiascone, vini optimi Muscati commendatione, potoribus magis noti, quam Botanicis studiosis. Radix illi alba, foeniculi effigie et magnitudine, alte humi depacta, et evulsu difficilis, quam foeniculi odoratior et calidior: caulem utplurimum sesquiculbitum ferulaceum, hincinde alis multis ex geniculis prodeuntibus reflexum emittit, praedurum, rigidum: Folia pauciora, sed firmiora, crassiora quam foeniculi, et albida sunt: umbel lae confertae Anethi floribus candidis, et semine, Aniso similiori quam foeniculi: gu stu suavi, acri, et medicato, cuiusmodi Mei aut Panacis gustu, Planta illic valde nota, foeniculi tortuosi nomenclatura: singularis industriae amicus lacobus Reinaudus Massiliensis civis et Pharmacopoeus primus hanc Lugdunensibus medicis, etiamque Valerando Donrez illic Pharmacopoeo, huius cognitionis supra quam dici queat consultis, miserat, ad Theracae exquisitam consectionem, cui etiam Monspelliensium Doctorum instituto, Rondeletii praesertim, additur, cuius senten tiam non raro sequimur. Neque quantum illic locorum est Massiliae circum lustranti, ullam plantam videre est, quae magis quadret Seseli, proindeque hallucinantis commentatoris Tridentinum An siler Montanum Ma. Seseli Seseli neutiquam genuinum esse quitiquidvero sit, cum ille describere non ausus sit, nobis ignorandum. Illud tamen asserendum, nos in Tridentinis alpibus hanc plantam uspiam vidisse, ac ne in Baldo quidem monte longe illis feraciore.

TENELLAE et primulum à satione erumpentes holeraceorum germinationes Asparagi dicebantur, quia s1pei/rw Graece sero, et s1pora satio dicitur: proinde satius quispiam coniectet Asparagos è Graeco Latinis deductos, pace multiscii Varronis, quam quia ex asperis virgultis legerentur. Dvae autem differentiae, quales antiqui scripserunt, passim vulgo noscuntur, et in hortis seruntur: nam sponte natae potius gaudere videntur maritimis locis: sed ea species quae vulgaris sive altilis est, depressiora declivioraque pratensia maritima amat: iam admodum nota et frequens primo vere Asparagis punctim emicantibus, multis crebribusque tenellis thyrsulis, caudae Equinae quadantenus similibus, esu in acetariis admodum quaesitis: affecta postea aetate et aestate, multis fruticant ramulis caules adulti, proceritate ternum et quaternum pedum, densissimis foliorum exilium comis Foeniculi aut Anethi, flosculos edentibus oleae luteolos, qui pariunt bacculas rotundas, Rusci duplo minores, pares fructu Ribe.

SED enim Corruda magis montosis et collibus in devexu et affla tumaritimo delectatur, perperamque à nostris Herbarum Doctoribus hodie cum Altili confunditur, cum eadem putatur: tametsi rarior multo occurrat, neque enim Veneto tractui maritimo, Germaniae, Galliae, Angliaeue maritimis visitur, ubi nihilosecius altilis frequens oritur. Facilis autem à superiore dignotio, quia haec tota cam didior et rigidior est, et ramis divari catis funditur per sepes. Folia acutiora, breviora, et magis in ordines sti pata: flosculis oleae luteolis, crebribus, subter alis emicantibus: et semen illi, non ut Altili, Coralli colore, sed ubi maturum nigricat ex viridi, magnitudine aliquanto inferius, quod glo meratim proxime surculos adnascitur: quas si seorsim species genericas vidisset et observasset Commentator, nec falsus ipse nos fefellisset, nec Cor rudam apposuisset, non illius Ioco Asparagum atilem et vescum sponte erumpentem illi subdidisset. Is quip pe nulla re prorsum quam transplantatione aut cultu, à se ipso liortensi distat. At quid differat ab horum utroque Corruda, satis iam liquet, ubi Altilis et maritimi baccae coccineae sunt: Corrudae autem ex nigro virides semper, et Asparagi marini baccae multo maiores quam Corrudae.

HUC autem properatione non ita incommoda irrepsit Nepa: quippe cui spinae horridae et infestae, nomen commune fecerint cum Scorpione, qui etiam ab spinis punctim tangentem sauciantibus est: et similiter Nepa vocatur cognomine ab animalculo caudae ictu metuendo. Hanc autem ferme indiscretae similitudinie esse cum Corruda prodidit Theophra stus: qualem plantam paucis adhuc notam, nullidum recentiorum descriptam: tum ob sui cognitionem, tum ad Corrudae collationem apponemus: non pauci enim sunt, qui ad eandem quam Senensis salebram impegerunt, rati Corrudam ni hil aliud esse quam maritimum Asparagum, passim locorum provenientem, ut superius diximus. Sed enim qui noverit hanc, Corrudae simillimam dicet, non item Asperago: Eam nullibi praeterquam in Provincia vidimus, locis montosis ubere fruticantem, praesertim prope montium radices, qui Magdalenae celebri Fano et specui sancto nuncupato finitimi sunt, via qua Aquassextia itur. Lig neae sunt radices, multiplices, implexae, tenues: à quibus mox orsae spinulae, rigidulae, densae, Corrudae simillimae, aliquanto maiores, universa virgultu summo tenus vestiunt, sicque tota planta densis horret aculeis pro foliis: et faciem, Corrudae praefert, gustu amaricante. Locis saxeis et aridis, et Sterellaei montis declivibus, ac propter argenteum ammem, Argens vulgo Galloprovinciae dictum, multa.

AFFINES nomine plantas Militares, sive Dioscoridi dictas Millefolias, scilicet Semperuivifolio Stratiotem aquaticam, et Filicifoliam terrestrem, ac Cumini silvestris foliam quamlibet suis alibi notis discrevimus: à quibus iam hanc foeniculi foliam diversam agnoscere in procinctu cuilibet est. Quippe quam saepius reperies in levi agmine fluentibus aquis et palustribus, innumeris foliorum capillamentis exilibus, è nervis per aequa interval la pinnatim exeuntibus, teneritudine et divisura Foeniculi pullulantis, aut Corrudae, mollioribus, colore ex viridi fusco, mollicello, teneroque caule in aquis fluitante: eque radice exigua, evulsu facili, pallidula, lutea umbella emicat, gustu quadantenus palustris Equi seti. Qui hic nulla de causa Marathrum vocem dispungunt, ut Amaracum subdant, gnaviter in nihil agendo, et sibi molestiam asciscendo, sudant: nec vident nomen à Marathro deductum, monente stirpis effigie et codice.

ISTUD Dioscoridi praetermissum, mediae figurae inter Hippuridem et Myriophyllum aquaticum exsistit. Caulem siquidem edit cavum, striatum, et glabrum, duum trinumue pe dum: flosculis albidis, confertis, fastigiatum, Nasturtii aut Cardami aquaticae similibus. Aquarum residum et rivulorum vadosis innascitur lubens: foliis multis, flaccidis et languidis, fluitantibus, caudatis, aut setaceis, Equiseti, vel Millefolii foeniculacei.

PROPTER crebras geniculorum commissuras Polygonon dictum liquido constat, fic vul gus diceret multinodiam: propior tamen et similior haec species Equisetis, quam masculo Polygono videtur, natalibus, culmis, foliis, crebribus in geniculis, per intervalla ferme aequa exsortis, tanta cognatione itidem virium, ut non valde sit dispar aut mo dus, aut emolumentum utendi. Habet siquidem ternos et quaternos caules, sed laeviores, glabros, neque striis asperos, rectos, folia angusta, longiuscula, sese per radiatos exortus, et articellorum pixida tas insertiones stipantia, Equiseti, aut asperulae angustiora. Radix albida, longius propagata, et de se nonnulla germina Asparagosue promens, tenera. Uliginosis convalles et quas rivuli interluunt, crepidines sectatur in herbidis udis, ad cellam Novum Monspellio exeuntibus occurrit. Rara tamen illic et nec multum alibi, nota: sicca et astringens valde.

QUILIBET è trivio Hippuridem novit, sic dictam ut loquitur Plin. ob setas vel pilos Bel. Peertltert Ital. Asperella. Gall. Queve de cheval, et que de chat Ang. Horse taile. equinos et solicrum similitudinem, caudae equinae imitatos, unde etiam Equisetum di ctum. Herba siccissima, e(/fudror tamen vocata quia udis, humentibus pariter gaudetscrobibus et satnrum marginibus, plurima quocumque iveris obvia sit, et in duplici differentia cernitur. Equisetum istud notius, culmos arundineos, vel iunceos, cavos, nudos, asperiusculos, geniculatos, et siccitate firmores, detergendae omnigenae supellectili à mulierculis expetitos, initio edit, exiguis articulorum vestigiis per initia, et racemosis in summo donatos: floribus oblongis, rotundisque asparagi novellae nucamentis, albidis, et herbaceis: progressu ex vertebrosis quasi articulatis commissuris, quas in ambitu per intercapedines radiatim cingunt multiplices exilium foliorum quasi setae asperiusculae, prolixiores, Laricis foliis, Myriophylli aquatici comas, aut Equinam caudam satis ementientes. Minor interdum tota haec rotundos fert aspara gos, teneros, summos, non clavatos, sed racemulis longis, et spicatis donatur ramulis, comosis etiam è lateribus.

PRODIT et istud substillis et sabulosis aruis, uti in Anglia passime vivis ipsis scaturiginibus trans undantem aquam erumpens prope Castell Cary: estque secunda Dioscorid. species, quam auctores implicuisse et confundisse videntur. Est ea recto caule, crassiore, magis cavo, habitiore: per intervalla carnosos exortus foliorum multo breviorum, albicantium et teneriorum edente: radix nigricat, geniculatis articulationibus et fibris donata: viribus videtur impar superiori.

CEREALEM frugem multum acerosam Tra gon vocarunt, qua ratione nuncupari et hanc innuit Diosc: cuius utriusuis origine vocis nequa quam ad hircum intelligas allusum, sed potius pro/s2 to\ trwga=r, ab commedendo, unde Traganon et Edulem, et Tragemata Bellaria Latinis dicta: Gal lis etiamnum dragee. Sic in Trasi dolce Veronensi, quia edendo essent, eadem vocis vestigia remanse runt. Est aunt Traganos, quem hic verum profitemur, fruticulus raritate et elegantia in primis cognitu dignus, nequedum ulli recentiorum memoratus, quem primum in siticulosis arenis orae maritimae ad Ceti promontorii Agathensis sinus radices, et finitimis aggeribus arenosis, inter mare et stag num Laterensem, tres quatuorve Leucas Monspellio distantem, legimus, eiusque fructum, sive acinos, quos hic Diosc. r(a/gas2 vocat, ex grandulis tritico paribus congestis, ternis aut quaternis, mori Bati effigie, vinaceis aut arillis perquam astringentibus, magna cum voluptate estavimus: ubi vulgus piscatorum et naucleri accolae, etiamque studiosi Monspellii Rasins de mar, seu marinam vuam vocat. Luxuriat inibi tanta ubertate, ut ea plaustra onerare queant. Foliorum prorsum expers est, sarmentosis, gracilibus, copiosissimis, et confertis viticulis, iuncum, aut potius spartum, partim et Equisetum referentibus, ramosis comis, humi accubantibus, ex crassiore, duriore, ruffescente brevi stipite, arenosae superficiei multis anfractibus immerso, et radici continuato, quae in senos octonosue pedes tortuosa excurrit, genicula ruffa, graminea, crebrioribus etiam geniculis in brevi sparteo, crassitie et duritie stipitis, in alas exeunte geniculosas, comosas Equiseti, sed duiiores, amaras, siccitate et astrictione mira, uti universa etiam planta, secundum autem ramulorum inferiores superioresque exortus, in iunceis innumeris cuspidibus minutim racemosi (ludio et Iumo) erumpunt flosculi, fere iunci aut botridis, albicantes, herbidi: post quorum defluvium, ingens acinorum agmen totam operit fruticem, coccinei enim grani triticei sunt, pares a cinuli, et purpureo musto pingues, Rubi idaei, non prorsum maturi exiguos fructus referentes: è quolibet eorum gygartum duriusculum, triquetrum, utrinque acuminatum, grani tritici aut Sesami Theoph. similitudine, fuscum foris, intus album, medullosum, astringens, non ingratum, gratus vero esu ipse fructus et praedulcis, etiamnum urinam multum ciens, biennio, triennioque regustatus. Satum item in Belgio amicis, nobis istud Londini belle enatum fuit: nondum tamen acinorum orna tus comparuit. Rupellae etiam maritimis exire, et ex adverso Salinorum insulis Oceani Occidui, nobis amici non vulgatae fidei retulerunt. Nos tamen Autumno 1566. qui multa illic rara nacti fuimus, non animadvertimus. Quur Tragon non sit hic genuinus agnoscendus omnibus eruditis, causam haud dicet Senensis, qui triviale et claudum nominis Scor pii argumentum aucupatus, illico solita qua est fiducia, Cali dat speciem spinosam, eandemque Tragon Dioscoridis ratus, confundit cum Theophrasti Scorpio, quem alium à Nepa docuimus, et suo loco utrumque dedimus.

EST enim ille Crithmi Salicornii seu Cali congener, propius ad eam speciem spinosam accedens, quam Pastivacam aut Secacul, aut alterum Crithmum faciunt, pedem et cubi tum altam, intortis, crassis, densis, ramulis divisam, et adeo horridam, armatamque soliis pungem tibus Aizoi colore et figura, carnosis, crassioribus, numerosis in imo, in summo muricatis, cuiusmodi in tribulo terrestri et aquatico, ut impune effringere surculum nequeas: hisce ad imam basim interiorem, flosculi herbacei rotundi, ex quibus semen exit compressum, Kali modo (puto) in volutae speciem. Radix cespite summo exilis, lignosa, Cali, et herbaceo prorsum gustu, succoque multo glutinoso praegnans, mimime astringente, salso, et alioqui nullius excellentis qualitatis: quam si Commentator propius gustu et visu exploratam ha buisset, descriptione declarasset, nec Dioscoridis Tragon fecisset. Est enim succulenta herba, non frutex, nullos acinos habet ruffos, tritico pares aut superne acutos, numerosos, mag nopere astringentes: quae omnia insunt prorsus nostro Trago, quem sine foliis, nec spinosam Dioscorides tradit: At haec folia a/ico carnosa habet, spinis horrida, astrictio penitus nul la et prorsum à Scorpio Theophrasti non alia, qualem descriptum eleganter Theophrasti Scorpium leges. Qui quam exquisite huius inspectione herbae percipitur, tam longe abest à Dioscoridis Trago: cui ex proximo superiore capite potuit irrepsisse Scorpii vox, uti multa nomina casu inserta sunt, aut frequenti amanuensium lapsu, qui etiam isto loco florere Corrudam et Scorpium meta\ kes1tro\in fqinopori/sqin, cum tamen longe ante florere certum sit, eoque meta\ e/fnhr aequinoctium vernum, vel Plin. lectione, qui non raru non notas res aut dispares, simili descriptione amplectitur, uti multis locis ostendimus.

Rubia utraque. Erithrodanum Marinum Norbonense. Aparine. Aspergula, sine Asperago Pli. Gallic Mugnet. Spergula. Gallion. luteum et album. Cruciata minor. Polygonatum minus. Passerina Tragi.

PAUCIS locis oriunda spectatae elegantiae planta, quam non temere nisi in Norbonae Maritimis, et squalidis sabuletis Magalonae et Peraus circumiectis reperies, nec commodiori quam huic loco referas. Radix pedem aut sesquipedem longa, nuda, sarmentosa, arida, rubra, Anchusae colore, modo, et magnitudine: intus ruffet obsoletius cuiusmodi Iuniperi, aut Cedri ramenta: graciles numerososque cauliculos ab imo surrectos, teretes, geniculis crebribus cinctos habet: è quibus foliola Saturei aut Rubiae minoris, tenuia, rigida, mucronata, sed incana, ut plurimum quaterna decussatim promuntur, quae suis axillis acerosos glomerulos foliorum pusillorum condunt, deinde summis in cauliculis è mediis istis glomerulis flosculi prodeunt ex herbide lutei aut pallidi, magnitudine Amaraci, et Iasmini modo oblongi sunt.

ERYTRODANI universo generi vieetur congener Aparine: valde quippe similis, et eadem pene silvestris foret, nisi intercederet seminis discrimen, tum etiam scabritia hirsutaque cuticula caulium et foliorum, quibus sese vestibus pertinaci applicat haesu, unde Philantropos, seu Hominis amans, vocitata fuit. Semen vero umbonis umb ilicive figuram caelatam medio sui habet.

HISCE proxime accedunt duae plantae priscis, ut dietur, incognitae, nisi sint Plin. Mollugo, et Asperugo dictae. Altera, Asperula vocitata, tamen non est nisi semine aliquantum aspera. Cauliculos complures quadratos geniculis multis cinctos edit, circum quos stellatim foliola Aparine, latiora, magisque virentia, septena vel octona sunt: floresque exigui candicant in summo, Valerianae aemuli: tota planta odore suavi-cuiusmodi Lilii convallii: semen rotundum et nonnihil asperum. Raro alibi quam in hortis, ubi odoris commendatione colitur, Gallis Belgis perfamiliaris.

SPERGULA vero radicem exiguam: à qua statim promuntur palmum alti cauliculi rotundi, graciles, geniculati, crebrioribus foliis, sed exilioribus, circum in stellae morem radiatis Gallii foliis similibus, flores in extremis alibidi, caliculis coercetur semen nigricans. Brabanti hac, universa passim conserunt veruacta, ut cuius pabulo mirifice vaccas saginari, lactisque copiam augeri, veterinae iam diu exploratum habent.

PERQUAM simile Gallium huic, sed foliis minutioribus, luteisque flosculis, racemosis, oleae modo, passim obvium et notum, odore suavi. Huius altera frequenter visitur Gallium album, differentia, floribus candidis, et foliis aliquanto latioribus, ad Rubiam silvestrem propius accedentibus, sed minoribus, quod Gallium album nuncupant.

ACCENSERI potesti isti classi Cruciata recentioribus vocata, iisdem quibus Gallium gaudens natalittiis. Pusilla radice, fibrosa donatur, à qua cauliculos quadrangulos egerit rectos, pilis hirsutos, ex aequis intervallis geniculatos, quaternisque foliis brevioribus, latiu sculis, hirsutis, et flano pallentibus decussatim stipantur, è quibus flores exeunt lutei, pusilli, singuli, oleae, racemosi, sed in summo numerosiores, confertim aggesti, thyrsolum Pulegii constituunt. Vulneraria haec, haustibusque prolapsorum ex alto, atque sanguinis exputioni admisceri solita, uti Rubiae ceterae.

AFOLIIS agnoscitur altera differentia Polygonati, Sigilli Solomonis vocati, cui radix et caulis, plantaeque habitudo, et natales sunt eadem: verum folia angustiora multo, et ambitu stellato, Rubiae maioris, vel Asperulae, quaterna, aut quina: minores etiam flores inter folia herbacei, bacculaeque Pipereie minores: multus hic collibus Rivoli et Taurino Pedemontium collibus syluosis vicinis, et arduis Veganii Norbonensis, Belgicis hortis carus et multus, ubi maius etiam in pratis syluosis sponte luxuriat. Ruri etiam Galliae et Germaniae ptovenit crebra, ubi iamdiu et etiam nunc nostro tempore, officinae condire solitae sunt, ad Diasatyrionis Veneris illicium, persuasae esse Arabum Secacul, multis Secacul Arab. recentiorum auctorum negantibus, inter quos Senensis, qui quid illius Indici Secacul radicis penuria subdendum foret, ut solet, silet: nos suo loco commodissime utendum monuimus radicibus Pastinacae marinae (squae domestica vegetior est) esu gratis, boni succi, nonnihil flatulentis, sanguinem, semen et spiritum augentibus. Eryngii, etiam Pastinacarum Bathades. et Zingiberis viridis conditura posset vicem explere, uti nucis Indicxae pulpa vesca; et Indicae Bathades; seu Ges vocatae, quas inter Sysarum retulimus.

Polygonatum Pli. Ruellius perperam astruit Polygonatum Syl. Plinianum, foliis Rutae, Polemonium fruticem, quem non novit isto nomine, et fieri potest ut hallucinatio sit Polygonati ad Polemonium.

HANC aptius quis inter Linum et Scopariam inserat, quam nisi perpaucis in locis Ger maniae videas, unde habuit industrius et magnae spei medicus Anglus D. Pennius, ubi wild Meer Dirssen vocatur, id est, Milium silvestre, quia Milii semen non dispar dat, gustu, et similitudine, quodque passerculi depascuntur, unde Passerinam vocavit Tragius. Esingulari, exili, paulum flexuosa, albida Lini radice, caulem erigit unicum, iunceum, gracilem, sesquicubitalem, medio tenus nudum, sed indidem summo tenus, pusillis crebribus foliolis Satureiae aut Thymi angustioribus, inter quae granula multa, oblongiuscula, Milii magnitudine et sapore, sed calidiusculo, amaricante.

Phillitis. Hemionitis. Ceterach, sive Asplenium. Lunaria minor. Ophioglosson. Tragium alterum Scolopendrii facie. Adianthum. Trichomanes. Adianthum album et nigrum. Saluia vita, sive Ruta muraria. Filix mas. Femina. Osmunda regalis sive Filix florida. Polypodium. Dryopteris. Lonchitis.

LUBET inter pretari Phyllitim quasi foliosam dictam plantam hanc, ut quae caulis, floris, et seminis expers prodeat, nec nisi folia aut foliosus cespes appareat: è radice namque multis capillamentis fibrosa, nigricante, capilli Veneris, eriguntur senae, octonae, vel denae frondes, crassiores, rigidiores, Vulgaris Lapatii effigie, passim viarum parietina et silvaru amantes uda, magnitudine et mucrone sesquipalmaris spiculi: interius laevore semper virente, adversae, repandae: à tergo autem transversas multas habent ferrugineo colore pluma Hemionitides variantes. tim exiles lineolas, aut liras exstantes, ab ima et latiore sui parte, plumatim secus medium nervum digestas, summo tenus qua in mucronem Lapathii vulgaris, aut linguae oblongae similem deficit, unde Cervina lingua Officinis vocatur: quareneutiquam Harum duarum quae serrato ambitu tantum distat, nobis reperta in montibus. iam ambigitur, Pliyllitim veram esse hanc, sapore exsiccante, non ingrato, et acerbo, subastringente, mul ti ad splenem usus.

SED enim parum adhuc nosciturnum ea quae à non nullis recentiorum pingitur, non item describitur Hemionitis, sit ne speclediversa ab vulgari lin gua Cervina dicat, quam idcirco fecerant docti quidam Hemionitidem, sive tu dicas mula riam: quamvis eam mulae non depascantur: malim tamen sterilem dictam, quod seminis, caulis, et floris sit expers, eoque perquam affinis et germana nostrati linguae Cervinae nobis videtur. In quibusdam Italiae hortis eandem hanc, sed aliquantum loco laetiorem, diversam, meminimus, hortatuque quorundam Italorum frustra hanc Romae quaesivimus, quo loci nobis indicarant illi in augustae antiquitatis ruderibus aedium collapsarum, quas etiamnum verna cule Septe Sale, id est, septem triclinia, illic vocant. Quin sciscitantibus nobis negabant Romani Pharmacopoei se uspiam inibi aut circum in vinetis vicinis Hemionitidem vidisse: sunt enim maceriae tantum illic et caementorum dirutae moles aridissimae et prae sole fer vido minime alendis plantis, nedum Hemionitidi, aptae. Attamen nihil diffitemur viro per quam sedulo Angulliarae, qui nos idem quoque monuerat: nempe plantam indidem se habuisse, sed adco obscuris notis distantem, ut perparum aut nullatenus differre videretur à lingua Cervina. Nec enim minus fibrosam radicem nigricantibus villis, summo cespite vel superficie haerentibus, huic inesse: folia autem aversis exarata declivibus lineolis, seu obliquis liris, alterius similibus: basim tamen latiorem habere et versum circumque pedicu lum falcatam arcuatamue Volubilis modo. Haec ille. Sed aliquot annis post, in Anglia occidua, ad rupes antrosasque cautes D. Vincentii, uno aut altero miliari ab urbe peramoena Bristoia, uberrime luxuriantem quandam, facie linguae Cervinae, plantam invenimus sed ternis quaternisue foliis, minoribus multo: vix enim quum maxima, tres digitos longitudine excedunt: minime crassa, aut rigida, sed mollicella, quasi Acanthi veri, inter quem et alias plantas capillares, alioquin laetas et bene adultas ita exilis nascitur: nec ullis à tergo lituris asperata, ad mucronem lateribus utrinque ad medium sinuatis, et reductis: basi latiore, lunata: segmento quasi utrinque interius recurvo. Londinum in hortis plantandos cespites misimus, sed parum diu superstites fuerunt: adeo namque tenuibus cirris radicis, et foliis de licatulis iniuriae oportuna est, ut vix se attrectare citra lacerationem patiatur: gustu tamen neutiquam à lingua Cervina alio est. Hanc nonnulli Flandri amici, quibus dono misimus putarunt esse aliam speciem à Phyllitide, nec tamen esse illam quam depinxit Mathiol.

SEMINE item nullo oritur aut donatur herba Asplenium dicta, nata que Spleni iviando, quam etiam signatissima et perquam scita collatione docuit Dioscorides foliis donmatam esse similibus Scolopendriae, infesto animalculo, quod lumbricum putidi literatores, cum non novissent, ausi sunt Ceterach negare, aut lapsus Dioscoridem insimulare. Iam utrumque notius, quam ut pluribus opus sit, etiam universae occiduae Angliae, quae scatet Phylli tide, Hemionitide, atque Scolopendria.

PERELEGANTEM hanc antiquis indictam, recentiores Lunariam vocarunt, à foliolis Lunae crescentis in morem subter falcatis, alioqui tota plantula palmaris, habitior, crassitie rigidiuscula, Scolopendrium praefert: sed unicum tantum folium fert, colore violatae, gemina acie utrinque quasi securiculis undatis lunatum, è medio cauliculo Ophioglossi tenello: qui surrectus, summus ramosum florem edit, Ambrosiae, aut Botridis conexione, quadantenus Ophioglossi, quam ipso aspectu et facultate eximie vulnera ferruminandi, ulceraque et luxata cogendi, vel aemulatur, vel superat: gustu praesica et astringens. Ericeta strigosa, steriliaque montosa amat: è Mindenis iugis etiamnum habemus, et postremo in Angliae collibus, qui Grenuici Regiis aedibus, et Tamesi imminent, satis multum reperimus.

MULTO frequentior haec, sed aliquanto minor: cui floris argutula cuspis, lingulam ser pentis exsertam imitata, Ophioglossi nomen impertivit apud antiquos, et nostri herbarii Lunariam dixerunt. Pratis et quibusuis in convallibus familiaris, nec parvae ad vulneraria praesidia commendationis: perquam exili radice, tenella, tenerum cauliculum promente, cui singulari singulum folium oblongum, Pyrolae, aut Cochleariae, crassiusculum, ex viridi sublustre, aut pallidum insit.

NIMISQUAM anxie multis abhinc annis Aloisium Anguillariam, materiae medicae callentissimum, modestissimumque, Ferrariae conveniebamus, ut de Lonchitide, Staebe, tertio Diosciridis Dictamno, istoque Tragio, sententiam eius rogaremus: qui cum multa alia docte et amice nos moneret, tum istud Tragium sibi non semel visum Scolopendriae divisu ra, hirsuto folio, radice albida, interdum Drabae, nonnihil tuberosa, et nonnihil Rapuncu lum accedente, non procul à Pisanis montibus. Nobisque literas dedit ad quendam perbonum et industrium Lucensem Pharmacopoeum: qui tamen plantam neque ipse potuit, neque quisquam alius, illic quo loci esset, indicare. Ta metsi balneas aliaque circum loca, et tan dem montem Divi Iuliani Pisas et Liburnam usque eam transmiserimus. Neque ex eo tempore ullum contigit audire qui viderit, aut aliam videre, quae plane descriptioni fecerit satis. Lunariae erenim minori hircinus deest odor, radices exiliores insunt: Lonchitides autem non magis huic, quam non suo quadrant capiti. Quare ni potiora sese afferant dum ad umbilicos properamus, hasce in coniectanea nostra silvamque amandare, certum est.

QUINQUE congeneres pusillae stirpes snnt, quas hic commodum discernere inter se operae pretium non vulgare erit, propter istos rabiosulos et prolixos commentatores, qui dum rabie Cerberea ad Dryphacta se mutuo proscindunt latratione, nihil aliud quam tyrones nos, nostrosque commilitones, haec noscendi perquam avidos, torquent potius quam docent: ut quibus forte scripturientibus non res ipsae prae oculis, earumve cognitio, sed potius ostentandi declamandique in animo ambitio esset.

Primo Adianthum verum Dioscori. nullibi quam Norbonensi tractui frequentius, saxis et riguis umbrosis petrosisque, Veganio, sterilis Sevenae finitimis, ac rupium, fontium, et puteorum labris vel asperginibus Monspellii Namausiique: raro alibi in Gallia, Germania, Belgia, et Anglia, aut nusquam provenit: quin ne Italiae quidem locis multis, aut multum videre meminibus; duntaxat quibusdam in puteis Rivoli urbis Pedemontanae regionis, idque perpaucum: fibrillis vero capillosis, plusculis, fuscis haeret, uno omnes amplexu aptis, unde panduntur numerosi cincinni iunceive loruli praetenues; prolixioribus sed tenuioribus quam Trichomanes staminibus, pal mum aut sesquipalmum altis, sericeo nitore et fusco colore nitentibus: folia Anisi vel Coriandri divisura, latiusculis alterno situ cirrulis appensa, pene visum prae tenuitate fallentibus, tenella, utrinque lateribus rectis clausa, trianguli specie; sed superne ambitu laciniato et circinato. Haec omnium praestantissima, quae indidem Lugdunum, Lutetiam, Antuerpiam, inque cetera Emporia celebriora asportatur, caroque à Seplasiariis emitur, ad Capilli Veneris Syrupi dicti apparatum. Galliae ditiores et aulici sibi curant non raro Monspellii conficiendum, indeque adferendum, quo recentiore, et praesentiore utantur: mirum enim quantum thoracis affectus, hepatis renumque iuvet. Immadidus, uti species ceterae, in aqua perstat mersus, quasi suis esset in natalibus, et tamen siccius creditur, aut potius ambigitur ab illis morito, qui ex huius expressa libra bessem ferme succi promanare asserunt.

VIRIBUS et sapore proximus huic Trichomanes, et Polytrici nomenclatum officinis non consuetum minus quam cognitum: ubique Belgiae, et Angliae parietinis, glareosisque opacis viis uberrimum, radice fibris nigricantibus comante, crassioribusque et brevioribus capillamentis, fuscis, nitidis, rigidiusculis, gemina utrinque foliorum serie, Astragali Tribulive terrestris aemulis, ex atro adversa parte virentibus, subter vero maculis ferrugineis signatis.

PLERAEQUE omnes Belgiae, Germaniae, Burgundiae, Franciae, Sabaudiaeque officinae, non modo hoc aevo, sed etiam ab omni memoria Adianthi duas differentias hasce habuerunt; quibus semper usae sunt albi et nigri Adianthi vocabulo. Radix pusilla, filamentis crebribus compacta, atris, rectis, crebribus iunceis, paulo crassioribus et prolixioribus quam Trichomanes; ex herbido pallentibus aut álbicantibus: foliolis utrinque et altrinsecus plumatim dissitis, Filicis maris divisura et situ, sed multo minoribus, altera facie virentibus, altera in glauco punctulis rubigineis series geminas habent, sesquipalmum eoque plus alta, haec alba, imo utraque, quae nihil plane differunt: quia nigro Adiantho cauliculi nervulive nigricant politiore nitore, foliaque sunt saturiore virore, vires eaedem prorsum, quas etiam doctis multis, nedum nobis, exploratas scimus ad quottidianas et consuetas potiones multis annis, magno commodo, nullo detrimento. Ut tandem conviciari dediscant isti tenebricosi commentatores, qui hasce Dryopteres virium ignoratione autumant: nihil enim acris, nedum caustici, hae ihnoxiae capillares habent: nam Dryopteridem aliam esse scimus, et suo loco dicemus. Audivimus nos in frequentissimo studiosorum coetu, Rondelletio praeceptore docente, Dryo pteridem nostram nonnullis suis aegrotis (dum in Allobrogum ad Rhodanum urbibus factitaret medicinam) exitio fuisse ob Pharmacopoeorum flagitiosam inscitiam, qui non parum Dryopteridis Potiunculae medicatae Polipodii vice miscuissent: Hasce proinde, coniectura certa ducti, Plinio memoratum utrumque album et nigrum Adianthum, foliis Filicis, imisque cauliculis fuscis et asperis, arbitramur.

NULLI herbarum tribui cognatiori quam huic accenseri quit, ea quam plebs, praesertim Batavorum, et muliercularum clinicarum in Germania, Saluiam vitam, seu Fteenruyte, id est, petream Rutam, vocitat. Utuntur quippe hac eventu plane certiore et multo frequentiore, quam quavis capillari. Cum enim huius copia multa suppetat illis, si quando prae hieme cae terarum ulla defit aut vieta sit, hanc subdunt etiam Pharmacopoei exercitatiores: quibus nulla unquam calamistrata oratione ullus persuadebit commentator esse potius Paronychiam, quam ex Adiarthis unam. Iisdem enim inter Ceterach, Adianthum, Polytricum, ceterasque capillares, locis saxeis lubens provenit: pusilla radice, cauliculisque tenuibus, non ita dissimilibus Adianthi, cuius foliola etiam non parum refert, sed minora huic, crassiora, et incisuris pluribus atque altioribus. Palmum vix aequat tota, et albicat colore pallido rutaceo, ad Rutam accedente, nonnulla etiam foliorum similitudine, unde nomen vernaculum Ruta. Caule demum, flore, et semine orba, uti ceterae capillares, quas prorsum exprimit gustum consulenti: unde commodi petendi coniectura fuit, ad tussim infestam è viscerum vitio atque Hydropes.

Germa. Waldfarn mennle st weiblein. Gal. Fengiere masle, et femelle. Ang. Ferne the male and fomell.

FILICIS tametsi sterilis plantae, nullus tamen tractus paulo incultior non feracissimus: adeo namque viva, restibili ubertate luxuriat, ut etiam Sole fervidissimo et Syrio vicinis enectis plantis, tamen ipsa non marcida perstet. Distinctae autem sunt, et tritae cognitionis mas et femina, vel ipsa pte/ridos2 Graeca voce (quae expansae alae effigiem adumbrat) satis indicante: Mas quippe crebriores, è radice crassiore, multis convoluta et implexa appendicibus, emittit prolixiores, bicubitales, vel proceriores pediculos, plumatim foliosos, alae figuram, unde nomen, exprimentes. Femina vero unum saepius promit caulem, nudum, multis divisum è medio ramis: minore radice, digitum aequante, prolixe sparsa, nigra foris, in qua non transverso ductu, sed calamatim incisa cernuntur quasi emblemata, effigiem aquilae, aut similis alitis, alis et cruribus expansae, affabre mentientia: quam Aquilam plebs, aut ei similes quidem Chymistae iactitant. Utraque semine nullo oritur et moritur: tametsi rudimentum quoddam seminis edant pulverulentae foliorum fimbriae, rugosae, et ista atomos admodum exiles, tenuissimis arachneis filis, de summo Filicum ramo pendentes, passim Filicis feminae semen dictitabant, et plebi persuadebant: quae non facile quid utriusque folia distent, discernere novit.

MINUS vero nota Italicis Gallicisque tractibus mediterraneis Osmunda, Filix dicta Regia, regiis sane ac praeclaris viribus. Multa haec in Pictavium nemorosis silvis, itemque Belgio et Anglia plurima. Maris Filicis radice quasi costis compacta multis, et foliis iisdem, sed neutiquam crenatis. Caule striato, quem bicubitalem folia nonnulla tarsum alamve imitantia aequis ex intervallis stipant, lateratimque emittunt palmares et selquipalmares thyrsos, et florum ligulas oblongas, densis racemulis, Lunariae et Ophioglossi aemulis, aut potius Tamaricis Norbonensis nuper erumpentis, quae ex ferrugineo fucescunt, inque cariosum et pulverulentum situm fatiscunt, seminum speciem aut spem ostentantes. Radices autem amplexae, et toruli complures eostis similes, squamatim sibi incumbunt, ad Hernias, ad ulcera exploratissimi commodi. Quinetiam colicis et spleneticis plurimum conferunt. Nonnihil calida est, et acris gustus, odoris non ingrati.

EIUSDEM classis sunt Polypodium, Dryopteris, Lonchytis utraque ac Polypodium qui Gal. Polipode. dem Romanis Filicula dictum, notius quam ut delineatione egeat. Potissimum radice, prolixioribus anfractibus, nodulis acetabulisque donata et flagellis Polypi piscis similibus, cuiusmodi fere coralli albi sunt: crassitude digiti minimi, intus porracea, gustu nonnihil astringens et subdulcis, querna praesertim haec, sola in usu, nec alia visitur, nisi si quando ma cilentius nacta solum, gracilior, strigosiorque fiat. Sic etiam quibusdam opacis nemoribus paululum folio est adultiore, neutiquam tamen specie diversa, ut frustra faciunt quidam.

HANC de vultu et de quercu Dryopterim, Filicem quernam dixerunt: folia huic Polypodii sunt prorsum, aut filicis Feminae, minora multo tamen (non minoribus laciniis) delicatiora, tenuiora, et teneriora: exilibus Iuncis pedem altis plumatim foliorum excrutus ex adverso exacte gerentes: aversa item folia, notulis aspersa, non exstantibus, rubiginosis, sed candidis, appictis, serie gemina, secus folii nervulum medium.

Radix vero longa, varie inflexa, humi decurrens, fusca, subhirsuta, et villis cirrisve fibrata, Polypodii (nisi quia gracilior multo) perquam similis. Hinc ansa Pharmacopeis minus peritis erroris plectendi fuit, dum huius radices dilutis decotisque miscuissent, à medi co institutis, rati Polypodium hanc esse: quae exitio fuit aegrotis, uti superius in Pliniano Adiantho monuimus. Radici sapor acerbior multo quam Polypodiis, non gratus, et siccitas nonnihil calida, cuiusmodi in Tormentilla apparet, sed huius exitiosa.

ATRIANGULA SEMINE, CUSPIDE, LANCEOLAEVE mucrone, dicta suit Lonchitis, sed hactenus ignota prorsus illa galericulata, quae mirum quantum torsit et transversos sui desiderio egit animos vestigatorum melioris frugis, Guinum, Marantham, Anguillaram, quin vel Commentatorem ipsum pepulit ad Montes Italos, et Germanicos, saepe diuque tamen nequiquam quaesita. Idcirco puderet nunc (tametsi non deerat aliquid quod satis bene quadrabat) nostram tenuitatem, multum impendio minorem, quasi feliciorem aut diligentiorem, illius Heroicis conatibus intempestiue praeferre. Lonchitis altera verum Lonchitis altera asperave nuncupata, quae Polipodii foliis minoribus, tenuioribus minutiusque incissis, palmos binos alta, psilla Polytrici, Ceterachue radice est. Locis nemoro sis asperis occurrit, uti nobis in Anglia, Belgio, et Basileae, prope montem arduum, uno ab urbe miliare dissito: muscosi apiculi, vermiculorum in modum, praesertim provecta aetate, glomerantur, spemque et speciem dant seminis luteoli et racemosi, Oleae ferme; tametsi sint evanida rudimenta, uti Filicis.

MUnificus naturae luxus, Carduorum sive Acanaceorum familiam tam profuse auxit, ut non minus operosum fuerit antiquis, omnes differentias nosse, quam parum facile, exacte vel describere, vel notis inter se discernere. Quo minus licet nobis utique eorum haerere vestigiis, aut obscuris designationibus, praesertim cum longe plures notioresque inspectione, quam de eorum lectione habeamus Carduos: et nostro saeculo Cardui innotuerint non parum admirabiliores nostratibus, neque uspiam memor ati veteribus. Quare lubuit, si quae possent ad antiquam cognitionem referri, ita expendere, ut interim alias complures species et varietates indictas neutiquam transileremus, eoque hanc recensionem seorsim auspicari et digerere commodius duximus, quam Sonchis (quibus cum tamen plusculum similitudinis sortita videbantur) subnectere. Sunt quidem utraque spinosis foliis, latis, et fere holeraceis, sed Carduis sui generis peculiare discrimen statuunt capitata muricataue cacumina, unde Acancea dicta fuerunt.

Carduorum frequentissimi, hi sunt. Acanthium maius, viarum. Acanthus hortensis et silvestris. Scolymos utraque, sive Cinara. Sylibum, seu Carduus Mariae argentatus. Calcitrapa sive myacanthos Theoph. vel Ruell. Tribulus ex Theophr. Atractylis, sive cnicus silvestris Galeni, Pauli, Theophr. primus. Carduus benedictus, sive Cnicus syl. secundus Theophr. ex Ruellio putatus. Crocodilion Fusch: Ritro, seu Rutro Theoph. Anguillare, seu Echinopus Gesneri. Carduus peregrinus Dodonaei. Astone Anguillara.

Rariores sunt. Acanthium Illyricum. Chamaleon albus, niger. Chamaleon non acueatus Theoph. seu Carduus pinus Monspelliensium. Spina alba. Arabibus Bedeguard. Spina alba altera Anglica. Spina Arabica, Mauritanis Sucaba. Leucacantha, radice Cyperi, an Chamaeleon niger Monspelliensium? Eringium Alpinum caeruleum Geneumse, Montanum, Illyricum et Italicum. Chamaeleontha Monspelliensium. Scolymos Theophrasti, seu Eringium luteum Monspelliensium. Spina Solstitialis, quia Solstitiis post sectas segentes in Norbonensi agro, infestis muricibus totos operit tractus, Picnomos, seu frequens aculeata parva Solonensis Cretae, vulgo Crau. Rariores sunt. Carducellus rd radices montis Lupi. Echinomelocactus Perunianus, magnitudine et effigie Melonis, vallata, sulcata, striata. Hippophaes Hippopheston.

Germa. Weiß wege distel. Belg. witte wech distel. Gal. Chardon argentin.

MALIM per w legi akanqiwr, vaegrandeve spinax, et vepribus infestissimum, quale est istud creditum, ubique viarum obvium, tadice crassa, à qua folia statim complura emergunt magna serrata, in sinu lanugine obducta, et aculeis horrentibus donata: caule cras so, et striis, spinis, Echinato capitulo, staminibus purpureis referto, et refertis sentibus armato, semine Cnici, sed compressius, Carduo Mariae non absimili. Haec foliis utcumque accedit ad Carduum illum Bulbosum, quem Leucacantha coniectamus.

SUPERIORIBUS annis indefessi laboris Pharmacopoeus singularis amicus noster Valerandu; Donrez Flander Insulanus, ex Sclavonia rediens, huius semen attulit, et Lugduni in Gallia sevit, unde mirae altitudinis Carduus feliciter adolevit. Folia Acanthi magni, vel Sylibi maiora sunt; procera caulis spinosi hasta hominem duobus tribusque cubitis superat: capitellum Acanthu amplum, floribus stipartum purpureis fert: semine Cnici farctum. Universa planta magnitudine speciem praefert arbusculae, et adeo aculeos quoquo versum proten dit, ut nullus subter impune transmittere possit.

Grae. *akanqos kai\ a)/kanqa. Germ. Bernklaw. Officinae Branca Ursina. Belgis. Beerenklauw. Offcivae Branca Ursina.

SPINOSA duntaxat thyrso a)/kantos ex Diosco. desctiptione, et columnarum apud Vitruvium epistiliis, vulgatae cognitionis et usus est, nusquam tamen eam nisi satu enatam vidimus, praeterquam inter oliveta Monspelliensibus moeniis proxima, et exeunti ex Aegidia porta, inter fontem et rivulum, prope murum, ubi Pharmacopoei colligere solebant ad aenematum emollientium decoctiones, cui solo usui duntaxat etiamnum in hortis sativum habetur: nihilque differt ab illo, nisi mollitie et magnitudine. Videtur Galenus, aut eius amanuenses, quas facultates Dioscorides Acanthio attribuit, Acantho huic assignasse: cuius tamen, vel diurno et diuturno usu teste, radices emolliunt, universaque planta muccaginosa est. Et ubi interpres vertit luxationes, aptius diceret torsiones, ligamentorumve tractiones, cui medentur, initio suavia malactica dolorem sedando, et leniter digerendo, si quid doloris appulsae parti iufluxerit. Nam luxatis artubus potius oberit, fractis et convulsis proderit.

Germa. Strobildorn. Gallis. Artichaut. Belg. Artichauts. Itali. Articoca.

NON à cinere quo gandeat, ut Columella vult, sed potius à cane dictam malunt ku/narar. Huius compluria vesca sunt, sed gratiora: nam sylue stris delibatis caulibus teneriusculis, et capitulis nondum in flores erumpentibus, uti asclli, victitant etiam rustici Itali. Cultu adeo adolescunt et tenerescunt caules et coni, ut gulonibus etiam tragemata minime spernen da fiant. Nec sunt Cardui illi, nomine Cactos Theophrast. aliud quam Scolymi, quorum descriptiones, vires, et mangonia iamdiu notisima sunt.

QUANTUS quantus est, spinis re fertus est ille, usu, quam nomine celebrior, Carduus silvestris, coagulatorius, Norbonensi agro plurimus: quem, quia tota facie Scolymum refert aculeatum, Cinaram silvestrem appellamus: Hoc tantum interest, quod foliis angustioribus, aridioribus, et multo densioribus spinis sit. Flores item eleganti pur pura multi, conferti lanugine; quibus coloni, antequ àm in pappos abeant, decerptis, lac coagulant, nul li usui alii illic seruit: tametsi non insuavis gustu, nec absimilis Cynarae. Capita altero tanto quam Scolymo minora. Semine Cnici, compresso, aut Sylibi. Chamaeleontham vocabant praeceptores nostri.

SED Theophrasti Scolymos haud parum à Dioscoridea abest, ut facile animadvertere SCOLYMOS Theoph. diversa à Synara et Cacto. est ex utriusque lectione, et illius plantae inspectione, quam Monspellii Eringium luteum vocant, illiusque loco nonnulli sufficiunt locis à mare remotis. Frequens haec locis maritimis Norbonae: radix pollicem aequat, magnitudine Raphani, sed fuluescens, succo praegnans lacteo, uti Dens Leonis, quae cruda vel cocta estur à nonnullis: numerosos fun dit caules bicubitales, in ambitu circum sparsos, foliis obductos, caulem ambientibus, quae in imo maiora sunt, longioraque, virentque intenso virore nigricante, et maculis lacteis passim impressis adeo tota horret aculeis praeduris, ut qua arripias, nescias. Cinarae conum profert, Nucis Moschatae magnitudine, ubi flores luteoli, non Cnici concolores, sed similes: Semen compressum squamis coni coercetur.

Germa. Maryen distel. Belgis, Onser diouwe distel. Ang. Our Lady thistell.

LACTEO Carduo, vel Mariae dicto, adeo folia Chamaeleontis albi similia sunt, ut non parum multis doctis persuasum fuerit Spinam albam esse, quam illi assimilat Dioscorides. Sed quia severiores animadversores, solo magnitudinis argumento, inficiantur, saltem, puto, pro Silybo non respuent, quae lata spina proditur: cuiusmodi est Mariae Carduus, foliis praegrandibus, latis, spinosis, maculis et ductibus lacteis, crebribus, aspersis, viridibus. Caulis bicubitalis, crassus, spinosus, et echino donatus, spinis cincto, purpureo flo re referto: semen Cnici compressum, lapidi exterendo optimum, etiam muliercularum experimento. Imum caulem pullulantem delibatum, et radicem in acetariis alias esitavimus in Italia, ubi risum Germanis movimus. Plebecula muliercularum copiam lactis illius esu provocat. Dodonaei sedulitas, ut multis aliis locis laudanda, ita plerisque minus tempestiva, ubi ignotis plantis facultates certas asserit, quas è Dioscoride accepit, magno detrimento aegrorum, et experimentatorum, qui quod vident à viro bono, et veritatis amico scriptum, illico ut verum arripiunt, et per experimenta mortes agunt. Sic virpius et eruditus Turnerus Anglus, in suis herbariis Alphabeticis Anglicis.

Germa. Eberwurtz. Gallis. Carline. Belgis. Euerwortel. Ang. Mylke thystell.

PLERISQUE omnibus officinis persuasum est duplicem esse Carlinam: quippe quam caule donatam, et carentem viderint: Sed hi, si (uti nos) utriusque radices, et utriusque IXIA. gummi subflavum vermiculosum, nonnihil pellucidum, odore viroso, gustu et visu etplorassent: demumque eadem radice et flore caule donatam, alias vero caule carentes: Et alibi etiam proxime ubertim enatas, partim caule viduas, partimque utroque donatas, observassent, volentes sententiam mutassent. Idmos accurate expendimus, non procul ab arduo et gelido dicto D. Bernardi monte, atque etiam via qua Is burgo itur Tridentum, locis lapidosis et siccis.

SIC videas Monspellio finitimis locis glarcosis, inter Cystos et cocciferas Ilices Carducellum foliis Scolymi non aculeatis, radice nigricante, digiti parui crassitie; cuius caulis palmum, sesquipalmum, et pedem altus, limbum fert intus florum, multis purpureis aggestis et collectis staminibus, foris squamulis lucidis, albicantibus, sibi imbricatim incumbentibus, compactum, visu pulcherrimum. Hunc saepius plusculi studiosi commilitones inibi copiosum collegimus caule carentem, et eodem donatum: flos tamen, folia, radix, gustus, omnia eadem: quin et nobis tunc mirantibus, dictum fuit, hunc caule carentem, cultum, caulem promere primoproventu.

Nec Mathioli nec Maranthae Chamaeleon niger pictus, est Diosc. genuinus. GUMMI vero Ixia dictum, Carlinae caule viduae et donatae radici exsudans virosum, et gustu ingratum scimus: venenum sit nec ne, nondum compertum habemus. Sed id asserere possumus, non nisi unam esse plantam utranque Carlinam, uti dictum: quod praestaret istis nostris ampullatoribus docere, quam congerie auctoritatum omnia turbare; neque etiam Dioscori. Viscum ullum in nigro Chamaeleonte agnoscit, aut ullius illius noxiae vis meminit, quae pariter nostram fulciunt sententiam. Quid balbutiat de Ixia noster Plantarius Senensis, ne quidem à Ruellio doctus differentiam visci et veneni, alibi dicemus, ubi, sitne illud deleterium intro ingestum, discutiendum. Immerito namque et ingrato animo fastidire videtur Maranthae Neapolitani Chamaeleontem pictum, sibi muneri missum. Nam, inquit, folia rubris maculis nulla habet, non variegata, nec rubet caulis, non exesa, non acris, nec flava radix, caules non digitali crassitie videntur: Quasi vero ista indicia ei, quem ille Senensis alterum statuit, insint.

NEc multum liquet nomenclaturae huius Cardui ratio, neque descriptio animum explet: et Carduorum tam late patet familia, tantaque inest similitudo, ut vix ne antiquis quidem probe aut distinctam, aut cognitam, aut cognitam fuisse putemus. Nam antiqui, Galenus, Oribasius, Paulus, duntaxat verba hinc videntur mutuati, aut è Crateva, à quo Dioscorides et Plinius, qui locis non syluosis, uti ille, sed sabulosis, codicis errore, non suo, oriri scribit. Sed in Cratevae fragmentis desunt verba paucula ista: perifere\s2 o)n kai\ diplou=r w/s2 a)s1pi/s2, rotundum et duplex, ut scutum, vel potius, ut quis posset suspicari, instar aspidis serpentis in spiram vel gyrum convoluti, ut esset quaedam allusio nominis argumenti ad Crocodylum, nisi forte eo allusisse nomenclatores videntur, quia Crocodylion aquaticum sit, et ripis fluminum plurimum degat. Ideoque ab Aetio mentio facta sit magnae Crocodyliadis iuxta aquas nascentis, ad dolorem capitis. Quin neutiquam CROCODYLIas magna Aetii puto istam vim tacitos praeterituros antiquos fuisse inter Elenchos haemagogorum raemediorum, si plantam familiarem notamque habuissent. Nam puerili acclamatione foe lices ominatur in Italia Medicos futuros Senensis Commentator, si haec inibi nasceretur. Potius gratulandum foret Empyricis circulatoribus, et vulgo Scamnidicis vel Montinbancis, quam emunctae naris Medicis, qui cum è naribus ducendus sanguis est, longe tutiora et potiora remedia in procinctu habent.

MARANTHAE vero et Anguillarae depictus Chamaeleo, videtur aut verum esse Crocodylium aut certe germani opinionem sustinere posse, usquedum doctis exactior descriptio, aut planta Crocodylio aptior occurret: adeo enim descriptioni accedit, ut illis nigrum esse persuaserit Chamaeleontem. Qui vero sanguinis è naribus prolectionem desiderat, sero Crocodylion agnoscet, quia probationis incertus modus, experimentum etiam periculosum et incompertum doctis, non tacituris, si novissent. Carduus vero quem Fusch. fol. 835. Crocodylium statuebat, huc pariter posset afferri.

Germa. Welsche distel. Belgis. Roomsche distel.

CONSEQUUTIO docet hanc Carduum quendam Arabicum esse, non arborem: nec tantum natali solo, sed potius facultate diversam esse ab Alba spina: et tamen hic quidam profligati pudoris scriptor viros lectione et omnium artium exercitatione cultos gratis incommodo posteritatis lacerat: doceret potius, cur non sit haec spina Arabica una ex Aegyptiis, aut cur non possit congener esse, Dioscorides similem albaespinae, natura nempe dicit, quia stringere asserit. Illa urinas ciet, convulsionibus prodest: haec si astringit, filamenta ductusque fibrarum rugat, et convulsionis causam impingit, inculcatque materiam. Quare hic kata\ fu/s1ir non vires, sed figuram interpretandum: nec enim, uti aiunt, duo capita repetit, et locis divulsa eadem an vero quod Phylosophis summis contigit, sit mnhmo/nikor ama/rtima, id Commentatori propinamus: non litibus, sed modestis et parcis disqui sitionibus dirimendum. Quando utriusque vires caedem: Et videntur huic potius subdi debuisse succedaneum Bedeguard sive Cynorodi glomeruli ex varii coloris filamentis convoluti, quam illi: nam astringere hanc signantur notat: illam potius digerere.

NON minus notus quam infestus Calcitrapa vulgo nuncupata; quia non manibus, sed calcibus atteritur, passim ubique segetum et viarum obvia. Radice longa, colore fusco foris. Folia lanuginosa, lacinia, undulata, profundiora, quam Erucae, Coronopi modo, caulis sesquipedem altus, multos turiones promit, qui radiis stellatim distincti, mucronati, acutissimi, Calcaris speciem referunt, floremque Attractilidi similem purpureum claudentes. Semen exiguum, rotundum, compressum, Lenticulae simile. Decocto huius radicis plurimum utuntur plebei ad calculum exterendum, urinasque ciendas, uti et semine contuso, cui tanta vis, ut etiam anastomosi facta venarum emulgentium, aut ureterum cruentum lotium proliciat. Hanc non novisse, aut neglectui habuisse, multis in Iocis contemptum Medici parit. Tanto minus decuit istum Medicum et Commentatorem indictam praeterisse.

EST Attractilis Cnici silvestris species Diosc. Gal. Plinii, Pauli, et Aetii suffragio. Ea plerisque locis, praesertim Norbonensis Galliae, floribus, tum purpureis, tum luteis sponte oritur. Radix digiti crassitudine, folia longa, magnis incisuris et aculeis in ambitu: caule bicubitali, spinoso, cavo, et capite spinis horrido: flore stammineo, luteo, vel purpureo. Semen Cnico simile, sed minus, et nigrum. Colitur etia in Belgicis voluptatis causa et fimbrosis.

QUEM benedictum, seu felicitatum Carduum plebeius consensus nuncupavit, alteram Cnici silvest. speciem esse iamdiu doctis nobisque ex collatione perpendentibus persuasum est, ea omnibus usu et visu cognita est. Hanc colunt magno studio Chymistae et clinici, morbi Gallici linitores. In arduis alpibus Galloprovinciae prope Monsterias Marignols vocatis, ubi undique effodiuntur Crystalinae, Irides, et varii coloris alii lapides, cres cit: in summo montis rigidior et aliquanto minor hortensi. Senensis suo more mordet, et nihil docet. Nam eius Attractilis nullis depicta aut asserta verbis iacet spectanda, non ut nos certiores, sed ut dubios reddat: parum enim Dioscoridis descriptioni aut receptae Attractilidi accedere videtur: utrum vero illius silentium, an pictoris in exprimendo solaecismus et cacosilia, incusanda sint, viderit lector. Forte huc nullo delectu intrusa fuit, quia in penul timis illis Commentariis abfuit, nec dum ulla certa, ut videtur, auctori nota fuit. Ideo suo more, ne nihil ibi egisse videretur, velitandi ansam arripuit: ait Attractilidem non esse Carthami silvestris speciem, duntaxat quod argumento triviali sanguineum sucum non remittat. Haec iamdiu sibi scripturo obiecerat Ruellius: et responderat, non quovis anni tempore, sed messibus praesertim, nempe maturo et copioso succo, id depraehendi: tunc enim nonnihil cruenti coloris emanare. Quod etiam Lutetiae in vireto Ioannis Hebraei singularis Rhiso tomi meminimus iam multis annis ostensum nobis in Attractillide: etiamque Monspellii in benedicto Carduo et Carthamo idem comperimus: nam florum et succorum colores, odores, aliaque accedentia incrementa, decrementaque, assequuntur aliis locis et temporibus alio modo Quin multa succo sunt aut fuluo, aut purpureo, in quibus non nisi affrictu, maturatione, maceratione, aut expressione percipitur, ut in Androsaemis, Rheadis; Papaveris radicibus incisis, Verrucaria, sive Tornesole, et aliis plerisque. Sed tectam ambitionem prodit imprudentia, nam qui vidisset antiquis classicis medicis nixum Ruellium, Galeno, Dioscoride, Aegineta, Aetio eorum sententias, contra quam solitus est, in capitis calce reticuit.

INCULTIS et aridis Ericetis visitur carduus quidam, quem Acarnam Theoph. aut Carlinam Silvestrem, alii Erysithalem nuncupant. Exigua radix, folia Carlinae aut Attractilidis, minora, spinosa sunt. Caulis gracilis, rotundus, cubitalis, quo tria quatuorve tu bercula echinata aut acanacea geruntur, radiatis stimulis cincta: è medio patuli, Echyni ex eruntur flores, ex luteo pallidi, sed multo minores. Hanc Anguillara Erysithalem fecit, Sequani Cirsium luteum vocant.

UT pusillus ita pulchellus et rarus est Carduus, quem solum in arida spatiosaque maritima planitie, inter duas antiquas urbes Arelatem et Salonem, cui quia, ut coniectura fert, cretaceum solum subest, nomen vernaculum Crau inditum est. Aedicula media in planitie est olim D. Martino sacra, prope quam ex adverso minoris diversorii hic Carduus nobis pri mum lectus fuit, uti etiam aliis postea locis incultis et deviis. Radice est exigua, mansu quidpiam glutin osi praeferens, longa folia secus longitudinem cauli adhaerentia, Chamaeleontae Monspelliensis modo, sed angustiora multo, in ramis magnitudine Calcitrapae, et illius modo in ambitu sparsa, spinosa, longisque aculeis adeo stipata, ut arrepturo nihil pateat aditus. Um bellae numerosae, flosculis Senecionum aemulis, luteis, pallentibus conflatae sunt, quae in pap pos duriusculos Attractilidis modo evolant, semenque exiguum Cnico simile relinquunt paleaceum. Haec quo sit referenda, nescimus, nisi inter nigri Chamaeleontis species.

Picnomon non asseveramus, sed quia spinis munitissima est, significationi alludentes, ita vocitamus.

QUASI sitibundus potorve vocatus fuit hic carduus, quod foliorum iuxta caulem alis et cavo plerumque rorem aut imbrem excipiat et seruet. Eius autem varietas dup lex hodie nota vulgo est. Nec enim videtur solo cultu eve nisse, ut Fullonum Dipsacus aculeis aduncis, recurvis et rigidioribus, à Labro Veneris sponte prodeunte tantum cultu distet. Nam pleraque omnia culta molliora et teneriora, minusque spinosa evadere solita sunt: at hic sativus capitibus est reductioribus, oblongis spinis, crebribus, aduncis, ter ram versus reflexis, adeo rigidis, ut stamina carpendo et vellendo filamenta non facile effringantur.

SED alter mollioribus, minoribus surrectis, nec aduncis, longioribus multo, imbecillioribus: foliis item mollioribus, minoribus, haud dissimilibus, capitula crebribus, et bituminosis trifolio similibus. In Anglia Cantia secus vias et suburbia Rhiae Sandvicium.

Tertium et minimum, non adeo frequens, usui incompertum nam cetera duo refrigerantis et siccantis sunt facultatis. Cancerosis ulcerationibus multum conferrentibus.

MOrdacem pungendo spinosuque carduum Cnicus significat, purgatricem autem eius facultatem Carthamus: Non est autem regionum Septentrionalium nisi culta et inquilina: ubi tamen laeta adolescit, sed non parum virium purgantium semini decidit. Nam Orientale multo facilius et utilius minori quantitate purgat. Norbonense, ut quod Masssil larges quatuor à Monspellio leucis colitur à Pharmacopoeis, imbecillius multo est, utque quod non minore quam duarum unciarum, sed salte unius et semissis mole, alvum subducat, nec obstructiones meseraicarum aeque reseret. Quia satis innotuit plura adde re non operaeprecium fuit, cum etiam de Carduo Benedicto congenere satis cognoscatur.

PAtavino agro subter humum prolixe propagantur huius radices. Folia similia, sed spinosiora quam Sonchi: caulis striatus, cui summo insunt parvuli multi Echini purpureis staminibus florentes, et in pappos ubi maturuerint evanescentes: Semen parvum, et simile Cnico.

CArduus ille tritae cognitionis, qui spinosissimus Polyacantha merito videtur: adeo enim quasi densis villis senticosis obvallantur tum caules et folia et foliorum capita, ut quacumque intueare, multas spinarum phalanges animadvertas: flos illi puniceus et purpureus. Capita echinosa, olivam aequantia. Caulis sesquipedem altus: folia spinosa Acanthio, minora, nec lanuginosa, sed ex atro virentia, radix fibrosa, numerosa: Haec tametsi, ut plaerisque spinis tefertissime aculeosa sive Polyacantha dici potest, non tamen continuo Theoph. sit aut Gasae, quae videtur ex subfruticum genere: Tametsi putet quidam Polyacantham.

Ang. See holye Belgis. Meer wortele. GRAECI Philosophi Eryngium quasi e)ru/ghr, sive ructum dictum autumant, quia caprae quae morsu surculum Eryngii praeciderint vel deglutierint, cunctum gregem pone sequentem quasi stupore attonitum sistunt, donec Eryngium ructu reiecerint. Quam parum pespicue calamus humanus, etiam res minime suapte natura obscuras describat, vel hinc liquet, quod cum Dioscorides oratione dilucida Eryngium repraesentarit, tamen nondum liceat statuere, utrumne Marinum dictum an vulgare Montanum insinuarit. Omnia tamen indicia propius Marinum referunt, quam vulgi Montanum, duntaxat loci mentionem excipias, notam lubricae fidei, et non adeo magni momenti. Ma rini primum folia teneriuscula sunt, neque statim aculeata, eoque in acetaria veniunt, quemadmodum Crithmum aculeatum, seu Pastinaca marina, huic natalibus proxima: Deinde lata, spinosaque fiunt, extremo ambitu minus profunde sinuata et asperiora quam montani gustu etiam plus gratiae et aromaticitatis habent, ambitumque asperum: adolescenti spinae succrescunt: et cauli magis sphaerica capita insunt, rigidioribus aculeis stellatim circumdata, Montanum caeruleum. ut vult Dioscor. color vero utrique variat, sed vulgari non nisi variante loco. Marinum ipsi vidimus ad Aquas Marianas et alia complura litora, colore caesio, albo et viridante: Radix ei longissima, et quae denos duodenosve pedes excedat, crasior etiam quam Montani, odoratior, cibo, medicamento gratior, efficatior: non enim nisi hac deficiente utuntur docti illa, non perinde freti viribus illius. Aspera Maritimum amat, editiora: vix numquam enim in monte Ceti et similibus inter aedita saxosa occurrens, sed semper Campestr. depressis, asperis, vel arenosis, incultis locis, interdum sesquimiliare à mari remotis. Campestrem vero superius cum Chamaeleonte, cui magis accedere putabamus, contulimus, et obtulimus iudiciis emunctis: tametsi ab isto, colore, et foliorum laciniata alte incisura magis, quam natura distet.

OPEM pollicetur veterinariae Hippophaesti nomenclaturae explicatio: fa/os2 enim vox, non modo lucem, sed etiam salutem, praesidium et remedium signat. Hanc fulloniam Dioscorides tradit ac scite sic delineat, ut nullum paulo diligentiorem vestigartorem, siquidem eam nactus fuerit, latere queat: quo factum ut iamdiu desierimus quaerendo nos torquere, cum post lustrata multa litora, praesertim Tirrheni et Norbonensis maris, ubi quidam spicileguli scriptores oriri sibi et nobis falso persuaserunt, nullibi aliisve amicis magis sedulis comparuerit: aut uspiam in usu esse fullonibus Mediterranei, vel Occidui maris accolis audire à quoquam licuerit: fidem tamen gratiamque habemus fidissimo nec vulgari amico, huius historiae peritissimo Anguillarae, qui sibi hanc visam coram verbis nos certiores fecit. Sabulosis Peloponnensis maritimis oritur, vocaturque vulgo, inquit, Spina Purgatoria: radicibus palmum longioribus, lacteum sucum frangendo fundentibus, amarifsimum, odore gravi. Florem aut fructum tunc non vidit: cetera similia Hippophaesto fuerunt. Huius fulloniae multa hodie simplicia vices supplerent; quemadmodnm Cardui Dipsacive plantae fativi fullonibus ubique idem commodi praestant, quos tamen antiquitus ad vellendos carpendosve pannos usurpatos fuisse, nulla in Dioscoride mentio: huius vero multa, cum apud alios, tum apud Theophrastum, qui Hippopheos, non Hippophaes vocat, et paracanthophyllis, sive iuxta folium spinas habentibus, ut sunt Anonis et Tribulus, accenset, quod indicium certius est, nostro in solo non provenire.

SED haud perinde nota fuisse videtur, atque superior fuit antiquis haec: quippe cuius Galenus et Paulus non meminerint: Cum tamen hic Hippophaestum exscripserit ex Dioscoride, qui etiam paucis verbis incertisque describit, cauliculo floreque viduam, spinosis fo liis plantulam, fullonis spinae specie, qualem è Norbona advectam se vidisse, eruditior autoum lectione, quam stirpium inspectione, undequaque literatissimus Ruellius, suis commentariis mandavit. At eandem nos putamus illam Norbonensem spinosam Echinatam, Ritro Theophrasti inter spinas dictum: qua de re iudicium peritissimo cuique deferimus.

QUOD nervis peramica sit, noura/da vocarunt, et Poterion forte, quia potrix paludosi riguique soli amans sit, ut dicit Dioscorides, qui fruticem hanc ramulis et foliis Trag gacanthae apte confert: einsmodi namque primum vidimus multum in quadam areola horti Patavini, opera erudissimi Guillandini. Deinde ex australi tractu Pedemontanae regionis vulsu nobis misit peramicus iuvenis doctus Pharmacopoeus Massiliensis Iac. Rainaudetus. Sparsa et late porrecta fruticat, multis cauliculis exilibus, cortice nigricante, tenui vestitis, etiam atidis, non rectis uti Tragacanthum, sed ultro citroque flexis et ordine intortis, uti in Nepa aut Corruda. sic etiam spinulae nulla serie digestae, sed multo delicatiores, quam Tragacanthae, et minores, passim cancellatim et reticulatim implicantur foliis nudae. Foliola non albida, sed nigricantia, quae non ex aculeis, sed è caule fibrillis delicatissimis, triplo quam Tragacanthae minoribus Lenticulae modo vel Astragali exeunt: Semen pusillum, rubellum, Sumacho simile, et minus. Hunc receptum scimus viris Doctis. Nec miramur tantopere visum fuisse accedere ad Tragacantham, ut congener esse videatur Mathiolo, qui suum Poterion Constantinopoli, nempevendibiliore et plausibiliore loco, sibi ab Oratore Imperatorio missum dat. Cum nihil aliud quam Tragacantha sit, aut ex eius icone de pictum: non enim spinae, non cortex similia, neque in spinis folia, neque multa alia à vero dissidentia. Idco vir prudens suo honori pobe consuluit, cum descriptionem tacuit, ut solitus est: verumtamen dicit esse Tragacanthae simile, sed verius dixisset eadem esse.

SPINOSA haec, cui pruriginosi et strigosi Aselli sese lubenter affricant, Ononis quasi Asinaria Graecis dicebatur: aut potius Anonis quasi inutilis noxiaque, agrum defrugan do et aratrum sistendo, quo vulgus alludens, etiamnum Arestum bovis vocat: adeo namque plene respondet descriptioni nostra ubique fruticans, ut qui quodam ostentandi studio veram insiciantur, ipsi si non ut o)/noi ridendi, certe inutiles balbutiores et nocui bovis studiie, sint habendi. Quamvis in plaga calida frigidaue fruticat flexilibus pluribus, sesquicubitalibus et bicubitalibus surculis, per initia cum adolescunt proxime et subter folia nonnihil geniculatis: postea spinis armantur adultiores facti, et floribus ornantur ut plurimum pisi purpureis, in pallidum languentibus: demum siliquae erumpunt exiles, ubi semen, radicibus instar funi um flexilibus et tenacibus, praelongis, prolixis.

Quaedam occurrit in pratis maritimis et udis Angliae, praesertim ad Bristoiam et prope Londinum, foliis maioribus, et tantillum crenatis, similibus superioris, sed floribus Inteis, prolixioribus, et magis lentis sarmentis. Non raro vidimus albichs, imo et candidis admo dum floribus, alicubi etiam numquam spinis armatur: nullas enim vidimus ipso Autumno exeunte in hac posteriore, quamvis in agro fruticantem et in hortis eam observaverimus.

HARUM UTRIVIS perquam similis herba illa inter segetes et crepidines cultorum Monspellii frequens, et via Boutonnet ad novum castrum. Radix pusilla, caules promit surculosos multos, geniculatos, pedem altos, et ab imo summotenus fo liis exilibus, longis multis, Foeni Burgundiaciaemulis, obsessos: sed adeo viscida tota planta est, ut vix manus attractanti liceat se interdum extricare. Odora impendio est haec, sed quippiam minime grati spirat, odoris forte vehementia, qui quibusdam Conizam foetidam sapit. Flores illi lu tei pallentes Aronidis: è quibus Delphinii cornicula, semine plena, sed pullo colore. Hanc natricem Plinii coniectabant nonnulli: quibus autem argumentis non vacat ariolari, neque per auctores incerta spe quaerendo vagari.

QUUM initio ordiremur plantarum ex similitudine historias, decreveramus graminis et triticeae frugis recensione absoluta, è vestigio hanc quasi alteram graminum familiam illi proxime annectere, aut inter consimiles alias plantas alicubi quam commode fieri posset, inserere: sed nuspiam occurrente satis apta statione, in hunc locum, ut non lubenter, ita non inviti eam distulimus. Quare si cui visum fuerit ad calcem graminum vel harundinaceorum referre, illi liberum reliqui mus. Hic porro hanc ita secuimus, ut quouls reponi queant: et sic exsequemur, ut loco et foliis potius quam serie aut usu distare videantur, haec duo summa graminis fastigia: est enim par pene cognatio collatioque acuti folii graminis ad triticum, atquae trifolii graminis ad leguminum. Nam ut frugis voce à fruendo, tum triticum, tum legumen complexa fuit antiquitas: sic graminis appellatione, non modo quae foliis triticeis exeunt, sed etiam quae leguminosis, designavit, ut sunt trifolia Loti, gramen Parnasium folio haederaceo, flore alborapud dioscoridem, et Cerinthe ignobile gramen apud Marorem: perinde enim ubere gliscunt ista gramina, cespites herbidos praetergrediendo, inque pabulum cedunt pecori, unde Galli hodie Medicam, foenaciam vocitant, et foenum Burgundiacum saginandae vete rinae impendio laudant.

Trifolium pratense. Varietates. Trifolium Menianthes, sive Asphaltites. Oxytriphyllon Scribonii Largi. Oxytriphyllon aliud Herbariorum Scribonio attributum. Trifolium luteum minimum. Oxys Pliniana, Alleluia Officinarum. Quindrifolium Tetraphyllon fuscum hertorum. Trifolium paludosum folio crasso Fabacco, sune potius ISOPYRUM, quam Melanthii species? Hepaticum trifolium. Foenum Burgundiacum. Medica, et varietates. Medica incana, maritima. Lagopus. Lagopus segetum Alopecori facie. Lagopus maximis folio et facie Trifolii pratensis. Lagopus angustifolio. Loti Silvestris. Trifolia pratensis siliquosa Monspelliensium, Aegyptia. Melieti. Syriaca. Italica. Gallica. Germanica. Londinensis. Corenata. Foenigraecum. Cytisus Diosc. et Gal. Cytisus altera minor et vulgatior. Polemonium. Dorychnium Monspellieusium. Ruta Silvestris maior. Hortensis. Syl. minima. Syl. altera. Harmala Syriaca, an Sesamoides magnum Diosc. Pratensis duplex. Canina Monspelliensium. Galega. Viburnum. Anagyris.

Ger. Wysenklee. Bel. Claver. Gal. Treffle. Ang. Herbe trifolie.

NUspiam igitur defit trifolium pratense, trifariam floris colore, varians, quippe quod flore purpureo purpureum, et albicante album dicitur, et maioribus etiam foliis discernitur: utrovis nihil notius, frequentius aut utilius pecori veterinariaeue saginandae. Nec aliud ab isto est, quo mortales miri, Hiberniae delitias, irritamentaque palati spreti placentas, lagana et panes pinsunt, exque butyro subigunt, quae latranti obtrudant stomacho, nonumquam triduum fame exercito et pene rabienti. Sed haec tollerantia praedonibus praesertim consueta itemque militibus. Inter quos superioribus annis nobis noti generosi cum militia mererent propter defectionem latronum in Hibernia, mirabantur eos probe pastos, cingulo arctissimo cinctos, circum umbilicum tamdiu esse, quoad proximo triduo rursum cibum ingurgitarent. Qui ne praepropere elaberetur, persuasi erant multum profore ad roboris et alimenti supplementum, si vinctu cinguli quam diutissime inibi coerceretur. Idque natura docente potius quam Scytarum imitatione factum reor, de quibus idem prodidit gravis auctor Plutarchus. Indigenae enim insulae cum sint hi et longissime absint, Haecquae vis ubivis gentium prata alunt, ambo saepius guttatis et falcatis superficie foliorum maculis.

ASphalteum seu Moenianthes Dioscoridis non temere aliis regionibus quam Sole fervidiore lustratis, uti Monspelii et Massileae in Norbonensi et Gallo provinciis, videas. Quin ne Longobardis quidem aut Venetis, nisi cultum in hortis reperias, ubi ineunte Hieme non secus atque Flandris et Anglis utplurimum interit. Fruticosa est, sesquicubiti vel duum cubitorum. Surculos praeduros rigidosve multos exiles. In ramulos hebetes, exiles. quibus in viticeos ferme pediculos exeuntibus singulis, folia terna insunt, nec plura, In imo et per initia circinatae rotunditatis, sed in pediculis superioribus adulta, oblonga, an gustiora, et in mucronem desinentia, lanugine horridiuscula, hirta, nigricentia, uti et virgul ta, interdum albida. Florem purpureum, compactum, in oblongam glomerationem vilosa textura fert. Semen pullum, asperum, superne mucrone piloso clausum, tetro odore, cuiusmodi universa planta, quam qui legitimum bitumen non norint, si odorentur, vix unquam olfacient postea bitumen, quin illico etiam nondum visum agnoscant. Consimili Asphalto, sed excellentiore, quod mirum magis est, dote, tum occulta, tum comperta, nam et Theriacis miscetur praesidio non vulgari: et foris admotum, multo vehementius et eviden tius prima etiamque specifica vi venenum è summo corpore revellit, secumque eductum, quasi vinctum, idem coercet: quodque sanae parti appressum, virus non minus saevum inurit, quam erat inflictura serpens, ut puta Vipera, aut quaepiam alia: non illud suo sibi insito nocendi vicio, sed ascititio veneno: quemadmodum capite de Anchusa, vel Echio, liquido patet.

ISTUD Asphaltium non aliud esse quam Scribonii Largi Trifolium acutum, Oxytriphyllumve dictum, propter mucronatum extremum, quasi eminentem aculeum, quem habet, et lanuginosa, plenioraque folia, uti auctor delineat, duum pedum fruticem, graviter odoratum, montibus oriundum, sed Siculis plurimum, Italiae rarum, nec nisi ad Lunae portum, qui est Thyrreni maris ora, inibique sibi repertum profecturus in Britanniam cum suo Deo Caesare Claudio, facile sibi persuadet, qui meminerit superius dictum, haud facile nisi aestuosis regionibus provenire, nisi colatur, ut in horto Patavino et alibi. Nec quisquam putet aculeatum intelligi debere, sed folii extremum in angustum quasi aculeum porrectum, cuiusmodi visitur in isto. Et de usu ad quem commendat, noscas certius.

EST luteum minimum omnium, et non ita pervium, gracilibus, pusillis, reptantibusiunceis, folio terno aliquantum crenato, luteolis floribus, in orbem compactis, in pratis et cultis visitur.

TRIFOLIA Oxys Pliniana, Oxytriphyllum itidem vocata fuit, non quidem folii acutiesed potius aciditate, qua cumutilissima, tum notissima est, pusilla videtur Lotus, opaca umbrosaque sequens, radice ima fibrosa, summa mediaque squamatim loricata, è qua plusculi exeunt pedicelli iuncei, glabrique et praeteneri, qui bus singulis in extremis tria aptantur folia retro et mutuo inflexa, quae turbinis cordisve picturam praeferunt. Flos stelia tus, candidus, nonnumquam et luteus, uti (emen luteum, in thecis oblongiusculis, et perparuis.

NEforet huic generi proprium utique terna habere folia, factum ne Naturae instituto, aut mangonio, incertum nobis: nam quae spectantur in hortis voluptatis potius quam utilitatis causa, è pratensium genere, tametsi quaternis, quinis, adeoque septenis donata foliis, non disparibus Oxy Plinianae, cernantur: sed colore phaeo, vel livido, rubente: flores quales pratensis, albidi sunt, reliquaque non diversa.

PERQUAM frequens paludosis riguisque pratis Angliae, et Belgiae, et Germaniae, alibi non item, aliud trifolium: quod quia non nisi in aquis vivit, aquaticum vocant. Radicem, ut pleraeque aquaticae, crebribus geniculis distinctam, et fibris mersam habet: folia crassa, viridia, tenera, ut Phasioli, aut fabae, terna, in singulis pediculis crasis, cavis, et porosis, viridantibus, è geniculis egressis radicis: indidemque caulis consimilis, concolor, cubitalis, in cuius summo flores candidi, stellati, Ornithogali vel Sagittae Plinii, alterno situ visuntur, de quibus mediis nonnullae prodeunt fibrae, eodemque tempore floribus defluxis glumae, pusillave pericarpia, Hyacinthi similia, semen fuluum cohibentia, Milii, sed minora. Huic, cur, quasi potius Isopyron, Mathiolus quoddam Melanthium praetulerit, vix coniectari licet: quando ille qua maxime opus esset, mussat, nec hiscere audet, in tritae cognitionis rebus alioqui tantus hiator: est tamen haec multa et vocata Biberklee, quasi Castoream Germanis, Belgis, Boxboonen, id est, faba hircina, ab odore olido.

EOSDEM ferme haec natales et vires, nec ita dissimilem vultum sortita est, cum Oxy Pliniana, praeterquam quod acidum non est trifolium istud: Quibusdam Italiae et Norbonae montosis locis umbrosisque silvis et udis obvium et multum, praesertim Taurino collibus Eridanoque Circumpadano conterminis. Rigida hieme Ianuario ineunte, vel exacto, primulum pediculi Violae martiae, aut Bellidis, pilosi, tenelli, palmum alti, floribus caeruleis, pallidis, stellatis, Chelidonii minoris non disparibus donantur, qui invito interdum frigore, trans nives superstratas sese exserunt, nondum foliis enatis, quae in diversis (ut violae Martiae) et singulis pendula pediculis, divisura, colore, et ferme magnitudine Hederae helicis, aut potius Ciclaminis hederacei, etiam urgente nive perstant. Semen minutum capitula cohibent, apiculis herbidis, fuscis, conflata, conuli modo, aut potius Ranunculi. Radix capillosa, sparsa, nigra.

EMEDIAE regionis pascuis istud trifolium habuit et coluit Graecia et Italia, unde vocavit Medicam, veluti etiam Medicum malum malum dicunt: Quare potuisset foenum Burgundiacum vulgo dictum, saginandis veterinis natum, opinionem Medicae facere, et hactenus fovere, cum è Trifoliorum pratensium genere sit, et folliculum siliquosum, complicatum, orbiculatum gerat: semine Foenigraeci aut potius Meliloti praegnantem. Flores ex caeruleo purpurascentes.

LAgopyron, quia inter triticeas segetes nasceretur, quasi leporeum aut leporinum triticum iam tum Hippocratis tempore vocabatur: Dioscoridis autem aevo etiam Lagopon quasi pedem leporinum, propterea quod in pilosa spica glumas villosasque quasi aristas mol licellas, Leporini pedis, hirsutiem et colorem aemulantes haberet. Sic enim in libro de ulceribus concise, sed scite describit Hippoc. Replet maxime concava, pura ulcera Lagopyros vo cata. Est aunt triticeis, aut, ut alii legunt minus apte, furfuribus similis, quando arescunt, folium pusillum, instar oleae folii, et minus. Unde non difficile coniectari istam plantam in aruis inter segetes frequentem universae Europae valde vulgatam, et gramineis Trifoliis accensendam, esse genuinum Lagopum antiquorum. Siquidem triticea est spica, inter triticum, melampyrum, et Alopecotum nascens, quibus est nomine et facie similis lanugine et pilis, mollicie et fuscedine concolor Leporino pedi: folia Oleae, sed multo minora et terna, è viticulosis cauliculis, pedem alt is, in multas alas diductis. Semine exiguo Sesemi, minore, Sophiae pari, glumulis obsito triticeis, aut trifolii bituminosi. Non parum huic astrictionis, siccitatis vero tantum, ut mirum seminis profluvio laborantibus praestet praesidium. Eapropter ulceribus canis, sed iam detersis et mundatis, non dubium quin carnis proventum, et cicatricem acceleret, ut vult Hippocrates, tumoribus vero inguinum et laxis Herniis cohibendis perpportuna.

NON perinde frequens, sed tamen inter easdem plantas et segetes nascens gemina huius differentia, altera cuius folia plane eadem, minus tamen acuta, et trifolii pratensi propiora, caules simpliciores, enodes, fere rectos, cubitales ambiunt, spicatas item summitates gerentes, binos pollices longas, crassiores: pilis et lanugine hispidiores, villosis floribus trifolii pratensis, purpura rubellis, fuscis, foeniceis, pallentibus. Hanc Veganii, Norbonensis in pratis, et ad fontem publicum elegantissimo aspectu florentem coiligebamus, Iunio et Iulio mens.

CUM arbores, frutices, et aliae, specie, facie, fructu, et floribus differentes plantae, Loti dicantur, quapiam bonitatis commendatione, potius quam inter se convenientia, videtur haec nomenclatio huic trifolio attributa, quasi quod ceteris trifoliis excelleret, inque paradisis et laetioribus locis oriretur, dictum foret trifolium lwton, sive volupe et voluptas, à verbo lw, ut sit adlusum ad lwtofa/gous2 Ulisseos, et Epithetum apud Homerum, qui vocat roscidum Lotum, Deorum lubescentiam. Proinde coniectura plena fert, veram Urbanam illam vere dici Lotum, quae domi hodie in Belgia, Germania, Anglia, colitur, decer piturque ad oleum conficiendum, celebratum valde tumoribus contumacioribus, et topheis demoliendis, à Pharmacopoeis praesertim, qui vernaculo nomine vocitant hanc Seuengetyden clauere, quasi septies mutans die nempe odorem, quem illi amisisse, et denuo recepisse singulo die arbitrantur. Sesquicubitalem leviter striatum ramosum à summo ad imum usque videas caulem. Pediculos et folia è geniculis educta, cuiusmodi Trifolii pratensis, Foenigraeci aut Meliloti germanici, sed ambitu oblique dentata, pinguia, crassa, habitiora, subpallida: flore et glomerulo pallido, Asphaltidis Trifolii, semine Milii palleo. Eximii odoris Meliloti, nonnihil gummi Elemnium redolentis: unde mulierculis Balsamum dictum, et sane vulneribus paramicum. Digerit quippe leviter, et inflammationes ingruentes reprimit moderate, robur partim tutando, nec sane multo dispari vi quam Foenigraecum aut Lotus, oculis opem laturam putandum.

PASSIM plurimaque, quae dicitur erratica Lotus, secus Lanii amnis Monspelliaci pontem et crepidines pubet, in Angliae etiam udis scrobulis. Graciles, numerosos, bicubitales et tricubitales, sparsos multis alis promit à radice lignosa, fibrosa, caules, quos proxime ambiunt folia terna, mollia, rotunda, fusco virore, laevia: flores lutei, Genistae aut Meliloti veri modo, è geniculis imis summisque copiosi, quorum caliculi postmodum fovent numerosas vaginulas, teretes, oblongas, rectas, rubentes, nitidas, intus semine Sinapi pari, cinericio colore. Sapor, qui leguminum quorundam et medicatus, uti Lupino, Phaseolo, et Cytisi, quos od ore etiam refert. Verum non interest cuius sit odoris ista, sed quam belle referat Lotum bicubito maiorem, multis donatam alis et Loti pratensis trifoliae foliis. Semine aut potius siliqua (nam utrumque apud Diosco. illud pe/ria designat plerumque) foenigraeci, sed minore, qualis nostra planta est, quam gustu, non etiam odore medicatam optat Dioscorides.

NON paucis locis Monspelliensis agri et declivibus pratis, Lanio Grammuntiaeque Silvae interiectis, humilis siliquataque Lotus inter Aristolochias, Scordium et Narciscos repit, angulosis cauliculis, geniculatis, pedem longis. Folia in pediculis per totum caulem terna, pauca, subrotunda, crassiuscula, subpallida. Extrema caulia germinibus nonnullis, multisida, luteum flo rem, buxeum, fabae similem, singulum singulis alentibus: etiam cuilibet, siliqua succrescente quam foenigraeci maiore, sed recta et superius retusa, quibusdam secundum longitudinem impressis striis, foenigraeci flavescens semen dum maturuit, dissiliente et ostentante.

VTI PERMULTA sunt quae nuspiam in naturae ditione ditissima et inexhausta extare suspicari ausi essemus, priusquam vidissemus: ita plerumque fit ut nonnulla etiamnum hodie anxie minus venemur, quae aut prae oculis et pedibus iacent, sed male aut mutile literis mandata, eoque incognita sunt, aut nusquam terrarum, prout historiae produnt, oriantur. Idque cum nostratibus non paucis, tum vel maxime, peregrinis in stirpibus agnoscendis nobis usu venire veri fit simile. Hasce enim non visu, sed auditione plerumque difcere soliti fuerunt scriptores, eoque fidem liberandi causa fas1i\, vel e)o/ike, aut simile quippiam addere soliti sunt, quasi non asserant, sed duntaxat historiae texendae gratia inserant: Quod videtur usu venisse in hac Loto, Theophrasto: fusiorem enim quam certiorem descriptionem dat, omissis foliis et contrariis seminis comparationibus repetitis, quae suspicionem faciunt luxatae literae, aut recensionis mendosae. Plurimas videas stirpes pluribus locis obvias, imo et mensis, quarum aut perperam aut sabulose multa commentitia in literas missa fuere. Exemplo sunto mandragorae radix, filix, tripolium, Quercus Larix perennis, vel ipsa faba, fungi, tubera. Ac ne longius abeas, nobis etiam perplexius minima quaeque de plantis vulgus, et interdum eruditos consulentibus, quam multa et saepe relata sunt, risu quam assensu digniora? Et miramur postea, gravissimis etiam viris quaedam excidisse, multis è milibus pauca, minus accurata, aut vera, auditione tenus prodita? Nec potius miramur non plura lapsos, puta alienis fretos assertionibus, aut lectionibus, quod Dioscoridi è Crateva, et Theophrasto huic contigit ex Aristotele, huius Alexandri iussu et sumptu, innumeris è privatis hominibus conflatae historiae fuerunt.

MELITI odoris et coloris gratia Meliloto, sive Melita Loto dicta, coronas texuerunt prisci, quibus caput redimendo, non voluptas modo peteretur, sed etiam aestus febrilesque distemperies arcerentur. Omnium quas novimus huius familiae longe optima et elegantissima, quae è Syriaco Alepo ferri caepta fuit et coli superioribus, nec antea, annis, 1562. et tertio, cuius etiam culeos refertos prostare meminimus Venetiis, in Martinelli ad Angelum officina. Copiosis fruticat ramosisque cauliculis hinc inde deflexis, cubitum altis, geniculis crebribus distinctis: unde emicant folia in pediculis terna, loti Melilotive communis, minusacuta, nec multum serrata: et flores lutei pallidi, stipati certa seriae et modo, ut in Securidaca, aut Astragalo. In summo vaginulae hamatae et è latiori basi, in mucronem aduncum exeunt rostri Psytaci non disparem: semen Foenugraeci compressius, exilius odore Meliloti Germanicae, vel Gallicae, hic proxime dicendae, sed multo fragrantiore, etiam in decennium perdurante. Sata Patavii, quasi soli Italica Melilotus. nativi oblita, nonnihil cormculis minus falcatis, lunatis, et ignaviore odore degenerat: Illlc nomen retinuit Italicae; ubi tamen quia defit copia, pratensis ista sertula, seu corolla Supplemento est.

Germanica et Gallica. NOSTRATES vero duae germanicae, Gallicaeue nuncupatae, odore quidem inferiores sunt, sed multo proceriores fruticant, ternos namque cubitos aequant virgulta crebra, teretia, ramosa, lenta, crebribus foliis in exili pediculis ternis, foenugraeco aut potius Burgundiaco proximis, laeniter dentatis, carnosis, subpinguibus. Cauliculorum summitates stipant complures flosculi, serie apti, penduli colore et modo genistellae, sive Luteolae Plinianae, sed minores, interdum et cani. Semen in utriculis, luteolis herbidis exile, et perpaucum. Ubique iamdiu huius inolevit usus, propter facultates compertissimas emolliendi, digerendi. tantillo calore peptico, naturae amico et astrictione moderata.

Londinensis Melilotus altora pusilla. LONDINI in horto amici cuiusdam alitur huic per omnia similis, nisi quia cubitum non superat, et in siliquis paruis Araci modo, semen non dissimile habet, utrique odor gratus, Syriacae gratior: sed quia aliis de notis plusculum differunt, hasce putarim corollis non adeo expetitas fuisse. Illis tamen veutiquam ad Medica commoda cedere.

NON DE NIHILO erat, quod quidam persuasi fuerunt, illam Lotum quae siccioribus pratis, viarumque marginibus laetatur, Sertulam esse campanam, aut saltem pro Meliloto utendam esse. Quippe praeterquam quod nulla propius ad Syriacam accedit, etiam siliqu osa est, et slorem perquam hilarem, corollae aureae sertive persimilem habet, unde plebi Gallicae Corona Regia dicitur, indidemque Romanis Sertula forte dicta. Ramulos spargit hinc indecopiosos, virentes, graciles, pedales, copiosos, teneros, foliis terius trifolii pratensis caesis caule enatis plurimum quinis, sed in pediculis ternis, uti in Loto silvestri. Flores luteoli vel melini, nondum explicati ex flavo rutilantes, pisi effigie radiatim et aequis spatiolis dissiti Coronidem exprimentes, Sapor qui leguminum plerisque: odor imbecillior floribus, aridis et aceruatim congestis nonnihil gratus difflatur, quod mellis odorem praefett, quem linimentis relinquit, uti etiam colorem: usi saepe sumus illitione ad viscerum fervidorum materiam concoquendam in tertianis nothis, ex floribus oleo imbuto, quod ctiam oculis optime facit. Ea Pharmacopoei Galli praesertim, plurimum utuntur aeque tuto atque Meliloto, nusquam non Anglioe Galliae, Belgiae frequentissima. Siliqua Loti Silvestris.

RARO aut nuspiam nisi cultuinam quod ruri ortum putatur Foenugraecum, quibusdam locis in Italia, ambigit inter Lotos. Et Foenograecum hodie adeo notum est ut qui lotos norit, neminem latere possit: duntaxat differre videtur sihqua, qua maiore magisque adunca, acutiori styllo est foenigraecum, albicant flores parui: inque caulibus parum striatis, cubitum et sesquicubitum longis à teretibus folia sunt, ternis è pediculis, loti aemula, aliquantum crenata. Seminis fului angulosi Securidacae, sed rotundioris, maximae in re medica utilita tis feta cornicula. Quo paratur oleum viribus quam quisquam credat maioribus, ad intestinorum latentes scirros dissipandos, et strumis perutile.

TRifolius iste frutex Lotusue gentilem cognominis insulae Cinthysae quae una è cycladibus est appellationem fatetur, unde reliquae Greciae Latioque factus commu nis fuit. Et mirum quanti putatus ad pecoris pastiones, lactis et prolis proventum. Quare qui kuqhlor ex Poetis legunt, possunt apte interpretari fecundum foenum, quod multum sanguinis vitium et seminis absque quo friget Venus, suggerit. Diu nos anxios et ambi quos animi habuit Cytisi veri historia et expensio. Verum subductis hinc inde rationum momentis et collatis variis plantis, quas respuebamus speramus tandem pro barum iri candidis arbitris. Qua qui Roma regia via Florentiam adit, oppidulo, cui nomen Aquapendulae, (ni perperam in Palinxesto her bario notavimus) declivi et depressa etiam planitie feracissima Cytisum fruticem 5. sexue cubitis proceriorem Genistae sarmentis pluribus, gracilibus praeduris, striatis, vidimus statim ab imo aut paulo stuperius lignosa radice è tenuibus pediculis: folia terna, non ita numerosa similia foenugraeco, angustiora, habitiora, rutacea: genistae vel Sparti aut pisi flores lutei, sed mi nores: Siliqua Genistae par, cinericia, gracilior, compressior, intus loculis sunt discepta semina nitentia ex atrore Genistae, est cana universa planta: uti Rhamnus Monspel. aut halimus Sapor Ciceris aut similis leguminis odoris sane iam non succurrit: aridam enim et inodoram duntaxat habemus vulsam Norbonae, praesertim, ad radices montis Calcaris prope Veganium: minus procera tamen, sed tenerior pabuloque aptior est, forte quia dum in mon tes abigunt pecus, ut quotannis faciunt, pastionis laetioris, atque aestus convallium declinandi cansa, ineunte Maio et Iunio, Sole in Arietem ingresso, teneriusculos germinationum fetus, florum siliquarumque spem liguriunt oves, et capellae. Eoque Poeta venuste ex Theocrito canit. Florentem Cytisum et Salices carpetis amaras. Haec, ut si quae alia, apprime quadrat Dioscoridis, Gallenique Cytiso: nam ecquid eadem sit Theophrasti haud magnopere sollicitos facit nos, quando ille in describenda minus sollicitus fuit, qui de Lotis alicubi monuit, plerumque usu venire. ut eadem voce plurimum diversae plantae, effigie tradantur. Qua propter uti Antiqui Cytisum vocarunt Foenigraecum, Lotum magnam, et Trifolium, propter sigurae aut naturae coniunctionem, sic ex variis consimilibus fruticibus Anagyridi, Laburno, Coluteae, incertum vagumque vocabulum remansit.

NOTIOR et frequentior multo, quae Italiae, Galloprovinciae, squalidis saxeisque collibus inter cocciferas Ilices et maio res Ericas viret, florumque amoenissima fetura oculos caprasque pascit aestatis initio. sesquicubitales spargit fruticosas, lignosas virgas, tenues, ramosas: et solia terna virgultis Terna item predeunt hinc folia, sed pictor, quia emarcuerant, minus animadvertit. oriuntur, et quam prioris Cytisi maiora, rotundiora, viridantia ex atro: Genistae flores in summis cauliculis luxuriant, lutei pusilli, sed stipatu longe pluri, quam pro magnitudine plantae, quo advolant mellificatum apum examina laeta: odor gratus ill, sapor alterus: Siliqua et semen minora.

AUT regio aut putor quem ciet, huic nomen secit, locumque proverbio, Ne moveas a)nagu/rhr dedit: idcirco nauteam, à nausea, quam movet, Plautus vocavit. Cognati autem generis videtur, si non genericae differentiae, Anagyris aestuosis convallibus et riguis, praesertim Galloprovinciae oriunda, cum illa montana et alsiosis Alpinis proveniente, quam Non foetens: Laburnum et Auagyridem non foetidam nonnulli autumant. Plurima haec Taurinis mon tosis et collibus Pedemontanis, Vere ligulis vel pannulis conspicua luteis, praelongis, pendulis, congestis multa flosculorum serie, Sparti Genistellae aut Cytisi non dissimilium: folia terna Asphaltidis trifolii, Cytisi, aut Polemonii longiora, ex pallore viridia, siliqvulis, multis Genistellae aut Cytisi, uni pedicello haerentibus, minoribus, minusque latis: semen item Cytisi aut Galegae, oblongum, vel Genistae: fruticat ad arboris proceritatem, praedura materia, rusticoque instrumento nata, intus nigricante, foris Fusariae colore, ex Alpibus Helvetiis in Germaniae et Flandriae hortis florentem vidimus, sed perparum aut nihil foeti dam, tametsi foeteat vernaculo solo: esse Laburnum 'Plin, ut non magnum operaeprecium putamus probare, ita est valde verisimile: sed huius Romani ne imparatiores minusque accuratae fuerunt in hac historia tum synopses, tum versiones, uti sexcentis locis, ac proximo Anagyridis capite, manifestum fit.

SEMEN lectum Anagyridis eminus etiam foetentis in crepidinibus Argentei ammi vocati, Briniolam inter et Vallum urbeculas Galloprovinciae, in Belgio crevit, etiamque Londini nobis provenit in Morgani Vireto: folia item terna virgultaque Memantis Trifolii: minor tota fruticat, minus dura materia, cortex nigricat, flores in muscosis thyrsis racemosi, Napi aut Raphani, aut Brassicae, luteoli, siliquis longioribus, latioribus, semen cohiberur, renis Phaseolive effigie, durissimum, pullum, nitidum, subpurpureum: quin sit vera nulli iam dubium reliquit semen et foetidissimus odor, unde nomen illi et adagio locus Movere Anagyrium, kineir anagurir, id est, sibi rem molestam et prorsum ingratam exciere, quia rarior, usus hodie paucus aut nullus.

*doru/knior, quemadmodum toxicum, quibus spicula cuspidatave tela infici solita fuerant, quo celeriorem molirentur perniciem, nominatum fuisse parest. Multum vero abest istud hic appictum ab illis duabus, aut tribus plantis, quas nonnulli hariolabantur fore Dorychnion, quaeque nullum operaeprecium commemorare, uti Phylleraeam, Vesicarium cordis effigie legumen, et alia: Nam iamdiu Rondelletii Praeceptoris, et Scholae clarissimae Nitiobrigum pene cunctae familiae diuturna coniectura, istam plantam Dorychnion statuebat: creberrima quippe illic et in Galloprovincia fruticat (non perinde in Italia) sarmentosis, lignosis, durissimisque virgultis, tenuibus, flexilibus, rectis, sesquicubitum, et binos altis; numerosa alarum sobole è geniculis imis summo tenus per intervalla foliola habente, incana, compluria, Rutaceis, Chamaeleae, aut Oleae nuper pullulantis multo exiliora, multis flosculis muscosis Oleae, vel Quercus, per cacumina candicantibus, et in radiatis quasi umbellis relinquentibus theculas vel folliculos albidos, membranosos, rotundos, oblongos, teretes, Loti silvestris semina quina, aut sena, nigricantia, arentia, Araci silvestris, aut Loti silvestris condentes: radice lignosiore, gracili, prolixa, saxosis sterilibus ad Frontignanam et maritima Norbonae oritur. Gustu est insipido ferme planta, et ut reor, refrigerantis, non humectantis facultatis.

HVIUS est similitudinis Polemonium, quasi dicas bellatum et bellicosum, ut de cuius inventione sibi vendicanda certatum inter Reges fuerit: Quippe quae herba esset xiliodunamis2 vocata, id est, mille viribus praedita, auctore Dioscoride. Nullidum recentiorum nota fuit Polemonia, ac ne quidem illi novo huius aevi radiato Appollini Vercellensi Math. alioquin amico non vulgari, et hac in palaestra rivali: ac ne nos quidem forte novissemus, nisi Rond elletii praeceptoris et Guillielmi Pelisserii Monspel. Episcopi, et Assatii sagaci vestigatione, factum fuisset, ut non multis ab hinc annis universae Academiae illic fuerit notitiae vulgatissimae, etiam viribus explorando compertis: nam frutex ipse undequaque exquisite quadrat delineationi Dioscorideae. Virgultis multis, lignosis, rectis, rotundis, gracilibus, cortice pullis ex virore, ternos et quaternos cubitos altis, in quibus ad usque summum haerent utrinque pinnatim ramuli et folia terna Cythisi, aut Rutae, maiora, sature virentia, crassiuscula et rigida. Flores Maio et Iunio emicant lutei, pusilli, ut Iasemini, qui cedunt baccis nigris una circinnatim collectis, plenis, paribus ligustri, aut Corni feminae, succo hyanthino; vel atro purpureo inficiente praegnantibus. Radice prolixa, lignea, implexa, et vario flexu sparsa, intus alba, saporis nonnihil acris et amari, evulsu difficilis. In Monspellio agro, ad Castri novi aridos colles et aestuosos margines olivetorum et in luci Grammuntii campestribus saxosis quamplurima. Gal lis, Belgis, et Anglis hortis iam quidem culta, sed putata et vocata ab illis genistae peregrinae quaedam species. Pveriliter hic nonnulli ambigunt super foliis Nepetae: qui si meminissent esse speciem Calaminthae Pulegii, plane foliis similibus, et paribus, lubenter de Behen albo et rubro ulterius ineptire desinerent: Sunt enim Pulegii, Rutae, et Polygoni, folia non adeo disparia inter se magnitudine, unde etiam discas, quid Calamintha altera, seu Nepeta Dio scoridis, sit.

SEMPER virentis hortensis figura trifolia, satis ex superioribus innotescet, tum etiam Silvestr. Ruta. quia nihil hortis vulgatius pu/ganor) dicta, a)po\ tou= pugnu/s1qai to\ pe/rma, quia semen genitabile suo praesicco spiritu calidoque vapore et tetro coaguletur, quasique arescat, unde sterilescunt, praesertim viri. Agresti autem Rutae vires vegetiores, et odor vehementior multo, adeoque virosus et afflatu periculosus est: interdum enim vaporem ipsa planta intuentis vultui afflat, aut tangentis manui inurit, qua si faciem attigeris, Erisypelas, aut Scabiem excitabis: alta cubitum est, hortensis, et caule minore, sed foliis ferme iisdem exilioribus, Peganio paucioribus, siliqua et semine non dispari: sed non perennat, ne in hortis quidem Gallicis et Batavis sedulo culta, flosculis herbaceis. Minima maxime omnium virulenta, angustifoliola, tota pallido virore PEGANION Norbonen. sive Rutula. albicat: aempetri ferme habitu, situ, et rigiditate, cetera non nisi magnitudine multo disparia. Aridi Monspelliaci colles et saxeidevexi utraque scatent. Utriusque semen, praesertim minimae, maximi ad arthritidem, et molas, et humiditates uteri usus Medicis illic.

VERUM illi Syriacae, quae non modo Venetis, sed etiam Belgicis et Anglicis viretis facile propagatur, tametsi sunt capitula, seu pericapia, similia et trifida, aut triangula, tamen odor ille vehemens nostratis illi defit, quem si quis soli mutatione amissum dicat, sciat ex Syria quamrecentissimo semine satam, inodoram provenisse. Atque inter Rutaceas, quas plures habemus quam Diosc. nulla minus hac Rutam praeferat, et sapiat odore et gustu, quam Martinellus misit è Syria, Harmalamque primus fecit: non inscita coniectura quispiam possit illam eandem Sesamoidem maiorem opinari: est siquidem Agrestis Rutae tenuifoliae, sive Norbonensis Harmalae foliis longioribus, maioribus Senecionis, et Arthemisiae tenuifoliae, flore Hyperici, sed albo: siliqua triquetra, Sesami minoris effigie, semine intus pullo vel cinereo, gustu acri, amaro, maiore Hyoschiami albi: tenui radice, lutea. Ex Syria per Italiae hortos, indeque Gallicis, Belgicis, etiamque Anglicis viretis nota. Nec si non esset purgatrix haec, illico foret ideo reicienda: quippe antiqui Helleboro soliti erant addere quaedam, quae vires catharticas, vel accelerarent, quasique stimuli urgerent excretione, ut sal, acetum, et alia tum Helleboro, tum Elaterio: vel quae impetum effrenem medicamenti moderarentur, ut pulticulas, aut lactis dulciculam potiunculam, cuiusmodi posterior aetas quamplurima meditata est admodum oportuna: Barbaris nostris apud Mesuem consolatoria dicta. Nec hanc inferne deicere dicunt Dioscor. aut Paulus, nec per se, sed additum tribus semiobolis albi Hellebori, ut fusius in Helleborine.

QUANDAM habuit nobisque ostendit Rutam aliam Regius professor Monspelliensium Iubertus, cui triquetrae siliquae aut vascula erant, nec tamen sapor ceteraque facies diversa à vulgari Ruta: quamobrem arbitrabantur Itali (quorum in hortis adoleverat) hanc esse propiorem Syriacae Harmalae, quam superiores dictas.

RECENTIORUM insuper quatuor sunt plantae, quae virium aut odoris efficacia, itemque effigie, Rutae nomen usurparunt. Nec enim Caninae Rutae vocatae Ruta vulgaris cognata est, nisi paucis et vagis notis. Sed id vulgo moris est, ut cum praestent quaedam herbae opem celebratioribus solitam asscribi, si nomine deficiantur, illo communi impertiantur. Raro, nisi locis siccis et fervidis, satis, et marginibus, cuiusmodi Norbonae, Ravenae, et Romae, circum oriunda haec Surculis virgulteis multis, sesquicubiti folia Rheadis, Papueris, aut Argenones incisura, magnitudine minora, crassiuscula, ex viridi nigricant: uti et flosculi, aestate hiantes, alterius Veronicae vel Anthirrini modo. Gravem tota virosumve Rutaceo ingratiorem vibrat odorem: exili pericarpio, Rutae fere aut Blattariae ritu, sed multo minore claudit semen. Rutam istam, Math. reiectae Alceae Venetae, quam foliis et odore viroso refert, suffecimus: odor quippe etiam Meconii quiddam virosum halat, ramulique exiles sunt. Sucus vero, quem Meconio aequiparat succo, idem: qui nobiscum suspicatur hanc esse Hippocoum, vires cum succo corniculati papueris, aut spumei conferendas interpretatur. Verum è tam parva designatione iudicium differendum censemus.

MULTO adhuc magis Ruta pratensis dicta abest: Plinianum hanc Phellandrium dictitabant Lutetiani nonnulli nostra memoria, quod propius Apium accederet quam Rutam, cuius nihil nisi odorem virosum sortita est: eodemque argumento ad calculum laudabant, et Saxifragium nuncupabant alii nuperi intempestivi nomenclationum aeruscatores, qui tum demum se operaeprecium putant fecisse, si ex Plinianis incertis herbarum elenchis potius, quam descriptionibus, aliquot selegerint minus auribus vulgi assueta nomina, et plantis itidem nondum agnitis indiderint, Horatiique conuicio locum fecerint, qui pisces appingere silvis vetat. Pratis udis et riguis oritur haec passim, caulem promit sesquicubitalem, folia quadantenus Apii palustris, sed minora, rigidiora, nigriora, radix Nonnulli vulgo pharmaco. Rubarbarum monachorum à rubore vocitant. luteola, fibris multis donata, lateque humifusis, Asclepidis modo: flores ex luteo herbacei, pusilli, numerosi: radix pediculis et atomis, cironibusque interficiendis, in balnea inditur, superiore gracilitate differre tantum videtur, alioquin iisdem natalibus et facultatibus, sed remissioribus praedita est.

Ruta pratensis tenuifolia. Thalictrum tenuifolium Cordi. GALEGA foliis est Glycyrrhizae, vel Lentis Glaucii, cui etiam nomen ab Herbariis factum alludit: duum cubitorum illi caulis, flores albi, purpurascentes, in teretibus, oblongis siliquis semen exile. In Pedemontana planitie, iuxta Eridani fluenta et Taurinum ubertim luxuriat, passimque alibi. Satis liquet, non ex delineatione, sed potius ex effectione, Rutae nomen inditum illi, quia vel odor ipse potius Leguminis, cui videtur similior: sed quia venenis efficacissima, uti Ruta, paerhibetur, consimili vulgo nomenclatura donatur. Veneti namque Pharmacopoei atque etiam Circulatorum illic faex, qui viperas stipis colligendae causa circumferunt, simulatque demorsi sunt, nihil certius hac aut praesentius habent; eadem multo magis, freti, quam illis decantatis Theriacis.

Faba Maior vulgatior, non est eadem antiquorum faba, sed congener. Minor. Silvestris Norbo. an sit Faba antiquorum. Phaseoli. Varietates. Phaseolus silvestris. Smilax hortensis Diosc. sive Phas. vulgaris. Sesamum. Frumentum Saracenicum, num su Erisimum Theop? Lupini. Eorundem Varietates. Pisum Maius. Minus. Spontaneum. Cordatum, et Cor. Indicum, Halicacabum Peregrinum Offic. an Isopyrum Diosc? Eruilla sylus. sive Ochrum. Lathyris, sive Cicercula. Lathyris silvest. Pseudoapios, Germanorum T errae glandes. Cicer Domesticum. Arietinum. Silvestre duplex. LEGUMINOSA. Lens. Orobus, sive Aracus. Vicia. Cracca, sive Aracus. Cracca altera. Hedisarum utrumque. Glaux vulgaris. Caput gallmaceum Belgarum, an Onobrychis Diosc? Ornithopodium. Ferrum equinum. Ferro Cavallo Italorum. Scorpioides leguminosa. Tribulus terrestris. Anthillis prior Dod. et Herbariorum. Aphaca. Eruum. Glyeyrrhiza triplex. Colutea. Colutea Scorpioides. Sena. Dictamnus albus Officina. an Tragium Disco?

AGNOVIMUS superius triticea cum Leguminosis magis quadam usus et partium proportione convenire, quam delineatione: nam ut illa spicantur glumis et aristis, sic haec gravidan tur siliquis et vaginulis, utraque magno usui tum pecori, tum homini: illa à terendo, haec à legendo Latini dixerunt, quia non falce uti illa, sed manu uncove avellendo legerentur. Graecis vero s1pori/a, quasi sativa aut serenda, quod sementem multo foenore pensarent: sunt enim legumina non parum fecundiora triticeis, minoreque tempore et labore, sed maiore proventu coluntur: à qua quidem feracitatis facilitate kua/mous2 vocarunt, ut Galenus annotat, antiqui fere cuncta legumina Fabas, quasi praegnantes et feraces, id enim valet verbum kuw/, quod praegno, unde kua/moi, testiculi dicti olim. Speciatim postea indicarunt legumen fama multo omnium notissimum et fami plebeiae adeo vulgare subsidium, ut non secus atque genera, aut diversitates Tritici, sic fabarum delineationem non tam rudem, quam nullam reliquerint. Cum autem prae Faba Theop. Diosc et aliorum antiquorum istam vulgarem nostram, utpote maiorem, pinguioremque, potiorem duxisset posteritas, ea pene contempta, haec nostras sola nomen Fabae subripuit, retinetque etiamnum hodie: Antiquorum enim Fabulae sive Fabellae, pusillae tametsi, veluti pares, Loto et Terebintho comparantur. Taxique bacca maior quam faba asseritur apud Dioscoridem, et rotunda iuxta et aequalis asellis subter urinis delitescentibus, kuamio vocatis Galenus: Aristotel autem pulli decimi incubicus diei oculos maiores Faba facit: tamen non illico nostrates è Fabarum censu amovent, ut placet doctissimo et modestissimo Dodonaeo: sed id nos docent, eorum Fabam fuisse minorem, quam hodierna, nec tamen specie diversam, sed congenerem, et potius fructu, magnitudine, figura, quam plantae natura temperamento, aut lineamentis distare. Nam Theoph. et Pli. Fabam, qualis nostras est, describunt caule recto et unico, solamque inter ligumi[?], ut plurimum, culmo tradunt: et multis locis Dioscorides caulem Fabae quadratum dicit, et florem Fabae Peryclimeni asserit. Sed id evenire, quia variant magnitudine, colore, effigie latiore, compressiore, tereti rotunda. Et frequentissima hodie Faba nostra maior, raro uspiam tamen nisi sata provenit, serunt quippe in scrobillas paxillo depressas. Quare ut non est difficile nosse istam vul garem Fabam, maiorem, longiorem, minusque rotundam esse, quam antiquorum Faba fuerit, sic eandem Phasiolum Dolicumue asserere, neutiquam licet per eosdem auctores.

ALtera, quae minor est, Italis et Belgio satu frequentissima ad veterina alenda, sed nuspiam usus frequentior quam in Anglia, ubi panes Fabaceos veterinae potius quam triticeos dant. Haec non multum videtur abesse à Graecorum, quam superius expendebamus, Faba: Est enim ea illis adhuc usitatissima, fresa imbi vocata, ad pulmenta expetita: et Italiae, Venetiis praesertim, vulgo Favae menada dicta.

Silvestris. Sed silvestris, qualem saepius in Galloprovincia et in Botoneti Ericetis sterilibusque, non procul Monspellio enatam legimus, tota minor est, sesquicubitalis et cubitalis: et culmi quadrati, minus rigidi surculi, communis Fabae foliis, quasi egens adminiculi, et superne in cirros, capreolosve Pisi desinentibus, flore Viciae obscure purpureo, et siliqua dum matu ruit alioqui non discrepat: cohibent autem quaternas Fabas aut quinas, gustu Fabaceo, sed non ita grato, odore graviusculo, magnitudine Orobi, quem Dioscorides Tithymali Paralii semini comparat. Plinius quasi aequalitatem hanc et parilitatem innuens, Fabae pa rem tradit: quae nos adducunt, ut non inviti credamus hanc prae ceteris delineationem Grecae explere Quando etiam haec non sccus atque antiquorum Fabae sponte prodeunt, in locis Galliae paulo ante dictis, quemadum illae è Fabariis insulis, quibus cognomine fuisse ferunt auctores: tametsi malim esse illam Cherronensem in Mari Euxino, quam in Germa nio sive Arctico Oceano, ubi terra alsiosa, et minus olim nota Graecis aut Romanis fuit: nec puto in Dania insulisue finitimis hasce reperiri, eam tamen volunt esse Cymbricam Cheronensum sive peninsulam Plin. auctoritate. Itaque illam vulgatissimam Fabam amislam putare, tam parum verisimile est, quam siligine laudatione tritico carere nos, de quo tamen fuerunt controversiae multae. Sed nostrates Fabae cum caulem quadratum, rectum, surrectum, unicum, ut plurimum solae leguminum habeant theoph. et Plin. auctoritate, et particulatim floreant, ipsique flores nigricantibus lituris (quas lituras lugubres rati Flamines Romani, non mandebant, ut tradit Varro) insigniantur, non esse kua/mous2 sive fabas nolim assentiri. Et in ipsius fructus latiore quasi basi, qui cernit nigrum vestigium illud, quod hilum antiqui vocarunt, quasi germinis umbilicellum et involucrum, neutiquam vulgares respuet fabas, quibus pene id signi peculiare est. Ipsae etiam in duas semisses sponte fere et natura divelluntur: et plane tot iisdemque facultat ibus comperiuntur, quas antiqui prodiderunt, tum cibo tum medicamento: nam flatus et tetra insomnia excitare, vulgus etiam queritur, et ad ulcera abstergenda, atque carnem procurandam quivis chirurgus harum farina utitur. Quamobrem non aho dissident à Graeca notissima illa nostrates Fabae Germanorumue Boonae, quam magnitudine et oblongiore teretive figura: quae cum in plerisque eiusdem speciei et naturae pomis, nucibus, et seminibus, tum in Cicere sativo et silvestri, discrepant, Diosc. monente: nam, inquit, à sativo nihil differre, nisi semine tantum.

PErpauca exstant apud scriptores antiquos de Phaseolo, quem Diosc. aegre concoqui, in flationes alvum et vomitum ciere tantum dicit: Galenus autem à fas1h/olw Dolichonem discernit, eundemque Cicerulae aut eiusdem speciei vult: Quod Plinius videtur innuisse, et Maro ubi canit Seu pinguem viciam seres, vilemve Faselum: vilis enim merito dicitur, ut cuius tantum quasi noxii aut parum utilis meminerunt antiqui, eoque incognitum pene reliquerunt, nisi quantum ex Cicerculae collatione percipi potest, deque Galeni sententia, forte et Plinii verbis, qui Fabae folia rotunda, Phasiolo autem Piso et Eruiliae longiora et venosa scribit: quae accipienda esse de Phaselo potius quam de Phasiolo videntur, quia Phasiolo folia sunt [?]tunda, nec venosa. Et apud Columellam etiam pusillum legumen vileque intelligi videtur: quando Phasioli modi quatuor obruuntur à totidem operis: nec enim Phaseolus nisi rara et peregrina in Italia fuit. Eapropter nobis videtur sui generis legumen ignobile quoddam, phaselus, simile tamen Eruiliae aut Ciceri, quale est quod pictum damus, in huius operis extremo, Phaseoli facie, sed siliquis Ciceris aut Viciae: congruis item Sparto, aut Genistae, quales Dioscorides annotavit. Sponte haec in Helvetia exit, foliis ab uno pediculo gracilibus, ordine positis, senis et septenis in caule geniculato, striato, cubitali et sesquicubitali, gracili, lento, flexili. Folia ipsa minime crassa, aut carnosa, sed venulis perquam exiguis secundum longitudinem intexta, magnitudine fere, sed non positu Phaseoli. Floribus purpureis, Phaseoli minoribus, in prolixi oribus claviculis: è quibus postea siliquae fuscae visuntur complures, magnitudine et effigie Genistae aut Cicerculae: semine intus pullo, Eruum aequante: radice multum fibrosa, nigra, maiore quam ceteris leguminibus, forte quia Silvestris est planta, nam ruri repertam nobis dedit optime spei doctissimus amicus Penius Medicus.

EST et quaedam alia, quam nonnulli Phaseolum suspicati sunt, ea etiam in agris, et silvis occurrit, unde hortus Morgani habuit. Cicerculae similiter haec folia, caulesque emittit, venosa, tenuiaque, quriculis Leporis similia: siliquis Viciae latioribus et longioribus, flore purpureo, et quam Pisi minore: harum utramuis malunt Phaselum antiquorum recentiores doctiores, quam Fabam nostram, ut quae sit legumen neutiquam contemnendum, imo tanti faciendum hodie, ut vere et totam aestatem, multis in regionibus mag num sit annonae supplementum, et non parum multae gentes panes ex Fabis depsant Veterinariae, etiamque plebeculae non incommodos: farina autem, qut ipsa tota fresa Faba pultes sapid as, et placentas conficiant, efficiantque, ut de hac nostrate Faba dictum putemus quod antiqui scribunt, Fabae maximum honorem habitum fuisse, ut qua panis attentatus sit.

NULLIUS vero laboris est istud legumen trifolium, foliis hederaceis, Faba tereti, oblonga, renis effigie, multicolori, esse antiquorum Dolichum Phaseolumve dictum, asseverare, hanc non perinde trivialem fuisse et longe abesse à Phaselis certum: tametsi nomenclaturam Phaselus, quasi minoris fructus à Phaseolo retinuerit, propter quan dam similitudinem, forte fructus et foliorum, potius quam ob magnitudinem: Dolichum autem et Phaseolum effigie siliquarum et fructus, qui Lintrem Lembumve naviculam exprimunt, vocarunt. Nusquam autem nisi sati peregrinique hortis nostris, non secus ac Romanis olim, visuntur Phaseoli, cuius enatae frondes hederaceae prolixissimis in viticulis deducuntur ad topiariorum ornamenta, qua de causa vocavit Dioscoride hortensem Smilacem, cui perquam similis esset foliis et vultu, tametsi diversa fructu. Est autem fructus Phaseoli perquam amoeno aspectu, plerumque bicolor et tricolor, maculis atris, pullis giluis, rotundis, guttatis, oblongis, obliquis, circulatim, taeniatim aspersus, nitens: plerumque ebori concolores fabae totae, nonnusquam flavescunt, interdum atrae prorsum, plurimum renuli efsigiem referunt, unde notissimae sunt ubivis, et apud Italos tenerae integra siliqua in iusculis multum esitantur, multoque magis quam vulgares Fabae cxpetuntur: tametsi parum lautus cibus nobis esitantibus forte non assuetis, videbantur.

Permultas accepimus à naucleris fabas Phasiolosve ex Americae novo orbe, èque Hesperia Aphrica allatas, quae mixtae naturae videntur, sed propinquioris Phasiolo: nam earum quaedam exigua, minor multo Phasiolo, ex fusco purpurascit: quaedam latissima et candida, compressae rotunditatis, ambitu fere unciam aequat, gustu, concretione et Phaseoli similitudine; hanc non demptam ex arbore Phasiolifera, ut quidam putant, norunt amici quidam, qui severunt, legumenque non ita dissimile Phasiolo habuerunt: Sed alias perquam raras habemus nos, munere lectissimae, literata virtute et familia in Anglia illustri, Heroinae Catherinae Killigreae, quas ferunt repertas magna copia ad Cornubiae littora, et quod non parum mirum, eo loco nullam meminit ullus navem illisam, nullumve naufragium factum: et tamen quotannis novae inveniuntur, partim fluitantes et partim effodiuntur immersae sabulis littoreis, quasi, ut putant Cornubiensis maris Anglici accolae, secundis Austris, aut Zephyris è novo mundo appulsae fuerint.

ETSI in segetum censu ponunt theophrastue Plinius atque Galenus Erysimum quoddam Sesamo simile et cognatum, cibis aptum; tamen delineatio magis folia leguminosatestatur. Nulla autem planta videtur affinior eruditorum sententia, quam illud frugum genus, quod Belgis Brabantis, Helvetiisque tanta copia seritur, ut isto universa sata, quasi purpura operta eminus rutilent. Universa planta, praecipue quando maturescit, Math. pag. 573 purpurascit Amaranthi colore: caulis bicubitalis, striatus, folia Smilacis minora aut Atripli cis: flore candido: semine glumis contento, triquetris fuscis, quae molendo exuuntur, ex Farina, lacte et butyro pinsuntur placentae, et sartagine friguntur, pueris expetitae. Belgium, et praesertim Antuerpianus ager, huius est foeracissimum. Quod si oculi vidisset sedulus et perpetuus Hermolai, Ruelli, Leonicers, ceterorumque doctiorum carptor Mathiolus, veniam potius praecipitis iudicit, et paucae in spectionis, ne dicam lectionis, ab illis doctis exorasset, quam eorum nomen lacerasset. Ut quorum monumenta multis studiorum anxietatibus comparata, illi quasi offam praemansam in os inseruerint, amplisimamque segetem (sed immeritae) laudis suggesserint. Intuere eius duo argumenta: Triticum Sarracenicum Tridentinis Formentono, tantum caule rubet, non foliis: alterum argumentum, ab omnibus avidissime depascitur. Respondeo, Formentone totum rubrum esse demptis floribus albis: rura Belgica et Gallica id affatimedere, et tuam Dialecticam hic captionem moliri, quae dum ab omnibus avide vorari argutatur, viriditatem, unde tota vis rationis pendebat, reticuit: non enimdicit non edi Theoph; sed virentia folia non edi: misera tamen utraque argutatio. Rubor inest palmitibus, Titymallis, Atriplicibus aliis, et similibus multis in locis, alibi nullus. Et Basileae agnum habuimus cicutae Helluonem; at alibi passim animantia respuunt: hic in Anglia virentes asparagos veterina non tangunt; post foenicetium in maritimis, illis aridis vescuntur.

SEMEN istud perpetuo nomine et usu Sesamum fuit, quod satum, vidimus adultum in horto Trevisani Doctoris Patavini, siliqvulis cylindriaceis, praesepiolis distinctis, semine isto flavescente, oblongo, Sesamino plenis. Caule sesquicubitum crasso, foliis Amygdali, vel Ocymi. Flores, Ruborem, et alia non meminimus, nec putabamus ullum fore, qui plantam, hanc Sesamum inficiaretur, si semen semel intueretur istud dictum. Quare si ruborem desiderat in Sesamo Senensis, docti in illo pudo rem, ut qui unius plantulae forte aridae, in solo peregrino adultae animadversione, de Sesamo adversus omnium iudicia statuerit, nec quidquam potioris docuerit. Quantum enim seminis istius Sesamini Venetias, Pisas, Genuam, Lucam, Antuerpiam ex Alexandria Candiaque, vaenum venit, huius plantae est, quam monitus forte invitus depinxit.

NEC ita procul absunt à Fabaceis et Phaseolis fructus quos qe/raous2 vocarunt Graeci, qui calidiores ceteris leguminibus essent, aut potius quod qermw=, id est, calida aqua lanarentur et macerarentur quo amarorem exuerent tristem et molestum, à quo etiam lupaka/rior et Lupinus dictus, unde Virgili. tristisque Lupini sustuleris Calamos, Quamplurimis in hortis praesertim Pharmacopoeorum habetur satius, culmum edens, perinde ac Faba, rectum, et suapte natura stantem, sed rotundum, cavum, nonnihil tomentosum, è radice fere singulari, nec multum fibrosa, à qua fere per totum caulem et ramos alterno situ exseruntur in pediculis folla sena et septena divisura, digitata Viticis, aut Staphidis agriae similia, adversa, virentia, subtus incana, hirsuta: siliquae Fabaceis minores, latiores quam Phaseoli: durus fructus, rotundus, compressus, albidus foris, subluteus intus, perquam amarus. Flos ter aestate spectandus, nam initio ex imo emicant albi, postea ?e cauliculis affecta aestate et per Autumnum exeunte. Pedemontani proserunt patentes planities sativo, quos maceratos esitat plebecula.

IN satis et cultis Gramuntio luco circumiectis non procul Monspellio saepe occurrit hic, qui illico intuenti sativum superius descriptum refert: nisi quia gracilior multo est, caule, pedalifolio quinque partito, angustiore, et flore purpureo et puniceo, Pisi minore: fructu etiam minore, guttatis, aut fortuitis asperso maculis, pullis, cinereis, et caesiis. Inibi etiamque in hortis herbariorum visitur hic idem floribus luteis Genistae, fructu nihilo setius amaro.

Germa. Erweyssen. Ang. Pease. Belgis. Stock erwitten. Ital. Piso.

Equadam urbe Pisa inter Ossam et Olympum montes sita Pisum allatum et dictum volunt: de quo nihil extare apud Dioscoridem non tam mirum fit, quam certos nos facit, multa eius operi intercidisse, quae illi notissima fuerunt. Nam nullum legumen notius aut praestantins secundum Fabam Piso est: quod graece etiam li/kuqor dicitur, quasi dicas ovi vitellum, quem colore et similitudine exprimunt, ubi per maturitatem flavent viridescuntve, sunt in siliquis cylindriaceis ipsa semina, quae una cum membraneis vaginulis, vere et aestate iusculenta commendant: harum seges prolixe admodum luxutiat, humi semper caduca, nisi ridicas, pedamentave sit nacta, praelongis, gracilibus, fistulosis caulibus, per media foliola euntibus Perfoliatae ritu: superne lentis in claviculas exeunt, folia rotunda, oblonga, in duos fere semicirculos oblongos divisa: flore effigie papilionis, albicante sui medio purpureo, radice exilli, quibusdam Germaniae locis sponte germinante.

ALIQUAM multae in semine varietates visuntur Pisi non secus atque Fabarum: nam praegrande quoddam in Belgiae et Angliae hortis colitur, angulosa et quadrata corporatura ciceris maiore, mediocrem Fabam aequante, ferruginco aut ruffo colore: nec tamen gustu distat: sed multum longius in denos, duodenosve pedes porrigitur: videntur haec an gulosa Plinii Pisa.

PRopter corticem viridantem interioremque medullam, ovi luteo concolorem, certum est vocatum fuisse w(/xror id est, luteo pallidum, ut est terra Ochra: unde etiam lekutou/ nomen superius dictum in maiore Piso manavit: praeterea autem commendatio in iurulentis, quia ilico tenerescit, utpote minores, pinguiores, delicatiores, facilius elixantur, facilius concoquuntur. Seruntur in agris, ubi minore cultu, nec fulcris aegent.

IN Helvetia et superiore Germania, non secus ac Phasellus silvestris, obviam se dant peregre eunti, etiam sponte Pisa. Figura non absimili, sed radice multo adultiore, fibrosi ore, crassiore, et perenni, quales illic collectos, chartis inseruit noster Penius. Quidam in suo unius paginulae rariorum stirpium libello, memorandum mirumque quiddam affirmat: in saxis littoreis, nulla terra opertis, tantam tamque portentolam segetem Pisorum sponte nulloque satu enatam in Angliae Suffolcia, inter Otfordum et Alburnum, etiam Autumno 1555 quantum satis, utmillibus hominibus suppereret.

QUoniam nomenclaturae Isopyri atque Phaseoli innuebant hanc plantam esse leguminum naturae affinem, aut similem saltem, non abs re sollertes vestigatores trifolium Fabaceum, Faseoli folium aquaticum, nobis commodiore loco memoratum, autumarunt verum Isopyrum esse Quod valde simile vero esset, si vocula Anisi abesset: quae obstat quo mi nus haec aquat ca Germanice faba vocata, verae designationi satisfaciat. Desideratur namque, non tam Phasioli pe/talor (quod nonnulli etiam folium interpretantur) in hac, quam Anisi folium, quod quibusdam repetitum frustra, aut luxatae lectioni Dioscoridis additum, opinantur. Qui vero vulgarem lectionem tuentur, quandam Melanthii speciem appingunt, nulla prorsum Phaseoli sive ortus, sive lineamentis similitudine: sed muta pictura, qualis Commentatoris est, uno aut altero Anisi ramulo, ad radicem Melanthii expresso. Quare si coniecturae indulgendum et codici assentiendum, malim cuiusdam amici exercitatissimi amplecti sententiam, quae Cor Indicum, ortu, summitatibus et claviculis Phaseoli, foliis vero Anisi divisura, Isopyrum statuit. Suffragante ipso fructu, quem ternum Melanthii colore et sapore Pisi, aut verae et antiquae Fabae sive Phaseoli Silvestris similitudine et magnitudine Halicacabi, folliculus claudit. Id Cordis aut Pyramidis effigiem media sui parte consp cuam refert, unde Cor Indicum vulgo passim vocitatum, et notum. Officinis propter folliculum haud admodum diversum, nisi colore, ab Halicacabo, Halicacabum peregrinum vocatur.

SYluestris indolis velutique degeneres à Pisis Ochrisque Eruiliae, quasi eruendae et eiciendae dictae, rarius nisi in hortis Septentrionalium herbariorum hodie seritur: iux ta tamen sepes, vias, in Linguagotia sponte reptat imbecillioribus viticulis, membranula triplici aut duplici secundum longitudinem veluti pinnatis, ima folia oblongiora et latiora, in claviculas desinentia ferentibus: superne vere foliola partim in plura et minora dividuntur, partim etiam claviculis donantur candidis, et interdum purpureis, flore et siliqua Cicerculae, cui admodum similis.

VAlde verisimile est à Lathyridis Cataputiae granis quae Orobinis similia seminula Dios corides dicit, nomen factum Cicerculae vocatae, quae hodie differentias duas habet ex agro Norbonensi allatas, ubi sponte frequentior erumpit ea, cui latiora superne acuta bina, nerusa per intervalla oriuntur folia, [?] auricularum lepusculi arrectarum, aut Bupleuri herbariorum,

ALteri in udis ibidem enatae foliaadmodum angusta, graminea, Venosa, et mucronata, è pediculo bina in tortiles capillaceasque claviculas desinente, Catanacae fere sunt: defluxis albidis et luteolis floribus succedit siliqua compresior, duplo brevior, latior superiore, ubi grana angulosa pusilla, Pisi aut Heruiliae sapore.

QUamuis distinxerit Galenus Aracum citra aspirationem scribendum, ab Aracho' aspiratione scribi solito, viciumque et exitium quoddam istud posterius Lentium et aliorum leguminum dixerit: tamen utrumque videtur ab indole sui cognati leguminis quasi in spurium abiisse, ut de illis diximus, et in istis observamus: Est enim prorsum cognatus et similis, fortassis idem ille Aracus, quem quidam Cicerculam alteram volunt: nec abs re, cum eius grana sordidius nigricantia inter Pisa, Orobos, et Vicia pullulent, à quibus videntur degenerasse. Quod idem Columella affirmare videtur, quando nihil sapore, sed tantum colore à Cicercula dissidere, eoque Cicera vocari asserit. Ramosis è radice fibrosa provolui tur calamis, flexilibus per longitudinem quasi teniolis membranulisue pinnatim angulosa: foliis Cicerculae.

Est ubi luteo flore invenerunt amici quidam, quem nisi Ochrae vicium putant esse, ut steriles Avenae, Lolium, Melanipyrum, aliique segetum morbi.

MIxta videtur haec è Piso et Lenticula, ut cuius siliquam, semenque simile est sortita: Pisi autem folia, caules et capreolos, longe exiliores quam Lentis, cuius semen refert, sed minus, nigrius, durius, esu ingratius, siliqua non dissimili tamen, latiore, longiore: tenella sunt folia, ex adverso bina, caulis geniculum Pisi modo amplexa, unde exseruntur caprcoli.

LEguminosae huius gentilitatis est bulbosa, quam Germani Swart Rettich, id est, Raphanum nigrum, et Sewbrot, id est, Suillum panem, Aker eychel [?] grund eychel, id est Balanum terrestrem vocant. Spargit humi tres quatuorve ramulos in imo rubellos, Ciceris aut Pisi folio et claviculis donatos, quibus, si adsint, proximas quasque plantas ample ctitur: flores item purpurei Pisi sunt: et in siliquis paruis exiguum semen. Radices vero oblongae olivarum glandisue instar sunt, foris nigrae aut pullae, intus albidae, multis quasi trae iectae vel appensae fibrosis loris, seu funiculi varie invicem implexis, et late fusis. Angliae, Germaniae, Galliaeque Nortmaniae Syluosis opacis, iuxta sepes: Norbonae autem, Italiae ceterisque aestuosis regionibus, non nisi in arduis et nivosis eruitur: cuiusmodi sunt illic Veganii montes et colles Martii Galloprovinciae. Sapor illis subdulcis, glandis, aut Castaneae astringens. Siccatae multum durescunt, uti Poeoniae radices, nec minus solidae sunt: nec minus contumaces tundendo (quas servamus) quam Thorae glandulae. In hanc veram et meram recensionem videant studiosi an possit quadrare Astragalus, cuius lectionem apud Dioscorid. luxatam esse ex Paulo perspicuum est, qui non Memphiticum sed Pheneum Astragalum legit, et Plinius idem confirmat: Ac tametsi descriptionem dat paulum diversam, nullam tamen facit mentionem; forte quia iam tum in Dioscoride lectio depravata erat; vel quia ex alio scriptore verterat. Ad haec, Galenus et Aegineta, Astragalon parvum fruticem e)/xonta tar r)i/cas2, astringentes, quasi plures, nec tamen Raphanum memorant. Quare, tamquam non in Dioscoridem, sed ab isto codice male acceptam animadvertamus hanclectionis depravationem, quippiam erit nobis auden dum. Eapropter nos, ubi stro/ngulh w/stper, ra/fanos2 o)neumegeqh\s2, habetur, ba/lanor: unius literulae methatesi, et alterius caudicella sursum versus reposta, reponi vellemus: qui lubricus lapsus est amanuensibus: quum enim Glandulam, Ficum terrae et talum vocarint Romani, Astragalum, non Raphanum, sed potius veram, nec huius nostri forte disparem effigiem intellexerunt: nec solum talum, Ossiculum lusorium Astragalon vocarunt Graeci, quale referunt hae radices, sed etiam flagra, nodulis, aut tuberculis asperata. Sic enim *ma/stic a)stragalw/tiths2, scutica talosa seu nodosa sontibus caedendis apud Lucianum usurpatur. Hisce tamen ineptiusculis scholiis facilius quis obstrepet, quam meliora subedet: Ceterum candidus arbiter, minima quaeque in Priscorum designationibus scit non esse severius exigenda: de Apio, quem quidam putarunt cum hac eundem, manifestum fit: Eam siquidem similem dicit Asphodelo, ut idem fecerat Theophrast. cum tamen unico sit bulbo.

QUASI necessitate inconcussa et fatali adigeret ad amandum, Catanancen vocarunt, quasi amoris illicium necessarium; quia omnia vincit amor improbus. Eam autem neutiquam notam probe nostro aevo, minus mirum est, cum etiam si stirps de facie nota, et apud nos nata foret; tamen incertum adhuc esset, num vera esset censenda; nullis enim viribus, nisi praestigiosis et Fascinatricis insaniae, amatoriis illecebris commendatur, quas Thessalicae tribades et lenae praetexebant, forte suis carminibus, ut hodie factitant impurae fordae Italae, verbulis abusae nefariis ad insanum amorem conciliandum, quas: vires attribuunt herbulis vulgatis. Idcirco Plinius, eiusque coaevi cordati viri, consulto figuras harum tacuerunt. Nec sane eas nosse, ullius est operaepretium: nec Dioscorides vires, sed historiam duntaxat alienam citat. Quodpiam genus leguminis fuisse hanc descriptio ostendit, cui non male quadrat ea herbula, quae in hortis herbariorum Iulio et Augusto, post flosculos Pisi delapsos, siliquas longiores, exiles, teretes fert, semine refertas ruffascente. foliis angustis, gramineis, binos pollices longis, Lagopi angustifolii, quae marcida, recurva instar milui convulsi cruris visuntur: radice exili, simplici. Visitur etiam in agris litorum maris Septentrionalis.

ALTERAN Ciceris semine, olivam radice aequante, mali parui magnitudine, quae vel adumbret, nullam novimus plantam: rara namque admodum effigie oportet sit haec: si descriptio vera est. Videtur persuasio haec, deliri amoris conciliandi etiam nolenti volenti. à seminis pertusi mysterio hausta: quam si fas fuisset, nec nos ineptiae piguisset, in Phyteumante, Leontopodio, et proximo Antyrrhini capite patefecissemus.

OFFICINARUM Cicer rubrum ubique in Italia, Cermania, et Gallia seritur, et adeo noscitur, ut nullus nesciat iam esse antiquorum verum Arietinum, qui modo videat in siliqua tereti, et instar marsupioli tumida, hirsuta, unciam longa semina, Piso maio Varietates. ra; caput Arietinum frontata effigie, et angulo aliquantum mucronem aemulante: color albus quibusdam, quae minus in medicamenta veniunt: alia obsolete nigricant, plurima ex fusco purpurascunt, qualia efficaciora ad medica commoda habent officinae omnes: sementem et messem faciunt Itali, apud quos esitantur magna copia: solia Lentis positu, medio nervulo haerent, tantillum crenata: flores purpurant punicantes.

ROBUS, color rubeus antiquis fuit, qualis in ruffiis bobus, et Orobis cernitur. Hodie nihil pene ab illo dudum dicto dissidet receptus in Officinis Italicis et Norbonensib. Orobus semine et siliqua praesertim, nisi quia huius altero tanto minor est, compressior, nec uno loco, sed variis ex alarum geniculis, secundum summum et imum caulis exorta, pendula, alioqui terna et quaterna claudit semina Cicere minora mnlto, tangenti hebetius angulosa, et uno latere aliquantum acutiora, gustu lentis, folio et facie Pisi Lentis aut viciae: ramosis sparsis luxuriantibus, caducis fere ramulis: minus tamen est planio/kulos hic quam superiores duo, minusque ingratus gustanti: nec enim nostro ingenio convenit, stirpium vel figuras, vel qualitates plumbea Lesbiave norma ad nostram sententiam exigere, aut flectere, ut nimis multi factitant: sane par est alterutrum horum leguminum, verum esse Orobum, cum è tam multis nihil penitus similius occurrat, oritur hic affatim in glareosis.

VIRVIT hac aestate in horto Morgani quoddam Cicer parum adhuc notum è Sabau dorum et Helvetiorum finibus huc accersitum, facie et siliqua Arietini Ciceris, quod eousque praesefert, ut primo intuitu quilibet Cicer dicat: Siliqua quippe brevis, foliosa, compressior paulo: flores item purpurantes, non absimiles, sed semina multo minora, compressa et potius Lathyridis Cicerculae: habitu tamen laetior tota, latiusque plures ramosos alis et firmiores spargit culmos, cubitales et sesquicubitales: folia edentes Loti silvestris ferme aequalia, Ciceris Arietini maiora, crassiora, rotundiora, et tantillum etiam crenata: Radice quotannis rediuiva. Quare non ab re quis coniectet istud Diosc. Silvestre esse.

LONGIUS adhuc videtur recedere à Dioscoridis silvestri istud, quod caducis ramulis serpebat superiore anno in eodem hortulo, flexilibus gracilibus ramulis, propius Securidacam minorem aut Lentem, quam Cicer designantibus: et quidem floribus luteis pallentibus Lycoctoni, cui folliculis pene par est, sed Coluteae figura et Arietini Ciceris ritu una plures collecti, hirsuti, atri, referti perpusillo semine Sesamineo, aut Genistellae, duro, compraesso, nitido, gustu Phaseoli. Mathiolus, huius suam picturam mentionemque ridicule inculcat in Indice, quod tamen non describit, quasi super eo nihil ambigendum esse nobis imperasset, ut alibi passim facit.

Gall. Lentille. Ger. et Belg. Linzen.

NULLUM minus ambiguae notitiae legumen quam Lens, quam quod lenes aequanimesque vescentes efficeret, Plinio auctore, sic dicebatur fa/kos1 autem Graecis ab utre qui fuit as1kos2 metathesi et mutatione unius elementi. Facile de siliqvula et granulo ro tundo, aequabili circinatione compresso, lagenulam effigiante, quilibet eam noscitet. Calidiore solo, et sudo, siccoque caelo proseri gaudet, ubi laetior, lautiorque quolibet legumine habetur. Ei Ciceris silvestris siliqvula compraessior brevior, pene quadrata: ubi duae utplurimum lentes insunt, saepe Fuscae et interdum albae nigricantes. Foliola qualia haerent superne in Piso: segete Humi fusa et reptrice.

Ger. Wicken. Bel. Nitlen. Gall. Vesce.

A Vinciendo ducit Varro: malim tamen bi/kior esse, nempe lagenulae effigie semen, quod etiam a)/rakor Attici vocabant. Nulla autem regio algidior calidiorue Vicia sativa et Silvestri vacat. Seritur enim in subsidium Avenae ad iumentorum pabulum. Siliquae sunt Genistae: semina compraessa Lentis, nigra, quina aut sena, praesse rotunda, ingrata gustu, non dissimili Lentis aspectu, sed habitior tota: foliis maioribus Pisi Minoris aut Ciceris.

Ger. Wild Wicken. Belg. Lrock.

*ara\s2 quasi pestes perniciesque leguminosae frugis dicunt unde a)ra/xoi et Craccae, veciis in satis associantur, et valde assimilantur: siquidem in una quasi raxh sive spinula aut dorsulo insunt veluti plumatim in alae modum foliola perquam exigua è viticulis, multo quam Viciae aut Lentis exilioribus, iuxtaque, alas Viciae ritu et similitudine, flores purpura dilutius rubent. Siliqvulae longiusculae Cataneae propior est, ubi sena aut septena semina rotunda nigricant, pene Raphani: non autem compraessa ut Viciae et Aphacae, qua quilibet eam discernere valeat.

NImisquam exilis et pene capillacea haec tum viticulis, tum foliolis iisdem, dispositis Lentis modo, sed delicatioribus et angustioriori bus multo: perpusillae siliqvulae pediculo, non caule ipso ut superior subnixa et quaternis intus granulis nigricantibus, rotundis Rapi aut Brassicae inclusis, florum apiculis pallidulis.

ANcipitis Securiculae aemulo semini fertur accepta peleki=ns2o sive Securidaca vox quam etiam h)du/taror ob suaveolentiam vocarunt. Ea in aruis et segetibus quas rapidi torrentes ex Alpibus Taurinis praecipiti alluvione, plerumque vastant, et ad Cevacium via, satis multa oritur, leguminisque modo serpit et fertilitate restibili sese reparat, foliolis Len tis vel Astragali maioribus, procurrentibus viticulis et floribus Ciceris purpureis: siliquae haerent, humi item stratae, compressae rostrellis aduncis, quantae Foenugraeci seminis et similitudine, sed compressiores utrinque: et angulosam aciem Securis effigiante radice liguminosa fibrosa, sapor amaricans et Lupini ferme odor foenugraeci vel Meliloti, cuius commendatione Myropolae nomen dedisse Hedisari videntur. Utebantur forte tunc non secus atque veneti suffitores, quaque Melioti ad Chyrotechas aliaque fragrantia grata imbuenda, multum utuntur.

ASTRAG Alus Monspel. LEgumen illud multo minoribus viticulis, foliis et floribus purpureis exiens, è peciolis quina et sena cornicula mtroversus falcata habens, mucronibus reflexis inferne coniuncta, et duplici intus serie digestum semen, subrotundum, subfuluum, est similius Gal egae vel Araci quam Securidacae. Idcirco praeceptores nostri Monspellienses huius speciem esse inficiabantur: Inibi quippe et ceteris Norbonae Frontignanaeque aridis, glareosis, maritimis totum viret annum radicesque complures profunde mersas, prolixo implexu spargit gustu leguminoso, nec perinde ut Securidaca, amaro. Eapropter Astra galo propiorem astruebant, quo nos etiam referendam duxissemus, nisi Raphani bene magni radix illi et astri ctoriae, ceteraeque facultates ad ulcera decessent. Quare niversas stirpium gentilitates animo voluenti, nulla quae explendae descriptioni satis sit, uspiam sese dat. Non ea, quam in collibus Lugdunensibus prope Trenon, et in horto Patavino floribus purpureis et foliis similibus ciceri, sed gracilioribus, vidimus. Radix certe dissuadet, nam Senensi herbariorum Dictatori, licuit pictoris opera ad quiduis lubitum fuit, alludere et nobis illudere, ideo nunc illum illius picturae postremo puduit.

DE colore foliorum, quae adversa spectarentur glauca sive pallentia, xlwra/ dicit Diosc. nomen huic ascitum fuit. Fruticat autem ramulis, bicubitalibus vimineis, flexis, spar sis, stratis, rotundis, gracilibus, lignosis, bina crebraque foliorum serie, à radice crassioribus et duris, et intortis propaginibus procurrente, quasi Arthemisiae: cernuntur folia caesio virore superne, aversa vero pallore glauco, Cythisi maiora multo, Fabae, situ et crassitie propiora: purpurascunt flores extremis ramulis Galegae. Siliquis tamen multo maioribus, crassioribus, quae per messes maturae dehiscunt in binas vaginulas semine plenas, colore, sapore et odore leguminoso, cuiusmodi tota planta: quae tamen proceritate speciosior multoque maior est, quam ut Glaux prodita videatur: multa in Belgio. Ex Angliae nos litoreis, item mediterraneis procul mari, Londini Serendam curavimus.

IUxta agrorum viarumque marginesobviam sesedat in Francia, Anglia, et Belgio haec, caule rotundo pedali, radici exili, singulari nitente, à qua statim folia erumpunt O cymoidis aut halimi, albida, Glauca, oblonga: è medio autem caule aliqua mmulta exeunt minora et minutim Lentis modo aut Viciae divisa. In summo caule pallido, conspicui flavent aut punicant flores, congesti in glomerulum, ex calyculis multis conflatum, obsidentibus squamosis folliculis, accrosisque veluti glumis, ubi semen. Tota planta laeto aspectu.

QUasi sursum una cum scaturginibus erumperet a)nw\ bru/xeir onobrixis2 dicta, circa nam que fontes oritur. Non labor, non herbae defuere complures, quae se nobis obtrude rent, quasi legitimae forent: quas tamen omnes respuimus, propter unam aut alteram quae propius Diosc. descriptionem, tametsi valde ieiunam et parum signatam, accedere visae sunt. Harum notior Galega riparum et uliginosi soli alumna, non perperam putaretur, ni folia multo maiora essent, lentis, procerioresque caules, quem excessum, (nam tota facies leguminosa, flos et vîres perbelle suffragantur) si quis obiciat, similia collata in Cappare cum malo Cytonio, et cetera componat. Et interim, dum ille nosque melius quid vestigamus, hanc iam describendam habeat, ut rariorem ita minorem et multo figurae propiorem: quam in hortis Belgicis colunt herbarii, è radice parva fibrosa, cauliculos pedales, exiles habet, et folia lentis angustiora, aliquanto longiora, sine capreolis: in cymis, teneris, Galegae flos culos, purpureos, dilutos, albedine mixta gestant. Quibus per aestatem marcescentibus, quibus siliqvulam pro semine, casside, cristata insignitam, spinulis muricatam, quadantenus Tribuli terrestris, ostentat. Eruditus Coldenbergiusnos semine primus donavit, atque in Hollandiae et Zelandiae aggeribus et littoreis adversu m maris alluviones et procursus crectis repagulis, nasci sponte monuit. Monspellii in hortis enatam habuimus.

SCitam vocem aptarunt isti legumini Docti recentiores, ad huius herbulae siliquas, pedem avis effigiantes describendum: constant quippe uni pediculo nixae, qua ternae aut quinae, expansae mucronatae, quasi stillis aduncis, articulatis, curvatis, in pedis avis aemulationem: palmares et sesquipalmares sunt viticuli, sparsi humi foliolis Araci minoris: slosculi melini Coronatae Meliloti.

Quamelegans haec varietas quam pictam damus: Oritur in marginosis herbidis Grinwicii Regiae, ad Tame sim flumen, non procul Londino: vix tota binos aut ternos superat pollices: ramulis in terram sparsis, exilioribus et crebrioribus, venustius ordine positis quam superior: quae non aliis ab ista natalibus gandet.

PLanta etiam leguminosae familiae est haec, cuius siliqua multum mirationis excitavit istis nomenclatoribus, qui Sferro Cavallo, id est soleam equorum refringentem fabulati sunt. Nam nobis experiu ndi avidis, magna copia reperta prope Massileam, frustra saepius factum fuit periculum: etiam via quae ad praedium Rondelletii mareque ducit, ad dexteram, prope rusculum in squalidis dumetis et marginibus plurima gliscebat, aestate minus torrida. Siliqua affabre plantam hanc à tribulo terrestri, Scorpioide leguminosa, et Ornitopodio, quibus alioquin foliolis albidis, et comptis similis est, discernit. Flores item pusilli, lutei: intro nonnihil compressae siliquae. veluti securiculata, undosa et semicir culis sinua ta acie, ternis aut quaternis equinae soleae vestigiis continua et distincta spectantur, seminulis soleam equinam effigiantibus, aut dimidiatam lunam, unde illi quidam nomen Lunariae affinxerunt: gustu leguminosa, radice Londini hortis vivaci.

EST et alia nec minus venusta aut rara, segtum Norbonensium alumna: Radice nittitur fibrillis multis, cauliculos rectos, graciles, binos aut ternos, pedales et sesquipalmares erigente: quorum in summo, admodum incurvis mucro nibus adunca cornicula, Foenugraeci rotundiora, graciliora insunt, introflexas Scorpionum caudicellas, transversis articulis et argutulis liris imitata. Flosculi pusilli lutei, alterius Scorpioidis: Foliola Ornitopodii, aut Tribuli exiliora, ab imo statim cespite, in nervulis utrinque ordine sita.